ಕಲ್ಕುಡ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tcy">
  <siteinfo>
    <sitename>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</sitename>
    <dbname>tcywiki</dbname>
    <base>https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ಮಾದ್ಯಮೊ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ವಿಸೇಸೊ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ಬಳಕೆದಾರೆ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ಫೈಲ್</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ಸಕಾಯೊ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ವರ್ಗೊ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ತಡ್ಯ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ಕರಡು</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">ಕರಡು ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ಮೋಡ್ಯೂಲ್</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ಕಲ್ಕುಡ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3782</id>
    <revision>
      <id>362381</id>
      <parentid>361976</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T00:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>362381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10712" sha1="1xb1u3e9htzskigamcqd8oqg24wb8xv" xml:space="preserve">'''ಕಲ್ಕುಡೆ''' [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಲುನಾಡ್‍]]ದ ಆನ್ ಬೂತೊ. ಅಣ್ಣೆ ಕಲ್ಕುಡೆ ತಂಗಡಿ [[ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ]]. ಮೊಕುಲು ಇರ್ವೆರ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆವೊನುವೆರ್.
ಕಲ್ಕುಡೆ [[ಭೂತಾರಾಧನೆ|ಭೂತೊ]]ಲೆಡ್ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿ ಭೂತೊ. ಪ್ರದಾನವಾದ್ ಕಲ್ಕುಡೆ ಒರಿ ಶಿಲ್ಪಿ. ಇಂಬ್ಯನ್ ಬೀರ ಕಲ್ಕುಡೇಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಬ್ಯನ ಅಮ್ಮೆ ಸಂಬು ಕಲ್ಕುಡೆ, ಮಲ್ಲ ಸಿಲ್ಪಿ.  ಬೆಳಗೊಳದ ಗೊಮ್ಮಟನ್ ಕೆತ್ತುವೆ.  ಮಲ್ಲ  ಕೆತ್ತನೆದ ಬೇಲೆನೇ ಮಲ್ಪುವೆ. ಆಂಡ ಈ ಕೆತ್ತನೆಡ್ ಆಯ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಬೀರ ಕಲ್ಕುಡೆನೇ ದೊಸೊ ತೋಜಾಬೆ. ಇಂದೆಡ್ದಾದ್ ಅಮ್ಮೆ ಅವಮಾನೊಡು ಸಯಿಪೆ. ಬುಕೊ ಮಗೆನೇ ಅಮ್ಮನ ಕೆಲಸೊನು ಮುಂದುವರಿಸಾವೆ. ಬೈರರಸನ ಲೆಪ್ಪುಗು ಕಾರ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಕಾರ್ಲಡ್  ಗೊಮ್ಮಟನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪುವೆ. ಇಂದೆನ್ ತೂದು ಕುಸಿ ಆಯಿನ ಬೈರರಸೆ ಎಲ್ಲೆ ಎನ್ನ ಅರಮನೆಡ್ ನಿಕ್ಕ್ ಸೇಜಪಾಲ್  ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಲೆಪುಡಾವೆ. ಅಲ್ಪ ನನ ದುಂಬುಗು ಬೇತೆ ಏರೆನಲ್ಪಲಾ ಈಂಚಿತ್ತಿ ಪೊರ್ಲುದ ಕೆತ್ತನೆದ ಕೆಲಸೊ ಮಲ್ಪಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ಕಲ್ಕುಡನ ಒಂಜಿ ಕಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಕಾರ್ ಕಡ್ಪುವೆ. ಬೀರ ಕಲ್ಕುಡನ ತಂಗಡಿ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ(ಕಾಳಮ್ಮ) ಪಲಯನ್ ನಾಡೊಂದು ಬತ್ತ್ ದ್ ಅಣ್ಣನ ಸ್ಥಿತಿ ತೂದು ಪ್ರಾಣ ದೆತೊಂದು ಮಾಯಕ  ಆದ್ ಬಯಿರರಸಗ್ ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. 
[[File:KALKUDA nema.jpg|thumb|ಕಲ್ಕುಡನ ನೇಮ]]

== ಕಲ್ಕುಡೆ ಬೂತೊದ ವಿದೊ ==
# ಅನ್ನರ ಕಲ್ಕುಡೆ
# ಆದೂರು ಕಲ್ಕುಡೆ&lt;ref&gt;http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/15464342.cms?prtpage=1&lt;/ref&gt;
# ಸುಳ್ಯತಾ ಕಲ್ಕುಡೆ.
# ಪುತ್ತೂರು ಕಲ್ಕುಡೆ.
[[File:KALKUDA KOLA 2.jpg|thumb|ಕಲ್ಕುಡೆ]]

== ಪುದರ್ ದ ಮೂಲ ==
'''ಕಲ್ಕುಡ''' ಪದೊ &quot;ಕಲ್ಲ್&quot; ಬುಕ್ಕ &quot;ಕುಡ/ಕುಟ್ಟು&quot; ಪದೊಲುಂಡ ಒಟ್ಟಾದ್ ಬತ್ತಿನೆರ್ ಪಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಕಲ್ಲ್ ಕೆತ್ತುನ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಜನಕುಲದೊಡನೆ ಈ ದೈವೊನ ಸಂಬಂಧ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆ ಪನ್ಪೆರ್.

== ಪುರಾಣ ಬೊಕ್ಕ ಐತಿಹ್ಯ ==
ಕಲ್ಕುಡೆನ ಪುರಾಣೊ ತುಳುನಾಡ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೈವಕಥೆಲೆ ಒಂಜಿ. ಕಲ್ಕುಡೆ ಒರಿ ಅದ್ಭುತ ಶಿಲ್ಪಿ ಆಯಿನೆ. ಇಂಬೆನ ಅಮ್ಮೆ '''ಸಂಬು ಕಲ್ಕುಡೆ''' (ಮಲ್ಲ ಶಿಲ್ಪಿ) ಬೆಳಗೊಳದ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿನ ಕೆತ್ತನೆಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿನೆ ಪಂದ್ ಐತಿಹ್ಯ ಉಂಡು.&lt;ref&gt;https://avinashkamath.in/talking-kalkuda-beeru-panara/&lt;/ref&gt;

ಅಮ್ಮೆನ ಮರಣಾನಂತರ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಕಲ್ಕುಡೆ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಡ್ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ತೋರಾಯಿನೆ. ಬೈರರಸ (ಬೈರ ಅರಸ) ಎನ್ನ ರಾಜನ ಆಹ್ವಾನೊಡನೆ ಕಾರ್ಲ ಪ್ರದೇಶಡ್ ಭವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಕೆಲಸೊನು ಮಲ್ಪುವೆ. ಕಲ್ಕುಡೆನ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರತಿಭೆ ತೂದು ರಾಜಗ್ ಅಸೂಯೆ ಉಂಡಾಯಿನೆ ಪಂದ್ ಕಥೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಸೂಯೆಡ್ ರಾಜ ಕಲ್ಕುಡೆನ ಒಂಜಿ ಕೈ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಕಾರ್ ಕಡ್ಪುನ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊರ್ಪೆ. ಗಂಭೀರ ಗಾಯೊದೊಟ್ಟುಗು ಕಲ್ಕುಡೆ ಸೈತು ಪೋಪೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kannada.news18.com/news/astrology/dakshina-kannada-interesting-story-of-tulunada-karanika-daiva-rks-cgl-local18-1996828.html |title=Archive copy |accessdate=2026-06-22 |archivedate=2025-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250215100627/https://kannada.news18.com/news/astrology/dakshina-kannada-interesting-story-of-tulunada-karanika-daiva-rks-cgl-local18-1996828.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಉಂದೆನ್ ತೂದು ತಂಗಡಿ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ದುಃಖ ಬತ್ತುದು ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಾಗ ಮಲ್ಪುವಲ್. ಅಣ್ಣೆ–ತಂಗಡಿ ಆತ್ಮೊಲು ದೈವಸ್ವರೂಪೊ ದೊಟ್ಟುಗು ಪ್ರಕಟವಾದ್ ಅನ್ಯಾಯ ಮಲ್ಪಿನಕಲೆಗ್ ಶಿಕ್ಷೆ ಬೊಕ್ಕ ಸತ್ಯವಂತರೆಗ್ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಪಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.

== ಕಾರಣಿಕ ದೈವೊ ==
ಕಲ್ಕುಡೆ ತುಳುನಾಡ್ದ '''ಕಾರಣಿಕ ದೈವೊ'''ಲೆ ಒಂಜಿ ಪಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಉಂಡು. ಕಾರಣಿಕ ಅರ್ಥ ಭವಿಷ್ಯದ ಸೂಚನೆ ಅತ್ತಂಡು ದೈವಿಕ ಸಂದೇಶ. ನೇಮ, ಕೋಲೊಲೆ ಕಲ್ಕುಡೆ ದೈವೊ ಕೊರ್ಪುನ ನುಡಿ, ಸಂದೇಶ, ಸೂಚನೆಲು ಗ್ರಾಮೊಲೆ ಜನೊಲು ಮಸ್ತ್ ಗೌರವೊದೊಟ್ಟುಗು ಸ್ವೀಕಾರ ಮನ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kannada.news18.com/news/astrology/kadambu-is-famous-for-this-reason-in-dakshina-kannada-rks-cgl-local18-1928027.html |title=Archive copy |accessdate=2026-06-22 |archivedate=2024-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241125194130/https://kannada.news18.com/news/astrology/kadambu-is-famous-for-this-reason-in-dakshina-kannada-rks-cgl-local18-1928027.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಆರಾಧನೆ ==
ಕಲ್ಕುಡೆ–ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ದೈವೊಲು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಅನೇಕ ದೈವಸ್ಥಾನೊಲೆ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆವೆರ್. ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ, ಮೊಗವೀರ, ಪರವ, ಪಂಬಡ ಅಂಚಿನೋ ಏತೋ ಸಮುದಾಯೊಲು ಮೊಕ್ಲೆನ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ನೇಮ, ಕೋಲ, ತಂಬಿಲ ಬೊಕ್ಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಲೆ ಕಲ್ಕುಡೆ ಆರಾಧನೆ ನಡಾಪುಂಡು. ದೈವೊ ಭಕ್ತೆರೆಗ್ ನ್ಯಾಯ, ರಕ್ಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಆಶೀರ್ವಾದ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಪಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.

== ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲು ==
* ಅನ್ನರ ಕಲ್ಕುಡೆ
* ಆದೂರು ಕಲ್ಕುಡೆ
* ಸುಳ್ಯದ ಕಲ್ಕುಡೆ
* ಪುತ್ತೂರ್ದ ಕಲ್ಕುಡೆ
* ಕಡಬುದ ಕಲ್ಕುಡೆ
* ಕಲ್ಲೇಗ್ ಕಲ್ಕುಡ ದೈವಸ್ಥಾನ&lt;ref&gt;https://puttur.suddinews.com/ಕಲ್ಲೇಗ್-ಕಲ್ಕುಡ-ದೈವಸ್ಥಾನ-ಕ{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ದೈವೊದ ಗುಣಧರ್ಮೊಲು ==
* ಶಿಲ್ಪಿ ಬುಕ್ಕ ಕಾರಿಗರರೆನ ರಕ್ಷಕ ದೈವೊ
* ನ್ಯಾಯ ಬೊಕ್ಕ ಸತ್ಯೊದ ಸಂಕೇತ
* ಅನ್ಯಾಯೊದೊಟ್ಟು ಸೈತುದು ವೀರಪುರುಷೆ ಆದ್ ದೈವೀಕರಣ
* ಕಾರಣಿಕ ನುಡಿ ಕೊರ್ಪುನ ದೈವೊ
* ಅಣ್ಣೆ–ತಂಗಡಿ ಭಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಕುಟುಂಬ ಬಾಂಧವ್ಯೊದ ಪ್ರತೀಕ

== ಕಲ್ಕುಡೆ–ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಕೋಲ ==
ಕಲ್ಕುಡೆ ಕೋಲೊಲೆ ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಲಂಕಾರ, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಬುಕ್ಕ ಆಯುಧೊಡನೆ ಕಾಣೆರ್. ಕೋಲೊಲೆ ದೈವೊ ಭಕ್ತೆರೆನ ಪ್ರಶ್ನೆಲೆ ಉತ್ತರ ಕೊರ್ಪೆರ್, ವಿವಾದೊಲು ಪರಿಹಾರ ಮಲ್ಪೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಆಶೀರ್ವಾದ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಪಾತ್ರಿ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿ, ರಕ್ಷಣೆ ಬುಕ್ಕ ಧೈರ್ಯೊದ ಪ್ರತೀಕ ಆಯಿನೆ.


== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಕಲ್ಕುಡೆ–ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ತುಳುನಾಡ್ದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಪಾಡ್ದನ, ದೈವಕಥೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗ ಬುಕ್ಕ ಭೂತಾರಾಧನೆ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆದುಂಡು. ಮೊಕುಲು ತುಳುನಾಡ್ದ ನ್ಯಾಯ, ವೀರತೆ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಲೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಪೆರ್.&lt;ref&gt;https://buntsnow.com/archives/12670&lt;/ref&gt;

== ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು ==
* https://avinashkamath.in/talking-kalkuda-beeru-panara/
* https://buntsnow.com/archives/12670
* https://web.archive.org/web/20241125194130/https://kannada.news18.com/news/astrology/kadambu-is-famous-for-this-reason-in-dakshina-kannada-rks-cgl-local18-1928027.html
* https://web.archive.org/web/20250215100627/https://kannada.news18.com/news/astrology/dakshina-kannada-interesting-story-of-tulunada-karanika-daiva-rks-cgl-local18-1996828.html
* https://puttur.suddinews.com/

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{Reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭೂತೊಲು]]</text>
      <sha1>1xb1u3e9htzskigamcqd8oqg24wb8xv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4732</id>
    <revision>
      <id>362388</id>
      <parentid>282205</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <origin>362388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9824" sha1="4k48neqx5txchzla1wxvug8ofccw3tb" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=January 2024}}
{{Infobox royalty
| title       = Queen Rani of Ullal
| image       = File:Abbakka Chowta 2023 stamp of India.jpg
| caption     = ಭಾರತೊದ 2023 ಚೀಟಿಡ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ
| reign       = 1525&amp;nbsp;–  1570&lt;ref&gt;{{cite book|title=Hiding in Plain Sight: Women Warriors Throughout Time and Space|url=https://books.google.com/books?id=POpDEAAAQBAJ&amp;pg=PA17|page=17|year=2021|isbn=978-1538162729| last1=Potholm | first1=Christian P. | publisher=Rowman &amp; Littlefield }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nandakumar |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=beejEAAAQBAJ&amp;pg=PA11 |page=11|title=Swa: Struggle for National Selfhood Past, Present and Future |date=2022-12-10 |publisher=Indus Scrolls Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
| predecessor = ತಿರುಮಲರಾಯ ಚೌಟ
| spouse      = ಬಂಗ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ
| religion    = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
}}
{{Infobox royalty
| title          = ಉಳ್ಳಾಲದ ರಾಣಿ&lt;ref&gt;{{cite web |title=RANI ABBAKKA is the forgotten Warrior Queen of Ullal, Karnataka |url=https://www.esamskriti.com/e/History/Great-Indian-Leaders/RANI-ABBAKKA-is-the-forgotten-Warrior-Queen-of-Ullal,-Karnataka-1.aspx |website=www.esamskriti.com |accessdate=22 March 2020 |language=en-us}}&lt;/ref&gt;
| image          = Ullal Queen Abbakka Devi.jpg
| caption        =ಉಳ್ಳಾಲೊಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಮೂರ್ತಿ
| reign          = ೧೫೨೫ - ೧೫೭೦ &lt;ref&gt;https://www.hindujagruti.org/history/21216.html&lt;/ref&gt;
| predecessor    = ತಿರುಮಲ ರಾರ ಚೌಟ
| spouse         = ಬಂಗಾ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ&lt;ref&gt;https://www.asianage.com/india/all-india/121119/rani-abbakka-chowta-was-indias-first-woman-freedom-fighter.html&lt;/ref&gt;
| royal house    = ಚೌಟ
| religion       = ಬಂಟ
}}
[[File:Ullal Queen Abbakka Devi.jpg|thumb|upright=1.2|ಉಲ್ಲಾಲೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಉರ್ತೊ]]
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ದ]] ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಿನಾಲ್. ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಡ್ಡನೆ ಭಾಗೊಡು [[:en:Portuguese India|ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ]]ರೆಡ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದಿನ ಚೌಟ ಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವು. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆನ್]] ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಚೌಟ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‍ನ ವೀರ ಪೊಂಜೊವು. [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಬಂದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಪೋತಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಉಳ್ಳಾಲ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಅಬ್ಬಕ್ಕಗ್ ಮಸ್ತ್ ಧೈರ್ಯೊ ಇತ್ತಿನಡ್ದ್ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಅಲೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚೌಟ ವಂಸೊದಕುಲು ಮರ್ಮಾಯ ಸಂತಾನ(ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್) ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಾಡಳಿತ ಉಂದೆತ ಪ್ರಕಾರನೆ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/history/028.htmಉಳ್ಳಾಲದ{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ&lt;/ref&gt;

== ಬೀರೆದಿ ಪೊಂಜೊವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ==
*'''ಪುದರ್''':ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಚೌಟ
*'''ಕಂಡನಿ''':ಬಂಗರಸು.
*'''ಸ್ತಾನೊಮಾನೊ''':ರಾಣಿ
*'''ಬೇಟಿ ಮಾಲ್ತಿನಕುಲು''':ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್,ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್‌ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಬೇಟಿಮಲ್ಪುವೆರ್
*'''ಪೊರ್ತು''':೧೫೨೫ ಡ್ತ್ ೧೫೮೦ರ ದಶೊಕ
*'''ರಾಜಮನೆತನೊ''':ಚೌಟ ಅರಸೆರ್

&quot;[[:en:Abbakka Chowta|ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ರಾಣಿ&quot; ಅತ್ತಂಡ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070927121226/http://www.ignca.gov.in/nl001903.htm Abbakka Rani – The unsung warrior queen&lt;/ref&gt; ಮೊಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊತ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನೊಟ್ಟು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಳು. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇವೊಸ್ತಾನೊಲೆನ ಪಟ್ಟೊನೊ ಬೆದ್ರತ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳಿನ ಚೌಟೆರೆನ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20060307184311/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010904870400.htm Rani Abbakka has not been given her due&lt;/ref&gt; ಬಂದರು ನಗೊರೊ ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ಆತಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಯಕಟ್ಟ್‌ತ ಜಾಗರ ಉಳ್ಳಾಲೊನು ಗೆಂದ್ಯರ ಬೋಡಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ನಡಪ್ಪಯೆರ್. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪಿರವು ಒರಿಪ್ಪಾಯಲ್. ಅಲೆನ ಬಿರೇದಿಗಾತ್ರೊ '''ಅಭಯ ರಾಣಿ'''ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ ಪಡೆದಿತ್ತಲ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಮೊನ ದೇಸೊಡು ಸುರುಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಸೆರೆನ ಇರೊದೊ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಂಜೋವು.&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=6707 Queen Abbakka's triumph over Western colonisers&lt;/ref&gt;

=== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ ===
* ಚೌಟೆ ಅರಸೆರ್‍ನವು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚಾದ್ ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ರಾಣಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿಯಾಲದ ಪ್ರಬಲೆ ಅರಸು ಆತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸುನೊಟ್ಟುಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ಲಡಾಯಿ-ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮದ್ಮೆತ ಸಂಬಂದೊ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಒರಿಜಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲೊಗೂ ಪಿರ ಬತ್ತೊಲ‍್.
* ಉಂದೆಡ್ತಾತ್ರ ದುಂಬುಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಇರುದ್ಧೊ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಲಡಾಯಿಡ್ ಕಂಡನಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧೊ ಸೇಡ್ ತೀರ್ಪಾಯರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಪರೊ ಸೇರೊಂಡೆ. ಪೊಣ್ಣಿ ೧೫ ೨೦೦೩ ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರಕೊರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರೊನು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್,&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/Archives/jun192006/state2216232006618.asp Brave Abbakka still awaiting her due&lt;/ref&gt;

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಚ್ಚಯೊ==
ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ವಿವಿದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಈ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸಾದನೆಗಾದ್ 2018–19 ನೇ ವರ್ಸೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ಸಂಧ್ಯಾ ಪೈ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಾದನೆಗಾದ್ ಊರ್ಮಿಳಾ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೊಂಡಿಲು ==
# [[:kn:ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲ]]
#[[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]]
[[File:Rani Abbakka Tulu Study Centre and Museum, Sanchayagiri, Bantwal.jpg|thumb|ಬಂಟ್ವಾಳದ ಸಂಚಯಗಿರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
[[File:ICGS Rani Abbakka during its commissioning.jpg|thumb|ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ, ನಮ ದೇಸೊದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆತ್ತ ಹಡಗ್]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜವಂಸೊದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಜೈನ ಅರಸೆರ್]]</text>
      <sha1>4k48neqx5txchzla1wxvug8ofccw3tb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362390</id>
      <parentid>362388</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ */</comment>
      <origin>362390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10712" sha1="3hozlaiu8w6bzit0qtnb432p6ur7zre" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=January 2024}}
{{Infobox royalty
| title       = Queen Rani of Ullal
| image       = File:Abbakka Chowta 2023 stamp of India.jpg
| caption     = ಭಾರತೊದ 2023 ಚೀಟಿಡ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ
| reign       = 1525&amp;nbsp;–  1570&lt;ref&gt;{{cite book|title=Hiding in Plain Sight: Women Warriors Throughout Time and Space|url=https://books.google.com/books?id=POpDEAAAQBAJ&amp;pg=PA17|page=17|year=2021|isbn=978-1538162729| last1=Potholm | first1=Christian P. | publisher=Rowman &amp; Littlefield }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nandakumar |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=beejEAAAQBAJ&amp;pg=PA11 |page=11|title=Swa: Struggle for National Selfhood Past, Present and Future |date=2022-12-10 |publisher=Indus Scrolls Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
| predecessor = ತಿರುಮಲರಾಯ ಚೌಟ
| spouse      = ಬಂಗ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ
| religion    = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
}}
{{Infobox royalty
| title          = ಉಳ್ಳಾಲದ ರಾಣಿ&lt;ref&gt;{{cite web |title=RANI ABBAKKA is the forgotten Warrior Queen of Ullal, Karnataka |url=https://www.esamskriti.com/e/History/Great-Indian-Leaders/RANI-ABBAKKA-is-the-forgotten-Warrior-Queen-of-Ullal,-Karnataka-1.aspx |website=www.esamskriti.com |accessdate=22 March 2020 |language=en-us}}&lt;/ref&gt;
| image          = Ullal Queen Abbakka Devi.jpg
| caption        =ಉಳ್ಳಾಲೊಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಮೂರ್ತಿ
| reign          = ೧೫೨೫ - ೧೫೭೦ &lt;ref&gt;https://www.hindujagruti.org/history/21216.html&lt;/ref&gt;
| predecessor    = ತಿರುಮಲ ರಾರ ಚೌಟ
| spouse         = ಬಂಗಾ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ&lt;ref&gt;https://www.asianage.com/india/all-india/121119/rani-abbakka-chowta-was-indias-first-woman-freedom-fighter.html&lt;/ref&gt;
| royal house    = ಚೌಟ
| religion       = ಬಂಟ
}}
[[File:Ullal Queen Abbakka Devi.jpg|thumb|upright=1.2|ಉಲ್ಲಾಲೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಉರ್ತೊ]]
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ದ]] ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಿನಾಲ್. ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಡ್ಡನೆ ಭಾಗೊಡು [[:en:Portuguese India|ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ]]ರೆಡ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದಿನ ಚೌಟ ಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವು. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆನ್]] ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಚೌಟ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‍ನ ವೀರ ಪೊಂಜೊವು. [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಬಂದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಪೋತಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಉಳ್ಳಾಲ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಅಬ್ಬಕ್ಕಗ್ ಮಸ್ತ್ ಧೈರ್ಯೊ ಇತ್ತಿನಡ್ದ್ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಅಲೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚೌಟ ವಂಸೊದಕುಲು ಮರ್ಮಾಯ ಸಂತಾನ(ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್) ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಾಡಳಿತ ಉಂದೆತ ಪ್ರಕಾರನೆ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/history/028.htmಉಳ್ಳಾಲದ{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ&lt;/ref&gt;

== ಬೀರೆದಿ ಪೊಂಜೊವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ==
*'''ಪುದರ್''':ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಚೌಟ
*'''ಕಂಡನಿ''':ಬಂಗರಸು.
*'''ಸ್ತಾನೊಮಾನೊ''':ರಾಣಿ
*'''ಬೇಟಿ ಮಾಲ್ತಿನಕುಲು''':ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್,ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್‌ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಬೇಟಿಮಲ್ಪುವೆರ್
*'''ಪೊರ್ತು''':೧೫೨೫ ಡ್ತ್ ೧೫೮೦ರ ದಶೊಕ
*'''ರಾಜಮನೆತನೊ''':ಚೌಟ ಅರಸೆರ್

&quot;[[:en:Abbakka Chowta|ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ರಾಣಿ&quot; ಅತ್ತಂಡ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070927121226/http://www.ignca.gov.in/nl001903.htm Abbakka Rani – The unsung warrior queen&lt;/ref&gt; ಮೊಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊತ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನೊಟ್ಟು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಳು. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇವೊಸ್ತಾನೊಲೆನ ಪಟ್ಟೊನೊ ಬೆದ್ರತ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳಿನ ಚೌಟೆರೆನ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20060307184311/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010904870400.htm Rani Abbakka has not been given her due&lt;/ref&gt; ಬಂದರು ನಗೊರೊ ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ಆತಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಯಕಟ್ಟ್‌ತ ಜಾಗರ ಉಳ್ಳಾಲೊನು ಗೆಂದ್ಯರ ಬೋಡಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ನಡಪ್ಪಯೆರ್. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪಿರವು ಒರಿಪ್ಪಾಯಲ್. ಅಲೆನ ಬಿರೇದಿಗಾತ್ರೊ '''ಅಭಯ ರಾಣಿ'''ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ ಪಡೆದಿತ್ತಲ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಮೊನ ದೇಸೊಡು ಸುರುಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಸೆರೆನ ಇರೊದೊ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಂಜೋವು.&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=6707 Queen Abbakka's triumph over Western colonisers&lt;/ref&gt;

=== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ ===
* ಚೌಟೆ ಅರಸೆರ್‍ನವು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚಾದ್ ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ರಾಣಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿಯಾಲದ ಪ್ರಬಲೆ ಅರಸು ಆತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸುನೊಟ್ಟುಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ಲಡಾಯಿ-ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮದ್ಮೆತ ಸಂಬಂದೊ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಒರಿಜಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲೊಗೂ ಪಿರ ಬತ್ತೊಲ‍್.
* ಉಂದೆಡ್ತಾತ್ರ ದುಂಬುಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಇರುದ್ಧೊ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಲಡಾಯಿಡ್ ಕಂಡನಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧೊ ಸೇಡ್ ತೀರ್ಪಾಯರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಪರೊ ಸೇರೊಂಡೆ. ಪೊಣ್ಣಿ ೧೫ ೨೦೦೩ ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರಕೊರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರೊನು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್,&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/Archives/jun192006/state2216232006618.asp Brave Abbakka still awaiting her due&lt;/ref&gt;

== ಯುದ್ಧೊಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು, ಉಲ್ಲಾಲ ಕೆಲವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ದಾಳಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಎದುರಿಸಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ಯೆರ್. 
ಗಮನಾರ್ಹ ಯುದ್ಧೊಲು:
* ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾ ವಿರುದ್ಧ 1555ಡ್ ಗೆಂದಿನ ಗೆಲುವು
*  1557ಟ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ನೌಕಾಪಡೆಲೆದ ವಿರುದ್ಧ ಉಲ್ಲಾಲೊದ ರಕ್ಷಣೆ
* ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮಿತ್ತ್ 1565ಡ್ ಜಯ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Medieval Karnataka|author=S. Chandni|year=2018|publisher=University Press|pages=156–158}}&lt;/ref&gt;

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಚ್ಚಯೊ==
ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ವಿವಿದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಈ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸಾದನೆಗಾದ್ 2018–19 ನೇ ವರ್ಸೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ಸಂಧ್ಯಾ ಪೈ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಾದನೆಗಾದ್ ಊರ್ಮಿಳಾ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೊಂಡಿಲು ==
# [[:kn:ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲ]]
#[[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]]
[[File:Rani Abbakka Tulu Study Centre and Museum, Sanchayagiri, Bantwal.jpg|thumb|ಬಂಟ್ವಾಳದ ಸಂಚಯಗಿರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
[[File:ICGS Rani Abbakka during its commissioning.jpg|thumb|ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ, ನಮ ದೇಸೊದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆತ್ತ ಹಡಗ್]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜವಂಸೊದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಜೈನ ಅರಸೆರ್]]</text>
      <sha1>3hozlaiu8w6bzit0qtnb432p6ur7zre</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362391</id>
      <parentid>362390</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಯುದ್ಧೊಲು */</comment>
      <origin>362391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12241" sha1="olk0zf05nlo5w249ulidaxz4kc96vpo" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=January 2024}}
{{Infobox royalty
| title       = Queen Rani of Ullal
| image       = File:Abbakka Chowta 2023 stamp of India.jpg
| caption     = ಭಾರತೊದ 2023 ಚೀಟಿಡ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ
| reign       = 1525&amp;nbsp;–  1570&lt;ref&gt;{{cite book|title=Hiding in Plain Sight: Women Warriors Throughout Time and Space|url=https://books.google.com/books?id=POpDEAAAQBAJ&amp;pg=PA17|page=17|year=2021|isbn=978-1538162729| last1=Potholm | first1=Christian P. | publisher=Rowman &amp; Littlefield }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nandakumar |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=beejEAAAQBAJ&amp;pg=PA11 |page=11|title=Swa: Struggle for National Selfhood Past, Present and Future |date=2022-12-10 |publisher=Indus Scrolls Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
| predecessor = ತಿರುಮಲರಾಯ ಚೌಟ
| spouse      = ಬಂಗ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ
| religion    = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
}}
{{Infobox royalty
| title          = ಉಳ್ಳಾಲದ ರಾಣಿ&lt;ref&gt;{{cite web |title=RANI ABBAKKA is the forgotten Warrior Queen of Ullal, Karnataka |url=https://www.esamskriti.com/e/History/Great-Indian-Leaders/RANI-ABBAKKA-is-the-forgotten-Warrior-Queen-of-Ullal,-Karnataka-1.aspx |website=www.esamskriti.com |accessdate=22 March 2020 |language=en-us}}&lt;/ref&gt;
| image          = Ullal Queen Abbakka Devi.jpg
| caption        =ಉಳ್ಳಾಲೊಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಮೂರ್ತಿ
| reign          = ೧೫೨೫ - ೧೫೭೦ &lt;ref&gt;https://www.hindujagruti.org/history/21216.html&lt;/ref&gt;
| predecessor    = ತಿರುಮಲ ರಾರ ಚೌಟ
| spouse         = ಬಂಗಾ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ&lt;ref&gt;https://www.asianage.com/india/all-india/121119/rani-abbakka-chowta-was-indias-first-woman-freedom-fighter.html&lt;/ref&gt;
| royal house    = ಚೌಟ
| religion       = ಬಂಟ
}}
[[File:Ullal Queen Abbakka Devi.jpg|thumb|upright=1.2|ಉಲ್ಲಾಲೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಉರ್ತೊ]]
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ದ]] ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಿನಾಲ್. ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಡ್ಡನೆ ಭಾಗೊಡು [[:en:Portuguese India|ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ]]ರೆಡ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದಿನ ಚೌಟ ಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವು. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆನ್]] ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಚೌಟ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‍ನ ವೀರ ಪೊಂಜೊವು. [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಬಂದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಪೋತಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಉಳ್ಳಾಲ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಅಬ್ಬಕ್ಕಗ್ ಮಸ್ತ್ ಧೈರ್ಯೊ ಇತ್ತಿನಡ್ದ್ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಅಲೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚೌಟ ವಂಸೊದಕುಲು ಮರ್ಮಾಯ ಸಂತಾನ(ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್) ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಾಡಳಿತ ಉಂದೆತ ಪ್ರಕಾರನೆ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/history/028.htmಉಳ್ಳಾಲದ{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ&lt;/ref&gt;

== ಬೀರೆದಿ ಪೊಂಜೊವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ==
*'''ಪುದರ್''':ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಚೌಟ
*'''ಕಂಡನಿ''':ಬಂಗರಸು.
*'''ಸ್ತಾನೊಮಾನೊ''':ರಾಣಿ
*'''ಬೇಟಿ ಮಾಲ್ತಿನಕುಲು''':ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್,ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್‌ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಬೇಟಿಮಲ್ಪುವೆರ್
*'''ಪೊರ್ತು''':೧೫೨೫ ಡ್ತ್ ೧೫೮೦ರ ದಶೊಕ
*'''ರಾಜಮನೆತನೊ''':ಚೌಟ ಅರಸೆರ್

&quot;[[:en:Abbakka Chowta|ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ರಾಣಿ&quot; ಅತ್ತಂಡ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070927121226/http://www.ignca.gov.in/nl001903.htm Abbakka Rani – The unsung warrior queen&lt;/ref&gt; ಮೊಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊತ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನೊಟ್ಟು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಳು. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇವೊಸ್ತಾನೊಲೆನ ಪಟ್ಟೊನೊ ಬೆದ್ರತ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳಿನ ಚೌಟೆರೆನ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20060307184311/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010904870400.htm Rani Abbakka has not been given her due&lt;/ref&gt; ಬಂದರು ನಗೊರೊ ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ಆತಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಯಕಟ್ಟ್‌ತ ಜಾಗರ ಉಳ್ಳಾಲೊನು ಗೆಂದ್ಯರ ಬೋಡಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ನಡಪ್ಪಯೆರ್. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪಿರವು ಒರಿಪ್ಪಾಯಲ್. ಅಲೆನ ಬಿರೇದಿಗಾತ್ರೊ '''ಅಭಯ ರಾಣಿ'''ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ ಪಡೆದಿತ್ತಲ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಮೊನ ದೇಸೊಡು ಸುರುಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಸೆರೆನ ಇರೊದೊ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಂಜೋವು.&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=6707 Queen Abbakka's triumph over Western colonisers&lt;/ref&gt;

=== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ ===
* ಚೌಟೆ ಅರಸೆರ್‍ನವು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚಾದ್ ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ರಾಣಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿಯಾಲದ ಪ್ರಬಲೆ ಅರಸು ಆತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸುನೊಟ್ಟುಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ಲಡಾಯಿ-ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮದ್ಮೆತ ಸಂಬಂದೊ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಒರಿಜಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲೊಗೂ ಪಿರ ಬತ್ತೊಲ‍್.
* ಉಂದೆಡ್ತಾತ್ರ ದುಂಬುಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಇರುದ್ಧೊ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಲಡಾಯಿಡ್ ಕಂಡನಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧೊ ಸೇಡ್ ತೀರ್ಪಾಯರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಪರೊ ಸೇರೊಂಡೆ. ಪೊಣ್ಣಿ ೧೫ ೨೦೦೩ ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರಕೊರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರೊನು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್,&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/Archives/jun192006/state2216232006618.asp Brave Abbakka still awaiting her due&lt;/ref&gt;

== ಯುದ್ಧೊಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು, ಉಲ್ಲಾಲ ಕೆಲವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ದಾಳಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಎದುರಿಸಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ಯೆರ್. 
ಗಮನಾರ್ಹ ಯುದ್ಧೊಲು:
* ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾ ವಿರುದ್ಧ 1555ಡ್ ಗೆಂದಿನ ಗೆಲುವು
*  1557ಟ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ನೌಕಾಪಡೆಲೆದ ವಿರುದ್ಧ ಉಲ್ಲಾಲೊದ ರಕ್ಷಣೆ
* ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮಿತ್ತ್ 1565ಡ್ ಜಯ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Medieval Karnataka|author=S. Chandni|year=2018|publisher=University Press|pages=156–158}}&lt;/ref&gt;

== ಆಡಳಿತ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಲ್ಲಾಲೊ ನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರು ಆದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಂಚಿ, ಏಲಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಲ್ಪುನು. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಆರ್ ಬಲವಾದ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Maritime Trade in Medieval Karnataka|author=K.V. Ramesh|year=1975|publisher=Karnataka Historical Research Society|pages=89–92}}&lt;/ref&gt;

ಅರೆನ ಆಡಳಿತೊನು ಇಂಚ ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ:
* ಮೊಗವೀರೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನೌಕಾ ಮೈತ್ರಿ
* ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆದ ಕೋಟೆ
* ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯೊಲೆನ ಉತ್ತೇಜನ&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Economic Systems of Medieval Coastal Karnataka|journal=Proceedings of the Indian History Congress|author=B.N. Prasad|year=1980|volume=41|pages=182–189}}&lt;/ref&gt;

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಚ್ಚಯೊ==
ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ವಿವಿದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಈ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸಾದನೆಗಾದ್ 2018–19 ನೇ ವರ್ಸೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ಸಂಧ್ಯಾ ಪೈ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಾದನೆಗಾದ್ ಊರ್ಮಿಳಾ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೊಂಡಿಲು ==
# [[:kn:ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲ]]
#[[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]]
[[File:Rani Abbakka Tulu Study Centre and Museum, Sanchayagiri, Bantwal.jpg|thumb|ಬಂಟ್ವಾಳದ ಸಂಚಯಗಿರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
[[File:ICGS Rani Abbakka during its commissioning.jpg|thumb|ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ, ನಮ ದೇಸೊದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆತ್ತ ಹಡಗ್]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜವಂಸೊದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಜೈನ ಅರಸೆರ್]]</text>
      <sha1>olk0zf05nlo5w249ulidaxz4kc96vpo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362392</id>
      <parentid>362391</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆಡಳಿತ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ */</comment>
      <origin>362392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12981" sha1="eu6djdmz7aqkd91hcz8lsc4mppz3okl" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=January 2024}}
{{Infobox royalty
| title       = Queen Rani of Ullal
| image       = File:Abbakka Chowta 2023 stamp of India.jpg
| caption     = ಭಾರತೊದ 2023 ಚೀಟಿಡ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ
| reign       = 1525&amp;nbsp;–  1570&lt;ref&gt;{{cite book|title=Hiding in Plain Sight: Women Warriors Throughout Time and Space|url=https://books.google.com/books?id=POpDEAAAQBAJ&amp;pg=PA17|page=17|year=2021|isbn=978-1538162729| last1=Potholm | first1=Christian P. | publisher=Rowman &amp; Littlefield }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nandakumar |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=beejEAAAQBAJ&amp;pg=PA11 |page=11|title=Swa: Struggle for National Selfhood Past, Present and Future |date=2022-12-10 |publisher=Indus Scrolls Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
| predecessor = ತಿರುಮಲರಾಯ ಚೌಟ
| spouse      = ಬಂಗ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ
| religion    = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
}}
{{Infobox royalty
| title          = ಉಳ್ಳಾಲದ ರಾಣಿ&lt;ref&gt;{{cite web |title=RANI ABBAKKA is the forgotten Warrior Queen of Ullal, Karnataka |url=https://www.esamskriti.com/e/History/Great-Indian-Leaders/RANI-ABBAKKA-is-the-forgotten-Warrior-Queen-of-Ullal,-Karnataka-1.aspx |website=www.esamskriti.com |accessdate=22 March 2020 |language=en-us}}&lt;/ref&gt;
| image          = Ullal Queen Abbakka Devi.jpg
| caption        =ಉಳ್ಳಾಲೊಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಮೂರ್ತಿ
| reign          = ೧೫೨೫ - ೧೫೭೦ &lt;ref&gt;https://www.hindujagruti.org/history/21216.html&lt;/ref&gt;
| predecessor    = ತಿರುಮಲ ರಾರ ಚೌಟ
| spouse         = ಬಂಗಾ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ&lt;ref&gt;https://www.asianage.com/india/all-india/121119/rani-abbakka-chowta-was-indias-first-woman-freedom-fighter.html&lt;/ref&gt;
| royal house    = ಚೌಟ
| religion       = ಬಂಟ
}}
[[File:Ullal Queen Abbakka Devi.jpg|thumb|upright=1.2|ಉಲ್ಲಾಲೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಉರ್ತೊ]]
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ದ]] ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಿನಾಲ್. ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಡ್ಡನೆ ಭಾಗೊಡು [[:en:Portuguese India|ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ]]ರೆಡ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದಿನ ಚೌಟ ಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವು. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆನ್]] ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಚೌಟ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‍ನ ವೀರ ಪೊಂಜೊವು. [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಬಂದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಪೋತಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಉಳ್ಳಾಲ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಅಬ್ಬಕ್ಕಗ್ ಮಸ್ತ್ ಧೈರ್ಯೊ ಇತ್ತಿನಡ್ದ್ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಅಲೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚೌಟ ವಂಸೊದಕುಲು ಮರ್ಮಾಯ ಸಂತಾನ(ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್) ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಾಡಳಿತ ಉಂದೆತ ಪ್ರಕಾರನೆ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/history/028.htmಉಳ್ಳಾಲದ{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ&lt;/ref&gt;

== ಬೀರೆದಿ ಪೊಂಜೊವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ==
*'''ಪುದರ್''':ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಚೌಟ
*'''ಕಂಡನಿ''':ಬಂಗರಸು.
*'''ಸ್ತಾನೊಮಾನೊ''':ರಾಣಿ
*'''ಬೇಟಿ ಮಾಲ್ತಿನಕುಲು''':ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್,ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್‌ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಬೇಟಿಮಲ್ಪುವೆರ್
*'''ಪೊರ್ತು''':೧೫೨೫ ಡ್ತ್ ೧೫೮೦ರ ದಶೊಕ
*'''ರಾಜಮನೆತನೊ''':ಚೌಟ ಅರಸೆರ್

&quot;[[:en:Abbakka Chowta|ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ರಾಣಿ&quot; ಅತ್ತಂಡ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070927121226/http://www.ignca.gov.in/nl001903.htm Abbakka Rani – The unsung warrior queen&lt;/ref&gt; ಮೊಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊತ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನೊಟ್ಟು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಳು. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇವೊಸ್ತಾನೊಲೆನ ಪಟ್ಟೊನೊ ಬೆದ್ರತ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳಿನ ಚೌಟೆರೆನ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20060307184311/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010904870400.htm Rani Abbakka has not been given her due&lt;/ref&gt; ಬಂದರು ನಗೊರೊ ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ಆತಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಯಕಟ್ಟ್‌ತ ಜಾಗರ ಉಳ್ಳಾಲೊನು ಗೆಂದ್ಯರ ಬೋಡಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ನಡಪ್ಪಯೆರ್. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪಿರವು ಒರಿಪ್ಪಾಯಲ್. ಅಲೆನ ಬಿರೇದಿಗಾತ್ರೊ '''ಅಭಯ ರಾಣಿ'''ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ ಪಡೆದಿತ್ತಲ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಮೊನ ದೇಸೊಡು ಸುರುಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಸೆರೆನ ಇರೊದೊ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಂಜೋವು.&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=6707 Queen Abbakka's triumph over Western colonisers&lt;/ref&gt;

=== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ ===
* ಚೌಟೆ ಅರಸೆರ್‍ನವು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚಾದ್ ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ರಾಣಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿಯಾಲದ ಪ್ರಬಲೆ ಅರಸು ಆತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸುನೊಟ್ಟುಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ಲಡಾಯಿ-ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮದ್ಮೆತ ಸಂಬಂದೊ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಒರಿಜಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲೊಗೂ ಪಿರ ಬತ್ತೊಲ‍್.
* ಉಂದೆಡ್ತಾತ್ರ ದುಂಬುಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಇರುದ್ಧೊ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಲಡಾಯಿಡ್ ಕಂಡನಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧೊ ಸೇಡ್ ತೀರ್ಪಾಯರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಪರೊ ಸೇರೊಂಡೆ. ಪೊಣ್ಣಿ ೧೫ ೨೦೦೩ ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರಕೊರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರೊನು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್,&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/Archives/jun192006/state2216232006618.asp Brave Abbakka still awaiting her due&lt;/ref&gt;

== ಯುದ್ಧೊಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು, ಉಲ್ಲಾಲ ಕೆಲವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ದಾಳಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಎದುರಿಸಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ಯೆರ್. 
ಗಮನಾರ್ಹ ಯುದ್ಧೊಲು:
* ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾ ವಿರುದ್ಧ 1555ಡ್ ಗೆಂದಿನ ಗೆಲುವು
*  1557ಟ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ನೌಕಾಪಡೆಲೆದ ವಿರುದ್ಧ ಉಲ್ಲಾಲೊದ ರಕ್ಷಣೆ
* ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮಿತ್ತ್ 1565ಡ್ ಜಯ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Medieval Karnataka|author=S. Chandni|year=2018|publisher=University Press|pages=156–158}}&lt;/ref&gt;

== ಆಡಳಿತ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಲ್ಲಾಲೊ ನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರು ಆದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಂಚಿ, ಏಲಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಲ್ಪುನು. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಆರ್ ಬಲವಾದ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Maritime Trade in Medieval Karnataka|author=K.V. Ramesh|year=1975|publisher=Karnataka Historical Research Society|pages=89–92}}&lt;/ref&gt;

ಅರೆನ ಆಡಳಿತೊನು ಇಂಚ ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ:
* ಮೊಗವೀರೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನೌಕಾ ಮೈತ್ರಿ
* ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆದ ಕೋಟೆ
* ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯೊಲೆನ ಉತ್ತೇಜನ&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Economic Systems of Medieval Coastal Karnataka|journal=Proceedings of the Indian History Congress|author=B.N. Prasad|year=1980|volume=41|pages=182–189}}&lt;/ref&gt;

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೋಷಣೆ ==
* ಅವೆತೊ ಜೈನ ಬಸದಿಲೆನ್ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್
* ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್
* ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬುಲೆಂಡ್
* ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯೊಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂಡೆರ್&lt;ref&gt;{{cite book|title=Jainism in Coastal Karnataka|author=P.N. Narasimha Murthy|year=1990|publisher=Manohar Publications|pages=145–148}}&lt;/ref&gt;

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಚ್ಚಯೊ==
ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ವಿವಿದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಈ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸಾದನೆಗಾದ್ 2018–19 ನೇ ವರ್ಸೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ಸಂಧ್ಯಾ ಪೈ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಾದನೆಗಾದ್ ಊರ್ಮಿಳಾ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೊಂಡಿಲು ==
# [[:kn:ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲ]]
#[[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]]
[[File:Rani Abbakka Tulu Study Centre and Museum, Sanchayagiri, Bantwal.jpg|thumb|ಬಂಟ್ವಾಳದ ಸಂಚಯಗಿರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
[[File:ICGS Rani Abbakka during its commissioning.jpg|thumb|ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ, ನಮ ದೇಸೊದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆತ್ತ ಹಡಗ್]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜವಂಸೊದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಜೈನ ಅರಸೆರ್]]</text>
      <sha1>eu6djdmz7aqkd91hcz8lsc4mppz3okl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362393</id>
      <parentid>362392</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೋಷಣೆ */</comment>
      <origin>362393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13864" sha1="0x7qf9jl5ldppoykftlgvjpbc0di7ec" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=January 2024}}
{{Infobox royalty
| title       = Queen Rani of Ullal
| image       = File:Abbakka Chowta 2023 stamp of India.jpg
| caption     = ಭಾರತೊದ 2023 ಚೀಟಿಡ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ
| reign       = 1525&amp;nbsp;–  1570&lt;ref&gt;{{cite book|title=Hiding in Plain Sight: Women Warriors Throughout Time and Space|url=https://books.google.com/books?id=POpDEAAAQBAJ&amp;pg=PA17|page=17|year=2021|isbn=978-1538162729| last1=Potholm | first1=Christian P. | publisher=Rowman &amp; Littlefield }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nandakumar |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=beejEAAAQBAJ&amp;pg=PA11 |page=11|title=Swa: Struggle for National Selfhood Past, Present and Future |date=2022-12-10 |publisher=Indus Scrolls Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
| predecessor = ತಿರುಮಲರಾಯ ಚೌಟ
| spouse      = ಬಂಗ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ
| religion    = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
}}
{{Infobox royalty
| title          = ಉಳ್ಳಾಲದ ರಾಣಿ&lt;ref&gt;{{cite web |title=RANI ABBAKKA is the forgotten Warrior Queen of Ullal, Karnataka |url=https://www.esamskriti.com/e/History/Great-Indian-Leaders/RANI-ABBAKKA-is-the-forgotten-Warrior-Queen-of-Ullal,-Karnataka-1.aspx |website=www.esamskriti.com |accessdate=22 March 2020 |language=en-us}}&lt;/ref&gt;
| image          = Ullal Queen Abbakka Devi.jpg
| caption        =ಉಳ್ಳಾಲೊಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಮೂರ್ತಿ
| reign          = ೧೫೨೫ - ೧೫೭೦ &lt;ref&gt;https://www.hindujagruti.org/history/21216.html&lt;/ref&gt;
| predecessor    = ತಿರುಮಲ ರಾರ ಚೌಟ
| spouse         = ಬಂಗಾ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ&lt;ref&gt;https://www.asianage.com/india/all-india/121119/rani-abbakka-chowta-was-indias-first-woman-freedom-fighter.html&lt;/ref&gt;
| royal house    = ಚೌಟ
| religion       = ಬಂಟ
}}
[[File:Ullal Queen Abbakka Devi.jpg|thumb|upright=1.2|ಉಲ್ಲಾಲೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಉರ್ತೊ]]
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ದ]] ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಿನಾಲ್. ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಡ್ಡನೆ ಭಾಗೊಡು [[:en:Portuguese India|ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ]]ರೆಡ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದಿನ ಚೌಟ ಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವು. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆನ್]] ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಚೌಟ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‍ನ ವೀರ ಪೊಂಜೊವು. [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಬಂದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಪೋತಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಉಳ್ಳಾಲ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಅಬ್ಬಕ್ಕಗ್ ಮಸ್ತ್ ಧೈರ್ಯೊ ಇತ್ತಿನಡ್ದ್ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಅಲೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚೌಟ ವಂಸೊದಕುಲು ಮರ್ಮಾಯ ಸಂತಾನ(ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್) ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಾಡಳಿತ ಉಂದೆತ ಪ್ರಕಾರನೆ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/history/028.htmಉಳ್ಳಾಲದ{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ&lt;/ref&gt;

== ಬೀರೆದಿ ಪೊಂಜೊವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ==
*'''ಪುದರ್''':ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಚೌಟ
*'''ಕಂಡನಿ''':ಬಂಗರಸು.
*'''ಸ್ತಾನೊಮಾನೊ''':ರಾಣಿ
*'''ಬೇಟಿ ಮಾಲ್ತಿನಕುಲು''':ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್,ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್‌ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಬೇಟಿಮಲ್ಪುವೆರ್
*'''ಪೊರ್ತು''':೧೫೨೫ ಡ್ತ್ ೧೫೮೦ರ ದಶೊಕ
*'''ರಾಜಮನೆತನೊ''':ಚೌಟ ಅರಸೆರ್

&quot;[[:en:Abbakka Chowta|ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ರಾಣಿ&quot; ಅತ್ತಂಡ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070927121226/http://www.ignca.gov.in/nl001903.htm Abbakka Rani – The unsung warrior queen&lt;/ref&gt; ಮೊಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊತ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನೊಟ್ಟು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಳು. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇವೊಸ್ತಾನೊಲೆನ ಪಟ್ಟೊನೊ ಬೆದ್ರತ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳಿನ ಚೌಟೆರೆನ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20060307184311/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010904870400.htm Rani Abbakka has not been given her due&lt;/ref&gt; ಬಂದರು ನಗೊರೊ ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ಆತಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಯಕಟ್ಟ್‌ತ ಜಾಗರ ಉಳ್ಳಾಲೊನು ಗೆಂದ್ಯರ ಬೋಡಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ನಡಪ್ಪಯೆರ್. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪಿರವು ಒರಿಪ್ಪಾಯಲ್. ಅಲೆನ ಬಿರೇದಿಗಾತ್ರೊ '''ಅಭಯ ರಾಣಿ'''ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ ಪಡೆದಿತ್ತಲ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಮೊನ ದೇಸೊಡು ಸುರುಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಸೆರೆನ ಇರೊದೊ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಂಜೋವು.&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=6707 Queen Abbakka's triumph over Western colonisers&lt;/ref&gt;

=== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ ===
* ಚೌಟೆ ಅರಸೆರ್‍ನವು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚಾದ್ ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ರಾಣಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿಯಾಲದ ಪ್ರಬಲೆ ಅರಸು ಆತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸುನೊಟ್ಟುಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ಲಡಾಯಿ-ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮದ್ಮೆತ ಸಂಬಂದೊ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಒರಿಜಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲೊಗೂ ಪಿರ ಬತ್ತೊಲ‍್.
* ಉಂದೆಡ್ತಾತ್ರ ದುಂಬುಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಇರುದ್ಧೊ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಲಡಾಯಿಡ್ ಕಂಡನಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧೊ ಸೇಡ್ ತೀರ್ಪಾಯರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಪರೊ ಸೇರೊಂಡೆ. ಪೊಣ್ಣಿ ೧೫ ೨೦೦೩ ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರಕೊರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರೊನು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್,&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/Archives/jun192006/state2216232006618.asp Brave Abbakka still awaiting her due&lt;/ref&gt;

== ಯುದ್ಧೊಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು, ಉಲ್ಲಾಲ ಕೆಲವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ದಾಳಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಎದುರಿಸಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ಯೆರ್. 
ಗಮನಾರ್ಹ ಯುದ್ಧೊಲು:
* ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾ ವಿರುದ್ಧ 1555ಡ್ ಗೆಂದಿನ ಗೆಲುವು
*  1557ಟ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ನೌಕಾಪಡೆಲೆದ ವಿರುದ್ಧ ಉಲ್ಲಾಲೊದ ರಕ್ಷಣೆ
* ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮಿತ್ತ್ 1565ಡ್ ಜಯ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Medieval Karnataka|author=S. Chandni|year=2018|publisher=University Press|pages=156–158}}&lt;/ref&gt;

== ಆಡಳಿತ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಲ್ಲಾಲೊ ನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರು ಆದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಂಚಿ, ಏಲಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಲ್ಪುನು. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಆರ್ ಬಲವಾದ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Maritime Trade in Medieval Karnataka|author=K.V. Ramesh|year=1975|publisher=Karnataka Historical Research Society|pages=89–92}}&lt;/ref&gt;

ಅರೆನ ಆಡಳಿತೊನು ಇಂಚ ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ:
* ಮೊಗವೀರೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನೌಕಾ ಮೈತ್ರಿ
* ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆದ ಕೋಟೆ
* ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯೊಲೆನ ಉತ್ತೇಜನ&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Economic Systems of Medieval Coastal Karnataka|journal=Proceedings of the Indian History Congress|author=B.N. Prasad|year=1980|volume=41|pages=182–189}}&lt;/ref&gt;

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೋಷಣೆ ==
* ಅವೆತೊ ಜೈನ ಬಸದಿಲೆನ್ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್
* ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್
* ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬುಲೆಂಡ್
* ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯೊಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂಡೆರ್&lt;ref&gt;{{cite book|title=Jainism in Coastal Karnataka|author=P.N. Narasimha Murthy|year=1990|publisher=Manohar Publications|pages=145–148}}&lt;/ref&gt;

=== ಆಧುನಿಕ ಸ್ಮರಣೆಲು ===
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರಂಪರೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು:
* ಉಳ್ಳಾಲದ ವಾರ್ಷಿಕ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉತ್ಸವ
* 2023 ಡ್ ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚೀಟಿ
* ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ತುಳು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ
* ಅರೆನ ಪುದರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಲು&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/abbakka-utsava-from-april-15/article65320843.ece|title=Abbakka Utsava celebrates legacy of fearless queen|work=The Hindu|date=2022-04-12|accessdate=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಚ್ಚಯೊ==
ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ವಿವಿದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಈ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸಾದನೆಗಾದ್ 2018–19 ನೇ ವರ್ಸೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ಸಂಧ್ಯಾ ಪೈ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಾದನೆಗಾದ್ ಊರ್ಮಿಳಾ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೊಂಡಿಲು ==
# [[:kn:ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲ]]
#[[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]]
[[File:Rani Abbakka Tulu Study Centre and Museum, Sanchayagiri, Bantwal.jpg|thumb|ಬಂಟ್ವಾಳದ ಸಂಚಯಗಿರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
[[File:ICGS Rani Abbakka during its commissioning.jpg|thumb|ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ, ನಮ ದೇಸೊದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆತ್ತ ಹಡಗ್]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜವಂಸೊದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಜೈನ ಅರಸೆರ್]]</text>
      <sha1>0x7qf9jl5ldppoykftlgvjpbc0di7ec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362394</id>
      <parentid>362393</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:31:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆಧುನಿಕ ಸ್ಮರಣೆಲು */</comment>
      <origin>362394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14863" sha1="9t93nia4lh8wjdapxu9lc4q8mhhdw73" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=January 2024}}
{{Infobox royalty
| title       = Queen Rani of Ullal
| image       = File:Abbakka Chowta 2023 stamp of India.jpg
| caption     = ಭಾರತೊದ 2023 ಚೀಟಿಡ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ
| reign       = 1525&amp;nbsp;–  1570&lt;ref&gt;{{cite book|title=Hiding in Plain Sight: Women Warriors Throughout Time and Space|url=https://books.google.com/books?id=POpDEAAAQBAJ&amp;pg=PA17|page=17|year=2021|isbn=978-1538162729| last1=Potholm | first1=Christian P. | publisher=Rowman &amp; Littlefield }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nandakumar |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=beejEAAAQBAJ&amp;pg=PA11 |page=11|title=Swa: Struggle for National Selfhood Past, Present and Future |date=2022-12-10 |publisher=Indus Scrolls Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
| predecessor = ತಿರುಮಲರಾಯ ಚೌಟ
| spouse      = ಬಂಗ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ
| religion    = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
}}
{{Infobox royalty
| title          = ಉಳ್ಳಾಲದ ರಾಣಿ&lt;ref&gt;{{cite web |title=RANI ABBAKKA is the forgotten Warrior Queen of Ullal, Karnataka |url=https://www.esamskriti.com/e/History/Great-Indian-Leaders/RANI-ABBAKKA-is-the-forgotten-Warrior-Queen-of-Ullal,-Karnataka-1.aspx |website=www.esamskriti.com |accessdate=22 March 2020 |language=en-us}}&lt;/ref&gt;
| image          = Ullal Queen Abbakka Devi.jpg
| caption        =ಉಳ್ಳಾಲೊಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಮೂರ್ತಿ
| reign          = ೧೫೨೫ - ೧೫೭೦ &lt;ref&gt;https://www.hindujagruti.org/history/21216.html&lt;/ref&gt;
| predecessor    = ತಿರುಮಲ ರಾರ ಚೌಟ
| spouse         = ಬಂಗಾ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ&lt;ref&gt;https://www.asianage.com/india/all-india/121119/rani-abbakka-chowta-was-indias-first-woman-freedom-fighter.html&lt;/ref&gt;
| royal house    = ಚೌಟ
| religion       = ಬಂಟ
}}
[[File:Ullal Queen Abbakka Devi.jpg|thumb|upright=1.2|ಉಲ್ಲಾಲೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಉರ್ತೊ]]
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ದ]] ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಿನಾಲ್. ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಡ್ಡನೆ ಭಾಗೊಡು [[:en:Portuguese India|ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ]]ರೆಡ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದಿನ ಚೌಟ ಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವು. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆನ್]] ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಚೌಟ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‍ನ ವೀರ ಪೊಂಜೊವು. [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಬಂದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಪೋತಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಉಳ್ಳಾಲ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಅಬ್ಬಕ್ಕಗ್ ಮಸ್ತ್ ಧೈರ್ಯೊ ಇತ್ತಿನಡ್ದ್ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಅಲೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚೌಟ ವಂಸೊದಕುಲು ಮರ್ಮಾಯ ಸಂತಾನ(ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್) ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಾಡಳಿತ ಉಂದೆತ ಪ್ರಕಾರನೆ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/history/028.htmಉಳ್ಳಾಲದ{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ&lt;/ref&gt;

== ಬೀರೆದಿ ಪೊಂಜೊವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ==
*'''ಪುದರ್''':ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಚೌಟ
*'''ಕಂಡನಿ''':ಬಂಗರಸು.
*'''ಸ್ತಾನೊಮಾನೊ''':ರಾಣಿ
*'''ಬೇಟಿ ಮಾಲ್ತಿನಕುಲು''':ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್,ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್‌ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಬೇಟಿಮಲ್ಪುವೆರ್
*'''ಪೊರ್ತು''':೧೫೨೫ ಡ್ತ್ ೧೫೮೦ರ ದಶೊಕ
*'''ರಾಜಮನೆತನೊ''':ಚೌಟ ಅರಸೆರ್

&quot;[[:en:Abbakka Chowta|ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ರಾಣಿ&quot; ಅತ್ತಂಡ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070927121226/http://www.ignca.gov.in/nl001903.htm Abbakka Rani – The unsung warrior queen&lt;/ref&gt; ಮೊಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊತ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನೊಟ್ಟು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಳು. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇವೊಸ್ತಾನೊಲೆನ ಪಟ್ಟೊನೊ ಬೆದ್ರತ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳಿನ ಚೌಟೆರೆನ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20060307184311/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010904870400.htm Rani Abbakka has not been given her due&lt;/ref&gt; ಬಂದರು ನಗೊರೊ ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ಆತಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಯಕಟ್ಟ್‌ತ ಜಾಗರ ಉಳ್ಳಾಲೊನು ಗೆಂದ್ಯರ ಬೋಡಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ನಡಪ್ಪಯೆರ್. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪಿರವು ಒರಿಪ್ಪಾಯಲ್. ಅಲೆನ ಬಿರೇದಿಗಾತ್ರೊ '''ಅಭಯ ರಾಣಿ'''ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ ಪಡೆದಿತ್ತಲ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಮೊನ ದೇಸೊಡು ಸುರುಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಸೆರೆನ ಇರೊದೊ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಂಜೋವು.&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=6707 Queen Abbakka's triumph over Western colonisers&lt;/ref&gt;

=== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ ===
* ಚೌಟೆ ಅರಸೆರ್‍ನವು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚಾದ್ ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ರಾಣಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿಯಾಲದ ಪ್ರಬಲೆ ಅರಸು ಆತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸುನೊಟ್ಟುಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ಲಡಾಯಿ-ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮದ್ಮೆತ ಸಂಬಂದೊ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಒರಿಜಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲೊಗೂ ಪಿರ ಬತ್ತೊಲ‍್.
* ಉಂದೆಡ್ತಾತ್ರ ದುಂಬುಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಇರುದ್ಧೊ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಲಡಾಯಿಡ್ ಕಂಡನಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧೊ ಸೇಡ್ ತೀರ್ಪಾಯರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಪರೊ ಸೇರೊಂಡೆ. ಪೊಣ್ಣಿ ೧೫ ೨೦೦೩ ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರಕೊರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರೊನು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್,&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/Archives/jun192006/state2216232006618.asp Brave Abbakka still awaiting her due&lt;/ref&gt;

== ಯುದ್ಧೊಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು, ಉಲ್ಲಾಲ ಕೆಲವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ದಾಳಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಎದುರಿಸಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ಯೆರ್. 
ಗಮನಾರ್ಹ ಯುದ್ಧೊಲು:
* ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾ ವಿರುದ್ಧ 1555ಡ್ ಗೆಂದಿನ ಗೆಲುವು
*  1557ಟ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ನೌಕಾಪಡೆಲೆದ ವಿರುದ್ಧ ಉಲ್ಲಾಲೊದ ರಕ್ಷಣೆ
* ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮಿತ್ತ್ 1565ಡ್ ಜಯ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Medieval Karnataka|author=S. Chandni|year=2018|publisher=University Press|pages=156–158}}&lt;/ref&gt;

== ಆಡಳಿತ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಲ್ಲಾಲೊ ನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರು ಆದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಂಚಿ, ಏಲಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಲ್ಪುನು. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಆರ್ ಬಲವಾದ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Maritime Trade in Medieval Karnataka|author=K.V. Ramesh|year=1975|publisher=Karnataka Historical Research Society|pages=89–92}}&lt;/ref&gt;

ಅರೆನ ಆಡಳಿತೊನು ಇಂಚ ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ:
* ಮೊಗವೀರೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನೌಕಾ ಮೈತ್ರಿ
* ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆದ ಕೋಟೆ
* ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯೊಲೆನ ಉತ್ತೇಜನ&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Economic Systems of Medieval Coastal Karnataka|journal=Proceedings of the Indian History Congress|author=B.N. Prasad|year=1980|volume=41|pages=182–189}}&lt;/ref&gt;

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೋಷಣೆ ==
* ಅವೆತೊ ಜೈನ ಬಸದಿಲೆನ್ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್
* ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್
* ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬುಲೆಂಡ್
* ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯೊಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂಡೆರ್&lt;ref&gt;{{cite book|title=Jainism in Coastal Karnataka|author=P.N. Narasimha Murthy|year=1990|publisher=Manohar Publications|pages=145–148}}&lt;/ref&gt;

== ಆಧುನಿಕ ಸ್ಮರಣೆಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರಂಪರೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು:
* ಉಳ್ಳಾಲದ ವಾರ್ಷಿಕ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉತ್ಸವ
* 2023 ಡ್ ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚೀಟಿ
* ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ತುಳು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ
* ಅರೆನ ಪುದರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಲು&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/abbakka-utsava-from-april-15/article65320843.ece|title=Abbakka Utsava celebrates legacy of fearless queen|work=The Hindu|date=2022-04-12|accessdate=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ವಿರುದ್ಧ ಅರೆನ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನೊಲೆನ್ ದೀತ್ಂಡ್:
* ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಕ್ತಿಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿ ನೌಕಾ ರಕ್ಷಣೆದ ಸುರುತ ದಾಖಲಾತಿನ ನಿದರ್ಶನ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸಂಘಟಿಸವುನ ಪ್ರವರ್ತಕ ಪಾತ್ರ
* ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಉದಾಹರಣೆ
* ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವದ ಮಾದರಿ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Women Warriors of India|author=Yugal Joshi|year=2019|publisher=Rupa Publications|isbn=9789353334079|pages=78–82}}&lt;/ref&gt;

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಚ್ಚಯೊ==
ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ವಿವಿದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಈ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸಾದನೆಗಾದ್ 2018–19 ನೇ ವರ್ಸೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ಸಂಧ್ಯಾ ಪೈ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಾದನೆಗಾದ್ ಊರ್ಮಿಳಾ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೊಂಡಿಲು ==
# [[:kn:ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲ]]
#[[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]]
[[File:Rani Abbakka Tulu Study Centre and Museum, Sanchayagiri, Bantwal.jpg|thumb|ಬಂಟ್ವಾಳದ ಸಂಚಯಗಿರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
[[File:ICGS Rani Abbakka during its commissioning.jpg|thumb|ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ, ನಮ ದೇಸೊದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆತ್ತ ಹಡಗ್]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜವಂಸೊದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಜೈನ ಅರಸೆರ್]]</text>
      <sha1>9t93nia4lh8wjdapxu9lc4q8mhhdw73</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362396</id>
      <parentid>362394</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ */</comment>
      <origin>362396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20610" sha1="h4l0gt2pol0uquu86tti493xwtm2s9p" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=January 2024}}
{{Infobox royalty
| title       = Queen Rani of Ullal
| image       = File:Abbakka Chowta 2023 stamp of India.jpg
| caption     = ಭಾರತೊದ 2023 ಚೀಟಿಡ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ
| reign       = 1525&amp;nbsp;–  1570&lt;ref&gt;{{cite book|title=Hiding in Plain Sight: Women Warriors Throughout Time and Space|url=https://books.google.com/books?id=POpDEAAAQBAJ&amp;pg=PA17|page=17|year=2021|isbn=978-1538162729| last1=Potholm | first1=Christian P. | publisher=Rowman &amp; Littlefield }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nandakumar |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=beejEAAAQBAJ&amp;pg=PA11 |page=11|title=Swa: Struggle for National Selfhood Past, Present and Future |date=2022-12-10 |publisher=Indus Scrolls Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
| predecessor = ತಿರುಮಲರಾಯ ಚೌಟ
| spouse      = ಬಂಗ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ
| religion    = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
}}
{{Infobox royalty
| title          = ಉಳ್ಳಾಲದ ರಾಣಿ&lt;ref&gt;{{cite web |title=RANI ABBAKKA is the forgotten Warrior Queen of Ullal, Karnataka |url=https://www.esamskriti.com/e/History/Great-Indian-Leaders/RANI-ABBAKKA-is-the-forgotten-Warrior-Queen-of-Ullal,-Karnataka-1.aspx |website=www.esamskriti.com |accessdate=22 March 2020 |language=en-us}}&lt;/ref&gt;
| image          = Ullal Queen Abbakka Devi.jpg
| caption        =ಉಳ್ಳಾಲೊಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಮೂರ್ತಿ
| reign          = ೧೫೨೫ - ೧೫೭೦ &lt;ref&gt;https://www.hindujagruti.org/history/21216.html&lt;/ref&gt;
| predecessor    = ತಿರುಮಲ ರಾರ ಚೌಟ
| spouse         = ಬಂಗಾ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ&lt;ref&gt;https://www.asianage.com/india/all-india/121119/rani-abbakka-chowta-was-indias-first-woman-freedom-fighter.html&lt;/ref&gt;
| royal house    = ಚೌಟ
| religion       = ಬಂಟ
}}
[[File:Ullal Queen Abbakka Devi.jpg|thumb|upright=1.2|ಉಲ್ಲಾಲೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಉರ್ತೊ]]
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ದ]] ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಿನಾಲ್. ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಡ್ಡನೆ ಭಾಗೊಡು [[:en:Portuguese India|ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ]]ರೆಡ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದಿನ ಚೌಟ ಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವು. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆನ್]] ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಚೌಟ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‍ನ ವೀರ ಪೊಂಜೊವು. [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಬಂದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಪೋತಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಉಳ್ಳಾಲ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಅಬ್ಬಕ್ಕಗ್ ಮಸ್ತ್ ಧೈರ್ಯೊ ಇತ್ತಿನಡ್ದ್ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಅಲೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚೌಟ ವಂಸೊದಕುಲು ಮರ್ಮಾಯ ಸಂತಾನ(ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್) ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಾಡಳಿತ ಉಂದೆತ ಪ್ರಕಾರನೆ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/history/028.htmಉಳ್ಳಾಲದ{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ&lt;/ref&gt;

== ಬೀರೆದಿ ಪೊಂಜೊವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ==
*'''ಪುದರ್''':ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಚೌಟ
*'''ಕಂಡನಿ''':ಬಂಗರಸು.
*'''ಸ್ತಾನೊಮಾನೊ''':ರಾಣಿ
*'''ಬೇಟಿ ಮಾಲ್ತಿನಕುಲು''':ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್,ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್‌ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಬೇಟಿಮಲ್ಪುವೆರ್
*'''ಪೊರ್ತು''':೧೫೨೫ ಡ್ತ್ ೧೫೮೦ರ ದಶೊಕ
*'''ರಾಜಮನೆತನೊ''':ಚೌಟ ಅರಸೆರ್

&quot;[[:en:Abbakka Chowta|ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ರಾಣಿ&quot; ಅತ್ತಂಡ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070927121226/http://www.ignca.gov.in/nl001903.htm Abbakka Rani – The unsung warrior queen&lt;/ref&gt; ಮೊಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊತ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನೊಟ್ಟು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಳು. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇವೊಸ್ತಾನೊಲೆನ ಪಟ್ಟೊನೊ ಬೆದ್ರತ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳಿನ ಚೌಟೆರೆನ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20060307184311/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010904870400.htm Rani Abbakka has not been given her due&lt;/ref&gt; ಬಂದರು ನಗೊರೊ ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ಆತಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಯಕಟ್ಟ್‌ತ ಜಾಗರ ಉಳ್ಳಾಲೊನು ಗೆಂದ್ಯರ ಬೋಡಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ನಡಪ್ಪಯೆರ್. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪಿರವು ಒರಿಪ್ಪಾಯಲ್. ಅಲೆನ ಬಿರೇದಿಗಾತ್ರೊ '''ಅಭಯ ರಾಣಿ'''ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ ಪಡೆದಿತ್ತಲ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಮೊನ ದೇಸೊಡು ಸುರುಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಸೆರೆನ ಇರೊದೊ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಂಜೋವು.&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=6707 Queen Abbakka's triumph over Western colonisers&lt;/ref&gt;

=== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ ===
* ಚೌಟೆ ಅರಸೆರ್‍ನವು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚಾದ್ ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ರಾಣಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿಯಾಲದ ಪ್ರಬಲೆ ಅರಸು ಆತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸುನೊಟ್ಟುಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ಲಡಾಯಿ-ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮದ್ಮೆತ ಸಂಬಂದೊ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಒರಿಜಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲೊಗೂ ಪಿರ ಬತ್ತೊಲ‍್.
* ಉಂದೆಡ್ತಾತ್ರ ದುಂಬುಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಇರುದ್ಧೊ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಲಡಾಯಿಡ್ ಕಂಡನಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧೊ ಸೇಡ್ ತೀರ್ಪಾಯರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಪರೊ ಸೇರೊಂಡೆ. ಪೊಣ್ಣಿ ೧೫ ೨೦೦೩ ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರಕೊರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರೊನು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್,&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/Archives/jun192006/state2216232006618.asp Brave Abbakka still awaiting her due&lt;/ref&gt;

== ಯುದ್ಧೊಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು, ಉಲ್ಲಾಲ ಕೆಲವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ದಾಳಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಎದುರಿಸಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ಯೆರ್. 
ಗಮನಾರ್ಹ ಯುದ್ಧೊಲು:
* ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾ ವಿರುದ್ಧ 1555ಡ್ ಗೆಂದಿನ ಗೆಲುವು
*  1557ಟ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ನೌಕಾಪಡೆಲೆದ ವಿರುದ್ಧ ಉಲ್ಲಾಲೊದ ರಕ್ಷಣೆ
* ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮಿತ್ತ್ 1565ಡ್ ಜಯ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Medieval Karnataka|author=S. Chandni|year=2018|publisher=University Press|pages=156–158}}&lt;/ref&gt;

== ಆಡಳಿತ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಲ್ಲಾಲೊ ನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರು ಆದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಂಚಿ, ಏಲಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಲ್ಪುನು. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಆರ್ ಬಲವಾದ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Maritime Trade in Medieval Karnataka|author=K.V. Ramesh|year=1975|publisher=Karnataka Historical Research Society|pages=89–92}}&lt;/ref&gt;

ಅರೆನ ಆಡಳಿತೊನು ಇಂಚ ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ:
* ಮೊಗವೀರೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನೌಕಾ ಮೈತ್ರಿ
* ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆದ ಕೋಟೆ
* ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯೊಲೆನ ಉತ್ತೇಜನ&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Economic Systems of Medieval Coastal Karnataka|journal=Proceedings of the Indian History Congress|author=B.N. Prasad|year=1980|volume=41|pages=182–189}}&lt;/ref&gt;

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೋಷಣೆ ==
* ಅವೆತೊ ಜೈನ ಬಸದಿಲೆನ್ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್
* ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್
* ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬುಲೆಂಡ್
* ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯೊಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂಡೆರ್&lt;ref&gt;{{cite book|title=Jainism in Coastal Karnataka|author=P.N. Narasimha Murthy|year=1990|publisher=Manohar Publications|pages=145–148}}&lt;/ref&gt;

== ಆಧುನಿಕ ಸ್ಮರಣೆಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರಂಪರೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು:
* ಉಳ್ಳಾಲದ ವಾರ್ಷಿಕ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉತ್ಸವ
* 2023 ಡ್ ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚೀಟಿ
* ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ತುಳು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ
* ಅರೆನ ಪುದರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಲು&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/abbakka-utsava-from-april-15/article65320843.ece|title=Abbakka Utsava celebrates legacy of fearless queen|work=The Hindu|date=2022-04-12|accessdate=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ವಿರುದ್ಧ ಅರೆನ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನೊಲೆನ್ ದೀತ್ಂಡ್:
* ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಕ್ತಿಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿ ನೌಕಾ ರಕ್ಷಣೆದ ಸುರುತ ದಾಖಲಾತಿನ ನಿದರ್ಶನ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸಂಘಟಿಸವುನ ಪ್ರವರ್ತಕ ಪಾತ್ರ
* ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಉದಾಹರಣೆ
* ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವದ ಮಾದರಿ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Women Warriors of India|author=Yugal Joshi|year=2019|publisher=Rupa Publications|isbn=9789353334079|pages=78–82}}&lt;/ref&gt;

==ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧೊಲು==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ತಂತ್ರೊಡ್ದ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಬೇಜಾರು ಆಯಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್, ಅರೆಗ್ ಕಪ್ಪ ಕೊರ್ಲೆ ಪಂದ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೫೫೫ಡ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಲು ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾನ್ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಡಪುಡುವೆರ್, ಅಪಗ ಅರೆಗ್ ಕಪ್ಪ ಕೊರ್ರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=kudva&gt;{{cite book|last=Kudva|first=Venkataraya Narayan|title=History of the Dakshinatya Saraswats|year=1972|publisher=Samyukta Gowda Saraswata Sabha|location=Madras|pages=107–110|url=https://books.google.com/books?id=x0NuAAAAMAAJ&amp;q=ullal}}&lt;/ref&gt; ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ಯುದ್ಧೊಡು, ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಕುಡ ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಆಕ್ರಮಣೊನು ಎದುರಿಸಾದ್ ಅಕಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪಿರ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್.&lt;ref name=ignca&gt;{{cite web |last1=Kumar Mishra |first1=Kailash |title=ABBAKKA RANI : THE UNSUNG WARRIOR QUEEN |url=http://ignca.gov.in/PDF_data/Abbakka_Rani.pdf |publisher=[[Indira Gandhi National Centre for the Arts]] |date=Jan 2002}}&lt;/ref&gt;

1557ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ [[ಮಂಗಳೂರು]]ನ್ ಲೂಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್. 1568ಡ್, ಅಕುಲು [[ಉಲ್ಲಾಲ]] ಗ್ ಗಮನ ಕೊರ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಅಕುಲೆನ್ ಕುಡ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಜೋವಾ ಪೀಕ್ಸೊಟೊ, ಒರಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಜನರಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಸೈನಿಕೆರೆನ ನೌಕಾಪಡೆನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವೈಸ್ ರಾಯ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ನೊರೊನ್ಹಾ ಕಡಪುಡುವೆರ್. ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಲ ನಗರೊನು ವಶೊಕ್ ದೆತೊನೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಮನೆತನೊಗುಲಾ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ತಪ್ಪಾದ್ ಒಂಜಿ ಮಸೀದಿಡ್ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯೆರ್. ಅವ್ವೆ ರಾತ್ರೆ, ಅರ್ ಸುಮಾರ್ 200 ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ತೆರ್. ನಡತಿನ ಯುದ್ಧೊಡು, ಜನರಲ್ ಪೀಕ್ಸೊಟೊ ಸೈತ್ ಪೋಯೆರ್,&lt;ref name=ignca/&gt; 70 ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಕೈದಿಯಾದ್ ದೆತೊನುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪಿರ ಪೋಯೆರ್. ದುಂಬುದ ದಾಳಿಲೆಡ್, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಬೆಂಬಲಿಗೆರ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಮಸ್ಕರೆನ್ಹಾಸ್ ನ್ ಕೆರ್ದ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ್ ಕುಡ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಖಾಲಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=ignca /&gt;

ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಕುಡ ಕುಡ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಕುಂದಾಪುರ]] (ಬಸ್ರೂರುನ್) ವಶೊಕ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ಈ ಲಾಭೊಲೆನ್ ತೂಂಡಲಾ, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಬೆದರಿಕೆದ ಮೂಲ ಆದ್ ಉಂತುದುಪ್ಪುವೆರ್. ರಾಣಿನ ದೂರ ಆಯಿನ ಕಂಡನಿನ ಸಹಾಯೊಡು, ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಲದ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಗ್ರ ಯುದ್ಧೊಲು ನಡಪುಂಡು, ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಜಯ ಗಳಿಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ೧೫೭೦ಡ್, ಅಹ್ಮದ್ ನಗರೊದ ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಝಿಕೋಡ್/ಕಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಕುಲುಲಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ್ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕುಟ್ಟಿ ಪೋಕರ್ ಮಾರ್ಕರ್, ಜಮೊರಿನ ಜನರಲ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರವಾದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕುಡ್ಲದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಕೋಟೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಪಿರ ಬನ್ನಗ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಕೈಟ್ ಸಿಕ್ಕುದು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಈ ನಷ್ಟೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಕಂಡನಿನ ದ್ರೋಹೊನ್ ಅನುಸರಿಸಾದ್, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಯುದ್ಧೊಡು ಸೋತೆರ್, ಬಂಧಿ ಆಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಜೈಲ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ಜೈಲ್ಡ್ ಲಾ, ಅರ್ ಬಂಡಾಯ ಮಲ್ತ್ದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಂದು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.&lt;ref name=ignca /&gt;

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಚ್ಚಯೊ==
ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ವಿವಿದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಈ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸಾದನೆಗಾದ್ 2018–19 ನೇ ವರ್ಸೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ಸಂಧ್ಯಾ ಪೈ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಾದನೆಗಾದ್ ಊರ್ಮಿಳಾ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೊಂಡಿಲು ==
# [[:kn:ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲ]]
#[[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]]
[[File:Rani Abbakka Tulu Study Centre and Museum, Sanchayagiri, Bantwal.jpg|thumb|ಬಂಟ್ವಾಳದ ಸಂಚಯಗಿರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
[[File:ICGS Rani Abbakka during its commissioning.jpg|thumb|ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ, ನಮ ದೇಸೊದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆತ್ತ ಹಡಗ್]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜವಂಸೊದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಜೈನ ಅರಸೆರ್]]</text>
      <sha1>h4l0gt2pol0uquu86tti493xwtm2s9p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362397</id>
      <parentid>362396</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:45:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧೊಲು */</comment>
      <origin>362397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21374" sha1="nr3ht6kky6g8lvgyloipvrgu49giqgq" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=January 2024}}
{{Infobox royalty
| title       = Queen Rani of Ullal
| image       = File:Abbakka Chowta 2023 stamp of India.jpg
| caption     = ಭಾರತೊದ 2023 ಚೀಟಿಡ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ
| reign       = 1525&amp;nbsp;–  1570&lt;ref&gt;{{cite book|title=Hiding in Plain Sight: Women Warriors Throughout Time and Space|url=https://books.google.com/books?id=POpDEAAAQBAJ&amp;pg=PA17|page=17|year=2021|isbn=978-1538162729| last1=Potholm | first1=Christian P. | publisher=Rowman &amp; Littlefield }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nandakumar |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=beejEAAAQBAJ&amp;pg=PA11 |page=11|title=Swa: Struggle for National Selfhood Past, Present and Future |date=2022-12-10 |publisher=Indus Scrolls Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
| predecessor = ತಿರುಮಲರಾಯ ಚೌಟ
| spouse      = ಬಂಗ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ
| religion    = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
}}
{{Infobox royalty
| title          = ಉಳ್ಳಾಲದ ರಾಣಿ&lt;ref&gt;{{cite web |title=RANI ABBAKKA is the forgotten Warrior Queen of Ullal, Karnataka |url=https://www.esamskriti.com/e/History/Great-Indian-Leaders/RANI-ABBAKKA-is-the-forgotten-Warrior-Queen-of-Ullal,-Karnataka-1.aspx |website=www.esamskriti.com |accessdate=22 March 2020 |language=en-us}}&lt;/ref&gt;
| image          = Ullal Queen Abbakka Devi.jpg
| caption        =ಉಳ್ಳಾಲೊಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಮೂರ್ತಿ
| reign          = ೧೫೨೫ - ೧೫೭೦ &lt;ref&gt;https://www.hindujagruti.org/history/21216.html&lt;/ref&gt;
| predecessor    = ತಿರುಮಲ ರಾರ ಚೌಟ
| spouse         = ಬಂಗಾ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ&lt;ref&gt;https://www.asianage.com/india/all-india/121119/rani-abbakka-chowta-was-indias-first-woman-freedom-fighter.html&lt;/ref&gt;
| royal house    = ಚೌಟ
| religion       = ಬಂಟ
}}
[[File:Ullal Queen Abbakka Devi.jpg|thumb|upright=1.2|ಉಲ್ಲಾಲೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಉರ್ತೊ]]
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ದ]] ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಿನಾಲ್. ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಡ್ಡನೆ ಭಾಗೊಡು [[:en:Portuguese India|ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ]]ರೆಡ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದಿನ ಚೌಟ ಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವು. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆನ್]] ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಚೌಟ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‍ನ ವೀರ ಪೊಂಜೊವು. [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಬಂದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಪೋತಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಉಳ್ಳಾಲ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಅಬ್ಬಕ್ಕಗ್ ಮಸ್ತ್ ಧೈರ್ಯೊ ಇತ್ತಿನಡ್ದ್ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಅಲೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚೌಟ ವಂಸೊದಕುಲು ಮರ್ಮಾಯ ಸಂತಾನ(ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್) ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಾಡಳಿತ ಉಂದೆತ ಪ್ರಕಾರನೆ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/history/028.htmಉಳ್ಳಾಲದ{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ&lt;/ref&gt;

== ಬೀರೆದಿ ಪೊಂಜೊವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ==
*'''ಪುದರ್''':ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಚೌಟ
*'''ಕಂಡನಿ''':ಬಂಗರಸು.
*'''ಸ್ತಾನೊಮಾನೊ''':ರಾಣಿ
*'''ಬೇಟಿ ಮಾಲ್ತಿನಕುಲು''':ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್,ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್‌ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಬೇಟಿಮಲ್ಪುವೆರ್
*'''ಪೊರ್ತು''':೧೫೨೫ ಡ್ತ್ ೧೫೮೦ರ ದಶೊಕ
*'''ರಾಜಮನೆತನೊ''':ಚೌಟ ಅರಸೆರ್

&quot;[[:en:Abbakka Chowta|ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ರಾಣಿ&quot; ಅತ್ತಂಡ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070927121226/http://www.ignca.gov.in/nl001903.htm Abbakka Rani – The unsung warrior queen&lt;/ref&gt; ಮೊಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊತ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನೊಟ್ಟು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಳು. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇವೊಸ್ತಾನೊಲೆನ ಪಟ್ಟೊನೊ ಬೆದ್ರತ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳಿನ ಚೌಟೆರೆನ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20060307184311/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010904870400.htm Rani Abbakka has not been given her due&lt;/ref&gt; ಬಂದರು ನಗೊರೊ ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ಆತಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಯಕಟ್ಟ್‌ತ ಜಾಗರ ಉಳ್ಳಾಲೊನು ಗೆಂದ್ಯರ ಬೋಡಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ನಡಪ್ಪಯೆರ್. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪಿರವು ಒರಿಪ್ಪಾಯಲ್. ಅಲೆನ ಬಿರೇದಿಗಾತ್ರೊ '''ಅಭಯ ರಾಣಿ'''ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ ಪಡೆದಿತ್ತಲ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಮೊನ ದೇಸೊಡು ಸುರುಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಸೆರೆನ ಇರೊದೊ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಂಜೋವು.&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=6707 Queen Abbakka's triumph over Western colonisers&lt;/ref&gt;

=== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ ===
* ಚೌಟೆ ಅರಸೆರ್‍ನವು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚಾದ್ ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ರಾಣಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿಯಾಲದ ಪ್ರಬಲೆ ಅರಸು ಆತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸುನೊಟ್ಟುಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ಲಡಾಯಿ-ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮದ್ಮೆತ ಸಂಬಂದೊ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಒರಿಜಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲೊಗೂ ಪಿರ ಬತ್ತೊಲ‍್.
* ಉಂದೆಡ್ತಾತ್ರ ದುಂಬುಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಇರುದ್ಧೊ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಲಡಾಯಿಡ್ ಕಂಡನಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧೊ ಸೇಡ್ ತೀರ್ಪಾಯರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಪರೊ ಸೇರೊಂಡೆ. ಪೊಣ್ಣಿ ೧೫ ೨೦೦೩ ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರಕೊರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರೊನು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್,&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/Archives/jun192006/state2216232006618.asp Brave Abbakka still awaiting her due&lt;/ref&gt;

== ಯುದ್ಧೊಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು, ಉಲ್ಲಾಲ ಕೆಲವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ದಾಳಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಎದುರಿಸಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ಯೆರ್. 
ಗಮನಾರ್ಹ ಯುದ್ಧೊಲು:
* ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾ ವಿರುದ್ಧ 1555ಡ್ ಗೆಂದಿನ ಗೆಲುವು
*  1557ಟ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ನೌಕಾಪಡೆಲೆದ ವಿರುದ್ಧ ಉಲ್ಲಾಲೊದ ರಕ್ಷಣೆ
* ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮಿತ್ತ್ 1565ಡ್ ಜಯ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Medieval Karnataka|author=S. Chandni|year=2018|publisher=University Press|pages=156–158}}&lt;/ref&gt;

== ಆಡಳಿತ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಲ್ಲಾಲೊ ನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರು ಆದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಂಚಿ, ಏಲಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಲ್ಪುನು. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಆರ್ ಬಲವಾದ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Maritime Trade in Medieval Karnataka|author=K.V. Ramesh|year=1975|publisher=Karnataka Historical Research Society|pages=89–92}}&lt;/ref&gt;

ಅರೆನ ಆಡಳಿತೊನು ಇಂಚ ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ:
* ಮೊಗವೀರೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನೌಕಾ ಮೈತ್ರಿ
* ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆದ ಕೋಟೆ
* ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯೊಲೆನ ಉತ್ತೇಜನ&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Economic Systems of Medieval Coastal Karnataka|journal=Proceedings of the Indian History Congress|author=B.N. Prasad|year=1980|volume=41|pages=182–189}}&lt;/ref&gt;

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೋಷಣೆ ==
* ಅವೆತೊ ಜೈನ ಬಸದಿಲೆನ್ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್
* ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್
* ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬುಲೆಂಡ್
* ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯೊಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂಡೆರ್&lt;ref&gt;{{cite book|title=Jainism in Coastal Karnataka|author=P.N. Narasimha Murthy|year=1990|publisher=Manohar Publications|pages=145–148}}&lt;/ref&gt;

== ಆಧುನಿಕ ಸ್ಮರಣೆಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರಂಪರೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು:
* ಉಳ್ಳಾಲದ ವಾರ್ಷಿಕ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉತ್ಸವ
* 2023 ಡ್ ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚೀಟಿ
* ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ತುಳು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ
* ಅರೆನ ಪುದರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಲು&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/abbakka-utsava-from-april-15/article65320843.ece|title=Abbakka Utsava celebrates legacy of fearless queen|work=The Hindu|date=2022-04-12|accessdate=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ವಿರುದ್ಧ ಅರೆನ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನೊಲೆನ್ ದೀತ್ಂಡ್:
* ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಕ್ತಿಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿ ನೌಕಾ ರಕ್ಷಣೆದ ಸುರುತ ದಾಖಲಾತಿನ ನಿದರ್ಶನ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸಂಘಟಿಸವುನ ಪ್ರವರ್ತಕ ಪಾತ್ರ
* ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಉದಾಹರಣೆ
* ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವದ ಮಾದರಿ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Women Warriors of India|author=Yugal Joshi|year=2019|publisher=Rupa Publications|isbn=9789353334079|pages=78–82}}&lt;/ref&gt;

==ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧೊಲು==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ತಂತ್ರೊಡ್ದ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಬೇಜಾರು ಆಯಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್, ಅರೆಗ್ ಕಪ್ಪ ಕೊರ್ಲೆ ಪಂದ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೫೫೫ಡ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಲು ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾನ್ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಡಪುಡುವೆರ್, ಅಪಗ ಅರೆಗ್ ಕಪ್ಪ ಕೊರ್ರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=kudva&gt;{{cite book|last=Kudva|first=Venkataraya Narayan|title=History of the Dakshinatya Saraswats|year=1972|publisher=Samyukta Gowda Saraswata Sabha|location=Madras|pages=107–110|url=https://books.google.com/books?id=x0NuAAAAMAAJ&amp;q=ullal}}&lt;/ref&gt; ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ಯುದ್ಧೊಡು, ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಕುಡ ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಆಕ್ರಮಣೊನು ಎದುರಿಸಾದ್ ಅಕಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪಿರ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್.&lt;ref name=ignca&gt;{{cite web |last1=Kumar Mishra |first1=Kailash |title=ABBAKKA RANI : THE UNSUNG WARRIOR QUEEN |url=http://ignca.gov.in/PDF_data/Abbakka_Rani.pdf |publisher=[[Indira Gandhi National Centre for the Arts]] |date=Jan 2002}}&lt;/ref&gt;

1557ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ [[ಮಂಗಳೂರು]]ನ್ ಲೂಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್. 1568ಡ್, ಅಕುಲು [[ಉಲ್ಲಾಲ]] ಗ್ ಗಮನ ಕೊರ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಅಕುಲೆನ್ ಕುಡ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಜೋವಾ ಪೀಕ್ಸೊಟೊ, ಒರಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಜನರಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಸೈನಿಕೆರೆನ ನೌಕಾಪಡೆನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವೈಸ್ ರಾಯ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ನೊರೊನ್ಹಾ ಕಡಪುಡುವೆರ್. ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಲ ನಗರೊನು ವಶೊಕ್ ದೆತೊನೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಮನೆತನೊಗುಲಾ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ತಪ್ಪಾದ್ ಒಂಜಿ ಮಸೀದಿಡ್ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯೆರ್. ಅವ್ವೆ ರಾತ್ರೆ, ಅರ್ ಸುಮಾರ್ 200 ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ತೆರ್. ನಡತಿನ ಯುದ್ಧೊಡು, ಜನರಲ್ ಪೀಕ್ಸೊಟೊ ಸೈತ್ ಪೋಯೆರ್,&lt;ref name=ignca/&gt; 70 ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಕೈದಿಯಾದ್ ದೆತೊನುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪಿರ ಪೋಯೆರ್. ದುಂಬುದ ದಾಳಿಲೆಡ್, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಬೆಂಬಲಿಗೆರ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಮಸ್ಕರೆನ್ಹಾಸ್ ನ್ ಕೆರ್ದ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ್ ಕುಡ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಖಾಲಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=ignca /&gt;

ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಕುಡ ಕುಡ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಕುಂದಾಪುರ]] (ಬಸ್ರೂರುನ್) ವಶೊಕ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ಈ ಲಾಭೊಲೆನ್ ತೂಂಡಲಾ, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಬೆದರಿಕೆದ ಮೂಲ ಆದ್ ಉಂತುದುಪ್ಪುವೆರ್. ರಾಣಿನ ದೂರ ಆಯಿನ ಕಂಡನಿನ ಸಹಾಯೊಡು, ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಲದ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಗ್ರ ಯುದ್ಧೊಲು ನಡಪುಂಡು, ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಜಯ ಗಳಿಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ೧೫೭೦ಡ್, ಅಹ್ಮದ್ ನಗರೊದ ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಝಿಕೋಡ್/ಕಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಕುಲುಲಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ್ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕುಟ್ಟಿ ಪೋಕರ್ ಮಾರ್ಕರ್, ಜಮೊರಿನ ಜನರಲ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರವಾದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕುಡ್ಲದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಕೋಟೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಪಿರ ಬನ್ನಗ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಕೈಟ್ ಸಿಕ್ಕುದು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಈ ನಷ್ಟೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಕಂಡನಿನ ದ್ರೋಹೊನ್ ಅನುಸರಿಸಾದ್, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಯುದ್ಧೊಡು ಸೋತೆರ್, ಬಂಧಿ ಆಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಜೈಲ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ಜೈಲ್ಡ್ ಲಾ, ಅರ್ ಬಂಡಾಯ ಮಲ್ತ್ದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಂದು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.&lt;ref name=ignca /&gt;

==ಜನಪದ ಬೊಕ್ಕ ದಂತಕಥೆ==
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲೆಕ್ಕೊಲೆ ಪ್ರಕಾರ, ಆರ್  ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಇನಿಕ್ಲಾ ಜಾನಪದ ಕತೆತ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆದುಲ್ಲೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಸತ್ಯೊಡ್ದ್  ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜಾನಪದ ಗೀತೆ ಬೊಕ್ಕ [[ತುಳುನಾಡ್]]ಡ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ಕಲೆ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ದ ಮೂಲಕ ರಾಣಿನ ಕತೆನ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಜೀವಂತವಾದ್ ದಿವೊಂದು ಬೈದೆರ್.&lt;ref name=ignca/&gt;

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಚ್ಚಯೊ==
ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ವಿವಿದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಈ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸಾದನೆಗಾದ್ 2018–19 ನೇ ವರ್ಸೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ಸಂಧ್ಯಾ ಪೈ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಾದನೆಗಾದ್ ಊರ್ಮಿಳಾ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೊಂಡಿಲು ==
# [[:kn:ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲ]]
#[[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]]
[[File:Rani Abbakka Tulu Study Centre and Museum, Sanchayagiri, Bantwal.jpg|thumb|ಬಂಟ್ವಾಳದ ಸಂಚಯಗಿರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
[[File:ICGS Rani Abbakka during its commissioning.jpg|thumb|ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ, ನಮ ದೇಸೊದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆತ್ತ ಹಡಗ್]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜವಂಸೊದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಜೈನ ಅರಸೆರ್]]</text>
      <sha1>nr3ht6kky6g8lvgyloipvrgu49giqgq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362398</id>
      <parentid>362397</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:51:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಜನಪದ ಬೊಕ್ಕ ದಂತಕಥೆ */</comment>
      <origin>362398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25055" sha1="0lxsiocmjugzox9fn9pqpsez8p9wtux" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=January 2024}}
{{Infobox royalty
| title       = Queen Rani of Ullal
| image       = File:Abbakka Chowta 2023 stamp of India.jpg
| caption     = ಭಾರತೊದ 2023 ಚೀಟಿಡ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ
| reign       = 1525&amp;nbsp;–  1570&lt;ref&gt;{{cite book|title=Hiding in Plain Sight: Women Warriors Throughout Time and Space|url=https://books.google.com/books?id=POpDEAAAQBAJ&amp;pg=PA17|page=17|year=2021|isbn=978-1538162729| last1=Potholm | first1=Christian P. | publisher=Rowman &amp; Littlefield }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nandakumar |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=beejEAAAQBAJ&amp;pg=PA11 |page=11|title=Swa: Struggle for National Selfhood Past, Present and Future |date=2022-12-10 |publisher=Indus Scrolls Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
| predecessor = ತಿರುಮಲರಾಯ ಚೌಟ
| spouse      = ಬಂಗ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ
| religion    = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
}}
{{Infobox royalty
| title          = ಉಳ್ಳಾಲದ ರಾಣಿ&lt;ref&gt;{{cite web |title=RANI ABBAKKA is the forgotten Warrior Queen of Ullal, Karnataka |url=https://www.esamskriti.com/e/History/Great-Indian-Leaders/RANI-ABBAKKA-is-the-forgotten-Warrior-Queen-of-Ullal,-Karnataka-1.aspx |website=www.esamskriti.com |accessdate=22 March 2020 |language=en-us}}&lt;/ref&gt;
| image          = Ullal Queen Abbakka Devi.jpg
| caption        =ಉಳ್ಳಾಲೊಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಮೂರ್ತಿ
| reign          = ೧೫೨೫ - ೧೫೭೦ &lt;ref&gt;https://www.hindujagruti.org/history/21216.html&lt;/ref&gt;
| predecessor    = ತಿರುಮಲ ರಾರ ಚೌಟ
| spouse         = ಬಂಗಾ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ&lt;ref&gt;https://www.asianage.com/india/all-india/121119/rani-abbakka-chowta-was-indias-first-woman-freedom-fighter.html&lt;/ref&gt;
| royal house    = ಚೌಟ
| religion       = ಬಂಟ
}}
[[File:Ullal Queen Abbakka Devi.jpg|thumb|upright=1.2|ಉಲ್ಲಾಲೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಉರ್ತೊ]]
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ದ]] ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಿನಾಲ್. ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಡ್ಡನೆ ಭಾಗೊಡು [[:en:Portuguese India|ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ]]ರೆಡ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದಿನ ಚೌಟ ಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವು. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆನ್]] ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಚೌಟ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‍ನ ವೀರ ಪೊಂಜೊವು. [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಬಂದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಪೋತಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಉಳ್ಳಾಲ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಅಬ್ಬಕ್ಕಗ್ ಮಸ್ತ್ ಧೈರ್ಯೊ ಇತ್ತಿನಡ್ದ್ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಅಲೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚೌಟ ವಂಸೊದಕುಲು ಮರ್ಮಾಯ ಸಂತಾನ(ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್) ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಾಡಳಿತ ಉಂದೆತ ಪ್ರಕಾರನೆ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/history/028.htmಉಳ್ಳಾಲದ{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ&lt;/ref&gt;

== ಬೀರೆದಿ ಪೊಂಜೊವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ==
*'''ಪುದರ್''':ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಚೌಟ
*'''ಕಂಡನಿ''':ಬಂಗರಸು.
*'''ಸ್ತಾನೊಮಾನೊ''':ರಾಣಿ
*'''ಬೇಟಿ ಮಾಲ್ತಿನಕುಲು''':ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್,ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್‌ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಬೇಟಿಮಲ್ಪುವೆರ್
*'''ಪೊರ್ತು''':೧೫೨೫ ಡ್ತ್ ೧೫೮೦ರ ದಶೊಕ
*'''ರಾಜಮನೆತನೊ''':ಚೌಟ ಅರಸೆರ್

&quot;[[:en:Abbakka Chowta|ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ರಾಣಿ&quot; ಅತ್ತಂಡ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070927121226/http://www.ignca.gov.in/nl001903.htm Abbakka Rani – The unsung warrior queen&lt;/ref&gt; ಮೊಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊತ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನೊಟ್ಟು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಳು. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇವೊಸ್ತಾನೊಲೆನ ಪಟ್ಟೊನೊ ಬೆದ್ರತ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳಿನ ಚೌಟೆರೆನ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20060307184311/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010904870400.htm Rani Abbakka has not been given her due&lt;/ref&gt; ಬಂದರು ನಗೊರೊ ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ಆತಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಯಕಟ್ಟ್‌ತ ಜಾಗರ ಉಳ್ಳಾಲೊನು ಗೆಂದ್ಯರ ಬೋಡಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ನಡಪ್ಪಯೆರ್. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪಿರವು ಒರಿಪ್ಪಾಯಲ್. ಅಲೆನ ಬಿರೇದಿಗಾತ್ರೊ '''ಅಭಯ ರಾಣಿ'''ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ ಪಡೆದಿತ್ತಲ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಮೊನ ದೇಸೊಡು ಸುರುಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಸೆರೆನ ಇರೊದೊ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಂಜೋವು.&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=6707 Queen Abbakka's triumph over Western colonisers&lt;/ref&gt;

=== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ ===
* ಚೌಟೆ ಅರಸೆರ್‍ನವು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚಾದ್ ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ರಾಣಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿಯಾಲದ ಪ್ರಬಲೆ ಅರಸು ಆತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸುನೊಟ್ಟುಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ಲಡಾಯಿ-ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮದ್ಮೆತ ಸಂಬಂದೊ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಒರಿಜಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲೊಗೂ ಪಿರ ಬತ್ತೊಲ‍್.
* ಉಂದೆಡ್ತಾತ್ರ ದುಂಬುಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಇರುದ್ಧೊ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಲಡಾಯಿಡ್ ಕಂಡನಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧೊ ಸೇಡ್ ತೀರ್ಪಾಯರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಪರೊ ಸೇರೊಂಡೆ. ಪೊಣ್ಣಿ ೧೫ ೨೦೦೩ ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರಕೊರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರೊನು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್,&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/Archives/jun192006/state2216232006618.asp Brave Abbakka still awaiting her due&lt;/ref&gt;

== ಯುದ್ಧೊಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು, ಉಲ್ಲಾಲ ಕೆಲವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ದಾಳಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಎದುರಿಸಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ಯೆರ್. 
ಗಮನಾರ್ಹ ಯುದ್ಧೊಲು:
* ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾ ವಿರುದ್ಧ 1555ಡ್ ಗೆಂದಿನ ಗೆಲುವು
*  1557ಟ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ನೌಕಾಪಡೆಲೆದ ವಿರುದ್ಧ ಉಲ್ಲಾಲೊದ ರಕ್ಷಣೆ
* ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮಿತ್ತ್ 1565ಡ್ ಜಯ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Medieval Karnataka|author=S. Chandni|year=2018|publisher=University Press|pages=156–158}}&lt;/ref&gt;

== ಆಡಳಿತ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಲ್ಲಾಲೊ ನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರು ಆದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಂಚಿ, ಏಲಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಲ್ಪುನು. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಆರ್ ಬಲವಾದ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Maritime Trade in Medieval Karnataka|author=K.V. Ramesh|year=1975|publisher=Karnataka Historical Research Society|pages=89–92}}&lt;/ref&gt;

ಅರೆನ ಆಡಳಿತೊನು ಇಂಚ ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ:
* ಮೊಗವೀರೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನೌಕಾ ಮೈತ್ರಿ
* ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆದ ಕೋಟೆ
* ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯೊಲೆನ ಉತ್ತೇಜನ&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Economic Systems of Medieval Coastal Karnataka|journal=Proceedings of the Indian History Congress|author=B.N. Prasad|year=1980|volume=41|pages=182–189}}&lt;/ref&gt;

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೋಷಣೆ ==
* ಅವೆತೊ ಜೈನ ಬಸದಿಲೆನ್ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್
* ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್
* ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬುಲೆಂಡ್
* ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯೊಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂಡೆರ್&lt;ref&gt;{{cite book|title=Jainism in Coastal Karnataka|author=P.N. Narasimha Murthy|year=1990|publisher=Manohar Publications|pages=145–148}}&lt;/ref&gt;

== ಆಧುನಿಕ ಸ್ಮರಣೆಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರಂಪರೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು:
* ಉಳ್ಳಾಲದ ವಾರ್ಷಿಕ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉತ್ಸವ
* 2023 ಡ್ ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚೀಟಿ
* ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ತುಳು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ
* ಅರೆನ ಪುದರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಲು&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/abbakka-utsava-from-april-15/article65320843.ece|title=Abbakka Utsava celebrates legacy of fearless queen|work=The Hindu|date=2022-04-12|accessdate=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ವಿರುದ್ಧ ಅರೆನ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನೊಲೆನ್ ದೀತ್ಂಡ್:
* ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಕ್ತಿಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿ ನೌಕಾ ರಕ್ಷಣೆದ ಸುರುತ ದಾಖಲಾತಿನ ನಿದರ್ಶನ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸಂಘಟಿಸವುನ ಪ್ರವರ್ತಕ ಪಾತ್ರ
* ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಉದಾಹರಣೆ
* ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವದ ಮಾದರಿ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Women Warriors of India|author=Yugal Joshi|year=2019|publisher=Rupa Publications|isbn=9789353334079|pages=78–82}}&lt;/ref&gt;

==ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧೊಲು==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ತಂತ್ರೊಡ್ದ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಬೇಜಾರು ಆಯಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್, ಅರೆಗ್ ಕಪ್ಪ ಕೊರ್ಲೆ ಪಂದ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೫೫೫ಡ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಲು ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾನ್ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಡಪುಡುವೆರ್, ಅಪಗ ಅರೆಗ್ ಕಪ್ಪ ಕೊರ್ರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=kudva&gt;{{cite book|last=Kudva|first=Venkataraya Narayan|title=History of the Dakshinatya Saraswats|year=1972|publisher=Samyukta Gowda Saraswata Sabha|location=Madras|pages=107–110|url=https://books.google.com/books?id=x0NuAAAAMAAJ&amp;q=ullal}}&lt;/ref&gt; ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ಯುದ್ಧೊಡು, ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಕುಡ ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಆಕ್ರಮಣೊನು ಎದುರಿಸಾದ್ ಅಕಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪಿರ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್.&lt;ref name=ignca&gt;{{cite web |last1=Kumar Mishra |first1=Kailash |title=ABBAKKA RANI : THE UNSUNG WARRIOR QUEEN |url=http://ignca.gov.in/PDF_data/Abbakka_Rani.pdf |publisher=[[Indira Gandhi National Centre for the Arts]] |date=Jan 2002}}&lt;/ref&gt;

1557ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ [[ಮಂಗಳೂರು]]ನ್ ಲೂಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್. 1568ಡ್, ಅಕುಲು [[ಉಲ್ಲಾಲ]] ಗ್ ಗಮನ ಕೊರ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಅಕುಲೆನ್ ಕುಡ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಜೋವಾ ಪೀಕ್ಸೊಟೊ, ಒರಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಜನರಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಸೈನಿಕೆರೆನ ನೌಕಾಪಡೆನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವೈಸ್ ರಾಯ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ನೊರೊನ್ಹಾ ಕಡಪುಡುವೆರ್. ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಲ ನಗರೊನು ವಶೊಕ್ ದೆತೊನೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಮನೆತನೊಗುಲಾ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ತಪ್ಪಾದ್ ಒಂಜಿ ಮಸೀದಿಡ್ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯೆರ್. ಅವ್ವೆ ರಾತ್ರೆ, ಅರ್ ಸುಮಾರ್ 200 ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ತೆರ್. ನಡತಿನ ಯುದ್ಧೊಡು, ಜನರಲ್ ಪೀಕ್ಸೊಟೊ ಸೈತ್ ಪೋಯೆರ್,&lt;ref name=ignca/&gt; 70 ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಕೈದಿಯಾದ್ ದೆತೊನುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪಿರ ಪೋಯೆರ್. ದುಂಬುದ ದಾಳಿಲೆಡ್, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಬೆಂಬಲಿಗೆರ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಮಸ್ಕರೆನ್ಹಾಸ್ ನ್ ಕೆರ್ದ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ್ ಕುಡ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಖಾಲಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=ignca /&gt;

ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಕುಡ ಕುಡ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಕುಂದಾಪುರ]] (ಬಸ್ರೂರುನ್) ವಶೊಕ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ಈ ಲಾಭೊಲೆನ್ ತೂಂಡಲಾ, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಬೆದರಿಕೆದ ಮೂಲ ಆದ್ ಉಂತುದುಪ್ಪುವೆರ್. ರಾಣಿನ ದೂರ ಆಯಿನ ಕಂಡನಿನ ಸಹಾಯೊಡು, ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಲದ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಗ್ರ ಯುದ್ಧೊಲು ನಡಪುಂಡು, ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಜಯ ಗಳಿಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ೧೫೭೦ಡ್, ಅಹ್ಮದ್ ನಗರೊದ ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಝಿಕೋಡ್/ಕಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಕುಲುಲಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ್ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕುಟ್ಟಿ ಪೋಕರ್ ಮಾರ್ಕರ್, ಜಮೊರಿನ ಜನರಲ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರವಾದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕುಡ್ಲದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಕೋಟೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಪಿರ ಬನ್ನಗ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಕೈಟ್ ಸಿಕ್ಕುದು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಈ ನಷ್ಟೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಕಂಡನಿನ ದ್ರೋಹೊನ್ ಅನುಸರಿಸಾದ್, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಯುದ್ಧೊಡು ಸೋತೆರ್, ಬಂಧಿ ಆಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಜೈಲ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ಜೈಲ್ಡ್ ಲಾ, ಅರ್ ಬಂಡಾಯ ಮಲ್ತ್ದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಂದು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.&lt;ref name=ignca /&gt;

==ಜನಪದ ಬೊಕ್ಕ ದಂತಕಥೆ==
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲೆಕ್ಕೊಲೆ ಪ್ರಕಾರ, ಆರ್  ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಇನಿಕ್ಲಾ ಜಾನಪದ ಕತೆತ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆದುಲ್ಲೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಸತ್ಯೊಡ್ದ್  ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜಾನಪದ ಗೀತೆ ಬೊಕ್ಕ [[ತುಳುನಾಡ್]]ಡ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ಕಲೆ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ದ ಮೂಲಕ ರಾಣಿನ ಕತೆನ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಜೀವಂತವಾದ್ ದಿವೊಂದು ಬೈದೆರ್.&lt;ref name=ignca/&gt;

==ಸ್ಮರಣೆ==
*ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೆಂಪು ಅರೆನ ಊರು [[ಉಳ್ಳಾಲ]]ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಗೌರವೊಡು ಉಂಡು. ಆರೆನ ನೆಂಪುಗಾದ್ ನಡಪುನ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆ &quot;ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉತ್ಸವ&quot;. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡು ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮಹಿಳೆಯೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010914610300.htm |accessdate=25 July 2007 |title= M.P. Prakash calls for revival of local culture |location=Chennai, India |date=9 January 2006| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070809201529/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010914610300.htm| archivedate= 9 August 2007 |work=[[The Hindu]] | url-status= dead}}&lt;/ref&gt; 

*೨೦೦೩ ಜನವರಿ ೧೫ ದಾನಿ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ವಿಶೇಷ ಕವರ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. [[ಮಂಗಳೂರು|ಬಜ್ಪೆ]] ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಗು ಪುದರ್ ದೀಯೆರೆ ಕರೆ ಉಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/32796607.cms |accessdate=25 July 2007 |title= Name Mangalore airport after Rani Abbakka: Dhananjaya |work=[[The Times of India]]|date=30 December 2002}}&lt;/ref&gt; 

*[[ಉಳ್ಳಾಲ]] ಡ್ ರಾಣಿನ ಕಂಚಿದ ಮೂರ್ತಿನಂಚಿನ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ದೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2007/01/27/stories/2007012721710400.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024165435/http://www.hindu.com/2007/01/27/stories/2007012721710400.htm|url-status=dead|archive-date=24 October 2012|accessdate=25 July 2007|work=[[The Hindu]] | title= Highlight freedom fighters' role in books, says Ashok|location=Chennai, India|date=27 January 2007}}&lt;/ref&gt;  

*''ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾಡೆಮಿ''ದಕುಲು.ಅಮರ ಚಿತ್ರ ಕಥೆ ‘ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ- ಭಯ ತೆರಿಯಂದಿನ ರಾಣಿ’ ಪನ್ಪಿ ಪುಸ್ತಕನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಬೆಂಗಳೂರು]]ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ರಸ್ತೆಗ್ '''ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ ರಸ್ತೆ''' ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬದಲಾವೊಡು ಪಂದ್ ಕರೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cscsarchive.org:8081/__e5256852001e3a90.nsf/0/69721135fc4ba8e765256942002e3db2!OpenDocument&amp;Highlight=0,abbakka |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927014830/http://www.cscsarchive.org:8081/__e5256852001e3a90.nsf/0/69721135fc4ba8e765256942002e3db2%21OpenDocument%26Highlight%3D0%2Cabbakka |url-status=dead |archive-date=27 September 2007 |accessdate=25 July 2007 |title=Academy demands awards for historians |work=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt; 

*ನಟಿ '''ಬರ್ಖಾ ಸೆನ್ಗುಪ್ತಾ''' ದೂರದರ್ಶನೊದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ದ ಟಿವಿ ಸರಣಿ ಸ್ವರಾಜ್ ಟಿವಿ ಸರಣಿಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. 

*ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟಾಗ್ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್ ಎಂಜಿನ್ ಉಂಡು.

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಚ್ಚಯೊ==
ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ವಿವಿದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಈ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸಾದನೆಗಾದ್ 2018–19 ನೇ ವರ್ಸೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ಸಂಧ್ಯಾ ಪೈ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಾದನೆಗಾದ್ ಊರ್ಮಿಳಾ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೊಂಡಿಲು ==
# [[:kn:ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲ]]
#[[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]]
[[File:Rani Abbakka Tulu Study Centre and Museum, Sanchayagiri, Bantwal.jpg|thumb|ಬಂಟ್ವಾಳದ ಸಂಚಯಗಿರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
[[File:ICGS Rani Abbakka during its commissioning.jpg|thumb|ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ, ನಮ ದೇಸೊದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆತ್ತ ಹಡಗ್]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜವಂಸೊದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಜೈನ ಅರಸೆರ್]]</text>
      <sha1>0lxsiocmjugzox9fn9pqpsez8p9wtux</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362399</id>
      <parentid>362398</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <origin>362399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24118" sha1="5932iqbjeidvvot5zcyoy6bzesj09ol" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=January 2024}}
{{Infobox royalty
| title       = Queen Rani of Ullal
| image       = File:Abbakka Chowta 2023 stamp of India.jpg
| caption     = ಭಾರತೊದ 2023 ಚೀಟಿಡ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ
| reign       = 1525&amp;nbsp;–  1570&lt;ref&gt;{{cite book|title=Hiding in Plain Sight: Women Warriors Throughout Time and Space|url=https://books.google.com/books?id=POpDEAAAQBAJ&amp;pg=PA17|page=17|year=2021|isbn=978-1538162729| last1=Potholm | first1=Christian P. | publisher=Rowman &amp; Littlefield }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nandakumar |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=beejEAAAQBAJ&amp;pg=PA11 |page=11|title=Swa: Struggle for National Selfhood Past, Present and Future |date=2022-12-10 |publisher=Indus Scrolls Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
| predecessor = ತಿರುಮಲರಾಯ ಚೌಟ
| spouse      = ಬಂಗ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ
| religion    = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
}}

[[File:Ullal Queen Abbakka Devi.jpg|thumb|upright=1.2|ಉಲ್ಲಾಲೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಉರ್ತೊ]]
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ದ]] ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಿನಾಲ್. ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಡ್ಡನೆ ಭಾಗೊಡು [[:en:Portuguese India|ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ]]ರೆಡ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದಿನ ಚೌಟ ಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವು. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆನ್]] ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಚೌಟ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‍ನ ವೀರ ಪೊಂಜೊವು. [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಬಂದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಪೋತಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಉಳ್ಳಾಲ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಅಬ್ಬಕ್ಕಗ್ ಮಸ್ತ್ ಧೈರ್ಯೊ ಇತ್ತಿನಡ್ದ್ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಅಲೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚೌಟ ವಂಸೊದಕುಲು ಮರ್ಮಾಯ ಸಂತಾನ(ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್) ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಾಡಳಿತ ಉಂದೆತ ಪ್ರಕಾರನೆ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/history/028.htmಉಳ್ಳಾಲದ{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ&lt;/ref&gt;

== ಬೀರೆದಿ ಪೊಂಜೊವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ==
*'''ಪುದರ್''':ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಚೌಟ
*'''ಕಂಡನಿ''':ಬಂಗರಸು.
*'''ಸ್ತಾನೊಮಾನೊ''':ರಾಣಿ
*'''ಬೇಟಿ ಮಾಲ್ತಿನಕುಲು''':ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್,ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್‌ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಬೇಟಿಮಲ್ಪುವೆರ್
*'''ಪೊರ್ತು''':೧೫೨೫ ಡ್ತ್ ೧೫೮೦ರ ದಶೊಕ
*'''ರಾಜಮನೆತನೊ''':ಚೌಟ ಅರಸೆರ್

&quot;[[:en:Abbakka Chowta|ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ರಾಣಿ&quot; ಅತ್ತಂಡ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070927121226/http://www.ignca.gov.in/nl001903.htm Abbakka Rani – The unsung warrior queen&lt;/ref&gt; ಮೊಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊತ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನೊಟ್ಟು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಳು. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇವೊಸ್ತಾನೊಲೆನ ಪಟ್ಟೊನೊ ಬೆದ್ರತ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳಿನ ಚೌಟೆರೆನ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20060307184311/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010904870400.htm Rani Abbakka has not been given her due&lt;/ref&gt; ಬಂದರು ನಗೊರೊ ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ಆತಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಯಕಟ್ಟ್‌ತ ಜಾಗರ ಉಳ್ಳಾಲೊನು ಗೆಂದ್ಯರ ಬೋಡಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ನಡಪ್ಪಯೆರ್. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪಿರವು ಒರಿಪ್ಪಾಯಲ್. ಅಲೆನ ಬಿರೇದಿಗಾತ್ರೊ '''ಅಭಯ ರಾಣಿ'''ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ ಪಡೆದಿತ್ತಲ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಮೊನ ದೇಸೊಡು ಸುರುಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಸೆರೆನ ಇರೊದೊ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಂಜೋವು.&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=6707 Queen Abbakka's triumph over Western colonisers&lt;/ref&gt;

=== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ ===
* ಚೌಟೆ ಅರಸೆರ್‍ನವು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚಾದ್ ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ರಾಣಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿಯಾಲದ ಪ್ರಬಲೆ ಅರಸು ಆತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸುನೊಟ್ಟುಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ಲಡಾಯಿ-ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮದ್ಮೆತ ಸಂಬಂದೊ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಒರಿಜಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲೊಗೂ ಪಿರ ಬತ್ತೊಲ‍್.
* ಉಂದೆಡ್ತಾತ್ರ ದುಂಬುಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಇರುದ್ಧೊ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಲಡಾಯಿಡ್ ಕಂಡನಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧೊ ಸೇಡ್ ತೀರ್ಪಾಯರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಪರೊ ಸೇರೊಂಡೆ. ಪೊಣ್ಣಿ ೧೫ ೨೦೦೩ ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರಕೊರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರೊನು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್,&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/Archives/jun192006/state2216232006618.asp Brave Abbakka still awaiting her due&lt;/ref&gt;

== ಯುದ್ಧೊಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು, ಉಲ್ಲಾಲ ಕೆಲವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ದಾಳಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಎದುರಿಸಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ಯೆರ್. 
ಗಮನಾರ್ಹ ಯುದ್ಧೊಲು:
* ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾ ವಿರುದ್ಧ 1555ಡ್ ಗೆಂದಿನ ಗೆಲುವು
*  1557ಟ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ನೌಕಾಪಡೆಲೆದ ವಿರುದ್ಧ ಉಲ್ಲಾಲೊದ ರಕ್ಷಣೆ
* ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮಿತ್ತ್ 1565ಡ್ ಜಯ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Medieval Karnataka|author=S. Chandni|year=2018|publisher=University Press|pages=156–158}}&lt;/ref&gt;

== ಆಡಳಿತ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಲ್ಲಾಲೊ ನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರು ಆದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಂಚಿ, ಏಲಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಲ್ಪುನು. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಆರ್ ಬಲವಾದ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Maritime Trade in Medieval Karnataka|author=K.V. Ramesh|year=1975|publisher=Karnataka Historical Research Society|pages=89–92}}&lt;/ref&gt;

ಅರೆನ ಆಡಳಿತೊನು ಇಂಚ ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ:
* ಮೊಗವೀರೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನೌಕಾ ಮೈತ್ರಿ
* ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆದ ಕೋಟೆ
* ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯೊಲೆನ ಉತ್ತೇಜನ&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Economic Systems of Medieval Coastal Karnataka|journal=Proceedings of the Indian History Congress|author=B.N. Prasad|year=1980|volume=41|pages=182–189}}&lt;/ref&gt;

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೋಷಣೆ ==
* ಅವೆತೊ ಜೈನ ಬಸದಿಲೆನ್ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್
* ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್
* ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬುಲೆಂಡ್
* ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯೊಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂಡೆರ್&lt;ref&gt;{{cite book|title=Jainism in Coastal Karnataka|author=P.N. Narasimha Murthy|year=1990|publisher=Manohar Publications|pages=145–148}}&lt;/ref&gt;

== ಆಧುನಿಕ ಸ್ಮರಣೆಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರಂಪರೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು:
* ಉಳ್ಳಾಲದ ವಾರ್ಷಿಕ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉತ್ಸವ
* 2023 ಡ್ ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚೀಟಿ
* ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ತುಳು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ
* ಅರೆನ ಪುದರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಲು&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/abbakka-utsava-from-april-15/article65320843.ece|title=Abbakka Utsava celebrates legacy of fearless queen|work=The Hindu|date=2022-04-12|accessdate=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ವಿರುದ್ಧ ಅರೆನ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನೊಲೆನ್ ದೀತ್ಂಡ್:
* ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಕ್ತಿಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿ ನೌಕಾ ರಕ್ಷಣೆದ ಸುರುತ ದಾಖಲಾತಿನ ನಿದರ್ಶನ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸಂಘಟಿಸವುನ ಪ್ರವರ್ತಕ ಪಾತ್ರ
* ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಉದಾಹರಣೆ
* ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವದ ಮಾದರಿ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Women Warriors of India|author=Yugal Joshi|year=2019|publisher=Rupa Publications|isbn=9789353334079|pages=78–82}}&lt;/ref&gt;

==ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧೊಲು==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ತಂತ್ರೊಡ್ದ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಬೇಜಾರು ಆಯಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್, ಅರೆಗ್ ಕಪ್ಪ ಕೊರ್ಲೆ ಪಂದ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೫೫೫ಡ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಲು ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾನ್ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಡಪುಡುವೆರ್, ಅಪಗ ಅರೆಗ್ ಕಪ್ಪ ಕೊರ್ರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=kudva&gt;{{cite book|last=Kudva|first=Venkataraya Narayan|title=History of the Dakshinatya Saraswats|year=1972|publisher=Samyukta Gowda Saraswata Sabha|location=Madras|pages=107–110|url=https://books.google.com/books?id=x0NuAAAAMAAJ&amp;q=ullal}}&lt;/ref&gt; ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ಯುದ್ಧೊಡು, ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಕುಡ ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಆಕ್ರಮಣೊನು ಎದುರಿಸಾದ್ ಅಕಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪಿರ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್.&lt;ref name=ignca&gt;{{cite web |last1=Kumar Mishra |first1=Kailash |title=ABBAKKA RANI : THE UNSUNG WARRIOR QUEEN |url=http://ignca.gov.in/PDF_data/Abbakka_Rani.pdf |publisher=[[Indira Gandhi National Centre for the Arts]] |date=Jan 2002}}&lt;/ref&gt;

1557ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ [[ಮಂಗಳೂರು]]ನ್ ಲೂಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್. 1568ಡ್, ಅಕುಲು [[ಉಲ್ಲಾಲ]] ಗ್ ಗಮನ ಕೊರ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಅಕುಲೆನ್ ಕುಡ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಜೋವಾ ಪೀಕ್ಸೊಟೊ, ಒರಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಜನರಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಸೈನಿಕೆರೆನ ನೌಕಾಪಡೆನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವೈಸ್ ರಾಯ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ನೊರೊನ್ಹಾ ಕಡಪುಡುವೆರ್. ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಲ ನಗರೊನು ವಶೊಕ್ ದೆತೊನೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಮನೆತನೊಗುಲಾ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ತಪ್ಪಾದ್ ಒಂಜಿ ಮಸೀದಿಡ್ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯೆರ್. ಅವ್ವೆ ರಾತ್ರೆ, ಅರ್ ಸುಮಾರ್ 200 ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ತೆರ್. ನಡತಿನ ಯುದ್ಧೊಡು, ಜನರಲ್ ಪೀಕ್ಸೊಟೊ ಸೈತ್ ಪೋಯೆರ್,&lt;ref name=ignca/&gt; 70 ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಕೈದಿಯಾದ್ ದೆತೊನುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪಿರ ಪೋಯೆರ್. ದುಂಬುದ ದಾಳಿಲೆಡ್, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಬೆಂಬಲಿಗೆರ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಮಸ್ಕರೆನ್ಹಾಸ್ ನ್ ಕೆರ್ದ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ್ ಕುಡ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಖಾಲಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=ignca /&gt;

ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಕುಡ ಕುಡ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಕುಂದಾಪುರ]] (ಬಸ್ರೂರುನ್) ವಶೊಕ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ಈ ಲಾಭೊಲೆನ್ ತೂಂಡಲಾ, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಬೆದರಿಕೆದ ಮೂಲ ಆದ್ ಉಂತುದುಪ್ಪುವೆರ್. ರಾಣಿನ ದೂರ ಆಯಿನ ಕಂಡನಿನ ಸಹಾಯೊಡು, ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಲದ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಗ್ರ ಯುದ್ಧೊಲು ನಡಪುಂಡು, ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಜಯ ಗಳಿಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ೧೫೭೦ಡ್, ಅಹ್ಮದ್ ನಗರೊದ ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಝಿಕೋಡ್/ಕಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಕುಲುಲಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ್ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕುಟ್ಟಿ ಪೋಕರ್ ಮಾರ್ಕರ್, ಜಮೊರಿನ ಜನರಲ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರವಾದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕುಡ್ಲದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಕೋಟೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಪಿರ ಬನ್ನಗ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಕೈಟ್ ಸಿಕ್ಕುದು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಈ ನಷ್ಟೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಕಂಡನಿನ ದ್ರೋಹೊನ್ ಅನುಸರಿಸಾದ್, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಯುದ್ಧೊಡು ಸೋತೆರ್, ಬಂಧಿ ಆಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಜೈಲ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ಜೈಲ್ಡ್ ಲಾ, ಅರ್ ಬಂಡಾಯ ಮಲ್ತ್ದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಂದು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.&lt;ref name=ignca /&gt;

==ಜನಪದ ಬೊಕ್ಕ ದಂತಕಥೆ==
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲೆಕ್ಕೊಲೆ ಪ್ರಕಾರ, ಆರ್  ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಇನಿಕ್ಲಾ ಜಾನಪದ ಕತೆತ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆದುಲ್ಲೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಸತ್ಯೊಡ್ದ್  ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜಾನಪದ ಗೀತೆ ಬೊಕ್ಕ [[ತುಳುನಾಡ್]]ಡ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ಕಲೆ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ದ ಮೂಲಕ ರಾಣಿನ ಕತೆನ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಜೀವಂತವಾದ್ ದಿವೊಂದು ಬೈದೆರ್.&lt;ref name=ignca/&gt;

==ಸ್ಮರಣೆ==
*ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೆಂಪು ಅರೆನ ಊರು [[ಉಳ್ಳಾಲ]]ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಗೌರವೊಡು ಉಂಡು. ಆರೆನ ನೆಂಪುಗಾದ್ ನಡಪುನ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆ &quot;ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉತ್ಸವ&quot;. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡು ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮಹಿಳೆಯೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010914610300.htm |accessdate=25 July 2007 |title= M.P. Prakash calls for revival of local culture |location=Chennai, India |date=9 January 2006| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070809201529/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010914610300.htm| archivedate= 9 August 2007 |work=[[The Hindu]] | url-status= dead}}&lt;/ref&gt; 

*೨೦೦೩ ಜನವರಿ ೧೫ ದಾನಿ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ವಿಶೇಷ ಕವರ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. [[ಮಂಗಳೂರು|ಬಜ್ಪೆ]] ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಗು ಪುದರ್ ದೀಯೆರೆ ಕರೆ ಉಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/32796607.cms |accessdate=25 July 2007 |title= Name Mangalore airport after Rani Abbakka: Dhananjaya |work=[[The Times of India]]|date=30 December 2002}}&lt;/ref&gt; 

*[[ಉಳ್ಳಾಲ]] ಡ್ ರಾಣಿನ ಕಂಚಿದ ಮೂರ್ತಿನಂಚಿನ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ದೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2007/01/27/stories/2007012721710400.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024165435/http://www.hindu.com/2007/01/27/stories/2007012721710400.htm|url-status=dead|archive-date=24 October 2012|accessdate=25 July 2007|work=[[The Hindu]] | title= Highlight freedom fighters' role in books, says Ashok|location=Chennai, India|date=27 January 2007}}&lt;/ref&gt;  

*''ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾಡೆಮಿ''ದಕುಲು.ಅಮರ ಚಿತ್ರ ಕಥೆ ‘ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ- ಭಯ ತೆರಿಯಂದಿನ ರಾಣಿ’ ಪನ್ಪಿ ಪುಸ್ತಕನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಬೆಂಗಳೂರು]]ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ರಸ್ತೆಗ್ '''ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ ರಸ್ತೆ''' ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬದಲಾವೊಡು ಪಂದ್ ಕರೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cscsarchive.org:8081/__e5256852001e3a90.nsf/0/69721135fc4ba8e765256942002e3db2!OpenDocument&amp;Highlight=0,abbakka |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927014830/http://www.cscsarchive.org:8081/__e5256852001e3a90.nsf/0/69721135fc4ba8e765256942002e3db2%21OpenDocument%26Highlight%3D0%2Cabbakka |url-status=dead |archive-date=27 September 2007 |accessdate=25 July 2007 |title=Academy demands awards for historians |work=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt; 

*ನಟಿ '''ಬರ್ಖಾ ಸೆನ್ಗುಪ್ತಾ''' ದೂರದರ್ಶನೊದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ದ ಟಿವಿ ಸರಣಿ ಸ್ವರಾಜ್ ಟಿವಿ ಸರಣಿಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. 

*ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟಾಗ್ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್ ಎಂಜಿನ್ ಉಂಡು.

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಚ್ಚಯೊ==
ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ವಿವಿದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಈ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸಾದನೆಗಾದ್ 2018–19 ನೇ ವರ್ಸೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ಸಂಧ್ಯಾ ಪೈ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಾದನೆಗಾದ್ ಊರ್ಮಿಳಾ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೊಂಡಿಲು ==
# [[:kn:ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲ]]
#[[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]]
[[File:Rani Abbakka Tulu Study Centre and Museum, Sanchayagiri, Bantwal.jpg|thumb|ಬಂಟ್ವಾಳದ ಸಂಚಯಗಿರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
[[File:ICGS Rani Abbakka during its commissioning.jpg|thumb|ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ, ನಮ ದೇಸೊದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆತ್ತ ಹಡಗ್]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜವಂಸೊದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಜೈನ ಅರಸೆರ್]]</text>
      <sha1>5932iqbjeidvvot5zcyoy6bzesj09ol</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362400</id>
      <parentid>362399</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:55:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಸ್ಮರಣೆ */</comment>
      <origin>362400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25405" sha1="bmo7a7nxlupw42qrk89zj39glh6ldqs" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=January 2024}}
{{Infobox royalty
| title       = Queen Rani of Ullal
| image       = File:Abbakka Chowta 2023 stamp of India.jpg
| caption     = ಭಾರತೊದ 2023 ಚೀಟಿಡ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ
| reign       = 1525&amp;nbsp;–  1570&lt;ref&gt;{{cite book|title=Hiding in Plain Sight: Women Warriors Throughout Time and Space|url=https://books.google.com/books?id=POpDEAAAQBAJ&amp;pg=PA17|page=17|year=2021|isbn=978-1538162729| last1=Potholm | first1=Christian P. | publisher=Rowman &amp; Littlefield }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nandakumar |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=beejEAAAQBAJ&amp;pg=PA11 |page=11|title=Swa: Struggle for National Selfhood Past, Present and Future |date=2022-12-10 |publisher=Indus Scrolls Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
| predecessor = ತಿರುಮಲರಾಯ ಚೌಟ
| spouse      = ಬಂಗ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ
| religion    = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
}}

[[File:Ullal Queen Abbakka Devi.jpg|thumb|upright=1.2|ಉಲ್ಲಾಲೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಉರ್ತೊ]]
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ದ]] ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಿನಾಲ್. ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಡ್ಡನೆ ಭಾಗೊಡು [[:en:Portuguese India|ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ]]ರೆಡ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದಿನ ಚೌಟ ಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವು. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆನ್]] ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಚೌಟ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‍ನ ವೀರ ಪೊಂಜೊವು. [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಬಂದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಪೋತಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಉಳ್ಳಾಲ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಅಬ್ಬಕ್ಕಗ್ ಮಸ್ತ್ ಧೈರ್ಯೊ ಇತ್ತಿನಡ್ದ್ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಅಲೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚೌಟ ವಂಸೊದಕುಲು ಮರ್ಮಾಯ ಸಂತಾನ(ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್) ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಾಡಳಿತ ಉಂದೆತ ಪ್ರಕಾರನೆ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/history/028.htmಉಳ್ಳಾಲದ{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ&lt;/ref&gt;

== ಬೀರೆದಿ ಪೊಂಜೊವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ==
*'''ಪುದರ್''':ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಚೌಟ
*'''ಕಂಡನಿ''':ಬಂಗರಸು.
*'''ಸ್ತಾನೊಮಾನೊ''':ರಾಣಿ
*'''ಬೇಟಿ ಮಾಲ್ತಿನಕುಲು''':ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್,ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್‌ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಬೇಟಿಮಲ್ಪುವೆರ್
*'''ಪೊರ್ತು''':೧೫೨೫ ಡ್ತ್ ೧೫೮೦ರ ದಶೊಕ
*'''ರಾಜಮನೆತನೊ''':ಚೌಟ ಅರಸೆರ್

&quot;[[:en:Abbakka Chowta|ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ರಾಣಿ&quot; ಅತ್ತಂಡ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070927121226/http://www.ignca.gov.in/nl001903.htm Abbakka Rani – The unsung warrior queen&lt;/ref&gt; ಮೊಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊತ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನೊಟ್ಟು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಳು. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇವೊಸ್ತಾನೊಲೆನ ಪಟ್ಟೊನೊ ಬೆದ್ರತ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳಿನ ಚೌಟೆರೆನ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20060307184311/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010904870400.htm Rani Abbakka has not been given her due&lt;/ref&gt; ಬಂದರು ನಗೊರೊ ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ಆತಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಯಕಟ್ಟ್‌ತ ಜಾಗರ ಉಳ್ಳಾಲೊನು ಗೆಂದ್ಯರ ಬೋಡಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ನಡಪ್ಪಯೆರ್. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪಿರವು ಒರಿಪ್ಪಾಯಲ್. ಅಲೆನ ಬಿರೇದಿಗಾತ್ರೊ '''ಅಭಯ ರಾಣಿ'''ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ ಪಡೆದಿತ್ತಲ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಮೊನ ದೇಸೊಡು ಸುರುಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಸೆರೆನ ಇರೊದೊ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಂಜೋವು.&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=6707 Queen Abbakka's triumph over Western colonisers&lt;/ref&gt;

=== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ ===
* ಚೌಟೆ ಅರಸೆರ್‍ನವು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚಾದ್ ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ರಾಣಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿಯಾಲದ ಪ್ರಬಲೆ ಅರಸು ಆತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸುನೊಟ್ಟುಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ಲಡಾಯಿ-ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮದ್ಮೆತ ಸಂಬಂದೊ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಒರಿಜಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲೊಗೂ ಪಿರ ಬತ್ತೊಲ‍್.
* ಉಂದೆಡ್ತಾತ್ರ ದುಂಬುಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಇರುದ್ಧೊ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಲಡಾಯಿಡ್ ಕಂಡನಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧೊ ಸೇಡ್ ತೀರ್ಪಾಯರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಪರೊ ಸೇರೊಂಡೆ. ಪೊಣ್ಣಿ ೧೫ ೨೦೦೩ ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರಕೊರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರೊನು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್,&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/Archives/jun192006/state2216232006618.asp Brave Abbakka still awaiting her due&lt;/ref&gt;

== ಯುದ್ಧೊಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು, ಉಲ್ಲಾಲ ಕೆಲವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ದಾಳಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಎದುರಿಸಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ಯೆರ್. 
ಗಮನಾರ್ಹ ಯುದ್ಧೊಲು:
* ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾ ವಿರುದ್ಧ 1555ಡ್ ಗೆಂದಿನ ಗೆಲುವು
*  1557ಟ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ನೌಕಾಪಡೆಲೆದ ವಿರುದ್ಧ ಉಲ್ಲಾಲೊದ ರಕ್ಷಣೆ
* ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮಿತ್ತ್ 1565ಡ್ ಜಯ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Medieval Karnataka|author=S. Chandni|year=2018|publisher=University Press|pages=156–158}}&lt;/ref&gt;

== ಆಡಳಿತ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಲ್ಲಾಲೊ ನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರು ಆದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಂಚಿ, ಏಲಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಲ್ಪುನು. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಆರ್ ಬಲವಾದ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Maritime Trade in Medieval Karnataka|author=K.V. Ramesh|year=1975|publisher=Karnataka Historical Research Society|pages=89–92}}&lt;/ref&gt;

ಅರೆನ ಆಡಳಿತೊನು ಇಂಚ ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ:
* ಮೊಗವೀರೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನೌಕಾ ಮೈತ್ರಿ
* ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆದ ಕೋಟೆ
* ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯೊಲೆನ ಉತ್ತೇಜನ&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Economic Systems of Medieval Coastal Karnataka|journal=Proceedings of the Indian History Congress|author=B.N. Prasad|year=1980|volume=41|pages=182–189}}&lt;/ref&gt;

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೋಷಣೆ ==
* ಅವೆತೊ ಜೈನ ಬಸದಿಲೆನ್ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್
* ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್
* ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬುಲೆಂಡ್
* ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯೊಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂಡೆರ್&lt;ref&gt;{{cite book|title=Jainism in Coastal Karnataka|author=P.N. Narasimha Murthy|year=1990|publisher=Manohar Publications|pages=145–148}}&lt;/ref&gt;

== ಆಧುನಿಕ ಸ್ಮರಣೆಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರಂಪರೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು:
* ಉಳ್ಳಾಲದ ವಾರ್ಷಿಕ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉತ್ಸವ
* 2023 ಡ್ ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚೀಟಿ
* ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ತುಳು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ
* ಅರೆನ ಪುದರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಲು&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/abbakka-utsava-from-april-15/article65320843.ece|title=Abbakka Utsava celebrates legacy of fearless queen|work=The Hindu|date=2022-04-12|accessdate=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ವಿರುದ್ಧ ಅರೆನ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನೊಲೆನ್ ದೀತ್ಂಡ್:
* ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಕ್ತಿಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿ ನೌಕಾ ರಕ್ಷಣೆದ ಸುರುತ ದಾಖಲಾತಿನ ನಿದರ್ಶನ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸಂಘಟಿಸವುನ ಪ್ರವರ್ತಕ ಪಾತ್ರ
* ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಉದಾಹರಣೆ
* ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವದ ಮಾದರಿ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Women Warriors of India|author=Yugal Joshi|year=2019|publisher=Rupa Publications|isbn=9789353334079|pages=78–82}}&lt;/ref&gt;

==ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧೊಲು==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ತಂತ್ರೊಡ್ದ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಬೇಜಾರು ಆಯಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್, ಅರೆಗ್ ಕಪ್ಪ ಕೊರ್ಲೆ ಪಂದ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೫೫೫ಡ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಲು ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾನ್ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಡಪುಡುವೆರ್, ಅಪಗ ಅರೆಗ್ ಕಪ್ಪ ಕೊರ್ರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=kudva&gt;{{cite book|last=Kudva|first=Venkataraya Narayan|title=History of the Dakshinatya Saraswats|year=1972|publisher=Samyukta Gowda Saraswata Sabha|location=Madras|pages=107–110|url=https://books.google.com/books?id=x0NuAAAAMAAJ&amp;q=ullal}}&lt;/ref&gt; ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ಯುದ್ಧೊಡು, ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಕುಡ ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಆಕ್ರಮಣೊನು ಎದುರಿಸಾದ್ ಅಕಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪಿರ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್.&lt;ref name=ignca&gt;{{cite web |last1=Kumar Mishra |first1=Kailash |title=ABBAKKA RANI : THE UNSUNG WARRIOR QUEEN |url=http://ignca.gov.in/PDF_data/Abbakka_Rani.pdf |publisher=[[Indira Gandhi National Centre for the Arts]] |date=Jan 2002}}&lt;/ref&gt;

1557ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ [[ಮಂಗಳೂರು]]ನ್ ಲೂಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್. 1568ಡ್, ಅಕುಲು [[ಉಲ್ಲಾಲ]] ಗ್ ಗಮನ ಕೊರ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಅಕುಲೆನ್ ಕುಡ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಜೋವಾ ಪೀಕ್ಸೊಟೊ, ಒರಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಜನರಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಸೈನಿಕೆರೆನ ನೌಕಾಪಡೆನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವೈಸ್ ರಾಯ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ನೊರೊನ್ಹಾ ಕಡಪುಡುವೆರ್. ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಲ ನಗರೊನು ವಶೊಕ್ ದೆತೊನೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಮನೆತನೊಗುಲಾ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ತಪ್ಪಾದ್ ಒಂಜಿ ಮಸೀದಿಡ್ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯೆರ್. ಅವ್ವೆ ರಾತ್ರೆ, ಅರ್ ಸುಮಾರ್ 200 ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ತೆರ್. ನಡತಿನ ಯುದ್ಧೊಡು, ಜನರಲ್ ಪೀಕ್ಸೊಟೊ ಸೈತ್ ಪೋಯೆರ್,&lt;ref name=ignca/&gt; 70 ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಕೈದಿಯಾದ್ ದೆತೊನುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪಿರ ಪೋಯೆರ್. ದುಂಬುದ ದಾಳಿಲೆಡ್, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಬೆಂಬಲಿಗೆರ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಮಸ್ಕರೆನ್ಹಾಸ್ ನ್ ಕೆರ್ದ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ್ ಕುಡ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಖಾಲಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=ignca /&gt;

ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಕುಡ ಕುಡ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಕುಂದಾಪುರ]] (ಬಸ್ರೂರುನ್) ವಶೊಕ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ಈ ಲಾಭೊಲೆನ್ ತೂಂಡಲಾ, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಬೆದರಿಕೆದ ಮೂಲ ಆದ್ ಉಂತುದುಪ್ಪುವೆರ್. ರಾಣಿನ ದೂರ ಆಯಿನ ಕಂಡನಿನ ಸಹಾಯೊಡು, ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಲದ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಗ್ರ ಯುದ್ಧೊಲು ನಡಪುಂಡು, ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಜಯ ಗಳಿಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ೧೫೭೦ಡ್, ಅಹ್ಮದ್ ನಗರೊದ ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಝಿಕೋಡ್/ಕಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಕುಲುಲಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ್ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕುಟ್ಟಿ ಪೋಕರ್ ಮಾರ್ಕರ್, ಜಮೊರಿನ ಜನರಲ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರವಾದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕುಡ್ಲದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಕೋಟೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಪಿರ ಬನ್ನಗ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಕೈಟ್ ಸಿಕ್ಕುದು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಈ ನಷ್ಟೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಕಂಡನಿನ ದ್ರೋಹೊನ್ ಅನುಸರಿಸಾದ್, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಯುದ್ಧೊಡು ಸೋತೆರ್, ಬಂಧಿ ಆಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಜೈಲ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ಜೈಲ್ಡ್ ಲಾ, ಅರ್ ಬಂಡಾಯ ಮಲ್ತ್ದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಂದು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.&lt;ref name=ignca /&gt;

==ಜನಪದ ಬೊಕ್ಕ ದಂತಕಥೆ==
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲೆಕ್ಕೊಲೆ ಪ್ರಕಾರ, ಆರ್  ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಇನಿಕ್ಲಾ ಜಾನಪದ ಕತೆತ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆದುಲ್ಲೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಸತ್ಯೊಡ್ದ್  ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜಾನಪದ ಗೀತೆ ಬೊಕ್ಕ [[ತುಳುನಾಡ್]]ಡ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ಕಲೆ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ದ ಮೂಲಕ ರಾಣಿನ ಕತೆನ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಜೀವಂತವಾದ್ ದಿವೊಂದು ಬೈದೆರ್.&lt;ref name=ignca/&gt;

==ಸ್ಮರಣೆ==
*ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೆಂಪು ಅರೆನ ಊರು [[ಉಳ್ಳಾಲ]]ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಗೌರವೊಡು ಉಂಡು. ಆರೆನ ನೆಂಪುಗಾದ್ ನಡಪುನ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆ &quot;ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉತ್ಸವ&quot;. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡು ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮಹಿಳೆಯೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010914610300.htm |accessdate=25 July 2007 |title= M.P. Prakash calls for revival of local culture |location=Chennai, India |date=9 January 2006| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070809201529/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010914610300.htm| archivedate= 9 August 2007 |work=[[The Hindu]] | url-status= dead}}&lt;/ref&gt; 

*೨೦೦೩ ಜನವರಿ ೧೫ ದಾನಿ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ವಿಶೇಷ ಕವರ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. [[ಮಂಗಳೂರು|ಬಜ್ಪೆ]] ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಗು ಪುದರ್ ದೀಯೆರೆ ಕರೆ ಉಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/32796607.cms |accessdate=25 July 2007 |title= Name Mangalore airport after Rani Abbakka: Dhananjaya |work=[[The Times of India]]|date=30 December 2002}}&lt;/ref&gt; 

*[[ಉಳ್ಳಾಲ]] ಡ್ ರಾಣಿನ ಕಂಚಿದ ಮೂರ್ತಿನಂಚಿನ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ದೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2007/01/27/stories/2007012721710400.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024165435/http://www.hindu.com/2007/01/27/stories/2007012721710400.htm|url-status=dead|archive-date=24 October 2012|accessdate=25 July 2007|work=[[The Hindu]] | title= Highlight freedom fighters' role in books, says Ashok|location=Chennai, India|date=27 January 2007}}&lt;/ref&gt;  

*''ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾಡೆಮಿ''ದಕುಲು.ಅಮರ ಚಿತ್ರ ಕಥೆ ‘ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ- ಭಯ ತೆರಿಯಂದಿನ ರಾಣಿ’ ಪನ್ಪಿ ಪುಸ್ತಕನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಬೆಂಗಳೂರು]]ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ರಸ್ತೆಗ್ '''ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ ರಸ್ತೆ''' ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬದಲಾವೊಡು ಪಂದ್ ಕರೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cscsarchive.org:8081/__e5256852001e3a90.nsf/0/69721135fc4ba8e765256942002e3db2!OpenDocument&amp;Highlight=0,abbakka |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927014830/http://www.cscsarchive.org:8081/__e5256852001e3a90.nsf/0/69721135fc4ba8e765256942002e3db2%21OpenDocument%26Highlight%3D0%2Cabbakka |url-status=dead |archive-date=27 September 2007 |accessdate=25 July 2007 |title=Academy demands awards for historians |work=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt; 

*ನಟಿ '''ಬರ್ಖಾ ಸೆನ್ಗುಪ್ತಾ''' ದೂರದರ್ಶನೊದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ದ ಟಿವಿ ಸರಣಿ ಸ್ವರಾಜ್ ಟಿವಿ ಸರಣಿಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. 

*ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟಾಗ್ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್ ಎಂಜಿನ್ ಉಂಡು.

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ವರ್ಗದ ಗಸ್ತು ನೌಕೆ ==
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಶಿಪ್ ಯಾರ್ಡ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಯಿನ ಐನ್ ಕರಾವಳಿ ಗಸ್ತು ನೌಕೆಲೆನ (ಐಪಿವಿ) ಸರಣಿಡ್ 1ನೇ ಭಾರತೀಯ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ನೌಕೆ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ-ವರ್ಗದ ಗಸ್ತು ನೌಕೆ/ ಐಸಿಜಿಎಸ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಶಿಪ್ ಯಾರ್ಡ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಡ್ 20 ಜನವರಿ 2012 ನಿರ್ಮಾಣ ಮಂತೆರ್  ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಇತ್ತೆ ಚೆನ್ನೈ ಡ್ ನೆಲೆಯಾತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.livefistdefence.com/2012/01/coast-guard-inducts-new-indigenous-ipv.html|title=Coast Guard Inducts New Indigenous IPV Rani Abbakka|newspaper=Livefist|access-date=1 November 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pib&quot;&gt;{{cite news|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=79763|title=1st Inshore Patrol Vessel Commissioned into Coast Guard|last=Ministry of Defence|date=20 January 2012|newspaper=Press Information Bureau|accessdate=20 January 2012}}&lt;/ref&gt;

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಚ್ಚಯೊ==
ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ವಿವಿದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಈ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸಾದನೆಗಾದ್ 2018–19 ನೇ ವರ್ಸೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ಸಂಧ್ಯಾ ಪೈ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಾದನೆಗಾದ್ ಊರ್ಮಿಳಾ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೊಂಡಿಲು ==
# [[:kn:ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲ]]
#[[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]]
[[File:Rani Abbakka Tulu Study Centre and Museum, Sanchayagiri, Bantwal.jpg|thumb|ಬಂಟ್ವಾಳದ ಸಂಚಯಗಿರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
[[File:ICGS Rani Abbakka during its commissioning.jpg|thumb|ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ, ನಮ ದೇಸೊದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆತ್ತ ಹಡಗ್]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜವಂಸೊದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಜೈನ ಅರಸೆರ್]]</text>
      <sha1>bmo7a7nxlupw42qrk89zj39glh6ldqs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362416</id>
      <parentid>362400</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T08:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ChiK</username>
        <id>1136</id>
      </contributor>
      <origin>362416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25375" sha1="sp7r3fz80dt6iilhuic9vs2k59u2fql" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| title       = Queen Rani of Ullal
| image       = File:Abbakka Chowta 2023 stamp of India.jpg
| caption     = ಭಾರತೊದ 2023 ಚೀಟಿಡ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟ
| reign       = 1525&amp;nbsp;–  1570&lt;ref&gt;{{cite book|title=Hiding in Plain Sight: Women Warriors Throughout Time and Space|url=https://books.google.com/books?id=POpDEAAAQBAJ&amp;pg=PA17|page=17|year=2021|isbn=978-1538162729| last1=Potholm | first1=Christian P. | publisher=Rowman &amp; Littlefield }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nandakumar |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=beejEAAAQBAJ&amp;pg=PA11 |page=11|title=Swa: Struggle for National Selfhood Past, Present and Future |date=2022-12-10 |publisher=Indus Scrolls Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
| predecessor = ತಿರುಮಲರಾಯ ಚೌಟ
| spouse      = ಬಂಗ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸ
| religion    = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]]
}}

[[File:Ullal Queen Abbakka Devi.jpg|thumb|upright=1.2|ಉಲ್ಲಾಲೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಉರ್ತೊ]]
'''ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ''' [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ದ]] ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಿನಾಲ್. ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಡ್ಡನೆ ಭಾಗೊಡು [[:en:Portuguese India|ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆ]]ರೆಡ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದಿನ ಚೌಟ ಮನೆತನೊದ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವು. [[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ|ಮೂಡುಬಿದಿರೆನ್]] ಆಳೊಂದಿತ್ತಿ ಚೌಟ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‍ನ ವೀರ ಪೊಂಜೊವು. [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಪಿರಾಕ್ದ ಬಂದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಪೋತಿ ಉಳ್ಳಾಲ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಉಳ್ಳಾಲ [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಅಬ್ಬಕ್ಕಗ್ ಮಸ್ತ್ ಧೈರ್ಯೊ ಇತ್ತಿನಡ್ದ್ ಅಭಯ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಅಲೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚೌಟ ವಂಸೊದಕುಲು ಮರ್ಮಾಯ ಸಂತಾನ(ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್) ಪರಿಪಾಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದ್‍ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಂಚಾದ್ ರಾಜಾಡಳಿತ ಉಂದೆತ ಪ್ರಕಾರನೆ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪ್ರಕಾರೊ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.boloji.com/history/028.htmಉಳ್ಳಾಲದ{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ&lt;/ref&gt;

== ಬೀರೆದಿ ಪೊಂಜೊವು ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ==
*'''ಪುದರ್''':ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಚೌಟ
*'''ಕಂಡನಿ''':ಬಂಗರಸು.
*'''ಸ್ತಾನೊಮಾನೊ''':ರಾಣಿ
*'''ಬೇಟಿ ಮಾಲ್ತಿನಕುಲು''':ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್,ಪಿಯೆಟ್ರೋ ಡೆಲ್ಲ ವೇಲ್‌ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ್ ಬೇಟಿಮಲ್ಪುವೆರ್
*'''ಪೊರ್ತು''':೧೫೨೫ ಡ್ತ್ ೧೫೮೦ರ ದಶೊಕ
*'''ರಾಜಮನೆತನೊ''':ಚೌಟ ಅರಸೆರ್

&quot;[[:en:Abbakka Chowta|ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ರಾಣಿ&quot; ಅತ್ತಂಡ 'ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20070927121226/http://www.ignca.gov.in/nl001903.htm Abbakka Rani – The unsung warrior queen&lt;/ref&gt; ಮೊಲು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊತ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧೊಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನೊಟ್ಟು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಳು. ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ದೇವೊಸ್ತಾನೊಲೆನ ಪಟ್ಟೊನೊ ಬೆದ್ರತ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳಿನ ಚೌಟೆರೆನ ವಂಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾಲ್.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20060307184311/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010904870400.htm Rani Abbakka has not been given her due&lt;/ref&gt; ಬಂದರು ನಗೊರೊ ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ಆತಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಯಕಟ್ಟ್‌ತ ಜಾಗರ ಉಳ್ಳಾಲೊನು ಗೆಂದ್ಯರ ಬೋಡಾತ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ನಡಪ್ಪಯೆರ್. ಆಂಡ ರಾಣಿ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ನಾಲ್ ದಸಕೊಗು ಮುಟ್ಟ ಪಿರವು ಒರಿಪ್ಪಾಯಲ್. ಅಲೆನ ಬಿರೇದಿಗಾತ್ರೊ '''ಅಭಯ ರಾಣಿ'''ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ ಪಡೆದಿತ್ತಲ್. ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಮೊನ ದೇಸೊಡು ಸುರುಟ್ ಇಂಗ್ಲಿಸೆರೆನ ಇರೊದೊ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೆರ್ಮೆದ ಪೊಂಜೋವು.&lt;ref&gt;http://pib.nic.in/release/rel_print_page.asp?relid=6707 Queen Abbakka's triumph over Western colonisers&lt;/ref&gt;

=== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜೀವನೊ ===
* ಚೌಟೆ ಅರಸೆರ್‍ನವು ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚಾದ್ ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ರಾಣಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿಯಾಲದ ಪ್ರಬಲೆ ಅರಸು ಆತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಪ್ಪ ಅರಸುನೊಟ್ಟುಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮಾಮು ತಿರುಮಲರಾಯೆ ಅಬ್ಬಕ್ಕೆಗ್ ಲಡಾಯಿ-ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಯೆ. ಮದ್ಮೆತ ಸಂಬಂದೊ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಒರಿಜಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕೆ ಉಳ್ಳಾಲೊಗೂ ಪಿರ ಬತ್ತೊಲ‍್.
* ಉಂದೆಡ್ತಾತ್ರ ದುಂಬುಗು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಇರುದ್ಧೊ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಲಡಾಯಿಡ್ ಕಂಡನಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ವಿರುದ್ಧೊ ಸೇಡ್ ತೀರ್ಪಾಯರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಪರೊ ಸೇರೊಂಡೆ. ಪೊಣ್ಣಿ ೧೫ ೨೦೦೩ ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರಕೊರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಚಿತ್ರೊನು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್,&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/Archives/jun192006/state2216232006618.asp Brave Abbakka still awaiting her due&lt;/ref&gt;

== ಯುದ್ಧೊಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು, ಉಲ್ಲಾಲ ಕೆಲವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ದಾಳಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಎದುರಿಸಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ಯೆರ್. 
ಗಮನಾರ್ಹ ಯುದ್ಧೊಲು:
* ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾ ವಿರುದ್ಧ 1555ಡ್ ಗೆಂದಿನ ಗೆಲುವು
*  1557ಟ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್  ನೌಕಾಪಡೆಲೆದ ವಿರುದ್ಧ ಉಲ್ಲಾಲೊದ ರಕ್ಷಣೆ
* ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೌಕಾಪಡೆದ ಮಿತ್ತ್ 1565ಡ್ ಜಯ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Medieval Karnataka|author=S. Chandni|year=2018|publisher=University Press|pages=156–158}}&lt;/ref&gt;

== ಆಡಳಿತ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಲ್ಲಾಲೊ ನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರು ಆದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಂಚಿ, ಏಲಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಲ್ಪುನು. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಆರ್ ಬಲವಾದ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Maritime Trade in Medieval Karnataka|author=K.V. Ramesh|year=1975|publisher=Karnataka Historical Research Society|pages=89–92}}&lt;/ref&gt;

ಅರೆನ ಆಡಳಿತೊನು ಇಂಚ ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ:
* ಮೊಗವೀರೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ನೌಕಾ ಮೈತ್ರಿ
* ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆದ ಕೋಟೆ
* ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯೊಲೆನ ಉತ್ತೇಜನ&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Economic Systems of Medieval Coastal Karnataka|journal=Proceedings of the Indian History Congress|author=B.N. Prasad|year=1980|volume=41|pages=182–189}}&lt;/ref&gt;

== ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೋಷಣೆ ==
* ಅವೆತೊ ಜೈನ ಬಸದಿಲೆನ್ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್
* ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್
* ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬುಲೆಂಡ್
* ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯೊಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂಡೆರ್&lt;ref&gt;{{cite book|title=Jainism in Coastal Karnataka|author=P.N. Narasimha Murthy|year=1990|publisher=Manohar Publications|pages=145–148}}&lt;/ref&gt;

== ಆಧುನಿಕ ಸ್ಮರಣೆಲು ==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರಂಪರೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು:
* ಉಳ್ಳಾಲದ ವಾರ್ಷಿಕ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉತ್ಸವ
* 2023 ಡ್ ಭಾರತ ಅಂಚೆ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚೀಟಿ
* ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ತುಳು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ
* ಅರೆನ ಪುದರ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಲು&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/abbakka-utsava-from-april-15/article65320843.ece|title=Abbakka Utsava celebrates legacy of fearless queen|work=The Hindu|date=2022-04-12|accessdate=2024-01-20}}&lt;/ref&gt;

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿದ ವಿರುದ್ಧ ಅರೆನ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನೊಲೆನ್ ದೀತ್ಂಡ್:
* ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಕ್ತಿಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿ ನೌಕಾ ರಕ್ಷಣೆದ ಸುರುತ ದಾಖಲಾತಿನ ನಿದರ್ಶನ
* ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸಂಘಟಿಸವುನ ಪ್ರವರ್ತಕ ಪಾತ್ರ
* ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಉದಾಹರಣೆ
* ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವದ ಮಾದರಿ&lt;ref&gt;{{cite book|title=Women Warriors of India|author=Yugal Joshi|year=2019|publisher=Rupa Publications|isbn=9789353334079|pages=78–82}}&lt;/ref&gt;

==ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧೊಲು==
ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ತಂತ್ರೊಡ್ದ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಬೇಜಾರು ಆಯಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್, ಅರೆಗ್ ಕಪ್ಪ ಕೊರ್ಲೆ ಪಂದ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೫೫೫ಡ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಲು ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಡೊಮ್ ಆಲ್ವಾರೊ ಡಾ ಸಿಲ್ವೆರಾನ್ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಡಪುಡುವೆರ್, ಅಪಗ ಅರೆಗ್ ಕಪ್ಪ ಕೊರ್ರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=kudva&gt;{{cite book|last=Kudva|first=Venkataraya Narayan|title=History of the Dakshinatya Saraswats|year=1972|publisher=Samyukta Gowda Saraswata Sabha|location=Madras|pages=107–110|url=https://books.google.com/books?id=x0NuAAAAMAAJ&amp;q=ullal}}&lt;/ref&gt; ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ಯುದ್ಧೊಡು, ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಕುಡ ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಆಕ್ರಮಣೊನು ಎದುರಿಸಾದ್ ಅಕಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪಿರ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್.&lt;ref name=ignca&gt;{{cite web |last1=Kumar Mishra |first1=Kailash |title=ABBAKKA RANI : THE UNSUNG WARRIOR QUEEN |url=http://ignca.gov.in/PDF_data/Abbakka_Rani.pdf |publisher=[[Indira Gandhi National Centre for the Arts]] |date=Jan 2002}}&lt;/ref&gt;

1557ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ [[ಮಂಗಳೂರು]]ನ್ ಲೂಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್. 1568ಡ್, ಅಕುಲು [[ಉಲ್ಲಾಲ]] ಗ್ ಗಮನ ಕೊರ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಅಕುಲೆನ್ ಕುಡ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಜೋವಾ ಪೀಕ್ಸೊಟೊ, ಒರಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಜನರಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಸೈನಿಕೆರೆನ ನೌಕಾಪಡೆನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವೈಸ್ ರಾಯ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ನೊರೊನ್ಹಾ ಕಡಪುಡುವೆರ್. ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಲ ನಗರೊನು ವಶೊಕ್ ದೆತೊನೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಮನೆತನೊಗುಲಾ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ತಪ್ಪಾದ್ ಒಂಜಿ ಮಸೀದಿಡ್ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯೆರ್. ಅವ್ವೆ ರಾತ್ರೆ, ಅರ್ ಸುಮಾರ್ 200 ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ತೆರ್. ನಡತಿನ ಯುದ್ಧೊಡು, ಜನರಲ್ ಪೀಕ್ಸೊಟೊ ಸೈತ್ ಪೋಯೆರ್,&lt;ref name=ignca/&gt; 70 ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಕೈದಿಯಾದ್ ದೆತೊನುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪಿರ ಪೋಯೆರ್. ದುಂಬುದ ದಾಳಿಲೆಡ್, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಬೆಂಬಲಿಗೆರ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಮಸ್ಕರೆನ್ಹಾಸ್ ನ್ ಕೆರ್ದ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ್ ಕುಡ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಖಾಲಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=ignca /&gt;

ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಕುಡ ಕುಡ್ಲ ಕೋಟೆನ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಕುಂದಾಪುರ]] (ಬಸ್ರೂರುನ್) ವಶೊಕ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ಈ ಲಾಭೊಲೆನ್ ತೂಂಡಲಾ, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಬೆದರಿಕೆದ ಮೂಲ ಆದ್ ಉಂತುದುಪ್ಪುವೆರ್. ರಾಣಿನ ದೂರ ಆಯಿನ ಕಂಡನಿನ ಸಹಾಯೊಡು, ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಲದ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಗ್ರ ಯುದ್ಧೊಲು ನಡಪುಂಡು, ಆಂಡ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ ಜಯ ಗಳಿಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ೧೫೭೦ಡ್, ಅಹ್ಮದ್ ನಗರೊದ ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಝಿಕೋಡ್/ಕಾಲಿಕಟ್ ದ ಜಮೊರಿನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಕುಲುಲಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ್ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕುಟ್ಟಿ ಪೋಕರ್ ಮಾರ್ಕರ್, ಜಮೊರಿನ ಜನರಲ್ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪರವಾದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕುಡ್ಲದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಕೋಟೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಪಿರ ಬನ್ನಗ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆನ ಕೈಟ್ ಸಿಕ್ಕುದು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಈ ನಷ್ಟೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಕಂಡನಿನ ದ್ರೋಹೊನ್ ಅನುಸರಿಸಾದ್, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಯುದ್ಧೊಡು ಸೋತೆರ್, ಬಂಧಿ ಆಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಜೈಲ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ಜೈಲ್ಡ್ ಲಾ, ಅರ್ ಬಂಡಾಯ ಮಲ್ತ್ದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಂದು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.&lt;ref name=ignca /&gt;

==ಜನಪದ ಬೊಕ್ಕ ದಂತಕಥೆ==
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲೆಕ್ಕೊಲೆ ಪ್ರಕಾರ, ಆರ್  ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ಆದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಇನಿಕ್ಲಾ ಜಾನಪದ ಕತೆತ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆದುಲ್ಲೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಸತ್ಯೊಡ್ದ್  ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜಾನಪದ ಗೀತೆ ಬೊಕ್ಕ [[ತುಳುನಾಡ್]]ಡ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ಕಲೆ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ದ ಮೂಲಕ ರಾಣಿನ ಕತೆನ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಜೀವಂತವಾದ್ ದಿವೊಂದು ಬೈದೆರ್.&lt;ref name=ignca/&gt;

==ಸ್ಮರಣೆ==
*ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ನೆಂಪು ಅರೆನ ಊರು [[ಉಳ್ಳಾಲ]]ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಗೌರವೊಡು ಉಂಡು. ಆರೆನ ನೆಂಪುಗಾದ್ ನಡಪುನ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆ &quot;ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉತ್ಸವ&quot;. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡು ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮಹಿಳೆಯೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010914610300.htm |accessdate=25 July 2007 |title= M.P. Prakash calls for revival of local culture |location=Chennai, India |date=9 January 2006| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070809201529/http://www.hindu.com/2006/01/09/stories/2006010914610300.htm| archivedate= 9 August 2007 |work=[[The Hindu]] | url-status= dead}}&lt;/ref&gt; 

*೨೦೦೩ ಜನವರಿ ೧೫ ದಾನಿ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ವಿಶೇಷ ಕವರ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. [[ಮಂಗಳೂರು|ಬಜ್ಪೆ]] ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಗು ಪುದರ್ ದೀಯೆರೆ ಕರೆ ಉಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/32796607.cms |accessdate=25 July 2007 |title= Name Mangalore airport after Rani Abbakka: Dhananjaya |work=[[The Times of India]]|date=30 December 2002}}&lt;/ref&gt; 

*[[ಉಳ್ಳಾಲ]] ಡ್ ರಾಣಿನ ಕಂಚಿದ ಮೂರ್ತಿನಂಚಿನ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ದೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2007/01/27/stories/2007012721710400.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024165435/http://www.hindu.com/2007/01/27/stories/2007012721710400.htm|url-status=dead|archive-date=24 October 2012|accessdate=25 July 2007|work=[[The Hindu]] | title= Highlight freedom fighters' role in books, says Ashok|location=Chennai, India|date=27 January 2007}}&lt;/ref&gt;  

*''ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾಡೆಮಿ''ದಕುಲು.ಅಮರ ಚಿತ್ರ ಕಥೆ ‘ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ- ಭಯ ತೆರಿಯಂದಿನ ರಾಣಿ’ ಪನ್ಪಿ ಪುಸ್ತಕನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಬೆಂಗಳೂರು]]ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ರಸ್ತೆಗ್ '''ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ ರಸ್ತೆ''' ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬದಲಾವೊಡು ಪಂದ್ ಕರೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cscsarchive.org:8081/__e5256852001e3a90.nsf/0/69721135fc4ba8e765256942002e3db2!OpenDocument&amp;Highlight=0,abbakka |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927014830/http://www.cscsarchive.org:8081/__e5256852001e3a90.nsf/0/69721135fc4ba8e765256942002e3db2%21OpenDocument%26Highlight%3D0%2Cabbakka |url-status=dead |archive-date=27 September 2007 |accessdate=25 July 2007 |title=Academy demands awards for historians |work=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt; 

*ನಟಿ '''ಬರ್ಖಾ ಸೆನ್ಗುಪ್ತಾ''' ದೂರದರ್ಶನೊದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ದ ಟಿವಿ ಸರಣಿ ಸ್ವರಾಜ್ ಟಿವಿ ಸರಣಿಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. 

*ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಡ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಚೌಟಾಗ್ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್ ಎಂಜಿನ್ ಉಂಡು.

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ವರ್ಗದ ಗಸ್ತು ನೌಕೆ ==
ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಶಿಪ್ ಯಾರ್ಡ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಯಿನ ಐನ್ ಕರಾವಳಿ ಗಸ್ತು ನೌಕೆಲೆನ (ಐಪಿವಿ) ಸರಣಿಡ್ 1ನೇ ಭಾರತೀಯ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ನೌಕೆ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ-ವರ್ಗದ ಗಸ್ತು ನೌಕೆ/ ಐಸಿಜಿಎಸ್ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಶಿಪ್ ಯಾರ್ಡ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಡ್ 20 ಜನವರಿ 2012 ನಿರ್ಮಾಣ ಮಂತೆರ್  ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಇತ್ತೆ ಚೆನ್ನೈ ಡ್ ನೆಲೆಯಾತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.livefistdefence.com/2012/01/coast-guard-inducts-new-indigenous-ipv.html|title=Coast Guard Inducts New Indigenous IPV Rani Abbakka|newspaper=Livefist|access-date=1 November 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pib&quot;&gt;{{cite news|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=79763|title=1st Inshore Patrol Vessel Commissioned into Coast Guard|last=Ministry of Defence|date=20 January 2012|newspaper=Press Information Bureau|accessdate=20 January 2012}}&lt;/ref&gt;

== ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಉಚ್ಚಯೊ==
ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ವಿವಿದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಈ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಸಾದನೆಗಾದ್ 2018–19 ನೇ ವರ್ಸೊದ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ಸಂಧ್ಯಾ ಪೈ ಮೆರೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಾದನೆಗಾದ್ ಊರ್ಮಿಳಾ ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೊಂಡಿಲು ==
# [[:kn:ಉಳ್ಳಾಲ|ಉಳ್ಳಾಲ]]
#[[:kn:ತುಳುನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]]
[[File:Rani Abbakka Tulu Study Centre and Museum, Sanchayagiri, Bantwal.jpg|thumb|ಬಂಟ್ವಾಳದ ಸಂಚಯಗಿರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
[[File:ICGS Rani Abbakka during its commissioning.jpg|thumb|ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ, ನಮ ದೇಸೊದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆತ್ತ ಹಡಗ್]]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜವಂಸೊದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಜೈನ ಅರಸೆರ್]]</text>
      <sha1>sp7r3fz80dt6iilhuic9vs2k59u2fql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಪಾತೆರ:ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>11228</id>
    <revision>
      <id>362401</id>
      <parentid>138263</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:56:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy</comment>
      <origin>362401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="437" sha1="0s6xjzz2l9m6blw1wy0b9pppxhqvnmk" xml:space="preserve">{{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}}
== links aren't working ==

I think some reference links not available. Maybe deleted or maybe there is some typo in link. Please check. 
Thank You. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Jtuluve|Jtuluve]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Jtuluve|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೨೦, ೧೩ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೧ (IST)</text>
      <sha1>0s6xjzz2l9m6blw1wy0b9pppxhqvnmk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12471</id>
    <revision>
      <id>362384</id>
      <parentid>281328</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T01:09:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>362384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6775" sha1="c6gni2td2ilnjc42kprzngztfbtuaap" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name =  ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ
| image = File:ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ.jpg
| image_size =250px
| image_alt =
| caption = ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ
| alternate_name = ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ
| type = ಚಟ್ನಿ
| course =
| country = [[ಭಾರತ]]
| region = [[ಕುಡ್ಲ]], [[ಉಡುಪಿ]]
| national_cuisine =
| creator = &lt;!-- or | creators = --&gt;
| year =
| mintime =
| maxtime =
| served = ಬೆಚ್ಚ
| main_ingredient = ತಿಮರೆದ ಇರೆ
| minor_ingredient =
| variations =
| serving_size = 100 g
| calories =
| calories_ref =
| protein =
| fat =
| carbohydrate =
| glycemic_index =
| similar_dish =
| cookbook =
| commons =
| other =
| no_recipes = true
}}'''ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ'''‌ನ್ [[ತಿಮರೆ]]ದ ಇರೆನ್ ಗಲಸ್ ದ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆರ್ದ್ ನೆಂಪು ಶಕ್ತಿ ಎಚ್ಚಾಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರೊಲೆಡೇ ಉಂಡು. ವಿಶೇಷವಾದ್ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿನ ಗ್ಯಾನ ತುಲುವೆರೆಗ್ ಉಂಡು.ಉಂದೆನ್ ದೋಸೆ - ಇಡ್ಲಿ ತೆನಸ್ ಅಂಚನೆ ತೆಲಿಗಂಜಿದೊಟ್ಟು ಒಣಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆತ್ತ ಚಟ್ನಿನ್‍ [[ರಾತ್ರೆ]]ಗ್‍ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುಜೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Brahmi chutney recipe {{!}} How to make thimare or timare chutney {{!}} Ondelaga chutney|url=https://vegrecipesofkarnataka.com/16-brahmi-chutney.php|website=www.vegrecipesofkarnataka.com|accessdate=16 July 2022|language=en|archivedate=12 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240712093243/https://vegrecipesofkarnataka.com/16-brahmi-chutney.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[ಫೈಲ್:Starr 020803-0094 Centella asiatica.jpg|thumb|right|ತಿಮರೆ]]

==ತಿಮರೆಗ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬರ್ರೆ ಕಾರಣೊ==
ತಿಮರೆ ಒಂಜಿ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಅಂಚಾದ್ ಪುರಾತನ ಗ್ರಂಥೊಲೆದ ಪ್ರಕಾರ ಉಂದೆನ್ ನೆಂಪುಶಕ್ತಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆವರೆ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತಿಮರೆದ ಪುದರ್ ಪೌರಾಣಿಕ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆ [[ಬ್ರಹ್ಮ]]ದೇವೆರೆನ ಪುದರ್ ರ್ದ್ ಬೈದ್ಂಡ್ ಅಂಚನೆ ಮೆದುಳು ನರಮಾನಿನ ಮಾತ ಚಟುವಟಿಕೆಗ್ ಕಾರಣ ಆತಿನೈರ್ದಾವರ ತಿಮರೆಎದ ಪುದರ್ ಸೆಂಟೆಲ್ಲಾ ಏಷ್ಯಾಟಿಕಾ ಬೈದ್ಂಡ್. ದುಂಬುರ್ದಿಂಚಿಲ ತಿಮರೆ ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Foodialogues Blog &amp; Vlog {{!}} Indian Vegetarian Food Recipes|url=https://foodialogues.com/brahmi-radish-chutney-brahmi-chutney/|website=Foodialogues Blog &amp; Vlog {{!}} Indian Vegetarian Food Recipes|accessdate=17 July 2022|date=6 July 2021}}&lt;/ref&gt;

==ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಯಿದ್ ತಿಮರೆ==

== ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು ==
* ತಿಮರೆ - ೧ ಕಪ್
* ಪೆರೆದಿನ [[ತಾರಾಯಿ]]ದ ಪೂ - ಅರ್ದ ಕಪ್.
* ತೊಗರಿಸಲಾಯಿ - ೧ ಚಮ್ಚ.
* ಉರ್ದು - ಒಂಜರೆ ಚಮ್ಚ.
* ಕೆಂಪು[[ಮುಂಚಿ]] -೨.
* ಉಪ್ಪು ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್.
* [[ಪುಳಿಂಕಟೆ|ಪುಳಿ]] - ಎಲ್ಯ ತುಂಡು.
* ತಾರೆದೆಣ್ಣೆ - ೧ ಚಮ್ಚ.
== ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ ==
ಬಾಣಲೆಗ್ ತಾರೆದೆಣ್ಣೆ ಪಾರ್ದ್ ಉರ್ದು, ತೊಗರಿಸಲಾಯಿ, ಪೆರೆದಿನ [[ತಾರಾಯಿ]], ಕೆಂಪು [[ಮುಂಚಿ]], ಪುಳಿ ಪಾರ್ದ್ ಪೊತ್ಪೊಡು. ಪೊತುದಿನ ಸಾಮಾನ್ ನ್ ದೆಕ್ ದಿನ ತಿಮರೆದೊಟ್ಟುಗ್ ಪಾರ್ದ ಚೂರು ನೀರ್ ಬೆರಸ್ ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆಯ್ ಬುಕ್ಕೊ ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ [[ಉಪ್ಪು]] ಪಾಡ್ಂಡ ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ ತಯಾರಾಪುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Kalluraya|first1=Smitha|title=THIMARE CHUTNEY / BRAHMI CHUTNEY|url=https://smithakalluraya.com/thimare-chutney-brahmi-chutney-recipe/|website=Cook with Smile|accessdate=16 July 2022|date=28 January 2014}}&lt;/ref&gt;
== ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ ==
* [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] - ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲೀವ್ಸ್ ಚಟ್ನಿ.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Kalluraya|first1=Smitha|title=Brahmi Chutney Recipe|url=https://www.archanaskitchen.com/brahmi-chutney-recipe|website=Archana's Kitchen|accessdate=16 July 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ|ಕನ್ನಡ]] - ಒಂದೆಲಗ/ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಎಲೆಯ ಚಟ್ನಿ.&lt;ref&gt;https://smithakalluraya.com/thimare-chutney-brahmi-chutney-recipe/&lt;/ref&gt;
* [[ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆ|ಹಿಂದಿ]] - ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಚಟ್ನಿ.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Kitchen|first1=Archana's|title=ब्राहमी चटनी रेसिपी - Brahmi Chutney (Recipe In Hindi)|url=https://www.archanaskitchen.com/brahmi-chutney-recipe-in-hindi|website=Archana's Kitchen|accessdate=16 July 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;
== ಆರೋಗ್ಯಗಾಪಿನ ಉಪಯೋಗೊಲು ==
* ಅಸ್ತಮಾ.
* ತರೆ ತಾಲುನೈಕ್.
* [[ಜರೊ]].
* ಬೆರಿಬೇನೆ.
* ಅಜೀರ್ನೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Brahmi Leaves Chutney Recipe by Rajni|url=https://cookpad.com/in/recipes/15985212-brahmi-leaves-chutney|website=Cookpad|accessdate=16 July 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;
ಇಂಚಿನ ಮಾತ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಗ್ ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Store|first1=Mangalore|title=5 Awesome Benefits Of Brahmi / Timare / Ondelaga Leaves {{!}} Mangalore Store|url=https://mangalorestore.in/awesome-benefits-of-brahmi-leaves/|accessdate=16 July 2022|date=4 September 2020}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{Reflist}}

{{ತುಳುವೆರೆ ತೆನಸ್ಸ್}}

[[ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್]]</text>
      <sha1>c6gni2td2ilnjc42kprzngztfbtuaap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಯಜುರ್ವೇದೊ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14767</id>
    <revision>
      <id>362389</id>
      <parentid>346389</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:23:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>362389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10867" sha1="9susddl9tsvihele4q4zyvlgq2fw8y2" xml:space="preserve">{{Infobox religious text
| religion = [[ವೈದಿಕ ಧರ್ಮ]]&lt;br /&gt;[[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]
| image    = 1200-1000 BCE, Vajasneyi samhita sample i, Shukla Yajurveda, Sanskrit, Devanagari.jpg
| image_size = 
| alt      = ನಾಲ್ ವೇದೊಲು
| language = [[:en:Vedic Sanskrit|ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ]]
| caption  = ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದ (ಸಂಸ್ಕೃತ, ದೇವನಗರಿ ಲಿಪಿ)ಡ್ ಪತ್ತೆ ಆಯಿನ ''ವಜಸ್ನೇಯಿ ಸಂಹಿತೆ''ದ ಒಂಜಿ ಪುಟ.  ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿದ ಆವೃತ್ತಿ ಗಣೇಶ ಬುಕ್ಕ ಸದಾಶಿವ ([[ಶೈವ ಧರ್ಮ]])ಗ್ ನಮಸ್ಕಾರೊಡು ಸುರು ಆಪುಂಡು.  
| period   = [[:en:Vedic period|ವೈದಿಕ ಕಾಲ]] 1200–800 BCE
| chapters = 40 ಅದ್ಯಯನೊಲು (ಅದ್ಯಾಯೊಲು)
| sutras   = 
| verses   = 1,975 ಮಂತ್ರೊಲು &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://sites.google.com/a/vedicgranth.org/www/what_are_vedic_granth/the-four-veda/interpretation-and-more/construction-of-the-vedas?mobile=true |title=Construction of the Vedas |website=VedicGranth.Org |access-date=3 July 2020 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717035126/https://sites.google.com/a/vedicgranth.org/www/what_are_vedic_granth/the-four-veda/interpretation-and-more/construction-of-the-vedas?mobile=true |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|background=#FFC569}}

ಯಜುರ್ವೇದ (यजुस्) &quot;ಆರಾದನೆ&quot;, ಬುಕ್ಕೊ &quot;ಜ್ಞಾನೊ&quot;ಡ್ದ್ [[ವೇದ]] ಆತ್ಂಡ್.&lt;ref name=&quot;HolmBowker1994&quot;&gt;{{cite book|author1=Jean Holm|author2=John Bowker|title=Worship|url=https://books.google.com/books?id=4HqxAwAAQBAJ |year=1994|publisher=A&amp;C Black|isbn=978-0-567-26232-5|page=88}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾದ್ ಆರಾದನಾ ವಿದಿವಿದಾನೊಲೆಗ್ ಗದ್ಯ ಮಂತ್ರೊಲೆನ ವೇದ ಆದುಂಡು.&lt;ref name=mwitzel76&gt;Michael Witzel (2003), &quot;Vedas and Upaniṣads&quot;, in ''The Blackwell Companion to Hinduism'' (Editor: Gavin Flood), Blackwell, {{ISBN|0-631215352}}, pages 76–77&lt;/ref&gt;  ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಚೀನ ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂತೊ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಯಜ್ಞ]]ನು ಸೂತ ಎದುರ್‌ದ ಆಚರಣೆದ ಕ್ರಿಯೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಒರಿ ಯಾಜಕೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಆಚರಣೆದ ಸೂತ್ರೊಲೆನ ಸಂಕಲನ.  

ಯಜುರ್ವೇದ ನಾಲ್ [[ವೇದ|ವೇದೊ]]ಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊ]]ದ ಗ್ರಂತೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ.&lt;ref name=&quot;pauldeussen217&quot;&gt;[[Paul Deussen]], Sixty Upanishads of the Veda, Volume 1, Motilal Banarsidass, {{ISBN|978-8120814684}}, pages 217–219&lt;/ref&gt;   ಯಜುರ್ವೇದ ರಚನೆದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇದ್ದಿ. '''ಯಜುರ್ವೇದೊ''' ನಾಲ್ [[ವೇದ|ವೇದಲೆಡ್]] ರಡ್ಡನೆದ. ಇಂದೆಟ್‌ ಯಜ್ಞೊಯಾಗಾದಿಲೆ ವಿವರಣೆಲು ಕ್ರಮೊಲು  ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಇಂದೆಟ್ 40 ಅದ್ಯಾಯೊಲು ಉಂಡು. ಯಜುರ್ವೇದೊಡು ರಡ್ಡ್ ವಿದೊಲುಂಡು. ಒಂಜಿ [[ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದ]] ನಾನೊಂಜಿ [[ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದ]] ಪಂಡ್‌ದ್. ಕೃಷ್ಣಯಜುರ್ವೇದೊಗು [[ತೈತ್ತೀರಿಯ ಸಂಹಿತೆ]] ಪಂಡ್‌ದ್ ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದೊಗು [[ವಾಜಸನೇಯ ಸಂಹಿತೆ]] ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರುಂಡು.  ದನುರ್ವೇದೊ ಇಂದೆತ ಉಪವೇದೊ.

ಯಜುರ್ವೇದ [[ಸಂಹಿತ]]ದ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಪದರೊಡು ಸುಮಾರ್ 1,875 ಶ್ಲೋಕೊಲು ಉಂಡು.  ಅವು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆಂಡಲಾ [[ಋಗ್ವೇದ]]ಡ್ ಶ್ಲೋಕೊಲೆನ ಅಡಿಪಾಯೊನು ಪಗರೊಗು ದೆತೊಂದು, ಈ ವೇದೊನು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;Antonio de Nicholas (2003), Meditations Through the Rig Veda: Four-Dimensional Man, {{ISBN|978-0595269259}}, pages 273–274&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Edmund Gosse, {{Google books|xco9AQAAIAAJ|Short histories of the literatures of the world|page=181}}, New York: Appleton, page 181&lt;/ref&gt; ನಡೂಟು [[:en:Satapatha Brahmana:ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಉಂಡು. ಉಂದು ವೈದಿಕ ಸಂಗ್ರಹೊಡು iಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ [[:en:Brahmana|ಬ್ರಹ್ಮಣ]] ಗ್ರಂತೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ.&lt;ref&gt;Frits Staal (2009), Discovering the Vedas: Origins, Mantras, Rituals, Insights, Penguin, {{ISBN|978-0143099864}}, pages 149–153, Quote: &quot;The Satapatha is one of the largest Brahmanas...&quot;&lt;/ref&gt; ಯಜುರ್ವೇದ ಗ್ರಂತೊದ ಎಲ್ಯ ಪದರೊಡು ಸುರೂತ ಉಪನಿಷತ್‌ಲೆನ ಮಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹೊ ಉಂಡು. ಉಂದು [[:en:Hindu philosophy|ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊ]]ದ ಬೇತೆಬೇತೆ ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಪ್ರಬಾವೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು.  ಇಂದೆಟ್ [[:en:Brihadaranyaka Upanishad|ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್]], [[:en:Isha Upanishad|ಈಶ ಉಪನಿಷತ್]], [[:en:Taittiriya Upanishad|ತೈತ್ತಿರಿಯ ಉಪನಿಷತ್]], [[:en:Katha Upanishad|ಕಥಾ ಉಪನಿಷತ್]], [[:en:Shvetashvatara Upanishad|ಶ್ವೇತಾಶ್ವತಾರ ಉಪನಿಷತ್]] ಬುಕ್ಕೊ [[:en:Maitri Upanishad|ಮೈತ್ರಿ ಉಪನಿಷತ್]] ಉಂಡು.&lt;ref name=&quot;The Philosophy of the Upanishads&quot;&gt;[[Paul Deussen]], [https://archive.org/stream/philosophyofupan00deus#page/22/mode/2up The Philosophy of the Upanishads], Motilal Banarsidass (2011 Edition), {{ISBN|978-8120816206}}, page 23&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Patrick Olivelle 1998 pages 1-17&quot;&gt;Patrick Olivelle (1998), Upaniṣhads, [[Oxford University Press]], {{ISBN|0-19-282292-6}}, pages 1–17&lt;/ref&gt;

''ಶುಕ್ಲಾ ಯಜುರ್ವೇದ'' ವಿಬಾಗೊಲೆನ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಒರಿದಿಪ್ಪುನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಡ್ ರಡ್ಡೆನ್ [[ನೇಪಾಳ]] ಬುಕ್ಕೊ ಪಡ್ಡಾಯಿ [[ಟಿಬೆಟ್]]ಡ್ ನಾಡ್‌ದ್ ಕೊಂಡತ್ತೆರ್.  ಬುಕ್ಕೊ ಅವು 12ನೇ ಶತಮಾನೊಗು ಸೇರ್ದಿನವು.&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Michael Witzel|author2= Qinyuan Wu|title= The Two Oldest Veda Manuscripts: Facsimile Edition of Vājasaneyi Saṃhitā 1–20 (Saṃhitā- and Padapāṭha) from Nepal and Western Tibet (c. 1150 CE)|publisher=Harvard University Press (Harvard Oriental Series 92)|year=2019|isbn= 9780674988262|pages=1–8}}&lt;/ref&gt;

{{ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥೊಲು}}

== ಪದ ನಿಸ್ಪತ್ತಿ ==
ಯಜುರ್ವೇದ ಪನ್ಪುನವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದೊ. '''ಯಜುಸ್''' (यजुस) ಬುಕ್ಕೊ '''ವೇದೊ''' (वेद)ಡ್ದ್ ರಚನೆ ಆತ್ಂಡ್. ಮೊನಿಯರ್-ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ''ಯಾಜುಸ್''ನ್ &quot;ದಾರ್ಮಿಕ ಗೌರವೊ, ಆರಾದನೆ, ಬಲಿ, ಒಂಜಿ ಬಲಿ ಪ್ರಾರ್ತನೆ, ಸೂತ್ರೊ, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಒಂಜಿ ಬಲಿಟ್ ಒಂಜಿ ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿಡ್ ಉಚ್ಚಾರ ಮಲ್ಪುನ ಮಂತ್ರೊಲು&quot; ಪಂಡ್ದ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್..&lt;ref&gt;Monier Monier Williams, Sanskrit English Dictionary, Oxford University Press, Entry for Yajus, page 839&lt;/ref&gt; ''ವೇದೊ'' ಪಂಡ &quot;ಜ್ಞಾನೊ&quot;. ಜಾನ್ಸನ್ ಪನ್ಪೆರ್ ''ಯಜುಸ್'' ಪಂಡ &quot;(ಬಹುತೇಕೊ) ಗದ್ಯ ಸೂತ್ರೊಲು ಅತ್ತಂಡ ಮಂತ್ರೊಲು. ಯಜುರ್ವೇದೊಡು ಇಪ್ಪುನವು, ಅವು ಗುಣುಗುಟ್ಟುನೆ&quot;.&lt;ref&gt;WJ Johnson (2009), [http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198610250.001.0001/acref-9780198610250-e-2769 Yajus], A Dictionary of Hinduism, Oxford University Press, {{ISBN|978-0198610250}}&lt;/ref&gt;

[[File:Yajna1.jpg|thumb|left|ಯಜುರ್ವೇದ ಗ್ರಂತೊಡು ಬಲಿ ಸೂ(ಯಜ್ಞ). ಪ್ರಸಾದೊಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನೆಯಿ(ಘೀ), ದಾನ್ಯೊಲು, ಪರಿಮಳೊದ ಬಿತ್ತ್‌ಲು, ಬುಕ್ಕೊ ಪೆತ್ತದ ಪೇರ್.]]

== ಕಾಲ ಬುಕ್ಕೊ ಇತಿಯಾಸೊ ==
ಯಜುರ್ವೇದದ ಮೂಲ ಪಟ್ಯೊ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನೊದ ಅಕೇರಿಡ್ [[ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಂತ್ರ ಕಾಲೊಗು ಬರ್ಪುಂಡು.  [[ಋಗ್ವೇದ]]ಡ್ದ್ ಎಲ್ಯ, [[ಅಥರ್ವವೇದ]], ಋಗ್ವೇದ [[Khilani|ಖಿಲಾನಿ]], ಬುಕ್ಕೊ [[ಸಾಮವೇದ]]ಡ್ದ್ ಮಲ್ಲ.&lt;ref&gt;[http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/canon.pdf The Development of the Vedic Canon and its Schools], Michael Witzel, Harvard University&lt;/ref&gt; ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆನ ಒಮ್ಮತೊಡು ಯಜುರ್ವೇದ ಬುಕ್ಕೊ ಅಥರ್ವವೇದ [[:en:Music of India#History|ಸ್ತೋತ್ರೊಲೆ]]ದ ಮಸ್ತ್ ಬಾಗೊನು ಸುರುತ ಭಾರತೀಯ [[:en:Iron Age India|ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗ]], 1200 ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ 800 ಬಿಸಿಗ್ ದುಂಬು.

== ಪಿದಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು ==
* [https://web.archive.org/web/20090207014325/http://www.sanskritweb.net/yajurveda/ Sanskrit Web] Freely downloadable, carefully edited Sanskrit texts of Taittiriya-Samhita, Taittiriya-Brahmana, Taittiriya-Aranyaka, Ekagni-Kanda etc. as well as English translations of the Taittiriya-Samhita etc.
* [[:en:Ralph Griffith|ರಾಲ್ಫ್ ಗ್ರಿಫಿತ್]], [http://www.sacred-texts.com/hin/wyv/index.htm ''The Texts of the White Yajurveda''] 1899, full text, (online at sacred-texts.com)
* [[:en:A. Berridale Keith|ಎ. ಬೆರ್ರಿಡೇಲ್ ಕೀತ್]], [http://www.sacred-texts.com/hin/yv/index.htm ''The Yajur Veda - Taittiriya Sanhita''] 1914, full text, (online at sacred-texts.com)

== ಉಲ್ಲೇಕೊ ==
{{Reflist}}

{{Hindudharma}}

[[ವರ್ಗೊ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]
[[ವರ್ಗೊ:ವೇದ]]
[[ವರ್ಗೊ:ನಾಲ್ ವೇದೊಲು]]</text>
      <sha1>9susddl9tsvihele4q4zyvlgq2fw8y2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸಾಯಿಸುತೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19326</id>
    <revision>
      <id>362403</id>
      <parentid>283187</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T03:02:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>362403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19772" sha1="la1ewtgnijsjqnrzu8bts3jx8hfz3vn" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name             = ರತ್ನಾ ಅಶ್ವತ್ಥನಾರಾಯಣ
| image            = 
| caption          = 
| birth_date       = ೨೦ನೇ ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೪೨
| death_date       = 
| occupation       = ಬರಹಗಾರ್ತಿ
| period           = 
| subject          = ಸಾಮಾಜಿಕ
| notable_works    = ಬಾಡದ ಹೂ, ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು, ಮಿಡಿದ ಶೃತಿ
| awards           = {{bulleted list|ದಾನ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ| ಆರ್ಯಭಟ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ| ಕರ್ನಾಟಕ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ- ೭೦ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಬೆಳಗಾವಿ}}
| website          = 
| embed            = 
| honorific_prefix = 
| honorific_suffix = ಸಾಯಿಸುತೆ
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| image_size       = 
| image_upright    = 
| pseudonym        = 
| birth_name       = 
| birth_place      = ಕೋಲಾರ
| death_place      = 
| resting_place    = 
| language         = ಕನ್ನಡ
| nationality      = ಭಾರತೀಯ
| citizenship      = 
| education        = 
| alma_mater       = 
| home_town        = 
| genre            = ಸಾಮಾಜಿಕ
| movement         = 
| spouse           = 
| partner          = ಅಶ್ವತ್ಥ್
| children         = ೨ ಎ. ಗೋಪಿ ಪ್ರಸಾದ್, ಗೀತಾಂಜಲಿ
| relatives        = 
| signature        = 
}}
'''ರತ್ನಾ ಅಶ್ವತ್ಥನಾರಾಯಣ''' (ಕಾವ್ಯನಾಮ- ಸಾಯಿಸುತೆ)&lt;ref&gt;https://kanaja.karnataka.gov.in/event/%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B3%86/&lt;/ref&gt; [[ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ]]ದ ಒರ್ತಿ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಪಿನಾರ್. ಮೇರ್ [[ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೋಲಾರೊ]]ಡು [[ಆಗಸ್ಟ್]] ೨೦, ೧೯೪೨ಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಅಪ್ಪೆ ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ.&lt;ref&gt;https://www.sallapa.com/2020/08/blog-post_65.html?m=1&lt;/ref&gt; ಆರೆನ ಸುರುತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೋಲಾರೊಡು ನಡತ್ಂಡ್. ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಪೋಂಡಲಾ, 17 ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಅರೆನ ಕಲ್ಪಾಟಿಕೆ ಉಂತುದು ಪೋಂಡು. ಆರೆನ ಕಂಡನಿ ಅಶ್ವತ್ಥನಾರಾಯಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೇಮಿ, ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಉಂದು ಪೂರಾ ಓದುನಗ ಆರೆಗ್  ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಿತ್ತ್ ಮೋಕೆ ಬುಲೆಂಡ್. ಆರ್ [[ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆ|ಹಿಂದಿ]], [[ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆ|ಇಂಗ್ಲಿಸ್]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ]]ನ್ ಸ್ವ-ಶ್ರದ್ದೆಡ್ ಕಲ್ತೆರ್. [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ|ಕಾರಂತೆರ್]], [[ಎಸ್.ಎಲ್.ಬೈರಪ್ಪ|ಭೈರಪ್ಪ]], ಮೆಕ್ಲೆನ ಕಾದಂಬರಿಲು ಮಾರ್ಕೆಟ್‍ಗ್  ಬನ್ನಗ, ಅಕುಲು ಅವೆನ್ ದೆತೊನುನ  ಬುಕ್ಕೊ ಓದುನ ಒಂಜಿ ಕ್ರೇಜ್‍ನ್ ಬುಲೆಪಾಯೆರ್. ಅಂಚ, ಯಾನ್ ಓದುನಗ, ಎಂಕ್ ಬರೆಯೆರೆ ಉಮೇದ್ ಬುಲೆಂಡ್. ಅರೆನ ಕಂಡನಿ ಅಶ್ವತ್ಥನಾರಾಯಣೆರ್‌ಲಾ ಈ ಬೂಕುಲೆನ ಪ್ರಕಟಣೆಗ್ ಬೆರಿಸಾಯೊ ಕೊರ್ತೆರ್.

== ಬದ್‌ಕ್ ==
ಸಾಯಿಸುತೆನ ಕತೆಕುಲುಲಾ ಕೆಲವು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಲೆಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. '''ಪಾಪಚ್ಚಿ''' ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಬಾಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಲೆಡ್‌ಲಾ ಆರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೊಬಗ್‌ದವು. ಸಾಕ್ಷರತಾ ಚಳುವಳಿ ಲೇಸ್‌ದ ಅಡಿಟ್ ವಯಸ್ಕೆರೆನ ಓದುಗು ಕೆಲವು ಬೂಕುಲೆನ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ಏರ್ವೇವ್ಸ್‍ಗ್ ಮಸ್ತ್ ನಾಟಕೊಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್.

== ಬರವಣಿಗೆ ==
ಸುರುತ ಕಾಲೊಡು ಸಾಯಿಸುತೆಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಬರವುದಕುಲೆ ಲೆಕನೆ ಕಬಿತೆ ಬರೆಯೆರ್. ದುಂಬುಗು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಲೋಕೊಡು ಆರೆಗ್ ಆಸಕ್ತಿ ಬುಲೆಂಡ್. ಸಾಯಿಸುತೆ ತನ್ನ ಸುರುತ ಕಾದಂಬರಿನ್ ೧೯೭೦ಡ್ ಬರೆತೆರ್. '''ಮಿಂಚು''' ಪನ್ಪುನ ಕಾದಂಬರಿನ್ ಬರೆದ್ ಒಂತೆ ವರ್ಸೊ ಅಂಚೆನೇ ದೀಯೆರ್. ಅರೆನ '''ವಿವಾಹ ಬಂಧನ'''ನ್ 'ಪ್ರಜಾಮತ'ಡ್ ದಾರಾವಾಹಿ ಮಲ್ತೆರ್. ರತ್ನ ಆಯಿನ ಸಾಯಿಬಾಬಾನ ಮಿತ್ತ್ ಬಕ್ತಿಡ್ದ್ 'ಸಾಯಿಸುತೆ' ಆಯಿನ ಸಾಯಿಸುತೆಗ್ ಬರವು ಒಂಜಿ ಸ್ವಾಬಾವಿಕ ಅಬಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾದ್ಯಮೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/author/sayisute-ratna-ashwathnarayan |title=Archive copy |accessdate=2025-03-24 |archivedate=2025-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926031652/https://www.bookbrahma.com/author/sayisute-ratna-ashwathnarayan |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆರ್ ಇತ್ತೆ ಮುಟ್ಟ ಬರೆತಿನ ಕಾದಂಬರಿಲೆನ ಸಂಕ್ಯೆ 140.

ಸಾಯಿಸುತೆ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿತ್ರ ಮಾದ್ಯಮೊಡು ದಿಂಜತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಗೌರವೊಲೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್.

=== ಕಾದಂಬರಿಲು ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! ಪುದರ್ !! ಬರೆತಿನ ವರ್ಸೊ
|-
| ಮಿಂಚು|| ೧೯೭೬
|-
| ಹೊಂಬೆಳಕು|| ೧೯೭೬
|-
| ವಿವಾಹ ಬಂಧನ|| ೧೯೭೭
|-
| ವಿಧಿ ವಂಚಿತೆ|| ೧೯೭೭
|-
| ವಸುಂಧರಾ|| ೧೯೭೭
|-
| ಕರಗಿದ ಕಾರ್ಮೋಡ|| ೧೯೭೭
|-
| ಬಾಡದ ಹೂ|| ೧೯೭೭
|-
| ಶುಭ ಮಿಲನ|| ೧೯೭೮
|-
| ಗಿರಿಧರ|| ೧೯೭೮
|-
| ಮಧುರ ಗಾನ|| ೧೯೭೮
|-
| ಡಾ. ವಸುಧಾ|| ೧೯೭೮
|-
| ಮಮತೆಯ ಸಂಕೋಲೆ|| ೧೯೭೯
|-
| ಹೃದಯ ರಾಗ|| ೧೯೭೯
|-
| ಸಪ್ತಪದಿ|| ೧೯೭೯
|-
| ಜೀವನ ಸಂಧ್ಯಾ|| ೧೯೮೦
|-
| ನಾಟ್ಯ ಸುಧಾ|| ೧೯೮೦
|-
| ಮಾನಸ ವೀಣಾ|| ೧೯೮೦
|-
| ಆರಾಧಿತೆ|| ೧೯೮೦
|-
| ಗಂಧರ್ವಗಿರಿ|| ೧೯೮೦
|-
| ನಿಶೆಯಿಂದ ಉಷೆಗೆ|| ೧೯೮೦
|-
| ಸುಮಧುರ ಭಾರತಿ|| ೧೯೮೦
|-
| ಮಂಗಳ ದೀಪ|| ೧೯೮೧
|-
| ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರ|| ೧೯೮೧
|-
| ಶ್ವೇತ ಗುಲಾಬಿ|| ೧೯೮೧
|-
| ಚೈತ್ರದ ಕೋಗಿಲೆ|| ೧೯೮೧
|-
| ಮಂದಾರ ಕುಸುಮ|| ೧೯೮೧
|-
| ಪ್ರೇಮ ಸಾಫಲ್ಯ|| ೧೯೮೧
|-
| ವಸಂತದ ಚಿಗುರು|| ೧೯೮೨
|-
| ಅನುಬಂಧ|| ೧೯೮೨
|-
| ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು|| ೧೯೮೨
|-
| ಅಮೃತ ಸಿಂಧು|| ೧೯೮೨
|-
| ಬಿದಿರ ನೈದಿಲೆ|| ೧೯೮೨
|-
| ಬಿಳಿ ಮೋಡಗಳು|| ೧೯೮೨
|-
| ಬೆಳ್ಳಿ ದೋಣಿ|| ೧೯೮೩
|-
| ಮುಗಿಲ ತಾರೆ|| ೧೯೮೩
|-
| ಕಲ್ಯಾಣ ರೇಖೆ|| ೧೯೮೩
|-
| ಆಶಾ ಸೌರಭ|| ೧೯೮೪
|-
| ಧರೆಗಿಳಿದ ಹಕ್ಕಿ|| ೧೯೮೪
|-
| ಮಂಜಿನಲ್ಲಿ ಮಿಂದ ಪುಷ್ಪ|| ೧೯೮೪
|-
| ಮೂಡಿ ಬಂದ ಶಶಿ|| ೧೯೮೪
|-
| ಸಮ್ಮಿಲನ|| ೧೯೮೪
|-
| ಬಿರಿದ ಮೊಗ್ಗು|| ೧೯೮೫
|-
| ಮುಂಜಾನೆಯ ಮುಂಬೆಳಕು|| ೧೯೮೫
|-
| ಶರದೃತುವಿನ ಚಂದ್ರ|| ೧೯೮೫
|-
| ಸ್ನೇಹ ಮಾಧುರಿ|| ೧೯೮೫
|-
| ಭಾವ ಸರೋವರ|| ೧೯೮೫
|-
| ಭಾವ ಮಿನುಗಿತು|| ೧೯೮೬
|-
| ಬೆಳದಿಂಗಳ ಚೆಲುವೆ|| ೧೯೮೬
|-
| ಚಿರಬಾಂಧವ್ಯ|| ೧೯೮೬
|-
| ಮೇಘ ವರ್ಷಿಣಿ|| ೧೯೮೫
|-
| ಪಸರಿಸಿದ ಶ್ರೀಗಂಧ|| ೧೯೮೭
|-
| ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು|| ೧೯೮೭
|-
| ಬಾಂಧಳದ ನಕ್ಷತ್ರ|| ೧೯೮೭
|-
| ಸೊಬಗಿನ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ|| ೧೯೮೭
|-
| ಮಿಡಿದ ಶೃತಿ ||೧೯೮೭
|-
| ಕಾರ್ತೀಕದ ಸಂಜೆ||೧೯೮೭
|-
| ಅಭಿಲಾಷ|| ೧೯೮೮
|-
| ಸುಮಧುರ ಸಂಗಮ || ೧೯೮೮
|-
| ಸ್ವಪ್ನ ಸಂಭ್ರಮ||೧೯೮೮
|-
| ನವ ಚೈತ್ರ ||೧೯೮೮
|-
| ಮೌನ ಆಲಾಪನ||೧೯೮೮
|-
| ಅಪೂರ್ವ ಮೈತ್ರಿ ||೧೯೮೮
|-
| ರಜತಾದ್ರಿಯ ಕನಸು||೧೯೮೮
|-
| ಪ್ರೀತಿಯ ಹೂಬನ||೧೯೮೯
|-
| ನಲಿದ ಸಿಂಧೂರ||೧೯೮೯
|-
| ಶ್ರಾವಣ ಪೂರ್ಣಿಮಾ||೧೯೮೯
|-
| ಧವಳ ನಕ್ಷತ್ರ||೧೯೯೦
|-
| ನಿಶಾಂತ್ ||೧೯೯೦
|-
| ಒಂದಾದ ಒಲವು||೧೯೯೦
|-
| ಬಣ್ಣದ  ಚುಂಬಕ||೧೯೯೧
|-
| ಸಮತಾ||೧೯೯೧
|-
| ರಾಧಾ ಮೋಹನ ||೧೯೯೧
|-
| ಸಂಧ್ಯಾ ಗಗನ||೧೯೯೧
|-
| ಅರುಣ ಕಿರಣ||೧೯೯೧
|-
| ಮತ್ತೊಂದು ಬಾಡದ ಹೂ||೧೯೯೧
|-
| ನೂರು ನೆನಪು||೧೯೯೨
|-
| ನಮ್ರತಾ ||೧೯೯೨
|-
| ಹೇಮಂತದ ಸೊಗಸು ||೧೯೯೨
|-
| ಮೋಡವಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶ||೧೯೯೨
|-
| ಹಿಮಗಿರಿ ನವಿಲು||೧೯೯೨
|-
| ಇಂದ್ರ ಧನಸ್ಸು||೧೯೯೨
|-
| ಪಂಚವಟಿ ||೧೯೯೩
|-
| ಅನುಬಂಧದ ಕಾರಂಜಿ||೧೯೯೩
|-
| ಮಧುರ ಆರಾಧನ||೧೯೯೩
|-
| ಕೋಗಿಲೆ ಹಾಡಿತು||೧೯೯೩
|-
| ಸಪ್ತರಂಜಿನಿ ||೧೯೯೩
|-
| ಪೂರ್ಣೋದಯ ||೧೯೯೩
|-
| ಶಿಲ್ಪ ತರಂಗಿಣಿ||೧೯೯೩
|-
| ಶಾನುಭೋಗರ ಮಗಳು||೧೯೯೪
|-
| ಪುಷ್ಕರಿಣಿ ||೧೯೯೫
|-
| ನನ್ನ ರಾಗ ನಿನ್ನ ಭಾವ||೧೯೯೫
|-
| ಪಾಂಚಜನ್ಯ||೧೯೯೫
|-
| ಸುಭಾಷಿಣಿ ||೧೯೯೫
|-
| ಪ್ರಿಯ ಸಖಿ||೧೯೯೫
|-
| ನೀಲಾಕಾಶ||೧೯೯೬
|-
| ಸುಪ್ರಭಾತದ ಹೊಂಗನಸು||೧೯೯೬
|-
| ವರ್ಷಬಿಂದು ||೧೯೯೬
|-
| ಆಡಿಸಿದಳು ಜಗದೋದ್ಧಾರನ||೧೯೯೬
|-
| ನನ್ನೆದೆಯ ಹಾಡು ||೧೯೯೬
|-
| ಜನನೀ ಜನ್ಮ ಭೂಮಿ ||೧೯೯೬
|-
| ಹಂಸ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ||೧೯೯೭
|-
| ಸ್ವರ್ಗದ ಹೂ ||೧೯೯೭
|-
| ದಂತದ ಗೊಂಬೆ ||೧೯೯೮
|-
| ದೀಪಾಂಕುರ ||೧೯೯೮
|-
| ಹೇಮ ವಿಹಾರಿ||೧೯೯೮
|-
| ಮಾಗಿಯ ಮಂಜು||೧೯೯೮
|-
| ಸಾಗರ ತರಂಗಿಣಿ||೧೯೯೮
|-
| ರಜತ ನಂದನ||೧೯೯೮
|-
| ಅಭಿನಂದನೆ||೧೯೯೯
|-
| ಕಡಲ ಮುತ್ತು||೨೦೦೦
|-
| ನೀಲಾಂಜನ||೨೦೦೦
|-
| ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಗಳು ||೨೦೦೦
|-
| ಬನದ ಮಲ್ಲಿಗೆ||೨೦೦೦
|-
| ಕಲ್ಯಾಣಮಸ್ತು ||೨೦೦೦
|-
| ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ||೨೦೦೦
|-
| ಮಧುರಿಮ ||೨೦೦೧
|-
| ಮುಂಗಾರಿನ ಹುಡುಗಿ||೨೦೦೧
|-
| ಶಿಶಿರದ ಇಂಚರ||೨೦೦೧
|-
| ಹೇಮಾದ್ರೀ  ||೨೦೦೨
|-
| ಬೆಳಕಿನ ಹಣತೆ||೨೦೦೨
|-
| ಶರಧಿ ಹೋಗಿ ಬಾ||೨೦೦೨
|-
| ಗ್ರೀಷ್ಮ ಋತು||೨೦೦೩
|-
| ಗ್ರೀಷ್ಮದ ಸೊಬಗು||೨೦೦೩
|-
| ಸಾಮಗಾನ||೨೦೦೩
|-
| ವಸುದೈವ ಕುಟುಂಬ||೨೦೦೩
|-
| ಮೋಹನ ಮುರಳಿ ಕರೆಯಿತು||೨೦೦೪
|-
| ಈಶಾನ್ಯ ||೨೦೦೪
|-
| ರಾಗಸುಧಾ ||೨೦೦೫
|-
| ಶ್ರೀರಂಜಿನಿ ||೨೦೦೫
|-
| ಮುಂಜಾವಿನ ಮೊಗ್ಗು||೨೦೦೬
|-
| ಸವಿಗನಸು ||೨೦೦೬
|-
| ಸಪ್ತಧಾರೆ ||೨೦೦೭
|-
| ಚಿರಂತನ ||೨೦೦೭
|-
| ಅವನೀತ ||೨೦೦೭
|-
| ಮೊಗ್ಗೊಡೆದ ಮೌನ||೨೦೦೮
|-
| ನಾ ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನದೊಳಿರಲು||೨೦೦೯
|-
| ಸ್ವಯಂವಧು ||೨೦೧೦
|-
| ಸಮನ್ವಿತ ||೨೦೧೦
|-
| ಸದ್ಗೃಹಸ್ಥೆ ||೨೦೧೦
|-
| ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ||೨೦೧೧
|-
| ಸಾಫಲ್ಯ ||೨೦೧೧
|-
| ಅನುಪಲ್ಲವಿ||೨೦೧೨
|-
| ಅನುಪಲ್ಲವಿ||೨೦೧೨
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ ಪುಸ್ತಕ
|-
! ಪುದರ್ !! ಬರೆತಿನ ವರ್ಸೊ
|-
| ಮನಸೇ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಲ್ಲು|| ೨೦೦೪
|}
* 
* ಅನಘಾ ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ತಾರ
* ಅನುಬಂಧದ ಕಾರಂಜಿ
* ಅಭಿಲಾಷ
* ಅಮೃತ ಸಿಂಧು
* ಅರುಣ ಕಿರಣ
* ಆಡಿಸಿದಳು ಜಗದೋದ್ಧಾರನಾ
* ಆರಾಧಿತೆ
* ಆಶಾ ಸೌರಭ
* ಇಂದ್ರ ಧನುಸ್ಸು
* ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು
* ಕರಗಿದ ಕಾರ್ಮೋಡ
*
* ಕಲ್ಯಾಣಮಸ್ತು
* ಕಲ್ಯಾಣ ರೇಖೆ
* ಕಾರ್ತೀಕದ ಸಂಜೆ
* ಕೊಳಲನೂದುವ ಚತುರನಾರೆ
* ಕೋಗಿಲೆ ಹಾಡಿತು
* ಗಂಧರ್ವ ಗಿರಿ
* ಗಿರಿಧರ
* ಚಿರ ಬಾಂಧವ್ಯ
* ಚೈತ್ರದ ಕೋಗಿಲೆ
* ಜನನೀ ಜನ್ಮಭೂಮಿ
* ಜೀವನ  ಸಂಧ್ಯ
* ಡಾ| ವಸುಧಾ
* ದಂತದ ಗೊಂಬೆ
* ದೀಪಾಂಕುರ
* ಧವಳ ನಕ್ಷತ್ರ
* ನನ್ನ ಭಾವ ನಿನ್ನ ರಾಗ
* ನನ್ನೆದೆಯ ಹಾಡು
* ನಮ್ರತಾ
* ನಲಿದ ಸಿಂಧೂರ
* ನವಚೈತ್ರ
* ನಾ ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನದೊಳಿರಲು
* ನಾಟ್ಯ ಸುಧಾ
* ನಾತಿಚರಾಮಿ
* ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಅರುಣೋದಯ
* ನಿನ್ನೊಲುಮೆ
* ನಿಶಾಂತ್
* ನಿಶೆಯಿಂದ ಉಷೆಗೆ
* ನೂರು ನೆನಪು
* ಪಂಚವಟಿ
* ಪಸರಿಸಿದ ಶ್ರೀಗಂಧ
* ಪಾಂಚಜನ್ಯ
* ಪುಷ್ಕರಿಣಿ
* ಪೂರ್ಣೋದಯ
* ಪ್ರಿಯಸಖೀ
* ಪ್ರೀತಿಯ ಹೂಬನ
* ಪ್ರೇಮ ಸಾಫಲ್ಯ
* ಬಣ್ಣದ ಚುಂಬಕ
* ಬನದ ಮಲ್ಲಿಗೆ
* ಬಾಂದಳದ ನಕ್ಷತ್ರ
* ಬಾಡದ ಹೂ
* ಬಾನು ಮಿನುಗಿತು
* ಬಿರಿದ ನೈದಿಲೆ
* ಬಿರಿದ ಮೊಗ್ಗು
* ಬಿಳಿ ಮೋಡಗಳು
* ಬೆಳದಿಂಗಳ ಚೆಲುವೆ
* ಬೆಳ್ಳಿ ದೊಣಿ
* ಭಾವ ಸರೋವರ
* ಮಂಗಳ ದೀಪ
* ಮಂಜಿನಲ್ಲಿ ಮಿಂದ ಪುಷ್ಪ
* ಮಂದಾರ ಕುಸುಮ
* ಮತ್ತೊಂದು ಬಾಡದ ಹೂ
* ಮಧುರ ಆರಾಧನ
* ಮಧುರ ಗಾನ
* ಮಧುರಿಮ
* ಮಮತೆಯ ಸಂಕೋಲೆ
* ಮಾಗಿಯ ಮಂಜು
* ಮಾನಸ ವೀಣಾ
* ಮಿಂಚು
* ಮಿಡಿದ ಶೃತಿ
* ಮುಂಜಾನೆಯ ಮುಂಬೆಳಕು
* ಮುಗಿಲ ತಾರೆ
* ಮೂಡಿಬಂದ ಶಶಿ
* ಮೆಲು ತಂಗಾಳಿ
* ಮೇಘವರ್ಷಿಣಿ
* ಮೌನ ಆಲಾಪನ
* ರಜತನಂದನ
* ರಜತಾದ್ರಿಯ ಕನಸು
* ರಾಗ ಬೃಂದಾವನ
* ರಾಗಸುಧಾ
* ರಾಧ ಮೋಹನಾ
* ವರ್ಷ ಬಿಂದು
* ವಸಂತದ ಚಿಗುರು
* ವಸುಂಧರ
* ವಿಧಿವಂಚಿತೆ
* ವಿವಾಹ ಬಂಧನ
* ಶರದೃತುವಿನ ಚಂದ್ರ
* ಶರಧಿ ಹೋಗಿ ಬಾ
* ಶುಭಮಿಲನ
* ಶ್ಯಾನುಭೋಗರ ಮಗಳು
* ಶ್ರಾವಣ ಪೂರ್ಣಿಮ
* ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು
* ಶ್ವೇತ ಗುಲಾಬಿ
* ಸಂಧ್ಯಾ ಗಗನ
* ಸಪ್ತಪದಿ
* ಸಪ್ತರಂಜನಿ
* ಸಮ್ಮಿಲನ
* ಸಿಸ್ಟರ್ ಅರುಣ
* ಸುಪ್ರಭಾತದ ಹೊಂಗನಸು
* ಸುಭಾಷಿಣಿ
* ಸುಮಧುರ ಭಾರತಿ
* ಸುಮಧುರ ಸಂಗಮ
* ಸೊಬಗಿನ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ
* ಸ್ನೇಹ ಮಾಧುರಿ
* ಸ್ವಪ್ನ ಸಂಭ್ರಮ
* ಸ್ವರ್ಗದ ಹೂ
* ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರ
* ಸ್ವಯಂ ವಧು
* ಹಂಸ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ
* ಹಿಮಗಿರಿ ನವಿಲು
* ಹೃದಯ ರಾಗ
* ಹೇಮ ವಿಹಾರಿ
* ಹೇಮಂತದ ಸೊಗಸು
* ಹೊಂಬೆಳಕು

== ಚಿತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮೊಡು ==
ಸಾಯಿ ಸುತೆನ ಕತೆಕ್ಲೆನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಡಜನ್ಗಟ್ಟಲೆ ಸಿನಿಮಾಲು ಬೈದ್oಡ್, ಅಯಿಟ್ ಸಪ್ತಪದಿ, ಬಾಡದ ಹೂವು, ಕಲ್ಯಾಣ ರೇಖೆ, ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು, ಗಂಧರ್ವ ಗಿರಿ, ಶ್ವೇತಾ ಗುಲಾಬಿ, ಮಿಡಿದ ಶ್ರುತಿ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಚಿತ್ರೊಲು ಉಂಡು. 'ಬಾಡದ ಹೂವು' ಬುಕ್ಕೊ 'ಮಿಡಿದ ಶ್ರುತಿ' ಸಿನಿಮಾಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. 'ಶ್ವೇತ ಗುಲಾಬಿ' ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಸಿನಿಮಾ ಆದ್ ಲಾ ಯಶಸ್ಸ್ ಗಳಸೊಂಡುಂಡು.

== ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವ ==
# ರಾಜ್ಯತ್ವ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಗೌರವ.
# ದಾನಚಿಂತಮಣಿ ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
# ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ WHO IS WHOಡ್ ಸೇರ್ಪಾವುನ.
# ಬೆಳಗಾವಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
# ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಸಂಘದಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪಣ್ಣೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
# ಕನಾ೯ಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ 2018ದ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರ್.

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==

[[ವರ್ಗೊ:ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರ್ತಿ]]
[[ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕೆರ್]]</text>
      <sha1>la1ewtgnijsjqnrzu8bts3jx8hfz3vn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬಳಕೆದಾರೆ:Hariprasad Shetty10/ಕಲ್ಪುನಕಳ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>24391</id>
    <revision>
      <id>362387</id>
      <parentid>362365</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ</comment>
      <origin>362387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362405</id>
      <parentid>362387</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T03:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <origin>362405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7660" sha1="hvtbykr8lkf1ipng884015vosv3mjh0" xml:space="preserve">{{Short description|Indian film director and screenwriter}}
{{Use dmy dates|date=February 2017}}
{{Infobox person
| name         =ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| image        =
| caption      = Ranjith Bajpe During [[Nirel]] Shoot
| birth_name   = ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್
| other_names  = ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| occupation   = ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆ
| birth_date   = 
| birth_place  = [[ಬಜ್ಪೆ]], [[ಕುಡ್ಲ]] {{IND}}
| death_date   = &lt;!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} Death 
date then birth --&gt;
| death_place  = 
| years_active = 2014
| spouse       = 
| website      = 
| awards       =  
}}

'''ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್''', ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ '''ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ''' ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ  [[ತುಳು]] ಸಿನಿಮಾ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film Nirel to hit theatres in Nov.|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/tulu-film-nirel-to-hit-theatres-in-nov/article5235976.ece|newspaper = The Hindu|date = 2013-10-15|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಸುರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯೆರ್&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film industry set to get international touch - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Tulu-film-industry-set-to-get-international-touch/articleshow/24047463.cms|website = The Times of India| date=12 October 2013 |accessdate = 2015-11-05}}&lt;/ref&gt; ಅವು [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]] ಚಿತ್ರ ''[[ನಿರೆಲ್]]'' (2014)&lt;ref name=&quot;Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'|url=http://www.karavalmilan.com/news_index.asp?id=3777|publisher=karavalmilan.com|accessdate=13 October 2012}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು ತುಳು ಸಿನಿಮೋತ್ಸವ ೨೦೧೫ ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರ್ದ್ ಕುಡ ೫ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಗೆಂದುದುಂಡು.&lt;ref&gt;http://www.dnaindia.com/entertainment/report-first-ever-tulu-cinemotsava-awards-on January-31-2050428 {{dead link|date=October 2015}}&lt;/ref&gt;  ''ಧಂಡ್ (ಚಿತ್ರ)'' (೨೦೧೫) ನ್ ಲಾ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಂದೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film 'Dand' to be released on Friday|url = http://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/tulu-film-dand-to-be-released-on-friday/article7246515.ece|newspaper = The Hindu|date = 2015-05-26|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು [[ಇಸ್ರೇಲ್]]ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಸುರುತ [[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ಸಿನಿಮಾ,&lt;ref name=&quot;‘Dhand’ Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever&quot;&gt;{{cite web|title='Dhand' Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever|url=http://namma.tv/dhand-tulu-film-creates-history-in-israel-with-first-houseful-indian-film-ever/|publisher=namma.tv|accessdate=4 July 2016}}&lt;/ref&gt; . ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ಅಂಚೆನೆ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಬೊಕ್ಕ ಯುಕೆಡುಲಾ. ಇಂಬೆರ್ ಅರೆನ ಸಿನಿಮಾಲೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಸ ನಟೆರೆನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=148044/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=28 August 2012}}&lt;/ref&gt;

==ಆದಿ ಜೀವನ==
ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ಡ್, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಅರೆನ ಶಾಲೆದ ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ಆರ್ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕಿಟ್ ಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆನ ಪ್ರೀತಿ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಬೊಕ್ಕ ಮೆಗ್ಯೆನ ನಾಟಕೊದ ಮೋಕೆ ಸಿನಿಮಾದ ಮಿತ್ತ್ ಮೋಕೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ '''ದುಬೈ'''ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನ ಆರ್ ತನ್ನ ಕಂಪೆನಿದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ರಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಸಿನಿಮಾಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ  ಒರಿ ತುಳು ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=171326/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=23 April 2013}}&lt;/ref&gt;

==ಸಿನಿಮೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:40px;&quot;|ವರ್ಷ
! style=&quot;width:180px;&quot;|ಚಲನಚಿತ್ರ
! style=&quot;width:65px;&quot;|ನಿರ್ದೇಶನ
! style=&quot;width:45px;&quot;|ಕಥೆ
! style=&quot;width:55px;&quot;|ಚಿತ್ರಕಥೆ
! style=&quot;width:55px;&quot;|ಸಂಭಾಷಣೆ
! style=&quot;width:60px;&quot;|ಭಾಷೆ
! style=&quot;width:220px;&quot;|ಟಿಪ್ಪಣಿ

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2014
| ''[[ನಿರೆಲ್]]''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|ತುಳು
| ತುಳು ಸಿನೆಮೋತ್ಸವ 2015ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿನ ಒಟ್ಟು 5 ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ.

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2014
| ''ಬೊಳ್ಕಿರ್'' (ಕುಡ್ಲ ತುಳು)
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
|

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2015
| ''ದಂಡ್ (ತುಳು)''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿನ ಸುರುತ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Dhand' becomes first Tulu movie to release in Australia, more shows planned in Mumbai|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=338233|website=www.daijiworld.com|access-date=2015-10-27}}&lt;/ref&gt;

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2019
| ''ಮಾಯಾ ಕನ್ನಡಿ'' (ಕನ್ನಡ)
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಕನ್ನಡ
| ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Maya Kannadi takes up Blue Whale challenge|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/apr/23/maya-kannadi-takes-up-blue-whale-challenge-1968088.html|website=newindianexpress.com|access-date=2019-04-23}}&lt;/ref&gt;
|}


==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು==</text>
      <sha1>hvtbykr8lkf1ipng884015vosv3mjh0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362406</id>
      <parentid>362405</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T03:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>362406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7734" sha1="alv4i0d11linfevhhzp9kncdprb46dq" xml:space="preserve">{{Short description|Indian film director and screenwriter}}
{{Use dmy dates|date=February 2017}}
{{Infobox person
| name         =ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| image        =
| caption      = Ranjith Bajpe During [[Nirel]] Shoot
| birth_name   = ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್
| other_names  = ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| occupation   = ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆ
| birth_date   = 
| birth_place  = [[ಬಜ್ಪೆ]], [[ಕುಡ್ಲ]] {{IND}}
| death_date   = &lt;!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} Death 
date then birth --&gt;
| death_place  = 
| years_active = 2014
| spouse       = 
| website      = 
| awards       =  
}}

'''ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್''', ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ '''ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ''' ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ  [[ತುಳು]] ಸಿನಿಮಾ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film Nirel to hit theatres in Nov.|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/tulu-film-nirel-to-hit-theatres-in-nov/article5235976.ece|newspaper = The Hindu|date = 2013-10-15|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಸುರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯೆರ್&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film industry set to get international touch - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Tulu-film-industry-set-to-get-international-touch/articleshow/24047463.cms|website = The Times of India| date=12 October 2013 |accessdate = 2015-11-05}}&lt;/ref&gt; ಅವು [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]] ಚಿತ್ರ ''[[ನಿರೆಲ್]]'' (2014)&lt;ref name=&quot;Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'|url=http://www.karavalmilan.com/news_index.asp?id=3777|publisher=karavalmilan.com|accessdate=13 October 2012}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು ತುಳು ಸಿನಿಮೋತ್ಸವ ೨೦೧೫ ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರ್ದ್ ಕುಡ ೫ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಗೆಂದುದುಂಡು.&lt;ref&gt;http://www.dnaindia.com/entertainment/report-first-ever-tulu-cinemotsava-awards-on January-31-2050428 {{dead link|date=October 2015}}&lt;/ref&gt;  ''ಧಂಡ್ (ಚಿತ್ರ)'' (೨೦೧೫) ನ್ ಲಾ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಂದೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film 'Dand' to be released on Friday|url = http://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/tulu-film-dand-to-be-released-on-friday/article7246515.ece|newspaper = The Hindu|date = 2015-05-26|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು [[ಇಸ್ರೇಲ್]]ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಸುರುತ [[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ಸಿನಿಮಾ,&lt;ref name=&quot;‘Dhand’ Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever&quot;&gt;{{cite web|title='Dhand' Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever|url=http://namma.tv/dhand-tulu-film-creates-history-in-israel-with-first-houseful-indian-film-ever/|publisher=namma.tv|accessdate=4 July 2016}}&lt;/ref&gt; . ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ಅಂಚೆನೆ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಬೊಕ್ಕ ಯುಕೆಡುಲಾ. ಇಂಬೆರ್ ಅರೆನ ಸಿನಿಮಾಲೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಸ ನಟೆರೆನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=148044/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=28 August 2012}}&lt;/ref&gt;

==ಆದಿ ಜೀವನ==
ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ಡ್, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಅರೆನ ಶಾಲೆದ ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ಆರ್ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕಿಟ್ ಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆನ ಪ್ರೀತಿ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಬೊಕ್ಕ ಮೆಗ್ಯೆನ ನಾಟಕೊದ ಮೋಕೆ ಸಿನಿಮಾದ ಮಿತ್ತ್ ಮೋಕೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ '''ದುಬೈ'''ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನ ಆರ್ ತನ್ನ ಕಂಪೆನಿದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ರಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಸಿನಿಮಾಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ  ಒರಿ ತುಳು ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=171326/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=23 April 2013}}&lt;/ref&gt;

==ಸಿನಿಮೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:40px;&quot;|ವರ್ಷ
! style=&quot;width:180px;&quot;|ಚಲನಚಿತ್ರ
! style=&quot;width:65px;&quot;|ನಿರ್ದೇಶನ
! style=&quot;width:45px;&quot;|ಕಥೆ
! style=&quot;width:55px;&quot;|ಚಿತ್ರಕಥೆ
! style=&quot;width:55px;&quot;|ಸಂಭಾಷಣೆ
! style=&quot;width:60px;&quot;|ಭಾಷೆ
! style=&quot;width:220px;&quot;|ಟಿಪ್ಪಣಿ

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2014
| ''[[ನಿರೆಲ್]]''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|ತುಳು
| ತುಳು ಸಿನೆಮೋತ್ಸವ 2015ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿನ ಒಟ್ಟು 5 ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ.

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2014
| ''ಬೊಳ್ಕಿರ್'' (ಕುಡ್ಲ ತುಳು)
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
|

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2015
| ''ದಂಡ್ (ತುಳು)''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿನ ಸುರುತ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Dhand' becomes first Tulu movie to release in Australia, more shows planned in Mumbai|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=338233|website=www.daijiworld.com|access-date=2015-10-27}}&lt;/ref&gt;

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2019
| ''ಮಾಯಾ ಕನ್ನಡಿ'' (ಕನ್ನಡ)
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಕನ್ನಡ
| ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Maya Kannadi takes up Blue Whale challenge|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/apr/23/maya-kannadi-takes-up-blue-whale-challenge-1968088.html|website=newindianexpress.com|access-date=2019-04-23}}&lt;/ref&gt;
|}


==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು==

[[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]</text>
      <sha1>alv4i0d11linfevhhzp9kncdprb46dq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362411</id>
      <parentid>362406</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T03:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ</comment>
      <origin>362411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅನು ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25960</id>
    <revision>
      <id>362379</id>
      <parentid>357359</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T23:41:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>362379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17355" sha1="pciyjcrj1l40gds1ziz8zchx348w672" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Anu Emmanuel
| image              = Anu Emmanuel.jpg
| caption            = Anu in 2018
| birth_name         = Anu Emmanuel
| birth_date         = {{birth date and age|1997|3|28|df=yes}}
| birth_place        = [[Chicago]], [[Illinois]], [[United States]]
| occupation         = Actress
| years_active       = 2016–present
}}

'''ಅನು ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್''' (  ; ಪುಟ್ಟಿನೆ ೨೮ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೭) ಒರ್ತಿ  ಅಮೆರಿಕದ ಮೂಲದ ಭಾರತದ ಆಕ್ಟರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ [[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|ತಮಿಳು]] ಬೊಕ್ಕ [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಂ]] ಸಿನಿಮಾದೊಟ್ಟುಗು [[ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ|ತೆಲುಗು]] ಸಿನಿಮಾಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅನು ಒಂಜಿ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರೆನ ಗಿಲ್ಡ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್.

ಸ್ವಪ್ನ ಸಂಚಾರಿ (೨೦೧೧) ಸಿನಿಮಾಡ್ ಬಾಲೆ ಕಲಾವಿದೆರಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅನು ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನಿಮಾ ''ಆಕ್ಷನ್ ಹೀರೋ ಬೀಜು'' (೨೦೧೬) ಡ್ ಚಿತ್ರರಂಗೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mollywoodtimes.com/latestnews/anu-emmanuel-joins-action-hero-biju/|title=Anu Emmanuel joins Action Hero Biju|date=20 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160208021615/http://mollywoodtimes.com/latestnews/anu-emmanuel-joins-action-hero-biju/|archivedate=February 8, 2016}}&lt;/ref&gt; ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ''ಮಜ್ನು'' (೨೦೧೬) ಸಿನೆಮಾಡ್ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರೊಗು ಕಾರ್ ದೀಯೆರ್, ಉಂದೆಕ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೊಣ್ಣು ಪಾದಾರ್ಪಣೆಗ್ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್ - ತೆಲುಗು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ. ''ತುಪ್ಪಾರಿವಾಳನ್'' (೨೦೧೭) ಚಿತ್ರೊಡು ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾಡ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ವಿ ಆಯಿನ ''ನಮ್ಮ ವೀತು ಪಿಳ್ಳೈ'' (೨೦೧೯) ಚಿತ್ರೊಡು ಆಕ್ಟ್ ಮಲ್ತೆರ್.

== ಸುರುತ ಜೀವನ ==
ಅನು ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ 28 ಮಾರ್ಚ್ 1997ಡ್ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು ಪುಟ್ಟುದು ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ದ ಗಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ, ಕೇರಳೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಮಲಯಾಳಿ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರೆನೊಟ್ಟಿಗೆ ಬುಲೆಯೆರ್ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/working-with-mysskin-has-been-a-complete-delight-anu-emmanuel/articleshow/59802756.cms|title=Working with Mysskin has been a complete delight: Anu Emmanuel|date=2017-07-28|work=The Times of India|access-date=2024-01-20|issn=0971-8257|quote=Not only did I grow up in the US, but I was born there as well.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Actress Anu Emmanuel attends TPAD Bathukamma|url=https://www.telugutimes.net/archived/actress-anu-emmanuel-attends-tpad-bathukamma|accessdate=2024-01-20|website=Telugu Times|language=en|quote=Anu Emmanuel, a Dallas raised, Tollywood heroine, who was paired along with [[Allu Arjun]], [[Pavan Kalyan]], [[Naga Chaitanya]], [[Vijay Devarakonda]] has joined the celebrations and played [[Bathukamma]].}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Anu J. Emmanuel|url=https://nuwber.com/person/608d034866c3955538f2b59a|website=nuwber.com}}&lt;/ref&gt; 2015ಡ್ ಗಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ ಲೇಕ್ ವ್ಯೂ ಸೆಂಟೆನಿಯಲ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಡ್ದ್ ಡಿಗ್ರಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.classmates.com/people/Anu-Emmanuel/4000158909418|title=Anu Emmanuel from Lakeview Centennial High School - Classmates}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/anu-emmanuel-celebrating-onam-with-my-family-in-kerala-helped-me-discover-my-roots/articleshow/85490242.cms|title=Anu Emmanuel: Celebrating Onam with my family in Kerala helped me discover my roots|date=21 August 2021|work=The Times of India|access-date=27 August 2021|language=en}}&lt;/ref&gt; ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರೆಸೆರೆ ಭಾರತಗ್ ಬತ್ತೆರ್. 

== ಕೆಲಸ ==
ಅನು ಜಯರಾಮ್ ನಟನೆದ ಸ್ವಪ್ನಾ ಸಂಚಾರಿಡ್ ಬಾಲೆ ಕಲಾವಿದೆ ಆದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಬ್ರಿಡ್ ಶೈನ್ ನಿರ್ದೇಶನೊಡು ನಿವಿನ್ ಪಾಲಿ ನಟನೆದ ''ಆಕ್ಷನ್ ಹೀರೋ ಬಿಜು'' ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಚಿತ್ರೊಲೆನ್ಲಾ ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/abrid-shine-and-nivin-pauly-join-hands-in-action-hero-biju/article8161618.ece|title=Nivin is back in action|last=Shilpa Nair Anand|date=28 January 2016|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.india.com/stream/action-hero-biju-official-trailer-nivin-pauly-anu-emmanuel-starrer-looks-fresh-and-promising-903863/|title=Action Hero Biju Official Trailer: Nivin Pauly &amp; Anu Emmanuel starrer looks fresh and promising!|date=30 January 2016}}&lt;/ref&gt; ನಾನಿನ ಎದುರುಡು ''ಮಜ್ನು'' ಚಿತ್ರೊಡು ತೆಲುಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ . ಈ ಸಿನಿಮಾ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಹಿಟ್ ಆಂಡ್. ಆ ಸಮಯೊಡು ಆರ್ ''ಆಕ್ಸಿಜನ್'' ಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಹಿರೋಯಿನ್ ಆದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್, ನಟ ಗೋಪಿಚಂದ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರೊಡು ಉಲ್ಲೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cochintalkies.com/malayalam-movie-news/after-action-hero-biju-anu-emmanuel-in-telugu-movie-oxygen.html|title=After Action Hero Biju Anu Emmanuel in Telugu Movie Oxygen|date=18 December 2015|accessdate=28 March 2026|archivedate=23 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170223092903/http://www.cochintalkies.com/malayalam-movie-news/after-action-hero-biju-anu-emmanuel-in-telugu-movie-oxygen.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ೨೦೧೭ಡ್, ವಿಶಾಲ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ''ತುಪ್ಪಾರಿವಾಲನ್'' ಚಿತ್ರೊಡು ತಮಿಳು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. 2018ಡ್ ಪವನ್ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್ ನ ಎದುರು ''ಅಜ್ಞಾಥವಾಸಿ'' ಬೊಕ್ಕ ''ನಾ ಪೆರು ಸೂರ್ಯ'' ಸಿನಿಮಾಡ್ ಜೋಡಿ ಮಲ್ತೆರ್. ''ಶೈಲಜಾ ರೆಡ್ಡಿ ಅಲ್ಲುಡು'' ಚಿತ್ರೊಡು ನಾಗ ಚೈತನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ರಮ್ಯ ಕೃಷ್ಣ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ''ಗೀತಾ ಗೋವಿಂದಂ'' ಚಿತ್ರೊಡು ಆರ್ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಮಿಯೋ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಶಿವಕಾರ್ತಿಕೇಯನ್ ನ ಎದುರು ತನ್ನ ರಡ್ಡನೆ ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾ ''ನಮ್ಮ ವೀತು ಪಿಳ್ಳೈ'' ಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಉಂದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಡ್ ಯಶಸ್ವಿ ಆಂಡ್. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/sivakarthikeyan-is-thrilled-about-namma-veettu-pillai-crossing-25-days-at-the-box-office/articleshow/71719288.cms|title=Sivakarthikeyan is thrilled about Namma Veettu Pillai crossing 25 days at the box office|date=23 October 2019|work=[[The Times of India]]|access-date=1 November 2019}}&lt;/ref&gt;

೨೦೨೧ಡ್, ''ಅಲ್ಲುಡು ಅಧೂರ್ಸ್'' ಡ್ ಬೆಲ್ಲಂಕೊಂಡ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಬೊಕ್ಕ ''ಮಹಾ ಸಮುದ್ರಂ'' ಶರ್ವಾನಂದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2021-01-15|title=Alludu Adhurs movie review: Santosh Srinivas' silly, outdated comedy is an assault to the senses|url=https://www.firstpost.com/entertainment/alludu-adhurs-movie-review-santosh-srinivas-silly-outdated-comedy-is-an-assault-to-the-senses-9204381.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210115042549/https://www.firstpost.com/entertainment/alludu-adhurs-movie-review-santosh-srinivas-silly-outdated-comedy-is-an-assault-to-the-senses-9204381.html|archivedate=15 January 2021|accessdate=2021-01-15|website=Firstpost}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;M&quot;&gt;{{Cite web|url=https://m.cinemaexpress.com/stories/news/2020/oct/19/anu-emmanuel-joins-maha-samudram-20858.amp|title=Anu Emmanuel joins Siddharth and Sharwanand's Maha Samudram|website=Cinema Express|date=October 2020|accessdate=10 November 2020|archivedate=29 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029021804/https://m.cinemaexpress.com/stories/news/2020/oct/19/anu-emmanuel-joins-maha-samudram-20858.amp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2022ಡ್, ಅನು ಅಲ್ಲು ಸಿರಿಶ್ ನ ಎದುರು ಉರ್ವಾಸಿವೊ ರಾಕ್ಷಸಿವೊ ಚಿತ್ರೊಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Allu Sirish and Anu Emmanuel's romantic drama titled 'Prema Kadanta'|url=https://www.thenewsminute.com/article/allu-sirish-and-anu-emmanuel-s-romantic-drama-titled-prema-kadanta-149828|website=The News Minute|date=31 May 2021|accessdate=31 August 2021}}&lt;/ref&gt; ''ರಾವಣಾಸುರೊಡು'' ರವಿ ತೇಜನ ಎದುರು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್ . &lt;ref&gt;{{Cite web|accessdate=19 January 2022|title=Ravi Teja and Sushanth's film ''Ravanasura'' begins filming now|url=https://telanganatoday.com/ravi-tejas-ravanasura-begins-filming|website=Telangana Today|date=19 January 2022}}&lt;/ref&gt; 2023ಡ್ ಜಪಾನ್ ಡ್ ಕಾರ್ತಿ ನ ಎದುರುಡು ಪೊಣ್ಣು ಪಾತ್ರೊಡು ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾಗ್ ವಾಪಸ್ ಬತ್ತೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite web|accessdate=19 November 2022|title=Karthi's 25th film 'Japan' with Anu Emmanuel goes on the floors with puja|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/karthi-s-25th-film-raju-murugan-s-japan-goes-on-the-floors-with-puja-news-235704/amp|website=Outlook India|date=8 November 2022}}&lt;/ref&gt;

== ಚಿತ್ರಕಲೆ ==

=== ಸಿನಿಮಾಲು ===
{{Pending films key}}
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
|+
! scope=&quot;col&quot; | ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; | ಪುದರ್
! scope=&quot;col&quot; | ಪಾತ್ರ
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | ಟಿಪ್ಪಣಿಲು
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | ರೆಫ್.
|-
| ೨೦೧೧
! scope=&quot;row&quot; | ''&lt;nowiki&gt;ಸ್ವಪ್ನ ಸಂಚಾರಿ|&lt;/nowiki&gt;''
| ಅಶ್ವತಿ &quot;ಆಚು&quot;.
| ಬಾಲ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ೨೦೧೬
! scope=&quot;row&quot; | ''ಆಕ್ಷನ್ ಹೀರೋ ಬಿಜು''
| ಬೆನಿತ್ತ ಡೊಮಿನಿಕ್ / ಕುಂಜುಮೋಲ್
| ಮಲಯಾಳಂ ಫಿಲ್ಮ್
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwrw&quot;&gt;ಮಜ್ನು&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt;
| ಕಿರಣ್ಮಯಿ &quot;ಕಿರಣ್&quot;
|
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | ೨೦೧೭
! scope=&quot;row&quot; | ''ಕಿತ್ತು ಉಣ್ಣಾಡು ಜಾಗೃತ''
| ಜಾನಕಿ
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''&lt;nowiki&gt;ತುಪ್ಪಾರಿವಾಳನ್||&lt;/nowiki&gt;''
| ಮಲ್ಲಿಕಾ
| ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''ಆಮ್ಲಜನಕ''
| ಗೀತಾ
|
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | ೨೦೧೮
! scope=&quot;row&quot; | ''&lt;nowiki&gt;ಅಜ್ಞಾಥವಾಸಿ|&lt;/nowiki&gt;''
| ಸೂರ್ಯಕಂಠಮ್
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''ನಾ ಪೆರು ಸೂರ್ಯ''
| ವರ್ಷ
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''&lt;nowiki&gt;ಗೀತಾ ಗೋವಿಂದಂ |&lt;/nowiki&gt;''
| ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣೊಡು ಪೊಣ್ಣು
| ಕ್ಯಾಮಿಯೋ ನೋಟ
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''ಶೈಲಜ ರೆಡ್ಡಿ ಅಲ್ಲುಡು''
|&lt;nowiki&gt; ಅನು ರೆಡ್ಡಿ|&lt;/nowiki&gt;
|
|
|-
| ೨೦೧೯
! scope=&quot;row&quot; | ''ನಮ್ಮ ವೀಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ''
|&lt;nowiki&gt; ಮಾಂಗಣಿ ಶಿವಶಕ್ತಿ|&lt;/nowiki&gt;
| ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ೨೦೨೧
! scope=&quot;row&quot; | ''&lt;nowiki&gt;ಅಲ್ಲುಡು ಅಧೂರ್ಸ್ |&lt;/nowiki&gt;''
| ವಸುಂಧರ &quot;ವಾಸು&quot; ರೆಡ್ಡಿ
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''&lt;nowiki&gt;ಮಹಾ ಸಮುದ್ರಂ |&lt;/nowiki&gt;''
| ಸ್ಮಿತಾ
|
| &lt;ref name=&quot;M&quot;/&gt;
|-
| ೨೦೨೨
! scope=&quot;row&quot; | ''&lt;nowiki&gt;ಉರ್ವಾಸಿವೊ ರಕ್ಷಸಿವೊ|&lt;/nowiki&gt;''
| ಸಿಂಧುಜ &quot;ಸಿಂಧು&quot;
|
| &lt;ref name=&quot;U&quot;&gt;{{Cite web|title=Allu Sirish and Anu Emmanuel's romantic drama titled 'Prema Kadanta'|url=https://www.thenewsminute.com/article/allu-sirish-and-anu-emmanuel-s-romantic-drama-titled-prema-kadanta-149828|website=The News Minute|date=31 May 2021|accessdate=31 August 2021}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.thenewsminute.com/article/allu-sirish-and-anu-emmanuel-s-romantic-drama-titled-prema-kadanta-149828 &quot;Allu Sirish and Anu Emmanuel's romantic drama titled 'Prema Kadanta'&quot;]. ''The News Minute''. 31 May 2021&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;31 August&lt;/span&gt; 2021&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ೨೦೨೩
! scope=&quot;row&quot; | ''ರಾವಣಾಸುರ''
| ಕೀರ್ತನ
|
| &lt;ref&gt;{{Cite web|accessdate=19 January 2022|title=Ravi Teja and Sushanth's film ''Ravanasura'' begins filming now|url=https://telanganatoday.com/ravi-tejas-ravanasura-begins-filming|website=Telangana Today|date=19 January 2022}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://telanganatoday.com/ravi-tejas-ravanasura-begins-filming &quot;Ravi Teja and Sushanth's film ''Ravanasura'' begins filming now&quot;]. ''Telangana Today''. 19 January 2022&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;19 January&lt;/span&gt; 2022&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''ಜಪಾನ್''
| ಸಂಜು ಕುಟ್ಟಿ
| ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ
| &lt;ref&gt;{{Cite web|accessdate=19 November 2022|title=Karthi's 25th film 'Japan' with Anu Emmanuel goes on the floors with puja|url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/karthi-s-25th-film-raju-murugan-s-japan-goes-on-the-floors-with-puja-news-235704/amp|website=Outlook India|date=8 November 2022}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.outlookindia.com/art-entertainment/karthi-s-25th-film-raju-murugan-s-japan-goes-on-the-floors-with-puja-news-235704/amp &quot;Karthi's 25th film 'Japan' with Anu Emmanuel goes on the floors with puja&quot;]. ''Outlook India''. 8 November 2022&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;19 November&lt;/span&gt; 2022&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | ೨೦೨೫
! scope=&quot;row&quot; | ''ಗೆಳತಿ''
| ದುರ್ಗಾ
|
|
|}

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನೊಲು ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ವರ್ಷ
! ಬಹುಮಾನ
! ವಿಭಾಗ
! ಬೆಲೆ
! ಫಲಿತ
! ರೆಫ್.
|-
| ೨೦೧೬
| ನಿರ್ಮಾಪಕೆರೆನ ಗಿಲ್ಡ್ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
| ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟಿ - ತೆಲುಗು
| rowspan=&quot;2&quot; | ''ಮಜ್ನು''| {{won}}
| &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/anu-emmanuel-these-5-adorable-pictures-of-the-us-born-diva-will-make-your-day/photostory/65772046.cms|title=Absolute charming Anu Emmanuel|work=Times of India|access-date=11 January 2019|quote=She also won the Producers Guild Film Award for Best Actress in Telugu}}&lt;/ref&gt;
|-
| ೨೦೧೭
| 6ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ
| ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ – ತೆಲುಗು| {{nom}}
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/siima-awards-2017-nominations-announced-news-malayalam-rgbjE9ecgbbif.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170703235835/http://www.sify.com/movies/siima-awards-2017-nominations-announced-news-malayalam-rgbjE9ecgbbif.html|archivedate=3 July 2017|title=SIIMA awards 2017 nominations announced|website=[[Sify]]}}&lt;/ref&gt;
|}

== ಉಲ್ಲೇಖೊಲು ==
{{Reflist}}
[[ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026]]</text>
      <sha1>pciyjcrj1l40gds1ziz8zchx348w672</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26112</id>
    <revision>
      <id>362402</id>
      <parentid>357115</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:59:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>362402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25468" sha1="msf9k07riqcgu95ixbns60qczy8pyx3" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ಸವಿತಾ ಭೀಮರಾವ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ
| image              = Dr. Savita Ambedkar.jpg
| birth_name         = ಶಾರದಾ ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಕಬೀರ್
| birth_date         = ೨೭ನೇ ಜನವರಿ ೧೯೦೯
| birth_place        = ದಾದರ್, [[ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]], ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ &lt;br/ &gt; (ಈಗ [[ಮುಂಬೈ]],[[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಭಾರತ]])
| death_date         = ೨೭ನೇ ಮೇ ೨೦೦೩ (ವಯಸ್ಸು ೯೪)
| death_place        = [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಭಾರತ]]
| nationality        = [[ಭಾರತ|ಭಾರತೀಯ]]
| education          = [[:en:Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery|ಎಂ.ಬಿ.ಬಿ.ಎಸ್]]
| alma_mater         = [[:en:Grant Medical College and Sir Jamshedjee Jeejeebhoy Group of Hospitals|ಗ್ರಾಂಟ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]
| occupation         = ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ, ವೈದ್ಯೆ
| known_for          = ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯ
| notable_works      = ಡಾ.ಅಂಬೇಡ್ಕರಾಂಚ್ಯ ಸಹವಾಸತ್
| spouse             = [[ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್|ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] &lt;br/ &gt;(ಮದುವೆ. ೧೯೪೮ - ಸಾವು. ೧೯೫೬)
}}

'''ಸವಿತಾ ಭೀಮರಾವ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್''' (27 ಜನವರಿ 1909 - 29 ಮೇ 2003) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ, ವೈದ್ಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ [[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನೊದ]] &quot; '''ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ''' &quot; '''[[ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್|ಡಾ]]''' '''[[ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್|. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]]''' ನ ರಡ್ಡನೆ ಪತ್ನಿ. [[:en:Ambedkarism|ಅಂಬೇಡ್ಕರಿಯೆರ್]] ಬೊಕ್ಕ [[:en:Navayana|ನವ ಬೌದ್ಧೆರ್]] ಅಲೆನ್ ಮೈ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೈಸಾಹೇಬ್ ( [[ಮರಾಠಿ ಬಾಸೆ|ಮರಾಠಿಡ್]] ಅಮ್ಮೆ) ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ &lt;ref name=&quot;ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ಥಾನ&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|title=ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರ ಹಿಂದಿನ ಮಹಿಳೆ - ನಮ್ಮ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. Women's Web: For Women Who Do.|url=https://www.womensweb.in/2018/05/savita-ambedkar-discredited-caste-woman-may18wk3/|website=www.womensweb.in|publisher=www.womensweb.in|accessdate=3 May 2020|archivedate=3 ಮೇ 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200503070902/https://www.womensweb.in/2018/05/savita-ambedkar-discredited-caste-woman-may18wk3/}}&lt;/ref&gt; . '''ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್''' '''ನ''' ಅನೇಕ ಚಳುವಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಬರವುಲೆಡ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೆರ್. '''[[:en:Hindu code bills|ಹಿಂದೂ ಸಂಹಿತೆ ಮಸೂದೆ]]''', '''[[:en:The Buddha and His Dhamma|ಬುದ್ಧ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಧರ್ಮ]]''' ಉಂದು ಪುರ ಅರೆನ ಮುಖ್ಯ ವಾಯಿನವು. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|title=Pritchett, Frances.|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_buddha/00_pref_unpub.html|website=www.columbia.edu|publisher=www.columbia.edu|accessdate=3 May 2020|archivedate=16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190916055615/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/ambedkar_buddha/00_pref_unpub.html}}.&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖೊಲು ==
ಸವಿತಾರ್ ಜನವರಿ ೨೭, ೧೯೦೯ಡ್ ಮುಂಬೈಡ್ ಒಂಜಿ [[:en:Maharashtrian Pancha-Dravida Brahmin|ಮರಾಠಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಅಪ್ಪೆನ ಪುದರ್ ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ವಿನಾಯಕ ಕಬೀರ್ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪುದರ್ ಜಾನಕಿ. ಆಲೆನ ಪುಟ್ಟಿನ ಪುದರ್ ಶಾರದಾ ಕಬೀರ್. ಅಲೆನ ಮೂಲ ಊರು ದೋರ್ಸಾ. ಉಂದು ಇತ್ತೆದ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯೊದ [[:en:Ratnagiri district|ರತ್ನಗಿರಿ]] ಜಿಲ್ಲೆದ [[:en:Rajapur, Maharashtra|ರಾಜಪುರ]] ತಾಲೂಕುಡು ಉಂಡು. ಅಲ್ಪಡ್ದ್, ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಮುಂಬೈಗ್ ವಲಸೆ ಪೋಯೆರ್.ಶಾರದಾ ಒರ್ತಿ ಎಡ್ಡೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಸುರುತ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಪುಣೆಡ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 1937ಡ್ ಮುಂಬೈದ [[:en:Grant Medical College and Sir Jamshedjee Jeejeebhoy Group of Hospitals|ಗ್ರಾಂಟ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ದ್]] [[:en:Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery|ಎಂಬಿಬಿಎಸ್]] ಪದವಿನ್ ಮುಗಿತ್ದೆರ್. ಪದವಿ ಮುಗಿನ ಬುಕ್ಕೊ, [[ಗುಜರಾತ್]] ರಾಜ್ಯೊದ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ಅಲೆನ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಡ್ದ್, ಆರ್ ಮುಂಬೈಗ್ ಪಿರ ಬತ್ತೆರ್. &lt;ref name=&quot;ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ಥಾನ&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್&quot;/&gt;ಶಾರದಾನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆಗ್ 8 ಜನ ಜೋಕುಲು ಇತ್ತೆರ್. ಅವುಲು 6 ಅಂತರ ಜಾತಿ ಮದಿಮೆಲು. ಆ ಕಾಲೊಡು ಮರಾಠಿ ಬ್ರಾಣೆರೆನ ನಡುಟು ಉಂದು ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಸಂಗತಿ. ಸವಿತಾ ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪನ್ಪೆರ್, &quot;ಇಡೀ ಕುಟುಂಬೊಡು ಶಿಕ್ಷಿತ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಗತಿಪರ ಜನಕುಲು ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಎಂಕಲ್ನ ಕುಟುಂಬೊಡು ಅಂತರಜಾತಿ ಮದಿಮೆಲೆಗ್ ವಿರೋಧ ಇಜ್ಜಿ.&quot;  .


== ಕೆಲಸ ==
[[ಫೈಲ್:Maisaheb_and_Babasaheb.jpg|right|thumb|254x254px|ಮೈಸಾಹೇಬ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್]]
ಎಸ್.ಎಮ್. ರಾವ್ ಮುಂಬೈದ [[:en:Vile Parle|ವಿಲೆ ಪಾರ್ಲೆಡ್]] ಡಾಕ್ಟರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಡಾ.ಶಾರದಾ ಕಬೀರ್ ನ ಸಂಬಂಧಿ ಆದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಬಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಎಡ್ಡೆ ಸಂಬಂಧೊಡು ಇತ್ತೆರ್. ಅಕುಲು ಸುರುಕು ತೂಯಿನವು ಅಲ್ಪನೇ. ಬಾಬಾಸಾಹೆಬ್ ಅಪಗ [[:en:Viceroy's Executive Council|ವೈಸ್ರಾಯ್]] ನ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಡ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಬಾಬಸಾಹೇಬ್ ನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಡಾ.ಶಾರದಾನ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಒರಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯೆ ಪಂದ್ ಶಾರದಾಗ್ ಅಕ್ಲೆನ ಸುರುತ ಭೇಟಿಡ್ದ್ ಗೊತ್ತಾಂಡ್. ಆ ಸಭೆಟ್, ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಮಹಿಳೆಯೆರೆಗಾದ್ ಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆನ್ ಮೆಚ್ಚಿಯೆರ್. ಅಕ್ಲೆನ ಸುರುತ ಭೇಟಿಡ್, ಅಕುಲು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ತೆರ್. &lt;ref name=&quot;ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್&quot;/&gt; ಡಾ.ಮಾವಲಂಕರ್‌ನ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಜನಕ್ಲೆನ ರಡ್ಡನೆ ಸಭೆ ನಡತ್ಂಡ್. ಆ ಕಾಲೊಡು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆಡ್ ತೊಜುನ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಗ್ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಮಧುಮೇಹ, ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ ಬೇನೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆ ಕಾರಣೊಗು ಆರ್ ಮುಂಬೈಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆದ ಪೊರ್ತುಡು, ಅಕುಲು ಒರಿ ಒರಿನ್ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ತೆರಿನೆರ್. ಅಕುಲು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಮಾಜ, ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ೧೯೩೫ಡ್, ಬಾಬಸಾಹೇಬ್ ನ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ [[:en:Ramabai Bhimrao Ambedkar|ರಾಮಬಾಯಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಪುನರ್ ಮದಿಮೆ ಆಯಿಜೆರ್. ಬಾಬಾಸಾಹೆಬ್ ಗ್ ತನ್ನ ಆರೈಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಒರಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಪಂದ್ ಅನಿಸಿಕೆ ಆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆನ ಆಸಕ್ತಿಲು ಒಂಜೇ ರೀತಿದವು ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ಅಕುಲು 1948ಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರೆ ನಿರ್ಧರಿಸಯೆರ್. &lt;ref name=&quot;ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ಥಾನ&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್&quot; /&gt; 

ಡಾ.ಮಾವಲಂಕರ್‌ನ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಜನಕ್ಲೆನ ರಡ್ಡನೆ ಸಭೆ ನಡತ್ಂಡ್. ಆ ಕಾಲೊಡು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆಡ್ ತೊಜುನ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಗ್ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಮಧುಮೇಹ, ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ ಬೇನೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆ ಕಾರಣೊಗು ಆರ್ ಮುಂಬೈಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆದ ಪೊರ್ತುಡು, ಅಕುಲು ಒರಿ ಒರಿನ್ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ತೆರಿನೆರ್. ಅಕುಲು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಮಾಜ, ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ೧೯೩೫ಡ್, ಬಾಬಸಾಹೇಬ್ ನ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ [[:en:Ramabai Bhimrao Ambedkar|ರಾಮಬಾಯಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಪುನರ್ ಮದಿಮೆ ಆಯಿಜೆರ್. ಬಾಬಾಸಾಹೆಬ್ ಗ್ ತನ್ನ ಆರೈಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಒರಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಪಂದ್ ಅನಿಸಿಕೆ ಆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆನ ಆಸಕ್ತಿಲು ಒಂಜೇ ರೀತಿದವು ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ಅಕುಲು 1948ಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರೆ ನಿರ್ಧರಿಸಯೆರ್. &lt;ref name=&quot;ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ಥಾನ&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್&quot;/&gt;  .

== ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕೊಲು ==
[[ಫೈಲ್:Dr._B.R._Ambedkar_with_wife_Dr._Savita_Ambedkar_in_1948.jpg|right|thumb|212x212px|&lt;nowiki&gt;ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ||&lt;/nowiki&gt;]]
ಅಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಜನಲಾ 1948 ಏಪ್ರಿಲ್ 15 ತಾರೀಕ್ ಗ್ ನ್ಯೂ ದೆಹಲಿಡ್ ನೋಂದಾಯಿತ ನಾಗರಿಕ ಮದಿಮೆಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಶಾರದಾರಗ್ 39 ವರ್ಸೊ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಗ್ 57 ವರ್ಸೊ. ಶಾರದಾರನ ಅಣ್ಣೆ ಮದಿಮೆಗ್ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಮದಿಮೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಶಾರದಾರೆ ಆರೆನ ಪುದರ್ನ್ ಸವಿತಾ ಪಂಡ್ದ್ ಬದಲ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪಗದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ , ಸಿ. ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ, ನವವಿವಾಹಿತೆರೆನ್ ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸೊಗು ಒಂಜಿ ಸ್ನೇಹಪರ ಊಟೊಗು ಆಹ್ವಾನಿಸಯೆರ್. &lt;ref name=&quot;ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್&quot;/&gt; 

ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಸವಿತಾ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಸೇವೆಡ್ ಮುರ್ಕುದು ಪೋಯೆರ್. ಬಾಬಾಸಾಹೆಬ್ ಗ್ ಅರೆನ ಕಡೆತ ದಿನೊಕುಲೆ ಮುಟ್ಟ ಈ ಸೇವೆನ್ ಮುಂದುವರಿಸಯೆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ತನ್ನ ಕೃತಿಲೆಡ್ ಈ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಸೇವೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ತೆರ್ &lt;ref name=&quot;ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ಥಾನ&quot;/&gt;  .

== ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೊಗು ಮತಾಂತರ ಆಪುನವು ==
[[:en:Dalit Buddhist movement|ದಲಿತ ಬೌದ್ಧ ಚಳುವಳಿ]], [[:en:Navayana|ನವಬೌದ್ಧೆರ್ ನ್]] ಲಾ ತೂಲೆ
[[ಫೈಲ್:Dr_Babasaheb_Ambedkar_with_his_second_wife_Dr_Savita_Ambedkar,_holding_a_statue_of_the_Buddha,_during_the_Dhamma_Diksha_ceremony_in_Nagpur._October_14,_1956.jpg|thumb|224x224px|ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೈ, ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆದೊಟ್ಟುಗು, ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭೊಡು, ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೬, ನಾಗ್ಪುರ]]
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪, ೧೯೫೬ಡ್, [[:en:Dhammachakra Pravartan Day|ಅಶೋಕ ವಿಜಯದಶಮಿ]] ( [[ಅಶೋಕ ಸಾಮ್ರಾಟ|ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕ]] ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೊಗು ಮತಾಂತರ ಆಯಿನ ದಿನ), ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನಾಗ್ಪುರ್ ಡ್ [[:en:Deekshabhoomi|ದೀಕ್ಷಾ ಭೂಮಿಡ್]] ತನ್ನ ಗಂಡನೊಟ್ಟುಗು [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೊಗು]] ಮತಾಂತರ ಆಯೆರ್. ಬರ್ಮಾದ ಬೌದ್ಧ [[:en:Bhikkhu|ಸನ್ಯಾಸಿ]] ಮಹಾಸ್ತವೀರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ '''ಬೌದ್ಧ''' ದೀಕ್ಷೆನ್ ನಡಪಾಯೆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಉಂದೆನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಕರೆಕ್ ಸ್ಪಂದನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಾಗ್ಪುರ್ ಗ್ ಬತ್ತಿನ 5,00,000 ಜನ ಪುರುಷೆರ್, ಪೊಣ್ಣುಲು ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲೆನ ಒಂಜಿ ಗುಂಪುನ್ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಸಕಾಳಿಂ 9 ಗಂಟೆಗ್ ಸುರು ಆಯಿನ ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭೊಡು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆಯಿನ ಸುರುತ ಪೊಣ್ಣು ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್  .

== ಆರೋಪೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಿರೋಧೊಲು ==
ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನ ಮರಣೊದ ಪಿರವು, [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]], [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] ಬೊಕ್ಕ ಸರ್ವೇಪಳ್ಳಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನ್ ರಾಜ್ಯಸಭೆತ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ದ ಸಹಾಯೊಡ್ ರಾಜ್ಯಸಭೆತ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಜೀವನ ಪೂರಾ ನಂಬೊಂದಿತ್ತಿನ ತತ್ವೊಲೆಗ್ ದ್ರೋಹ ಆಪುಂಡು, ಅಯಿಕ್ ದ್ರೋಹ ಆಪುಂಡು ಪಂದ್ ನಂಬಿಯೆರ್.

ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನ ಅನುಯಾಯಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಸ್ನೇಹಿತೆರ್ ದೆಹಲಿಡ್ ಅರೆನ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸೊಗು ಬರ್ಪೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ಬಾಬಸಾಹೇಬನ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಡ್ದಾವರ, ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಅರೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಅವಕಾಶ ಇಜ್ಜಿ. ಉಂದು ಅರೆನ ಕೆಲವು ಅನುಯಾಯಿಲೆನ್ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ನ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನಾಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಡಾಕ್ಟರ್ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ಲಾ ದಕ್ಷತೆಡ್ ಮಲ್ತೆರ್.[೧]

ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮರಣೊ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮರಣೊಗು ಜವಾಬ್ದಾರೆರ್ ಪಂದ್ ಕೆಲವು ಅಂಬೇಡ್ಕರಿಲು ಆರೋಪ ಮಲ್ದೆರ್. ಆರ್ ಮೂಲತಃ ಬ್ರಾಣೆರ್ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ಆರ್ ದಲಿತ ಚಳುವಳಿಡ್ದ್ ದೂರ ಆಯೆರ್. ಅಪಗದ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ನ ಸಾವುದ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ಮಲ್ಪರೆ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಸಮಿತಿ ಮಾತಾ ಮಾಹಿತಿನ್ ಸರಿಯಾದ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನ್ ಆರೋಪೊಲೆಡ್ದ್ ಮುಕ್ತ ಮಲ್ತ್ ಂಡ್. ಸವಿತಾ ೧೯೭೨ ಮುಟ್ಟ ದೆಹಲಿದ ಸಮೀಪದ ಮೆಹ್ರೌಲಿಡ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನ ಫಾರ್ಮ್ ಹೌಸ್ ಡ್ ನೆಲೆಯಾಯೆರ್ [೨].

== ದಲಿತ ಚಳುವಳಿಡ್ ಪುನಃ ಪ್ರವೇಶ ==
ಭಾರತದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡೆರ್ ರಾಮದಾಸ್ ಅಥವಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಂಗಾಧರ ಗಧೆ ಅರೆನ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರಿ ಚಳುವಳಿದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗ್ ಕನತೆರ್. ದಲಿತ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿದ ಜವನೆ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆರ್ ಅರೆನ್ 'ಮೈ' ಪಂದ್ ಗೌರವೊಡು ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊಡು ಒಗಟುಲು ಪನ್ಪಿನ ಪುಸ್ತಕೊಡು ಅರೆನ ಪಾತ್ರೊ ದಲಿತೆರೆನ ನಡುಟು ಅರೆನ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತಿನ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಲೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಗೌರವೊನು ವರ್ಧನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ, ಆರ್ ವಯಸ್ಸಾಯಿನೆಡ್ದಾವರ ದಲಿತ ಚಳುವಳಿಡ್ದ್ ದೂರ ಆಯೆರ್.[೧]

ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನ ೧೯೯೦ದ ಪುಟ್ಟು ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಡ್, ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯಿನ ಭಾರತ ರತ್ನೊನು ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಗ್ ಅಪಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ [[:en:Ramaswamy Venkataraman|ಆರ್. ವೆಂಕಟರಮನ್]] [[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನೊಡು]] ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೯೦ಡ್ ಮರಣೋತ್ತರವಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್ &lt;ref name=&quot;ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|title=ಡಾ.ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರರಿಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ‌‌ವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಏನು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದದ್ದು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ.|url=https://www.forwardpress.in/2018/06/dr-savita-bhimrao-ambedkar-jinake-lie-ambedkar-se-mahatvpurn-kuchh-bhi-n-tha/|website=www.forwardpress.in|publisher=www.forwardpress.in|accessdate=3 May 2020|archivedate=3 ಮೇ 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200503070020/https://www.forwardpress.in/2018/06/dr-savita-bhimrao-ambedkar-jinake-lie-ambedkar-se-mahatvpurn-kuchh-bhi-n-tha/}}&lt;/ref&gt;  .

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು ==
ಕಂಡನಿ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಏಕಾಂತೊಡು ಬತ್ತೆರ್. ಕೆಲವು ವರ್ಸೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ, ಆರ್ ದಲಿತ ಚಳುವಳಿನ್ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ್ ಗುರುತಿಸಯೆರ್. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯, ೨೦೦೩ಡ್, ಅರೆಗ್ ಉಸಿರಾಟದ ಸಮಸ್ಯೆಲು ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೆ.ಜೆ. ಮುಂಬಯಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ. ಆರ್ ೨೯ ಮೇ ೨೦೦೩ಡ್ ೯೪ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.[೧][೨]

== ಬಾಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ ==
ಮೇರ್ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಬರೆತೆರ್, ಡಾ.ಅಂಬೇಡ್ಕರಂಚ್ಯ ಸಹವಾಸತ್. ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಿನಿಮಾಗ್ ಮೇರ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತೆರ್. ಮೃನಾಲ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಚಿತ್ರಡ್ ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ದೆರ್.[೧].

=== ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕುರಿತು ಗಣ್ಯರ ಹೇಳಿಕೆ ===

* [[:en:Ramabai Bhimrao Ambedkar|ರಾಮಬಾಯಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]]
* [[:en:Ambedkar family|ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕುಟುಂಬ ||]]

=== ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕುರಿತಾದ್ ಗ್ರಂಥ | ===

* ಬಾಬಸಹೇಬನ ಚಾಲೆಂಜರ್: ಡಾ.ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ (ಮೈಸಾಹೇಬ)(ಬಾಬಸಾಹೇಬನ ನೆರಳು) : ಡಾ.ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ (ಮೈಸಾಹೇಬ)) - ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಕೀರ್ತಿಲತಾ ರಂಭಾವು ಪೆಠ್ಕರ್ - ೨೦೧೬
* ಡಾ.ಬಾಬಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರವರ ಸವಾಲಿನ ಸಂಘರ್ಷ (ಡಾ.ಬಾಬಸಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರವರ ಛಾಯೆ ಸಂಘರ್ಷ) - ವಿಜಯ್ ಸುಖದೇವ್
* ಡಾ.ಮೈಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರಂಚ್ಯ ಸಹವಾಸತ್ (ಡಾ.ಮೈಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ) - ವ್ಯಾಶಾಲಿ ಭಲೇರಾವ್ 
* ಮೈಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ - ವಾಲ್ಮಿಕಾ ಅಹಿರೆ ಡಾ
* ಮೊಯಿಸಾಹೇಬಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮಹಾ ತ್ಯಾಗ - ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪಿ ವಿ ಸುಖಾದೇವೆ
* ಮೈಸಾಹೇಬನಾಚ್ಯ ಅಗ್ನಿದಿವ್ಯ - ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪಿ.ವಿ. ಸುಖದೇವ್
* ಮೈಸಾಹೇಬ ಚರಿತ್ರೆ ಆಣಿ ಕಾರ್ಯ (ಮೈಸಾಹೇಬನ ಚರಿತ್ರೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೃತಿ)
* ಮಹಾಮಾನವಚಿ ಸಂಜೀವನಿ (ಮಹಾನ ಮನುಷ್ಯನ ಮರ್ದ್)


==ಉಲ್ಲೇಖೊ==
* [https://web.archive.org/web/20180703163136/http://velivada.com/2017/05/13/meet-vijay-surwade-living-encyclopedia-ambedkarism/ ವಿಜಯ್ ಸುರವದೆ — ಅಂಬೇಡ್ಕರಿಸಂ ವಿಶ್ವಕೋಶ]
* [https://m.youtube.com/watch?v=5LuS53lN28g ಹಿಂದೂ ಸಂಹಿತೆ ಮಸೂದೆ ಕುರಿತು ಡಾ.ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=Y6Q2p6l2muk ಧರ್ಮ ದೀಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೬]
&lt;references /&gt;

== ಬರೆಪಿನಿ ==

* [https://web.archive.org/web/20180703163136/http://velivada.com/2017/05/13/meet-vijay-surwade-living-encyclopedia-ambedkarism/ ವಿಜಯ್ ಸುರವದೆ — ಅಂಬೇಡ್ಕರಿಸಂ ವಿಶ್ವಕೋಶ]
* [https://m.youtube.com/watch?v=5LuS53lN28g ಹಿಂದೂ ಸಂಹಿತೆ ಮಸೂದೆ ಕುರಿತು ಡಾ.ಸವಿತಾ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=Y6Q2p6l2muk ಧರ್ಮ ದೀಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೬]
[[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]]</text>
      <sha1>msf9k07riqcgu95ixbns60qczy8pyx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಜಮ್ಮು &amp; ಕಾಶ್ಮೀರ ಬ್ಯಾಂಕ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27168</id>
    <revision>
      <id>362366</id>
      <parentid>362110</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T16:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>362366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8829" sha1="agn8mhw679kn4vdghmaxog0ni8i00cg" xml:space="preserve">ಜಮ್ಮು &amp; ಕಾಶ್ಮೀರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮೂಲದ ಒಂಜಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆ ಕೊರ್ಪುನ ಕಂಪನಿ. ಇಂದೆತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಶ್ರೀನಗರೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ 1ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1938ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಪಗದ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾರಾಜ ಹರಿಸಿಂಗ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=S. P. |date=2019-06-16 |title=Mired in controversies, J&amp;K Bank finally comes under RTI Act |url=https://www.thestatesman.com/business/mired-controversies-jk-bank-finally-comes-rti-act-1502766157.html |access-date=2025-01-06 |website=The Statesman |language=en}}&lt;/ref&gt;

ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ರಚನೆ ಒಂತೆ ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿಡ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಖಾಸಗಿ ಅತ್ತಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ಪುನು ಒಂತೆ ಬಂಗದ ಕೆಲಸ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಬುಕ್ಕ ಲಡಾಖ್ ಸರ್ಕಾರಲು ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಶೇಕಡಾ 59.4 ದಾತ್ ಪಾಲುನು ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zargar |first=Safwat |date=2024-06-01 |title=RBI recommends shrinking J&amp;K government share in Jammu and Kashmir Bank |url=https://scroll.in/article/1068615/rbi-recommends-shrinking-j-k-government-share-in-jammu-and-kashmir-bank |access-date=2026-04-01 |website=Scroll.in |language=en}}&lt;/ref&gt; ಈ ಕಾರಣಡ್ದಾವರ, ಇಂದೆನ್ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾದ್ 'ಸರ್ಕಾರಿ ಕಂಪನಿ' ಪಂದ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಆಂಡ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇಂದೆನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತಿಜಿ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಇಂದೆಟ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಡ್ಪಾಲ್ ಇಜ್ಜಿ. ಬೊಕ್ಕ ಈ ಬ್ಯಾಂಕು 1949ನೇ ಇಸವಿದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆದ ಅಡಿಟ್ ಮಂಜೂರಾತಿ ಆಯಿನ 'ಪರ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ' ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಅಡಿಟ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಲೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದುಂಡು. ಈ ಕಾರಣಡ್ದಾವರ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಬ್ಯಾಂಕು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲಾ ಅಂದ್, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಪಾಲು ಇಜ್ಜನೆಡ್ದಾವರ, ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲಾ ಅಂದ್.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Service |first=Statesman News |date=2018-12-03 |title=Does turning J-K Bank a PSU undermine Article 370? |url=https://www.thestatesman.com/india/does-turning-j-k-bank-a-psu-undermine-article-370-1502713369.html |access-date=2025-01-06 |website=The Statesman |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025ದ ಕಡೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗ್ 18 ರಾಜ್ಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ 4 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಟ್ಟು 1008 ಶಾಖೆಲು, 1436 ಎಟಿಎಂಲು ಬೊಕ್ಕ 'ಈಸಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಯೂನಿಟ್ಸ್' (ಇಬಿಯು) ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನ 99 ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಶಾಖೆಲು ಉಲ್ಲ. ಇಂದೆಟ್ 835 ಶಾಖೆಲು ಜಮ್ಮು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಡುಲಾ, 37 ಶಾಖೆಲು ಲಡಾಖ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಡುಲಾ, ಬಾಕಿದ 136 ಶಾಖೆಲು ಬೇರೆ ಕಡೆಟ್ ಉಲ್ಲ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ 1ನೇ ತಾರೀಕ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1938ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮಹಾರಾಜೆರಾದಿತ್ತಿನ ಮಹಾರಾಜ ಹರಿಸಿಂಗ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್ (ರಾಜಾಜ್ಞೆ) ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ ಬೊಕ್ಕ ಷೇರುದಾರೆ ಆದ್ ಸೇರರೆ ಪಾರಮಾರ ರಜಪೂತ ವಂಸೊದ ಮಹಾರಾಜರೆನ್ ಹರಿಸಿಂಗ್ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಲೆತ್ತೆರ್.

1947–1948ನೇ ಇಸವಿದ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಸ್ಥಾನ ರಡ್ ಬಾಗೊ ಆಂಡ್. ಇಂದೆಡ್ದಾತ್ರ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಒಟ್ಟು 10 ಶಾಖೆಲೆನ ಪೈಕಿ ಮುಜಫರಾಬಾದ್, ರಾವಲಕೋಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಿರ್ಪುರ್ (ಇತ್ತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಡಳಿತಡುಪ್ಪುನ ಆಜಾದ್ ಕಾಶ್ಮೀರಡು ಉಲ್ಲ) ಶಾಖೆಲು ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆದ ಅಂಚಿದ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಸೇರಿದ್ ಪೋಯಾ.

ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಲೆನ ಕಾಯ್ದೆ 2013ರ ಅಡಿಟ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಂಪನಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು. 1971ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗ್ 'ಷೆಡ್ಯೂಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್' ಸ್ಥಾನಮಾನ ತಿಕ್ಕಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ 1976ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ‘ಎ’ ಕ್ಲಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

== ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಲು ==
ಜೆ&amp;ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ 'ಜೆಕೆಬಿ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಮೂಲಕ ಹೂಡಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಟಾಕ್ ಬ್ರೋಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಒದಗಾವೊಂದುಂಡು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗ್ 12 ಶಾಖೆಲು ಉಲ್ಲ. ಇಂದೆಟ್ ಕಾಶ್ಮೀರಡು 5 ಶಾಖೆಲು, ಜಮ್ಮುಡು 6 ಶಾಖೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಗುರಗಾಂವ್‌ಡ್ 1 ಶಾಖೆ ಉಂಡು. ಇಂದೆತ ಒಟ್ಟುಗು, ಜಮ್ಮು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಉಪ್ಪುನ 61 ಜೆ&amp;ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಲೆಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆದ ವಿಬಾಗೊ ಉಂಡು.

== ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ==
ಜೆ&amp;ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ 'ಜಮ್ಮು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಶ್ಮೀರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್'ದ ಪ್ರಾಯೋಜಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದ್‌ಲಾ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಜೆಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ 35%ದಾತ್ ಪಾಲ್ ಉಂಡು. 1 ಮೇ 2025ನೇ ಇಸವಿಡ್ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರನು ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಲಡಾಖ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ 2 ಜಿಲ್ಲೆ ಅತ್ತಂದೆ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಇಡೀ 20 ಜಿಲ್ಲೆಲೆಗ್ ತನ್ನ ಸೇವೆನ್ ಕೊರೊಂದುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=jkgb |title=J&amp;K Grameen Bank - Engendering Empowerment |url=https://www.jkgb.in/history.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210728095619/https://www.jkgb.in/history.aspx |archive-date=28 July 2021 |access-date=2021-07-28 |website=www.jkgb.in}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಕ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]</text>
      <sha1>agn8mhw679kn4vdghmaxog0ni8i00cg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362367</id>
      <parentid>362366</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T16:37:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>362367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8930" sha1="bcimrn1ixaq7lg8mhkhkz5ncvhooqi7" xml:space="preserve">ಜಮ್ಮು &amp; ಕಾಶ್ಮೀರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮೂಲದ ಒಂಜಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆ ಕೊರ್ಪುನ ಕಂಪನಿ. ಇಂದೆತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಶ್ರೀನಗರೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ 1ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1938ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಪಗದ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾರಾಜ ಹರಿಸಿಂಗ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=S. P. |date=2019-06-16 |title=Mired in controversies, J&amp;K Bank finally comes under RTI Act |url=https://www.thestatesman.com/business/mired-controversies-jk-bank-finally-comes-rti-act-1502766157.html |access-date=2025-01-06 |website=The Statesman |language=en}}&lt;/ref&gt;

ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ರಚನೆ ಒಂತೆ ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿಡ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಖಾಸಗಿ ಅತ್ತಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ಪುನು ಒಂತೆ ಬಂಗದ ಕೆಲಸ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಬುಕ್ಕ ಲಡಾಖ್ ಸರ್ಕಾರಲು ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಶೇಕಡಾ 59.4 ದಾತ್ ಪಾಲುನು ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zargar |first=Safwat |date=2024-06-01 |title=RBI recommends shrinking J&amp;K government share in Jammu and Kashmir Bank |url=https://scroll.in/article/1068615/rbi-recommends-shrinking-j-k-government-share-in-jammu-and-kashmir-bank |access-date=2026-04-01 |website=Scroll.in |language=en}}&lt;/ref&gt; ಈ ಕಾರಣಡ್ದಾವರ, ಇಂದೆನ್ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾದ್ 'ಸರ್ಕಾರಿ ಕಂಪನಿ' ಪಂದ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಆಂಡ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇಂದೆನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತಿಜಿ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಇಂದೆಟ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಡ್ಪಾಲ್ ಇಜ್ಜಿ. ಬೊಕ್ಕ ಈ ಬ್ಯಾಂಕು 1949ನೇ ಇಸವಿದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆದ ಅಡಿಟ್ ಮಂಜೂರಾತಿ ಆಯಿನ 'ಪರ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ' ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಅಡಿಟ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಲೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದುಂಡು. ಈ ಕಾರಣಡ್ದಾವರ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಬ್ಯಾಂಕು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲಾ ಅಂದ್, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಪಾಲು ಇಜ್ಜನೆಡ್ದಾವರ, ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲಾ ಅಂದ್.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Service |first=Statesman News |date=2018-12-03 |title=Does turning J-K Bank a PSU undermine Article 370? |url=https://www.thestatesman.com/india/does-turning-j-k-bank-a-psu-undermine-article-370-1502713369.html |access-date=2025-01-06 |website=The Statesman |language=en}}&lt;/ref&gt;

2025ದ ಕಡೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗ್ 18 ರಾಜ್ಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ 4 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಟ್ಟು 1008 ಶಾಖೆಲು, 1436 ಎಟಿಎಂಲು ಬೊಕ್ಕ 'ಈಸಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಯೂನಿಟ್ಸ್' (ಇಬಿಯು) ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನ 99 ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಶಾಖೆಲು ಉಲ್ಲ. ಇಂದೆಟ್ 835 ಶಾಖೆಲು ಜಮ್ಮು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಡುಲಾ, 37 ಶಾಖೆಲು ಲಡಾಖ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಡುಲಾ, ಬಾಕಿದ 136 ಶಾಖೆಲು ಬೇರೆ ಕಡೆಟ್ ಉಲ್ಲ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ 1ನೇ ತಾರೀಕ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1938ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮಹಾರಾಜೆರಾದಿತ್ತಿನ ಮಹಾರಾಜ ಹರಿಸಿಂಗ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್ (ರಾಜಾಜ್ಞೆ) ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ ಬೊಕ್ಕ ಷೇರುದಾರೆ ಆದ್ ಸೇರರೆ ಪಾರಮಾರ ರಜಪೂತ ವಂಸೊದ ಮಹಾರಾಜರೆನ್ ಹರಿಸಿಂಗ್ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಲೆತ್ತೆರ್.

1947–1948ನೇ ಇಸವಿದ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಸ್ಥಾನ ರಡ್ ಬಾಗೊ ಆಂಡ್. ಇಂದೆಡ್ದಾತ್ರ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಒಟ್ಟು 10 ಶಾಖೆಲೆನ ಪೈಕಿ ಮುಜಫರಾಬಾದ್, ರಾವಲಕೋಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಿರ್ಪುರ್ (ಇತ್ತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಡಳಿತಡುಪ್ಪುನ ಆಜಾದ್ ಕಾಶ್ಮೀರಡು ಉಲ್ಲ) ಶಾಖೆಲು ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆದ ಅಂಚಿದ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಸೇರಿದ್ ಪೋಯಾ.

ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಲೆನ ಕಾಯ್ದೆ 2013ರ ಅಡಿಟ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಂಪನಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು. 1971ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗ್ 'ಷೆಡ್ಯೂಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್' ಸ್ಥಾನಮಾನ ತಿಕ್ಕಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ 1976ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ‘ಎ’ ಕ್ಲಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

== ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಲು ==
ಜೆ&amp;ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ 'ಜೆಕೆಬಿ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಮೂಲಕ ಹೂಡಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಟಾಕ್ ಬ್ರೋಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಒದಗಾವೊಂದುಂಡು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗ್ 12 ಶಾಖೆಲು ಉಲ್ಲ. ಇಂದೆಟ್ ಕಾಶ್ಮೀರಡು 5 ಶಾಖೆಲು, ಜಮ್ಮುಡು 6 ಶಾಖೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಗುರಗಾಂವ್‌ಡ್ 1 ಶಾಖೆ ಉಂಡು. ಇಂದೆತ ಒಟ್ಟುಗು, ಜಮ್ಮು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಉಪ್ಪುನ 61 ಜೆ&amp;ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಲೆಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆದ ವಿಬಾಗೊ ಉಂಡು.

== ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ==
ಜೆ&amp;ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ 'ಜಮ್ಮು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಶ್ಮೀರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್'ದ ಪ್ರಾಯೋಜಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದ್‌ಲಾ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಜೆಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ 35%ದಾತ್ ಪಾಲ್ ಉಂಡು. 1 ಮೇ 2025ನೇ ಇಸವಿಡ್ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರನು ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಲಡಾಖ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ 2 ಜಿಲ್ಲೆ ಅತ್ತಂದೆ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಇಡೀ 20 ಜಿಲ್ಲೆಲೆಗ್ ತನ್ನ ಸೇವೆನ್ ಕೊರೊಂದುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=jkgb |title=J&amp;K Grameen Bank - Engendering Empowerment |url=https://www.jkgb.in/history.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210728095619/https://www.jkgb.in/history.aspx |archive-date=28 July 2021 |access-date=2021-07-28 |website=www.jkgb.in}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಕ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]]</text>
      <sha1>bcimrn1ixaq7lg8mhkhkz5ncvhooqi7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27332</id>
    <revision>
      <id>362380</id>
      <parentid>362012</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T00:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>362380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12283" sha1="j1a7hyn9z6h8zst104i49ey9hhka8nu" xml:space="preserve">'''ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್''' ಭಾರತ ಮೂಲದ ಒಂಜಿ ಮಸ್ತ್ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಣವುದ ಸೇವೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಕಂಪನಿಯಾದುಂಡು. ನೆತ್ತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಮುಂಬೈಡ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, ನೋಂದಾಯಿತ ಕಚೇರಿ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ವಡೋದರಾಡುಂಡು. ಉಂದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿಲ್ಲರೆ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಜೀವ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವೇತರ ವಿಮೆ, ಉದ್ಯಮ ಸಾಹಸಿಲೆಗ್ ಬಂಡವಾಳ (ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್) ಬೊಕ್ಕ ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾದ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಹೊಂದುದುಂಡು.

ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗ್ ದೇಸೊರ್ಮೆ 7,511 ಶಾಖೆಲು ಬೊಕ್ಕ 12,087 ಎಟಿಎಮ್‌ ಉಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Q4-2026: Performance review|date=18 April 2026|url=https://www.bseindia.com/xml-data/corpfiling/AttachLive/245b872b-cdb6-4c0d-b8ae-1c9d3d3ee9af.pdf|accessdate=22 June 2026|archivedate=19 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260419060221/https://www.bseindia.com/xml-data/corpfiling/AttachLive/245b872b-cdb6-4c0d-b8ae-1c9d3d3ee9af.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆನಡಾಡ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಹೊಂದುದು ಇತ್ತ್‌ದ್, ಅಮೇರಿಕಾ, ಸಿಂಗಾಪುರ, ಬಹ್ರೇನ್, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಕತಾರ್, ಒಮಾನ್, ದುಬೈ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್, ಚೀನಾ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಡ್ ಶಾಖೆಲೆನ್ ಹೊಂದುದುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಯುಎಇ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಮಲೇಷ್ಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಡ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಚೇರಿ ಉಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=ICICI Bank Annual Report|date=8 August 2024|url=https://www.bseindia.com/xml-data/corpfiling/AttachLive/9d5f21fd-9b1e-42e5-a48b-84d2623f293c.pdf|access-date=23 February 2026|archive-date=7 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240807071735/https://www.bseindia.com/xml-data/corpfiling/AttachLive/9d5f21fd-9b1e-42e5-a48b-84d2623f293c.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=PM Modi inaugurates ICICI Bank's first Chinese branch in Shanghai |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/banking/finance/banking/pm-modi-inaugurates-icici-banks-first-chinese-branch-in-shanghai/articleshow/47308176.cms?from=mdr |publisher=[[The Economic Times]] |date=May 16, 2015}}&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯ ಯುಕೆ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಬೊಕ್ಕ ಜರ್ಮನಿಡ್‌ಲಾ ಶಾಖೆಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್‌ದುಂಡು. ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್‌ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌- ಈ ಮೂಜಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲೆನ್ ದೇಶೀಯವಾದ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದಿತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕುಲು ಪಂಡ್‌ದ್ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗುರುತು ಮಲ್ತ್‌ದುಂಡು. ಆರ್ಥಿಕವಾದ್ ಗಟ್ಟಿ ಇಪ್ಪುನ ಈ ಬ್ಯಾಂಕುಲೆನ್ ಮುರ್ಕುದ್ ಪೋವರ ಸಾಧ್ಯನೇ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.rbi.org.in/scripts/PublicationsView.aspx?Id=21730 |title=Monetary and Credit Information Review |publisher=Reserve Bank of India |date=31 January 2024 |access-date=5 September 2024 |quote=Domestic Systemically Important Banks (D-SIBs) - The Reserve Bank on January 2, 2023 released the list of Domestic Systemically Important Banks (D-SIBs). State Bank of India, ICICI Bank, and HDFC Bank continue to be identified as D-SIBs, under the same bucketing structure as in the 2021 list of D-SIBs. |archive-date=30 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130141056/https://www.rbi.org.in/scripts/PublicationsView.aspx?Id=21730 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸೊ==
1955 ರ ಜನವರಿ 5 ದಾನಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ  ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ನಮ ದೇಸೊದ ಉದ್ಯಮಲೆಗ್ ಯೋಜನೆಲೆಗ್ ಪಣವುದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್, ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿ- ಈ ಮೂಜಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಕೈಸೇರಾದ್ ಈ ಸಂಸ್ತೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=NOS on ICICI|url=http://www.nos.org/srsec319/319-20.pdf|publisher=NOS org|access-date=5 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322123605/http://www.nos.org/srsec319/319-20.pdf|archive-date=22 March 2012}}&lt;/ref&gt; ೧೯೯೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನವೇ ಪುದರ್ದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ ಐಸಿಐಸಿಐ ಪುದರ್‌ಡ್ ಒಂಜಿ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ನೆತ್ತ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ ಗುಜರಾತ್‌ದ ವಡೋದರಾಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಐಸಿಐಸಿಐ ಬೊಕ್ಕ ನೆತ್ತ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ರಡ್ಡ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಲಾಯಿನ ಐಸಿಐಸಿಐ ಪರ್ಸನಲ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಐಸಿಐಸಿಐ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ಲೆನ್ ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಮಲ್ತೆರ್. ನೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಐಸಿಐಸಿಐ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ತನ್ನದೇ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಇಂದೆಕ್ ರಿವರ್ಸ್ ಮರ್ಜರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಠೆಡ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ವಿಲೀನ ಆಪುನ ಬದಲ್‌ಗ್ ಮೂಲಸಂಸ್ಥೆ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಡೇ ಸೇರ್‌ದ್ ಪೋಪುಂಡು) ಒಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನವಾದ್, ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದ್ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/icici-bank-icici-ratify-merger-swap-ratio-at-12/articleshow/1283826715.cms | title=ICICI Bank, ICICI ratify merger, swap ratio at 1:2 | newspaper=The Times of India | date=26 October 2001 | archive-date=21 March 2023 | access-date=21 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230321194400/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/icici-bank-icici-ratify-merger-swap-ratio-at-12/articleshow/1283826715.cms | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
== ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗ್ ಸೇರ್ಪಡೆ==
=== ಭಾರತದ ಶೇರು ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಡ್===
೧೯೯೪ದ ಪೊರ್ತುಡು ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಡ್ ಉಂದು ರಡ್ಡ್‌ಲಾ- ಐಸಿಐಸಿಐ ಬೊಕ್ಕ ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್- ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಂಪನಿಲಾದ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದಿತ್ತಾ. ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಐಸಿಐಸಿಐ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಇ ಸುರುತ ದಿನೊಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ,  ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ 1997ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಡ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಂಡ್.
===ಅಮೇರಿಕಾದ ಶೇರು ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಡ್===
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರೆನ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಈ ರಡ್ಡ್ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಿಪಾಸಿಟರಿ ರಸೀದಿಲೆನ (ADR) ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕದ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಯಿನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web | title=ICICI Bank History | url=https://economictimes.indiatimes.com/icici-bank-ltd/infocompanyhistory/companyid-9194.cms | publisher=[[Times Internet]] | access-date=14 October 2021 | archive-date=24 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211024173615/https://economictimes.indiatimes.com/icici-bank-ltd/infocompanyhistory/companyid-9194.cms | url-status=live }}&lt;/ref&gt; ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಲು ತಂಕುಲೆನ ಷೇರುಲೆನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಡಿಪಾಸಿಟರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ದೀದ್, ಅಲ್ಪದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಲೆನ ತಪಾಸಣೆದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಲೆನ್ ಪೂರೈಸರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 3 ಡ್ದ್ 6 ತಿಂಗೊಲುದ ಸಮಯ ಆಪುಂಡು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆದ ಮೂಲಕ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯಾಯಿನ ಐಸಿಐಸಿಐ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 1999 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ಡ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಯಿನ ಸುರುತ ಭಾರತದ ಕಂಪನಿಯಾಂಡ್. ನೆತ್ತ ಬೆರಿಕ್ಕ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಷೇರುಲೆನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ದೀದ್, 2000ನೇ ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ಡ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಂಡ್, ಅಂಚ ಭಾರತದ ಸುರುತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಪಡೆಂಡ್.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯಾಯಿನ ಐಸಿಐಸಿಐ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ನೆತ್ತ ಬೇರೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಪಣವುದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನುಮೋದನೆ ತಿಕ್ಕಿಂಡ್. ಈ ವಿಲೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ 2002 ಡ್ ಮುಗಿಯುನಗ, ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರೆನ ಕೈಟಿತ್ತಿನ ಪ್ರತಿ 5 ಐಸಿಐಸಿಐ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಷೇರುಲೆಗ್ ಬದಲ್‌ಗ್ 2 ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಷೇರುಲೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್.
==ಸ್ವಾಧೀನ==

==ಉಲ್ಲೇಕ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]]</text>
      <sha1>j1a7hyn9z6h8zst104i49ey9hhka8nu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27336</id>
    <revision>
      <id>362386</id>
      <parentid>361988</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T01:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>362386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8540" sha1="e9a7dsoekwc2ld18ogbszbk30mk4tpc" xml:space="preserve">'''ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ''' (ಪಿಲಿಚಂಡಿ, ಪಿಲಿಚಾಂಡಿ) [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್ದ]] ಪ್ರಮುಖ [[ಭೂತಾರಾಧನೆ|ದೈವೊಲು]]ಲೆ ಒಂಜಿ. ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ಪಿಲಿ ಸ್ವರೂಪದ ದೈವೊದ ರೂಪೊಡನೆ ಆರಾಧನೆ ಮನ್ಪುವೆರ್. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], [[ಉಡುಪಿ]] ಬೊಕ್ಕ ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶೊಡು ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ದೈವೊಗ್ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಮಾನ ಉಂಡು. ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ತುಳುನಾಡ್ದ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ದೈವಾರಾಧನೆ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಟ್ಟುಗು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಉಂಡಾಯಿನ ದೈವೊ ಆದುಂಡು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kannada.news18.com/news/astrology/dakshina-kannada-pilichamundi-daiva-complete-history-here-1708949.html |title=Archive copy |accessdate=2026-06-22 |archivedate=2025-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120161834/https://kannada.news18.com/news/astrology/dakshina-kannada-pilichamundi-daiva-complete-history-here-1708949.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:Pilichamundi Bhuta.jpg|thumb|ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ದೈವೊದ ಕೋಲ]]

== ಪುರದ್ ದ ಮೂಲೊ ==
'''ಪಿಲಿ''' ಪಂಡ ಪಿಲಿ ಬೊಕ್ಕ '''ಚಾಮುಂಡಿ''' ಪಂಡ ಶಕ್ತಿದೇವತೆ. ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ದೈವೊ ಪಿಲಿತ ಶಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವೊದ ಸಂಕೇತ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ದ ಪಾಡ್ದನೊಲೆಡ್ ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ಪಿಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ದೈವೊ ಪಂದ್ ವರ್ಣನೆ ಉಂಡು.

== ಐತಿಹ್ಯ ==
ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಪ್ರಕಾರ ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ಕಾಡ್, ಪ್ರಾಣಿ, ಸಂಪತ್ತು ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರಾಮೊದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ದೈವೊ ಆದುಂಡು. ಪುರಾತನೊ ಕಾಲೊಡು ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಲು, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಪಿಲಿಲು ಜನಜೀವನೊದೊಟ್ಟುಗು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಉಂಡಾಯಿನ ಕಾಲೊಡ್ ಈ ದೈವೊದ ಆರಾಧನೆ ಬುಲೆಂಡ್ ಪಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kannada.news18.com/news/astrology/dakshina-kannada-pilichamundi-daiva-complete-history-here-1708949.html |title=Archive copy |accessdate=2026-06-22 |archivedate=2025-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120161834/https://kannada.news18.com/news/astrology/dakshina-kannada-pilichamundi-daiva-complete-history-here-1708949.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿನ್ ಪ್ರಕೃತಿದ ಶಕ್ತಿಲೆ ಒಂಜಿ ರೂಪ ಪಂದ್ ಭಾವನೆ ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ದ ಅವೆತೋ ಪಾಡ್ದನೊಲೆಡ್ ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ಗ್ರಾಮ, ಪಶುಸಂಪತ್ತು ಬೊಕ್ಕ ಭಕ್ತೆರೆನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ದೈವೊ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

== ಆರಾಧನೆ ==
ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ದೈವೊಗ್ ನೇಮ, ಕೋಲ, ತಂಬಿಲ ಬೊಕ್ಕ ಅಗೇಲು ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಕೋಲೊಡು ಪಾತ್ರಿ ಪಿಲಿತ ಚಿಹ್ನೆಲು, ವಿಶಿಷ್ಟ ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಲಂಕಾರೊದೊಟ್ಟುಗು ದೈವೊನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಪಾವೆರ್.

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಅನೇಕ ದೈವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು. [[ಪುತ್ತೂರು]], [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]], [[ಬಂಟ್ವಾಳ]] ಬೊಕ್ಕ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶೊಲೆ ಈ ದೈವೊಗ್ ವಿಶೇಷ ಭಕ್ತಿ ಉಂಡು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kannada.news18.com/news/mangaluru/dakhina-kannada-tulunad-daiva-pili-chamundi-kola-in-puttur-1542544.html |title=Archive copy |accessdate=2026-06-22 |archivedate=2024-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124140134/https://kannada.news18.com/news/mangaluru/dakhina-kannada-tulunad-daiva-pili-chamundi-kola-in-puttur-1542544.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ದೈವೊದ ಗುಣಧರ್ಮೊಲು ==
* ಪಿಲಿ ಸ್ವರೂಪದ ದೈವೊ
* ಗ್ರಾಮ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಡುದ ರಕ್ಷಕ
* ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆದ ಸಂಕೇತ
* ಭಕ್ತೆರೆಗ್ ಅಭಯ ಬೊಕ್ಕ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರ್ಪುನ ದೈವೊ
* ತುಳುನಾಡ್ದ ಪ್ರಮುಖ ದೈವೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ

== ಕೋಲ ಬೊಕ್ಕ ನೇಮ ==
ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ಕೋಲ ತುಳುನಾಡ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೈವಕೋಲೊಲೆ ಒಂಜಿ. ದೈವೊದ ಪಾತ್ರಿ ದೈವಿಕ ಆವೇಶೊದೊಟ್ಟುಗು ನರ್ತನ ಮಲ್ಪೆರ್. ಕೋಲೊಡು ದೈವೊ ಭಕ್ತೆರೆನ ಕಷ್ಟೊಲೆನ್ ಕೇಂದ್ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಪಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.

ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕುದ ಕೆಲವೆಡೆ ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ಕೋಲ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತೆರೆನ ಆಕರ್ಷಿಸಾವುಂಡು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kannada.news18.com/news/mangaluru/dakhina-kannada-tulunad-daiva-pili-chamundi-kola-in-puttur-1542544.html |title=Archive copy |accessdate=2026-06-22 |archivedate=2024-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124140134/https://kannada.news18.com/news/mangaluru/dakhina-kannada-tulunad-daiva-pili-chamundi-kola-in-puttur-1542544.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಸಮಕಾಲೀನ ಮಹತ್ವ ==
ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡುಲ ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ದೈವೊದ ಆರಾಧನೆ ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತುದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆದುಂಡು. ವಿವಿಧ ಸಮಾಜೊದ ಜನಕುಲು ಈ ದೈವೊಗ್ ಭಕ್ತಿ ತೋಜಪಾವೆರ್. 2024 ಡ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಮುಲ್ಲೈ ಮುಹಿಲನ್ ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ಕೋಲೊಲೆ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಘಟನೆ ವ್ಯಾಪಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತುಂಡು.&lt;ref&gt;https://kannada.oneindia.com/news/mangaluru/dakshina-kannada-dc-mullai-muhilan-participated-in-pilichamundi-daiva-kola-342147.html&lt;/ref&gt;

== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ತುಳುನಾಡ್ದ ಭೂತಾರಾಧನೆ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆ ಪ್ರಕೃತಿ, ಪ್ರಾಣಿ ಲೋಕ ಬೊಕ್ಕ ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧೊನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಪುನ ದೈವೊ ಆದುಂಡು. ಪಿಲಿ ಸ್ವರೂಪದ ಈ ದೈವೊ ತುಳುನಾಡ್ದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಪಾಡ್ದನ ಬೊಕ್ಕ ದೈವಕಥೆಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆದುಂಡು.

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{Reflist}}

== ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು ==
* https://web.archive.org/web/20250120161834/https://kannada.news18.com/news/astrology/dakshina-kannada-pilichamundi-daiva-complete-history-here-1708949.html
* https://tcy.wikipedia.org/wiki/ಫೈಲ್:Pilichamundi_Bhuta.jpg
* https://web.archive.org/web/20240124140134/https://kannada.news18.com/news/mangaluru/dakhina-kannada-tulunad-daiva-pili-chamundi-kola-in-puttur-1542544.html
* https://kannada.oneindia.com/news/mangaluru/dakshina-kannada-dc-mullai-muhilan-participated-in-pilichamundi-daiva-kola-342147.html

[[ವರ್ಗೊ:ಭೂತೊಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ದೈವೊಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]</text>
      <sha1>e9a7dsoekwc2ld18ogbszbk30mk4tpc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಜಮುನಾ (ನಟಿ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27346</id>
    <revision>
      <id>362382</id>
      <parentid>362054</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T00:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>362382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28568" sha1="emnlgacnyblv88r9r9969jfnr2bgiyr" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox person
| name               = ಜಮುನಾ
| image              = Jamuna Telugu Actress.jpg
| caption            = 2019ಟ್ ಜಮುನಾ
| other_names        = ಎನ್ ಜಮುನಾ
| birth_name         = ಜಮುನಾ ನಿಪ್ಪನಿ
| birth_date         = ೩೦/೦೮/೧೯೩೬
| birth_place        = [[ಹಂಪಿ]] (ಪಟ್ಟಣ), ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ&lt;br&gt;ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ
| death_date         = ೨೭/೦೧/೨೦೨೩
| death_place        = ಹೈದರಾಬಾದ್, ತೆಲಂಗಾಣ, ಭಾರತ
| occupation         = ನಟಿ, ರಾಜಕಾರಣಿ
| years_active       = 1953–1983
| party              = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]
| spouse             = ಕಂಡನಿ:  ಪ್ರೊ.ಜೂಲೂರಿ ರಮಣ ರಾವ್
| children           = ವಂಶೀ ಜೂಲೂರಿ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ರವಂತಿ ಜುಲುರಿ
}}

'''ಜಮುನಾ''' '''ನಿಪ್ಪನಿ''' (ಜನನ:30 ಆಗಸ್ಟ್ 1936 - ಮರಣ:27 ಜನವರಿ 2023)  ಭಾರತೀಯ ನಟಿ, ನಿರ್ದೇಶಕಿ, ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಕಾರಣಿ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಆರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ತೆಲುಗು ಸಿನಿಮಾಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬೈದಿನಾರ್. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=24 June 2007|title=I Love Hyderabad|url=http://ilovehyd.com/interviews/interviews-first-telugu-cinema-dream-girl-jamuna.html|accessdate=23 March 2026|website=Wayback Machine|archivedate=12 October 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012063335/http://ilovehyd.com/interviews/interviews-first-telugu-cinema-dream-girl-jamuna.html}}&lt;/ref&gt; ಡಾ. ಗರಿಕಾಪತಿ ರಾಜರಾವ್ ನ ''ಪುಟ್ಟಿಲ್ಲು'' (೧೯೫೩) ಡ್ ೧೬ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್, &lt;ref name=&quot;The Hindu BFP&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/puttillu-1953/article5080178.ece|title=PUTTILLU (1953)|last=Narasimham|first=M. L.|website=The Hindu|date=1 September 2013|accessdate=14 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140830225051/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/puttillu-1953/article5080178.ece|archivedate=30 August 2014}}&lt;/ref&gt; ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ ವಿ ಪ್ರಸಾದ್ ' ''ಮಿಸ್ಸಮ್ಮ'' (೧೯೫೫) ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಎದುರು  ಎದುರು ಪೋದು ಮುನ್ನಡೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್. '''ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ,''' ಬೊಕ್ಕ '''ಹಿಂದಿ''' ಚಿತ್ರೊಲುಲಾ ಅರೆನ ಕೆಲಸ ಮಂದೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://tamil.thehindu.com/cinema/cinema-others/%E0%AE%85%E0%AE%AE%E0%AF%81%E0%AE%A4%E0%AE%BE%E0%AE%AF%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AF%8D-%E0%AE%AA%E0%AF%8A%E0%AE%B4%E0%AE%BF%E0%AE%A8%E0%AF%8D%E0%AE%A4-%E0%AE%A8%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AE%B5%E0%AF%81-%E0%AE%85%E0%AE%A8%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AE%A8%E0%AE%BE%E0%AE%B3%E0%AF%8D-%E0%AE%9E%E0%AE%BE%E0%AE%AA%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D/article6812625.ece|title=அமுதாய்ப் பொழிந்த நிலவு -அந்தநாள் ஞாபகம்|trans_title=The immortal Moon&amp;nbsp;– Memories of the good old days|language=ta|last=Madhavan|first=Pradeep|website=The Hindu|date=23 January 2015|accessdate=14 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150611154929/http://tamil.thehindu.com/cinema/cinema-others/%E0%AE%85%E0%AE%AE%E0%AF%81%E0%AE%A4%E0%AE%BE%E0%AE%AF%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AF%8D-%E0%AE%AA%E0%AF%8A%E0%AE%B4%E0%AE%BF%E0%AE%A8%E0%AF%8D%E0%AE%A4-%E0%AE%A8%E0%AE%BF%E0%AE%B2%E0%AE%B5%E0%AF%81-%E0%AE%85%E0%AE%A8%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AE%A8%E0%AE%BE%E0%AE%B3%E0%AF%8D-%E0%AE%9E%E0%AE%BE%E0%AE%AA%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D/article6812625.ece|archivedate=11 June 2015}}&lt;/ref&gt; ಆರ್ ಒಂಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಬೊಕ್ಕ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ರಾಜಮುಂದ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುನ 9ನೇ ಲೋಕಸಭೆಟ್ (೧೯೮೯-೧೯೯೧) ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆದುಲಾ ಇತ್ತೆರ್..

== ಸುರುತ ಜೀವನ ==
ಜಮುನಾ ಇತ್ತೆದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಂಪಿಡ್ ಒಂಜಿ [[ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ|ಕನ್ನಡ]] ಮಧ್ವ ಬ್ರಾಣ ಮನೆತನೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.filmibeat.com/celebs/jamuna/biography.html|title=Jamuna biography|website=Filmibeat|accessdate=16 December 2024}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/cm-guv-condoled-actor-jamunas-demise/article66441219.ece|title=CM, Guv condoled actor Jamuna's demise|date=27 January 2023|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://english.hindusthansamachar.in/Encyc/2023/1/27/Telugu-film-actress-Jamuna-passes-away-Hyderabad-politics.php|title=Telugu film actress Jamuna passes away|date=27 January 2023|work=Hindustan Samachar}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರ್ ನಿಪ್ಪಣಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೌಸಲ್ಯ ದೇವಿ. ಆಲೆಗ್ ಸುರುಕು ಜನ ಬಾಯಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಒರಿ ಮಧ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್, ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಒರಿ ವೈಶ್ಯೆರ್, ಉಂದೆತ ಫಲವಾದ್ ಅಂತರ-ಜಾತಿ ಪ್ರೇಮ ವಿವಾಹ ಆದು ಇತ್ತೆರ್.  ಜಮುನಾ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ದುಗ್ಗಿರಾಳೊಡು ಬುಲೆಯೆರ್. &lt;ref name=&quot;The Hindu BFP&quot;/&gt; ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ [[ಮಂಜಲ್|ಅರಿಶಿನ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಪುಗೆರೆ|ತಂಬಾಕುದ]] ವ್ಯಾಪಾರೊಡು ತೊಡಗಿನಕುಲು ಆದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಕುಟುಂಬದಕುಲು ಅರೆಗ್ ಏಳ್ ವರ್ಸೊ ಆನಗ ಅಲ್ಪ ಬತ್ತೆರ್. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ಸಾವಿತ್ರಿ ದುಗ್ಗಿರಾಳೊಡು ನಾಟಕ ಮಲ್ಪುನಗ ಜಮುನಾನ ಇಲ್ಲಡ್ ಉಂತುದು ಇತ್ತೆರ್ರ್. ಬೊಕ್ಕ ಸಾವಿತ್ರಿ ಜಮುನಾನ್ ಸಿನಿಮಾಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಮೇರ್ ೧೬ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಸಿನಿಮಾಡ್ ನಾಯಕಿಯಾದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. &lt;ref name=&quot;The Hindu BFP&quot; /&gt;  &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-veteran-actor-jamuna-imitates-younger-self-missamma-song-122937|title=Veteran actor Jamuna imitates younger self missamma song|date=20 April 2020|work=The News Minute|access-date=28 November 2020}}&lt;/ref&gt;

== ಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
ಜಮುನಾ ಶಾಲೆಡ್ ರಂಗ ಕಲಾವಿದೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಅರೆಗ್ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತ ಬೊಕ್ಕ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಕಲ್ಪಾವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ೧೯೫೨ಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ದ ಡಾ.ಗಾರಿಕಿಪತಿ ರಾಜ ರಾವ್ ಆರೆನ ರಂಗ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''ಮಾ ಭೂಮಿನ್'' ತೂದು ತನ್ನ ''ಪುಟ್ಟಿಲ್ಲು ಸಿನಿಮಾಡ್ ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರೊನ್ ಒಫರ್ ಮಲ್ತೆರ್.'' &lt;ref name=&quot;The Hindu BFP&quot;/&gt;

ಮೇರ್ [[ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ|ತೆಲುಗು]] ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲೆಡ್ 198 ಸಿನಿಮಾಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾಲೆಡ್ಲಾ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೆರ್, ''ಮಿಲನ್'' (೧೯೬೭) ಸಿನಿಮಾದ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್, ಮೂಲ ತೆಲುಗು ಸಿನಿಮಾ ''ಮೂಗ ಮನಸುಲು'' (೧೯೬೪) ಡ್ ತನ್ನ ಪಾತ್ರನ್ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಯೆರ್.

ಜಮುನಾ ತೆಲುಗು ಕಲಾವಿದೆರೆನ ಸಂಘೊನುಲಾ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ 25 ವರ್ಸೊ ಮುಟ್ಟ ಅಯಿತ್ತ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=27 January 2023|title=Veteran Telugu actor, former parliamentarian J Jamuna passes away|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/veteran-telugu-actor-former-parliamentarian-j-jamuna-passes-away-101674795702223.html|accessdate=28 December 2023|website=Hindustan Times|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
ಜಮುನಾ ೧೯೮೦ಡ್ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷೊಗು]] ಸೇರ್ಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೮೯ಡ್ ರಾಜಮುಂದ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ದ್ ಲೋಕಸಭೆಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Rediff On The NeT: Star wars in Andhra Pradesh|url=https://www.rediff.com/news/1998/jan/27star.htm|accessdate=7 May 2021|website=Rediff.com}}&lt;/ref&gt; ೧೯೯೧ದ ಚುನಾವಣೆಡ್ ಸೋತುದು ರಾಜಕೀಯೊನು ಬುಡ್ದು ಪೋಯೆರ್, ಆಂಡ ೧೯೯೦ ದಶಕೊದ ಉತ್ತರಾರ್ಧೊಡು [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ|ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯೆ]] ದಶರೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಬಿಜೆಪಿಗ್ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ್ ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ತೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/Actor-Jamuna-keen-to-be-active-in-politics-again/article10704712.ece|title=Actor Jamuna keen to be active in politics again|last=Rao|first=GVR Subba|date=2 March 2015|work=The Hindu|access-date=7 May 2021|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಬೊಕ್ಕ ಸಾವು ==
೧೯೬೫ಡ್ ಜಮುನಾ ಒಸ್ಮಾನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರ್ ಆಯಿನ ಜುಲುರಿ ರಮಣ ರಾವ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್; ಆರ್ ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ಡ್ ೮೬ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಹೃದಯಾಘಾತ ಡ್ದ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಅಕ್ಲೆಗ್  ವಮ್ಸೀ ಜುಲುರಿ ಬೊಕ್ಕ , ಶ್ರಾವಂತಿ ಜುಲುರಿ ಪಂದ್ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತದ [[ತೆಲಂಗಾಣ|ತೆಲಂಗಾಣದ]] [[ಹೈದರಾಬಾದ್, ಭಾರತ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] ಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಜಮುನಾ [[ಹೈದರಾಬಾದ್, ಭಾರತ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] ಡ್ 27 ಜನವರಿ 2023 ಗ್ 86 ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/legendary-telugu-actor-jamuna-no-more/article66438628.ece/|title=Legendary Telugu actor Jamuna no more|date=27 January 2023|work=The Hindu|access-date=27 January 2023}}&lt;/ref&gt; ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/veteran-actress-jamuna-passes-away-8407179/|title=Veteran Telugu actress Jamuna passes away at 86|date=27 January 2023|work=The Indian Express|access-date=28 January 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ==

* ೧೯೬೮: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/details/15th-annual-filmfare-awards-winners_202504|title=15th Annual Filmfare Awards Winners|date=15 April 2025}}&lt;/ref&gt; - ''ಮಿಲನ್''
* ೧೯೭೨: ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ದಕ್ಷಿಣ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=8cUQAQAAMAAJ&amp;q=Badi|title=The Times of India Directory and Year Book Including Who's who|year=1973}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/details/20th-annual-filmfare-malayalam-kannada-telugu-winners|title=20th Annual Filmfare Malayalam Kannada Telugu Winners|date=15 April 2025}}&lt;/ref&gt; - ''ಪಾಂಡಂಟಿ ಕಾಪುರಂ''
* ೧೯೯೯: ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೮: ಎನ್.ಟಿ.ಆರ್.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* 2010: [[ಬಿ. ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=multi lingual actress jayanti wins b saroja devi national award|url=http://www.uniindia.com/multi-lingual-actress-jayanti-wins-b-saroja-devi-national-award/states/news/834469.html|accessdate=11 September 2020}}&lt;/ref&gt;
* ೨೦೧೯: ೧೭ನೇ ಸಂತೋಷಮ್ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆಡ್ ಸಂತೋಷಮ್ ಜೀವನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

== ಚಿತ್ರಕಲೆ ==

=== ತೆಲುಗು ===
{{Div col|colwidth=30em}}
# ''ಪುಟ್ಟಿಲು'' (1953)
# ''ಮಾ ಗೋಪಿ'' (1954)
# ''ನಿರುಪೇದಲು'' (1954)
# ''ವಡ್ಡಂತೆ ಡಬ್ಬು'' (1954)
# ''ಇದ್ದರು ಪೆಲ್ಲಾಲು'' (1954)
# ''ಅಂತ ಮನವಲ್ಲೆ'' (1954) 
# ''ದೊಂಗ ರಾಮುಡು (1955 ಚಲನಚಿತ್ರ)'' 
# ''ಬಂಗಾರು ಪಾಪ'' (1955)
# ''ಸಂತೋಷಂ 1955 ಚಲನಚಿತ್ರ''
# ''ಮಿಸ್ಸಮ್ಮ'' (1955)
# ''ವದಿನಾ ಗರಿ ಗಾಜುಲು'' (1955) 
#''ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)'' (1956)
# ''ಚಿರಂಜೀವಿಲು (1956 ಚಲನಚಿತ್ರ)'' (1956)
# ''ಇಲವೇಲ್ಪು'' (1956) ಸರಳಾ
# ''ಮುದ್ದು ಬಿದ್ದ'' (1956)
# ''ನಾಗುಲ ಚವಿತಿ '' (1956) 
# ''ಚಿಂತಾಮಣಿ (1956 ಚಲನಚಿತ್ರ)'' (1956)
# ''ಮೇಲುಕೊಲುಪು'' (1956) 
# ''ನಾಗದೇವತೆ'' (1956) 
# ''ವೀರಾ ಕಂಕಣಂ'' (1957) ಪಾರ್ವತಿಯಾಗಿ
# ''ಡೊಂಗಲ್ಲೋ ಡೋರಾ'' (1957) 
# ''ವಿನಾಯಕ ಚವಿತಿ'' (1957) 
# ''ಭಾಗ್ಯ ರೇಖಾ'' (1957)
# ''ಸತಿ ಅನಸೂಯಾ (1957 ಚಲನಚಿತ್ರ)''
# ''ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಾಯಾ]]'' (1958) 
# ''ಭೂಕೈಲಾಸ್ (1958 ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ''  [[ಮಂಡೋದರಿ]]
# ''ಪೆಳ್ಳಿನಾಟಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳು'' (1958) ರುಕ್ಮಿಣಿಯಾಗಿ
# ''ಅಪ್ಪು ಚೇಸಿ ಪಪ್ಪು ಕೂಡು'' (1959)
# ''ಕೂತೂರು ಕಪುರಂ'' (1959) 
# ''ಮಾ ಇಂತಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ'' (1959)
# ''ಇಲ್ಲರಿಕಂ'' (1959)
# ''ಜಲ್ಸಾ ರಾಯುಡು'' (1960)
# ''ಧರ್ಮಮೇ ಜಯಂ'' (1960) 
# ''ಭಕ್ತ ರಘುನಾಥ್'' (1960) 
# ''ಅನ್ನಪೂರ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)'' (1960) ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಆದ್ # ''ಕೀಲು ಬೊಮ್ಮಲು'' (1965)
# ''ತೋಡು ನೀಡ'' (1965)
# ''ಸಿ. I. D. (1965 ಚಲನಚಿತ್ರ)'' (1965)
# ''ನಾಡಿ ಆದ ಜನ್ಮ'' (1965) ಮಾಲತಿಯಾದ್ 
# ''ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ತುಲಾಭಾರಂ (1966 ಚಲನಚಿತ್ರ)'' (1965) [[ಸತ್ಯಭಾಮ]]
# ''ಲೇತ ಮನಸುಲು (1966 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಲೇತ ಮನಸುಲು'' (1966)
# ''ಶ್ರೀಕಾಕುಲ ಆಂಧ್ರ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣು ಕಥಾ'' (1966) ಸುಜಾತಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
# ''ನವರಾತ್ರಿ (1966 ಚಲನಚಿತ್ರ)'' (1966)
# ''ಅಡುಗು ಜಾಡಲು'' (1966) ಪಾರ್ವತಿಯಾಗಿ
# ''ಸಂಗೀತಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿ'' (1966) 
# ''ಪಲ್ನಾಟಿ ಯುದ್ಧಂ (1966 ಚಲನಚಿತ್ರ)'' (1966) ಮಗುವಿನ ಮಂಚಾಲನಾಗಿ
# ''ಚದರಂಗಂ'' (1967)
# ''ಉಪಯಂಲೋ ಅಪಾಯಂ''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Upayamlo Apayam (1967) {{!}} V CINEMA - ಚಲನಚಿತ್ರ, ವಿಮರ್ಶೆ, ಪಾತ್ರವರ್ಗ, ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕ |url=https://www.vcinema.com/movie/about:blank=223 December 23-ದಿನಾಂಕ |website=www.vcinema.com |language=en}}&lt;/ref&gt; (1967)
# ''ಪೂಲ ರಂಗಡು (1967 ಚಲನಚಿತ್ರ)'' (1967)
#''ಪೆಲ್ಲಿರೋಜು'' (1968) 
# ''ಚಿನ್ನಾರಿ ಪಾಪಲು'' (1968)
# ''ಬಂಡಿಪೋಟು ಡೊಂಗಲು'' (1968)
# ''ರಾಮು (1968 ಚಲನಚಿತ್ರ)'' (1968)
# ''ಉಂಡಮ್ಮ ಬೊಟ್ಟು ಪೇಡತ'' (1968)
# ''ಅಮಯಕುಡು''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Amayakudu 1968 ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಾತ್ರವರ್ಗ, ನಟರು, ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಅಮಾಯಕುಡು ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಬ್ಯಾನರ್, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರರು |url=https://moviegq.com/movie/amayakudu-899/2 December-320 |3=accast |website=MovieGQ |language=en }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; (1968)
#''ಚಲನಿ ನೀಡ'' (1968) 
#''ಪಲಮನಸುಲು'' (1968) 
# ''ಸತಿ ಅರುಂದತಿ'' (1968) 
#''ಬಂಗಾರು ಸಂಕೇಲು''(1968) 
# ''ಅಟ್ಟ ಓ ಕೊಡಲು'' (1969)
#''ಮುಹೂರ್ತ ಬಲಮ್''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ಮುಹೂರ್ತ ಬಲಮ್ 1969 ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವರ್ಗ, ನಟರು, ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಮುಹೂರ್ತ ಬಲಮ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರು, ಬ್ಯಾನರ್, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರರು |url=https://moviegq.com/movie/muhurtha-balam-22 December-2018 2023 |website=MovieGQ |language=en}}&lt;/ref&gt; (1969) ರಾಧಾ
# ''ಮೂಗ ನೋಮು'' (1969) ಗೌರಿ ಪಾತ್ರೊಡು
# ''ಏಕವೀರ'' (1969)
# ''ಅದಜನ್ಮ'' (1970) 
#''ಅಲ್ಲುಡೆ ಮೆನಲ್ಲುಡು'' (1970) 
# ''[[ಮಾರೋ ಪ್ರಪಂಚಮ್]]'' (1970) 
# ''[[ಬಂಗಾರು ತಲ್ಲಿ]]'' (1971) 
# ''[[ರಾಮಾಲಯಂ]]'' (1971) 
# ''[[ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ವಿಜಯಮು]]'' (1971)
# ''[[ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರೇಮ]]'' (1961) 
# ''[[ಉಷಾ ಪರಿಣಯಂ (1961 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಉಷಾ ಪರಿಣಯಂ]]'' (1961)
# ''[[ಪೆಲ್ಲಿ ಕಣಿ ಪಿಲ್ಲಲು]]'' (1961)
# ''[[ಮೋಹಿನಿ ರುಗ್ಮಾಂಗಡ]]'' (1962) 
# ''[[ಪಡಂಡಿ ಮುಂದುಕು]]'' (1962) 
# ''[[ಗುಲೇಬಕಾವಲಿ ಕಥಾ]]'' (1962)
# ''[[ಗುಂಡಮ್ಮ ಕಥೆ]]'' (1962)
# ''[[ಅಪ್ಪಗಿಂಟಲು]]'' (1962) 
# ''[[ನಿಚಯ ತಾಂಬೂಲಂ|ಪೆಲ್ಲಿ ತಾಂಬೂಲಂ]]'' (1962) 
# ''[[ಈದು ಜೋಡು]]'' (1963) ಸಂತನಾಗಿ
# ''[[ತೊಬುಟ್ಟುವುಲು]]'' (1963) ರಜನಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
# ''[[ಪೂಜಾ ಫಲಂ]]'' (1964)
# ''[[ಬೊಬ್ಬಿಲಿ ಯುದ್ಧಂ]]'' (1964)
# ''[[ಮಂಚಿ ಮನೀಷಿ]]'' (1964)
# ''[[ಮೂಗ ಮನಸುಲು]]'' (1964)
# ''[[ಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ]]'' (1964)
# ''[[ರಾಮುಡು ಭೀಮುಡು]]'' (1964) 
# ''[[ದೊರಿಕಿತೆ ಡೊಂಗಲು]]'' (1965)
# ''[[ಮಂಗಮ್ಮ ಸಪಥಂ (1965 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಂಗಮ್ಮ ಸಪಥಂ]]'' (1965) ಮಂಗಮ್ಮನಾಗಿ
# ''[[ಮಟ್ಟಿಲೋ ಮಾಣಿಕ್ಯಂ]]''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ಮಟ್ಟಿಲೋ ಮಾಣಿಕ್ಯಂ (1971) |url=https://indiancine.ma/ONG |access-date=2 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |website=Indiancine.ma}}&lt;/ref&gt; (1971) ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಾಗಿ
#''[[ಸತಿ ಅನಸೂಯಾ]]'' (1971) 
# ''[[ತಹಶೀಲ್ದಾರ್ ಗರಿ ಅಮ್ಮಾಯಿ]]'' (1971) ಮಧುಮತಿಯಾಗಿ
# ''[[ಶ್ರೀಮಂತುಡು (1971 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ರೀಮಂತುಡು]]'' (1971) ರಾಧಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
# ''[[ಮನಸು ಮಾಂಗಲ್ಯಂ]]'' (1971) ಮಂಜುಳಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
# ''[[ಪವಿತ್ರ ಹೃದಯಲು]]'' (1971) 
# ''[[ಅತ್ತಾನು ದಿಡ್ಡಿನ ಕೊಡಲು]]'' (1972)
# ''[[ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಮಾಯಣಂ]]'' (1972) ಕೈಕೇಯಿಯಾಗಿ
# ''[[ಪಂಡಾಂತಿ ಕಪುರಂ]]'' (1972)
# ''[[ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಜಾನಕಿ]]'' (1972) 
#''[[ಮೇನಕೊಡಲು]]'' (1972) 
# ''[[ಡಬ್ಬುಕಿ ಲೋಕಂ ದಾಸೋಹಂ]]'' (1973) ಅರುಣಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ
# ''[[ಧನಮಾ? ದೈವಮಾ?]]'' (1973) ಜಾನಕಿಯಾಗಿ
# ''[[ಬಂಗಾರು ಮನಸುಲು]]'' (1973) 
#''[[ಸ್ನೇಹಬಂಧಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸ್ನೇಹಬಂಧಂ]]'' (1973) 
# ''[[Nindu Kutumbam]]''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nindu Kutumbam on Moviebuff.com |url=https://www.moviebuff.com/nindu-kutumbam |access-date=5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 |website=Moviebuff.com}}&lt;/ref&gt; (197)
#''[[ಮಮತಾ]]'' (1973) 
# ''[[ಪಸಿ ಹೃದಯಲು]]'' (1973) 
# ''[[ಭೂಮಿ ಕೋಸಂ]]''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhoomi Kosam (1974) |url=https://indiancine.ma/QDG |access-date=21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 |website=Indiancine.ma}}&lt;/ref&gt; (1974) ರಾಜಿಯಾಗಿ
#''[[ಗೌರಿ (1974 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೌರಿ]]'' (1974) 
#''[[ದೀರ್ಘಸುಮಂಗಲಿ]]'' (1974) 
#''[[ಪೆದ್ದಾಳು ಮರಳಿ]]'' (1974) 
#''[[ಅಡಂಬರಲು ಅನುಬಂಧಗಳು]]'' (1974) 
#''[[ಮನುಷುಲು ಮತ್ತಿಬೊಮ್ಮಲು]]'' (1974) 
# ''[[ಯಸೋಧಾ ಕೃಷ್ಣ]]'' (1975) 
# ''[[ಸಿನಿಮಾ ವೈಭವಂ]]'' (1975) 
# ''[[ಭಾರತಿ (1975 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಾರತಿ]]'' (1975)
# ''[[ಸಂಸಾರಂ (1975 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಂಸಾರಂ]]'' (1975)
#''[[ಮೊಗುಡ ಪೆಲ್ಲಮಾ]]'' (1975)
# ''[[ಪರಿವರ್ತನಾ (1975 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪರಿವರ್ತನಾ]]'' (1975)
# ''[[ಈ ಕಲಾಂ ದಂಪತುಲು]]'' (1975) 
#''[[ಮನುಷುಲಂತ ಒಕ್ಕಟೆ]]'' (1976)
# ''[[ವನಜ ಗಿರಿಜಾ]]'' (1976)  
# ''[[ಸೀತಾ ಕಲ್ಯಾಣಂ (1976 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸೀತಾ ಕಲ್ಯಾಣಂ]]'' (1976)
# ''[[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ (1977 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ]]'' (1977) [[ದ್ರೌಪದಿ]]
# ''[[ಚಿರಂಜೀವಿ ರಾಂಬಾಬು]]'' (1977) ರತ್ನಂ ಆಗಿ
# ''[[ಗಡುಸು ಪಿಲ್ಲೋಡು]]''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gadusu Pillodu (1977) |url=https://indiancine.ma/SFM |access-date=10 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |website=Indiancine.ma}}&lt;/ref&gt; (1977) ನಂತೆ
# ''[[ಸೀತಾ ರಾಮ ವನವಾಸಂ]]'' (1977)
# ''[[ರಾಜಪುತ್ರ ರಹಸ್ಯಂ]]'' (1978) ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ದೇವಿಯಾಗಿ
# ''[[ಶ್ರೀರಾಮ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಂ]]'' (1978) 
# ''[[ಅಕ್ಬರ್ ಸಲೀಂ ಅನಾರ್ಕಲಿ]]'' (1978) [[ಮರಿಯಮ್-ಉಜ್-ಜಮಾನಿ|ಜೋಧಾ]]
# ''[[ರಾಮ ಬಾಣಂ]]'' (1979) 
# ''[[ಮಾಮಾ ಅಲ್ಲುಲ್ಲಾ ಸವಾಲ್]]'' (1980)
#''[[ಕಕ್ಷ]]'' (1980) 
#''[[ನಾ ದೇಶಂ]]''(1982) 
# ''ಬಂಗಾರು ಕೊಡು]]'' (1982)
#''ಮಂಡಲದೀಸುದು]]'' (1987) 
#''ಟಾರ್ಜನ್ ಸುಂದರಿ]]'' (1988)
#''ಅನ್ನಪೂರ್ಣಮ್ಮ ಗರಿ ಮನವದು]]'' (2021)

{{div col end}}

===ತಮಿಳು===
{{Div col|colwidth=30em}}
# ''[[ಪನಂ ಪಡುತುಂ ಪಡು]]'' (1954)
# ''ಜಯ ಗೋಪಿ'' (1955)
# ''[[ಮಿಸ್ಸಿಯಮ್ಮ]]'' (1955)
# ''[[ದೊಂಗಾ ರಾಮುಡು (1955 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ತಿರುಟ್ಟು ರಾಮನ್]]'' (1955)
# ''[[ತೆನಾಲಿ ರಾಮನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ತೆನಾಲಿ ರಾಮನ್]]'' (1956)
# ''[[ನಾಗ ದೇವತಾಯಿ]]'' (1956)
# ''[[ಕುಡುಂಬ ವಿಲ್ಲಕ್ಕು]]'' (1956)
# ''[[ತಂಗಮಲೈ ರಾಗಸಿಯಂ]]'' (1957)
# ''[[ದೊಂಗಲ್ಲೋ ಡೋರಾ|ಪಕ್ಕಾ ತಿರುದನ್]]'' (1957)
# ''[[ಕುಲ ಗೌರವಂ]]'' (1957)
# ''[[ಭೂಕೈಲಾಸ್ (1958 ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತ ರಾವಣ]]'' (1958)
# ''[[ಕದನ್ ವಾಂಗಿ ಕಲ್ಯಾಣಂ]]'' (1958)
# ''[[ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಕಲ್ಯಾಣಂ]]'' (1958)
# ''[[ವಾಜ್ಕೈ ಒಪ್ಪಂಧಂ]]'' (1959)
# ''[[ಕಣ್ಣೀರಿಂದ ಕಣವನ್]]'' (1959)
# ''[[ತಾಯ್ ಮಗಳುಕ್ಕು ಕಟ್ಟಿಯ ತಾಳಿ]]'' (1959) ಸುಂದರಿಯಾಗಿ
# ''[[ನಲ್ಲ ತೀರ್ಪು]]'' (1959)
# ''[[ಕಡವುಲಿನ್ ಕುಝಂಧೈ]]'' (1960)
# ''[[ಮರುತ ನಟ್ಟು ವೀರನ್]]'' (1961)
# ''ರೇವತಿ'' (1961)
# ''[[ನಿಚಯ ತಾಂಬೂಲಂ]]'' (1962) ಸೀತೆಯಾಗಿ
# ''[[ದಕ್ಷಯಜ್ಞಂ (1962 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಕ್ಷಯಜ್ಞ]]'' (1962)
# ''[[ಮಾನಿತನ್ ಮರವಿಲ್ಲೈ]]'' (1962)
# ''[[ಕುಝಂದೈಯುಂ ದೈವಮುಂ]]'' (1965)
# ''[[ಅಂಬು ಸಾಗೋಧರರ್ಗಳು]]'' (1973)
# ''[[ನಾನ್ ನಂದ್ರಿ ಪರಿಹಾರ]]'' (1979)
# ''[[ತೂಂಗದೇ ತಂಬಿ ತೂಂಗಧೇ]]'' (1983)
{{div col end}}

===ಕನ್ನಡ===
#''ಆದರ್ಶ ಸತಿ'' (1955)
#''ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ'' (1956)
#''[[ಭೂಕೈಲಾಸ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭೂಕೈಲಾಸ]]'' (1956)
#''[[ರತ್ನಗಿರಿ ರಹಸ್ಯ]]'' (1957)
#''[[ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ]]'' (1971)
#''[[ಮಾಯೆಯ ಮುಸುಕು]]'' (1980)
#''ಗುರು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಕರುಣೆ'' (1980)
#''[[ಪೊಲೀಸ್ ಮಟ್ಟು ದಾದಾ]]'' (1991)

=== ಹಿಂದಿ ===

# ''ಮಿಸ್ ಮೇರಿ'' (೧೯೫೭)
# ''ರಾಮು ದಾದಾ'' (೧೯೬೧)
# ''ಎಕ್ ರಾಜ್'' (೧೯೬೩)
# ''ಹಮ್ರಾಹಿ'' (೧೯೬೩)
# ''ಬೇಟಿ ಬೇಟೆ'' (೧೯೬೪)
# ''ರಿಷ್ಟೆ ನಾಟೆ'' (೧೯೬೫)
# ''ಮಿಲನ್'' (೧೯೬೭) (ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಹಾಯಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ)
# '''ದುಲ್ಹಾನ್''' (೧೯೭೫)
# ''ನೌಕರ್ ಬಿವಿ ಕಾ'' (೧೯೮೩)
# ''ರಾಜ್ ತಿಲಕ್'' (೧೯೮೪)
# ''ಯಾದ್ಗಾರ್'' (೧೯೮೪)

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==</text>
      <sha1>emnlgacnyblv88r9r9969jfnr2bgiyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಢಕ್ಕೆಬಲಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27407</id>
    <revision>
      <id>362383</id>
      <parentid>362289</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T01:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>362383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11123" sha1="7idvyxge276z0do460np1t9kwb2orlu" xml:space="preserve">'''ಢಕ್ಕೆಬಲಿ''' ತುಳುನಾಡ [[ತುಳುವೆರ್|ತುಳುವೆರ್]] ಮಲ್ಪುನ ನಾಗಾರಾಧನೆ. ಒಂಜಿ ರೂಪೊ ಆದ್ ''ನಾಗಾರಾಧನೆ'' ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. [[ಉಡುಪಿ|ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯ, [[ಭಾರತ|ಭಾರತ]] ದ ಪಡುಬಿದ್ರೆ ಊರುಡು ಉಂದೆನ್ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸೊಗು ಒರ ಈ ಉತ್ಸವ ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ಸಮೀಪದ [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]] [[ಪರ್ಯಾಯ]] ಪರ್ಬೊದೊಟ್ಟುಗು ಪರ್ಯಾಯವಾದ್ ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ತಂತ್ರಾಡಿ ಬೈರಿ ಬೆಟ್ಟು [[ಉಡುಪಿ|ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] (ಬ್ರಹ್ಮ ಮಂಡಲ) ಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಈ ಪೂಜೆ ನಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮ, ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ, ನಂದಿಕೋಣ, ಹೈಗುಳ್ಳಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ, ದುರ್ಗಾಪುರ ಬೊಬ್ಬರ್ಯ, ಮೋತುಕಲ್ಲು ಬೊಬ್ಬರ್ಯ, ಯಕ್ಷಿಯೇವೆರೆಗ್ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಪಂಚ ಶೈವ ಕ್ಷೇತ್ರ. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Prasad |date=25 January 2011 |title=ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಭ್ರಮದ 'ಢಕ್ಕೆಬಲಿ' ನಡಾವಳಿ |trans-title='Dhakkebali' celebration of Tulunad |url=https://kannada.oneindia.com/travel/0125-padubidri-dakke-bali-utsav-aid0038.html |website=[[Oneindia]] |language=kn}}&lt;/ref&gt;
== ಢಕ್ಕೆಬಲಿ ಬಗ್ಗೆ ==
ಢಕ್ಕೆಬಲಿ ಮಾತೆರ್ನ ತೀವ್ರ ಭಕ್ತಿದ ಫಲ. ಭಗವಂತೆರೆಗ್ ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ದಾನೊಲೆನ್ ಕೊರ್ದು, ದೀಪೊಲೆನ್, ಮಂಡಲೊಲೆನ್, ಪೂಕುಲೆನ್, ಫಲವಸ್ತುಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಲೆಲೆನ್ ಬೆಳಗಾದ್, ಒಟ್ಟುಗು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುನ ಲಕ್ಷಣೊಲು ಉಂಡು. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 January 2019 |title=ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿ ಪಡುಬಿದ್ರಿ &quot;ಢಕ್ಕೆಬಲಿ' |trans-title=Padubidri &quot;Dhakkebali&quot; is an eyewitness to nature worship |url=https://www.udayavani.com/district-news/udupi-news/padubidri-dakke-bali |website=Udayavani |language=kn |access-date=21 ಜನವರಿ 2024 |archive-date=21 ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221101309/https://www.udayavani.com/district-news/udupi-news/padubidri-dakke-bali |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆದ ವೈದ್ಯೆರ್ ಢಕ್ಕೆ ಬಲಿದ ಭಾರೊನು ದೆರ್ಪುನಕುಲು.ಢಕ್ಕೆ ವಾದ್ಯೊನು ವೈದ್ಯೆರ್ ಆನುವಂಶಿಕ ಕೌಶಲ್ಯೊ ಆದ್ ವಾದನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಲು ಉಡುಪಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ ನೆರೆಕರೆತ ಊರು ನಾಲ್ಕೂರುಡು ನೆಲೆಯಾಪೆರ್. ಪೊಂಜೊವುಲು ನಾಗ ಕನ್ನಿಕೊನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುನಂಚಿನ ವೇಷ ಪಾಡುವೆರ್. ನಾಗ ಕನ್ನಿಕಾನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯೆರ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 January 2014 |title=Kundapur: Annual 'Gendaseve' and 'festival Mahotsava' in Maranakatte Shree Brahmalingeshwara temple |url=https://www.kannadigaworld.com/news/karavali/63325.html |website=Kannadiga World}}&lt;/ref&gt; ಅಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಕೈಟ್ ಢಕ್ಕೆ ನ್ ವಾದನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಲು ಸುರುಕು ಒಂಜಿ ಪವಿತ್ರ ಜಾಗೆಡ್ ಢಕ್ಕೆನ್ ದೀದ್, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾತ್ರೊಲು ಆಕ್ರೋಶೊಗು ಬರ್ಪಿನ ಮುಟ್ಟ ವಾದನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆರಾಧನೆದ ಪೊರ್ತುಡು, ಈ ಸ್ವಾಧೀನೊಗು ಕಾರಣವಾದ್ ಆರ್ ಅಪರೂಪೊಡು ಚಲನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಧಕ್ಕೆಬಲಿ ಪನ್ಪೆರ್.
ಈ ಚಲನೆಡ್ ಆಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ನಾಗನ ಸಭೆನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಪಾರಿಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆನ್ ಮುಡಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಗಂಟುಲು ಪನ್ಪಿನ ಪಾರಿಲೆಡ್ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮೂಲತಃ ಅಕುಲು ನಾಗಕನ್ನಿಕೊನು ಅನುಸರಿಸವುನ ಗಂಡು ಸರ್ಪೊಲು ಪನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರಿಲೆನ್ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ನಲಿತ್ ದ್ ಆಹ್ವಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವು ಒಟ್ಟು ಸೇರುನ ಮುಟ್ಟ, ಒಂಜಿ ಗಡಿಯಾರದ ದಿಕ್ಕುದ ವೃತ್ತ ಉಂಡು. ಅಪಗ ಗಡಿಯಾರದ ದಿಕ್ಕ್ ಗ್ ವಿರುದ್ಧವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ವಕ್ರರೇಖೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 March 2021 |title=Dakke Bali - A Special Form Of Nagaradhane In Tulunadu Region |url=https://mangaloreheritage.com/bunt-traditions/dakke-bali-nagaradhane/ |website=Mangalore Heritage}}&lt;/ref&gt;

== ನರ್ತನ ==
[[File:Nagapatri.JPG|thumb|ನಾಗಪಾತ್ರಿ]]
ಢಕ್ಕೆ ಬಲಿ ನಲಿಕೆಡ್ ಮೂಜಿ ಪಾತ್ರೆಲು ಉಲ್ಲ. ಒರಿ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ್, ಕಪ್ಪು ಉಲಯಿದ ಉಡುಪು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಪಟ್ಟೆದ ಸೀರೆದ ಕಚ್ಚಾ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಆರ್ ಒಂಜಿ ನೀಲಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ ಕುಂಟುನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಆರ್ ಎದೆತ ಮಿತ್ತ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ &quot;ವಿ&quot; ಆಕಾರೊಡು ಶಾಲ್ ಪಾಡ್ದ್ ಸೊಂಟೊಗು ಕಟ್ಟ್ ದ್ ದೀಪೆರ್. ಪಗಡಿದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಳ್ಳಿದ ಒಡ್ಯಾನ ಉಂಡು. ತರೆಕ್ ಲೇಸ್ ದ ಪಗಡಿ, ಕಾರ್ಡ್ ಗೆಜೆ ಪಾಡುವೆರ್. ಕೈಟ್ ಬಂಜಿಲ್ ಪಾಡುವೆರ್, ಕತ್ತಿಟ್ ಸರಪಳಿ ಪಾಡುವೆರ್, ಪೂತ ಮಾಲೆ ಪಾಡುವೆರ್, ಕಿನ್ನಿಡ್ ಕಿವಿಯೋಲೆ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಯನ ಮೋನೆಗ್ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂಡು. ಕೆಂಪು ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲ್ದು ನಾಮೊನು ಮುಂಡಾಸ್ ಪಾಡುವೆರ್, ಕಾರ್ಡ್ ಕಪ್ಪು ಬಿಂದಿ ಪಾಡುವೆರ್. ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಕೈಟ್ ಧಕ್ಕೆ ಪತೊಂದು ಉಲ್ಲೆ. ಈ ಕಂಚಿದ ಧಕ್ಕೆ ಚರ್ಮೊಡು ಮುಚ್ಚುಂಡು. ಬೊಕ್ಕದ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಬೊಲ್ದು ಪಗಡಿ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒರಿ ತನ್ನ ಕೈಟ್ ತಾಲ್ ಪತೊಂದು ಉಲ್ಲೆ. ಮೂಜಿನೆ ಒರಿ ನಾಗಪಾತ್ರಿ. ನಾಗಪಾತ್ರಿ ಮರತ್ತ ಢಕ್ಕೆನ್ ಕೈಟ್ ಪತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್.

ಅರೆನ ಪಿರವುದ ಜನಕುಲು ಗಣಪತಿನ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುನಗ, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ್ ನಡುಗೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಾತ್ರಿಗ್ ಲಾ ದರ್ಶನ ಆಪುಂಡು. ಅಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಜನಲಾ ನಲಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಲು ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರನ್ ಪುಗರ್ತೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ರಡ್ಡ್ ಶ್ರೇಷ್ಠೆರ್ ಪಿರವುಡು ಪನ್ಪೆರ್. ನಲಿಪುನಾಯೆ ಕೈಟ್ ಹಿಂಗಾರ ಪತೊನುವೆ. ನಾಗನ ಸ್ತುತಿನೇ ಸ್ವಾಮಿನ ಸ್ತುತಿ ಆಪುಂಡು. ಹಿಂಗಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಲಿಪುನಗ ಮೋನೆಗ್ ಒಚ್ಚುವೆರ್. ಬೊಲ್ಪು ಬನ್ನಗ ನಲಿಕೆ ಮುಗಿಪುಂಡು. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಸಾದ ಕೊರ್ಪೆರ್.
== ಮಂಡಲ ==
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣೊಡು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಸರ್ಪದ ಆಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮಂಡಲ ಅಲಂಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ ಆದುಂಡು. ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣೊಲು ಮಂಜಲ್ (ಅರಿಶಿನ), ಕೆಂಪು (ಬಿಳುಪು ಸುಣ್ಣದ ಅರಿಶಿನ), ಬಿಳುಪು (ಬಿಳುಪು ಮಣ್ಣ್), ಪಚ್ಚೆ (ಎಲೆ ಪುಡಿ), ಬೊಕ್ಕ ಕಪ್ಪು (ಹುರಿದ ಅರಿತ ಪುಡಿ).

ಈ ಮಂಡಲೊಡು ಆಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಸರ್ಪೊಲೆನ ದೈವಿಕ ಒಕ್ಕೂಟೊನು ಚಿತ್ರಣ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಾಣಾರ ಸಮುದಾಯೊದಕುಲು ಆಯತಾಕಾರೊಡು ಚಿತ್ರ ಮಲ್ತೆರ್. ಢಕ್ಕೆ ಬಲಿ, ಭೂತಕೋಲ ಉಂದು [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್]]ಡ್ ನಡಪುನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಲಿಕೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. [[ಯಕ್ಷಗಾನ|ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಅತ್ತಾಂದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆದ ರೂಪೊಲು ಉಂಡು ಪಂದ್ ಮಸ್ತ್ ಜನೊಗು ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿ.
== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು ==

* [https://web.archive.org/web/20230322154911/http://prithvibhat.com/specialities/nagamandala.html ನಾಗಮಂಡಲವನ್ನು ನೋಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230322154911/http://prithvibhat.com/specialities/nagamandala.html |date=2023-03-22 }}
* [https://web.archive.org/web/20110717141118/http://udupipages.com/temple/dakke.html ಢಕ್ಕೆಬಲಿ ನೋಡಿ]

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡು]]</text>
      <sha1>7idvyxge276z0do460np1t9kwb2orlu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸುನಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27409</id>
    <revision>
      <id>362404</id>
      <parentid>362302</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T03:07:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>362404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17359" sha1="994l2f7sb851e55if4exy2eui38g48t" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಡಾ.ಸುನಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ 
| image       =
| alt         = 
| caption     =  ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2016 ದಾನಿ ಮುಂಬೈದ ಮೈಸೂರು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಆಡಿಟೋರಿಯಂಡ್ ಸೃಜನಶೀಲ ತಂಡದಕುಲು ಆಯೋಜಿಸಾಯಿನ ಪುಸ್ತಕ ಲೋಕಾರ್ಪಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಡು ಡಾ.ಸುನಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಜನೊಕ್ಲೆನ್ ಉದ್ದೇಶಿಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
| birth_name  = ಸುನಿತಾ 
| birth_date  = &lt;!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|Month DD, YYYY}} --&gt;
| birth_place = (27-06-1932) ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಕಳವಾರು ಗ್ರಾಮೊಡು ಪುಟ್ಟುದೆರ್. ಪೊಪ್ಪ, ಕುಕ್ರ ಡಿ.ಶೆಟ್ಟಿ, ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ, ಸುಂದರಿ ಶೆಟ್ಟಿ.
| death_date  = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place  = 
| education  =  ಮಂಗಳೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು, ಬಿ.ಟಿ.-ಮಂಗಳೂರು ಕಾಲೇಜು, ಎಂ.ಎ.; ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಪಿಎಚ್.ಡಿ.
| alma_mater = 
| other_names = 
| occupation  = ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆರ್,
| known_for   = ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ವುಮೆನ್ ರೈಟರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಗ್ ಮೆಂಟರ್ ಬೊಕ್ಕ ಫೆಸಿಲಿಟೇಟರ್
| website     = 
}}

ಸುನಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ, ಎಂ (1932). ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮೇರ್ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬೇಲೆನ್ ಕೈತಲ್ ಮಲ್ತುಂಡಲಾ, ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆದ ಪ್ರಗತಿಗಾದ್ ದೂರದ ಮುಂಬೈಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಒರಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾದ್, ಒಂಜಿ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮಂಡಳಿದ ಸದಸ್ಯೆ ಆದ್, ಬೊಕ್ಕ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಡ್ ತೊಡಗಿನ ಸುನೀತಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಕನ್ನಡದ ವೈಬ್ ನ್ ಪಸರೊಂದುಲ್ಲೆರ್. '''ಸುನಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಎಂ''', ಮುಂಬೈ ಊರುದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್, ಭಾಷೆ, ಸಂಗೀತ, ನಾಟಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನೊಲು ಇಂಚಿತ್ತಿನವುಲೆನ್ ಉತ್ತೇಜಿಸವುನ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರೆ ಏಪಲಾ ಬಿಜಿ ಉಪ್ಪುನಕುಲೆಡ್ ಒರಿಯೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=114590{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಪುಟ್ಟು, ಬಾಲ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃತ್ತಿ==
'''ಸುನಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ''', (27-06-1932)  ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕುದ ಕಳವಾರ ಗ್ರಾಮೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರ್ ಕೂಕ್ರ ಡಿ.ಶೆಟ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಸುಂದರಿ ಶೆಟ್ಟಿ.
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಳವಾರ್ ಡ್, ಅಲೆನ ಇಲ್ಲ್ ದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಉಪ್ಪುನ ಶಾಲೆಡ್ (1ನೇ ತರಗತಿಡ್ದ್ 5ನೇ ತರಗತಿ) ಮಲ್ತೆರ್. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ. ಕಳವಾರ ಚರ್ಚ್ ಶಾಲೆ (6ನೇ ತರಗತಿಡ್ದ್ 8ನೇ ತರಗತಿ) ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ವಿದ್ಯಾದಾಯಿನಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಸುರತ್ಕಲ್, (9ನೇ ತರಗತಿಡ್ದ್ 11ನೇ ತರಗತಿ) ಇಂಟರ್ಮೀಡಿಯೆಟ್ ಮಂಗಳೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು, ಬಿ.ಟಿ. ಮಂಗಳೂರು ಕಾಲೇಜುದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಂ.ಎ.ಬೊಕ್ಕ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ. ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್. ಶಾಲೆದ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಸ್ಥಾನೊಡ್ದ್ ಮುಂಬಯಿದ ಗುರುನಾನಕ್ ಖಾಲ್ಸಾ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್, ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗೊಡು ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಮೂವತ್ತಾಜಿ ವರ್ಷ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್.

==ಮದಿಮೆ==
ಸುನಿತಾ ಮಹಾಬಲಶೆಟ್ಟಿ ಅರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಕೋಟೆಕಾರ್ ದ ಆನಂದಶ್ರಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಡ್ ಕೆಲವು ತಿಂಗೊಲು ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ 1966 ಮುಟ್ಟ ಮುಂಬೈದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕನ್ನಡ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಂಬೈದ ಖಾಲ್ಸಾ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಲಾ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೬೬ ಡ್ದ್ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=140532 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-01 |archive-date=2014-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408232111/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=140532 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ==
ಕನ್ನಡ ನ್ ಬುಡ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಂಕಣಿ, ತುಳು ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಉಪಭಾಷೆಲೆಡ್ ಸುನಿತಾರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. 
#ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ `ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ`
# ಉಡುಪಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ `ಪೊಳಲಿ ಶಿನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ`
# ಧಾರವಾಡದ `ಪ್ರವಸೀಯ ಪೇಸಾಗಲು`, ಹರವಾಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಪುತ್ತೂರಿನ ಕಿಲ್ಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ `ಕಿಲ್ಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ` ಬೊಕ್ಕ 
#ಮುಂಬೈದ `ಗುರು ನಾರಾಯಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ`.
ಕನಾ೯ಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ರಾಷ್ಟ್ರ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟೊಡು ನಡತಿನ ಮಸ್ತ್ ಬಹುಭಾಷಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನೊಲೆಡ್, ಕಬಿತೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್. ಕುಡ್ಲಡ್ ನಡತಿನ `ವಿಶ್ವ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ' ದ ಕವಿಗಳಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಒಡೆಯೂರುಡು ನಡತಿನ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಅಮೇರಿಕಾಡ್ ನಡತಿನ ವಿಶ್ವ ಬಂಟ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಆಮಂತ್ರಿತ ಅತಿಥಿ. 2004ಡ್ ಮೂಜಿ ದಿನ ಮುಂಬೈಡ್ ನಡತಿನ `ಆಜಿನೇ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನೊದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನವುಲೆನ್ ಉಲ್ಲೇಕ ಮಲ್ಪೊಲಿ. 
==ಸಮಾಜ ಸೇವೆ==
ಡಾ||ಎಂ. ಸುನಿತಾ ಶೆಟ್ರೆನ ಬೇತೆ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಂಡ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ. ಈ ದಿಕ್ಕುಡ್ ಪುಣೆರ್ದ್ `ಗುಂಡೂರಾಜ ಶೆಟ್ಟಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಬೊಕ್ಕ `ಸಮಾಜ ಭೂಷಣ' ಬಿರುದುನ್ ಪಡೆಯೆರ್.

==ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಅರೆನ ಕೊಡುಗೆ==
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಅರೆನ ಕೊಡುಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ. 
#`ನಿನಡ
# `ಅಂತರ್ ಗಂಗೆ
# `ಪಾಯನ' ಕಾವ್ಯ ಸಂಕಲನ `ಸಾಮಿಕ್ಷ ಲೇಖನ ಸಂಗ್ರಹ
# `ಪ್ರವಸಿಯ್ಯ ಪೀಡಿಗಲ್
# `ಅಕ್ಷಯ ಸಂಪದ
# ಪ್ರಯಾಣ ಕಥೆ
# ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಲು `ಬಂಟರು ಕೆಲು ಆದಾನ
# ಬೊಕ್ಕ `ಅರವತು ಕಬಿತೆಲು
# `ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತೆರೆನ ಕಾದಂಬರಿಲು ಉಂದೆಕ್ ಆರ್ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್
# `ಸ್ತ್ರೀ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ'
ಉಂದು ಮಾತ ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. 


ಆರ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತಿನ ಕಬಿತೆ ಸಂಕಲನೊಲು: 
# ಪಿಂಗಾರ,
# ಸಂಕ್ರಾಂತಿ,
# ನಾಗ ಸಂಪಿಗೆ ,
ತುಳುಟು ಬರೆತಿನ ಗದ್ಯ ಕೃತಿಲು: `ಕಾಲ ತಪಸ್ವಿ-ಕೆ.ಕೆ.ಹೆಬ್ಬಾರ್ ಪಸ್ಚಿ ಚಿತ್ರ' ಇಂಚ ಬೇತೆ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿನ ಕೃತಿಲು.
ಕಬಿತೆ ಸಂಕಲನೊಲು ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ಪುನ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್, ತುಳು ನಾಡ್‌ದ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಭಾವನೆಲೆಗ್ ನೇರವಾದ್ ಸ್ಪಂದನೆ ಕೊರ್ತುಂಡು. ಸುನಿತಾ ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ `ಡಾಕ್ಟರೇಟ್' ಪಡೆಯೆರ್. `ಡಾ.ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತೆರೆನ ಕಾದಂಬರಿಲೆಡ್ ಪೊಣ್ಣುಲು' ಪನ್ಪಿನ ವಿಷಯನ್ ಆರ್ ದೆತೊಂಡೆರ್.&lt;ref&gt;[http://www.kemmannu.com/index.php?action=highlights&amp;type=1608 ಡಾ.ಸುನೀತಾ ಶೆಟ್ಟಿ  ಅನುವಾದಿತ 'ಪೊಣ್ಣ ಉಡಲ್ ಬೆಂಗ್ ದ ಕಡಲ್',ಕೃತಿಬಿಡುಗಡೆ,ಕಡಿವಾಣವಿಲ್ಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸರ್ವರಿಗೂ  ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕು ಶ್ರೇಣಿಶ್ಯಾಮ ಭಟ್ (ಚಿತ್ರವರದಿ : ರೋನ್ಸ್ ಬಂಟ್ವಾಳ್) ]&lt;/ref&gt;

==ಸೃಜನಶೀಲ ಬರವುದಕುಲೆನ ಗುಂಪುಡು==
'''ಡಾ. ಸುನಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ''' ಮುಂಬೈ ನಗರ ಸಾಹಿತಿ ಕೂಟದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತೋಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.&lt;ref&gt;[http://www.karnatakamalla.com/Details.aspx?id=13959&amp;boxid=12594 ೧೫, ಮೇ, ೨೦೧೬, ಪುಟ.೧೩, ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ, ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೃಜನಾದ ಚೈತ್ರಯಾತ್ರೆ 'ಕವಿ ಶೈಲ'ಕ್ಕೆ, ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಸೃಜನಾ ಮಹಿಳೆಯರ ಗುಂಪು, ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪುರವರ ಕವಿಶೈಲಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು==
ಕನಾಟಕಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಡ್ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ್ ತೊಡಗಿನ, ಮುಂಬಯಿಡ್ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿಡ್ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ್ ತೊಡಾಯಿನ ಎಂ ಸುನಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಮಸ್ತ್ ಮಾನಾದಿಗೆ ಪಡೆತೆರ್. 
#ಕನಾ೯ಟಕ ಸರಕಾರ, 2004ದ ದಾನ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
# ಕನಾ೯ಟಕ ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 1996-97 ಡ್.
# ಯುಎಇ ಬಂಟ್ಸ್ ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬಂಟ್ ವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2018 ಟ್.&lt;ref&gt;[https://www.kannadigaworld.com/news/topnews/334619.html  ಯು.ಎ.ಇ ಬಂಟ್ಸ್ ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬಂಟ್ ವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಪ್ರದಾನಮಾಡಲಾಯಿತು]&lt;/ref&gt;
#ಕನಾ೯ಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.karnatakamalla.com/imageview_25546_14444145_4_137_02-11-2021_0_i_1_sf.html |title=ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ, ಡಾ.ಸುನೀತಾ ಎಮ್.ಶೆಟ್ಟಿ, ಡಾ.ಸುರೇಶ್ ರಾವ್, ಸಹಿತ ೬೬ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸನ್ಮಾನ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ, ೦೨,೧೧,೨೦೨೧ |access-date=2021-11-14 |archive-date=2021-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114133916/http://www.karnatakamalla.com/imageview_25546_14444145_4_137_02-11-2021_0_i_1_sf.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು==
&lt;References/&gt;

==ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕೊಲು==
*  [http://epaper.udayavani.com/PDF/MUMBAI/2015-10-01/Mum01101512Medn.pdf, ಉದಯವಾಣಿ, ಪು.೧೨, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ವಾರ್ತೆಗಳು,೧,೧೦,೨೦೧೫,ಕನ್ನಡಿಗ ಕಲಾವಿದರ ಪರಿಷತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ೮ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹಾಸಭೆ,&quot;ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಮುಂದಾಗೋಣ&quot;: ಸುನಿತಾಶೆಟ್ಟಿ]
*  [http://www.bellevision.com/belle/index.php?action=topnews&amp;type=15593, Bellevision Media Network,By Rons Bantwal, 27 Jun 2016: Dr Sunita Shetty Literary Award conferred on litterateur Dr.Krishna Kolar Kulkarni]
* ಶಿಷ್ಯನ ಸಾಧನೆಯೇ ಗುರುವಿಗೆಸಲ್ಲುವ ದೊಡ್ಡ ಗೌರವ,ಡಾ.ಸುನಿತಾಶೆಟ್ಟಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ, ೦೫,ಮಾರ್ಚ್, ೨೦೧೭,[http://www.karnatakamalla.com/Details.aspx?id=18671&amp;boxid=14902  ದಿವಂಗತ ವಿದ್ವಾನ್ ರಾಮಚಂದ್ರ ಉಚ್ಚಿಲ್ ಸಂಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂಬಯಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠರಂಗನಟ,ಶಿಮುಂಜೆ ಪರಾರಿ (ಸೀತಾರಾಮಶೆಟ್ಟಿ)ಯವರಿಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.karnatakamalla.com/Details.aspx?id=19369&amp;boxid=16387 ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ, 21 April, 2017, ಪು.8,ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಡಾ.ಎಸ್.ಸುನಿತಾಶೆಟ್ಟಿ, ಮುಂಬಯಿಯವರಿಂದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಭಾಷಣ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://epaper.udayavani.com/articlenew.php?articleid=UVANI_MUM_20171017_10_2  ಉದಯವಾಣಿ, ೧೭,ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೨೦೧೭,ಪು.೧೦,'ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕರ್ನಾಟಕ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಾಧಕರ ಬದುಕು ಪರಿಚಯ ಅವಶ್ಯ : ಡಾ.ಸುನೀತಾ ಶೆಟ್ಟಿ. ಬಿಲ್ಲವ ಭವನದಲ್ಲಿ 'ಅನನ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತ ಮೋಹನ್ ಸಿ.ಪೂಜಾರಿ' ಕೃತಿ ಬಿಡುಗಡೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20211114071440/https://www.karnatakamalla.com/imageview_25683_13160744_4_137_14-11-2021_8_i_1_sf.html &quot;ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ನನಗೆ ಮುಂಬಯಿನೆಲದ ಮಣ್ಣು&quot;-ಡಾ.ಸುನೀತಾ ಎಂ.ಶೆಟ್ಟಿ,ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ, ೧೪,೧೧,೨೦೨೧,ಪುಟ.೮-ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಜೋಕಟ್ಟೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211114071440/https://www.karnatakamalla.com/imageview_25683_13160744_4_137_14-11-2021_8_i_1_sf.html |date=2021-11-14 }}


[[ವರ್ಗೊ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಮುಂಬಯಿನ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]</text>
      <sha1>994l2f7sb851e55if4exy2eui38g48t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27411</id>
    <revision>
      <id>362368</id>
      <parentid>362345</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T16:38:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>362368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12028" sha1="jvadqyn7fxiv190uhi5htt2s1k2p0it" xml:space="preserve">ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಂಜಿ ಭಾರತದ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಇಂದೆತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಮುಂಬೈಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಚಿಲ್ಲರೆ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್, ಎಂಎಸ್ಎಂಇಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ರಾಣಾ ಕಪೂರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಶೋಕ್ ಕಪೂರ್ ಸೇರ್ದ್ 2003ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ದೇಸೊರ್ಮೆ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ 1,198 ಶಾಖೆಲು, 193 ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಛೇರಿಲು ಬೊಕ್ಕ 1,287ಡು ಎಚ್ಚ ಎಟಿಎಂಲು ಉಲ್ಲ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇತ್ತೆ ೭ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು.

==ಇತಿಹಾಸ==

1997–98ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಮುಂಬೈ ಮೂಲದ ಮೂಜಿ ಜನ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಲಾಯಿನ ರಾಣಾ ಕಪೂರ್, ಅಶೋಕ್ ಕಪೂರ್ ಬೊಕ್ಕ ಹರಕೀರತ್ ಸಿಂಗ್ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ದೇಶದ ರಾಬೋಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವೊಡು 'ರಾಬೋ ಇಂಡಿಯಾ ಫೈನಾನ್ಸ್' ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

2003ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಈ ಮೂಜಿ ಜನ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಲು ರಾಬೋ ಇಂಡಿಯಾ ಫೈನಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಅಕ್ಲೆನ ಪಾಲನ್ ಮಾರ್‌ದ್, ಬತ್ತಿನ ದುಡ್ಡುಡು 'ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್' ಅನ್ನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಮೇ 2004 ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ದ್  ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆಯಿಂಡ್. ಸುರುಟು, ರಾಣಾ ಕಪೂರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಶೋಕ್ ಕಪೂರ್ ತಲಾ ಶೇ. 26 ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ ಹೊಂದ್‌ದಿತ್ತೆರ್, ರಾಬೋಬ್ಯಾಂಕ್ ಶೇ. 20 ದಾತ್, ಸುರುಟು ನೇಮಕ ಆಯಿನ ನಿರ್ದೇಶಕರೆಗ್ ಶೇ. 3 ಬೊಕ್ಕ ಒರಿದಿನ ಶೇ. 25 ಪಾಲನ್ ಖಾಸಗಿ ಈಕ್ವಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಹೊಂದ್‌ದಿತ್ತ. ಸುರುತ ಶಾಖೆನ್ ಆಗಸ್ಟ್ 2004 ಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಜೂನ್ 2005 ಡ್ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಲೆಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಆಂಡ್.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016 ಡ್, ಮಾರುಕಟ್ಟೆದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿದ ಕಾರಣೊಡ್ದು ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಷೇರು ಮಾರಾಟನ್ ರದ್ದು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ, ಹೊಸ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಲೆನ ತಂಡನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಪನಿ ತನ್ನ ವಿಫಲ ಆಯಿನ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಕೆಲಸನ್ ಪಿರ ಸುರು ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

2020 ರ ಸುರುಕು, ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆವಂದೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಭಾರಿ ಹಾಳಾಂಡ್. ಉಂದು ಸಾಲದ ನಷ್ಟೊಲೆಗ್ ಕಾರಣ ಆದ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ರೇಟಿಂಗ್‌ಲು ಕುಸಿದ್ ಪೋಂಡ್, ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರ್ ಬಾಂಡ್ ಒಪ್ಪಂದಲೆನ್ ಪಿರ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರಾಹಕರೆರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಠೇವಣಿಲೆನ್ ಪಿರ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

5 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ದ್, ಆರ್‌ಬಿಐ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ ದೆತೊಂಡ್. ಆರ್‌ಬಿಐ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಮಂಡಳಿನ್ ಪುನರ್ರಚನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಅಧಿಕಾರಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್ ಇತ್ತಿನ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆನ್ ಎಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಿಇಒ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕೇತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸುನಿಲ್ ಮೆಹ್ತಾ ಮೆರೆನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕೇತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.
 
ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮಿತ್ತ್, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್‌ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಲು ಪುನರ್ರಚನಾ ಯೋಜನೆದ ಮೂಲಕ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

==ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ==

'ಯೆಸ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ (ಇಂಡಿಯಾ) ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಉಂದು ಚಿಲ್ಲರೆ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್, ಮಲ್ಲ ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರೆಗ್  ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್ ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಇಕ್ವಿಟಿ ಮಾರಾಟ ಬೊಕ್ಕ ಹೂಡಿಕೆ ಸಲಹೆದಂಚಿನ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

==ನಿಷೇಧ==

5 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ದ್, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರೆನ ಬೊಕ್ಕ ಠೇವಣಿದಾರೆರೆನ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಡ್ದು ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿನ್ ಅಮಾನತು ಮಲ್ತ್ದ್ ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ದೆತೊನುವೆ ಬೊಕ್ಕ ಇಂದೆತ್ತ ವಹಿವಾಟುದ ಮಿತ್ತ್ 30 ದಿನತ್ತ ನಿಷೇಧ ಹೇರುವೆ ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಈ ನಿಷೇಧದ ಅವಧಿಡ್, ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್ ಬರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮುಟ್ಟ ಅಕ್ಲೆನ ಖಾತೆಡ್ದ್ ಗರಿಷ್ಠ ₹50,000 ಮುಟ್ಟ ಮಾತ್ರ ಪಿರ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಅವಕಾಶ ಕೊರಿಯೆರ್. ಆಂಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಲು, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ವೆಚ್ಚ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ಮೆದಂಚಿನ ಕಡ್ಡಾಯ ಸಮಾರಂಭದ ವೆಚ್ಚದಂಚಿನ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಡ್ ಮಾತ್ರ, ಆರ್‌ಬಿಐ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೆತೊಂದು ಹೆಚ್ಚದ ದುಡ್ಡು ದೆಪ್ಪೆರೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂದೆಡ್ದ್ ಬಳಕೆದಾರೆರ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಹಿವಾಟು ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಯುಪಿಐ (UPI) ಪಾವತಿ ಸೇವೆಲೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ಭಾರಿ ತೊಂದರೆ ಆಂಡ್.

===ನಿಷೇಧ ಮಲ್ತಿನಿ ದಾಯೆ===

ಆರ್‌ಬಿಐ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಹಿವಾಟುದ ಮಿತ್ತ್ 30 ದಿನದ ನಿಷೇಧ ಹೇರೆರೆ ನಾಲ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಇತ್ತ್ಂಡ್:

# ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಆಸ್ತಿಲೆನ ಭಾರಿ ಹೆಚ್ಚಳ- ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೊರ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಲಲು - ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ ಗ್ರೂಪ್, ಐಎಲ್&amp;ಎಫ್ಎಸ್, ಡಿಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್ ನಂಚಿನ ಸಂಕಟಡಿತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಗ್ ಕೊರ್ತಿನ ಸಾಲಲು - ಪಿರ ಬರವಂದೆ ವಸೂಲಾಗದ ಬಾಕಿ ದುಡ್ಡಾದ್ ಬದಲಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.
# ಪೊಸತ್ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೆರೆ ವಿಫಲ ಆಯಿನ- ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿನ್ ಸುಧಾರಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಈ ನಷ್ಟನ್ ಸರಿದೂಗಿಸೆರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗ್ ತುರ್ತಾದ್ ಹೊಸ ಬಂಡವಾಳದ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರೆಡ್ದ್ ಬಂಡವಾಳ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸೆರೆ ವಿಫಲ ಆಂಡ್.
# ತಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಸುಳ್ಳು ವರದಿಲು- ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಕೈಟಿತ್ತಿನ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಆಸ್ತಿಲೆನ ನಿಜವಾದ ಮೊತ್ತನ್ ದೆಂಗಾದ್ ದೀದ್, ಆರ್‌ಬಿಐಗೆ ಕಮ್ಮಿ ಪ್ರಮಾಣದ ವರದಿ ಕೊರ್ತಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ, ನಮಕ್ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಪಂದ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೆಗ್ ತಪ್ಪು ಭರವಸೆದ ಹೇಳಿಕೆಲೆನ್ ಕೊರೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್.
# ಠೇವಣಿಲೆನ್ ಪಿರ ದೆತೊಂಡಿನ ಗ್ರಾಹಕರೆರ್- ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಳಾವೊಂದುಪ್ಪುನ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿನ ತಕ್ಷಣ, ಮಲ್ಲ ಗ್ರಾಹಕರೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಅಕ್ಲೆನ ಠೇವಣಿಲೆನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ದ್ ಭಾರಿ ಬೇಗ ಪಿರ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂದೆಡ್ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ದೈನಂದಿನ ವಹಿವಾಟುಗ್ ದುಡ್ಡದ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಂಡ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪೂರ ಮುರ್ಕುನೆನ್ ತಡೆಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರೆನ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಡ್ದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತ್ದ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ದೆತೊಂಡ್.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]</text>
      <sha1>jvadqyn7fxiv190uhi5htt2s1k2p0it</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362369</id>
      <parentid>362368</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T16:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಬ್ಯಾಂಕುಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>362369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12076" sha1="78km6t9w5b24jaokdupiwnbcbwj15of" xml:space="preserve">ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಂಜಿ ಭಾರತದ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಇಂದೆತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಮುಂಬೈಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಚಿಲ್ಲರೆ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್, ಎಂಎಸ್ಎಂಇಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ರಾಣಾ ಕಪೂರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಶೋಕ್ ಕಪೂರ್ ಸೇರ್ದ್ 2003ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ದೇಸೊರ್ಮೆ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ 1,198 ಶಾಖೆಲು, 193 ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಛೇರಿಲು ಬೊಕ್ಕ 1,287ಡು ಎಚ್ಚ ಎಟಿಎಂಲು ಉಲ್ಲ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇತ್ತೆ ೭ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು.

==ಇತಿಹಾಸ==

1997–98ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಮುಂಬೈ ಮೂಲದ ಮೂಜಿ ಜನ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಲಾಯಿನ ರಾಣಾ ಕಪೂರ್, ಅಶೋಕ್ ಕಪೂರ್ ಬೊಕ್ಕ ಹರಕೀರತ್ ಸಿಂಗ್ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ದೇಶದ ರಾಬೋಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವೊಡು 'ರಾಬೋ ಇಂಡಿಯಾ ಫೈನಾನ್ಸ್' ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

2003ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಈ ಮೂಜಿ ಜನ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಲು ರಾಬೋ ಇಂಡಿಯಾ ಫೈನಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಅಕ್ಲೆನ ಪಾಲನ್ ಮಾರ್‌ದ್, ಬತ್ತಿನ ದುಡ್ಡುಡು 'ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್' ಅನ್ನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಮೇ 2004 ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ದ್  ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆಯಿಂಡ್. ಸುರುಟು, ರಾಣಾ ಕಪೂರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಶೋಕ್ ಕಪೂರ್ ತಲಾ ಶೇ. 26 ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ ಹೊಂದ್‌ದಿತ್ತೆರ್, ರಾಬೋಬ್ಯಾಂಕ್ ಶೇ. 20 ದಾತ್, ಸುರುಟು ನೇಮಕ ಆಯಿನ ನಿರ್ದೇಶಕರೆಗ್ ಶೇ. 3 ಬೊಕ್ಕ ಒರಿದಿನ ಶೇ. 25 ಪಾಲನ್ ಖಾಸಗಿ ಈಕ್ವಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಹೊಂದ್‌ದಿತ್ತ. ಸುರುತ ಶಾಖೆನ್ ಆಗಸ್ಟ್ 2004 ಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಜೂನ್ 2005 ಡ್ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಲೆಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಆಂಡ್.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016 ಡ್, ಮಾರುಕಟ್ಟೆದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿದ ಕಾರಣೊಡ್ದು ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಷೇರು ಮಾರಾಟನ್ ರದ್ದು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ, ಹೊಸ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಲೆನ ತಂಡನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಪನಿ ತನ್ನ ವಿಫಲ ಆಯಿನ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಕೆಲಸನ್ ಪಿರ ಸುರು ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

2020 ರ ಸುರುಕು, ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆವಂದೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಭಾರಿ ಹಾಳಾಂಡ್. ಉಂದು ಸಾಲದ ನಷ್ಟೊಲೆಗ್ ಕಾರಣ ಆದ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ರೇಟಿಂಗ್‌ಲು ಕುಸಿದ್ ಪೋಂಡ್, ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರ್ ಬಾಂಡ್ ಒಪ್ಪಂದಲೆನ್ ಪಿರ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರಾಹಕರೆರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಠೇವಣಿಲೆನ್ ಪಿರ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

5 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ದ್, ಆರ್‌ಬಿಐ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ ದೆತೊಂಡ್. ಆರ್‌ಬಿಐ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಮಂಡಳಿನ್ ಪುನರ್ರಚನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಅಧಿಕಾರಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್ ಇತ್ತಿನ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆನ್ ಎಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಿಇಒ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕೇತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸುನಿಲ್ ಮೆಹ್ತಾ ಮೆರೆನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕೇತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.
 
ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮಿತ್ತ್, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್‌ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಲು ಪುನರ್ರಚನಾ ಯೋಜನೆದ ಮೂಲಕ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

==ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ==

'ಯೆಸ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ (ಇಂಡಿಯಾ) ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಉಂದು ಚಿಲ್ಲರೆ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್, ಮಲ್ಲ ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರೆಗ್  ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್ ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಇಕ್ವಿಟಿ ಮಾರಾಟ ಬೊಕ್ಕ ಹೂಡಿಕೆ ಸಲಹೆದಂಚಿನ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

==ನಿಷೇಧ==

5 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ದ್, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರೆನ ಬೊಕ್ಕ ಠೇವಣಿದಾರೆರೆನ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಡ್ದು ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿನ್ ಅಮಾನತು ಮಲ್ತ್ದ್ ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ದೆತೊನುವೆ ಬೊಕ್ಕ ಇಂದೆತ್ತ ವಹಿವಾಟುದ ಮಿತ್ತ್ 30 ದಿನತ್ತ ನಿಷೇಧ ಹೇರುವೆ ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಈ ನಿಷೇಧದ ಅವಧಿಡ್, ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್ ಬರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮುಟ್ಟ ಅಕ್ಲೆನ ಖಾತೆಡ್ದ್ ಗರಿಷ್ಠ ₹50,000 ಮುಟ್ಟ ಮಾತ್ರ ಪಿರ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಅವಕಾಶ ಕೊರಿಯೆರ್. ಆಂಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಲು, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ವೆಚ್ಚ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ಮೆದಂಚಿನ ಕಡ್ಡಾಯ ಸಮಾರಂಭದ ವೆಚ್ಚದಂಚಿನ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಡ್ ಮಾತ್ರ, ಆರ್‌ಬಿಐ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೆತೊಂದು ಹೆಚ್ಚದ ದುಡ್ಡು ದೆಪ್ಪೆರೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂದೆಡ್ದ್ ಬಳಕೆದಾರೆರ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಹಿವಾಟು ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಯುಪಿಐ (UPI) ಪಾವತಿ ಸೇವೆಲೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ಭಾರಿ ತೊಂದರೆ ಆಂಡ್.

===ನಿಷೇಧ ಮಲ್ತಿನಿ ದಾಯೆ===

ಆರ್‌ಬಿಐ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಹಿವಾಟುದ ಮಿತ್ತ್ 30 ದಿನದ ನಿಷೇಧ ಹೇರೆರೆ ನಾಲ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಇತ್ತ್ಂಡ್:

# ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಆಸ್ತಿಲೆನ ಭಾರಿ ಹೆಚ್ಚಳ- ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೊರ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಲಲು - ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ ಗ್ರೂಪ್, ಐಎಲ್&amp;ಎಫ್ಎಸ್, ಡಿಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್ ನಂಚಿನ ಸಂಕಟಡಿತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಗ್ ಕೊರ್ತಿನ ಸಾಲಲು - ಪಿರ ಬರವಂದೆ ವಸೂಲಾಗದ ಬಾಕಿ ದುಡ್ಡಾದ್ ಬದಲಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.
# ಪೊಸತ್ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೆರೆ ವಿಫಲ ಆಯಿನ- ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿನ್ ಸುಧಾರಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಈ ನಷ್ಟನ್ ಸರಿದೂಗಿಸೆರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗ್ ತುರ್ತಾದ್ ಹೊಸ ಬಂಡವಾಳದ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರೆಡ್ದ್ ಬಂಡವಾಳ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸೆರೆ ವಿಫಲ ಆಂಡ್.
# ತಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಸುಳ್ಳು ವರದಿಲು- ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಕೈಟಿತ್ತಿನ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಆಸ್ತಿಲೆನ ನಿಜವಾದ ಮೊತ್ತನ್ ದೆಂಗಾದ್ ದೀದ್, ಆರ್‌ಬಿಐಗೆ ಕಮ್ಮಿ ಪ್ರಮಾಣದ ವರದಿ ಕೊರ್ತಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ, ನಮಕ್ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಪಂದ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೆಗ್ ತಪ್ಪು ಭರವಸೆದ ಹೇಳಿಕೆಲೆನ್ ಕೊರೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್.
# ಠೇವಣಿಲೆನ್ ಪಿರ ದೆತೊಂಡಿನ ಗ್ರಾಹಕರೆರ್- ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಳಾವೊಂದುಪ್ಪುನ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿನ ತಕ್ಷಣ, ಮಲ್ಲ ಗ್ರಾಹಕರೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಅಕ್ಲೆನ ಠೇವಣಿಲೆನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ದ್ ಭಾರಿ ಬೇಗ ಪಿರ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂದೆಡ್ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ದೈನಂದಿನ ವಹಿವಾಟುಗ್ ದುಡ್ಡದ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಂಡ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪೂರ ಮುರ್ಕುನೆನ್ ತಡೆಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರೆನ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಡ್ದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತ್ದ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ದೆತೊಂಡ್.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]</text>
      <sha1>78km6t9w5b24jaokdupiwnbcbwj15of</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362370</id>
      <parentid>362369</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T16:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>362370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12177" sha1="koaupg86qg62wcoqtly9imcaoi64lbn" xml:space="preserve">ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಂಜಿ ಭಾರತದ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಇಂದೆತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಮುಂಬೈಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಚಿಲ್ಲರೆ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್, ಎಂಎಸ್ಎಂಇಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ರಾಣಾ ಕಪೂರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಶೋಕ್ ಕಪೂರ್ ಸೇರ್ದ್ 2003ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ದೇಸೊರ್ಮೆ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ 1,198 ಶಾಖೆಲು, 193 ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಛೇರಿಲು ಬೊಕ್ಕ 1,287ಡು ಎಚ್ಚ ಎಟಿಎಂಲು ಉಲ್ಲ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇತ್ತೆ ೭ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು.

==ಇತಿಹಾಸ==

1997–98ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಮುಂಬೈ ಮೂಲದ ಮೂಜಿ ಜನ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಲಾಯಿನ ರಾಣಾ ಕಪೂರ್, ಅಶೋಕ್ ಕಪೂರ್ ಬೊಕ್ಕ ಹರಕೀರತ್ ಸಿಂಗ್ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ದೇಶದ ರಾಬೋಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವೊಡು 'ರಾಬೋ ಇಂಡಿಯಾ ಫೈನಾನ್ಸ್' ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

2003ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಈ ಮೂಜಿ ಜನ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಲು ರಾಬೋ ಇಂಡಿಯಾ ಫೈನಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಅಕ್ಲೆನ ಪಾಲನ್ ಮಾರ್‌ದ್, ಬತ್ತಿನ ದುಡ್ಡುಡು 'ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್' ಅನ್ನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಮೇ 2004 ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ದ್  ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆಯಿಂಡ್. ಸುರುಟು, ರಾಣಾ ಕಪೂರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಶೋಕ್ ಕಪೂರ್ ತಲಾ ಶೇ. 26 ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ ಹೊಂದ್‌ದಿತ್ತೆರ್, ರಾಬೋಬ್ಯಾಂಕ್ ಶೇ. 20 ದಾತ್, ಸುರುಟು ನೇಮಕ ಆಯಿನ ನಿರ್ದೇಶಕರೆಗ್ ಶೇ. 3 ಬೊಕ್ಕ ಒರಿದಿನ ಶೇ. 25 ಪಾಲನ್ ಖಾಸಗಿ ಈಕ್ವಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಹೊಂದ್‌ದಿತ್ತ. ಸುರುತ ಶಾಖೆನ್ ಆಗಸ್ಟ್ 2004 ಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಜೂನ್ 2005 ಡ್ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಲೆಡ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಆಂಡ್.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016 ಡ್, ಮಾರುಕಟ್ಟೆದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿದ ಕಾರಣೊಡ್ದು ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಷೇರು ಮಾರಾಟನ್ ರದ್ದು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ, ಹೊಸ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಲೆನ ತಂಡನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಪನಿ ತನ್ನ ವಿಫಲ ಆಯಿನ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಕೆಲಸನ್ ಪಿರ ಸುರು ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

2020 ರ ಸುರುಕು, ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆವಂದೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಭಾರಿ ಹಾಳಾಂಡ್. ಉಂದು ಸಾಲದ ನಷ್ಟೊಲೆಗ್ ಕಾರಣ ಆದ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ರೇಟಿಂಗ್‌ಲು ಕುಸಿದ್ ಪೋಂಡ್, ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರ್ ಬಾಂಡ್ ಒಪ್ಪಂದಲೆನ್ ಪಿರ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರಾಹಕರೆರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಠೇವಣಿಲೆನ್ ಪಿರ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

5 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ದ್, ಆರ್‌ಬಿಐ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ ದೆತೊಂಡ್. ಆರ್‌ಬಿಐ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಮಂಡಳಿನ್ ಪುನರ್ರಚನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಅಧಿಕಾರಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್ ಇತ್ತಿನ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಮೆರೆನ್ ಎಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಿಇಒ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕೇತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸುನಿಲ್ ಮೆಹ್ತಾ ಮೆರೆನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕೇತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.
 
ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮಿತ್ತ್, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್‌ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಆಕ್ಸಿಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಲು ಪುನರ್ರಚನಾ ಯೋಜನೆದ ಮೂಲಕ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

==ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ==

'ಯೆಸ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ (ಇಂಡಿಯಾ) ಲಿಮಿಟೆಡ್' ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಉಂದು ಚಿಲ್ಲರೆ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್, ಮಲ್ಲ ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರೆಗ್  ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್ ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಇಕ್ವಿಟಿ ಮಾರಾಟ ಬೊಕ್ಕ ಹೂಡಿಕೆ ಸಲಹೆದಂಚಿನ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

==ನಿಷೇಧ==

5 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ದ್, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರೆನ ಬೊಕ್ಕ ಠೇವಣಿದಾರೆರೆನ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಡ್ದು ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿನ್ ಅಮಾನತು ಮಲ್ತ್ದ್ ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ದೆತೊನುವೆ ಬೊಕ್ಕ ಇಂದೆತ್ತ ವಹಿವಾಟುದ ಮಿತ್ತ್ 30 ದಿನತ್ತ ನಿಷೇಧ ಹೇರುವೆ ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಈ ನಿಷೇಧದ ಅವಧಿಡ್, ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರೆಗ್ ಬರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮುಟ್ಟ ಅಕ್ಲೆನ ಖಾತೆಡ್ದ್ ಗರಿಷ್ಠ ₹50,000 ಮುಟ್ಟ ಮಾತ್ರ ಪಿರ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಅವಕಾಶ ಕೊರಿಯೆರ್. ಆಂಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಲು, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ವೆಚ್ಚ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ಮೆದಂಚಿನ ಕಡ್ಡಾಯ ಸಮಾರಂಭದ ವೆಚ್ಚದಂಚಿನ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಡ್ ಮಾತ್ರ, ಆರ್‌ಬಿಐ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೆತೊಂದು ಹೆಚ್ಚದ ದುಡ್ಡು ದೆಪ್ಪೆರೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂದೆಡ್ದ್ ಬಳಕೆದಾರೆರ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಹಿವಾಟು ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಯುಪಿಐ (UPI) ಪಾವತಿ ಸೇವೆಲೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ಭಾರಿ ತೊಂದರೆ ಆಂಡ್.

===ನಿಷೇಧ ಮಲ್ತಿನಿ ದಾಯೆ===

ಆರ್‌ಬಿಐ ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಹಿವಾಟುದ ಮಿತ್ತ್ 30 ದಿನದ ನಿಷೇಧ ಹೇರೆರೆ ನಾಲ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಇತ್ತ್ಂಡ್:

# ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಆಸ್ತಿಲೆನ ಭಾರಿ ಹೆಚ್ಚಳ- ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೊರ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಲಲು - ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ ಗ್ರೂಪ್, ಐಎಲ್&amp;ಎಫ್ಎಸ್, ಡಿಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್ ನಂಚಿನ ಸಂಕಟಡಿತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಗ್ ಕೊರ್ತಿನ ಸಾಲಲು - ಪಿರ ಬರವಂದೆ ವಸೂಲಾಗದ ಬಾಕಿ ದುಡ್ಡಾದ್ ಬದಲಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.
# ಪೊಸತ್ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೆರೆ ವಿಫಲ ಆಯಿನ- ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿನ್ ಸುಧಾರಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಈ ನಷ್ಟನ್ ಸರಿದೂಗಿಸೆರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗ್ ತುರ್ತಾದ್ ಹೊಸ ಬಂಡವಾಳದ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರೆಡ್ದ್ ಬಂಡವಾಳ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸೆರೆ ವಿಫಲ ಆಂಡ್.
# ತಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಸುಳ್ಳು ವರದಿಲು- ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಕೈಟಿತ್ತಿನ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಆಸ್ತಿಲೆನ ನಿಜವಾದ ಮೊತ್ತನ್ ದೆಂಗಾದ್ ದೀದ್, ಆರ್‌ಬಿಐಗೆ ಕಮ್ಮಿ ಪ್ರಮಾಣದ ವರದಿ ಕೊರ್ತಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ, ನಮಕ್ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಪಂದ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರೆಗ್ ತಪ್ಪು ಭರವಸೆದ ಹೇಳಿಕೆಲೆನ್ ಕೊರೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್.
# ಠೇವಣಿಲೆನ್ ಪಿರ ದೆತೊಂಡಿನ ಗ್ರಾಹಕರೆರ್- ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಳಾವೊಂದುಪ್ಪುನ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿನ ತಕ್ಷಣ, ಮಲ್ಲ ಗ್ರಾಹಕರೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಅಕ್ಲೆನ ಠೇವಣಿಲೆನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ದ್ ಭಾರಿ ಬೇಗ ಪಿರ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂದೆಡ್ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ದೈನಂದಿನ ವಹಿವಾಟುಗ್ ದುಡ್ಡದ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಂಡ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪೂರ ಮುರ್ಕುನೆನ್ ತಡೆಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರೆನ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಡ್ದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತ್ದ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ದೆತೊಂಡ್.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]]</text>
      <sha1>koaupg86qg62wcoqtly9imcaoi64lbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27421</id>
    <revision>
      <id>362371</id>
      <parentid>362346</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T17:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>Removed redirect to [[ಯೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]]</comment>
      <origin>362371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9046" sha1="0cqogqkimncr25ecbk1bzr3exs3yjxw" xml:space="preserve">ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ -ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಭಾರತೀಯ ಜೀವ ವಿಮಾ ನಿಗಮ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಅಡಿಟ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಒಂಜಿ ಅನುಸೂಚಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದುಂಡು. 1964ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಡಿತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಐಡಿಬಿಐನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸುರುಟ್ಟು ಉಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆದ ರೂಪೊಡು ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗ್ ದುಡ್ಡುದ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.

2005ಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಅಯಿತ್ತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ “ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್” ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್ಸಾಯೆರ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಲು (NPA) ಜಾಸ್ತಿಯಾಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಹಣೆದ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಡ್ದ್ ಆಯಿನ ತೊಂದರೆದ ಕಾರಣೊಡ್ದು, 2019ರ ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್‌ಐಸಿಗ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ನಿರ್ವಹಣೆನ್ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಎಲ್‌ಐಸಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಒಟ್ಟು ಪಾವತಿ ಮಲ್ತಿನ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳದ 51% ಪಾಲನ್ ತನ್ನ ವಶಕ್ ದೆತೊಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಜನವರಿ 21ಡ್ದ್ ಜಾರಿಗ್ ಬರ್ಪುನಂಚ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ “ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್&quot; (Private Sector Bank) ಪಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಬೊಕ್ಕ ಪರೋಕ್ಷ ಷೇರುಹಂಚಿಕೆ ಸುಮಾರು 95%ದಾತ್ ಉಂಡು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ದಿನಾಂಕ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019ದ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾತಾ ಇಲಾಖೆಲು ಹಣಕಾಸುದ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕನೇ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಕೊರ್ತುಂಡು.

ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SIDBI), ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (EXIM Bank), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (NSE), ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (SEBI) ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (NSDL) ಇಂಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ತನ್ಕುಲೆನ ಮೂಲೊನ್ ಐಡಿಬಿಐಡೇ ಹೊಂದುದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು.
==ಇತಿಹಾಸ==
ಐಡಿಬಿಐನ್ 1964ಡ್ ಸಂಸತ್ತ್‌ದ ಕಾಯ್ದೆದ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ ದುಡ್ಡುದ ಸಹಾಯ ಕೊರ್ಪುನ, ಅಯಿತ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತೇಜನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಬುಳೆತ್ಂಡ್.

ಐಡಿಬಿಐ ಪೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಲೆಗ್, ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆನ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಆಧುನೀಕರಣ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.

1995ರ ಜುಲೈಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ತನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲ್ ಶೇ.100ಡ್ದ್ ಶೇ.75ದಾತ್ ಕಡಮೆ ಆಂಡ್.

ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಲೆಗ್ ದುಂಬುದ ಅವಧಿಡ್ (1964–1991), ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿ ಮಲ್ತಿನ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್’ ಧ್ಯೇಯದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೊಡು ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊರ್ಪುನೆಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ, ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ಬೆಂಬಲ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಧಾರಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಉಂದು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.

ಐಡಿಬಿಐ ಬೆಂಬಲದೊಟ್ಟುಗು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿನ ಅತ್ತಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (ಸೆಬಿ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಇ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಡಿಎಲ್), ಸ್ಟಾಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಕ್ಸಿಮ್ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸಿಡ್ಬಿ) ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.

==ಸ್ವಾಧೀನ==
2006ಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿನ್ ಹೊಂದ್ ದಿತ್ತಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತೊಂಡ್. ಈ ಸ್ವಾಧೀನಡ್ದಾತ್ರ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಶಾಖೆಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ್. ಸ್ವಾಧೀನಗ್ ದುಂಬು 195 ಶಾಖೆಲೆನ್ ಇತ್ತಿನ, ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ವಿಲೀನದ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಶಾಖಾ ಜಾಲನ್ 425 ಶಾಖೆಲೆನ ಮುಟ್ಟ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ವಿಲೀನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿನ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಪುನ ಒಟ್ಟುಗೇ ಅಯಿತ್ತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಸಹಾಯ ಆಂಡ್.
==ಉಲ್ಲೇಕ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>0cqogqkimncr25ecbk1bzr3exs3yjxw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362372</id>
      <parentid>362371</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T18:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <origin>362372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10177" sha1="ek8oz4c4vqfsd52ep5x0ymiwwr6565u" xml:space="preserve">ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ -ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಭಾರತೀಯ ಜೀವ ವಿಮಾ ನಿಗಮ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಅಡಿಟ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಒಂಜಿ ಅನುಸೂಚಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದುಂಡು. 1964ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಡಿತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಐಡಿಬಿಐನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸುರುಟ್ಟು ಉಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆದ ರೂಪೊಡು ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗ್ ದುಡ್ಡುದ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

2005ಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಅಯಿತ್ತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ “ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್” ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್ಸಾಯೆರ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಲು ಜಾಸ್ತಿಯಾಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಹಣೆದ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಡ್ದ್ ಆಯಿನ ತೊಂದರೆದ ಕಾರಣೊಡ್ದು, 2019ರ ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್‌ಐಸಿಗ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ನಿರ್ವಹಣೆನ್ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಎಲ್‌ಐಸಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಒಟ್ಟು ಪಾವತಿ ಮಲ್ತಿನ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳದ 51% ಪಾಲನ್ ತನ್ನ ವಶಕ್ ದೆತೊಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಜನವರಿ 21ಡ್ದ್ ಜಾರಿಗ್ ಬರ್ಪುನಂಚ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ “ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್&quot; ಪಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಬೊಕ್ಕ ಪರೋಕ್ಷ ಷೇರುಹಂಚಿಕೆ ಸುಮಾರು 95%ದಾತ್ ಉಂಡು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ದಿನಾಂಕ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019ದ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾತಾ ಇಲಾಖೆಲು ಹಣಕಾಸುದ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕನೇ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಕೊರ್ತುಂಡು.

ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SIDBI), ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (EXIM Bank), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (NSE), ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (SEBI) ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (NSDL) ಇಂಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ತನ್ಕುಲೆನ ಮೂಲೊನ್ ಐಡಿಬಿಐಡೇ ಹೊಂದುದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು.
==ಇತಿಹಾಸ==
ಐಡಿಬಿಐನ್ 1964ಡ್ ಸಂಸತ್ತ್‌ದ ಕಾಯ್ದೆದ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ ದುಡ್ಡುದ ಸಹಾಯ ಕೊರ್ಪುನ, ಅಯಿತ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತೇಜನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಬುಳೆತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 May 1964 |title=The Industrial Development Bank Of India Act, 1964 |url=https://indiankanoon.org/doc/1403851/ |access-date=6 January 2026 |website=Indian Kanoon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Issues relating to Industrial Development Bank of India Limited |url=https://eparlib.sansad.in/bitstream/123456789/732292/1/9766.pdf |access-date=6 January 2026 |website=Parliament Library, [[Parliament House, New Delhi|Sansad Bhavan]]}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಪೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಲೆಗ್, ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆನ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಆಧುನೀಕರಣ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.

1995ರ ಜುಲೈಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ತನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲ್ ಶೇ.100ಡ್ದ್ ಶೇ.75ದಾತ್ ಕಡಮೆ ಆಂಡ್.

ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಲೆಗ್ ದುಂಬುದ ಅವಧಿಡ್ (1964–1991), ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿ ಮಲ್ತಿನ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್’ ಧ್ಯೇಯದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೊಡು ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊರ್ಪುನೆಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ, ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ಬೆಂಬಲ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಧಾರಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಉಂದು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಬೆಂಬಲದೊಟ್ಟುಗು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿನ ಅತ್ತಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (ಸೆಬಿ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಇ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಡಿಎಲ್), ಸ್ಟಾಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಕ್ಸಿಮ್ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸಿಡ್ಬಿ) ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==ಸ್ವಾಧೀನ==
2006ಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿನ್ ಹೊಂದ್ ದಿತ್ತಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತೊಂಡ್. ಈ ಸ್ವಾಧೀನಡ್ದಾತ್ರ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಶಾಖೆಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ್. ಸ್ವಾಧೀನಗ್ ದುಂಬು 195 ಶಾಖೆಲೆನ್ ಇತ್ತಿನ, ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ವಿಲೀನದ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಶಾಖಾ ಜಾಲನ್ 425 ಶಾಖೆಲೆನ ಮುಟ್ಟ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ವಿಲೀನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿನ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಪುನ ಒಟ್ಟುಗೇ ಅಯಿತ್ತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಸಹಾಯ ಆಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಕ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ek8oz4c4vqfsd52ep5x0ymiwwr6565u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362373</id>
      <parentid>362372</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T18:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mahaveer Indra, ಪುಟೊ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Mahaveer Indra/ಕಲ್ಪುನಕಳ1]] ನ್ [[ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್: ಪೊಸ ಬರವು</comment>
      <origin>362372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10177" sha1="ek8oz4c4vqfsd52ep5x0ymiwwr6565u" xml:space="preserve">ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ -ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಭಾರತೀಯ ಜೀವ ವಿಮಾ ನಿಗಮ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಅಡಿಟ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಒಂಜಿ ಅನುಸೂಚಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದುಂಡು. 1964ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಡಿತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಐಡಿಬಿಐನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸುರುಟ್ಟು ಉಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆದ ರೂಪೊಡು ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗ್ ದುಡ್ಡುದ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

2005ಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಅಯಿತ್ತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ “ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್” ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್ಸಾಯೆರ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಲು ಜಾಸ್ತಿಯಾಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಹಣೆದ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಡ್ದ್ ಆಯಿನ ತೊಂದರೆದ ಕಾರಣೊಡ್ದು, 2019ರ ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್‌ಐಸಿಗ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ನಿರ್ವಹಣೆನ್ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಎಲ್‌ಐಸಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಒಟ್ಟು ಪಾವತಿ ಮಲ್ತಿನ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳದ 51% ಪಾಲನ್ ತನ್ನ ವಶಕ್ ದೆತೊಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಜನವರಿ 21ಡ್ದ್ ಜಾರಿಗ್ ಬರ್ಪುನಂಚ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ “ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್&quot; ಪಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಬೊಕ್ಕ ಪರೋಕ್ಷ ಷೇರುಹಂಚಿಕೆ ಸುಮಾರು 95%ದಾತ್ ಉಂಡು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ದಿನಾಂಕ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019ದ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾತಾ ಇಲಾಖೆಲು ಹಣಕಾಸುದ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕನೇ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಕೊರ್ತುಂಡು.

ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SIDBI), ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (EXIM Bank), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (NSE), ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (SEBI) ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (NSDL) ಇಂಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ತನ್ಕುಲೆನ ಮೂಲೊನ್ ಐಡಿಬಿಐಡೇ ಹೊಂದುದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು.
==ಇತಿಹಾಸ==
ಐಡಿಬಿಐನ್ 1964ಡ್ ಸಂಸತ್ತ್‌ದ ಕಾಯ್ದೆದ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ ದುಡ್ಡುದ ಸಹಾಯ ಕೊರ್ಪುನ, ಅಯಿತ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತೇಜನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಬುಳೆತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 May 1964 |title=The Industrial Development Bank Of India Act, 1964 |url=https://indiankanoon.org/doc/1403851/ |access-date=6 January 2026 |website=Indian Kanoon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Issues relating to Industrial Development Bank of India Limited |url=https://eparlib.sansad.in/bitstream/123456789/732292/1/9766.pdf |access-date=6 January 2026 |website=Parliament Library, [[Parliament House, New Delhi|Sansad Bhavan]]}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಪೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಲೆಗ್, ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆನ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಆಧುನೀಕರಣ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.

1995ರ ಜುಲೈಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ತನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲ್ ಶೇ.100ಡ್ದ್ ಶೇ.75ದಾತ್ ಕಡಮೆ ಆಂಡ್.

ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಲೆಗ್ ದುಂಬುದ ಅವಧಿಡ್ (1964–1991), ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿ ಮಲ್ತಿನ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್’ ಧ್ಯೇಯದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೊಡು ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊರ್ಪುನೆಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ, ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ಬೆಂಬಲ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಧಾರಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಉಂದು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಬೆಂಬಲದೊಟ್ಟುಗು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿನ ಅತ್ತಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (ಸೆಬಿ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಇ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಡಿಎಲ್), ಸ್ಟಾಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಕ್ಸಿಮ್ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸಿಡ್ಬಿ) ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==ಸ್ವಾಧೀನ==
2006ಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿನ್ ಹೊಂದ್ ದಿತ್ತಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತೊಂಡ್. ಈ ಸ್ವಾಧೀನಡ್ದಾತ್ರ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಶಾಖೆಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ್. ಸ್ವಾಧೀನಗ್ ದುಂಬು 195 ಶಾಖೆಲೆನ್ ಇತ್ತಿನ, ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ವಿಲೀನದ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಶಾಖಾ ಜಾಲನ್ 425 ಶಾಖೆಲೆನ ಮುಟ್ಟ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ವಿಲೀನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿನ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಪುನ ಒಟ್ಟುಗೇ ಅಯಿತ್ತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಸಹಾಯ ಆಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಕ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ek8oz4c4vqfsd52ep5x0ymiwwr6565u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362375</id>
      <parentid>362373</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T18:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಬ್ಯಾಂಕುಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>362375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10226" sha1="rbbr1tptys5c2hl9iipv76n46460tw2" xml:space="preserve">ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ -ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಭಾರತೀಯ ಜೀವ ವಿಮಾ ನಿಗಮ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಅಡಿಟ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಒಂಜಿ ಅನುಸೂಚಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದುಂಡು. 1964ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಡಿತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಐಡಿಬಿಐನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸುರುಟ್ಟು ಉಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆದ ರೂಪೊಡು ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗ್ ದುಡ್ಡುದ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

2005ಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಅಯಿತ್ತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ “ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್” ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್ಸಾಯೆರ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಲು ಜಾಸ್ತಿಯಾಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಹಣೆದ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಡ್ದ್ ಆಯಿನ ತೊಂದರೆದ ಕಾರಣೊಡ್ದು, 2019ರ ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್‌ಐಸಿಗ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ನಿರ್ವಹಣೆನ್ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಎಲ್‌ಐಸಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಒಟ್ಟು ಪಾವತಿ ಮಲ್ತಿನ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳದ 51% ಪಾಲನ್ ತನ್ನ ವಶಕ್ ದೆತೊಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಜನವರಿ 21ಡ್ದ್ ಜಾರಿಗ್ ಬರ್ಪುನಂಚ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ “ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್&quot; ಪಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಬೊಕ್ಕ ಪರೋಕ್ಷ ಷೇರುಹಂಚಿಕೆ ಸುಮಾರು 95%ದಾತ್ ಉಂಡು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ದಿನಾಂಕ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019ದ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾತಾ ಇಲಾಖೆಲು ಹಣಕಾಸುದ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕನೇ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಕೊರ್ತುಂಡು.

ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SIDBI), ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (EXIM Bank), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (NSE), ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (SEBI) ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (NSDL) ಇಂಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ತನ್ಕುಲೆನ ಮೂಲೊನ್ ಐಡಿಬಿಐಡೇ ಹೊಂದುದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು.
==ಇತಿಹಾಸ==
ಐಡಿಬಿಐನ್ 1964ಡ್ ಸಂಸತ್ತ್‌ದ ಕಾಯ್ದೆದ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ ದುಡ್ಡುದ ಸಹಾಯ ಕೊರ್ಪುನ, ಅಯಿತ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತೇಜನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಬುಳೆತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 May 1964 |title=The Industrial Development Bank Of India Act, 1964 |url=https://indiankanoon.org/doc/1403851/ |access-date=6 January 2026 |website=Indian Kanoon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Issues relating to Industrial Development Bank of India Limited |url=https://eparlib.sansad.in/bitstream/123456789/732292/1/9766.pdf |access-date=6 January 2026 |website=Parliament Library, [[Parliament House, New Delhi|Sansad Bhavan]]}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಪೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಲೆಗ್, ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆನ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಆಧುನೀಕರಣ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.

1995ರ ಜುಲೈಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ತನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲ್ ಶೇ.100ಡ್ದ್ ಶೇ.75ದಾತ್ ಕಡಮೆ ಆಂಡ್.

ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಲೆಗ್ ದುಂಬುದ ಅವಧಿಡ್ (1964–1991), ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿ ಮಲ್ತಿನ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್’ ಧ್ಯೇಯದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೊಡು ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊರ್ಪುನೆಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ, ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ಬೆಂಬಲ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಧಾರಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಉಂದು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಬೆಂಬಲದೊಟ್ಟುಗು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿನ ಅತ್ತಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (ಸೆಬಿ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಇ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಡಿಎಲ್), ಸ್ಟಾಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಕ್ಸಿಮ್ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸಿಡ್ಬಿ) ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==ಸ್ವಾಧೀನ==
2006ಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿನ್ ಹೊಂದ್ ದಿತ್ತಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತೊಂಡ್. ಈ ಸ್ವಾಧೀನಡ್ದಾತ್ರ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಶಾಖೆಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ್. ಸ್ವಾಧೀನಗ್ ದುಂಬು 195 ಶಾಖೆಲೆನ್ ಇತ್ತಿನ, ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ವಿಲೀನದ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಶಾಖಾ ಜಾಲನ್ 425 ಶಾಖೆಲೆನ ಮುಟ್ಟ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ವಿಲೀನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿನ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಪುನ ಒಟ್ಟುಗೇ ಅಯಿತ್ತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಸಹಾಯ ಆಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಕ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]</text>
      <sha1>rbbr1tptys5c2hl9iipv76n46460tw2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362376</id>
      <parentid>362375</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T18:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>362376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10309" sha1="d8rbcijg4mhimyetkpf4wlrmxmaww9u" xml:space="preserve">ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ -ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಭಾರತೀಯ ಜೀವ ವಿಮಾ ನಿಗಮ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಅಡಿಟ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಒಂಜಿ ಅನುಸೂಚಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದುಂಡು. 1964ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಡಿತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಐಡಿಬಿಐನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸುರುಟ್ಟು ಉಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆದ ರೂಪೊಡು ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗ್ ದುಡ್ಡುದ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

2005ಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಅಯಿತ್ತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ “ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್” ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್ಸಾಯೆರ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಲು ಜಾಸ್ತಿಯಾಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಹಣೆದ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಡ್ದ್ ಆಯಿನ ತೊಂದರೆದ ಕಾರಣೊಡ್ದು, 2019ರ ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್‌ಐಸಿಗ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ನಿರ್ವಹಣೆನ್ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಎಲ್‌ಐಸಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಒಟ್ಟು ಪಾವತಿ ಮಲ್ತಿನ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳದ 51% ಪಾಲನ್ ತನ್ನ ವಶಕ್ ದೆತೊಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಜನವರಿ 21ಡ್ದ್ ಜಾರಿಗ್ ಬರ್ಪುನಂಚ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ “ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್&quot; ಪಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಬೊಕ್ಕ ಪರೋಕ್ಷ ಷೇರುಹಂಚಿಕೆ ಸುಮಾರು 95%ದಾತ್ ಉಂಡು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ದಿನಾಂಕ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019ದ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾತಾ ಇಲಾಖೆಲು ಹಣಕಾಸುದ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕನೇ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಕೊರ್ತುಂಡು.

ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SIDBI), ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (EXIM Bank), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (NSE), ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (SEBI) ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (NSDL) ಇಂಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ತನ್ಕುಲೆನ ಮೂಲೊನ್ ಐಡಿಬಿಐಡೇ ಹೊಂದುದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು.
==ಇತಿಹಾಸ==
ಐಡಿಬಿಐನ್ 1964ಡ್ ಸಂಸತ್ತ್‌ದ ಕಾಯ್ದೆದ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ ದುಡ್ಡುದ ಸಹಾಯ ಕೊರ್ಪುನ, ಅಯಿತ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತೇಜನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಬುಳೆತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 May 1964 |title=The Industrial Development Bank Of India Act, 1964 |url=https://indiankanoon.org/doc/1403851/ |access-date=6 January 2026 |website=Indian Kanoon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Issues relating to Industrial Development Bank of India Limited |url=https://eparlib.sansad.in/bitstream/123456789/732292/1/9766.pdf |access-date=6 January 2026 |website=Parliament Library, [[Parliament House, New Delhi|Sansad Bhavan]]}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಪೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಲೆಗ್, ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆನ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಆಧುನೀಕರಣ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.

1995ರ ಜುಲೈಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ತನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲ್ ಶೇ.100ಡ್ದ್ ಶೇ.75ದಾತ್ ಕಡಮೆ ಆಂಡ್.

ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಲೆಗ್ ದುಂಬುದ ಅವಧಿಡ್ (1964–1991), ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿ ಮಲ್ತಿನ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್’ ಧ್ಯೇಯದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೊಡು ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊರ್ಪುನೆಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ, ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ಬೆಂಬಲ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಧಾರಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಉಂದು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಬೆಂಬಲದೊಟ್ಟುಗು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿನ ಅತ್ತಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (ಸೆಬಿ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಇ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಡಿಎಲ್), ಸ್ಟಾಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಕ್ಸಿಮ್ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸಿಡ್ಬಿ) ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==ಸ್ವಾಧೀನ==
2006ಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿನ್ ಹೊಂದ್ ದಿತ್ತಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತೊಂಡ್. ಈ ಸ್ವಾಧೀನಡ್ದಾತ್ರ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಶಾಖೆಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ್. ಸ್ವಾಧೀನಗ್ ದುಂಬು 195 ಶಾಖೆಲೆನ್ ಇತ್ತಿನ, ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ವಿಲೀನದ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಶಾಖಾ ಜಾಲನ್ 425 ಶಾಖೆಲೆನ ಮುಟ್ಟ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ವಿಲೀನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿನ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಪುನ ಒಟ್ಟುಗೇ ಅಯಿತ್ತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಸಹಾಯ ಆಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಕ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]</text>
      <sha1>d8rbcijg4mhimyetkpf4wlrmxmaww9u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362377</id>
      <parentid>362376</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T18:05:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>362377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10410" sha1="ko4qbd1ri09kvtjgnghmnaiegnzfe9a" xml:space="preserve">ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ -ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಭಾರತೀಯ ಜೀವ ವಿಮಾ ನಿಗಮ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಅಡಿಟ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಒಂಜಿ ಅನುಸೂಚಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದುಂಡು. 1964ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಡಿತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಐಡಿಬಿಐನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸುರುಟ್ಟು ಉಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆದ ರೂಪೊಡು ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗ್ ದುಡ್ಡುದ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

2005ಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಅಯಿತ್ತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ “ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್” ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್ಸಾಯೆರ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಲು ಜಾಸ್ತಿಯಾಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಹಣೆದ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಡ್ದ್ ಆಯಿನ ತೊಂದರೆದ ಕಾರಣೊಡ್ದು, 2019ರ ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್‌ಐಸಿಗ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ನಿರ್ವಹಣೆನ್ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಎಲ್‌ಐಸಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಒಟ್ಟು ಪಾವತಿ ಮಲ್ತಿನ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳದ 51% ಪಾಲನ್ ತನ್ನ ವಶಕ್ ದೆತೊಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಜನವರಿ 21ಡ್ದ್ ಜಾರಿಗ್ ಬರ್ಪುನಂಚ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ “ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್&quot; ಪಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಬೊಕ್ಕ ಪರೋಕ್ಷ ಷೇರುಹಂಚಿಕೆ ಸುಮಾರು 95%ದಾತ್ ಉಂಡು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ದಿನಾಂಕ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019ದ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾತಾ ಇಲಾಖೆಲು ಹಣಕಾಸುದ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕನೇ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಕೊರ್ತುಂಡು.

ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SIDBI), ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (EXIM Bank), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (NSE), ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (SEBI) ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (NSDL) ಇಂಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ತನ್ಕುಲೆನ ಮೂಲೊನ್ ಐಡಿಬಿಐಡೇ ಹೊಂದುದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು.
==ಇತಿಹಾಸ==
ಐಡಿಬಿಐನ್ 1964ಡ್ ಸಂಸತ್ತ್‌ದ ಕಾಯ್ದೆದ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ ದುಡ್ಡುದ ಸಹಾಯ ಕೊರ್ಪುನ, ಅಯಿತ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತೇಜನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಬುಳೆತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 May 1964 |title=The Industrial Development Bank Of India Act, 1964 |url=https://indiankanoon.org/doc/1403851/ |access-date=6 January 2026 |website=Indian Kanoon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Issues relating to Industrial Development Bank of India Limited |url=https://eparlib.sansad.in/bitstream/123456789/732292/1/9766.pdf |access-date=6 January 2026 |website=Parliament Library, [[Parliament House, New Delhi|Sansad Bhavan]]}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಪೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಲೆಗ್, ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆನ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಆಧುನೀಕರಣ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.

1995ರ ಜುಲೈಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ತನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲ್ ಶೇ.100ಡ್ದ್ ಶೇ.75ದಾತ್ ಕಡಮೆ ಆಂಡ್.

ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಲೆಗ್ ದುಂಬುದ ಅವಧಿಡ್ (1964–1991), ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿ ಮಲ್ತಿನ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್’ ಧ್ಯೇಯದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೊಡು ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊರ್ಪುನೆಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ, ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ಬೆಂಬಲ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಧಾರಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಉಂದು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಬೆಂಬಲದೊಟ್ಟುಗು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿನ ಅತ್ತಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (ಸೆಬಿ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಇ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಡಿಎಲ್), ಸ್ಟಾಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಕ್ಸಿಮ್ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸಿಡ್ಬಿ) ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==ಸ್ವಾಧೀನ==
2006ಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿನ್ ಹೊಂದ್ ದಿತ್ತಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತೊಂಡ್. ಈ ಸ್ವಾಧೀನಡ್ದಾತ್ರ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಶಾಖೆಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ್. ಸ್ವಾಧೀನಗ್ ದುಂಬು 195 ಶಾಖೆಲೆನ್ ಇತ್ತಿನ, ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ವಿಲೀನದ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಶಾಖಾ ಜಾಲನ್ 425 ಶಾಖೆಲೆನ ಮುಟ್ಟ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ವಿಲೀನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿನ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಪುನ ಒಟ್ಟುಗೇ ಅಯಿತ್ತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಸಹಾಯ ಆಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಕ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]]</text>
      <sha1>ko4qbd1ri09kvtjgnghmnaiegnzfe9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362385</id>
      <parentid>362377</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T01:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>362385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10415" sha1="j0zfrmi04zk6vhopzjlnb9e3pgk3z10" xml:space="preserve">'''ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್'''-ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತೀಯ ಜೀವ ವಿಮಾ ನಿಗಮ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಅಡಿಟ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಒಂಜಿ ಅನುಸೂಚಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದುಂಡು. 1964ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಡಿತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಐಡಿಬಿಐನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸುರುಟ್ಟು ಉಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆದ ರೂಪೊಡು ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗ್ ದುಡ್ಡುದ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

2005ಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಅಯಿತ್ತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ “ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್” ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್ಸಾಯೆರ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಲು ಜಾಸ್ತಿಯಾಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಹಣೆದ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಡ್ದ್ ಆಯಿನ ತೊಂದರೆದ ಕಾರಣೊಡ್ದು, 2019ರ ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್‌ಐಸಿಗ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ನಿರ್ವಹಣೆನ್ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಎಲ್‌ಐಸಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಒಟ್ಟು ಪಾವತಿ ಮಲ್ತಿನ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳದ 51% ಪಾಲನ್ ತನ್ನ ವಶಕ್ ದೆತೊಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಜನವರಿ 21ಡ್ದ್ ಜಾರಿಗ್ ಬರ್ಪುನಂಚ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ “ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್&quot; ಪಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಬೊಕ್ಕ ಪರೋಕ್ಷ ಷೇರುಹಂಚಿಕೆ ಸುಮಾರು 95%ದಾತ್ ಉಂಡು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ದಿನಾಂಕ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019ದ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾತಾ ಇಲಾಖೆಲು ಹಣಕಾಸುದ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕನೇ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಕೊರ್ತುಂಡು.

ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SIDBI), ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (EXIM Bank), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (NSE), ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (SEBI) ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (NSDL) ಇಂಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ತನ್ಕುಲೆನ ಮೂಲೊನ್ ಐಡಿಬಿಐಡೇ ಹೊಂದುದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಐಡಿಬಿಐನ್ 1964ಡ್ ಸಂಸತ್ತ್‌ದ ಕಾಯ್ದೆದ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ ದುಡ್ಡುದ ಸಹಾಯ ಕೊರ್ಪುನ, ಅಯಿತ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತೇಜನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಬುಳೆತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 May 1964 |title=The Industrial Development Bank Of India Act, 1964 |url=https://indiankanoon.org/doc/1403851/ |access-date=6 January 2026 |website=Indian Kanoon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Issues relating to Industrial Development Bank of India Limited |url=https://eparlib.sansad.in/bitstream/123456789/732292/1/9766.pdf |access-date=6 January 2026 |website=Parliament Library, [[Parliament House, New Delhi|Sansad Bhavan]]}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಪೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಲೆಗ್, ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆನ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಆಧುನೀಕರಣ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.

1995ರ ಜುಲೈಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ತನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲ್ ಶೇ.100ಡ್ದ್ ಶೇ.75ದಾತ್ ಕಡಮೆ ಆಂಡ್.

ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಲೆಗ್ ದುಂಬುದ ಅವಧಿಡ್ (1964–1991), ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿ ಮಲ್ತಿನ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್’ ಧ್ಯೇಯದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೊಡು ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊರ್ಪುನೆಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ, ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ಬೆಂಬಲ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಧಾರಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಉಂದು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಬೆಂಬಲದೊಟ್ಟುಗು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿನ ಅತ್ತಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (ಸೆಬಿ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಇ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಡಿಎಲ್), ಸ್ಟಾಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಕ್ಸಿಮ್ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸಿಡ್ಬಿ) ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==ಸ್ವಾಧೀನ==
2006ಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿನ್ ಹೊಂದ್ ದಿತ್ತಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತೊಂಡ್. ಈ ಸ್ವಾಧೀನಡ್ದಾತ್ರ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಶಾಖೆಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ್. ಸ್ವಾಧೀನಗ್ ದುಂಬು 195 ಶಾಖೆಲೆನ್ ಇತ್ತಿನ, ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ವಿಲೀನದ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಶಾಖಾ ಜಾಲನ್ 425 ಶಾಖೆಲೆನ ಮುಟ್ಟ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ವಿಲೀನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿನ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಪುನ ಒಟ್ಟುಗೇ ಅಯಿತ್ತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಸಹಾಯ ಆಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಕ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]]</text>
      <sha1>j0zfrmi04zk6vhopzjlnb9e3pgk3z10</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362395</id>
      <parentid>362385</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T02:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>362395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10410" sha1="lxtmqi4ilmhzfqu7iz1c4zmgvoqy5b4" xml:space="preserve">'''ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್''' (ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್) ಭಾರತೀಯ ಜೀವ ವಿಮಾ ನಿಗಮ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಗುರ್ಕಾರ್ತೆದ ಅಡಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಒಂಜಿ ಅನುಸೂಚಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದುಂಡು. 1964ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಡಿತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಐಡಿಬಿಐನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸುರುಟ್ಟು ಉಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆದ ರೂಪೊಡು ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗ್ ದುಡ್ಡುದ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

2005ಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಅಯಿತ್ತ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ “ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್” ವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್ಸಾಯೆರ್.

ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಲು ಜಾಸ್ತಿಯಾಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಹಣೆದ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಡ್ದ್ ಆಯಿನ ತೊಂದರೆದ ಕಾರಣೊಡ್ದು, 2019ರ ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್‌ಐಸಿಗ್, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ನಿರ್ವಹಣೆನ್ ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಎಲ್‌ಐಸಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಒಟ್ಟು ಪಾವತಿ ಮಲ್ತಿನ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳದ 51% ಪಾಲನ್ ತನ್ನ ವಶಕ್ ದೆತೊಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಜನವರಿ 21ಡ್ದ್ ಜಾರಿಗ್ ಬರ್ಪುನಂಚ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ “ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್&quot; ಪಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಬೊಕ್ಕ ಪರೋಕ್ಷ ಷೇರುಹಂಚಿಕೆ ಸುಮಾರು 95%ದಾತ್ ಉಂಡು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ದಿನಾಂಕ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019ದ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾತಾ ಇಲಾಖೆಲು ಹಣಕಾಸುದ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕನೇ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಕೊರ್ತುಂಡು.

ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SIDBI), ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (EXIM Bank), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (NSE), ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (SEBI) ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (NSDL) ಇಂಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ತನ್ಕುಲೆನ ಮೂಲೊನ್ ಐಡಿಬಿಐಡೇ ಹೊಂದುದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಐಡಿಬಿಐನ್ 1964ಡ್ ಸಂಸತ್ತ್‌ದ ಕಾಯ್ದೆದ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ ದುಡ್ಡುದ ಸಹಾಯ ಕೊರ್ಪುನ, ಅಯಿತ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತೇಜನೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಬುಳೆತ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 May 1964 |title=The Industrial Development Bank Of India Act, 1964 |url=https://indiankanoon.org/doc/1403851/ |access-date=6 January 2026 |website=Indian Kanoon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Issues relating to Industrial Development Bank of India Limited |url=https://eparlib.sansad.in/bitstream/123456789/732292/1/9766.pdf |access-date=6 January 2026 |website=Parliament Library, [[Parliament House, New Delhi|Sansad Bhavan]]}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಪೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಲೆಗ್, ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆನ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಆಧುನೀಕರಣ ಉದ್ದೇಶೊಗಾದ್ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.

1995ರ ಜುಲೈಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ತನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲ್ ಶೇ.100ಡ್ದ್ ಶೇ.75ದಾತ್ ಕಡಮೆ ಆಂಡ್.

ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಲೆಗ್ ದುಂಬುದ ಅವಧಿಡ್ (1964–1991), ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿ ಮಲ್ತಿನ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್’ ಧ್ಯೇಯದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೊಡು ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊರ್ಪುನೆಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪಣವುದ ಬೆರಿಸಾಯ, ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ಬೆಂಬಲ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಧಾರಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಉಂದು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

ಐಡಿಬಿಐ ಬೆಂಬಲದೊಟ್ಟುಗು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿನ ಅತ್ತಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಬೊಕ್ಕ ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (ಸೆಬಿ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಇ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಪತ್ರ ಠೇವಣಿ ನಿಯಮಿತ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಡಿಎಲ್), ಸ್ಟಾಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ರಫ್ತು-ಆಮದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಕ್ಸಿಮ್ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸಿಡ್ಬಿ) ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==ಸ್ವಾಧೀನ==
2006ಡ್ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿನ್ ಹೊಂದ್ ದಿತ್ತಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತೊಂಡ್. ಈ ಸ್ವಾಧೀನಡ್ದಾತ್ರ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಶಾಖೆಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ್. ಸ್ವಾಧೀನಗ್ ದುಂಬು 195 ಶಾಖೆಲೆನ್ ಇತ್ತಿನ, ಯುನೈಟೆಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ವಿಲೀನದ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಶಾಖಾ ಜಾಲನ್ 425 ಶಾಖೆಲೆನ ಮುಟ್ಟ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ವಿಲೀನ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿನ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಪುನ ಒಟ್ಟುಗೇ ಅಯಿತ್ತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಸಹಾಯ ಆಂಡ್.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Company Profile |url=https://www.idbi.bank.in/idbi-bank-about-us.aspx#our-journey |website=idbi.bank.in |publisher=IDBI |access-date=3 July 2026}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಕ==
{{reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]]</text>
      <sha1>lxtmqi4ilmhzfqu7iz1c4zmgvoqy5b4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬಳಕೆದಾರೆ:Mahaveer Indra/ಕಲ್ಪುನಕಳ1</title>
    <ns>2</ns>
    <id>27425</id>
    <redirect title="ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್" />
    <revision>
      <id>362374</id>
      <timestamp>2026-07-03T18:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>Mahaveer Indra, ಪುಟೊ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Mahaveer Indra/ಕಲ್ಪುನಕಳ1]] ನ್ [[ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್: ಪೊಸ ಬರವು</comment>
      <origin>362374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="ad0hliog53i73lgms9lb02jmaf2ydnd" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್]]</text>
      <sha1>ad0hliog53i73lgms9lb02jmaf2ydnd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಪಾತೆರ:ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್</title>
    <ns>1</ns>
    <id>27426</id>
    <revision>
      <id>362378</id>
      <timestamp>2026-07-03T18:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy</comment>
      <origin>362378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm" xml:space="preserve">{{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}}</text>
      <sha1>nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27427</id>
    <revision>
      <id>362407</id>
      <timestamp>2026-07-04T03:22:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|Indian film director and screenwriter}} {{Use dmy dates|date=February 2017}} {{Infobox person | name         =ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ | image        = | caption      = Ranjith Bajpe During [[Nirel]] Shoot | birth_name   = ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ | other_names  = ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ | occupation   = ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆ | birth_date   =  | birth_...</comment>
      <origin>362407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="730" sha1="d5qervq1pi8xe315089ifl2cyh4k7ei" xml:space="preserve">{{Short description|Indian film director and screenwriter}}
{{Use dmy dates|date=February 2017}}
{{Infobox person
| name         =ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| image        =
| caption      = Ranjith Bajpe During [[Nirel]] Shoot
| birth_name   = ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್
| other_names  = ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| occupation   = ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆ
| birth_date   = 
| birth_place  = [[ಬಜ್ಪೆ]], [[ಕುಡ್ಲ]] {{IND}}
| death_date   = &lt;!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} Death 
date then birth --&gt;
| death_place  = 
| years_active = 2014
| spouse       = 
| website      = 
| awards       =  
}}</text>
      <sha1>d5qervq1pi8xe315089ifl2cyh4k7ei</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362408</id>
      <parentid>362407</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T03:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <origin>362408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4000" sha1="0sd8fo1j8wngc3a34q91v2jfjkczliw" xml:space="preserve">{{Short description|Indian film director and screenwriter}}
{{Use dmy dates|date=February 2017}}
{{Infobox person
| name         =ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| image        =
| caption      = Ranjith Bajpe During [[Nirel]] Shoot
| birth_name   = ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್
| other_names  = ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| occupation   = ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆ
| birth_date   = 
| birth_place  = [[ಬಜ್ಪೆ]], [[ಕುಡ್ಲ]] {{IND}}
| death_date   = &lt;!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} Death 
date then birth --&gt;
| death_place  = 
| years_active = 2014
| spouse       = 
| website      = 
| awards       =  
}}
'''ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್''', ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ '''ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ''' ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ  [[ತುಳು]] ಸಿನಿಮಾ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film Nirel to hit theatres in Nov.|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/tulu-film-nirel-to-hit-theatres-in-nov/article5235976.ece|newspaper = The Hindu|date = 2013-10-15|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಸುರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯೆರ್&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film industry set to get international touch - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Tulu-film-industry-set-to-get-international-touch/articleshow/24047463.cms|website = The Times of India| date=12 October 2013 |accessdate = 2015-11-05}}&lt;/ref&gt; ಅವು [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]] ಚಿತ್ರ ''[[ನಿರೆಲ್]]'' (2014)&lt;ref name=&quot;Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'|url=http://www.karavalmilan.com/news_index.asp?id=3777|publisher=karavalmilan.com|accessdate=13 October 2012}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು ತುಳು ಸಿನಿಮೋತ್ಸವ ೨೦೧೫ ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರ್ದ್ ಕುಡ ೫ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಗೆಂದುದುಂಡು.&lt;ref&gt;http://www.dnaindia.com/entertainment/report-first-ever-tulu-cinemotsava-awards-on January-31-2050428 {{dead link|date=October 2015}}&lt;/ref&gt;  ''ಧಂಡ್ (ಚಿತ್ರ)'' (೨೦೧೫) ನ್ ಲಾ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಂದೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film 'Dand' to be released on Friday|url = http://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/tulu-film-dand-to-be-released-on-friday/article7246515.ece|newspaper = The Hindu|date = 2015-05-26|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು [[ಇಸ್ರೇಲ್]]ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಸುರುತ [[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ಸಿನಿಮಾ,&lt;ref name=&quot;‘Dhand’ Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever&quot;&gt;{{cite web|title='Dhand' Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever|url=http://namma.tv/dhand-tulu-film-creates-history-in-israel-with-first-houseful-indian-film-ever/|publisher=namma.tv|accessdate=4 July 2016}}&lt;/ref&gt; . ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ಅಂಚೆನೆ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಬೊಕ್ಕ ಯುಕೆಡುಲಾ. ಇಂಬೆರ್ ಅರೆನ ಸಿನಿಮಾಲೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಸ ನಟೆರೆನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=148044/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=28 August 2012}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>0sd8fo1j8wngc3a34q91v2jfjkczliw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362409</id>
      <parentid>362408</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T03:23:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <origin>362409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5245" sha1="gwwcao9ymmlbnkka5x4yzwipsec2fww" xml:space="preserve">{{Short description|Indian film director and screenwriter}}
{{Use dmy dates|date=February 2017}}
{{Infobox person
| name         =ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| image        =
| caption      = Ranjith Bajpe During [[Nirel]] Shoot
| birth_name   = ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್
| other_names  = ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| occupation   = ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆ
| birth_date   = 
| birth_place  = [[ಬಜ್ಪೆ]], [[ಕುಡ್ಲ]] {{IND}}
| death_date   = &lt;!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} Death 
date then birth --&gt;
| death_place  = 
| years_active = 2014
| spouse       = 
| website      = 
| awards       =  
}}
'''ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್''', ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ '''ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ''' ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ  [[ತುಳು]] ಸಿನಿಮಾ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film Nirel to hit theatres in Nov.|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/tulu-film-nirel-to-hit-theatres-in-nov/article5235976.ece|newspaper = The Hindu|date = 2013-10-15|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಸುರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯೆರ್&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film industry set to get international touch - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Tulu-film-industry-set-to-get-international-touch/articleshow/24047463.cms|website = The Times of India| date=12 October 2013 |accessdate = 2015-11-05}}&lt;/ref&gt; ಅವು [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]] ಚಿತ್ರ ''[[ನಿರೆಲ್]]'' (2014)&lt;ref name=&quot;Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'|url=http://www.karavalmilan.com/news_index.asp?id=3777|publisher=karavalmilan.com|accessdate=13 October 2012}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು ತುಳು ಸಿನಿಮೋತ್ಸವ ೨೦೧೫ ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರ್ದ್ ಕುಡ ೫ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಗೆಂದುದುಂಡು.&lt;ref&gt;http://www.dnaindia.com/entertainment/report-first-ever-tulu-cinemotsava-awards-on January-31-2050428 {{dead link|date=October 2015}}&lt;/ref&gt;  ''ಧಂಡ್ (ಚಿತ್ರ)'' (೨೦೧೫) ನ್ ಲಾ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಂದೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film 'Dand' to be released on Friday|url = http://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/tulu-film-dand-to-be-released-on-friday/article7246515.ece|newspaper = The Hindu|date = 2015-05-26|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು [[ಇಸ್ರೇಲ್]]ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಸುರುತ [[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ಸಿನಿಮಾ,&lt;ref name=&quot;‘Dhand’ Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever&quot;&gt;{{cite web|title='Dhand' Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever|url=http://namma.tv/dhand-tulu-film-creates-history-in-israel-with-first-houseful-indian-film-ever/|publisher=namma.tv|accessdate=4 July 2016}}&lt;/ref&gt; . ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ಅಂಚೆನೆ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಬೊಕ್ಕ ಯುಕೆಡುಲಾ. ಇಂಬೆರ್ ಅರೆನ ಸಿನಿಮಾಲೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಸ ನಟೆರೆನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=148044/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=28 August 2012}}&lt;/ref&gt;
==ಆದಿ ಜೀವನ==
ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ಡ್, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಅರೆನ ಶಾಲೆದ ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ಆರ್ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕಿಟ್ ಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆನ ಪ್ರೀತಿ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಬೊಕ್ಕ ಮೆಗ್ಯೆನ ನಾಟಕೊದ ಮೋಕೆ ಸಿನಿಮಾದ ಮಿತ್ತ್ ಮೋಕೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ '''ದುಬೈ'''ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನ ಆರ್ ತನ್ನ ಕಂಪೆನಿದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ರಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಸಿನಿಮಾಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ  ಒರಿ ತುಳು ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=171326/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=23 April 2013}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>gwwcao9ymmlbnkka5x4yzwipsec2fww</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362410</id>
      <parentid>362409</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T03:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆದಿ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>362410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7623" sha1="5y8p0uz49v5dqasb12czmbtj8ijt1u2" xml:space="preserve">{{Short description|Indian film director and screenwriter}}
{{Use dmy dates|date=February 2017}}
{{Infobox person
| name         =ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| image        =
| caption      = Ranjith Bajpe During [[Nirel]] Shoot
| birth_name   = ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್
| other_names  = ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| occupation   = ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆ
| birth_date   = 
| birth_place  = [[ಬಜ್ಪೆ]], [[ಕುಡ್ಲ]] {{IND}}
| death_date   = &lt;!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} Death 
date then birth --&gt;
| death_place  = 
| years_active = 2014
| spouse       = 
| website      = 
| awards       =  
}}
'''ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್''', ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ '''ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ''' ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ  [[ತುಳು]] ಸಿನಿಮಾ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film Nirel to hit theatres in Nov.|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/tulu-film-nirel-to-hit-theatres-in-nov/article5235976.ece|newspaper = The Hindu|date = 2013-10-15|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಸುರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯೆರ್&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film industry set to get international touch - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Tulu-film-industry-set-to-get-international-touch/articleshow/24047463.cms|website = The Times of India| date=12 October 2013 |accessdate = 2015-11-05}}&lt;/ref&gt; ಅವು [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]] ಚಿತ್ರ ''[[ನಿರೆಲ್]]'' (2014)&lt;ref name=&quot;Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'|url=http://www.karavalmilan.com/news_index.asp?id=3777|publisher=karavalmilan.com|accessdate=13 October 2012}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು ತುಳು ಸಿನಿಮೋತ್ಸವ ೨೦೧೫ ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರ್ದ್ ಕುಡ ೫ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಗೆಂದುದುಂಡು.&lt;ref&gt;http://www.dnaindia.com/entertainment/report-first-ever-tulu-cinemotsava-awards-on January-31-2050428 {{dead link|date=October 2015}}&lt;/ref&gt;  ''ಧಂಡ್ (ಚಿತ್ರ)'' (೨೦೧೫) ನ್ ಲಾ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಂದೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film 'Dand' to be released on Friday|url = http://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/tulu-film-dand-to-be-released-on-friday/article7246515.ece|newspaper = The Hindu|date = 2015-05-26|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು [[ಇಸ್ರೇಲ್]]ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಸುರುತ [[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ಸಿನಿಮಾ,&lt;ref name=&quot;‘Dhand’ Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever&quot;&gt;{{cite web|title='Dhand' Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever|url=http://namma.tv/dhand-tulu-film-creates-history-in-israel-with-first-houseful-indian-film-ever/|publisher=namma.tv|accessdate=4 July 2016}}&lt;/ref&gt; . ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ಅಂಚೆನೆ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಬೊಕ್ಕ ಯುಕೆಡುಲಾ. ಇಂಬೆರ್ ಅರೆನ ಸಿನಿಮಾಲೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಸ ನಟೆರೆನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=148044/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=28 August 2012}}&lt;/ref&gt;
==ಆದಿ ಜೀವನ==
ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ಡ್, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಅರೆನ ಶಾಲೆದ ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ಆರ್ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕಿಟ್ ಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆನ ಪ್ರೀತಿ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಬೊಕ್ಕ ಮೆಗ್ಯೆನ ನಾಟಕೊದ ಮೋಕೆ ಸಿನಿಮಾದ ಮಿತ್ತ್ ಮೋಕೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ '''ದುಬೈ'''ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನ ಆರ್ ತನ್ನ ಕಂಪೆನಿದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ರಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಸಿನಿಮಾಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ  ಒರಿ ತುಳು ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=171326/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=23 April 2013}}&lt;/ref&gt;
==ಸಿನಿಮೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:40px;&quot;|ವರ್ಷ
! style=&quot;width:180px;&quot;|ಚಲನಚಿತ್ರ
! style=&quot;width:65px;&quot;|ನಿರ್ದೇಶನ
! style=&quot;width:45px;&quot;|ಕಥೆ
! style=&quot;width:55px;&quot;|ಚಿತ್ರಕಥೆ
! style=&quot;width:55px;&quot;|ಸಂಭಾಷಣೆ
! style=&quot;width:60px;&quot;|ಭಾಷೆ
! style=&quot;width:220px;&quot;|ಟಿಪ್ಪಣಿ

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2014
| ''[[ನಿರೆಲ್]]''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|ತುಳು
| ತುಳು ಸಿನೆಮೋತ್ಸವ 2015ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿನ ಒಟ್ಟು 5 ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ.

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2014
| ''ಬೊಳ್ಕಿರ್'' (ಕುಡ್ಲ ತುಳು)
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
|

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2015
| ''ದಂಡ್ (ತುಳು)''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿನ ಸುರುತ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Dhand' becomes first Tulu movie to release in Australia, more shows planned in Mumbai|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=338233|website=www.daijiworld.com|access-date=2015-10-27}}&lt;/ref&gt;

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2019
| ''ಮಾಯಾ ಕನ್ನಡಿ'' (ಕನ್ನಡ)
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಕನ್ನಡ
| ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Maya Kannadi takes up Blue Whale challenge|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/apr/23/maya-kannadi-takes-up-blue-whale-challenge-1968088.html|website=newindianexpress.com|access-date=2019-04-23}}&lt;/ref&gt;
|}</text>
      <sha1>5y8p0uz49v5dqasb12czmbtj8ijt1u2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362412</id>
      <parentid>362410</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T03:24:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಸಿನಿಮೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ */</comment>
      <origin>362412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7729" sha1="m3do0bcrysfga3q047su2epv3bbith2" xml:space="preserve">{{Short description|Indian film director and screenwriter}}
{{Use dmy dates|date=February 2017}}
{{Infobox person
| name         =ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| image        =
| caption      = Ranjith Bajpe During [[Nirel]] Shoot
| birth_name   = ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್
| other_names  = ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| occupation   = ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆ
| birth_date   = 
| birth_place  = [[ಬಜ್ಪೆ]], [[ಕುಡ್ಲ]] {{IND}}
| death_date   = &lt;!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} Death 
date then birth --&gt;
| death_place  = 
| years_active = 2014
| spouse       = 
| website      = 
| awards       =  
}}
'''ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್''', ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ '''ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ''' ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ  [[ತುಳು]] ಸಿನಿಮಾ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film Nirel to hit theatres in Nov.|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/tulu-film-nirel-to-hit-theatres-in-nov/article5235976.ece|newspaper = The Hindu|date = 2013-10-15|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಸುರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯೆರ್&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film industry set to get international touch - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Tulu-film-industry-set-to-get-international-touch/articleshow/24047463.cms|website = The Times of India| date=12 October 2013 |accessdate = 2015-11-05}}&lt;/ref&gt; ಅವು [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]] ಚಿತ್ರ ''[[ನಿರೆಲ್]]'' (2014)&lt;ref name=&quot;Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'|url=http://www.karavalmilan.com/news_index.asp?id=3777|publisher=karavalmilan.com|accessdate=13 October 2012}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು ತುಳು ಸಿನಿಮೋತ್ಸವ ೨೦೧೫ ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರ್ದ್ ಕುಡ ೫ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಗೆಂದುದುಂಡು.&lt;ref&gt;http://www.dnaindia.com/entertainment/report-first-ever-tulu-cinemotsava-awards-on January-31-2050428 {{dead link|date=October 2015}}&lt;/ref&gt;  ''ಧಂಡ್ (ಚಿತ್ರ)'' (೨೦೧೫) ನ್ ಲಾ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಂದೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film 'Dand' to be released on Friday|url = http://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/tulu-film-dand-to-be-released-on-friday/article7246515.ece|newspaper = The Hindu|date = 2015-05-26|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು [[ಇಸ್ರೇಲ್]]ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಸುರುತ [[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ಸಿನಿಮಾ,&lt;ref name=&quot;‘Dhand’ Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever&quot;&gt;{{cite web|title='Dhand' Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever|url=http://namma.tv/dhand-tulu-film-creates-history-in-israel-with-first-houseful-indian-film-ever/|publisher=namma.tv|accessdate=4 July 2016}}&lt;/ref&gt; . ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ಅಂಚೆನೆ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಬೊಕ್ಕ ಯುಕೆಡುಲಾ. ಇಂಬೆರ್ ಅರೆನ ಸಿನಿಮಾಲೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಸ ನಟೆರೆನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=148044/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=28 August 2012}}&lt;/ref&gt;
==ಆದಿ ಜೀವನ==
ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ಡ್, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಅರೆನ ಶಾಲೆದ ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ಆರ್ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕಿಟ್ ಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆನ ಪ್ರೀತಿ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಬೊಕ್ಕ ಮೆಗ್ಯೆನ ನಾಟಕೊದ ಮೋಕೆ ಸಿನಿಮಾದ ಮಿತ್ತ್ ಮೋಕೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ '''ದುಬೈ'''ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನ ಆರ್ ತನ್ನ ಕಂಪೆನಿದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ರಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಸಿನಿಮಾಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ  ಒರಿ ತುಳು ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=171326/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=23 April 2013}}&lt;/ref&gt;
==ಸಿನಿಮೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:40px;&quot;|ವರ್ಷ
! style=&quot;width:180px;&quot;|ಚಲನಚಿತ್ರ
! style=&quot;width:65px;&quot;|ನಿರ್ದೇಶನ
! style=&quot;width:45px;&quot;|ಕಥೆ
! style=&quot;width:55px;&quot;|ಚಿತ್ರಕಥೆ
! style=&quot;width:55px;&quot;|ಸಂಭಾಷಣೆ
! style=&quot;width:60px;&quot;|ಭಾಷೆ
! style=&quot;width:220px;&quot;|ಟಿಪ್ಪಣಿ

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2014
| ''[[ನಿರೆಲ್]]''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|ತುಳು
| ತುಳು ಸಿನೆಮೋತ್ಸವ 2015ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿನ ಒಟ್ಟು 5 ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ.

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2014
| ''ಬೊಳ್ಕಿರ್'' (ಕುಡ್ಲ ತುಳು)
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
|

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2015
| ''ದಂಡ್ (ತುಳು)''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿನ ಸುರುತ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Dhand' becomes first Tulu movie to release in Australia, more shows planned in Mumbai|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=338233|website=www.daijiworld.com|access-date=2015-10-27}}&lt;/ref&gt;

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2019
| ''ಮಾಯಾ ಕನ್ನಡಿ'' (ಕನ್ನಡ)
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಕನ್ನಡ
| ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Maya Kannadi takes up Blue Whale challenge|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/apr/23/maya-kannadi-takes-up-blue-whale-challenge-1968088.html|website=newindianexpress.com|access-date=2019-04-23}}&lt;/ref&gt;
|}
==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು==

[[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]</text>
      <sha1>m3do0bcrysfga3q047su2epv3bbith2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362413</id>
      <parentid>362412</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T03:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆದಿ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>362413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7736" sha1="tko7ejnx1inp7jm5vyo4020u5cry0hv" xml:space="preserve">{{Short description|Indian film director and screenwriter}}
{{Use dmy dates|date=February 2017}}
{{Infobox person
| name         =ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| image        =
| caption      = Ranjith Bajpe During [[Nirel]] Shoot
| birth_name   = ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್
| other_names  = ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| occupation   = ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆ
| birth_date   = 
| birth_place  = [[ಬಜ್ಪೆ]], [[ಕುಡ್ಲ]] {{IND}}
| death_date   = &lt;!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} Death 
date then birth --&gt;
| death_place  = 
| years_active = 2014
| spouse       = 
| website      = 
| awards       =  
}}
'''ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್''', ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ '''ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ''' ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ  [[ತುಳು]] ಸಿನಿಮಾ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film Nirel to hit theatres in Nov.|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/tulu-film-nirel-to-hit-theatres-in-nov/article5235976.ece|newspaper = The Hindu|date = 2013-10-15|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಸುರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯೆರ್&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film industry set to get international touch - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Tulu-film-industry-set-to-get-international-touch/articleshow/24047463.cms|website = The Times of India| date=12 October 2013 |accessdate = 2015-11-05}}&lt;/ref&gt; ಅವು [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]] ಚಿತ್ರ ''[[ನಿರೆಲ್]]'' (2014)&lt;ref name=&quot;Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'|url=http://www.karavalmilan.com/news_index.asp?id=3777|publisher=karavalmilan.com|accessdate=13 October 2012}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು ತುಳು ಸಿನಿಮೋತ್ಸವ ೨೦೧೫ ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರ್ದ್ ಕುಡ ೫ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಗೆಂದುದುಂಡು.&lt;ref&gt;http://www.dnaindia.com/entertainment/report-first-ever-tulu-cinemotsava-awards-on January-31-2050428 {{dead link|date=October 2015}}&lt;/ref&gt;  ''ಧಂಡ್ (ಚಿತ್ರ)'' (೨೦೧೫) ನ್ ಲಾ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಂದೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film 'Dand' to be released on Friday|url = http://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/tulu-film-dand-to-be-released-on-friday/article7246515.ece|newspaper = The Hindu|date = 2015-05-26|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು [[ಇಸ್ರೇಲ್]]ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಸುರುತ [[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ಸಿನಿಮಾ,&lt;ref name=&quot;‘Dhand’ Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever&quot;&gt;{{cite web|title='Dhand' Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever|url=http://namma.tv/dhand-tulu-film-creates-history-in-israel-with-first-houseful-indian-film-ever/|publisher=namma.tv|accessdate=4 July 2016}}&lt;/ref&gt; . ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ಅಂಚೆನೆ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಬೊಕ್ಕ ಯುಕೆಡುಲಾ. ಇಂಬೆರ್ ಅರೆನ ಸಿನಿಮಾಲೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಸ ನಟೆರೆನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=148044/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=28 August 2012}}&lt;/ref&gt;
==ಸುರುತ ಜೀವನ==
ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ಡ್, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಅರೆನ ಶಾಲೆದ ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ಆರ್ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕಿಟ್ ಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆನ ಪ್ರೀತಿ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಬೊಕ್ಕ ಮೆಗ್ಯೆನ ನಾಟಕೊದ ಮೋಕೆ ಸಿನಿಮಾದ ಮಿತ್ತ್ ಮೋಕೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ '''ದುಬೈ'''ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನ ಆರ್ ತನ್ನ ಕಂಪೆನಿದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ರಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಸಿನಿಮಾಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ  ಒರಿ ತುಳು ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=171326/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=23 April 2013}}&lt;/ref&gt;

==ಸಿನಿಮೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:40px;&quot;|ವರ್ಷ
! style=&quot;width:180px;&quot;|ಚಲನಚಿತ್ರ
! style=&quot;width:65px;&quot;|ನಿರ್ದೇಶನ
! style=&quot;width:45px;&quot;|ಕಥೆ
! style=&quot;width:55px;&quot;|ಚಿತ್ರಕಥೆ
! style=&quot;width:55px;&quot;|ಸಂಭಾಷಣೆ
! style=&quot;width:60px;&quot;|ಭಾಷೆ
! style=&quot;width:220px;&quot;|ಟಿಪ್ಪಣಿ

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2014
| ''[[ನಿರೆಲ್]]''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|ತುಳು
| ತುಳು ಸಿನೆಮೋತ್ಸವ 2015ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿನ ಒಟ್ಟು 5 ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ.

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2014
| ''ಬೊಳ್ಕಿರ್'' (ಕುಡ್ಲ ತುಳು)
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
|

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2015
| ''ದಂಡ್ (ತುಳು)''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿನ ಸುರುತ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Dhand' becomes first Tulu movie to release in Australia, more shows planned in Mumbai|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=338233|website=www.daijiworld.com|access-date=2015-10-27}}&lt;/ref&gt;

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2019
| ''ಮಾಯಾ ಕನ್ನಡಿ'' (ಕನ್ನಡ)
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಕನ್ನಡ
| ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Maya Kannadi takes up Blue Whale challenge|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/apr/23/maya-kannadi-takes-up-blue-whale-challenge-1968088.html|website=newindianexpress.com|access-date=2019-04-23}}&lt;/ref&gt;
|}
==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು==

[[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]</text>
      <sha1>tko7ejnx1inp7jm5vyo4020u5cry0hv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>362414</id>
      <parentid>362413</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T03:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ತುಳು ಚಿತ್ರ ನಟೆರ್]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>362414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7801" sha1="1u8z5zahu55ggx3zboksmtbwbnpponf" xml:space="preserve">{{Short description|Indian film director and screenwriter}}
{{Use dmy dates|date=February 2017}}
{{Infobox person
| name         =ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| image        =
| caption      = Ranjith Bajpe During [[Nirel]] Shoot
| birth_name   = ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್
| other_names  = ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ
| occupation   = ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆ
| birth_date   = 
| birth_place  = [[ಬಜ್ಪೆ]], [[ಕುಡ್ಲ]] {{IND}}
| death_date   = &lt;!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} Death 
date then birth --&gt;
| death_place  = 
| years_active = 2014
| spouse       = 
| website      = 
| awards       =  
}}
'''ರಂಜಿತ್ ಕುಮಾರ್''', ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ '''ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ''' ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ  [[ತುಳು]] ಸಿನಿಮಾ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿತ್ರಕಥೆಕಾರೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film Nirel to hit theatres in Nov.|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/tulu-film-nirel-to-hit-theatres-in-nov/article5235976.ece|newspaper = The Hindu|date = 2013-10-15|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಸುರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯೆರ್&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film industry set to get international touch - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Tulu-film-industry-set-to-get-international-touch/articleshow/24047463.cms|website = The Times of India| date=12 October 2013 |accessdate = 2015-11-05}}&lt;/ref&gt; ಅವು [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]] ಚಿತ್ರ ''[[ನಿರೆಲ್]]'' (2014)&lt;ref name=&quot;Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Shooting Begins for Tulu Movie 'Nirel'|url=http://www.karavalmilan.com/news_index.asp?id=3777|publisher=karavalmilan.com|accessdate=13 October 2012}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು ತುಳು ಸಿನಿಮೋತ್ಸವ ೨೦೧೫ ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರ್ದ್ ಕುಡ ೫ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಗೆಂದುದುಂಡು.&lt;ref&gt;http://www.dnaindia.com/entertainment/report-first-ever-tulu-cinemotsava-awards-on January-31-2050428 {{dead link|date=October 2015}}&lt;/ref&gt;  ''ಧಂಡ್ (ಚಿತ್ರ)'' (೨೦೧೫) ನ್ ಲಾ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಂದೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Tulu film 'Dand' to be released on Friday|url = http://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/tulu-film-dand-to-be-released-on-friday/article7246515.ece|newspaper = The Hindu|date = 2015-05-26|access-date = 2015-11-05|issn = 0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು [[ಇಸ್ರೇಲ್]]ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಸುರುತ [[ತುಳು ಭಾಷೆ]] ಸಿನಿಮಾ,&lt;ref name=&quot;‘Dhand’ Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever&quot;&gt;{{cite web|title='Dhand' Tulu film creates history in Israel with first houseful Indian film ever|url=http://namma.tv/dhand-tulu-film-creates-history-in-israel-with-first-houseful-indian-film-ever/|publisher=namma.tv|accessdate=4 July 2016}}&lt;/ref&gt; . ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ಅಂಚೆನೆ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಬೊಕ್ಕ ಯುಕೆಡುಲಾ. ಇಂಬೆರ್ ಅರೆನ ಸಿನಿಮಾಲೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಸ ನಟೆರೆನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai : Want to Act in Tulu Movie ? Here is An Opportunity|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=148044/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=28 August 2012}}&lt;/ref&gt;
==ಸುರುತ ಜೀವನ==
ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ಡ್, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಅರೆನ ಶಾಲೆದ ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ಆರ್ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕಿಟ್ ಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆನ ಪ್ರೀತಿ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಬೊಕ್ಕ ಮೆಗ್ಯೆನ ನಾಟಕೊದ ಮೋಕೆ ಸಿನಿಮಾದ ಮಿತ್ತ್ ಮೋಕೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ '''ದುಬೈ'''ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನ ಆರ್ ತನ್ನ ಕಂಪೆನಿದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ರಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಸಿನಿಮಾಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ  ಒರಿ ತುಳು ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್.&lt;ref name=&quot;Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'&quot;&gt;{{cite web|title=Dubai: Exclusive - On the sets of Tulu movie 'Nirel'|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=171326/|publisher=Daijiworld.com|accessdate=23 April 2013}}&lt;/ref&gt;

==ಸಿನಿಮೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width:40px;&quot;|ವರ್ಷ
! style=&quot;width:180px;&quot;|ಚಲನಚಿತ್ರ
! style=&quot;width:65px;&quot;|ನಿರ್ದೇಶನ
! style=&quot;width:45px;&quot;|ಕಥೆ
! style=&quot;width:55px;&quot;|ಚಿತ್ರಕಥೆ
! style=&quot;width:55px;&quot;|ಸಂಭಾಷಣೆ
! style=&quot;width:60px;&quot;|ಭಾಷೆ
! style=&quot;width:220px;&quot;|ಟಿಪ್ಪಣಿ

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2014
| ''[[ನಿರೆಲ್]]''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|ತುಳು
| ತುಳು ಸಿನೆಮೋತ್ಸವ 2015ಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿನ ಒಟ್ಟು 5 ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ.

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2014
| ''ಬೊಳ್ಕಿರ್'' (ಕುಡ್ಲ ತುಳು)
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
|

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2015
| ''ದಂಡ್ (ತುಳು)''
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಅಂದ್
| ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿನ ಸುರುತ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Dhand' becomes first Tulu movie to release in Australia, more shows planned in Mumbai|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=338233|website=www.daijiworld.com|access-date=2015-10-27}}&lt;/ref&gt;

|-
| style=&quot;text-align:center;&quot;|2019
| ''ಮಾಯಾ ಕನ್ನಡಿ'' (ಕನ್ನಡ)
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
| style=&quot;text-align:center;&quot;|ಕನ್ನಡ
| ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Maya Kannadi takes up Blue Whale challenge|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/apr/23/maya-kannadi-takes-up-blue-whale-challenge-1968088.html|website=newindianexpress.com|access-date=2019-04-23}}&lt;/ref&gt;
|}
==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು==

[[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಚಿತ್ರ ನಟೆರ್]]</text>
      <sha1>1u8z5zahu55ggx3zboksmtbwbnpponf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಪಾತೆರ:ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>27428</id>
    <revision>
      <id>362415</id>
      <timestamp>2026-07-04T03:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hariprasad Shetty10</username>
        <id>6127</id>
      </contributor>
      <comment>https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy</comment>
      <origin>362415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm" xml:space="preserve">{{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}}</text>
      <sha1>nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>