ವಿಕಿಪೀಡಿಯ tcywiki https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter ಮಾದ್ಯಮೊ ವಿಸೇಸೊ ಪಾತೆರ ಬಳಕೆದಾರೆ ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ ಫೈಲ್ ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ ಸಕಾಯೊ ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ ವರ್ಗೊ ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ ತಡ್ಯ ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ ಕರಡು ಕರಡು ಪಾತೆರ TimedText TimedText talk ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ Event Event talk 0 4612 373739 362208 2026-10-24T00:11:58Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 373739 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = Mangaladevi Temple Mangalore 2.jpg | alt = | caption = ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ | map_type = India Karnataka | map_caption = ಕರ್ನಾಟಕದ ನಕ್ಷೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗೆ | coordinates = {{coord|12.8491|N|74.8432|E|region:IN-KN|format=dec|display=inline,title}} | other_names = | proper_name = | country = [[ಭಾರತ]] | state = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | district = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | elevation_m = | deity = ಮಂಗಳಾದೇವಿ | utsava_deity_God = | utsava_deity_Godess = | Direction_posture = | Pushakarani = | Vimanam = | Prathyaksham = | festivals = [[ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ|ದಸರಾ]] | architecture = [[ಕೇರಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿ]] | temple_quantity = | monument_quantity = | inscriptions = | year_completed = ೯ನೇ ಶತಮಾನ | creator = | website = {{URL|mangaladevitemple.com}} | locale = [[ಬೋಳಾರ|ಬೋಳಾರ, ಮಂಗಳೂರು]] }} '''ಮಂಗಳಾದೇವಿ''' ದೇವಸ್ತಾನ [[ಬೋಳಾರ]]ಡ್ ಉಂಡು. [[ಕುಡ್ಲ|ಕುಡ್ಲದ]] [[ಬೋಳಾರ]]ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಈ ದೇವಸ್ತಾನ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದುಂಡು. == ದೇವಸ್ಥಾನತ ಬಗ್ಗೆ == ಮಹತೋಭಾರ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕುಡ್ಲ ನಗರಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೇವಸ್ತಾನ. ಕುಡ್ಲತ ಮಸ್ತ್ ಕಡೆರ್ದ್ ಇಡೆ ಬರಿಯರೇ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲ ನಗರರ್ದ್ ೧ ಕಿ. ಮಿ ದೂರಡ್ ಈ ದೇವಸ್ಠಾನ ಉಂಡು. == ಉತ್ಸವ == * ಮಾರ್ನೆಮಿ ಮಾರ್ನೆಮಿ ೯ ದಿನತ ಆಚರಣೆ ಆದ ಉಪುಂಡು. ಈ ಉತ್ಸವ ಅಶ್ವಿಜ ಮಾಸ ಶುಧ್ಹ ಪ್ರತಿಪದೆರದ್ ನವಮಿ ಮುಟ್ಟ ನಡಪುಂಡು. ಈ ಪೋರ್ತುದು ಮಸ್ತ್ ಜನ ಭಕ್ತೆರ್ ದೇವಸ್ತನಾಗ್ ಬರ್ಪೆರ್. ದೇವಿಗ್ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲದ್ ಪೋಪೆರ್. ಈ ಉತ್ಸವ ಜಾಸ್ತಿ ಅದ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ದ ಪೋರ್ತುಡ್ ಬರ್ಪುಂಡು. * ದೀಪೋತ್ಸವ * ವರ್ಷಾವಧಿ ಜಾತ್ರೆ * ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಮಹೋತ್ಸವ == ಇತಿಹಾಸ == ಮಹತೋಭಾರ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ತಾನ ತುಳುನಾಡ್ದ ಪುರಾತನ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆ ಒಂಜಿ. ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದೇವಸ್ತಾನ ಆಳುಪ ಅರಸ ಕುಂದವರ್ಮ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪಿನೆರ್ ಪಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ನಾಥ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಯೋಗಿಲೆನಾದ ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರನಾಥ ಮತ್ ಗೋರಕ್ಷನಾಥರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ್ ಈ ದೇವಸ್ತಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಆಯಿನೆರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪುನೆ. ಇನ್ನೊಂಜಿ ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಪರಶುರಾಮೆನೇ ಮಂಗಳಾದೇವಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಪಿರ ಕುಂದವರ್ಮ ಅರಸ ದೇವಸ್ತಾನನ್ ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ದೇವಿಯ ಪುದರ್ದೇ "ಮಂಗಳೂರು" (ಕುಡ್ಲ) ಪಟ್ಟಣಗ್ ಪುದರ್ ಬಂತೆರ್ ಪಂದ್ ಸ್ಥಳೀಯರೆನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://www.mangaladevitemple.com/about/ |title=About Mahatobhara Sri Mangaladevi Temple |access-date=30 June 2026}}</ref> == ದೇವಿತ ಮಹತ್ವ == ಮಂಗಳಾದೇವಿ ಆದಿಶಕ್ತಿದ ಸ್ವರೂಪ ಪಂದ್ ಭಕ್ತೆರ್ ನಂಬುವೆರ್. ಕುಟುಂಬದ ಕ್ಷೇಮ, ಆರೋಗ್ಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಮದುವೆ ಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಕೊರ್ದ್ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತೆರ್ ದೇವಿಗ್ ಹರಕೆ ಸಲ್ಲಾಪೆರ್. ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ ದಸರಾ ಪೊರ್ತುಡ್ ದೇವಿಗ್ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಉಂಡು. ಮಂಗಳವಾರ ಬೊಕ್ಕ ಶುಕ್ರವಾರ ದೇವಸ್ತಾನಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಭಕ್ತೆರ್ ಸೇರ್ಪೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://www.sanatan.org/kannada/90229.html |title=ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ |access-date=30 June 2026}}</ref> == ದೇವಸ್ತಾನದ ರಚನೆ == ದೇವಸ್ತಾನ ಕೇರಳ-ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಡ್ ಕಟ್ಟುದೆರ್. ಗರ್ಭಗುಡಿಡ್ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಆಯಿನೆ. ದೇವಸ್ತಾನದ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ, ವಿಶಾಲ ಪ್ರಾಕಾರ, ಮರದ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲುದ ಕೆತ್ತನೆ ಮಲ್ಪಿನ ರಚನೆಲು, ನಾಗದೇವತೆ ಬೊಕ್ಕ ಇತರೆ ಉಪದೈವಲೆನ ಸನ್ನಿಧಿಲು ಈ ದೇವಸ್ತಾನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯೊಲು ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://tripnetra.com/blog/sri-mangaladevi-temple-mangalore |title=Sri Mangaladevi Temple Mangalore |access-date=30 June 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260608090319/https://tripnetra.com/blog/sri-mangaladevi-temple-mangalore |archivedate=8 June 2026 |url-status=dead}}</ref> == ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ == ಮಹತೋಭಾರ ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ತಾನ ತುಳುನಾಡ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆ ಒಂಜಿ. ನವರಾತ್ರಿ, ದಸರಾ, ವರ್ಷಾವಧಿ ಜಾತ್ರೆ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಮಲ್ತಿನ ಪೊರ್ತುಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾಗೆಲೆನ್ದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತೆರ್ ಬರ್ಪೆರ್. ದಸರಾ ಪೊರ್ತುಡ್ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಚಂಡಿಕಾ ಹೋಮ, ದೇವಿನ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿದ ಮೆರವಣಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲು ನಡಪುಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://mangaloretourism.in/mangaladevi-temple-mangalore |title=Mangaladevi Temple Mangalore |access-date=30 June 2026}}</ref> == ಸಂಚಾರ == ಈ ದೇವಸ್ತಾನ ಕುಡ್ಲ ನಗರದ [[ಬೋಳಾರ]]ಡ್ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲ ನಗರಡ್ಡ ಪೂರಾ ಕಡೆರ್ದ್ ಬಸ್, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾ ಸೌಲಭ್ಯ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ್ ಸುಮಾರು ೩ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರು ೧೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರಡ್ ದೇವಸ್ತಾನ ಉಂಡು. ವರ್ಷ ಪೂರಾ ಭಕ್ತೆರ್ ಸುಲಭಾದ್ ದೇವಸ್ತಾನಗ್ ಬರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://tripnetra.com/blog/sri-mangaladevi-temple-mangalore |title=Sri Mangaladevi Temple Mangalore |access-date=30 June 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260608090319/https://tripnetra.com/blog/sri-mangaladevi-temple-mangalore |archivedate=8 June 2026 |url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} {{ತುಳುನಾಡ್‌ದ ದೇವಸ್ತಾನೊಲು}} [[ವರ್ಗೊ:ದೇಸ್ಥಾನೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್‌ದ ದೇವಸ್ತಾನೊಲು]] c9rwvkryw23g34nrku1dxawgchdpujs 0 14192 373742 170061 2026-10-24T00:38:21Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 373742 wikitext text/x-wiki {{ಎಲ್ಯ}} [[File:IN-ML.svg|thumb|ನಮ ದೇಸೊದ ನಕ್ಷೆಡ್ ಮೇಘಾಲಯ]] [[File:Meghalaya map for WLM-IN.svg|thumb|ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯೊದ ನಕ್ಷೆ]] '''ಮೇಘಾಲಯ''' ನಮ ದೇಸೊದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ. ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತೊದ ''ಸಪ್ತ ಸಹೋದರಿಯರು ರಾಜ್ಯೊ''ಲೆಡ್ ಮೇಘಾಲಯಲಾ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು. ಉಂದೆತ ರಾಜಧಾನಿ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್. ಇತ್ತೆದ ಅಸ್ಸಾಮ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಬಾಗೊಲಾಯಿನ ಖಾಸಿ-ಜೈಂತಿಯ ಬೊಟ್ಟ ಪ್ರದೇಸೊ ಬುಕ್ಕ ಗಾರೋ ಬೊಟ್ಟ ಪ್ರದೇಸೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಈ ರಾಜ್ಯೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ೨೧ನೇ ಜನವರಿ ೧೯೭೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ರಾಜ್ಯೊ ಉದಿತ್ ಬತ್ಂಡ್<ref name="ಮೇಘಾಲಯ">{{cite web|title=About Meghalaya|url=https://meghalaya.gov.in/meghalaya/index.php/about|website=meghalaya.gov.in|publisher=Meghalaya Information Technology and Communication Department|accessdate=6 August 2023}}</ref>. ಮೇಘಾಲಯದ ತೆಂಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕ ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಉಂಡು. ಬಡಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕ ಮೂಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಅಸ್ಸಾಮ್ ರಾಜ್ಯೊ ಉಂಡು. ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಆಡಳಿತ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನಗ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯೊಗು ಮೂಡಾಯಿದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಅಡ್ಡ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್<ref>{{cite web|title=The man who gave India its first map, and named Meghalaya|url=https://www.getbengal.com/details/the-man-who-gave-india-its-first-map-and-named-meghalaya|website=getbengal.com|publisher=P&M COMMUNICATIONS|accessdate=6 August 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230806095823/https://www.getbengal.com/details/the-man-who-gave-india-its-first-map-and-named-meghalaya|archivedate=6 August 2023|url-status=dead}}</ref>. ೨೨,೪೨೯_೨ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಇಸ್ತೀರ್ನೊದ ಈ ರಾಜ್ಯೊದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ನೇ ಕಾನೇಸ್ಮಾರಿಡ್ ತೆರಿಲೆಕ, ೨೯,೬೬,೮೮೯ದಾತ್ ಉಂಡು<ref name="ಮೇಘಾಲಯ"/>. ಇಸ್ತೀರ್ನೊದ ಲೆಕ್ಕೊಡು ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯೊ ೨೪ನೇ ಸ್ತಾನೊಡು ಉಂಡು. ಒಟ್ಟು ೧೨ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಈ ರಾಜ್ಯೊಡು ಉಲ್ಲ. ನಮ ದೇಸೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಮಾತಾ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಎಚ್ಚ ತಂಪು ಇಪ್ಪುನ ರಾಜ್ಯೊ ಮೇಘಾಲಯ. ತೆಂಕಾಯಿ ಖಾಸಿ ಬೊಟ್ಟೊಡು ಎಚ್ಚ ತಂಪು ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗೆ ಆದುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ವರ್ಸೊಗು ೧೨,೦೦೦ ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಬರ್ಸೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ರಾಜ್ಯೊದ ಸುಮಾರ್ ಮುಕ್ಕಾಲ್ ಬಾಗೊ(೭೦%) ಕಾಡ್ ಪ್ರದೇಸೊ ಉಂಡು. == ಉಲ್ಲೇಖ == {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] j3x9t1xzwmm7cneots84o6cegz7wga6 0 19698 373736 363735 2026-10-23T19:28:07Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373736 wikitext text/x-wiki {{Infobox given name |name=Aurora |image= Mucha Morning star.jpg |imagesize= |caption= ''Morning Star'', part of a 1902 [[Art Nouveau]] decorative panel by [[Alfons Mucha]]. |pronunciation= |gender=Female |meaning=[[Dawn]] |region= |origin=[[Latin]] |related names=[[Aurore (given name)|Aurore]], [[Rory (given name)|Rory]] |footnotes= }} '''ಅರೋರಾ''' ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಪುದರ್, ಉಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ದೇವತೆ ಡಾನ್ ಅರೋರಾ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="Petrovsky">Petrovsky, p.&nbsp;36</ref><ref>{{cite book |last1=Hanks|first1= Patrick| last2=Hardcastle|first2=Kate |last3=Hodges| first3=Flavia| author-link= |date= 2006|title= Oxford Dictionary of First Names|url=https://archive.org/details/dictionaryoffirs0000hank_l4f5|location= |publisher=Oxford University Press |page=[https://archive.org/details/dictionaryoffirs0000hank_l4f5/page/24 24] |isbn= 0-19-861060-2}}</ref> ಅಲೆನ ಕಣ್ಣ ನೀರ್ ಕಾಂಡೆದ ಮೈಂದ್ ಗ್ ಬದಲಾಪುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್. ಏಪಲ ಕಾಂಡೆ ಅಲ್ ತನ್ನ ರಥೊಡು ಪೂರ್ವೊಡ್ದ್ ಪಶ್ಚಿಮೊಗು ಆಕಾಶೊಡು ಪೋದು, ಸೂರ್ಯ ಉದಿಪುನಗ ನವೀಕರಣೊನು ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://nameberry.com/babyname/aurora|title=Aurora - Baby Name Meaning, Origin, and Popularity|accessdate=2025-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240101184707/https://nameberry.com/babyname/aurora|archivedate=2024-01-01|url-status=dead}}</ref> ರೋಮನ್ ಲು ಉತ್ತರ ದೀಪೊಲೆನ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅರೋರಾ ಬೋರಿಯಲಿಸ್ ನ್ ದೇವತೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.theaurorazone.com/about-the-aurora/aurora-legends|title = Mythology of the Northern Lights}}</ref> ಅರೋರಾ ಪಂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್ ಬ್ಯೂಟಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕತೆಟ್ ರಾಜಕುಮಾರಿನ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿಟ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಅನೇಕ ಕಲಾಕೃತಿಲು. ಒಂಜಿ ಶಾಪಗ್ ಗುರಿಯಾಯಿನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ನೂದು ವರ್ಸೊಗು ನಿದ್ರೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಒರಿ ರಾಜಕುಮಾರನ ಮುತ್ತುಡ್ದ್ ಜಾಗೃತ ಆಯಿನ ಕತೆನ್ ಅರೋರಾ ದಿ ಡಾನ್ ದೇವತೆನ ಪ್ರಾಚೀನ ಕತೆತ ಆಧುನಿಕ ಪುನರ್ವರ್ಣನೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೊಲಿ, ಅಯಿತ ಪುರಾಣೊಲೆಡ್ ಲಾಂಗ್ ನಿದ್ರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಂಡೆ ಜಾಗೃತಿದ ಕತೆಕುಲುಲಾ ಉಂಡು. ಮಧ್ಯಯುಗೊಟು ಉಂದು ಬಳಕೆಡ್ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಆಂಡ ಯುರೋಪ್ ಡ್ 17ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಸ್ವೀಡನ್, ಸ್ಪೇನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಪಾತೆರುನ ಲೋಕ ಬುಕ್ಕೊ ಇಟಲಿಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೧೮ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಮುಟ್ಟ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾತೆರುನ ಲೋಕೊಡು ಉಂದು ಬಳಕೆ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಆಂಡ ೨೦ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಮುಟ್ಟ ಅಪರೂಪೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆದ ವರ್ಷೊಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ ಡಮ್ ಬುಕ್ಕೊ ಯುರೋಪ್ ಡ್ ಈ ಪುದರ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆನ್ ಏರಾವೊಂದುಂಡು. ಈ ಪುದರ್ 2018ಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ ಡಮ್ ಡ್ ನವಜಾತ ಶಿಶುಲೆಗ್ 100 ಜನಪ್ರಿಯ ಪುದರ್ ಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಸೇರ್ಂಡ್. ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾಡ್ದ್ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರೆನ ನಡುಟು "ಕನಸ್ಸಿನ ಜಾಗದ ಪುದರ್" ದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗ್ ಬಳಕೆಡ್ ಏರಿಕೆ ಕಾರಣವಾತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆದ ವರ್ಷೊಡು ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಅರೋರಾ ಜನಪ್ರಿಯತೆಡ್ ಲಾ ಬುಲೆದ್ಂಡ್. ಪುರಾಣೊಡ್ದ್ ದೆತೊನುನ ಪುದರ್ ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥೊಲು ಅತ್ತಂದೆ ಸಂಬಂಧೊಲು ಇತ್ತಿನವುಲು COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ಸಮಯೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬಳಕೆಡ್ ಏರಿಕೆ ಆಂಡ್. ಉಂದು 2015ಡ್ದ್ ನವಜಾತ ಶಿಶುಲೆಗ್ 100 ಜನಪ್ರಿಯ ಪುದರ್ ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದ್ ಉಂಡು ಬುಕ್ಕೊ 2022ಡ್ ಅಮೆರಿಕದ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಪುದರ್ ಕೆನಡಾಡ್ ನವಜಾತ ಬಾಲೆಲೆಗ್ ಟಾಪ್ 100 ಪುದರ್ ಲೆಡ್ ಉಂದುಲಾ ಒಂಜಿ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು, 2021ಡ್ ಆ ದೇಶದ ಜನಪ್ರಿಯತೆದ ಚಾರ್ಟ್ ಡ್ 53ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಡ್ 2023ಡ್ ಬುಕ್ಕೊ 2024ಡ್ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಡ್ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ 10 ಜನಪ್ರಿಯ ಪುದರ್ ಲೆಡ್ ಉಂದುಲಾ ರೋರಿ ಪಂಡ ಈ ಪುದರ್ ಗ್ ಒಂಜಿ ಆಧುನಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಡ್ಡ ಪುದರ್. ಪಂಡ ಫ್ರೆಂಚ್ ರೂಪೊದ ಪುದರ್. ಆರೋರ್ 1970 ಬುಕ್ಕೊ 1980 ದಶಕೊಡು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಅಪಗ ಉಂದು ಪೊಣ್ಣುಲೆನ 100 ಜನಪ್ರಿಯ ಪುದರ್ ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. 2020 ದ ಸುರುಟು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಉಂದು ಇತ್ತೆಲಾ 250 ಜನಪ್ರಿಯ ಪುದರ್ ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ರಷ್ಯಾದ ಬಾಸೆಡ್ ಬಳಕೆ ಆಪಿನ ರೂಪಾಂತರ " Авро́ра " ( ಅವ್ರೋರಾ ). 20ನೆ ಶತಮಾನೊಗು ದುಂಬು ಬಳಕೆಡ್ ಇತ್ತಿನಗ, 1917 ರ ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿದ ನಂತರ ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಈ ಘಟನೆಲೆಡ್ ಕ್ರೂಸರ್ ಅರೋರಾ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೨೪-೧೯೩೦ಡ್, ಈ ಪುದರ್ ನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಲೆಡ್ ಸೇರ್ಪಾಯೆರ್, ಉಂದೆಟ್ ಪೊಸ ಸೋವಿಯೆತ್ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಲೆನ್ ಉತ್ತೇಜಿಸವುನ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿನೋಡಲ್ ಮೆನೊಲಾಜಿಯಾಡ್ ಪುದರ್ ಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಪ್ರದಾಯೊನು ಮುರಿಯೆರೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸವುನ ಪೊಸ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪಗಪಗ ಕೃತಕವಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಪುದರ್ ಲೆನ್ ಸೇರ್ಪಾಯೆರ್. ಈ ಪುದರ್ ದ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಪದೊಕುಲು " Авро́рка " " ( ಅವ್ರೊರ್ಕಾ ), " А́ва " ( ಅವಾ ), " А́ра " ( ಅರಾ ), ಬುಕ್ಕೊ " Ро́ра " ( ರೋರಾ ). ಅವ್ರೋರಾ ಪಂಡ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪುದರ್ ದ ರೂಪೊಲಾ ಉಂಡು. [[File:Mucha girl 2.jpg|right|thumbnail|''Brightness of Day'', 1899, by [[Alfons Mucha]].]] [[File:AURORA burne-jones.jpg|right|thumb|''Aurora'' by [[Edward Burne-Jones]].]] [[File:Henry Meynell Rheam - Sleeping Beauty.jpg|left|thumb|''Sleeping Beauty'' by [[Henry Meynell Rheam]], 1899.]] == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == == [[ವರ್ಗೊ:ನಾರ್ವೆ]] 7bdm0ie6p59n07rpzf9vmm806wwvyb8 0 25502 373738 355806 2026-10-23T21:59:57Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 373738 wikitext text/x-wiki == ಚೂಡಿ ಪೂಜೆ == [[ಫೈಲ್:Women_during_Choodi_pooja.JPG|thumb|ಪೊಂಜೊವುನಕ್ಲು ಚೂಡಿ ಪೂಜೆದಾನಿ]] [[ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸ]]ದ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು ಚೂಡಿ ಪೂಜೆ. ಉಂದು ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ರವಾರ ಬೊಕ್ಕ ಆದಿತ್ಯ ಐತಾರದಾನಿ [[ತುಳಸಿ]], ಹೊಸ್ತಿಲ್ ಗ್ ಮಲ್ಪುನ ಪೂಜೆ ಚೂಡಿ. == ಚೂಡಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ವಸ್ತುಲು == ಬರ್ಸದ ಪೊರ್ತುಡು ಗರಿಕೆ, ಆರತಿ, ಮಜ್ರ ನಂಕೂಟ(ಬೆಕ್ಕುದ ಉಗುರು), ಕೈಲೆ ಡೊಲೊ (ಕಾಗೆದ ಕಣ್ಣ್), ಅನ್ವಾಲಿ, ಲಾಯೆ ಮದ್ದೊ, ಗಂಟೆ ಮದ್ದೊ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ದೈಕುಲು ಕಂಡೊಡು, ಮಣ್ಣ್‌ದ ಗೋಡೆದ ಮಿತ್ತ್ ದಿಂಜಾದ್ ಬುಳೆಪುಂಡು. ಈ ಚೂಡಿ ಪಂಡ ರತ್ನಾಗಂಧಿ, [[ಶಂಖಪುಷ್ಪ|ಶಂಖ ಪುಷ್]]ಪ, ಕಣಗಿಲೆ, ಕರವೀರ, ರಠದ ಹು, ಗೌರಿ ಹು ಇಂಚಿತ್ತಿನಂಚಿನ ಪೂಕುಲೆನ್ ಕಲಾತ್ಮಕವಾದ್ ಜೋಡಾದ್ ಬಾಳೆ ನಾರುಡು ಕಟ್ಟುನ ಮಾಲೆ. ಆಡು ಭಾಸೆಡ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಸೂಡಿನ್ ಚೂಡಿ ಪಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.<ref>https://www.aayisrecipes.com/general/choodi-pooja/</ref> == ಆಚರಣೆ == ಚೂಡಿ ಪೂಜೆ ಪೂಜೆದಾನಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲನ್ ಗುದ್ದುದು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ತರೆನ್ ತೆನತ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಸೀರೆ ಪಾಡುವೆರ್, ಜಿಎಸ್ಬಿ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಆಭರಣ, ಮಂಗಲಸೂತ್ರ (ಜಿಎಸ್ಬಿ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತಾಳಿಲು ಉಪ್ಪುಂಡು, ಒಂಜಿ ಅಪ್ಪೆನ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲಡ್ದ್), ಬೊಕ್ಕ ಅಕುಲು ಉಲ್ಲಾಸೊಡು ತಯಾರಾದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ತುಳಸಿದ ಎದುರು ಅಂಚೆನೆ ಅಂಚಿದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲುದ ರಂಗವಳ್ಳಿ ಚಿತ್ರ ಬರೆಪೆರ್. ಪೂಜೆ ಮುಗಿಯಂದಿನಾತ್ ಅರಿಟ್ ಮಲ್ತಿನ ವನಸ್ ಉನ್ಪಿರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಬೊಕ್ಕ ಪೂಜೆಗ್ ತಯಾರಾಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಬಾಜನೊಡು ಕಟ್ಟುನ ಚೂಡಿಲೆನ್ ಪೊರ್ಲುಡು ಜೋಡಾದ್, ಬಚ್ಚಿರೆದ ವೀದೊ (ರಡ್ಡ್ ಇರೆ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಕಾಯಿ ಮಡತ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ವೀದೊ) ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೂಜೆಗ್ ಬೋಡಾಪಿನ ವಸ್ತುಲು ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಅರಿತ ಧಾನ್ಯೊಲು (ಅಕ್ಷತ), ಉಡುಬತ್ತಿ, ಆರತಿ, ದೀಪ, ಫಲ, ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಪಣೆ (ಅರ್ಪಣೆಗ್ ಸಿಹಿ ಅವಲಕ್ಕಿ, ಪಂಚಕಜ್ಜಯ ಇಂಚಿನ ಸಿಹಿ ತೆನಸ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಸಮಯ ಇಜ್ಜಂಡ ಸಕ್ಕರೆ ಅತ್ತಂಡ ಹಣ್ಣುಲೆನ್ ಅರ್ಪಣೆ ಆದ್ ದೀವೊಲಿ). ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಪೂಜೆದ ಸೊತ್ತುಲೆನ್ ತುಳಸಿದ ಎದುರು ದೀದ್ ಕಲಶ್ ದಿಂಜಾದ್, ತುಳಸಿಗ್ ಅರಿಶಿನ, ಕೇಸರಿ ಪಾಡ್ದ್, ತುಳಸಿನ್ ಭಕ್ತೆರ್ ಪೂಜುವೆರ್. ದೀಪ ಪೊತ್ತುವೆರ್, ಧೂಪ ಪೊತ್ತುವೆರ್, ಆರತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಫಲ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಕ್ಷತೊನು ಕೈಟ್ ದೆತೊಂದು ತುಳಸಿದ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್ ಸೂರ್ಯೆನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್, ತುಳಸಿ ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣ ಮಲ್ತ್ದ್ ಐನ್ ಸರ್ತಿ ತುಳಸಿನ್ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳಸಿದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಚೂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ವಿಡೊನ್ ದೀಪೆರ್ (ಅಮ್ಮೆ ವಿಧವೆ ಆದ್ ತೀರ್ ಪೋಂಡ ರಡ್ಡ್ ಚೂಡಿ ದೀಪಿನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು), ಒಂಜಿ ಚೂಡಿನ್ ತುಳಸಿದ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪೆರ್. ಈ ಪೂರಾ ಸಾಮಗ್ರಿಲೆನ್ ದೆತೊಂದು ಎದುರುದ ಬಾಕಿಲ್ದ ಕೊಡಿಕ್ ಪೋದು, ಕೊಡಿತ ಮಿತ್ತ್ ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಅಕ್ಷನ್ ದೀದ್, ಕುಂಟುದ ರಡ್ಡ್ ಬರಿಟ್ ಚೂಡಿ ದೀದ್, ಆರತಿ ಪೊತ್ತುವೆರ್. ಬಲತ್ತ ಕಾರ್ಡ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೈವದ ಇಲ್ಲದ ಕೊಡಿಟ್ಟ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪೂಜೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೈವದ ಮಂಡಪಂಡು ಸೇರಿನ ಮಾತಾ ದೈವೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಚೂಡಿ ದೀದ್ (ಮಲ್ತಿನ ಚೂಡಿ ಕಮ್ಮಿ ಆಂಡ ಕುಲದೈವ, ಊರುದ ದೈವ, ಒವ್ವೆ ದೈವೊಗುಲಾ) ಆರತಿ ಪೊತ್ತಾದ್ ಮಾನಾದಿಗೆ ಸಂದಾವೆರ್. ವಿದೊದ ಒಟ್ಟುಗು ಚೂಡಿನ್ ಕಂಡನಿಗ್ ಕೊರ್ದು ಅರೆನ ಆಶೀರ್ವಾದ ಕೋರುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆಡ ಪಿರ ದೆತೊನುನ ಚೂಡಿನ್ ತುತ್ತುವೆರ್.<ref>{{Cite web |url=https://ontariokonkanis.com/2021/09/05/choodi-pooja/ |title=Archive copy |accessdate=2026-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260517152247/https://ontariokonkanis.com/2021/09/05/choodi-pooja/ |archivedate=2026-05-17 |url-status=dead}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಈ ಚೂಡಿ ಪೂಜೆನ್ ಅತ್ತೆ, ಅಳಿಯ, ತಂಗಡಿಲು ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪರವೂರುಡು ವಾಸ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕುಲದೈವ ಬೊಕ್ಕ ಊರುದ ದೈವ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಭೇಟಿ ಕೊರ್ದು ದೈವೊಗು ಚೂಡಿ ಕೊರ್ಪಿನ ಕ್ರಮ. ಸಾಯ್ಯದಕುಲು ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ದು ಚೂಡಿ ಅರ್ಪಿಸವೆರ್. == ಸಾಮೂಹಿಕ ಚೂಡಿ ಪೂಜೆ == ಉಂದು ಇತ್ತೆದ ಕ್ರಮ, ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಸಾಮೂಹಿಕ ಚೂಡಿಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನ ಊರುದ ಪೊಂಜೊವುಲು ಶುದ್ಧ ಜೀವಿಯಾದ್ ಕಟ್ಟುನ ಚೂಡಿಲೆನ್ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಐನ್) ದೆತೊಂದು ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಪೋಪೆರ್. ಅಲ್ಪ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಹಿರಿಯೆರ್ನ ನೇತೃತ್ವೊಡು ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚನೇ ದೈವೊಗು ಚೂಡಿ ಕೊರ್ದು ಒರಿ ಒರಿನಕ್ಲೆನ ನಡುಟು ಚೂಡಿನ್ ವಿನಿಮಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಚೂಟಿಪೂಜೆ ಗೌಡಸರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರೆನ ಆಚರಣೆದ ಪೂಜೆ. ಗೌಡಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸೊಡು ಪೂ ಪುರ್ಪೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ವಸಂತ ಋತುದ ಆಗಮನೊನು ತೆರಿಪಾವುನ ಚುತಿಪೂಜೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕುಟುಮೊಗು ಎಡ್ಡೆಪ್ಪು ಕನಯೆರೆ ಸುಮಂಗಲಿಲು ಇಂಚ ತುಳಸಿ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕರ್ಕಟಕವನೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಪಿನ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸೊಡು ಶುಕ್ರವಾರ, ಐತಾರದಾನಿ ಚೂಟಿಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. <nowiki>{{Reflist}}</nowiki> ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026 8bezq92icy1ufh6xrnmhalazohwgc7z 0 25886 373744 357375 2026-10-24T01:08:42Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 373744 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vanitha Vijayakumar | image = Vanitha Vijayakumar in 2023.jpg | caption = Vanitha in 2023 | birth_date = {{Birth date and age|1980|10|5|df=yes}} | birth_place = [[Mannargudi]], [[Thanjavur]], [[Tamil Nadu]], India<ref>{{cite web|url=http://www.maalaimalar.com/2013/06/12230900/actor-vijayakumar-family.html |title=நடிகர் விஜயகுமாரின் குடும்பம் |trans-title=Actor Vijayakumar's family |access-date=8 November 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130617201646/http://www.maalaimalar.com/2013/06/12230900/actor-vijayakumar-family.html |archive-date=17 June 2013 }}</ref> | occupation = [[Actress]], director | years_active = 1995–1999, 2013–2015, 2019–present | spouse = {{unbulleted list | }} | children = 3 | mother = [[Manjula Vijayakumar]] | father = [[Vijayakumar (Tamil actor)|Vijayakumar]] | relatives = {{Unbulleted list | [[Preetha Vijayakumar]] (sister) | [[Sridevi Vijaykumar]] (sister) | [[Arun Vijay]] (Half-brother) }} }} '''ವನಿತಾ ವಿಜಯಕುಮಾರ್''' (ಪುಟ್ಟು ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೦ <ref>{{Cite web|title=Happy Birthday south India's queen Vanitha Vijayakumar: 5 Times Bigg Boss Tamil 3 fame hit the headlines|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/happy-birthday-vanitha-vijayakumar-5-times-bigg-boss-tamil-3-fame-hit-headlines-911085|website=pinkvilla.com|date=6 October 2021|accessdate=29 June 2022|archivedate=29 June 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220629050202/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/happy-birthday-vanitha-vijayakumar-5-times-bigg-boss-tamil-3-fame-hit-headlines-911085}}</ref> ) ಒರ್ತಿ ಭಾರತದ ಆಕ್ಟರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕಿ, [[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|ತಮಿಳು]] ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ''ಚಂದ್ರಲೇಖಾ'' (೧೯೯೫), ''ಮಾಣಿಕಂ'' (೧೯೯೬), ''ಹಿಟ್ಲರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್'' (೧೯೯೭), ''ದೇವಿ'' (೧೯೯೯), ''ನಾನ್ ರಾಜವಗ ಪೊಗಿರೆನ್'' (೨೦೧೩), ''ಎಂಜಿಆರ್ ಶಿವಾಜಿ ರಜಿನಿ ಕಮಲ್'' (೨೦೧೫), ''ಮಲ್ಲಿ ಪೆಲ್ಲಿ'' (೨೦೨೩), ''ಅನೆತಿ'' (೨೦೩), ''ಅಂಧಗನ್'' (೨೦೨೦) ಬೊಕ್ಕ ''ಶ್ರೀ'' (೨೦೨೫). <ref>{{Cite web|date=11 June 2025|title=Stop Comparing Jovika With Devyani's Daughter: Vanitha Vijayakumar Slams Netizens For Critical Words|url=https://www.oneindia.com/entertainment/stop-comparing-jovika-with-devyanis-daughter-vanitha-vijayakumar-slams-netizens-for-critical-words-011-7781541.html|accessdate=25 June 2025|website=www.oneindia.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250624094348/https://www.oneindia.com/entertainment/stop-comparing-jovika-with-devyanis-daughter-vanitha-vijayakumar-slams-netizens-for-critical-words-011-7781541.html|archivedate=24 June 2025|url-status=dead}}</ref> == ಸುರುತ ಜೀವನ == ವನಿತಾ ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೦ಡ್ ಭಾರತದ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡುದ]] ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ವನಿತಾ ತಮಿಳು ನಟ ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ರಡ್ಡನೆ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ತಮಿಳು ನಟಿ ಮಂಜುಲಾನ ಮಲ್ಲ ಮಗಳ್. ವನಿತಾಗ್ ರಡ್ಡ್ ಎಲ್ಯ ಪಲಿನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್, ಪ್ರೀತಾ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀದೇವಿ, ಅಕುಲು ದುಂಬುದ ಆಕ್ಟರ್ ನಕುಲು. ಮುತುಕನ್ನು ವೆಲ್ಲಾಲರ್ ನ ಸುರುತ ಮದಿಮೆಡ್ದ್, ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ಗ್ ಮೂಜಿ ಜೋಕುಲು ಪುಟ್ಟುವೆರ್: ಆಕ್ಟರ್ ಅರುಣ್ ವಿಜಯ್, ಅನಿತಾ ಬೊಕ್ಕ ಕವಿತಾ. <ref>{{Cite news|url=http://www.hinduonnet.com/2006/02/08/stories/2006020818560200.htm|title=Actor Vijayakumar returns to AIADMK|last=Dorairaj|first=S|date=8 February 2006|work=[[The Hindu]]|access-date=18 February 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122171603/http://www.hinduonnet.com/2006/02/08/stories/2006020818560200.htm|archive-date=22 January 2008}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Vanitha Vijayakumar's Son Vijay Sri Hari to Make His Debut in Tamil Films Soon|url=https://www.news18.com/news/movies/vanitha-vijayakumars-son-vijay-sri-hari-to-make-his-debut-in-tamil-films-soon-4783385.html|website=[[News18]]|date=17 February 2022|accessdate=15 July 2022|archivedate=15 July 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220715082653/https://www.news18.com/news/movies/vanitha-vijayakumars-son-vijay-sri-hari-to-make-his-debut-in-tamil-films-soon-4783385.html}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ಡ್, ಅಷ್ಟಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಗರೊಡು ಶೂಟಿಂಗ್ ಗ್ ಸುರುಕು ಬಾಡಿಗೆಗ್ ದೆತೊನುನ ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿನ್ ಬುಡ್ದು ಪೋಯೆರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ ಕುಟುಂಬೊದೊಟ್ಟುಗು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದ್ ಗೊಂದಲ ಆಂಡ್. ಅಲೆನ ಅಮ್ಮೆ ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ಅಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಪೊಲೀಸ್ ದೂರು ದಾಖಲ್ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="indiatimes">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/actor-lodges-plaint-against-daughter/articleshow/65894930.cms|title=Vanitha Vijayakumar: Actor Vijayakumar lodges plaint against daughter &#124; Chennai News|date=21 September 2018|work=[[The Times of India]]|access-date=6 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815060848/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/actor-lodges-plaint-against-daughter/articleshow/65894930.cms|archive-date=15 August 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Actor Vijayakumar and daughter Vanitha embroiled in feud over property|url=https://www.thenewsminute.com/article/vanitha-vijayakumar-daughter-father-feud-over-property-88778|website=[[The News Minute]]|date=22 September 2018|accessdate=20 May 2020|archivedate=11 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200811220143/https://www.thenewsminute.com/article/vanitha-vijayakumar-daughter-father-feud-over-property-88778}}</ref> == ಕೆಲಸ == === ತಮಿಳು ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನಿಮಾಡ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ (೧೯೯೫-೧೯೯೯) === ವನಿತಾ ''ಚಂದ್ರಲೇಖಾ'' (೧೯೯೫) ಸಿನಿಮಾಡ್ ವಿಜಯ್ ನ ಎದುರು ಆಕ್ಟ್ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/sarkar-diwali-release-11-other-times-vijays-films-released-during-the-festival/306099|title=Sarkar Diwali release: 11 other times Vijay's films released during the festival|website=timesnownews.com|date=29 October 2018|accessdate=30 July 2019|archivedate=30 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190730003025/https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/sarkar-diwali-release-11-other-times-vijays-films-released-during-the-festival/306099}}</ref> ವನಿತಾ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ''ಮಣಿಕಂ'' (೧೯೯೬) ಡ್ ರಾಜಕಿರಣ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್, ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ ''ಹಿಟ್ಲರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್'' (೧೯೯೭) ಬೊಕ್ಕ ತೆಲುಗು ಭಕ್ತಿದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರ ''ದೇವಿ'' (೧೯೯೯) ಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="dinakaran">{{Cite web|url=http://www.dinakaran.com/cinema/english/gossip/11-09-98/harihara.htm|title=dinakaran|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040609035253/http://www.dinakaran.com/cinema/english/gossip/11-09-98/harihara.htm|accessdate=6 January 2021|archivedate=9 June 2004}}</ref> ಆಕಾಶ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಸುರುತ ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ವನಿತಾ ಚಿತ್ರರಂಗೊನು ಬುಡ್ದು ಪೋಯೆರ್. === ಸಿನಿಮಾಗ್ ಪುನರ್ ಪ್ರವೇಶ (೨೦೧೩-೨೦೧೫) === ವನಿತಾ 2010 ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗೊಡು ನಟನೆಗ್ ಚೂರು ಸಮಯೊಗು ವಾಪಸ್ ಬತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಸುರುಕು ''ನಾನ್ ರಾಜವಗ ಪೊಗಿರೆನ್'' (2013) ಡ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಪಾತ್ರೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್. ''ಸುಮ್ಮ ನಚುನು ಇರುಕ್ಕು'' (೨೦೧೩) ಪನ್ಪಿನ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕೊಡು ಮಲ್ಲ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ವನಿತಾ ನನ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ ಆದ್ ''ಎಂಜಿಆರ್ ಶಿವಾಜಿ ರಜಿನಿ ಕಮಲ್'' (೨೦೧೫) ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಚಿತ್ರೊನು ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದೆನ್ ಅರೆನ ಅಪಗದ ದೋಸ್ತಿ ರಾಬರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ವನಿತಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಡ್ ಆರ್ ಈ ಚಿತ್ರೊನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್, ಈ ಚಿತ್ರೊದ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಭೆಟ್ ಅಕುಲು ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಜೋಕ್ ಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ಸೂಚಿಸಯೆರ್. <ref>{{Cite web|first=Deepika|last=Ramesh|date=6 October 2014|title=Producing a Film is No Child's Play: Vanitha Vijayakumar|url=https://silverscreenindia.com/movies/news/producing-a-film-is-no-childs-play-vanitha-vijayakumar/|accessdate=26 October 2020|website=Silverscreen India|language=en-US|archivedate=30 October 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201030085832/https://silverscreenindia.com/movies/news/producing-a-film-is-no-childs-play-vanitha-vijayakumar/}}</ref> <ref>{{Cite web|first=Deepika|last=Ramesh|date=15 September 2014|title=Vanitha's MGR Sivaji Rajini Kamal in October|url=https://silverscreenindia.com/movies/news/vanithas-mgr-sivaji-rajini-kamal-october/|accessdate=26 October 2020|website=Silverscreen India|language=en-US|archivedate=30 October 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201030014642/https://silverscreenindia.com/movies/news/vanithas-mgr-sivaji-rajini-kamal-october/}}</ref> ಚಿತ್ರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವೈಫಲ್ಯೊದ ನಡುಟು, ವನಿತಾ ವಿತರಣಾ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ವೈಬ್ರಂಟ್ ಮೀಡಿಯಾಸ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಪೊಲೀಸ್ ದೂರು ದಾಖಲಾತ್ ದ್, ಅಕ್ಲೆನ ಒಪ್ಪಂದೊಡು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಆಯಿನಲೆಕ 80 ಸಿನಿಮಾ ಮಂದಿರೊಲೆಡ್ ಚಿತ್ರೊನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತ್ ಜೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಆರೋಪೊನು ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Tamil-actor-Vanitha-Vijayakumar-files-complaint-against-film-distributor/articleshow/47251791.cms|title=Tamil actor Vanitha Vijayakumar files complaint against film distributor|date=12 May 2015|work=[[The Times of India]]|access-date=30 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190814035238/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Tamil-actor-Vanitha-Vijayakumar-files-complaint-against-film-distributor/articleshow/47251791.cms|archive-date=14 August 2019}}</ref> ಅಲೆನ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ನ ಕೈತಲ್ದ್ ಏರ್ಲಾ ಸಿನಿಮಾದ ಆಫರ್ ದೆತೊನೊಂದಿಜ್ಜೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಟೀಕೆಲೆಡ್ದ್ ಕೆಲವು ಸಮಯೊಗು ಆರ್ ಅಭಿನಯೊನು ಬುಡ್ದು ಪೋಯೆರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್. === ತಮಿಳು ದೂರದರ್ಶನೊಡು ಮಾನ್ಯತೆ (೨೦೧೯-ಇತ್ತೆದ) === ೨೦೧೯ಡ್, ವನಿತಾ ಸ್ಟಾರ್ ವಿಜಯ್ ಡ್ ತಮಿಳು ರಿಯಾಲಿಟಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಶೋ ''ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ತಮಿಳು ೩'' ಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್. ಶೋಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪಿನ ರಡ್ಡನೆ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಆಯೆರ್. ಒಂತೆ ವಾರೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ, ವನಿತಾ ಒಂಜಿ ವೈಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಡ್ ಆದ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/bigg-boss-vanitha-vijayakumar-about-her-exit-from-the-show/article28514261.ece|title='Bigg Boss' Vanitha Vijayakumar about her Exit from the show|last=Sunder|first=Gautam|date=17 July 2019|work=[[The Hindu]]|access-date=2 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20201010201548/https://www.thehindu.com/entertainment/bigg-boss-vanitha-vijayakumar-about-her-exit-from-the-show/article28514261.ece|archive-date=10 October 2020|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> 2020 ಡ್, ವನಿತಾ ಸ್ಟಾರ್ ವಿಜಯ್ ಡ್ ''ಕೋಮಾಲಿನೊಟ್ಟುಗು ತಮಿಳು ಅಡುಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೂಕು ದ'' ಸೀಸನ್ 1 ಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಐಟ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/cooku-with-comali-contestants-salary-shakeela-shivaangi-pugazh-madurai-muthu-tamil-news-281242|title=Wow ! Is this the salaries of 'Cooku with Comali' contestants?}}</ref> ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ್ ''ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ (ಸೀಸನ್ ೧)'' ಪನ್ಪಿನ ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಆವೃತ್ತಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಜೀ ತಮಿಳು ಸೋಪ್ ಒಪೆರಾ ''ಪುಧು ಪುಧು ಅರ್ತಂಗಲ್'' ಡ್ ಆರ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/vanitha-vijayakumar-joins-puthu-puthu-arthangal/articleshow/91512965.cms|title=Vanitha Vijayakumar joins 'Puthu Puthu Arthangal'|date=14 May 2021|work=[[The Times of India]]|access-date=15 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513190921/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/vanitha-vijayakumar-joins-puthu-puthu-arthangal/articleshow/91512965.cms|archive-date=13 May 2022}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ವನಿತಾ ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ನಟ ಆಕಾಶ್ ನ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೦, ೨೦೦೦ಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://indiankanoon.org/doc/1020239/|title=Court documents|website=indiankanoon.org|accessdate=24 June 2020|archivedate=24 January 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240124125128/https://indiankanoon.org/doc/1020239/}}</ref> ಅಕ್ಲೆನ ಮಗೆ ೨೦೦೧ಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆನ ಮಗಳ್ ೨೦೦೫ಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಅಕ್ಲೆನ ಮದಿಮೆ ೨೦೦೫ಡ್ ವಿಚ್ಛೇದನೊಡು ಮುಗಿಂಡ್. ಒಂಜಿ ಸುದೀರ್ಘ ಕಸ್ಟಡಿ ವಿವಾದೊದ ನಡುಟು, ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಜೋಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರೆನ ನಡುಟು ಸಮಯೊನು ಕಳೆವೊಡು ಪಂದ್ ಆದೇಶ ಕೊರ್ತುಂಡು. ಅಲೆನ ಮಗೆ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಅರೆನ ಅಜ್ಜೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೊಕ್ಕ ಅಮ್ಮೆ ಆಕಾಶ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ನೆಲೆಯಾಯೆರ್. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Vanitha-former-hubby-to-share-sons-custody/articleshow/7758018.cms|title=Vanitha, former hubby to share son's custody|date=22 March 2011|work=[[The Times of India]]|access-date=30 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190814035240/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Vanitha-former-hubby-to-share-sons-custody/articleshow/7758018.cms|archive-date=14 August 2019}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Vanitha-to-get-back-her-son/articleshow/7153704.cms|title=Vanitha Vijayakumar: Vanitha to get back her son|date=24 December 2010|work=[[The Times of India]]|access-date=30 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819054729/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Vanitha-to-get-back-her-son/articleshow/7153704.cms|archive-date=19 August 2019}}</ref> 2007ಡ್ ವನಿತಾ ಉದ್ಯಮಿ ಆನಂದ್ ಜೇ ರಾಜನ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಈ ಜೋಡಿಗ್ ಒರಿ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಳ್ ಉಂಡು. ಅಕುಲು ಶೀಘ್ರೊಡು ಬೇತೆ ಆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ 2012ಡ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಡಿವೋರ್ಸ್ ಆಯೆರ್, ರಾಜನ್ ಗ್ ಅಕ್ಲೆನ ಬಾಲೆದ ಕಸ್ಟಡಿನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ನೊಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಜಗಳೊದ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ಜೋಡಿ ಡಿವೋರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪಂದ್ ವನಿತಾ ಸೂಚಿಸಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ರಾಜನ್ ತನ್ನ ಶಾಂತಿ ಬೊಕ್ಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅವಕಾಶೊಲೆನ್ ಕಳೆವೊಂದಿತ್ತಿನ ವಿವಾದೊಡು ಪರೋಕ್ಷವಾದ್ ತೊಡಗಿಸೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ತೆರ್. 2010ಡ್ ಆನಂದ್ ರಾಜನ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಬೇತೆ ಆಯಿನೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ, ವನಿತಾ 2013ಡ್ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕೆರ್ ರಾಬರ್ಟ್ ನ್ ಡೇಟ್ ಮಲ್ತೆರ್ <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Vanitha-choreographer-Robert-to-marry-soon/articleshow/29106041.cms|title=Vanitha, choreographer Robert to marry soon|work=[[The Times of India]]|access-date=30 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819054725/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Vanitha-choreographer-Robert-to-marry-soon/articleshow/29106041.cms|archive-date=19 August 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://southscope.in/vanitha-robert-issue-joint-notice/|title=Vanitha, Robert issue joint notice|date=20 January 2014|accessdate=30 July 2019|archivedate=30 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190730003026/http://southscope.in/vanitha-robert-issue-joint-notice/}}</ref> ಅಕ್ಲೆನ ಸಂಬಂಧೊನು ಮುಗಿಪಾವುನ ದುಂಬು, ಈ ಜೋಡಿ ''ಎಂಜಿಆರ್ ಸಿವಾಜಿ ರಜಿನಿ ಕಮಲ್'' (2015) ಪನ್ಪಿನ ಚಿತ್ರೊನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತ್ ದ್ ವೃತ್ತಿಪರವಾದ್ ಒಟ್ಟುಗು ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ವನಿತಾ [[ಹಿಂದೂ]] ತಮಿಳು ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಗ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಮಾರ್ಚ್ ೩೦, ೨೦೨೨ಡ್ ಆರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಲೆನ್ ಅನುಸರಿಸಾದ್ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೊಗು]] ಮತಾಂತರ ಆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/for-happier-and-peaceful-life-vanitha-vijayakumar-on-why-she-converted-to-buddhism-4923779.html|title='For Happier and Peaceful Life': Vanitha Vijayakumar on Why She Converted To Buddhism|website=[[News18]]|date=30 March 2022|accessdate=29 June 2022|archivedate=29 June 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220629051421/https://www.news18.com/news/movies/for-happier-and-peaceful-life-vanitha-vijayakumar-on-why-she-converted-to-buddhism-4923779.html}}</ref> ವನಿತಾ 10 ವರ್ಸೊಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕಾಲ ಖಿನ್ನತೆಡ್ದ್ ಬಳಲೊಂದಿತ್ತೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಪೂರ್ತಿ ಗುಣ ಆಯೆರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬೊಕ್ಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಲಹೆ ದೆತೊನುವೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/lifestyle/want-to-vanish-moments-of-my-depression-tamil-actor-vanitha-vijayakumar-4653503.html|title='Want To Vanish Moments of My Depression': Tamil Actor Vanitha Vijayakumar|website=[[News18]]|date=13 January 2022|accessdate=29 June 2022|archivedate=29 June 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220629055426/https://www.news18.com/news/lifestyle/want-to-vanish-moments-of-my-depression-tamil-actor-vanitha-vijayakumar-4653503.html}}</ref> 2019ಡ್, ಚೆನ್ನೈಡ್ ''ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ತಮಿಳು 3'' ಡ್ ಇತ್ತಿನಗ ರಾಜನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಮಗಳೆನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕೊನೊಯೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ದೂರುದ ಬಗ್ಗೆ ವನಿತಾನ್ ಪೊಲೀಸ್ ವಿಚಾರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="TheHindu">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/police-enquire-vanitha-vijayakumar-in-bigg-boss-tamil-house/article28270347.ece|title=Police grill Vanitha Vijayakumar at 'Bigg Boss' Tamil house|last=Kumar|first=Pradeep|date=3 July 2019|work=[[The Hindu]]|access-date=5 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807214535/https://www.thehindu.com/entertainment/police-enquire-vanitha-vijayakumar-in-bigg-boss-tamil-house/article28270347.ece|archive-date=7 August 2020|language=en-IN}}</ref> 2020ಡ್, ಪೀಟರ್ ಪಾಲ್ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ ದುಂಬೇ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲೆನ ಅಮ್ಮೆ ಆಯಿನ ಪೀಟರ್ ಪಾಲ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧೊಡು ಉಲ್ಲೆ ಪಂದ್ ಆರ್ ತೆರಿಪಾಯೆರ್. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/peter-pauls-first-wife-files-a-complaint-against-his-marriage-with-vanitha-vijayakumar/articleshow/76675997.cms|title=Peter Paul's first wife files a complaint against his marriage with Vanitha Vijayakumar|date=28 June 2020|work=[[The Times of India]]|access-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200628141728/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/peter-pauls-first-wife-files-a-complaint-against-his-marriage-with-vanitha-vijayakumar/articleshow/76675997.cms|archive-date=28 June 2020|language=en}}</ref> ಈ ಜೋಡಿ ೨೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೦ ಗ್ ಚೆನ್ನೈಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ವನಿತಾನ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧ ಮಾಧ್ಯಮೊಡು ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಪೀಟರ್ ನ ಸುರುತ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಎಲಿಜಬೆತ್, ವನಿತಾ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ ಕಂಡನಿಯನ ವಿರುದ್ಧ ಬೊಕ್ಕ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರೆ ದುಂಬು ಅಧಿಕೃತ ಡಿವೋರ್ಸ್ ದೆತೊನಂದಿನೆಕ್ ಕೇಸ್ ದಾಖಲ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ ಡ್ದ್, ವನಿತಾ ಪೀಟರ್ ನ್ ತನ್ನ ಕಂಡನಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಕ್ಲೆನ ಮದಿಮೆದ ಸಮಾರಂಭ ಇತ್ತೆಲಾ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆವಂದಿನೆಡ್ದಾವರ ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಪುಂಡು ಚಟ ಇತ್ತ್ ನ ಕಾರಣವಾದ್ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧೊನು ಪೊಲಿತೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/south-newsmakers-week-vanitha-vijayakumar-gets-married-nayanthara-vignesh-rubbish-infected-covid-19-545148|title=South Newsmakers Of Week: Vanitha Vijayakumar gets married; Nayanthara, Vignesh rubbish infected of COVID 19|date=29 June 2021|accessdate=29 June 2022|archivedate=29 June 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220629055426/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/south-newsmakers-week-vanitha-vijayakumar-gets-married-nayanthara-vignesh-rubbish-infected-covid-19-545148}}</ref> == ಆಫ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೆಲಸ == ೨೦೨೧ಡ್, ವನಿತಾ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕುಂಟುದ ಅಂಗಡಿನ್ ಓಪನ್ ಮಲ್ತೆರ್, ವನಿತಾ ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ಸ್ಟೈಲಿಂಗ್, ಚೆನ್ನೈಡ್ ಉಂಡು. ಆರ್ ಒರಿ ಪಾರ್ಟ್ ಟೈಮ್ ವೇಷಭೂಷಣ ವಿನ್ಯಾಸಕೆರ್ಲಾ ಅಂದ್. <ref>{{Cite web|url=https://24x7tamil.com/2021/11/02/vanitha-vijaykumar-opened-new-boutique-in-chennai-nungambakkam/|language=ta|trans_title=Vanitha Vijayakumar started a huge BOTIQUE clothing store in Chennai..!!! Vanitha pledges to do something for the people.|date=2 November 2021}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/vanitha-vijayakumar-shares-glimpses-of-her-first-show-as-fashion-designer-5047825.html|title=Vanitha Vijayakumar Shares Glimpses of Her First Show as Fashion Designer|website=[[News18]]|date=25 April 2022|accessdate=29 June 2022|archivedate=29 June 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220629055425/https://www.news18.com/news/movies/vanitha-vijayakumar-shares-glimpses-of-her-first-show-as-fashion-designer-5047825.html}}</ref> == ಚಿತ್ರಕಲೆ == {{Pending films key}} {| class="wikitable sortable" |+ವನಿತಾ ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ಚಿತ್ರದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಟ್ಟಿ ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಪುದರ್ ! scope="col" | ಪಾತ್ರ ! scope="col" | ಭಾಷೆ ! class="unsortable" scope="col" | ಟಿಪ್ಪಣಿಲು |- | ೧೯೯೫ | ''ಚಂದ್ರಲೇಖಾ'' | ಚಂದ್ರ | rowspan="2" | [[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|ತಮಿಳು]] | |- | ೧೯೯೬ | ''<nowiki>ಮಾಣಿಕ್ಕಂ|</nowiki>'' | ಸಾವಿತ್ರಿ | |- | ೧೯೯೭ | ''ಹಿಟ್ಲರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್'' | ನಂದಿನಿ | [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳ]] | |- | ೧೯೯೯ | ''ದೇವಿ'' | ಸುಶೀಲಾ | [[ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ|ತೆಲುಗು]] | |- | rowspan="2" | ೨೦೧೩ | ''ನಾನ್ ರಾಜವಗ ಪೋಗಿರೆನ್ .'' | ಡಯಾನಾ | rowspan="3" | ತಮಿಳು | |- | ''ಸುಮ್ಮ ನಚುನು ಇರುಕ್ಕು'' | ಕವಿತಾ | |- | ೨೦೧೫ | ''ಎಂಜಿಆರ್ ಶಿವಾಜಿ ರಜಿನಿ ಕಮಲ್'' | ಅಯನ | ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬರವುದಕುಲುಲಾ |- | rowspan="3" | ೨೦೨೩ | ''ಮಲ್ಲಿ ಪೆಲ್ಲಿ'' | ಸೌಮ್ಯ ಸೇತುಪತಿ | ತೆಲುಗು | |- | ''ಅನೀತಿ'' | ಅನಿತಾ | rowspan="9" | ತಮಿಳು | |- | ''ಧಿಲ್ಲು ಇರುಂಧ ಪೊರಡು'' | | |- | rowspan="5" | ೨೦೨೪ | ''ಆಪರೇಷನ್ ಲೈಲಾ'' | ಪೊಲೀಸ್ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ | |- | ''ಹರಾ'' | ಸಚಿವೆರ್ | |- | ''ದಂಡುಪಾಲಯಂ'' | ರಾಧಿಕಾ | ತಮಿಳು ಆವೃತ್ತಿ |- | ''ಅಂಧಗನ್'' | ಲಲಿತಾ | |- | ''ಧೀಲ್ ರಾಜ'' | | |- | rowspan="2" | ೨೦೨೫ | ''ಕಡೈಸಿ ತೊಟ್ಟ'' | ಸಂತಾನಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀ | |- | ''ಶ್ರೀಮತಿ &amp;amp; ಶ್ರೀ'' |<nowiki> ವಿದ್ಯಾ ಅರುಣ್ |</nowiki> | ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ<br /><br /><br /><br /> ಅಂಚನೆ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ <ref>{{Cite web|date=6 October 2024|title=Vanitha Vijaykumar Quashes Rumors Of Fourth Wedding, Announces Mrs & Mr Movie With Robert|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/vanitha-vijaykumar-quashes-news-of-wedding-with-robert-article-113979823|accessdate=28 May 2025|website=www.timesnownews.com}}</ref> |- |} == ಟೆಲಿವಿಷನ್ == ; ಕಥೆ {| class="wikitable sortable" |+ವನಿತಾ ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಲೆನ ಪಟ್ಟಿ ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಪುದರ್ ! scope="col" | ಪಾತ್ರ ! scope="col" | ಭಾಷೆ ! scope="col" | ಚಾನೆಲ್ ! class="unsortable" scope="col" | ಟಿಪ್ಪಣಿಲು |- | ೨೦೦೦ | ''ಚಿನ್ನ ಪಾಪೆ ಪೆರಿಯ ಪಾಪೆ'' | ವಾಸುಕಿ (ಪೆರಿಯ ಪಾಪ) | rowspan="8" | [[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|ತಮಿಳು]] | rowspan="2" | ಸನ್ ಟಿವಿ | |- | ೨೦೧೯ | ''ಚಂದ್ರಲೇಖಾ'' | ಅಲೆನ್ ತಾನ್ | ಕ್ಯಾಮಿಯೋ ನೋಟ <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/vanitha-vijayakumar-announces-her-tv-debut-with-chandralekha-see-video/articleshow/71808114.cms|title=Vanitha Vijayakumar announces her TV debut with Chandralekha; see video|date=29 October 2019|work=The Times of India}}</ref> |- | ೨೦೨೧ | ''ತಿರುಮತಿ ಹಿಟ್ಲರ್'' | {{Br separated entries|Rajeshwari (Rajee) and|Cooking Reality show judge}}<br /><br /><br /> | rowspan="6" | ಝೀ ತಮಿಳು | ಡ್ಯುಯಲ್ ಕ್ಯಾಮಿಯೋ ಅಪಿಯರೆನ್ಸ್ <ref name="tamil.news18.com">{{Cite web|url=https://tamil.news18.com/news/entertainment/vanitha-vijayakumar-play-guest-role-in-zee-tamil-thirumathi-hitler-serial-msb-411069.html|date=15 February 2021|website=[[News18 Tamil Nadu]]|language=ta|trans_title=Vanitha Vijayakumar: Vanitha Vijayakumar's entry in the iconic series again|accessdate=27 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215063512/https://tamil.news18.com/news/entertainment/vanitha-vijayakumar-play-guest-role-in-zee-tamil-thirumathi-hitler-serial-msb-411069.html}}</ref> |- | ೨೦೨೨ | ''ಪುದು ಪುಧು ಅರ್ಥಗಲ್'' | ಅಲೆನ್ ತಾನ್ | ಕ್ಯಾಮಿಯೋ ನೋಟ <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/vanitha-vijayakumar-joins-puthu-puthu-arthangal/articleshow/91512965.cms|title=Vanitha Vijayakumar joins 'Puthu Puthu Arthangal'|date=12 May 2022|work=[[The Times of India]]|access-date=15 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513190921/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/vanitha-vijayakumar-joins-puthu-puthu-arthangal/articleshow/91512965.cms|archive-date=13 May 2022}}</ref> |- | ೨೦೨೨, ೨೦೨೩ | ''ಮಾರಿ'' | ಸಕುಂತಲಾ | ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ಕ್ಯಾಮಿಯೋ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನವು <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=_T6gXMVJGq4|title=Vanitha Vijayakumar Speech at Zee Tamil New Serial Launch|date=26 June 2022|accessdate=17 July 2022|archivedate=17 July 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220717060251/https://www.youtube.com/watch?v=_T6gXMVJGq4&gl=US&hl=en}}</ref> |- | ೨೦೨೩ | ''<nowiki>ಕಾರ್ತಿಗೈ ದೀಪಂ |</nowiki>'' |<nowiki> ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ|</nowiki> | ಕ್ಯಾಮಿಯೋ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನವು <ref>{{Cite news|url=https://www.timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/bigg-boss-tamil-fame-actress-vanitha-vijaykumar-joins-the-cast-of-karthigai-deepam-says-i-am-happy-to-be-a-part-of-the-show/articleshow/99835608.cms|title=Bigg Boss Tamil fame actress Vanitha Vijaykumar joins the cast of 'Karthigai Deepam'|date=28 April 2023|work=[[The Times of India]]|access-date=3 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230503065948/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/bigg-boss-tamil-fame-actress-vanitha-vijaykumar-joins-the-cast-of-karthigai-deepam-says-i-am-happy-to-be-a-part-of-the-show/articleshow/99835608.cms|archive-date=3 May 2023}}</ref> |- | ೨೦೨೫ | ''ಇಧಾಯಂ'' | ಸರೋಜೆ | ಕ್ಯಾಮಿಯೋ ನೋಟ |- | ೨೦೨೫ | ''<nowiki>ಸಂಧ್ಯಾ ರಾಗಂ|</nowiki>'' | ವಸುಂದರ ದೇವಿ | ಕ್ಯಾಮಿಯೋ ನೋಟ |} ; ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅತ್ತ್ಂಡ {| class="wikitable sortable" |+List of Vanitha Vijayakumar television non-fiction credits ! scope="col" |Year ! scope="col" |Title ! scope="col" |Role ! scope="col" |Language ! scope="col" |Channel ! class="unsortable" scope="col" |Notes |- |2007 |''Sunday Samayal'' |"Microwave Cooking" Segment Host | rowspan="15" |[[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|Tamil]] |Sun TV |  |- |2011 |''Sakthi Kodu'' |Host |Polimer TV |  |- |2014 |''Stars Day Out'' |Guest |Puthuyugam TV |  |- | rowspan="2" |2019 |''Bigg Boss Tamil 3'' | rowspan="3" |Contestant | rowspan="6" |Star Vijay |Evicted Day 21, re-entrant Day 50, re-evicted Day 84 |- |''Bigg Boss 3 Kondattam'' |Special show |- |2019–2020 |''Cooku With Comali (season 1)'' |Winner |- | rowspan="5" |2020 |''Kalakka Povathu Yaaru'' |Judge |  |- |''Start Music'' |Contestant |1st runner-up |- |''Nammavar Kamal'' |Guest |  |- |''Vanakkam Tamizha'' | rowspan="3" |Guest |Sun TV |  |- |''Bigg Boss 4'' | rowspan="2" |Star Vijay |For special tasks |- | rowspan="5" |2021 |''Cooku With Comali (season 2)'' |Celebration episode |- |''Genes (season 3)'' |Participant |Zee Tamil |  |- |''Kanni Theevu'' |Guest |Colors Tamil |  |- |''BB Jodigal'' |Contestant |Star Vijay |{{Br separated entries|Paired with Suresh Chakravarthy|Left the show}}<br /> |- |''Alitho Saradaga'' |Guest | rowspan="2" |[[ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ|Telugu]] | rowspan="2" |ETV |Episode 240<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/alitho-saradaga-from-her-admiration-for-jr-ntr-to-strained-relationship-with-family-vanitha-vijaykumar-to-make-some-shocking-revelations/articleshow/85211151.cms|title=Alitho Saradaga: From her admiration for Jr NTR to strained relationship with family, Vanitha Vijaykumar to make some shocking revelations|date=10 August 2021|work=[[The Times of India]]|access-date=13 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812193339/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/alitho-saradaga-from-her-admiration-for-jr-ntr-to-strained-relationship-with-family-vanitha-vijaykumar-to-make-some-shocking-revelations/articleshow/85211151.cms|archive-date=12 August 2021|language=en}}</ref> |- | rowspan="5" |2022 |''Jabardasth'' |Artist |Comedy TV show |- |<nowiki><i id="mwAmU">Bigg Boss Ultimate 1</i></nowiki> |Contestant | rowspan="6" |[[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|Tamil]] |Disney+ Hotstar |Walked Day 24<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/bigg-boss-ultimate-will-vanitha-vijayakumar-return-to-the-bb-house/articleshow/89136038.cms|title=Bigg Boss Ultimate: Will Vanitha Vijayakumar return to the BB house?|date=26 January 2022|work=[[The Times of India]]|access-date=26 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126111528/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/bigg-boss-ultimate-will-vanitha-vijayakumar-return-to-the-bb-house/articleshow/89136038.cms|archive-date=26 January 2022|language=en}}</ref> |- |''Joker Poker'' |Participant |Zee Tamil |Comedy TV show |- |''Vanitha Veetla Vishesham'' |Guest |Kalaignar TV |  |- |''Oo Solriya Oo Oohm Solriya'' | rowspan="2" |Participant | rowspan="2" |Star Vijay |Winner |- | rowspan="2" |2023 |''Anda Ka Kasam'' |Game show |- |''Tamizha Tamizha'' |Herself |Zee Tamil |Talk show |} == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026]] 9ew5r7odmetrt85ckkxs3sm2u9vo9my 0 27180 373741 361428 2026-10-24T00:19:59Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 373741 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = ಮಧೂರು ಶ್ರೀ ಮದನಾಂತೇಶ್ವರ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = Madhur temple.jpg | location = ಮಧೂರು, ಕಾಸರಗೋಡು, ಕೇರಳ | deity = ಶ್ರೀ ಮದನಾಂತೇಶ್ವರ (ಶಿವ) ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ | district = ಕಾಸರಗೋಡು | state = ಕೇರಳ | country = ಭಾರತ }} '''ಮಧೂರು ಶ್ರೀ ಮದನಾಂತೇಶ್ವರ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನ''' [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಧೂರು ಊರ್ದ್ ಉಂಡು. ಇ ದೇವಸ್ತಾನ ಮಧುವಾಹಿನಿ (ಮೊಗ್ರಾಳ್) ತುದೆ ತೀರಡ್ ಉಂಡಾದ್, ತುಳುನಾಡ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಣಪತಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆನ್ ಒಂಜಿ ಪಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/madhur-temple-kasaragod/504/ |title=Madhur Temple, Kasaragod |publisher=Kerala Tourism |access-date=10 June 2026}}</ref> == ಸ್ಥಾನ == ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣೊಡ್ದು ಅಂದಾಜು 7–8 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಮಧುವಾಹಿನಿ ತುದೆತ ತೀರೊದ ಶಾಂತ ಪರಿಸರೊಲೆ ಉಂಡು, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಭಕ್ತರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರೆಗ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಆವೊಂದುಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://tripnetra.com/blog/madhur-mahaganapathi-temple-kasaragod |title=Madhur Mahaganapathi Temple, Kasaragod |publisher=Tripnetra |access-date=10 June 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ತುಳು ಮೊಗೇರ ಸಮುದಾಯದ ಮದಾರು ಪಂದಿನ ಪ್ರಾಯ ಪೋತಿನ ಅಜ್ಜಿ ಒರ್ತಿ ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಸ್ವಯಂಭೂ ಶಿವಲಿಂಗನ ಕಂಡು ಪತ್ತಿಯೆರ್. ಆ ಕಾರಣೊಡ್ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು “ಮಧೂರು” ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬೈದುಂಡು ಪಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://www.prajavani.net/district/dakshina-kannada/madhuru-temple-special-story-3225243 |title=ಮಧೂರು ದೇವಾಲಯ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ |publisher=Prajavani |access-date=10 June 2026}}</ref> ದುಂಬು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ''ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ'' ಪಂದ್ ಪರಿಚಿತ ಆಯಿನೆ. ಬೊಕ್ಕ ಗರ್ಭಗುಡಿತ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕ್ ಡು ಒಂಜಿ ಬಾಲಕೆ ಬುಡುಪಾದಿನ ಗಣಪತಿನೊ ಚಿತ್ರ ಅದ್ಭುತ ರೀತಿಡ್ ಮಲ್ಲಾತುಂಡು ಪಂದಿನ ಕತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಉಂಡು. ಆ ಗಣಪತಿನ “ಬೊಡ್ಡಜ್ಜ” ಅಥವೊ “ಬೊಡ್ಡ ಗಣೇಶ” ಪಂದ್ ಭಕ್ತೆರು ಲೆತ್ತೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/religion/temples/details-about-madhur-shri-madanantheshwara-siddhivinayaka-temple/articleshow/126345508.cms |title=ಮಧೂರು ಶ್ರೀ ಮದನಾಂತೇಶ್ವರ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನ |publisher=Vijaya Karnataka |access-date=10 June 2026}}</ref> ಈ ದೇವಸ್ಥಾನನ್ ಕುಂಬಳೆದ ಮೈಪಾಡಿ ಅರಸೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೇ ಶತಮಾನೊಲೆ ಕಟ್ಟಾಯಿನೆರ್. ಬೊಕ್ಕ 15ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ದೇವಸ್ಥಾನ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್.<ref>{{cite web |url=https://indiantempless.in/2025/11/15/madhur-sri-madanantheshwara-siddhi-vinayaka-templekasaragod-kerala/ |title=Madhur Sri Madanantheshwara Siddhi Vinayaka Temple, Kasaragod |publisher=Indian Temples |access-date=10 June 2026}}</ref> == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == ಮಧೂರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕೇರಳ ಬೊಕ್ಕ ಜೈನ ಶೈಲಿಲ ಸಂಯೋಜನೆ ಆವೊಂದು. ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ ಮೂಜಿ ಅಂತಸ್ತುದ '''ಗಜಪೃಷ್ಠ''' (ಆನೆದ ಬೆರಿತ ಆಕಾರ) ರಚನೆ ಉಂಡು. ಮಿತ್ತುದ ರಡ್ಡ್ ಹಂತೊಲೆಡ್ ತಾಮ್ರದ ಹೊದಿಕೆ ಉಂಡಾದ್, ತಿರ್ತುದ ಹಂತೊಲೆಡ ಮಾಡುದ ಹೊದಿಕೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://seawatersports.com/places/kerala/madhur-sri-madanantheshwara-siddhivinayaka-temple |title=Madhur Sri Madanantheshwara Siddhivinayaka Temple |publisher=Sea Water Sports |access-date=10 June 2026}}</ref> ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮರದ ಕಂಬೊಲು, ಕೆತ್ತನೆಲು ಬೊಕ್ಕ ರಾಮಾಯಣೊದ ದೃಶ್ಯೊಲೆನ್ ತೋಜಾಪಾವುನ ಮರೊದ ಶಿಲ್ಪೊಲು ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೇರುಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/madhur-temple-kasaragod/504/ |title=Madhur Temple, Kasaragod |publisher=Kerala Tourism |access-date=10 June 2026}}</ref> == ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ == ಮುಖ್ಯ ದೇವೆರ್ ಶಿವ ಆಂಡಾಲಾ, ಗಣಪತಿ ಆರಾಧನೆಗ್ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಬೈದುಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಗಣಪತಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಪಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/religion/temples/details-about-madhur-shri-madanantheshwara-siddhivinayaka-temple/articleshow/126345508.cms |title=ಮಧೂರು ಶ್ರೀ ಮದನಾಂತೇಶ್ವರ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನ |publisher=Vijaya Karnataka |access-date=10 June 2026}}</ref> ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ, ಸಂಕಷ್ಟಹರ ಚತುರ್ಥಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿದೊ ಉತ್ಸವ ಕಾಲೊಲೆ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತೆರ್ ಇಡೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://tripnetra.com/blog/madhur-mahaganapathi-temple-kasaragod |title=Madhur Mahaganapathi Temple, Kasaragod |publisher=Tripnetra |access-date=10 June 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಕತೆಕುಲು == ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ನ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಕಾಲೊಡು ದೇವಸ್ಥಾನ ಧ್ವಂಸ ಮಲ್ಪುನ ಯೋಚನೆ ಮಲ್ದೆರ್ ಪಂದ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಕತೆ ಉಂಡು. ಆಂಡಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಉಗ್ಗೆಲ್ದ ನೀರ್ ಪರಿ ಬೊಕ್ಕ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಅರೆನ ನಿರ್ಧಾರನ್ ಬದಲು ಮಂತೆರ್ ಪಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://www.prajavani.net/district/dakshina-kannada/madhuru-temple-special-story-3225243 |title=ಮಧೂರು ದೇವಾಲಯ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ |publisher=Prajavani |access-date=10 June 2026}}</ref> == ಉಪದೇವತೆಲು == ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ದುರ್ಗಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ವೀರಭದ್ರ, ಗುಳಿಗ ಬೊಕ್ಕ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿನ ಸನ್ನಿಧಿಲಾ ಉಂಡು.<ref>{{cite web |url=https://seawatersports.com/places/kerala/madhur-sri-madanantheshwara-siddhivinayaka-temple |title=Madhur Sri Madanantheshwara Siddhivinayaka Temple |publisher=Sea Water Sports |access-date=10 June 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} 5nl6pojo6prrv8rl2aqgppjaj579zbo 0 27985 373737 365840 2026-10-23T21:44:26Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 373737 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Gagron_fort_.jpg|thumb|Gagron fort]] ಗಗ್ರಾಂ ಕೋಟೆ (ಹಿಂದಿ/ರಾಜಸ್ಥಾನಿ: गागरोन का किला) ಭಾರತದ [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]]ದ ಝಾಲಾವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಹದೋತಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಗುಡ್ಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಜಲಕೋಟೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಝಾಲಾವಾರ್ ನಗರೊಡ್ದ್ ಕೇವಲ ೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಉಂದು ಗುಡ್ಡೆ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ದ ಕೋಟೆದ ಉದಾರ್ಮೆ. ರಾಜ ಮಾಧೋ ಭೀಲ್ ಗಗ್ರಾಂ ಕೋಟೆಗ್ ಅಡಿಪಾಯ ಪಾಡ್ದೆರ್, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಕೋಟೆ ಬಿಜಲ್ದೇವ್ ಸಿಂಗ್ ದೋಡ್ (ಒರಿ ಪರಮಾರ್ ರಾಜಪೂತ್ ರಾಜೆ) ನ ಅಧೀನೊಗು ಬಾರನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ದುಂಬುಗು ಈ ಕೋಟೆನ್ ಶೇರ್ ಶಾ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಬರ್ ನಕುಲುಲಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಹು ನದಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಳಿ ಸಿಂಧ್ ನದಿ ಸಂಗಮೊಡು ಈ ಕೋಟೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಕೋಟೆದ ಸುತ್ತ ಮೂಜಿ ಕಡೆಟ್ ನೀರ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಬೊಕ್ಕ ಎದುರುಡು ಕಂದಕ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ಈ ಕೋಟೆಗ್ ಜಲ್ದುರ್ಗ (ಹಿಂದಿ/ರಾಜಸ್ತಾನಿ: जलदुर्ग, ಅನುವಾದ: ಜಲಕೋಟೆ) ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಕಂಬೋಡಿಯಾದ ನೋಮ್ ಪೆನ್ ಡ್ ನಡತಿನ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿದ 37ನೇ ಅಧಿವೇಶನೊಡು, ರಾಜಸ್ಥಾನೊದ ಬೇತೆ ಐನ್ ಕೋಟೆಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಗಗ್ರೌನ್ ಕೋಟೆನ್ 2013ಡ್ ರಾಜಸ್ಥಾನೊದ ಬೆಟ್ಟದ ಕೋಟೆಲೆನ ಭಾಗವಾದ್ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>https://www.tourism.rajasthan.gov.in/jhalawar.html#gagron-fort</ref> == ಚರಿತ್ರೆ == ಗಗ್ರೋನ್ ಕೋಟೆನ್ ಬಾರನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಪರ್ಮಾರ್ ರಾಜಪೂತ ಅರಸು ಬಿಜಲ್ದೇವ್ ಸಿಂಗ್ ದೋಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಕೋಟೆನ್ 300 ವರ್ಷ ಖಿಂಚಿ ವಂಶೊದಕುಲು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಕೋಟೆದ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಿಖರ ದಿನಾಂಕ ಒಂಜಿ ರಹಸ್ಯವಾದ್ ಉಂಡು, ಆಂಡ ಇತಿಹಾಸಕಾರೆರ್ ಕೋಟೆದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲೆನ್ ಏಳನೇ ಬೊಕ್ಕ ಪದಿನಾಲ್ನೆ ಶತಮಾನೊದ ನಡುಟು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತೆರ್<ref>https://books.google.co.in/books?id=L1Z6yHKuwlUC&dq=gagron+fort+Bhil&pg=PA70&redir_esc=y#v=onepage&q=gagron%20fort%20Bhil&f=false</ref> ಕೋಟೆದ ಕಡೆತ ಅಧಿಪತಿ ರಾಜ ಅಚಲದಾಸ್ ಖಂಚಿ ಪನ್ಪಿನ ವರದಿ ಉಂಡು. ಶತಮಾನೊಲೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಮಾಲ್ವಾದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತೆರ್ ಗಗ್ರೋನ್ ಕೋಟೆದ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಸುಲ್ತಾನ್ ಹೊಶಾಂಗ್ ಶಾ 1423ಡ್ 30,000 ಕುದುರೆ ಸೈನಿಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ 84 ಆನೆಲೆನ ಸೈನ್ಯೊಡು ಈ ಕೋಟೆದ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಸುಲ್ತಾನನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರೊಲೆಡ್ದ್ ತನ್ನ ಸೋಲು ಅನಿವಾರ್ಯ ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿನ ನಡುಟು, ಅಚಲ್ ದಾಸ್ ಖಿಂಚಿ ಶರಣಾಗತಿಜಿ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಪುತ್ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ತನ್ನ ಜೀವೊನು ಕಳೆವೊಂದಿತ್ತಿನ ಮುಟ್ಟ ಯುದ್ಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ, ಮಸ್ತ್ ಪೊಣ್ಣುಲು ಜೌಹರ್ ನ್ ಮಲ್ತೆರ್, ಸುಲ್ತಾನನ ಸೈನ್ಯೊಗು ಸೆರೆಹಿಡಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಜೀವಂತವಾದ್ ಸುಟ್ಟು ಪೋಯೆರ್. ಈ ಕೋಟೆಡ್ 14 ಯುದ್ಧೊಲು ಬೊಕ್ಕ ರಾಣಿಲೆನ 2 ಜೌಹಾರ್ ಲು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ವರದಿ ಉಂಡು<ref>https://sudhagee.com/2017/06/05/forts-of-rajasthan-6-gagron-fort-of-jhalawar/</ref> ಈ ಕೋಟೆನ್ ಶೇರ್ ಶಾ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಬರ್ ಲಾ ವಶೊಕ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ಅಕ್ಬರ್ ಈ ಕೋಟೆನ್ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಿಕಾನೆರ್ ದ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಗ್ ತನ್ನ ಎಸ್ಟೇಟ್ ದ ಭಾಗವಾದ್ ಕೊರ್ಪೆ ಪನ್ಪಿನ ವರದಿ ಉಂಡು.<ref>{{Cite web |url=https://udaipurblog.com/gagron-fort-in-jhalawar.html |title=Archive copy |accessdate=2026-08-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260819105650/https://udaipurblog.com/gagron-fort-in-jhalawar.html |archivedate=2026-08-19 |url-status=dead}}</ref> == ರಚನೆಲು == [[ಫೈಲ್:Gagron_fort_2nd_view.jpg|thumb|Gagron fort 2nd view]] ಘಗ್ಗರನ್ ಕೋಟೆ ಮೂಜಿ ಬರಿಟ್ ನೀರ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ನಾಲ್ ಬರಿಟ್ ನೀರ್ ದಿಂಜಿನ ಕಂದಕ ಉಂಡು. ಉಂದು ಆಹು ನದಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಳಿ ಸಿಂಧ್ ನದಿ ಸಂಗಮೊಡು ನಿರ್ಮಾಣ ಆತ್ಂಡ್. ರಡ್ಡ್ ಮಾತ್ರ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೋಟೆಲೆನಲೆಕ ಅತ್ತ್, ಈ ಕೋಟೆಗ್ ಮೂಜಿ ಗೋಡೆಲು ಉಂಡು. ಕೋಟೆದ ಗೋಪುರೊಲು ವಿಂಧ್ಯ ಶ್ರೇಣಿದ ಮುಕುಂದರ್ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಗ್ ಸೇರುಂಡು. ಕೋಟೆ ಕುಲ್ಲುನ ಪರ್ವತನೇ ಕೋಟೆದ ನೆಲೆಯಾದುಂಡು. ಕೋಟೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರೊಲುಲಾ ಉಂಡು. ಒಂಜಿ ಗೇಟ್ ಸುದೆತ ಕಡೆಕ್ ಪೋಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಗೇಟ್ ಗುಡ್ಡೆದ ರಸ್ತೆದ ಕಡೆಕ್ ಪೋಪುಂಡು. ಕೋಟೆದ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಜಾಗೆಲು<ref>https://whc.unesco.org/en/list/247</ref> ಗಣೇಶ ಪೋಲ್ ನಕ್ಕರ್ಖಾನ ಭೈರವಿ ಪೋಲ್ ಕಿಶನ್ ಪೋಲ್ ಸೆಲೆಖಾನ ದಿವಾನ್-ಇ-ಆಮ್ ದಿವಾನ್-ಎ-ಖಾಸ್ ಜನನ ಮಹಲ್ ಮಧುಸೂಧನ್ ಮಂದಿರ ರಂಗ್ ಮಹಲ್ ಈ ಕೋಟೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತೊಡು ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ನೀರ್ ಡ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೋಟೆ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ ಜಲ್ದುರ್ಗ (ಭಾರತದ ನೀರ್ ದ ಕೋಟೆ) ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕೋಟೆದ ಪಿದಯಿ ಉಪ್ಪುನ ಸೂಫಿ ಸಂತ ಮಿತಾ ಶಾ ನ ಸಮಾಧಿ ಮುಹರ್ರಮ್ ಮಾಸೊಡು ನಡಪುನ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಸ್ಥಳ ಆದುಂಡು. ಸಂಗಮದ ಪಿದಯಿ ಸಂತ ಪಿಪಾಜಿನ ಮಠಲಾ ಉಂಡು.<ref>https://www.maharajatrails.com/gagron-fort-witness-of-sacrifice-thousands-of-women-saved-their-chastity-by-sacrificing-lives</ref> == ಕಾಪುನು == ಜೂನ್ ೨೦೧೩ಡ್ ಫ್ನೋಮ್ ಪೆನ್ ಡ್ ನಡತಿನ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿದ ೩೭ನೇ ಸಭೆಟ್ ರಾಜಸ್ಥಾನೊದ ಆರು ಗುಡ್ಡೆದ ಕೋಟೆಲು, ಅವು ಅಮೇರ್ ಕೋಟೆ, ಚಿತ್ತೋರ್ ಕೋಟೆ, ಗಘನ್ ಕೋಟೆ, ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ಕೋಟೆ, ಕುಂಭಾಲ್ ಗಢ್ ಬೊಕ್ಕ ರಂಥಂಬೋರ್ ಕೋಟೆ, ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಸೇರ್ಪಾಯೆರ್. ರಾಜಪೂತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಟ್ಟದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ.<ref>https://www.thehindu.com/news/national/other-states/unesco-declares-6-rajasthan-forts-world-heritage-sites/article4838107.ece</ref> <nowiki>[[ವರ್ಗ:Event:Heritage Across Borders]]</nowiki> p3l2couamfou3tby9tci341b3iz3cns 0 28093 373745 367404 2026-10-24T01:30:59Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 373745 wikitext text/x-wiki [[File:Girl from Podolye by V.Tropinin (b. 1821, Kursk).jpg|thumb|ವಾಸಿಲಿ ಟ್ರೊಪಿನಿನ್, ''ಲೇಡಿ ಫ್ರಮ್ ಪೊಡೊಲಿಯಾ'', ಬಿಫೋರ್ 1821. ಒಬ್ಬ ವುಮೆನ್ ಇನ್ ವಿಶಿವಾಂಕಾ]] [[File:Волоська вишиванка.jpg|thumb|ಉಡುಪುದ ಮೂಲ ರಚನೆ]] ವೈಶಿವಂಕಾ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: вишиванка [wɪʃɪˈwɑnkɐ]; ಬೆಲಾರಸಿಯನ್: вышыванка, ರೊಮಾನಿಸ್ಡ್: vyšyvanka [vɨʂɨˈvanka]) ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ರಾ<ref>http://scholarworks.iu.edu/journals/index.php/aeer/article/view/12772</ref> <ref>http://discovery.ucl.ac.uk/1380194/1/JJ%20Gurga%20-%20Thesis%20-%20Final%20version.pdf</ref> <ref>http://homes.chass.utoronto.ca/~cla-acl/actes2013/Filonik-2013.pdf</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Asya_Pereltsvaig</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.digitalicons.org/wp-content/uploads/2017/06/DI17_4_Gapova.pdf |title=Archive copy |accessdate=2026-08-28 |archivedate=2018-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016111005/http://www.digitalicons.org/wp-content/uploads/2017/06/DI17_4_Gapova.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>https://eng.belta.by/society/view/makei-vyshyvanka-is-a-national-symbol-for-belarusians-102745-2017</ref><ref>https://eng.belta.by/society/view/vyshyvanka-to-be-artistic-centerpiece-of-independence-day-celebrations-in-belarus-92692-2016</ref>ಷ್ಟ್ರೀಯ ವೆಚ್ಚದ ಕಸೂತಿದ ಅಂಗಿ. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಿಶಿವಂಕಾಸ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕಸೂತಿಗ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ್ ಕಸೂತಿ ಲಕ್ಷಣೊಲೆಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡ್. ==ವ್ಯಾಕರಣ== ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆದ ಅರ್ಥೊಡು "ವಿಶಿವಂಕ" ಪನ್ಪಿನವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ದ್ ಸಾಲ ಪಡೆಯಿನ ಪದ.<ref>http://dspace.onu.edu.ua:8080/handle/123456789/13760?locale-attribute=en</ref><ref>{{Cite web |url=http://dspace.msu.edu.ua:8080/bitstream/123456789/620/1/Harapko%20V.I.%20Teoriya%20i%20praktyka%20perekladu.pdf |title=Archive copy |accessdate=2026-08-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191012203515/http://dspace.msu.edu.ua:8080/bitstream/123456789/620/1/Harapko%20V.I.%20Teoriya%20i%20praktyka%20perekladu.pdf |archivedate=2019-10-12 |url-status=dead}}</ref> ಈ ಪದ ವಿಶಿವಾ́ти (ವಿಶ್ಯವತಿ), 'ಕಸೂತಿ ಮಲ್ಪುನ', ಬೊಕ್ಕ -ನ್ка ​​ ಪನ್ಪಿನ ಕ್ರಿಯಾಪದೊಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ ಂಡ್, ಉಂದು ಒಂಜಿ ನಾಮಪದ ರೂಪೊದ ಪ್ರತ್ಯಯ. ==ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಿಶ್ಯವಂಕಾಸ್== ===ಕಸೂತಿ=== ಕಸೂತಿ ಪಂಡ ರಡ್ಡ್ ಲಿಂಗೊಲೆಡ್ಲಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜಾನಪದ ವೇಷಭೂಷಣೊದ ಒಂಜಿ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶ.<ref>{{Cite web |url=https://kutsenko.udpu.edu.ua/wp-content/%D0%9A%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8E%D0%BC.pdf |title=Archive copy |accessdate=2026-08-28 |archivedate=2019-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191014114157/https://kutsenko.udpu.edu.ua/wp-content/%D0%9A%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8E%D0%BC.pdf |url-status=dead }}</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಿಶಿವಾಂಕಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕಸೂತಿಗ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಸೂತಿ ಲಕ್ಷಣೊಲೆಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುಂಡು ವೈಶಿವಾಂಕಾ ಅಯಿತ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಅಯಿನ್ ಮಲ್ತಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆಲಾ ಪಾತೆರುಂಡು. ಒರಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೆರಿನ ಕಣ್ಣ್ ಅಕ್ಲೆನ ಬೆನ್ನಿದ ಬಟ್ಟೆಡ್ದ್ ತೆರಿಯೊನೊಲಿ. ಕಸೂತಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಕರಕುಶಲ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಶೈಲಿಲೆಗ್ ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಮೂನೆ ಬೊಕ್ಕ ಬಣ್ಣೊಲೆನ್ ಸರಿ ಮಲ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತಂತ್ರೊಲು ಉಂಡು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್, ತೊಗಟೆ, ಎಲೆ, ಪೂ, ಬೆರ್ರಿ ಇಂಚಿತ್ತಿನವುಲೆನ್ ಬಳಸದ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೂತ್ರೊಲೆನ್ ಅನುಸರಿಸಾದ್ ನೂಲುನು ಬಣ್ಣ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ರೀತಿಡ್, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ಅಕ್ಷರಶಃ ಕಸೂತಿದ ಬಣ್ಣೊಡು ತೋಜುಂಡು. — ಜೆಜೆ ಗುರ್ಗಾ, ಎಕೋಸ್ ಆಫ್ ದ ಪಾಸ್ಟ್: ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೋಯೆಟಿಕ್ ಸಿನಿಮಾ ಅಂಡ್ ದ ಎಕ್ಸ್ಪೆರಿಯೆನ್ಶಿಯಲ್ ಎಥ್ನೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಮೋಡ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕಸೂತಿಡ್, ಕಪ್ಪು, ಕೆಂಪು, ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊಲು ಮೂಲಭೂತವಾದುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಹಳದಿ, ನೀಲಿ, ಬೊಕ್ಕ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊಲು ಪೂರಕವಾಯಿನವು. ಇತ್ತೆ ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಆಧುನಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೊನು ರೂಪಿಸವುನ ಪ್ರದೇಶೊಡು, ಸಿಥಿಯನ್ ಕಲೆಟ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ ೫ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಕಸೂತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಕ್ರೇನ್ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಕಲಾತ್ಮಕ ಕಸೂತಿಗ್ ಜಗತ್ತುದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನವು. ಇನಿತ ಕಸೂತಿಗಾರೆಗ್ ಕಸೂತಿ ಕಲೆತ ಮೂಲೊ ಆದ್ ಅತ್ತಂದೆ ಹೊಲಿಗೆ ಇಜ್ಜಿಂಡಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನವು ಮುಖ್ಯ ಬಣ್ಣೊಲು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಬದಲಾವಣೆಲಾ ಒಂಜಿ ಕಸೂತಿದ ತುಂಡುನ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಮಲ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ವಿಕೃತ ಮಲ್ಪುಂಡು. ===ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವ=== ====ಬೇತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಡುಪುಲು==== ೧೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಸಾಹತುದಾರೆರೆನ ವೇಷಭೂಷಣೊಲು ದಕ್ಷಿಣ ರಷ್ಯಾದ ಉಡುಪುಲೆನ್ ಖಂಡಿತವಾದ್ ಪ್ರಭಾವಿತ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಬೊಕ್ಕ ಜವನೆರೆನ ಕೆಮಿಸ್ ದ ತೋಳುಲೆನ್ ಕಪ್ಪು ಅತ್ತಂಡ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಕಸೂತಿಡ್ ಅಲಂಕರಿಸೊಂದಿತ್ತೆ.<ref>https://books.google.com/books?id=lazWAQAAQBAJ&q=ukrainian+embroidery+talisman&pg=PA624</ref> ====ಎಚ್ಚಿನ ಫ್ಯಾಷನ್==== ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ವೀಕ್ ೨೦೧೫ ಡ್, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್ ವಿಟಾ ಕಿನ್ ನ್ ವೋಗ್ ಪತ್ರಿಕೆಡ್<ref>https://web.archive.org/web/20161223084842/http://www.vogue.com/13257041/ukrainian-traditional-costumes-in-fashion//</ref> ಬೊಕ್ಕ ಹಾರ್ಪರ್ಸ್ ಬಜಾರ್ ಡ್ ವೈಶಿವಾಂಕಿನ್ ಆಧುನಿಕ ಬೊಹೆಮಿಯನ್ ಶೈಲಿದ ವಿನ್ಯಾಸೊಲೆನ್ ಪರಿಚಯಿಸವುನ ಕಾರಣೊಗು <ref>http://www.harpersbazaar.com/fashion/trends/a10578/were-obsessed-vita-kin/</ref> ತೋಜಾವೆರ್, ಉಂದು ಅಣ್ಣಾ ಡೆಲ್ಲೊ ರುಸ್ಸೊ, ಮಿರೋಸ್ಲಾವಾ ಡುಮಾ, ಬೊಕ್ಕ ಲೀಂಡ್ರಾ ಮೆಡಿನ್ <ref>https://web.archive.org/web/20150529221857/http://fashionforfashionlovers.com/2015/05/14/designers-to-watch-vyshyvankas-by-vita-kin-traditional-ukrainian-chic/</ref> ನಂಚಿನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಕಾನ್ ಲೆನ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಡಿಸೈನರ್ ವೈಶಿವಂಕಾ ಶರ್ಟ್ ನ್ ಒಂಜಿ ಆಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಗ್ ಪರಿವರ್ತಿಸಯೆರ್.<ref>https://er.knutd.edu.ua/bitstream/123456789/16057/1/APSD2020_V1_P275-277.pdf</ref> ಆರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೂಪೊನು ಮುಂದುವರಿಸಯೆರ್, ಆಂಡ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಶ್ನಿಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಜವಳಿಡ್ದ್ ಕೆಲವು ಅಂಶೊಲೆನ್ ಎರವಲು ದೆತೊನುನ ಕಸೂತಿನ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಯುಎಸ್ ಮೇ ಸಂಚಿಕೆಡ್ ವೋಗ್ ಬರೆಯಿನ ಪ್ರಕಾರ ವೈಶಿವಂಕಾ "ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶೊಡ್ದ್ ದೂರೊಡು ಅಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್".<ref>{{Cite web |url=https://www.yahoo.com/news/vyshyvanka-ukraines-national-costume-conquers-catwalk-144536654.html |title=Archive copy |accessdate=2026-08-28 |archivedate=2022-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220504124650/https://www.yahoo.com/news/vyshyvanka-ukraines-national-costume-conquers-catwalk-144536654.html |url-status=dead }}</ref> ಲಂಡನ್ ದ ಟೈಮ್ಸ್ ಉಂದೆನ್ "ಈ ಬೇಸಿಗೆದ [೨೦೧೬] ಅತ್ಯಂತ ಬೇಡಿಕೆದ ಬಟ್ಟೆ" ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಓದುಗೆರೆಗ್ ಈ "ಬೇಸಿಗೆದ ಮಿತ್ತ್" ಫ್ಯಾಷನ್ ನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಸಲಹೆ ಕೊರ್ತುಂಡು. ಫ್ರೆಂಚ್ ನಟಿ ಮೆಲಾನಿ ಥಿಯರಿ 2016 ಕ್ಯಾನ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಡ್ ವೈಶಿವಂಕಾ ಪಾಡ್ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ದ ರಾಣಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಾ 2016 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ನಗ ಒಂಜಿ ವೈಶಿವಂಕಾ ಉಡುಪುನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ===ಅರ್ಥ=== ====ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಲು==== ವೈಶಿವಂಕೊನು ತಾಲಿಸ್ಮನ್ ಆದ್ ಧರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಕತೆನ್ ಪನೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವೆನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಲಾ ದುಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶೊಲೆಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>http://1tv.com.ua/news/71972</ref> ದುಂಬು ಕೆಂಪು ಅತ್ತಂಡ ಕಪ್ಪು ನೂಲುಲೆನ್ ಬೊಲ್ಪುದ ನೂಲುಗು ಸೇರಾದ್ ನೇಯ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ನಮೂನೆನ್ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಕಸೂತಿಡ್ ಅನುಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ವ್ಯಕ್ತಿನ್ ಮಾತಾ ಹಾನಿಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡು ಪಂದ್ ನಂಬುನವು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ "Народився у вишиванці" ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪಾತೆರ ಉಂಡು, ಉಂದೆನ್ ಕೆಲವೆರ್ ಬಾರಿ ಬಾರಿ ಬೋರ್ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಪಂಡ್ದ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಅಂಚಾದ್ ಏರ್ ಮಲ್ತಿನಕುಲು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್, ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ವೈಶಿವಂಕೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಆಕೃತಿಲು ಒಂಜಿ ಅಕ್ಷರ, ಪದ ಅತ್ತಂಡ ಕತೆಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟುದು ಬರ್ಪುಂಡು; ವೈಶಿವಂಕೊನು ಕಸೂತಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಉದ್ದೇಶೊಲುಲಾ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದು ಒರಿನ ಅದೃಷ್ಟೊನು ಬೊಕ್ಕ ಏತ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಡ್ಲಾ ಬದುಕುದು ಉಪ್ಪುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಒತ್ತು ಕೊರ್ರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ====ದೇಶಭಕ್ತಿ==== [[File:Vyshyvanyi 01.jpg|thumb|ಆರ್ಚ್ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಒಂಜಿ ವೈಶಿವಾಂಕನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಲ್ಲೆರ್]] ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಆರ್ಚ್ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಒರಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಆರ್ ವೈಶಿವಾಂಕನ್ ಪಾಡುನೆನ್ ಇಷ್ಟ ಪಡ್ಪೆರ್ ಅಂಚಾದ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ ವಾಸಿಲ್ ವೈಶಿವಾನಿ (ಬಸಿಲ್ ದಿ ಎಂಬ್ರಾಯಿಡೆರೆಡ್) ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಲ್ವಿವ್ ನಗರೊಡು ಆಯನ ಗೌರವಾರ್ಥ ವೈಶಿವಾನೊಹೊ ಚೌಕೊಗು ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಷ್ಯಾದ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ವೇಷಭೂಷಣೊಡು ವಿಶಿವಾಂಕಾ ಇಜ್ಜಿ, ಉಂದೆಟ್ ಸರಾಫಾನ್ ಒಂಜಿ ಉದ್ದದ ಪೂರ್ತಿ ಸ್ಕರ್ಟ್ ನ್ ತೋಳುಲೆನ ಕೆಳಗ್ ಪಟ್ಟಿಲೆನ್ ದೀದ್ ಅತ್ತಂಡ ಭುಜೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ್ ದೀಪುನ ಒಂಜಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಬಾಡಿಸ್ ನ್ ಒಳಗೊಂಡಿಪ್ಪುಂಡು. ====ಆಚರಣೆ==== ವೈಶಿವಂಕ ದಿನ 2006ಡ್ ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಅಯಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಲೆಸಿಯಾ ವೊರೊನಿಯುಕ್<ref>https://rubryka.com/en/article/den-vyshyvanky-20-faktiv/</ref> ಡ್ದ್ ಸುರು ಆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಮೇಣ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಂಕ ದಿನ ಪಂಡ್ದ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂಡ್.<ref>https://www.unian.info/society/1928404-ukraine-marks-vyshyvanka-day-on-may-18.html</ref> ಉಂದು ಮೇ ಮೂಜಿನೆ ಗುರುವಾರೊಗು ಆಚರಣೆ ಆಪುಂಡು.<ref>https://web.archive.org/web/20160501160019/http://pntu.edu.ua/en/news/archieve/1953/u-poltavi-vidznachyly-den-vyshyvanky.html</ref> ಧರ್ಮ, ಅಕುಲು ಪಾತೆರುನ ಭಾಷೆ ಅತ್ತಂದೆ ಅಕ್ಲೆನ ನಿವಾಸದ ಜಾಗೆನ್ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪಂದೆ ಜಗತ್ತ್ ದ ಮಾತಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶ ಉಂಡು.<ref>{{Cite web |url=http://mip.gov.ua/en/news/227.html |title=Archive copy |accessdate=2026-08-28 |archivedate=2016-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160129225945/http://mip.gov.ua/en/news/227.html |url-status=dead }}</ref> ಉಂದು ಒಂಜಿ ಫ್ಲಾಶ್ ಮೊಬ್ ರಜೆ, ಉಂದು ಒವ್ವೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜೆ ಅತ್ತಂದೆ ಪರ್ಬೊಗು ಲಗತ್ತಿಸಂದಿನವು.<ref>https://www.president.gov.ua/en/news/nasha-vishivanka-obyednuye-krayinu-prezident-pid-chas-fleshm-47498</ref> ಈ ದಿನೊಟು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತು ಬೊಕ್ಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟ್ ದ ಕಲ್ಪನೆಗ್ ಬದ್ಧತೆನ್ ತೋಜಾವುನ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆನ ದೇಶಭಕ್ತಿನ್ ತೋಜಾವುನ ನಿಟ್ಟಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಲು ಒಂಜಿ ವೈಶಿವಾಂಕಿನ್ ಧರಿಪೆರ್. ಪುರಸಭೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಬೊಕ್ಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಲು ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರ್ ಸೇರ್ದ್ ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಲು, ಆಚರಣೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೊಲಿ. ೨೦೧೮ಡ್, ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಚಿವಾಲಯೊದ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನಿದರ್ಶನೊ ಒಂಜಿ ಸಂಶೋಧನೆನ್ ನಡಪಾದ್ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ತೀರ್ಮಾನೊಲೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್<ref>http://www.me.gov.ua/Files/GetFile?lang=uk-UA&fileId=7b050590-e3cd-483d-84d6-f19f466e086b</ref> "ವಿಶಿವಂಕಾ ದಿನ" ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದದ ಸಂಯೋಜನೆದ ಅರ್ಥ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜನಾಂಗೀಯ ಕಸೂತಿದ ಬಟ್ಟೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿಸಾಯಿನ ರಜೆ ಬೊಕ್ಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ದೇಶಭಕ್ತಿ, ಬೊಕ್ಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವೈಶಿವಾಂಕಾ ಸಂಕೇತವಾದ್ ಜನಕುಲೆನ ಒಗ್ಗಟ್ಟ್ ದ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜೆದ ಪುದರ್ ಆದ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಾಯಿನವು. "ವಿಶಿವಂಕ ದಿನ" ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದದ ಸಂಯೋಜನೆ ನಾಗರಿಕೆರೆನ ಮನಸ್ಸ್ ಡ್ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಸಂಘಟನೆನ್ ಲೆಪ್ಪುಂಡು - ಉಕ್ರೇನ್ ಡ್, ಬೊಕ್ಕ ಇತ್ತೆ ವಿದೇಶೊಡುಲಾ, ವಾರ್ಷಿಕವಾದ್ ಮೇ ದ ಒಂಜಿ ದಿನೊಟು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ವೈಶಿವಂಕಾಗ್ ಸಮರ್ಪಿಸಾಯಿನ ರಜೆ. ವೈಶಿವಂಕಾ ರಜೆ ಒಂಜಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥೊನು ಪಡೆಯೊಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ದುಂಬೇ ಒಂಜಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘಟನೆ ಆದುಂಡು, ಉಂದು ಜಗತ್ತ್ ಡ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗುರುತುದ ಕಲ್ಪನೆನ್ ಪಸರಿಸವುಂಡು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆದ ರಚನೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು, ದೇಶಭಕ್ತಿನ್ ಬುಲೆಪಾವುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜನಕುಲೆನ ಒಗ್ಗಟ್ಟ್ ನ್ ಬುಲೆಪಾವುಂಡು. ವೈಶಿವಂಕ ದಿನೊತ ಆಚರಣೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾದ್ ನಾಗರಿಕೆರ್, ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಲು, ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಲೆನ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರೆ ನಡಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ವೈಶಿವಂಕೊಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸಮಾಜೊಡು ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ==ಬೆಲಾರಸಿಯನ್ ವಿಶ್ಯವಂಕ== ಸರ್ಕಾರದ ಸದಸ್ಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷೊಲು ಒಂಜೇ ರೀತಿಡ್ ವೈಶಿವಾಂಕನ್ ಒಂಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತ ಪಂಡ್ದ್ ತೂಪೆರ್, ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವೆರ್ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಮಕೆಯಿ 2017ಡ್ ಪನ್ಪೆರ್, "ಈ ಶರ್ಟ್ ಲೆನ್ ಕಸೂತಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ನಮೂನೆಲು ಹಿಂಸೆ ಅತ್ತಂದೆ ಕೆಟ್ಟತನೊನು ಏಪಲಾ ಬುಲೆಪಾವೊಂದಿಜ್ಜಿ. ಅಯಿಕ್ ವಿರುದ್ಧವಾದ್, ಅವು ಎಡ್ಡೆತನೊನು ಬೊಕ್ಕ ಶಾಂತಿನ್ ಬುಲೆಪಾವುಂಡು. ಅವು ನಮ್ಮ ಬೆರುಸಿಯನ್ ಜನಕುಲೆನ ಮನಸ್ಥಿತಿನ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸವುಂಡು. ಸ್ಪಿರಿಟ್."<ref>https://eng.belta.by/society/view/makei-vyshyvanka-is-a-national-symbol-for-belarusians-102745-2017</ref>ಉಕ್ರೇನ್ ಡ್ ಇತ್ತಿಲೆಕ ಅತ್ತ್, ಅಲ್ಪ ಕಸೂತಿದ ಲಕ್ಷಣೊಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ದ್ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುಂಡು, ಬೆಲಾರಸ್ ದ ವೈಶಿವಂಕೊನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೊಕ್ಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇತಿಹಾಸೊದ ಪ್ರಕಾರ ಕಸೂತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ ಮಾಹಿತಿನ್ ದಾಖಲ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ವೈಶಿವಾಂಕಿ ದುಷ್ಟ ಆತ್ಮೊಲೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನವುಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನಂಬುನವು.<ref>https://www.vyzyvanka.com/</ref><ref>https://english.radio.cz/belarusian-artist-prague-embroiders-anti-lukashenko-protests-ward-bad-spirits-8689198</ref> 2020-2021 ಬೆಲಾರಸ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಲೆಡ್, ವೈಶಿವಂಕಾ ಬೆಲಾರಸ್ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷೊದ ಸಂಕೇತ ಆಂಡ್, ಅಂಚನೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೆಲಾರಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತು ಆಂಡ್.<ref>https://brill.com/view/journals/bela/11/2/article-p175_5.xml?language=en</ref> ಬೆಲಾರಸ್-ಚೆಕ್ ಕಲಾವಿದೆ ರುಫಿನಾ ಬಜ್ಲೋವಾನ ಆನ್ ಲೈನ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ವೈಝೈವಾಂಕಾ (ವಿಶ್ಯ್ವಾಂಕಾ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲಾರಸಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ದ್: Выಜಿವಾць, ರೊಮಾನಿಸ್ಡ್: ವಿಜಿವಾಚ್, ಲಿಟ್.  'ಬದುಕುದು ಉಪ್ಪೆರೆ') ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಚಳುವಳಿದ ಒಂಜಿ ಮಹತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾದ್ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ.<ref>https://origins.osu.edu/article/history-memory-and-art-protest-belarus?language_content_entity=en</ref><ref>https://www.international.ucla.edu/euro/event/14921</ref> ==ಗಣಿತದ ಮಾದರಿ== [[File:Vyshyvanka Examples of Frieze and Wallpaper Groups.png|thumb|alt=ಫ್ರೀಜ್ ಗುಂಪುಲೆನ (ಮಿತ್ತ್ ಮೂಜಿ) ಬೊಕ್ಕ ವಾಲ್ಪೇಪರ್ ಗುಂಪುಲೆನ (ಕೆಳ ನಾಲ್) ಕಂಪ್ಯೂಟರ್-ಜನರೇಟೆಡ್ ಮಾದರಿಲು ವೈಶಿವಂಕಾ ವಿನ್ಯಾಸೊಲೆನ್ ಬಳಸುವ, ಐ.ಒ.ನ ಪ್ರಬಂಧೊಡ್ದ್ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜಾಸೊರ್ನೋವಾ. |ಕಂಪ್ಯೂಟರ್-ಜನರೇಟೆಡ್ ಫ್ರೀಜ್ ಗುಂಪುಲೆನ (ಮಿತ್ತ್ ಮೂಜಿ) ಬೊಕ್ಕ ವಾಲ್ಪೇಪರ್ ಗುಂಪುಲೆನ (ಕೆಳ ನಾಲ್) ಮಾದರಿಲು ವೈಶಿವಂಕಾ ವಿನ್ಯಾಸೊಲೆನ್ ಬಳಸುವ, ಐ.ಒ.ನ ಪ್ರಬಂಧೊಡ್ದ್ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜಾಸೊರ್ನೋವಾ.]] ವೈಶಿವಾಂಕ ಕಸೂತಿದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೊನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಔಪಚಾರಿಕವಾದ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊಲೆನ್ ಒಂಜಿ ಸಂಖ್ಯೆದ ಸಂಶೋಧಕೆರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.disser.com.ua/contents/26531.html |title=Archive copy |accessdate=2026-08-28 |archivedate=2013-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215111931/http://www.disser.com.ua/contents/26531.html |url-status=dead }}</ref>ಈ ವಿಧಾನೊಲು ಎಂಬ್ರಾಯಿಡರಿ ಮಾದರಿಲೆನ್ ವಿವರಿಸವುನ ಒಂಜಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಭಾಷೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು, ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಸಮರೂಪತೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಗುಂಪುಲೆನ ಸಿದ್ಧಾಂತೊನು ಬಳಸುವ, ತಿರುಗುನ ಸಮರೂಪತೆ, ಒಂಜಿ ದಿಕ್ಕುಡು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾದ್ ಗಡಿ ಮಾದರಿಲೆನ್ ವಿವರಿಸವುನ ಫ್ರೀಜ್ ಗುಂಪುಲು, ಬೊಕ್ಕ ಇಡೀ ಸಮತಲೊನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮಾದರಿಲೆನ್ ವಿವರಿಸವುನ ವಾಲ್ಪೇಪರ್ ಗುಂಪುಲು. ==ಉಲ್ಲೇಖೊಲು== jnh8l3kbu9sd4e2a8i7l7cde92f2vqx 0 28934 373746 373082 2026-10-24T01:43:26Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 373746 wikitext text/x-wiki '''ಸಾಂತಲಿ ಜಾನಪದ ಪಾರ್ದನೊಲು''' ಸಂತಾಲ ಸಮುದಾಯೊದ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯೊದ ಪಾರ್ದನ. ಸಾಂತಲ್ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಪಾಡ್ದನ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆದ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಗು "ಸೆರೆಂಜ್-ಎನೆಜ್" ಪನ್ಪೆರ್; ಉಂದು ಅಕ್ಲೆನ ಪರ್ಬೊಲೆನ, ಋತುಲೆನ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನದ ಹಂತೊಲೆನ ಆಚರಣೆಲೆನ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗ.<ref name="ahmed">{{Cite journal|last=Ahmed|first=Nizamuddin|year=2025|title=Traditional Songs Among the Santals of West Bengal: An Ethnographic Study|journal=International Journal of Arts, Social Sciences and Humanities|volume=3|issue=2|pages=19–23|doi=10.5281/zenodo.15651234|url=https://zenodo.org/records/15651234}}</ref> ಬಾಲೆದ ಪುಟ್ಟುಡ್ದ್ ಮದಿಮೆ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮುಟ್ಟ ಜನಪದ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಜೀವನದ ಮಾತಾ ಹಂತೊಡುಲಾ ಪಣ್ಪೆರ್; "ಜಾನಪದ ಗೀತೆಲು ಇಜ್ಜಂದೆ ಒವ್ವೆ ಆಚರಣೆಲಾ ಪೂರ್ಣ ಆಪುಜಿ," ಪನ್ಪುಂಡು ಒಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನ.<ref name="hansda">{{Cite journal|last=Hansda|first=Shilaboti|year=2023|title=Santali folk song and their importance|journal=Journal of Santali|volume=1|pages=13–20|publisher=ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮೇದಿನಿಪುರ|url=https://ir.vidyasagar.ac.in/handle/123456789/7233}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Amhõ̠ ki metama kuṛhiạ Santali folk song.webm|thumb|upright=1.3|ಸಿಮೋತಿ ಮರ್ದಿ ಪಂತಿನ ಉತ್ತರ ಸಂತಾಲಿ ದೊಂಗ್ ಪಾರ್ದನ]] == ಮೂಲ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವರೂಪ == ಈ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲು ಅಕ್ಲೆನ ಬದ್‍ಕ್‍ದ ಅನುಭವೊಲೆನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್‍ ಪನ್ಪೆರ್, ಆಂಡ ಅವೆತ ಮೂಲ ಗೊತ್ತುಜ್ಜಿ. ಅವು ಪಾತೆರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ರಾಗೊಡು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಪಿರಾಕ್ ದ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಗು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್ ಸಮೃದ್ಧ ಮಲ್ತುಂಡು.<ref name="hansda"/> == ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ ವರ್ಗೀಕರಣ == ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಸಾಂತಾಲ್ ಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧ್ಯಯನೊಡು ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗೊಲೆಡ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತೆರ್: ನಲಿಕೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲು, ಸಣ್ಣ ರಾಗೊಲೆನ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಾಡ್ದನೊಲು. ನಮೂದಿಸಾಯಿನ ಕೆಲವು ಬಗೆಕುಲು:<ref name="ahmed"/> * '''ಲಗ್ರೆ ಸೆರೆಂಜ್''' – ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಲಿಕೆದ ರಾಗ; ಮಾತಾ ಸಂದರ್ಭೊಲೆಗ್ ಸೂಕ್ತವಾಯಿನವು. * '''ದೊಂಗ್ (ದೋನ್) ಸೆರೆಂಜ್''' – ಮದಿಮೆ ("ಬಪ್ಲ"), ಪುಟ್ಟು ("ಚಾಟಿಯಾರ್") ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದರ್ಭೊಲೆಡ್ ಪನ್ಪಿನ ನಲಿಕೆದ ಪಾರ್ದನೊಲು. * '''ಸೊಹ್ರಾಯಿ ಸೆರೆಂಜ್''' – ಐನ್ ದಿನೊತ ಸೊಹ್ರಾಯಿ ಪರ್ಬೊಡು ಪನ್ಪಿನವು, ಸಾಂತಾಲೆರೆನ ಮಲ್ಲ ಪರ್ಬ ಪನ್ಪೆರ್. * '''ಬಹ ಸೆರೆಂಜ್''' – ಧೋಳ ಪೂರ್ಣಿಮೆದ ಬೊಕ್ಕ ನಡಪುನ ಬಾಹ ಪರ್ಬದ ಪಾಡ್ದನೊಲು; ಹೆಚ್ಚಿನವು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಕೆಲವು ಜಾತ್ಯತೀತ ವಿಷಯೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್ ದ್. * '''ಕರಂ ಸೆರೆಂಜ್''' – ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸೊಡು ನಡಪುನ ಕರಂ ಉತ್ಸವದ ಪೊರ್ತುಡು ಕರಮ್ ಗೋಸಾಯಿಲೆನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಪನ್ಪುನವು (ನೋಡಿ: ಕರ್ಮ ನಲಿಕೆ). * '''ದಹರ್ ಸೆರೆಂಜ್''' – ಪೊಣ್ಣುಲು ಮಾತ್ರ ಪಣುನ ಪಾಡ್ದನೊಲು. * '''ದಾಸಾಯಿ ಸೆರೆಂಜ್''' – ದುರ್ಗಾಪೂಜೆಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ದುಃಖೊದ ದಸಾಯಿ ಪರ್ಬೊಡು ಬುಯಂಗ್ ವಾದ್ಯದ ಒಟ್ಟುಗು ಪುರುಷೆರ್ ಮಾತ್ರ ಪಾಡುನ ಪಾಡ್ದನೊಲು. * '''ಬೀರ್ ಸೆರೆಂಜ್''' – "ಕಾಡ ಗೀತೆ"; ಡಿಸೊಮ್ ಸೆಂದ್ರ ಬೇಟೆದ ಉತ್ಸವೊಡು ಕಾಡ್ ಡ್ ಪಾಡ್ದೆರ್, ಅಲ್ಪ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಅನುಮತಿ ಇಜ್ಜಿ. * '''ಬಪ್ಲಾ ಸೆರೆಂಜ್''' – ನಲಿಪೆರೆ ಆಪುಜಿ ಮದಿಮೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲು. * '''ಬಿಂತಿ ಸೆರೆಂಜ್''' – ದೈವ ದೇವೆರೆಗ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲು. * '''ಗಂ (ಕಹ್ನಿ) ಸೆರೆಂಜ್''' – ಬೇಸ ಬಯ್ಯಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಲು. * '''ಜರ್ನಿ ಸೆರೆಂಜ್''' – ಸೀಕ್‍ದಕ್ಲೆನ್ ಗುಣ ಮಲ್ಪರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಲು. * '''ಮೊರ್ನ (ಕಲ್ಲು) ಸೆರೆಂಜೆ''' – ಸೈತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಕ್ಕ ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಶೋಕದ ಪಾಡ್ದನೊಲು. == ಮದಿಮೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲು == ಸಾಂತಾಲ ಮದಿಮೆದ ಲೇಸ್ ಗ್ "ಹೊರ ಬಪ್ಲ" ಪನ್ಪೆರ್; ಉಂದು ಸಾಂತಾಲೆನ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭ ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="itheritage">{{Cite web|title=Marriage Reception|publisher=Indian Tribal Heritage|date=2026-07-31|url=https://indiantribalheritage.org/?p=16676|access-date=2026-10-13}}</ref> ಮದಿಮೆಡ್ ಪಾಡ್ದನ, ನಲಿಕೆ, ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯೊಲು ಮಧ್ಯಾಹ್ನೊಡ್ದ್ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮುಟ್ಟ ನಡಪುಂಡು.<ref name="dailystar">{{Cite web|last=Shishir|first=Shamol|title=Santal weddings: A vibrant display of tradition and ritual|publisher=The Daily Star|date=2026-04-13|url=https://online91.thedailystar.net/slow-reads/slow-reads-special/news/santal-weddings-vibrant-display-tradition-and-ritual-4150901|access-date=2026-10-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20261013222441/https://online91.thedailystar.net/slow-reads/slow-reads-special/news/santal-weddings-vibrant-display-tradition-and-ritual-4150901|archivedate=2026-10-13|url-status=dead}}</ref> ಡಾಂಗ್ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮದಿಮೆಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ನಲಿಪೆರ್; ಅವು ಆಚರಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಆಚರಣೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭೊದ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಅತ್ತ್. ಮದಿಮೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ವಾದ್ಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಪಾಡುನವು ಒಂಜಿ ಆರ್ಕೈವ್ ಡ್ ತೋಜುಂಡು.<ref name="daricha">{{Cite web|title=Dong Sereng of the Santals|publisher=Daricha.org|url=https://www.daricha.org/videoplay.aspx?ID=2216|access-date=2026-10-13}}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಪುರುಲಿಯಾಡ್ 2020ಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಡಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನೊಡು ಹುಕಾ ಬಾನಾ, ತುಂಡಕ್, ಬೊಕ್ಕ ತಮಕ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾದ್ಯೊಲೆನ ಬಳಕೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು.<ref name="daricha"/> [[File:Iń ren pea go̠go̠.webm|thumb|ಡಾಂಗ್ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಉತ್ತರ ಸಂತಾಲಿ ಜಾನಪದ ಗೀತೆ]] [[File:Tokoy re jhet beta Santali bapla song.webm|thumb|ಮದ್ಮೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಪನ್ಪಿನ ಉತ್ತರ ಸಾಂತಾಲಿ ಗೀತೆ (ಬಾಪಲ)]] [[File:Huḍiń huḍiń kulạe ho̠po̠n.webm|thumb|ಮದ್ಮೆದ ಪೊರ್ತುಡ್ ಪಾಡುನ ಉತ್ತರ ಸಾಂತಾಲಿ ಜಾನಪದ ಗೀತೆ]] [[File:Buru cetan te Northern Santali balaya song.webm|thumb|ಸಿಮೋತಿ ಮರ್ದಿ ಪನ್ಪಿ ಉತ್ತರ ಸಾಂತಲಿ "ಬಲಯ" ಗೀತೆ, ಒಂಜಿ ಮದಿಮೆದ ಸಂದರ್ಭೊಗು]] == ಉತ್ಸವದ ಪಾಡ್ದನೊಲು == ಸೊಹ್ರಾಯಿ, ಬಹಾ, ಕರಂ, ದಾಸಾಯಿ ಸೇರ್ದ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಸಾಂತಾಲ್ ಪರ್ಬೊಗುಲಾ ತನ್ನವೇ ಆಯಿನ ಪಾಡ್ದನ ಪ್ರಕಾರ ಉಂಡು.<ref name="ahmed"/> ಸೊಹ್ರಾಯಿ ಉತ್ಸವೊದ ಮಸ್ತ್ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್ "ಎನ್ಹಾನ್ಸಿಂಗ್ ಇಂಡಿಕ್ ಓರಲ್ ಕಲ್ಚರ್" ಯೋಜನೆಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. [[File:Ramgarh re debi hoyok.webm|thumb|ಸೋಹರಾಯ್ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಉತ್ತರ ಸಂತಾಲಿ ಜಾನಪದ ಪಾರ್ದನ]] == ಬೇತೆ ಪಾಡ್ದನೊಲು == ಜಾತ್ರೆಲು, ಇತಿಹಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯೊಲೆನ್ ಕುರಿತು ಉತ್ತರ ಸಾಂತಾಲಿ ಗೀತೆಲೆನ ಸಂಗ್ರಹಲಾ ಕಾಮನ್ಸ್ ಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆಟ್ ಛತಾ ಮೇಳದ ಪೊರ್ತುಡು ಪಾಡ್ದಿನ ಒಂಜಿ ಪಾಡ್ದನ, ಚಾಯಿ ಚಂಪಾ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜೆ ಮಾಧೋ ಸಿಂಗ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂಜಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾಡ್ದನ, ಅಸ್ಸಾಂ ದ ಸಂತಾಳೆರೆನ ದುಃಖೊನು ತೋಜಾವುನ ಒಂಜಿ ಪಾಡ್ದನ, ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ನಿರಪರಾಧಿ ಪಾರಿವಾಳೊಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂಜಿ ಪಾಡ್ದನ ಉಂಡು.<ref name="commons">{{Cite web|title=Category:Northern Santali folklore|publisher=ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Northern_Santali_folklore|access-date=2026-10-13}}</ref> [[File:Chhata tandi re babu.webm|thumb|ಛತಾ ಜಾತ್ರೆಡ್ ಹಾಡುನ ಉತ್ತರ ಸಾಂತಾಲಿ ಜಾನಪದ ಪಾರ್ದನ]] [[File:Madho Singh raaj.webm|thumb|ಚಾಯಿ ಚಂಪಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಮಾಧೋ ಸಿಂಗ್ ಕುರಿತಾಯಿನ ಉತ್ತರ ಸಂತಾಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾರ್ದನ]] [[File:Assam diso̠m haleḍhale Santali folk song.webm|thumb|ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯ ಚಿತ್ರಣದ ಸಾಂತಾಲಿ ಜಾನಪದ ಪಾರ್ದನ]] [[File:Nukin paura so̠ṛo̠k rekin.webm|thumb|ರಡ್ಡ್ ಮುಗ್ಧ ಪಾರಿವಾಳೊಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಂತಾಲಿ ಪಾರ್ದನ]] == ಉಂದೆನುಲಾ ತೂಲೆ== * ಸಂತಾಲರು * ಸಂತಾಲಿ ಭಾಷೆ * ಸೋಹರಾಯ್ * ಕರ್ಮ ನೃತ್ಯ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} == ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [[:commons:Category:Northern Santali folklore|ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಉತ್ತರ ಸಂತಾಲಿ ಜಾನಪದ ಮಾಧ್ಯಮೊ]] 44l5ycrudnw6avhpp62g4tg5foauxf3 0 28943 373743 373150 2026-10-24T00:41:34Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 373743 wikitext text/x-wiki '''ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾ''' (ಮೊಘಲ್ ತಮಾಸಾ; '''ಚೈತಿ ತಮಾಶಾ''' ಪಂದುಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಒಡಿಶಾದ ಭದ್ರಕ್ ಪಟ್ಟಣೊದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪ್ರಚಲಿತ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಭರಿತವಾಯಿನ ಜಾನಪದ ರಂಗಕಲೆ. ಮೊಘಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಗೇಲಿ ಮನ್ಪುನ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನೊಡು ಸಂಗೀತ, ಸಂಭಾಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿನಯ ಬೆರೆತುಪ್ಪುಂಡು.<ref name="inz">{{Cite web|title=Mughal Tamsha|publisher=Indianetzone|url=https://www.indianetzone.com/31/mughal_tamsha_indian_festival.htm|access-date=2026-10-13}}</ref> ಉಂದು ಸುಮಾರು ೨೫೦ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಪರತ್ತ್ ಪರಂಪರೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref name="ob">{{Cite web|last=Chakra|first=Shyamhari|title=Govt Should Take Active Interest To Revive Odisha's 'Mogul Tamasha', Says Exponent Badal Sikdar|publisher=OdishaBytes|date=2020-12-12|url=https://odishabytes.com/govt-should-take-active-interest-to-revive-odishas-mogul-tamasha-says-exponent-badal-sikdar/|access-date=2026-10-13}}</ref> [[File:Mogal Tamsa Podcast with Gaurang Chandra Barik by Sangram Keshari Senapati.webm|thumb|upright=1.3|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾ ಕುರಿತಾದ್ ಗೌರಂಗ ಚಂದ್ರ ಬಾರಿಕ್ ಅರೆನೊಟ್ಟು ಸಂಭಾಷಣೆಲು]] == ಮೂಲ == ಭದ್ರಕ್ ದ ಸಮೀಪದ ಸಂಗತ್ ಗ್ರಾಮದ ಕವಿ ಬಂಶಿ ಬಲ್ಲಭ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ೧೮ನೆ ಶತಮಾನದ ಕಡೆಟ್ ಏಳ್ ಬಗೆತ ತಮಾಷೆಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್; ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾಲಾ ಅಯಿಟ್ ಒಂಜಿ.<ref name="ob"/> ಒಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನೊದ ಪ್ರಕಾರ ಗೋಸ್ವಾಮಿ 1728ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಅಯಿಟ್ "ಬಡಶಾಹಿ" ಬೊಕ್ಕ "ಸೌಡಗಾರಿ" ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಬಗೆತ ತಮಾಷೆ ಇತ್ತುಂಡು, ಇನಿ ಬಡಶಾಹಿ ಬಗೆ ಮಾತ್ರ ಒರಿದುಂಡು.<ref name="acharya">{{Cite journal|last=Acharya|first=Indranil|title=Situating Folk Performances in the Public Domain: An Evaluation of Gambhira and Mughal Tamasha|journal=Journal of the Department of English, Vidyasagar University|volume=11|year=2013–14|url=https://ir.vidyasagar.ac.in/bitstream/123456789/2051/1/7.pdf}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಪ್ರದರ್ಶನ == ಉಂದೆನ್ ಊರುದ [[ಶಿವ]] ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಎದುರುಡು ಚೈತ್ರ ಮಾಸೊಡು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಹಾ ಬಿಶುವ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದಪಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="inz"/> ಚೈತಿ ಜಾತ್ರೆದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಡತೊಂದು ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಈ ಕಲೆ ಭದ್ರಕ್ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ ಮೂಲ ಪಡೆಂಡ್ ಪನ್ಪಿ ಸುದ್ದಿ ಉಂಡು.<ref name="ob"/>ಚೈತ್ರದ ಕಡೆತ ವಾರೊಡು ಸಂಗತ್, ಕುವಾನ್ಸ್, ಶಹಾಪುರ್ ಬೊಕ್ಕ ಜನುಗಂಜ್ ದಂಚಿನ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲು ನಡತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನವು ಅಧ್ಯಯನೊಡು ತೆರಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="acharya"/> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಗು ಒವ್ವೆ ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಥಾವಸ್ತು ಇಜ್ಜಿ. ಶೆಹ್ನೈ, ಮೊಹುರಿ, ಧೋಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಡಿ ನಾಗರೊಲೆನ್ ವಾದನೊಡು ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವನ ಸ್ತುತಿಡ್ ಒಂಜಿ ಗುಂಪು ಪಾರ್ದನ; ಅಪಗ ಹಾಸ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಂಗ್ಯೊಡು ತುಂಬಿನ ದೃಶ್ಯೊಲು ಬರ್ಪುಂಡು.<ref name="acharya"/> == ಪಾತ್ರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಬಾಸೆ == ಮೊಘಲ್ ಆಡಳಿತಗಾರ "ಮಿರ್ಜಾ" ಸ್ಥಳೀಯೆರೆನ ಶೋಷಣೆಗಾರೆ ಆದ್ ನಾಟಕೊದ ಮುಟ್ಟ ವೇದಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒರಿದಿನ ಒರುಂಬ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ ತಲಾ ಒಂಜೊಂಜಿ ದೃಶ್ಯ ಉಂಡು: ಚೋಪ್ದಾರ್ (ಕವಚನಾಯೆ), ಜಮೀನ್ದಾರ್, ವೆಸ್ತಿವಾಲಾ, ಹುಕ್ಕವಾಲಾ, ಪಂಖಾವಾಲಾ, ಭಟ್ (ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು), ದಪ್ತಾರಿ (ಗುಮಾಸ್ತೆ), ಭಂಡಾರಿ ಬೊಕ್ಕ ಗುವಾಲನ್ (ಪೇರ್ ಮಾರುನಕುಲು).<ref name="inz"/> ಪೇರ್ ಮಾರುನಕುಲೆನ ಪಾತ್ರೊನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಪುರುಷ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.<ref name="acharya"/> ಸಂಭಾಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಒಂಜೇ ಬಾಸೆಡ್ ಇಜ್ಜಿ; ಒಂಜಿ ಮೂಲೊಡು ಪರ್ಷಿಯನ್, [[ಉರ್ದು]], ಹಿಂದಿ, ಬಂಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಡಿಯಾ ಭಾಷೆಲೆನ ಮಿಶ್ರಣೊನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪುಂಡು.<ref name="inz"/> == ಸಾಮಾಜಿಕೊ ಮಹತ್ವ == ಈ ಕಲೆನ್ ಹಿಂದೂ ಬೊಕ್ಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯೊಲೆಗ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="inz"/> ಒಂಜಿ ಪ್ರದರ್ಶನೊಡು ಮೂಜಿ ಭಾಗೊಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗೊಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪೊಣ್ಣುಲು ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕಲಾವಿದೆ ಬಾದಲ್ ಸಿಕ್ದಾರ್ ಪನ್ಪೆರ್; ಕಲೆ ಭದ್ರಕ್ ದ ಮಾತಾ ಜನೊಕುಲೆಗ್ ಸೇರ್ದಿನವು ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಉಂದು ಸಾಕ್ಷಿ ಪಂದ್ ಆರ್ ನಂಬುವೆರ್.<ref name="ob"/> == ಕುಸಿತೊದ ಅಂಚಿಡ್ == ಅವಕಾಶೊಲೆನ ಕೊರತೆಡ್ದ್ ಮೊಘಲ್ ತಮ್ಸಾ ತಂಡೊಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ 12 ಡ್ದ್ 4 ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್. ಸುಮಾರ್ ನಾಲ್ ದಶಕೊರ್ದಿಂಚಿ ಈ ಕಲೆಗಾದ್ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದಿನ ನಲಿಕೆದ ಗುರು ಬಾದಲ್ ಸಿಕ್ದಾರ್ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದೆರೆನ್ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="ob"/> ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆತ ಈ ಪರಂಪರೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರೊಗು ಆಸಕ್ತಿ ತೋಜಾವೊಡು ಪಂದ್ ಆರ್ ಮನವಿ ಮಲ್ತೆರ್..<ref name="ob"/> == ದ್ಯಶ್ಯೊ ಮಾಧ್ಯಮ == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗೊಲೆನ ಪ್ರದರ್ಶನ ದ್ಯಶ್ಯೊ ಮಾಧ್ಯಮೊಲು ಲಭ್ಯವುಂಡು. <gallery mode="packed" heights="160"> File:Madhu Barik from Mogal Tamsa.webm|thumb|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ "ಮಧು ಬಾರಿಕ್" ದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ File:Pana Bali from Mogal Tamsa.webm|250px|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ "ಪಾನ ಬಾಲಿ" ದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ File:Phulabali & Choukidar of Mogal Tamsa.webm|250px|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ "ಫುಲಾಬಾಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಚೌಕಿದಾರ್"ದ ಭಾಗ File:Dahibali and End part of Mogal Tamasa.webm|250px|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ "ದಹಿಬಾಲಿ" ಬೊಕ್ಕ ಅಕೇರಿದ ಭಾಗ </gallery> == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} = ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [[:commons:Category:Mogal Tamsa|ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾ]] jwke0azptshcjm1bwu94ted843en85c 0 28947 373747 373160 2026-10-24T01:51:20Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 373747 wikitext text/x-wiki '''ಸರ್ಹುಲ್''' ಪಂಡ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಛೋಟನಾಗ್ಪುರ್ ಪ್ರದೇಶೊದ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಸಂತ ಪರ್ಬ. ಸರ್ಹುಲ್ ಪಂಡ "ಸಾಲ್ ಮರತ ಆರಾಧನೆ"; ಈ ಸಮುದಾಯೊಲೆಗ್ ಪೊಸ ವರ್ಷದ ಸುರುತ ಗುರುತು. ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಮೂಜನೆದಾನಿ ಸುರು ಆದ್ ಮೂಜಿ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಉತ್ಸವ ನಡಪುಂಡು.<ref name="drishti">{{Cite web|title=Sarhul Festival 2026|publisher=Drishti IAS|date=2026-03-24|url=https://www.drishtiias.com/state-pcs-current-affairs/sarhul-festival-2026/print_manually|access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="outlook">{{Cite web|title=Jharkhand: Sarhul Festival|publisher=Outlook Traveller|date=2017-02-15|url=https://www.outlookindia.com/traveller/ot-getaway-guides/jharkhand_sarhul_festival/|access-date=2026-10-15}}</ref> [[File:Tonang Buru lo chaba Asur Sarhul Song.webm|thumb|upright=1.3|ಅಸುರ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಸರ್ಹುಲ್ ಪಾರ್ದನ]] == ಪುದರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಯ == "ಸರ್" ಪಂಡ ವರ್ಷ ಬೊಕ್ಕ "ಹುಲ್" ಪಂಡ ಸುರು. ಸಾಲ್ ದ ಮರಟ್ ಪೊಸ ಇರೆ ಬೊಕ ಪುರ್ಪೊಲು ಬರ್ಪಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಈ ಪರ್ಬ ಬರ್ಪುಂಡು.<ref name="gaon">{{Cite web|title=Tribal communities celebrate Sarhul, their new year, by worshipping the Sal tree|publisher=Gaon Connection|url=https://www.gaonconnection.com/read/sarhul-festival-jharkhand-sal-tree-tribal-population-nature-celebrations-festivities-handia-dance-folk-culture-sarna-new-year-50599|access-date=2026-10-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522113902/https://www.gaonconnection.com/read/sarhul-festival-jharkhand-sal-tree-tribal-population-nature-celebrations-festivities-handia-dance-folk-culture-sarna-new-year-50599|archivedate=2024-05-22|url-status=dead}}</ref> ೨೦೨೬ಡ್, ಮಾರ್ಚ್ ೨೧ ಬೊಕ್ಕ ೨೨ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಡ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಜೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="drishti"/> == ಸಮುದಾಯೊಲೆನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನವು == ಇಂದೆನ್ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ಒರಾನ್ ಜನಾಂಗ, ಮುಂಡ ಜನಾಂಗ, ಹೋ, ಸಾಂತಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಖಾರಿ ಜನಾಂಗ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="rau">{{Cite web|title=Sarhul Tribal Festival|publisher=Rau's IAS Compass|date=2025-03-31|url=https://compass.rauias.com/current-affairs/sarhul-tribal-festival/|access-date=2026-10-15}}</ref> ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಡ್ 30 ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಗುಂಪುಲು ಈ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವರದಿ ಉಂಡು.<ref name="outlook"/> == ನಂಬಿಕೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಂಕೇತೊಲು == ಬುಡಕಟ್ಟ್ ನಂಬೊಲಿಗೆಡ್ ಸಾಲ್ ಮರ ಪವಿತ್ರ; ಉಂದು ಊರುದ ದೇವತೆ ಸಾರ್ನ ಮಾ ನ ನಿಲೆ ಆದುಪ್ಪು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref name="drishti"/> ಸಾಲ್ ಮರಕುಲೆನ ಒಂಜಿ ಪವಿತ್ರ ತೋಟೊನು "ಜಾಹೆರ್" ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್; ಈ ದೇವಿ ಊರುಲೆನ್ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಪತ್ತುಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref name="gaon"/> ಊರುದ ಯಾಜಕೆರ್ "ಪಹಾನ್" [[ಸೂರ್ಯ]] ನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ "ಪಹೆನ್" [[ಭೂಮಿ]] ನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವೆರ್; ಅಂಚಾದ್ ಈ ಉತ್ಸವ ಸೂರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಭೂಮಿದ ಒಕ್ಕೂಟೊನು ಸಂಕೇತಿಸವುಂಡು.<ref name="rau"/> ಸ್ಥಳೀಯೆರ್ ಭೂಮಿ ಅಪ್ಪೆನ್ ಲಾ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಎಡ್ಡೆ ಸುಗ್ಗಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪೊಲೆಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆಗಾದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಸಾಲ್ ಮರನ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಮಾನಾದಿಗೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದು ಆಹಾರ, ನೆರಳು, ಆಶ್ರಯ, ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನೋಪಾಯೊನು ಒದಗಾವುಂಡು, ಅಂಚನೆ ಮರತ್ತ ಫಲಕೊಲು, ಇರೆತ ಬಾಜನೊಲು, ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ದ್ ಗ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.<ref name="outlook"/> == ಆಚರಣೆಲು == * '''ಸುರುತ ದಿನ:''' ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ್ ಉಪವಾಸ ಮನ್ಪುನ ಪಹಾನ್ ಪೂಜೆಗ್ ನೀರು ಕನ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲ್, ಆರಾಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆನ್ ಶುದ್ದ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಾಲ್ ಪೂ ಕಟ್ಟುವೆರ್.<ref name="rau"/> * '''ರಡ್ಡನೆ ದಿನ:''' ದೈವೊಗು ಸಾಲ್ ಪೂ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ("ಫೂಲ್ಖೊನ್ಸಿ" ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪೂ ಅರ್ಪಣೆದ ಆಚರಣೆ); ರಕ್ಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಮೃದ್ಧಿಗ್ ಒಂಜಿ ಕೋರಿನ್ ಬಲಿ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="rau"/><ref name="outlook"/> ಪಹನ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಿರಾಕ್ ದಕ್ಲೆಗ್ ಪೂ, ಫಲವಸ್ತುಲು, ಕೋರಿಲು, ಬೊಕ್ಕ ಅರಿತ ವೈನ್ "ಹಂಡಿಯಾ" ನ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಧೋಲ್, ನಾಗರ ಬೊಕ್ಕ ತುರ್ಹಿ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ವಾದನ ಮಲ್ಪುನಗ ಪಹಾನ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಲೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್; ಪಹಾನ್ ಸರ್ನ ಪುಷ್ಪೊಲೆನ್ ವಿತರಿಸವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೋದರತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾದ್ "ಶಗುನ್ ಪನಿ" ನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="gaon"/> * '''ಕಡೆತ ದಿನ:''' ಹಾಂಡಿಯದೊಟ್ಟುಗು ಸಮುದಾಯ ಭೋಜನ ನಡಪುಂಡು.<ref name="rau"/> ರಾಂಚಿಡ್ ಈ ದಿನ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತಿನ ಜಂಕಿಲೆನ "ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ" ನಡಪುಂಡು, ಡೊಲ್ಲುದ ಶಬ್ದದ ಒಟ್ಟುಗು ನಡಪುಂಡು.<ref name="outlook"/> ಸಾಲ್ ಮರದ ತಿರ್ತು ಇತ್ತಿನ ನೀರಿನ ಕೊಡಪಾನೊಡು ನೀರುದ ಮಟ್ಟೊಡು ತೂದು ದುಂಬುದ ವರ್ಷೊಗು ಬರ್ಸ ಬರ್ಪಿನ ಅಂದಾಜು ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name="outlook"/> == ನಲಿಕೆ == ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ "ಜಾದುರ್" ನಲಿಕೆಲು ಉತ್ಸವದ ಪೊರ್ತುಡು ನಡಪುಂಡು.<ref name="outlook"/> "ಬಾ ಪೊರೊಬ್" ನಲಿಕೆ ಈ ಪರ್ಬೊದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ; ನಲಿಕೆದಾರೆರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಳುಪು ಬೊಕ್ಕ ಕೆಂಪು ವೇಷಭೂಷಣೊಲೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್.<ref name="gaon"/> == ಮೆರವಣಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಗುರುತುದ ಪ್ರಶ್ನೆ == ೧೯೬೦ ದಶಕೊಡು, ಬುಡಕಟ್ಟ್ ದ ಮುಖಂಡೆರ್ ಬಾಬಾ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಒರಾನ್ [[ರಾಂಚಿ]] ಡ್ ಹಾಟ್ಮಾಡ್ದ್ ಸಿರಂ ತೋಳಿ ಸರ್ನ ಸ್ಥಳೊಗು ಸರ್ಹುಲ್ ಮೆರವಣಿಗೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="rau"/> ಸನಾ ಧರ್ಮೊದ ಅನುಯಾಯಿಲೆನ ಜನಗಣತಿಡ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧರ್ಮ ಸಂಹಿತೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಮಸ್ತ್ ದಿನೊಡ್ದಿಂಚಿ ಉಂಡು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ಡ್, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆ ೨೦೨೧ ಜನಗಣತಿಡ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸರ್ನಾ ಧರ್ಮ ಸಂಹಿತೆನ್ ಸೇರಾವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವೊನು ಅಂಗೀಕರ ಮಲ್ತ್ಂಡ್; ತಜ್ಞೆರ್ 2011 ಜನಗಣತಿಡ್ ಸುಮಾರ್ 41.31 ಲಕ್ಷ ಜನಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಧರ್ಮನ್ ಸರ್ನ ಪಂಡ್ದ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಗಮನಿಸಾಯೆರ್.<ref name="etv">{{Cite web|title=Explained: Special religion code for Jharkhand's Sarna tribe|publisher=ETV Bharat|date=2020-11-12|url=https://www.etvbharat.com/english/state/jharkhand/explained-special-religion-code-for-jharkhands-sarna-tribe/na20201112071135033|access-date=2026-10-15}}</ref> == ಸರ್ಹುಲ್ ಪಾರ್ದನೊಲು == ಕಾಮನ್ಸ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ [[ಅಸುರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಸಮುದಾಯೊದ ಸರ್ಹುಲ್ ಸಾಂಗ್ಸ್ ದ ವಿಡಿಯೋ ವಿವರಣೆ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಹುಲ್ ಪಂಡ ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ತೃತೀಯೊಡ್ದ್ ಚೈತ್ರ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮುಟ್ಟ ನಡಪುನ ಒಂಜಿ ವಸಂತ ಪರ್ಬ. [[File:Abu raij re Asur Sarhul Song.webm|thumb|ಅಸುರ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಕುಡೊಂಜಿ ಸರ್ಹುಲ್ ಪಾರ್ದನ]] == ಉಂದೆನುಲಾ ತೂಲೆ == * [[ಕರಂ ಪರ್ಬ]] * [[ಸೋಹ್ರಾಯ್]] * [[ಅಸುರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು]] * [[ಒರಾಂವ್ ಜನಕುಲು]] * [[ಮುಂಡಾ ಜನಕುಲು]] == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಝಾರ್ಖಂಡ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ]] jlnztuh4rxslsq1h5hac7j2hux9ipin 4 29028 373749 373647 2026-10-24T09:49:08Z ChiK 1136 373749 wikitext text/x-wiki ''ನಿಕ್ಲೆಗ್ ಲೇಕನೊ ಮಲ್ಪೆರೆ ಇಚ್ಚೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಮುಲ್ಪ ತಿರ್ತ್ '''<nowiki># ~~~~</nowiki>''' ಇಂಚ ದಸ್ಕತ್ ಪಾಡ್ಲೆ.'' #--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) 12:51, 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 (IST) # [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) 15:19, 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 (IST) fa58mmdbce2nu30i5qudj7hm6v980pt 0 29075 373740 373721 2026-10-24T00:12:22Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 373740 wikitext text/x-wiki [[File:Sharada altar.jpg|thumb|297x297px|ಶಾರದಾ, ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ದಸರದ ಸಮಯೊಡು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದೇವತೆ]] '''ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾ''' (ತುಳು: [[ಮಾರ್ನೆಮಿ]]),(ಕೊಂಕಣಿ: ಮಣ್ಣಮಿ), ಭಾರತದ ಮಂಗಳೂರು ನಗರೊಡು ಆಚಾರ್ಯ ಮಠ ಆಯೋಜಿಸಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಉತ್ಸವ ಆದ್ ಬಿ. ಆರ್. ಕರ್ಕೇರ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web |url=http://mangaloredasara.com/ |title=Mangalore Dasara 2016 {{!}}Kudroli Dussehra Navarathri {{!}}Namma Kudla {{!}} Tiger dance {{!}} Bear Dance {{!}} Sharada Utsava Procession |accessdate=2026-10-22 |website=mangaloredasara.com |last=Mangalorean |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161003135409/http://mangaloredasara.com/ |archivedate=2016-10-03 |url-status=dead}}{{Cite web |url=http://mangaloredasara.com/ |title=Mangalore Dasara 2016 {{!}}Kudroli Dussehra Navarathri {{!}}Namma Kudla {{!}} Tiger dance {{!}} Bear Dance {{!}} Sharada Utsava Procession |accessdate=2026-10-22 |website=mangaloredasara.com |last=Mangalorean |archiveurl= |archivedate=2016-10-03}}https://web.archive.org/web/20161003135409/http://mangaloredasara.com/</ref> ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವ, ವಿಜಯದಶಮಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಪಿಲಿ ನಲಿಕೆ, ಸಿಂಹ ನಲಿಕೆ, ಕರಡಿ ನಲಿಕೆ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭೊದ 10 ದಿನೊತ ಅವಧಿಡ್ ನಗರೊನು ದೀಪೊಲೆಡ್ ಅಲಂಕರಿಸವೊಂಡುಂಡು. ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವದ ಪೊರ್ತುಡು 2012ನೇ ಇಸವಿದ ನೂದು ವರ್ಸೊದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆ ಆಕರ್ಷಣೆದ ಕೇಂದ್ರ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ನವರಾತ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ರಡ್ಡ್ ಮಲ್ಲ ಪರ್ಬೊಲು. [[File:City Center Premises Mangalore.jpg|thumb|304x304px| ದಸರಾದ ಪೊರ್ತುಡು ಕೆ.ಎಸ್.ರಾವ್ ರಸ್ತೆ ]] [[File:Shiva Statue, Kudroli.JPG|thumb|303x303px|ಗಂಗಾವತರಣ, ಕುದ್ರೋಳಿ]] ==ಪಿಲಿನಲಿಕೆ== {{Main|ಪಿಲಿ ಏಸ}} ಪಿಲಿನಲಿಕೆ (ಪಿಲಿ ಯೇಸ) (ಕನ್ನಡ : ಹುಳಿವೇಶ) ದಸರಾದ ಪೊರ್ತುಡು ನಡಪುನ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲು ಐನ್ ರ್ದ್ ಪತ್ತ್ ಜನೊಕ್ಲೆನ ಸೈನ್ಯೊಲೆನ್ ರೂಪಿಸವೆರ್. ಅಕುಲು ಪಿಲಿತಲೆಕ ಬಣ್ಣ ಪಾಡ್ದ್ ವೇಷಭೂಷಣ ಪಾಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೂಜಿ ಡ್ರಮ್ಮರ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳುಟು ತಾಸೆ ಪನ್ಪಿನ ಬ್ಯಾಂಡ್. ಈ ತಂಡೊಗು ಗುಂಪುದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಸೈನಿಕೆರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಊರುದ ಬೀದಿಲೆಡ್ ಅಕ್ಲೆನ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಲೆನ ಡ್ರಮ್ ಬೀಟ್ಸ್ ಡ್ ಸುತ್ತಾವೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಲು ಇಲ್ಲಡ್ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ರಸ್ತೆದ ಬರಿಟ್ ಸುಮಾರ್ ಪತ್ತ್ ನಿಮಿಷೊಗು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೊರ್ಪಿನ ನಿಲೆ ಆಪೆರ್ ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕು|ಲು ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರದರ್ಶನೊನು ತೂಯಿನ ಜನಕುಲೆಡ ದುಡ್ಡು ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಪಿಲಿ ಶಾರದಾ ದೇವಿಗ್ ಮೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಿಲಿನಲಿಕೆ ಶಾರದಾ ದೇವಿಗ್ ಗೌರವ ಮಲ್ಪರೆಗಾದ್ ನಡಪುಂಡು. [[File:Dasara Navaratri decorations Kudroli Temple Mangalore Karnataka.jpg|thumb|307x307px| ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯೋಡ್ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ==ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದಸರಾ ಮೂರ್ತಿಲು== ನವರಾತ್ರಿದ ಪೊರ್ತುಡು ಸ್ವರ್ಣ ಕಲಾಮಂಟಪೊಡು ಪುರೋಹಿತೆರ್ ಸ್ತೋತ್ರೊಲೆನ ಜಪ ಬೊಕ್ಕ ವೈದಿಕ ಆಚರಣೆಲೆನ ನಡುಟು ಶಾರದಾ ದೇವಿನೊಟ್ಟುಗು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮೂರ್ತಿಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref>http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=364627</ref> ಮಹಾಗಣಪತಿ ಬೊಕ್ಕ ನವದುರ್ಗೆರೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಶಾರದಾ ದೇವಿಯ ಅಲಂಕೃತ ಮೂರ್ತಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಒರುಂಬ ದಿನೊತ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ಪೂಜೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರು. * ಶಾರದಾ ದೇವಿ * ಮಹಾಗಣಪತಿ * ಆದಿ ಶಕ್ತಿ * ನವದುರ್ಗ *# ಶೈಲಪುತ್ರಿ *# ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ *# ಚಂದ್ರಘಂಟಾ *# ಕುಷ್ಮಾಂಡಿನಿ *# ಸ್ಕಂದಮಾತಾ *# ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ *# ಕಾಲರಾತ್ರಿ *# ಮಹಾಗೌರಿ *# ಸಿದ್ದಿದಾತ್ರಿ ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನವರಾತ್ರಿದ ಒರ್ಂಬ ದಿನೊಟು ಶಿವನ ಕಿರೀಟೊಡ್ದ್ ಗಂಗಾವತಾರೊಲು(ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುನ ಪವಿತ್ರ ನೀರ್ದ ಜೆಟ್) ನಿರಂತರವಾದ್ ಪರಪುಂಡು. ಈ ಚಿತ್ರಣೊಡು 13 ಅಡಿ ಎತ್ತರೊಡು ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ನಾಲ್ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಮೂರ್ತಿಲು ಉಂಡು, ಉಂದೆಟ್ ನೀರ್ದ ಜೆಟ್ 100 ಅಡಿ ಎತ್ತರೊಗು ಆಕಾಶೊಗು ಪೋಪುಂಡು. ನಾಲ್ ಕಡೆಟ್ ನೀರ್ದ ಜೆಟ್ ಲು ಅಯಿತ ಶಿಖರೊಗು ಬನ್ನಗ ಅವು ಒಂಜಿ ಶಿವಲಿಂಗದ ಆಕಾರೊನು ರೂಪಿಸವುಂಡು. ==ಮಲ್ಲ ಮೆರವಣಿಗೆ== [[File:Mangalore Dasara.jpg|thumb|ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿನ ಒರ್ಂಬ ರೂಪೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ,ಚಂದ್ರಘಂಟಾ.]] ವಿಜಯ ದಶಮಿದ ಬಯ್ಯ ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ದ್ ಮೆರವಣಿಗೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಂಡೆ ಕಾಂಡೆ ಅವೇ ಜಾಗೆಡ್ ಮುಗಿಪುಂಡು.<ref>http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=364627</ref> ನವದುರ್ಗಾನ ಮೂರ್ತಿಲೆನ್ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಾರದಾನೊಟ್ಟುಗು ಮೆರವಣಿಗೆಡ್ ಕನತ್ ದ್, ಪುಷ್ಪೊಲು, ಅಲಂಕಾರಿಕ ಛತ್ರಿಲು, ಬ್ಯಾಂಡ್ ಲು, ಚೆಂಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಲಿಕೆಲು, ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆಲು, ಯಕ್ಷಗಾನ ಪಾತ್ರೊಲು, ಡೊಲ್ಲು ಕುಣಿತ, ಗೊಂಬೆಲು, ಪಿಲಿನಲಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾ ರೂಪೊಲೆಡ್ ವರ್ಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕುದ್ರೋಳಿ, ಮಣ್ಣಗುಡ್ಡ, ಲೇಡಿಹಿಲ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್, ಕೆ ಎಸ್ ರಾವ್ ರಸ್ತೆ, ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ, ಕಾರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಅಲಕೆ ಸೇರ್ದ್ ನಗರೊದ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಲೆಡ್ದ್ ಈ ಮೆರವಣಿಗೆ ಪೋಪುಂಡು. ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥಳ ಕುದ್ರೋಳಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಆಂಡಲಾ, ಮಂಗಳೂರು ದಸರಾನ್ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟ್ರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಜೋಡುಮುಟ್ಟ್ ಇಂಚಿನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಆಯೋಜಿಸವುನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ ಗುಂಪು ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಶಾರದಾ ಪೂಜೆಲೆನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಶಾರದಾ ಪೂಜಾ ಸಮಿತಿಲು ಉಲ್ಲ. ===ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದಸರಾ=== ಮಂಗಳಾದೇವಿ, ಬೋಳಾರ್ ದಸರಾ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಭಾರತೊದ ಮಾತಾ ಕಡೇತ ಭಕ್ತೆರೆನ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite web |url=http://mangaloredasara.com/ |title=Mangalore Dasara 2016 {{!}}Kudroli Dussehra Navarathri {{!}}Namma Kudla {{!}} Tiger dance {{!}} Bear Dance {{!}} Sharada Utsava Procession |accessdate=2026-10-22 |website=mangaloredasara.com |last=Mangalorean |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161003135409/http://mangaloredasara.com/ |archivedate=2016-10-03 |url-status=dead}}{{Cite web |url=http://mangaloredasara.com/ |title=Mangalore Dasara 2016 {{!}}Kudroli Dussehra Navarathri {{!}}Namma Kudla {{!}} Tiger dance {{!}} Bear Dance {{!}} Sharada Utsava Procession |accessdate=2026-10-22 |website=mangaloredasara.com |last=Mangalorean |archiveurl= |archivedate=2016-10-03}}https://web.archive.org/web/20161003135409/http://mangaloredasara.com/</ref> ಕುಡ್ಲದ ಪುದರ್ ಮಂಗಳಾದೇವಿಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಜಾನಪದ, ಸಂಗೀತ, ನಾಟಕ, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಷಯೊದ ನಾಟಕ, ಬ್ಯಾಲೆ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಹಾನವಮಿ ಪನ್ಪಿನ ಒರುಂಬನೇ ದಿನೊಟು ಭಕ್ತೆರ್ ರಥೋತ್ಸವೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆಪೆರ್. ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತಿನ ದೇವಿನ್ ಭವ್ಯ ರಥೊಡ್ ಏರ್ದ್ ದಪ್ಪದ ಹಗ್ಗೊಡು ಎತ್ತುವೆರ್. ರಥೋತ್ಸವೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೈವೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಣರಂಜಿತ ದೀಪೊಲೆಡ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತಿನ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಕಲೆಲು ಉಂಡು. ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾರ್ನಾಮಿಕಟ್ಟೆಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಅಲ್ಪ ದೇವಿನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref>{{Cite web |url=https://www.mangaladevitemple.com/ |title=Mangaladevi Temple – Official Website |accessdate=2026-10-22 |language=en-US}}http://www.mangaladevitemple.com/</ref> ===ಮಂಗಳೂರು ಶಾರದೋತ್ಸವ=== "ಮಂಗಳೂರು ಶಾರದೋತ್ಸವ" ಅಥಂಡ "ಶಾರದಾ ಮಹೋತ್ಸವ" ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ಡ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಕಾರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟ್ರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ನಡಪುನ ನವರಾತ್ರಿದ ಪೊರ್ತುಡು 6-7 ದಿನೊತ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಾರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಚಾರ್ಯ ಮಠ ಆವರಣೊಡು ಶಾರದೆ ದೇವಿ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಮೂರ್ತಿನ್ ದುಂಬು "ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ದರ್ಬಾರ್ ಬೀಡಿ ವರ್ಕ್ಸ್", ಬುಂಡರ್ ಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಮೆರವಣಿಗೆಡ್ ಮಠದ ಆವರಣೊಗು ಕನತೆರ್.<ref>{{Cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/main/Idol-of-Goddess-Sharada-installed-at-Acharya-Mutt-of-SVT.html |title=Idol of Goddess Sharada installed at Acharya Mutt of SVT |accessdate=2026-10-22 |website=www.mangaloretoday.com |last=Mangalore |first=Mangalore Today}}http://www.mangaloretoday.com/main/Idol-of-Goddess-Sharada-installed-at-Acharya-Mutt-of-SVT.html</ref> ಶಾರದಾ ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿನ್ ತೂದು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಬೊಕ್ಕ ಅದ್ಭುತ ಮೆರವಣಿಗೆಡ್ ಉತ್ಸವ ಮುಗಿಪುಂಡು. ಮೆರವಣಿಗೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಬೀದಿಲೆನ ಎರಡೂ ಬದಿಟ್ ಸಾವಿರಾರು ಜನಕುಲು ಒಟ್ಟು ಸೇರುನ ನಗರೊದ ಮುಖ್ಯ ಬೀದಿಲೆಡ್ ಉಂದೆನ್ ದೆತೊನುವೆರ್.<ref>{{Cite web |url=https://www.mangaloretoday.com/main/Sri-Venkatramana-Temple-Sharadotsava-ends-on-a-colourful-note.html |title=Sri Venkatramana Temple Sharadotsava ends on a colourful note |accessdate=2026-10-22 |website=www.mangaloretoday.com |last=Mangalore |first=Mangalore Today}}http://www.mangaloretoday.com/main/Sri-Venkatramana-Temple-Sharadotsava-ends-on-a-colourful-note.html</ref> ಮೆರವಣಿಗೆದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಮುಂಜಾನೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಮಹಾಮಾಯಾ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಟ್ ಮೂರ್ತಿನ್ ಮುರ್ಕುದು ಪಾಡುವೆರ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.dvtmangalore.org/ |title=Shree Venkataramana Temple, Dongerkery, Mangalore |accessdate=2026-10-22 |language=en-US}}http://dvtmangalore.org/</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== {{Reflist}} gqu8gz8lmkyjc7t3rj6sw2zxumpaqu8 14 29079 373748 2026-10-24T08:34:46Z ChiK 1136 ಹೊಸ ಪುಟ: 7 ವಾರೊಲು 373748 wikitext text/x-wiki 7 ವಾರೊಲು 0xbb5uhlaoiforfxyd5j77qrjkrilub