వికీపీడియా tewiki https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీపీడియా వికీపీడియా చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ వేదిక వేదిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk Topic 0 1429 4891007 4375763 2026-06-25T21:44:12Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891007 wikitext text/x-wiki {{మూలాలు సమీక్షించండి}}{{విస్తరణ}} {{Infobox former country |native_name = |conventional_long_name = కుతుబ్ షాహీ |common_name = కుతుబ్ షాహీ |continent = ఆసియా |region = భారత ఉపఖండం |country = భారత్ |year_start = 1518 |year_end = 1687 |p1 = బహుమనీ సామ్రాజ్యం |flag_p1 = |s1 = బ్రిటీష్ ఇండియా |flag_s1 =Flag_of_Imperial_India.svg |date_start =1518 |date_end = |event_start = |event_end = |image_flag = |flag = |image_coat = |image_map1 = |image_map_1caption = |national_motto = <!-- they might have had a motto --> |national_anthem = |capital = [[హైదరాబాద్]] |common_languages = ఫారసి , ఉర్దూ , దక్కని (ఉర్దూ +పార్శి భాషల కలయిక) |government_type = Monarchy |title_leader = కుతుబ్ షాహీ |leader1 =[[సుల్తాన్ కులీ కుత్బుల్ ముల్క్]] |year_leader1 = 1518-1748 |leader2 = |year_leader2 = |leader3 = |year_leader3 = |leader4 = |year_leader4 = |leader5 = |year_leader5 = |leader6 = |year_leader6 = 1869-1911 |leader7 = [[అబుల్ హసన్ కుతుబ్ షా]] |year_leader7 = 1672-1687 |stat_year1 = |stat_pop1 = |stat_area4 =500000 |population_density3 = |currency =నాణేలు - హోన్ను (బంగారు) , ఫణం(వెండి) |image_map=Deccan_sultanates_1490_-_1687_ad.png}} '''కుతుబ్ షాహీ వంశం''' (ఈ వంశస్థులను '''కుతుబ్ షాహీలు''' అంటారు) [[దక్షిణ భారతదేశం]] లోని [[గోల్కొండ]] రాజ్యం పాలించిన పాలక వంశం. ఈ వంశస్థులు [[తుర్కమేనిస్తాన్]]-[[ఆర్మేనియా]] ప్రాంతంలోని [[తుర్కమేన్]] తెగకు చెందిన [[షియా]] [[ముస్లిం]]లు. == స్థాపన == కుతుబ్ షాహీ వంశ స్థాపకుడు '''[[సుల్తాన్ కులీ కుత్బుల్ ముల్క్]], ''' 16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో కొందరు బంధువులు, స్నేహితులతో కలసి [[ఢిల్లీ]]కి వలస వచ్చాడు. తరువాత దక్షిణాన [[దక్కన్ పీఠభూమి]]కి వచ్చి [[బహుమనీ సామ్రాజ్యము|బహుమనీ సుల్తాన్]] [[మహమ్మద్ షా]] కొలువులో పనిచేసాడు. అతడు గోల్కొండను జయించి [[హైదరాబాద్]] రాజ్యానికి అధిపతి అయ్యెను. [[1518]]లో [[బహమనీ సామ్రాజ్యం|బహుమనీ సామ్రాజ్యం]] పతనమై ఐదు [[దక్కన్ సల్తనత్]] ఆవిర్భవించుచున్న సమయములో బహుమనీ సుల్తానుల నుండి స్వతంత్రం ప్రకటించుకొని, "కుతుబ్ షా" అనే పట్టం స్వీకరించి గోల్కొండ కుతుబ్ షాహీ వంశం స్థాపించాడు. == పరిపాలన == ఈ వంశము [[తెలుగులు|తెలుగు వారిని]] పరిపాలించిన తొలి ముస్లిం వంశం. ఈ వంశం [[1687]]లో [[మొఘల్ సామ్రాజ్యము|మొఘల్]] చక్రవర్తి [[ఔరంగజేబు]] సైన్యాలు [[దక్కన్ని]] జయించేవరకు, 175 సంవత్సరాలు గోల్కొండను పరిపాలించింది. ఆ తరువాత [[1948]]లో [[హైదరాబాద్ రాజ్యం|హైదరాబాదు రాజ్యం]], [[న్యూఢిల్లీ]] సైనిక జోక్యం (పోలీసు చర్య) తో [[భారత దేశం|భారతదేశంలో]] విలీనము అయ్యేవరకు ముస్లింల పరిపాలనలోనే ఉంది. కుతుబ్ షాహీ పాలకులు గొప్ప కళా, శాస్త్ర పోషకులు. వీరు [[పర్షియన్|పర్షియన్ సంస్కృతిని]] పోషించడమే కాకుండా, ప్రాంతీయ దక్కన్ సంస్కృతికి చిహ్నమైన [[తెలుగు భాష]], కొత్తగా అభివృద్ధి చెందిన [[ఉర్దూ భాష|ఉర్దూ]] ([[దక్కనీ]]) ను కూడా పోషించారు. తెలుగు ప్రాంతమైన తెలంగాణ గోల్కొండ రాజ్యములో ఒక ప్రముఖ భాగమైనందున, వాళ్ల మాతృ భాష కాకపోయినా, గోల్కొండ పాలకులు తెలుగు భాష అభ్యసించారు. గోల్కొండ, ఆ తరువాత [[హైదరాబాద్ రాజ్యం|హైదరాబాదు]] రాజ్యానికి రాజధానులుగా ఉండేవి, ఉభయ నగరాలును కుతుబ్ షాహీ సుల్తానులే అభివృద్ధి చేశారు. == వంశ క్రమం == ఈ వంశానికి చెందిన ఎనిమిది రాజులు క్రమంగా: # [[సుల్తాన్ కులీ కుత్బుల్ ముల్క్]] ([[1518]] -[[1543]]) # [[జంషీద్ కులీ కుతుబ్ షా]] ([[1543]]-[[1550]]) # [[సుభాన్ కులీ కుతుబ్ షా]] ([[1550]]) # [[ఇబ్రహీం కులీ కుతుబ్ షా]] ([[1550]]-[[1580]]) # [[మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా]] ([[1580]]-[[1612]]) # [[సుల్తాన్ మహమ్మద్ కుతుబ్ షా]] ([[1612]]-[[1626]]) # [[అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా]] ([[1626]]-[[1672]]) # [[అబుల్ హసన్ కుతుబ్ షా]] ([[1672]]-[[1687]]) 1.సుల్తాన్ కులీ కుతుబ్ షా: ఇతని కాలం లో ఇతనికి సమకాలికులు 1. శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు 2. బాబర్, హుమాయూన్ ఇతని రాజ్య విస్తరణకు కారకులయిన సేనాధిపతులు 1. హైధర్ ఉల్ముల్క్ 2. మురారీరావ్. మురారి రావ్ అహోభిలమ్ దేవాలయం పై దండెత్తాడు == మూలాలు == {{మూలాలు}} == బయటి లింకులు == * [http://www.vepachedu.org/golconda.html కుతుబ్ షాహీల పరిపాలనలో తెలుగు సాహిత్యము , సంస్కృతి] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220809201349/https://www.vepachedu.org/golconda.html |date=2022-08-09 }} [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర]] [[వర్గం:భారతదేశాన్ని పరిపాలించిన వంశములు]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఇస్లాం]] [[వర్గం:తెలంగాణ చరిత్ర]] 2hopzoxut5pnlgkbxnegh30sa8o7hro 0 7376 4891235 4836526 2026-06-26T10:52:33Z రవిచంద్ర 3079 కొంత సంస్కరణ 4891235 wikitext text/x-wiki '''పల్నాడు యుద్ధం''' సా.శ 1178-1182 మధ్య జరిగిన యుద్ధం. ఇది ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని, పల్నాడు లోని గురజాల ప్రాంతాన్ని పాలించిన [[హైహయ వంశము|హైహయ యాదవ రాజులు]] అయిన నలగామరాజు, మాచర్ల ప్రాంతాన్ని పాలించిన అతని సవతి సోదరుడు మలిదేవరాజు మధ్య జరిగిన ప్రసిద్ధ యుద్ధం. ఇది ఆంధ్ర మహాభారతము గా ప్రసిద్ధి చెందిన యుద్ధం. నలగామరాజును నాయకురాలు నాగమ్మ సమర్థించగా, మలిదేవరాజును సంఘ సంస్కర్త శీలం బ్రహ్మనాయుడు సమర్థించాడు. మౌఖిక, వ్రాతపూర్వక కథనాలు రెండింటిలోనూ అందించబడిన కథ, శాసనపరమైన రికార్డుల ద్వారా ఎక్కువగా ధృవీకరించబడింది. ==చారిత్రకత== సా.శ.1176-1182 మధ్యకాలంలో [[కారంపూడి]] వద్ద పల్నాటి యుద్ధం జరిగింది. ఇందులో జరిగిన అపారమైన జన, ఆస్తి నష్టం వల్ల ఆంధ్ర రాజులందరూ బలహీనులయ్యారు. ఈ పరిస్థితిలో [[ఓరుగల్లు]] [[కాకతీయులు]] ఇక్కడున్న రాజులందరినీ ఓడించారు. పల్నాటి యుద్ధం ఆంధ్రదేశంలో ఎంతో ప్రాచుర్యం పొందిన యుద్ధం అయినప్పటికీ సమకాలీన శాసనాలలో గానీ, ఆ తరువాత శాసనాలలో గానీ ఈ యుద్ధం యొక్క ప్రస్తావన ఎక్కడా లేదు. శాసనాలలో పేర్కొనక పోయినా ఈ యుద్ధం జరగలేదని భావించుటకు వీలులేదు. [[క్రీడాభిరామం]]లో పలనాటి యుద్ధ గాథలు పేర్కొనటమే గాక ఓరుగల్లు నగరంలో వీరచరిత్రను గానం చేయటం, అక్కడి యువకులు ప్రేరణ పొందటం, ఓరుగల్లు ఇళ్లలో పలనాటి యుద్ధ చిత్రాలు చిత్రించబడి ఉండటాన్ని వర్ణిస్తుంది. ఈ క్రీడాభిరామానికి మూల సంస్కృత గ్రంథమైన ప్రేమాభిరామాన్ని రావిపాటి త్రిపురాంతకకవి పలనాటి యుద్ధం జరిగిన తరువాత 50-60 సంవత్సరాలకు వ్రాశాడు. పలనాటి యుద్ధంలో ఓడిపోయిన [[బ్రహ్మనాయుడు|బ్రహ్మనాయుని]] అనుయాయులు ఓరుగల్లు చేరి [[కాకతీయులు|కాకతీయుల]] కొలువులో చేరారు. కనుక ఓరుగల్లులో పలనాటి వీరగాధ బాగా ప్రచారంలోకి వచ్చింది. ఇదే విషయము ప్రేమాభిరామంలో కూడా పేర్కొనబడింది. == యుద్ధం జరిగిన స్థలం == [[దస్త్రం:Veerulagudi.jpg|thumb|పల్నాటి యుద్ధం జరిగిన ప్రదేశంలోని వీరుల గుడి]] [[కారంపూడి]]లో యుద్ధం జరిగిన స్థలం గుర్తించబడింది. యుద్ధంలో మరణించిన వీరులకు గుడి కట్టి ఉంది. పలనాటిలో ఆ వీరులకు పేరు పేరునా ప్రతి సంవత్సరం పూజలు జరుగుచున్నవి. ==పలనాడు శబ్దం== వెల్నాడు, పల్నాడు, పోల్నాడు, వేగినాడు, కోర్నాడు-ఇలా అన్ని నాడులు ఆంధ్రారాష్ట్ర భాషతో బాటు అమల్లో కొచ్చినపేర్లు. వెల్నాడు 'వలనాడూ గా, పల్నాడు 'డాపలనా' డై 'డా' పోయి 'పల్నాడు' కావచ్చును. వేగినాడు అనేపదానికి వేడినాడు అని అర్ధం చెప్పి మిట్టమధ్యాహ్నంగా భావిస్తే 'పలపల' అనేపదానికి తెల్లవారు అనే అర్ధం చెప్పుకోవచ్చును. పలపలనడు- మేలుకొన్న ప్రదేశమనో, వెలుగున్న ప్రదేశమనో అనుకోవచ్చును. ఒక పల పోయి పలనాడు అని మిగిలియుండవచ్చును. అర్ధం ఏదైయినా వీరచరిత్రను బట్టి చూస్తే పలనాడు మంచి నాగరికత వైభవంతో తులతూగిన సామ్రాజ్యంగా తట్టితీరుతుంది. ==నాయకురాలు నాగమ్మ== [[దస్త్రం:Nagamma Painting.jpg|thumb|నాయకురాలు నాగమ్మ పెయింటింగ్ చిత్రం]] ప్రపంచంలోనే తొలి మహిళా మంత్రి నాగమ్మ అని చెబుతారు. వితంతువైనా స్వశక్తితో అత్యున్నత స్థాయికి ఎదిగిన ధీరోదాత్త వనిత. కత్తిసాము, గుర్రపు స్వారీ చేసేది. [[దాచేపల్లి]]లో ఆమె విగ్రహం ఉంది. [[గామాలపాడు]]లో ఆమె శివాలయం నిర్మించింది. [[గురజాల]]లో దూబచెరువు తవ్వించింది. పలు వాగులపై వంతెనలు నిర్మించింది. ==సాహిత్యంలో పల్నాటి యుద్ధం== [[File:Battle of Palnadu sculpture in Telugu Museum.jpg|thumb|కైలాసగిరిలోని తెలుగు సాంస్కృతిక నికేతనంలో పల్నాటి యుద్ధం సూచించే శిల్పం]] పల్నాటి వీరుల చరిత్రను తొలిసారి [[శ్రీనాథుడు]] మూడు వందల సంవత్సరాల తర్వాత మంజరీ ద్విపద కావ్యముగా రచించాడు. ఇది ఆయన చివరి రచన. శ్రీనాథుని తర్వాత కొండయ్య, మల్లయ్య (16వ శతాబ్దం) అను కవులు రచించారు. ఆ తర్వాత [[1862]] ప్రాంతంలో [[ముదిగొండ వీరభద్రశాస్త్రి|ముదిగొండ వీరభద్ర]]కవి ఈ కథను వీర భాగవతం అను పేరుతో మనోహరమైన పద్యకావ్యంగా రచించాడు. పల్నాటి వీరచరిత్రలో [[బాలచంద్రుడు (పలనాటి)|బాలచంద్రు]]ని యుద్ధ ఘట్టం మాత్రమే శ్రీనాథుడు రచించాడని పరిశోధకుల అభిప్రాయం. మిగిలిన కథా భాగాలు కొండయ్య, మల్లయ్య రచించినవి. [[శ్రీనాథుడు]] పూర్తి గ్రంథం రచించి ఉంటే అది కాలగర్భములో కలిసిపోయిందేమో తెలియదు. [[అక్కిరాజు ఉమాకాంతం]] మొట్టమొదట పల్నాటి వీరచరిత్ర యొక్క ప్రతులు సంపాదించి, సంస్కరించి 1911లో అచ్చువేయించాడు. కొండయ్య, మల్లయ్య రచనలను కూడా చేర్చి, సంపూర్ణ గ్రంథాన్ని సంస్కరించి 1961లో ఆచార్య [[పింగళి లక్ష్మీకాంతం]] ప్రచురించాడు. పర్నాటి వీరచరిత్రలో కథమొత్తం నవలలాగు నడుస్తుంది. అన్న ముక్క మళ్ళీ రాదు. వర్ణనలో పౌనరుక్త్యం లేదు. సూటిగా యుద్ధానికి క్కారణం మొదటి పంక్తిలోనే సూచింపబడుతుంది - మేడపిలో అలరాజు చావు. ఈ చావును గురించిన వెనుక ముందులు అక్కడక్కడ ప్రస్తావింపబడింది. మరీ విశ్లేషించి వ్రాయబడలేదు. మలిదేవుడు మేడపిలో పాట్టం గట్టి 'నలగాముతో' పోరాడ్డానికిగాను 'కార్యమాపూడి (కారంపూడి) కదనరంగానికీ 'జయముహూర్తం' పెట్టించుకొని పయనిస్తాడు. దండు పయనిచండం దారిపొడుగుతా వినిపిస్తాయి- డమాయీలు, కాహళలు, మురజలు, బూరలు, శంఖాలు, మురళి జయం, తప్పెటలు, రుంజలు, డోళ్ళు, చిరుగంటలు వీటి గురించి శ్రీనాధుడి వర్ణన దివ్యస్వరూపాల్తో మూర్తీభవించి ఉంటారు. మలిదేవభూపతి, బ్రహ్మన్న. ఇందులో శ్రీనాధుడి కథనాచాతుర్యం అసమానం. అంతకు ముందు ఆంధ్రగ్రంధంలో గాని, సంస్కృత గ్రంథంలో గాని వినియుండని విషాదాంతగాధకు కవి సత్కళాసౌందర్యం అతికించాడు. ఇందులో బాగా పేరుగాంచిన రసఖండిక "బాలచంద్రయుద్ధం". ఇందులో బ్రహ్మన్నను యుద్ధానికి హెచ్చరిస్తున్నట్లు ముందుగా తెలుపబడింది. బ్రహ్మాన్న ప్రార్థన. బ్రహ్మన్న సంధి ప్రయత్నం, నలగాముని వైభవ వర్ణన ఇందులో చక్కగా కవి చక్కగా వర్ణించాడు. "ఓ విశ్వమానవమూర్తీ! ఓ విశ్వకర్త! ఓ లోకపావన! యో జగద్భరణ! యో శాంభవీదేవీ! యో జగన్మాత! సమరంబునకు నీవు సాక్షివైయుండు" [[బాలచంద్రుడు (పలనాటి)|బాలచంద్రు]]డు బంగారుబొంగరాల ఆట ఇందులో ప్రధానత చాటురించుకున్నది. బాలచంద్రుడు తనతండ్రీ, తన ప్రభువు యుద్ధానికి వెళ్ళినప్పుడు బొంగరాలు ఆడుతూ ఓభోగం దాని ఇంట నిదురపొతూ ఉంటాడు. అటుపై బొంగరాల ఆటప్పుడు అన్నమ్మ అనే వైశ్యకాంతయొక్క [[బొంగరము|బొంగరం]] బాలచంద్రుని బొంగరానికి తగుల్తుంది. దాంతో ఆ " ఆచక్కటి కోమటిజలజాయతాక్షి" బాలుని తిడుతుంది. తిడుతూ బాలచంద్రుని ఎగసం చేస్తుంది. " మీ యయ్యలెల్లను మించినబలిమి జేరి వైరులతోడ శ్రీయుద్ధభూమి నుప్పొంగుచున్న వా రుర్వీశునెదుట వారిలో గలియు నీవడి కానవచ్చు" అని ఎసగొల్పుతుంది. కార్యంపూడి వెళ్ళారని చెప్పదు. దాంతో బాలచంద్రునికి నిజం తెలుసుకోవాలని కుతూహలం కలుగుతుంది.తల్లిఅయిన ఇతాంబను అడుగుతాడు. ఇతాంబ ఎన్నోనోములు నోచి కన్న బాలచంద్రునికి నిజం చెప్పదు. కాని ఇతడు వినుకోడు. మరి ఇతణ్ణి యుద్ధ విముఖుణ్ణి చేయడం తనవల్ల కాదని తలపోసి ఆతల్లి ఆతనయుణ్ణి గండువారింటికి అంపుతుంది. గండువారంటే బాలచంద్రుని అత్తవారు. గండుకన్నమ కుమార్తె అయిన [[మాంచాల]]ను బాలచంద్రునికిచ్చి పెళ్ళి చేస్తారు, కాని వీరీద్దరి మధ్య సరిఅయిన సంసారము లేదని, అప్పటి సంప్రదాయం ప్రకారము యుద్ధంనకు వెళ్ళే ముందు భార్య దీవెనకోసం వెళ్ళుట జరుగుతుంది. "సంపెంగతైలంబు చయ్యన దెచ్చి మగువకు శిరసంటి మంచి గంధమున నటకలి రాచిరి యానూనె పోవ బంగారుబిందెల పన్నెరు దెచ్చ స్నానమాడించిరి సంతసం బొప్ప!" ఆమె ఎన్ని చేసినా బాలచంద్రుడు కొదమసింహంలా మెరిసిపోతూ ఆలిని ఆశీర్వదించుమనుట, నవ్వుచు ఆనలినాయతాక్షి దీవించి [[ఆయుధం]] చేతికిచ్చి [[యుద్ధము|యుద్ధం]]నకు పంపుట, పంపేముందు సలహా చెబుతుంది. అనపోతు అనే బ్రాహ్మణవీరుని వెంటపెట్టుకుపోవద్దంటుంది. అతనుగాని యుద్ధంలో చనిపోతే అని మగనికి బ్రహ్మహత్యదోషం పట్తుకుంటుందని భయంతో చెప్పింది. నిజానికి ఈఅనపోతు బాలచంద్రునికి వరసకు అన్నగారు. ఎటుల అనగా బాలచంద్రుని తల్లి ఇతాంబ సంతానానికిగాను నిమ్మచెట్టును ఒక ఏడాది పూజిస్తే ఆనిమ్మచెట్టు ఒక ఫలం ఇస్తుంది. దాన్ని ఎనిమిది ముక్కలుగా చేసి తొలిముక్క విప్రకాంతకు పెట్టింది. తక్కిన ఆరున్నొక్క ముక్క తానున్ను, తన ఆరుగురు సపతులున్నూ తిన్నారు. ఈ విప్రక్కాంత కుమారుడే అనపోతు. అనపొతు అన్నంత పనీ చేయగల సమర్ధుడు. బాలచంద్రుడు [[మాంచాల]] మాటను విని అనపోతుని ఏదో నెపంతో అనపోతును వెనక్కు పంపివేస్తాడు. పంపివేసి అక్కణ్ణే [[రావిచెట్టు]]కు ఓచీటీ కట్టి తిరిగి రావడంలో ఆరావిచెట్టు దాటరాదని, అనపోతు తిరిగి వచ్చి, మాయ గ్రహించి తాను యుద్ధానికి వెళ్ళక పోయినట్టయితే ఇక బ్రతకటమెందులకు అని ఆరావిచెట్టు క్రిందనే పొడుచుకు చనిపోయాడు. చనిపోయే ముందు మాడచి అనే ఓ దారిపోయే చిన్నదాన్ని పిలచి దాని ద్వారా తన నెత్తురుజందెం, తన బిరుదు బాలచంద్రునికి పంపుతాడు. ఈ జందెం, ఈ [[బిరుదు]], ఈ సాహసపు [[ఆత్మహత్య]] వీరులందరూ ఇరుప్రక్కలవారూ సంధిమాటలు గావించుకొని విందులార గింపబోయే సమయానికి బాలచంద్రునికి తెలుస్తాయి. వెంటనే యుద్ధం చేయవలె అని తండ్రితో నరసింగు తలనరికి తెచ్చి పెడతాను అను పూనుట జరుగుతుంది. "వీరులు దొరలును వేగమె లేచి సంధికార్యము మాని జాహ్నవికేగి యామడ్గులో వేసి రన్న మంతయును." తరువాత బాలచంద్రుడు నరశింగుని తలనరుకుట, తండ్రి పాదాల దగ్గర పెట్టడం, అటుపై సంకుల సమరంలో బాలచంద్రుడు [[అభిమన్యుడు]] లా వీర మరణం చెందుట చెప్పబడుతుంది.ఇలా [[రణరంగం]]లో ఒక వంక బాలచంద్రుని చావు, మరొక ప్రక్క నాయకురాలు [[నాగమ్మ]] బంధింపబడుట యుద్ధంలో విషాద సన్నివేషాలు. నాయకురాలు నాగమ్మ బాలవితంతువట. ఆమె అసలు ఊరు ఓమారుమూల పల్లెటూరట. ఆమె వచ్చి నలగాంరాజుకు మంత్రిత్వం చేసింది. పల్నాటి చరిత్రలో ఆమె విదూషీమణి! వీరనారీమణి! విచిత్రవిఖ్యాతఖని!. యుద్ధభూమిలో మలిదేవుని మరణించుట, తుదకు నలగాముడు, బ్రహ్మన్న, మాత్రమే మిగిలిపోయి "పోరు నష్టం పొందు లాభం" అనే మార్గాన్ని అవలంబించుట, ఏకరాజ్యంగా, [[రామరాజ్యం]]గా [[గురజాల|గురిజాలను]] రాజధానిగా చేసుకోవడంతో కథ ముగిస్తుంది.తరచితే తరుగని మహాగాధ ఈ వీరచరిత్ర. వలసలూ వనవాసాలూ ఎన్నో ఉన్నాయి. మహిమలూ మంత్రాంగాలూ చాలా ఉన్నాయి. ఆంధ్రులకు సంబంధించిన ఆనలూ ఆంవాయితలూ అసంఖ్యాకాలు. === అలరాచమల్లు గారి గురజాల రాయబారం === మద్రాసు ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తకభాండాగారంనందు, కాకినాడ ఆంధ్రసాహిత్య పరిషత్ గ్రంథాలయంనందు, గుంటూరు నెల్లూరు మండలంలలో ఉన్న వీరవిద్యావంతు లనబడెడి గాథాకారుల (minstrels) కడను పల్నాటి వీరగాధలకు సంబంధించిన తాళపత్రపత్రులు, వ్రాతప్రతులు పెక్కుగలవు. ఇట్టివానిలో అలరాచమల్లుగారి గురజాల రాయబారం అను వీరగాధనుగూర్చి వివరించుచున్నవి. ఈ వీరగాధను గురిజాల రాయబారం అనియు, అలరాజు రాయబారం అను పేరును ఉన్నాయి. పల్నాటి వీరకథాచక్రమును వచ్చు వీరు లందరిలోను '''అలరాజు''' మిక్కిలి గొప్పవాడు.ఈగాధలలో పెద్దన్న, బ్రహ్మన్న మున్నగు మహావీరులు సైతము ఇతని తరువాతివారే. కాని ఆంధ్రులు లీతనిని నాగమ్మ విషప్రయోగమ వలన మరణించిన అర్చకునిగా జమకట్టి,బ్రహ్మనాయకునికి లేని ప్రాముఖ్యాన్ని అంటగట్టిరి. ఆతనిని నాగమ్మ పంపిన విషాన్నాన్ని జీర్ణించుకున్న అవతారమూర్తిగా చిత్రించారు. అలరాజు కల్యాణాన్ని ఏలిన వీరసోముని పౌత్రుడు. ఈ వీరసోముడు కాలచుర్య బిజ్జలుని పుత్రుడని చారిత్రుకులు భావించుచున్నారు.వీరగాధలలో ఇతడు చోళరాజని ఉంది.కొమ్మరాజు-చల్లమాదేవుల ఏకైక పుత్రుడు.ఇతడు నలగాముని ఏకైక పుత్రికయగు రత్నాల పేరమ్మను వివాహమాడెను. అలరాజు మేనత్త అగు సిరాదేవి పెదమలి దేవుని భార్య ఇట్లు, అటు నలగామునకును, ఇటు మలిదేవునకును ఆప్తబంధువు అలరాజు.మైలమ దేవికి అరణముగావచ్చిన పల్నాటికి నలగాముడు రాజయ్యెను. పుత్రులులేని ఈ నలగాముని రాజ్యంనకు రత్నాలపేరమ్మ భర్తయగు అలరాజే వారసుడు. ఈచిక్కును గుర్తించియే కాబోలు, నరసింగరాజునకు పట్టంగట్టించిన నాగమ్మ ఇతనిపై విషప్రయోగము చేసింది. అలరాజు మహాశూరుడు.నూర్గురు రాజులను జయించి, రాచమల్లు అను బిరుదును వహించెను. ఈతని ఖడ్గము పేరు సూర్య బేతాళము. ఇతని అశ్వము పేరు సవరాల జిమ్మడు, శివక అశ్వం అని రెండు పేర్లు.ఈ గుర్రం కాలికి అలరాజుచే జయించబడిన నూర్గురు రాజుల బొమ్మలుగల పెండెరముండును.ఈతడే కనుక నాగమ్మ విషప్రయోగముతో గురికాకున్నచో పల్నాటి యుద్ధం అన్ని దినములు జరిగెడిదికాదు! ఒకటి రెండు దినంలలో నలగాముని వీరులందరినీ తుడిచిపెట్టగల సమర్ధుడు అలరాజు! అలరాజు నలగామున కల్లుడును, రాచమల్లు బిరుదాంకితుడును అగుటచే ఇతనిని అల్లు మల్లన్న అని ముద్దుగా పిలిచెడివారని తెలుస్తుంది. అలరాచమల్లు మహావీరుడనుటకు మరొక తార్కాణమున్నది.అతడు తన యొరనుండి సూర్య భేతాళమును బయటకు తీసినచో, దానిని ప్రయోగించకుండా వ్యర్థంగా మరల లోపల పెట్టడు. ఇది శూరకులమున గానవచ్చు గొప్పనియమం. అలరాజు పెద్దన్నను ఎదిరించి కంభంపాటి మిట్టలపై పోరునప్పుడు, బ్రహ్మనాయుడు వచ్చి వారి యుద్ధమును ఆపి, అల్లుడా [[కత్తి]]<nowiki/>ని ఒరచెయ్యి అని అలరాజును కోరగా, అలరాజు తన ఖడ్గమన కాహారములేనిదే ఉపసంహరింపజాలనని తెల్పెను. అప్పుడు బ్రహ్మన్నాయుడు అలరాజు సూర్యభేతాళమునకు ఏడు దున్నపోతులు, ఏడు పెద్దగొర్రెలు ఆహుతిగా పెట్టెనని గురిజాల రాయబారం అను వ్రాతప్రతిలో ఉంది. ఇట్లే అలరాజు, నలగాముని కొలువుకూటమునకు పోయినప్పుడు, నాగమ్మ మాటలకు కోపించి కత్తి దూసినాడు. నాగమ్మ భయపడి నలగాముని చాటునకు తప్పుకుంది. నలగామాదులాతనిని శాంతపర్చారు. అలరాజు అంతటితో తనకత్తిని దించలేదు.దాని కాహారము పెట్టికాని ఉపసహిరింపడు కదా! రౌద్రమూర్తియై ఎదురుగా చూచాడు, సభాభవమున స్తంభమును పగలగొట్టాడు. అలరాజు, నాగమ్మ విషప్రయోగముచే చనిపోవుచు, తన బిరుదులన్నియు బాలచంద్రునికిచ్చెను. ఈ సూర్య భేతాళ ఖడ్గం కూడా బాలచంద్రునకు దక్కెను.ఈ మహాఖడ్గంతో యుద్ధం చేయుటవలన బాలచంద్రుని శార్యము ద్విగిణీకృతమైనదనవచ్చును. ఇంతటి మహావీరుడగు అలరాచమల్లు, పల్నాటి రాజ్యానికి వారసుడనియు, యుద్ధం వచ్చినచో తమ్మునందరును తుడిచిపెట్టుడని భయపడి, నలగాముని తరువాత నరసింగరాజును సింహాసనమెక్కింపదలచిన నాగమ్మ ఇతనిని మాయోపాయముచే చంపింది. దీనిని బట్టి అలరాజు మరణంనకు కారణం నాగమ్మయే కారణమని భావించవచ్చును. మరియొక కథ ప్రకారమ ఇందు బ్రహ్మనాయుడు అలరాజుకు పెద్దన్న కలహం కారణంగా అలరాజుపై ద్వేషంతో బ్రహ్మనాయుడే కుట్రపన్ని చంపినాడని గురజాల రాయబారం ఉన్న కథ తెలుపుతుంది. ==పల్నాటి యుద్ధం.... వచన కావ్యం == పల్నాటి యుద్ధం ద్విపద కావ్యాన్ని వచన కావ్యంగా అత్యంత [[రమణీయం]]గా రచించిన వారు ఆచార్య యార్లగడ్డ బాల గంగాధరరావు. ఇతని శైలి అత్యంత సులభ గ్రాహ్యంగా ఉండి, చదువరులను కట్టిపడేసేటట్లు ఉంది. కావ్యం చివరన నాలుగు అనుబంధాలను కూడా చేర్చినందున, కావ్యానికి మరింత సొబగును కలిగించింది. ఆ అనుబంధాలు. 1. పలనాటి చరిత్రలో ప్రసక్తులైన వ్యక్తులు, 2. పలనాటి చరిత్రలో ప్రసక్తమైన గ్రామాలు, ప్రదేశాలు, 3. పలనాటి వీర చరిత్రలో ప్రసక్తమైన సామాజిక వర్గాల వివరణ 4. ఈ గ్రంథంలో వాడబడిన [[జాతీయములు|జాతీయాలు]], [[సామెతలు]] పలుకు బళ్ళు. ఈ గ్రంథాన్ని నిర్మలా పబ్లికేషన్ విజయవాడ వారు ప్రచురించారు. ఈ గ్రంథ స్వీయకర్తలు: శ్రీమతి వి.ఎల్. ఇందిరాదత్తు, శ్రీయుత వి. లక్ష్మణదత్తు దంపతులు. ==ఇవికూడా చూడండి== * [[శ్రీనాధుడు]] * [[పల్నాటి యుద్ధం (1966 సినిమా)]] * [[పల్నాటి యుద్ధం (1947 సినిమా)]] ==మూలాలు== *సమగ్ర ఆంధ్రదేశ చరిత్ర - సంస్కృతి రెండవ భాగం రచన: ముప్పాళ్ళ హనుమంతరావు *పల్నాటి వీరచరిత్ర - రెంటాల గోపాలకృష్ణ (1971) [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ యుద్ధాలు]] 39nraa31gdavb2eaedc0v48bi1tacq8 0 8484 4891078 4890942 2026-06-26T05:06:52Z Boath City 144145 Boath Mandal Telangana 4891078 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement|‎|name=బోథ్ నగరం|native_name=బోత్|nickname=బోత్ బుజుర్గ్ |settlement_type=Great City <!-- images and maps ----------->|image_skyline=|imagesize=|image_caption=|image_map=|mapsize=200px|map_caption=|image_map1=బోత్|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=•City|dot_mapsize=|dot_map_caption=Boath The City Of Nizam's Buzurg's|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=తెలంగాణ|pushpin_label_position=right|pushpin_map_caption=తెలంగాణ పటంలో గ్రామ స్థానం|pushpin_mapsize=200 <!-- Location ------------------>|subdivision_type=[[రాష్ట్రం]]|subdivision_name=[[తెలంగాణ]]|subdivision_type1=[[జిల్లా]]|subdivision_name1=[[ఆదిలాబాద్ జిల్లా|ఆదిలాబాద్]]|subdivision_type2=[[నగరం]]|subdivision_name2=[[ బోత్ ]] <!-- Politics ----------------->Boath City|government_foonotes= Boath Urban City Development Authority B-U-C-D-A|government_=Greater Boath Municipal Council G-B-C-M-C|leader_= Chairman|leader_name=|leader_title1=<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|established_title=Greater Boath Municipal Council {G-B-C-M-C}|established_date=<!-- Area --------------------->Boath Urban City Development Authority {B-U-C-D-A}|area_magnitude=చ.కి.మీ|unit_pref=|area_footnotes=|area_total_km2=<!-- Population ----------------------->786|population_as_of=( 2026 ) •City Total Population.|population_footnotes= Urban City⁴km { 23,786 }|population_note=|population_total•City=Boath Urban City ( 23,786 )|population_density_km2=|population_blank1_title=పురుషుల సంఖ్య|population_blank1=( 11,393 )|population_blank2_title=స్త్రీల సంఖ్య|population_blank2=( 11,500 )|population_blank3_title=గృహాల సంఖ్య|population_blank3=( 4786 )|literacy_as_of=(2011)|literacy_footnotes=Boath City Total Old Population ( 12,508 )|literacy_total=|literacy_blank1_title=పురుషుల సంఖ్య|literacy_blank1=|literacy_blank2_title=స్త్రీల సంఖ్య|literacy_blank2=<!-- General information --------------->|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|latd=19.343953|latm=|lats=|latNS=N|longd=78.317436|longm=|longs=|longEW=E|elevation_footnotes=<!-- for references: use<ref> </ref> tags -->|elevation_m=|elevation_ft=<!-- Area/postal codes & others -------->|postal_code_type=పిన్ కోడ్|postal_code=504304|area_code=08751|blank_name=ఎస్.టి.డి కోడ్|blank_info=|blank1_name=|website=https://boath.telangana.gov.in/|footnotes=}} '''Boath it's @ City In The Indian State of Telangana it's a Government By The Greater Boath Municipal Council | And Headquarter of the Boath Mandel| And ( Olders City's Name's Boath - Boath Buzurg- Bontala- Bombay,) Sub District Boath | Boath Assembly Constituency Telangana| Boath Revenue Division|Boath City in Adilabad District of Telangana State, Of India.[1] , ''' [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రం, [[ఆదిలాబాద్ జిల్లా]], [[బోథ్ మండలం|బోథ్ నగరం]] మండల & పట్టణం బోత్ నగరం<ref>తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు సంఖ్య GO Ms No 221 Revenue (DA-CMRF) Department, Dated: 11-10-2016</ref> ఇది సమీప పట్టణమైన బోత్ నుండి 4 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు, ఈ నగరం పాత [[ఆదిలాబాద్ జిల్లా]] లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.<ref>{{Cite web|title=ఆదిలాబాదు జిల్లా|url=https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO's/New%20District%20Gos/Adilabad.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306171346/https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO%27s/New%20District%20Gos/Adilabad.pdf|archive-date=2021-03-06|access-date=2021-01-06|website=తెలంగాణ గనుల శాఖ}}</ref> ఇది సమీప పట్టణమైన [[బోత్]] నుండి 4 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2026 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ బోత్ నగరం 74786) ఇళ్లతో, (23,786) జనాభాతో (3786) హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య (11,393) ఆడవారి సంఖ్య (11,500) షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య (3786) కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య (2305) గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 569690<ref>{{Cite web|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India -Boath City' amenities of 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx}}</ref>.పిన్ కోడ్: 504304. == బోత్ నగరం పేరు వెనుక చరిత్ర== బోథ్ నగరం పూర్వం బొంతల అని పిలిచేవారు.బోథ్ ప్రాంతం పోలీస్ పటేల్ కోటయ్య అనే వ్యక్తి అధీనంలో ఉండేది. నిజాం కాలం నుండి పోలీసు వ్యక్తి పాలించేవారు. == విద్యా సౌకర్యాలు == నగరం ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఏడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. 2 ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలలు, ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల ఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నాయి. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల [[నిర్మల్]]లో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల ఆదిలాబాద్లోను, పాలీటెక్నిక్ [[నిర్మల్]]లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నిర్మల్లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఆదిలాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === బోత్ బుజుర్గ్ నగరం లో ఉన్న ఒక సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ముగ్గురు డాక్టర్లు, 8 మంది పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === బోత్ నగరం9 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఒక ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టరు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ఇద్దరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఏడుగురు ఉన్నారు. ఆరు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి. == తాగు నీరు == బోత్ నగరం కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == బోత్ బుజుర్గ్ నగరం లో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇది [[బోత్ రెవెన్యూ డివిజన్]] కేంద్ర స్థానమైనా సరైన రవాణా సౌకర్యాలు లేవు.కాని హైదరబాద్ కు బస్ సౌకర్యం ఉంది.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు బోత్ నగరం ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ బోత్ నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి బోత్ నగరం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి బోత్ నగరం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. బోత్ నగరం తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == బోత్ నగరం ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం బోత్ నగరం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు బోత్ నగరం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == బోత్ నగరం గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == బోత్ బుజుర్గ్ నగరం లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 111 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 1000 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 940 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 60 హెక్టార్లు ==నీటిపారుదల సౌకర్యాలు== బోత్ బుజుర్గ్ లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * బావులు/బోరు బావులు: 60 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి== బోత్ (బుజుర్గ్) లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. ===ప్రధాన పంటలు=== బోథ్ పట్టణం నగరం వ్యవసాయ యోగ్యమైన భూమి ఖరీఫ్‌లో 14108 హెక్టార్లు, రబీలో 654 హెక్టార్లు. ప్రధాన పంటలు [[ప్రత్తి]], [[జొన్నలు]].<ref>మన ఆదిలాబాదు, రచయిత మడిపలి భద్రయ్య, ప్రథమ ముద్రణ 2008, పేజీ 63</ref>[[ప్రత్తి]], [[సోయా చిక్కుడు|సోయాబీన్]] ===పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు=== జిన్నింగు ==ఇవి కూడా చూడండి== * [[బోథ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{బోథ్ పట్టణం నగరం }} {{ఆదిలాబాదు జిల్లా విషయాలు}} 2hvcmkfx3fkev16lxhtc2wnc7vjyklh 4891090 4891078 2026-06-26T05:17:52Z Boath City 144145 Boath City Town And Boath District Telangana 4891090 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement|‎|name=బోథ్ నగరం|native_name=బోత్|nickname=బోత్ బుజుర్గ్ |settlement_type=Great City <!-- images and maps ----------->|image_skyline=|imagesize=|image_caption=|image_map=|mapsize=200px|map_caption=|image_map1=బోత్|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=•City|dot_mapsize=|dot_map_caption=Boath The City Of Nizam's Buzurg's|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=తెలంగాణ|pushpin_label_position=right|pushpin_map_caption=తెలంగాణ పటంలో గ్రామ స్థానం|pushpin_mapsize=200 <!-- Location ------------------>|subdivision_type=[[రాష్ట్రం]]|subdivision_name=[[తెలంగాణ]]|subdivision_type1=[[జిల్లా]]|subdivision_name1=[[ఆదిలాబాద్ జిల్లా|ఆదిలాబాద్]]|subdivision_type2=[[నగరం]]|subdivision_name2=[[ బోత్ ]] <!-- Politics ----------------->Boath City|government_foonotes= Boath Urban City Development Authority B-U-C-D-A|government_=Greater Boath Municipal Council G-B-C-M-C|leader_= Chairman|leader_name=|leader_title1=<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|established_title=Greater Boath Municipal Council {G-B-C-M-C}|established_date=<!-- Area --------------------->Boath Urban City Development Authority {B-U-C-D-A}|area_magnitude=చ.కి.మీ|unit_pref=|area_footnotes=|area_total_km2=<!-- Population ----------------------->786|population_as_of=( 2026 ) •City Total Population.|population_footnotes= Urban City⁴km { 23,786 }|population_note=|population_total•City=Boath Urban City ( 23,786 )|population_density_km2=|population_blank1_title=పురుషుల సంఖ్య|population_blank1=( 11,303 )|population_blank2_title=స్త్రీల సంఖ్య|population_blank2=( 11,590 )|population_blank3_title=గృహాల సంఖ్య|population_blank3=( 4786 )|literacy_as_of=(2011)|literacy_footnotes=Boath City Total Old Population ( 12,508 )|literacy_total=|literacy_blank1_title=పురుషుల సంఖ్య|literacy_blank1=|literacy_blank2_title=స్త్రీల సంఖ్య|literacy_blank2=<!-- General information --------------->|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|latd=19.343953|latm=|lats=|latNS=N|longd=78.317436|longm=|longs=|longEW=E|elevation_footnotes=<!-- for references: use<ref> </ref> tags -->|elevation_m=|elevation_ft=<!-- Area/postal codes & others -------->|postal_code_type=పిన్ కోడ్|postal_code=504304|area_code=08751|blank_name=ఎస్.టి.డి కోడ్|blank_info=|blank1_name=|website=http://telangana.gov.in/|footnotes=}} '''Boath it's @ City In The Indian State of Telangana it's a Government By The Greater Boath Municipal Council | And Headquarter of the Boath Mandel| And ( Olders City's Name's Boath - Boath Buzurg- Bontala- Bombay,) Sub District Boath | Boath Assembly Constituency Telangana| Boath Revenue Division|Boath City in Adilabad District of Telangana State, Of India.[1] , ''' [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రం, [[ఆదిలాబాద్ జిల్లా]], [[బోథ్ మండలం|బోథ్ నగరం]] మండల & పట్టణం బోత్ నగరం<ref>తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు సంఖ్య GO Ms No 221 Revenue (DA-CMRF) Department, Dated: 11-10-2016</ref> ఇది సమీప పట్టణమైన బోత్ నుండి 4 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు, ఈ నగరం పాత [[ఆదిలాబాద్ జిల్లా]] లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.<ref>{{Cite web|title=ఆదిలాబాదు జిల్లా|url=https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO's/New%20District%20Gos/Adilabad.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306171346/https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO%27s/New%20District%20Gos/Adilabad.pdf|archive-date=2021-03-06|access-date=2021-01-06|website=తెలంగాణ గనుల శాఖ}}</ref> ఇది సమీప పట్టణమైన [[బోత్]] నుండి 4 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2026 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ బోత్ నగరం 74786) ఇళ్లతో, (23,786) జనాభాతో (3786) హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య (11,393) ఆడవారి సంఖ్య (11,500) షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య (3786) కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య (2305) గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 569690<ref>{{Cite web|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India -Boath City' amenities of 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx}}</ref>.పిన్ కోడ్: 504304. == బోత్ నగరం పేరు వెనుక చరిత్ర== బోథ్ నగరం పూర్వం బొంతల అని పిలిచేవారు.బోథ్ ప్రాంతం పోలీస్ పటేల్ కోటయ్య అనే వ్యక్తి అధీనంలో ఉండేది. నిజాం కాలం నుండి పోలీసు వ్యక్తి పాలించేవారు. == విద్యా సౌకర్యాలు == నగరం ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఏడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. 2 ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలలు, ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల ఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నాయి. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల [[నిర్మల్]]లో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల ఆదిలాబాద్లోను, పాలీటెక్నిక్ [[నిర్మల్]]లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నిర్మల్లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఆదిలాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === బోత్ బుజుర్గ్ నగరం లో ఉన్న ఒక సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ముగ్గురు డాక్టర్లు, 8 మంది పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === బోత్ నగరం9 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఒక ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టరు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ఇద్దరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఏడుగురు ఉన్నారు. ఆరు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి. == తాగు నీరు == బోత్ నగరం కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == బోత్ బుజుర్గ్ నగరం లో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇది [[బోత్ రెవెన్యూ డివిజన్]] కేంద్ర స్థానమైనా సరైన రవాణా సౌకర్యాలు లేవు.కాని హైదరబాద్ కు బస్ సౌకర్యం ఉంది.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు బోత్ నగరం ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ బోత్ నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి బోత్ నగరం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి బోత్ నగరం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. బోత్ నగరం తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == బోత్ నగరం ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం బోత్ నగరం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు బోత్ నగరం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == బోత్ నగరం గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == బోత్ బుజుర్గ్ నగరం లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 111 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 1000 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 940 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 60 హెక్టార్లు ==నీటిపారుదల సౌకర్యాలు== బోత్ బుజుర్గ్ లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * బావులు/బోరు బావులు: 60 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి== బోత్ (బుజుర్గ్) లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. ===ప్రధాన పంటలు=== బోథ్ పట్టణం నగరం వ్యవసాయ యోగ్యమైన భూమి ఖరీఫ్‌లో 14108 హెక్టార్లు, రబీలో 654 హెక్టార్లు. ప్రధాన పంటలు [[ప్రత్తి]], [[జొన్నలు]].<ref>మన ఆదిలాబాదు, రచయిత మడిపలి భద్రయ్య, ప్రథమ ముద్రణ 2008, పేజీ 63</ref>[[ప్రత్తి]], [[సోయా చిక్కుడు|సోయాబీన్]] ===పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు=== జిన్నింగు ==ఇవి కూడా చూడండి== * [[బోథ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{బోథ్ పట్టణం నగరం }} {{ఆదిలాబాదు జిల్లా విషయాలు}} ptfqxuhufko1137layq628281wve6b7 0 11637 4890957 4235755 2026-06-25T13:08:24Z ~2026-36662-99 151121 /* తారాగణం */ 4890957 wikitext text/x-wiki {{సినిమా| name = ఈ చరిత్ర ఇంకా ఎన్నాళ్లు | image = Ee charitra inkennallu.jpg| caption = సినిమా పోస్టర్| director = [[రాజాచంద్ర (దర్శకుడు)|రాజాచంద్ర]]| year = 1984| language = తెలుగు| production_company = [[గుప్తా క్రియేషన్స్]]| starring = [[సుమన్ (నటుడు)|సుమన్]],<br>[[విజయశాంతి]]| }} ఈ చరిత్ర ఇంకెన్నాళ్ళు 1984లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. గుప్తా క్రియేషన్స్ పతాకంపై [[కె.వి.నారాయణ గుప్తా]] నిర్మించిన ఈ సినిమాకు [[రాజాచంద్ర (దర్శకుడు)|రాజాచంద్ర]] దర్శకత్వం వహించాడు. [[సుమన్ (నటుడు)|సుమన్]], [[విజయశాంతి]] ప్రధాన తారాగణంగా రూపొందిన ఈ సినిమాకు [[కృష్ణ - చక్ర]] సంగీతాన్నందించాడు.<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/YNA|title=Ee Charitra Inkennallu (1984)|website=Indiancine.ma|access-date=2020-08-18}}</ref> == తారాగణం == * [[సుమన్ (నటుడు)|సుమన్]] * [[విజయశాంతి]] * [[నూతన్ ప్రసాద్|నూతన ప్రసాద్]] * [[గొల్లపూడి మారుతీరావు]] * ఈశ్వరరావు * [[పుణ్యమూర్తుల చిట్టిబాబు|చిట్టిబాబు]] * [[రాజ్యలక్ష్మి (నటి)|రాజ్యూలక్ష్మి]] * [[పూర్ణిమ (నటి)|పూర్ణిమ]] * [[అన్నపూర్ణ (నటి)|అన్నపూర్ణ]] * [[సూర్యకాంతం]] * బేబీ లక్ష్మి * చందన * కె.వి.లక్ష్మి * శ్యామల * [[సాక్షి రంగారావు]] * [[పొట్టి ప్రసాద్]] * హరిబాబు * [[మోదుకూరి సత్యం]] * వీరభద్రరావు * కిరణ్ కూమార్ * [[పొట్టి వీరయ్య|వీరయ్య]] * తాతాజీ * [[చంద్రమోహన్]] * [[ఉదయ్ కుమార్|ఉదయ కుమార్]] * [[జయమాలిని]] == సాంకేతిక వర్గం == * స్టుడియో: గుప్తా క్రియేషన్స్ * విడుదల తేదీ: 1984 నవంబరు 1 * సమర్పణ: కె.సత్యం * కథ: విస్సు * మాటలు: కాశీ విశ్వనాథ్ * పాటలు: ఆత్రేయ, [[వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి|వేటూరి సుందరరామమూర్తి]] * గాయనీ గాయకులు: [[ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం|ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం]], రమేష్, [[పి.సుశీల]], [[ఎస్. జానకి|ఎస్.జానకి]], [[ఎస్.పి.శైలజ]] * నిర్వహణ;కె.తతాజీ * స్టిల్స్: జి.నారాయణ రావు * నృత్యాలు: ప్రకాష్, సురేఖ * పోరాటాలు: సాహుల్ * ఛాయాగ్రహణం: చెంగయ్య * కూర్పు: కె.సత్యం * సంగీతం: కృష్ణ - చక్ర * నిర్మాత: కండె వెంకట నారాయణ గుప్తా * చిత్రానువాదం, దర్శకత్వం: [[రాజాచంద్ర (దర్శకుడు)|రాజాచంద్ర]] == పాటల జాబితా == 1.అరచేతిలో వైకుంఠం అరగంటలో కైలాసం , రచన: వేటూరి సుందరరామమూర్తి, గానం.శ్రీపతి పండితారాద్యుల శైలజ 2.ఉంటే నోటు నడిచోస్తుందిర సీటు ఆ నోటే , రచన: వేటూరి, గానం.ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం బృందం 3.ఎన్నాళ్ళు ఇంకెన్నాళ్ళు ఈ చరిత్ర ఇంకెన్నాళ్ళు , రచన: ఆచార్య ఆత్రేయ , గానం.శిష్ట్లా జానకి 4 పడ్డాడే పడుచోడు ఓయమ్మా నా వళ్ళోచిక్కడే , రచన : వేటూరి , గానం.మాధవపెద్ది రమేష్ , ఎస్.జానకి 5.విదియ నాడు విరహాగ్ని ఓపలేను, రచన: వేటూరి, గానం.శ్రీపతి పండీతారాద్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్. జానకి. == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}}2.ఘంటసాల గళామృతము, కొల్లూరి భాస్కరరావు బ్లాగ్ నుండి పాటలు. == బాహ్య లంకెలు == * {{IMDb title|id=tt1431058}} * {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xUQ-Abc2uEo|title=EE CHARITRA INKENNALLU {{!}} TELUGU FULL MOVIE {{!}} SUMAN {{!}} VIJAYASHANTI {{!}} V9 VIDEOS - YouTube|website=www.youtube.com|access-date=2020-08-18}} [[వర్గం:నూతన్ ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు]] svzoacuwjfnfgbxy5b9p24pf64shp0z 0 11740 4890955 4741831 2026-06-25T13:01:12Z ~2026-36662-99 151121 /* తారాగణం */ 4890955 wikitext text/x-wiki {{Infobox film| name = ‌గణేష్ | writer = పరుచూరి సోదరులు (మాటలు), తిరుపతి స్వామి (కథ, చిత్రానువాదం)| director = [[తిరుపతి స్వామి]]| producer = దగ్గుబాటి సురేష్ బాబు| released = {{Film date|1998|06|19}}| language = తెలుగు| studio = [[సురేష్ ప్రొడక్షన్స్]]| editing = మార్తాండ్ కె. వెంకటేష్| cinematography = కె. రవీంద్రబాబు| runtime = 166 నిమిషాలు| music = [[మణిశర్మ]]| starring = [[దగ్గుబాటి వెంకటేష్|వెంకటేష్]],<br>[[రంభ]],<br>[[మధుబాల (రోజా ఫేమ్‌)|మధుబాల]]| |image=Ganesh (film).jpg}} '''గణేష్''' 1998 లో [[తిరుపతి స్వామి]] దర్శకత్వంలో వచ్చిన సినిమా. వెంకటేష్, రంభ, మధుబాల ఇందులో ప్రధాన పాత్రధారులు. ఈ చిత్రాన్ని సురేష్ ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై వెంకటేష్ సోదరుడైన డి. సురేష్ బాబు నిర్మించాడు. తన వృత్తిలో నీతి నిజాయితీగా ఉండే ఒక విలేకరి మెడికల్ మాఫియా వల్ల ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నాడో చెప్పే కథ యిది. ఈ సినిమాకు వెంకటేష్ కు నంది అవార్డు లభించింది.<ref name="మూవీ మొఘల్"/> ఈ చిత్రంతో సహా తెలుగులో రెండు సినిమాలకు దర్శకత్వం వహించిన తిరుపతి స్వామి రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించాడు. == కథ == == తారాగణం == * [[దగ్గుబాటి వెంకటేష్|వెంకటేష్]]_గణేష్ * రంభ_ప్రియా * [[మధుబాల (రోజా ఫేమ్‌)|మధుబాల]] _జర్నలిస్టు దివ్య * కోట శ్రీనివాసరావు _ఆరోగ్య శాఖామంత్రి సాంబశివరావు * [[చంద్రమోహన్]],_గణేష్ తండ్రి,రామచంద్రయ్య * [[సుజిత]]_ గణేష్ చెల్లెలు * [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] _సబ్ జైలర్ కొండలరావు * [[రమాప్రభ]]_ప్రియా బామ్మ * [[రాగిణి (తెలుగు నటి)|రాగిణి]]_ఐటెం నెంబర్ * రేవతి_గణేష్ తల్లి, అతిధి నటి * కీర్తన_గంగ, గణేష్ సిస్టర్ * డి రామానాయుడు_జస్టిస్ట్ డి ఆర్.నాయుడు * జయప్రకాష్ రెడ్డి_డి.ఐ.జి. * ఆహుతి ప్రసాద్_డీన్ ప్రసాద్ * చలపతిరావు_డాక్టర్ రాజ్ గోపాల్ * పద్మనాభం_ఖైదీ * బాబూ మోహన్_ఖైదీ * వేణుమాధవ్_ఖైదీ * గుండు హనుమంతరావు_ఖైదీ * కె.అశోక్ కుమార్_ఆరోగ్యశాఖ మంత్రి అనుచరుడు * బెనర్జీ_హెల్త్ సెక్రటరీ బెనర్జీ * రఘునాధరెడ్డి_డాక్టర్ * జీవా_వీర్రాజు * నర్సింగ్ యాదవ్_ * సిద్దార్ధ_మస్తాన్ * బండ్ల గణేష్ * పృధ్వీరాజ్_డాక్టర్ ఆనంద్ * అశోక్ కుమార్_ప్రైవేట్ సెక్రటరీ అశోక్ * సుబ్బరాయశర్మ_డాక్టర్ * పి.ఎల్.నారాయణ_ వార్డు బాయ్ * రాజబాబు_మార్వాడీ * నారాయణరావు_హెల్త్ సెక్రటరీ గురుమూర్తి * ఈశ్వరరావు_రంగమ్మ భర్త * సి.వి.ఎల్.నరసింహారావు_డాక్టర్ * గోకిన రామారావు_సూపరింటెండెంట్ * సారథి * మాడా వెంకటేశ్వరరావు_డాక్టర్ * గాదిరాజు సుబ్బారావు_ * బడి తాతాజీ * తెలంగాణ శకుంతల * సనా_ప్రియా సిస్టర్ * పింకీ_నమత * మాస్టర్ హర్షవర్ధన్ * మాస్టర్ వంశీ . * అలీ_ఆరోగ్యశాఖ మంత్రి పి. ఎ. == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: తిరుపతి స్వామి * సంగీతం: మణిశర్మ * చిత్రానువాదం, కథ: తిరుపతి స్వామి * గీత రచయితలు: చంద్రబోస్, వేటూరి సుందరరామమూర్తి, భువనచంద్ర, చెంబోలు (సిరివెన్నెల)సీతారామశాస్త్రి * నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, మనో, హరిహరన్, సుజాత మోహన్, ఉదిత్ నారాయణ్ * ఛాయ గ్రహణం: కె.రవీంద్రబాబు * ఎడిటింగ్: మార్తాండ్ కె వెంకటేష్ * నిర్మాత: దగ్గుబాటి సురేష్ బాబు * నిర్మాణ సంస్థ: సురేష్ ప్రొడక్షన్స్ * విడుదల:19:06:1998. == నిర్మాణం == 1997 విజయదశమి రోజు ఈ చిత్ర నిర్మాణం ప్రారంభమైంది. సురేష్ ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై ఒకే సారి రెండు చిత్ర నిర్మాణాలు జరుగుతుండేవి. ఒకటి రామానాయుడు ఆధ్వర్యంలో జరిగితే మరొకటి ఆయన పెద్దకొడుకు సురేష్ బాబు ఆధ్వర్యంలో జరుగుతుండేది. ఈ సినిమా నిర్మాణం సురేష్ బాబు నేతృత్వంలో జరిగింది.<ref name="idream">{{Cite web|url=https://idreampost.com/te/news/nostalgia/ganesh-panja-on-medical-mafia|title=మెడికల్ మాఫియాపై 'గణేష్' పంజా - Nostalgia|website=iDreamPost.com|language=en|access-date=2020-08-29|archive-date=2021-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923111811/https://idreampost.com/te/news/nostalgia/ganesh-panja-on-medical-mafia|url-status=dead}}</ref> ఇదే సమయంలో రామానాయుడు శివయ్య చిత్ర నిర్మాణాన్ని పర్యవేక్షిస్తున్నాడు.<ref name="మూవీ మొఘల్">{{Cite book|title=మూవీ మొఘల్|last=యు.|first=వినాయకరావు|publisher=జయశ్రీ పబ్లికేషన్స్|year=2014|isbn=|location=హైదరాబాదు|pages=237|url=http://www.sathyakam.com/pdfImageBook.php?bId=8196#page/236}}{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> దర్శకుడు [[సురేష్ కృష్ణ]] శిష్యుడైన తిరుపతి స్వామి ఈ చిత్రంతో దర్శకుడిగా పరిచయం అయ్యాడు. === అభివృద్ధి === తిరుపతి స్వామి స్వయంగా విలేకరి, అభ్యుదయ వాది. తన వృత్తిలో ఎదురైన కొన్ని విస్మయకర సంఘటనల ఆధారంగా కథ తయారు చేసుకున్నాడు. నిర్మాత సురేష్ బాబు దగ్గరకు వెళ్ళి ఆయనను ఒప్పించేదాకా కథలు చెబుతుంటాననీ, ప్రతి దానినీ తన దగ్గర చిత్రానువాదం ఉందని చెప్పాడు. కానీ తిరుపతి స్వామి చెప్పిన మొదటి కథే సురేష్ బాబుకు ఆకట్టుకుంది.<ref name="మూవీ మొఘల్"/> == పురస్కారాలు == * ఈ చిత్రానికి ఉత్తమ నటుడిగా వెంకటేష్ * ఉత్తమ ప్రతినాయకుడిగా కోట శ్రీనివాసరావు * ఉత్తమ సంభాషణల రచయితగా పరుచూరి సోదరులు * ఉత్తమ రూపశిల్పిగా రాఘవకు * మూడవ ఉత్తమ చిత్రంగా నంది పురస్కారాలు అందుకున్నది. * ఆ సమయంలో తన కెరీర్లో చేసిన మంచి సినిమాల్లో దీన్ని ఒకటిగా వెంకటేష్ పేర్కొన్నాడు.<ref name="idream" /> == పాటలు == * ఆదా బర్సే అందరికి ఆదాబర్సే, రచన :భువనచంద్ర,గానం: మనో, సుజాత మోహన్ * అయ్యో రామా అయ్యో రామా, రచన : చంద్రబోస్, గానం: ఉదిత్ నారాయణ్ * సిరి సిరి మువ్వలు, రచన : సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, గానం: ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం * హిందీలోనా చుమ్మా, రచన : చంద్రబోస్ ,గానం: మనో * రాజహంసవో , రచన: వేటూరి సుందరరామమూర్తి, గానం: హరిహరన్, సుజాత మోహన్. == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:నంది ఉత్తమ చిత్రాలు]] [[వర్గం:1998 తెలుగు సినిమాలు]] [[వర్గం:రామానాయుడు నిర్మించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:రమాప్రభ నటించిన సినిమాలు]] f13g83nkhh26fc8y5e3h4o4mvlqgzqo 0 12337 4891044 4335080 2026-06-26T03:19:15Z Kopparthi janardhan1965 124192 సాంకేతిక వర్గం 4891044 wikitext text/x-wiki {{సినిమా| name = శుభలగ్నం | director = [[ఎస్వీ.కృష్ణారెడ్డి ]]| writer = [[దివాకర్ బాబు]]| year = 1994| language = తెలుగు| production_company = [[శ్రీ ప్రియాంక పిక్చర్స్ ]]| music = [[ఎస్వీ.కృష్ణారెడ్డి]]| starring = [[జగపతి బాబు]],<br>[[ఆమని]],<br>[[రోజా సెల్వమణి|రోజా]]| |image=Subhalagnam.jpg}} '''శుభలగ్నం''' 1994లో [[ఎస్. వి. కృష్ణారెడ్డి]] దర్శకత్వంలో వచ్చిన సినిమా. జగపతి బాబు, ఆమని, రోజా ఇందులో ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. సంగీతం ఎస్. వి. కృష్ణారెడ్డి సమకూర్చారు. కథా పరంగా, సంగీతం పరంగా బాగున్న ఈ చిత్రం సూపర్ హిట్ గా నిలిచింది.ఈ సినిమా రెండు ఫిలింఫేర్ అవార్డులు గెలుచుకున్నది. గీత రచయిత సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి కి నంది అవార్డు లభించింది. == కథ == మధు ఓ నిర్మాణ సంస్థలో సివిల్ ఇంజనీరుగా పనిచేస్తుంటాడు. అతనికి రాధతో పెళ్ళవుతుంది. మధుకి సాధారణ జీవితం గడపడం ఇష్టం. రాధ మాత్రం తాము తొందరగా ధనవంతులు కావాలనీ, విలాసమైన వస్తువులు అన్నీ కావాలని కోరుకుంటూ ఉంటుంది. కాలక్రమంలో దంపతులకు ఇద్దరు పిల్లలు పుడతారు. మధు పనిచేసే కంపెనీ బాస్ కూతురు లత విదేశాల్లో చదువుకుని వస్తుంది. ఆమె మధును చూసి పెళ్ళైన వాడని తెలిసినా ప్రేమలో పడుతుంది. ఈ విషయం తెలుసుకున్న రాధ లతమీద కోపగించుకుంటుంది. లత ఆమెకు డబ్బు మీద ఆశను ఆసరాగా చేసుకుని కోటి రూపాయలు ఇస్తాననీ, ఆమె భర్తను వివాహం చేసుకుంటానని కోరుతుంది. రాధ అందుకు అంగీకరిస్తుంది. కానీ మధు, లత అన్యోన్యంగా ఉండటం చూసి తట్టుకోలేక పోతుంది. చివరికి తనకిచ్చిన డబ్బును తిరిగిచ్చేస్తాననీ, భర్తను తిరిగిచ్చేయమని లతను కోరుతుంది. కానీ లత తన భర్త, పిల్లలను తనతో పాటు విదేశాలకు తీసుకువెళ్ళాలని అనుకుంటుంది. కానీ రాధలో వచ్చిన మార్పును చూసి ఆమె ఒక్కటే విదేశాలకు వెళ్ళడంతో కథ ముగుస్తుంది. == తారాగణం == * మధు పాత్రలో జగపతి బాబు * రాధ పాత్రలో ఆమని * లత పాత్రలో రోజా * లత తండ్రి వ్యాపారవేత్తగా సుబ్బరాయ శర్మ * ఎ. వి. ఎస్ * బ్రహ్మానందం * వాణి గా శ్రీలక్ష్మి * ఆలీ * గుండు హనుమంతరావు * తనికెళ్ళ భరణి * అన్నపూర్ణ * సుహాసిని == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకత్వం, చిత్రానువాదం: సత్తి వెంకట కృష్ణారెడ్డి * సంగీతం: ఎస్.వి.కృష్ణారెడ్డి * కథ: భూపతిరాజు, ఎస్.వి.కృష్ణారెడ్డి * సంభాషణలు: దివాకర్ బాబు * గీత రచయితలు: చెంబోలు (సిరివెన్నెల )సీతారామశాస్త్రి, జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వరరావు, విశ్వనాథ శర్మ * నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె.ఎస్.చిత్ర * ఛాయ గ్రహణం: కె.శరత్ * ఎడిటింగ్: కె.రాంగోపాల్ రెడ్డి * సమర్పణ: చలసాని అశ్వనీదత్ * నిర్మాత: కె.వెంకటేశ్వరరావు * నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీ ప్రియాంక పిక్చర్స్ * విడుదల:30:09:1994. == పాటలు == ఈ చిత్రంలో మొత్తం ఐదు పాటలున్నాయి.<ref name=naasongs.com>{{cite web|title=శుభలగ్నం పాటలు|url=https://naasongs.com/subhalagnam.html|website=naasongs.com|publisher=naasongs.com|accessdate=5 August 2017|archive-date=23 నవంబరు 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161123021324/http://naasongs.com/subhalagnam.html|url-status=dead}}</ref> పాటలన్నీ [[సిరివెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి]] రచించాడు. చిలకా ఏ తోడు లేక అనే పాటకు సిరివెన్నెలకు ఉత్తమ గీత రచయితగా నంది పురస్కారం లభించింది.<ref>{{Cite web|date=2021-12-01|title=11 songs that won Nandi Awards for Sirivennela Seetharama Sastry|url=https://www.thenewsminute.com/article/11-songs-won-nandi-awards-sirivennela-seetharama-sastry-158270|access-date=2022-07-18|website=The News Minute|language=en}}</ref> * పొరుగింటి మంగళ గౌరి, రచన: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర * అల్లరి తుమ్మెద , రచన: జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు,గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం,కె ఎస్ చిత్ర * చిలకా ఏ తోడు లేక , రచన: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం * అల్లుకుపోవే ఒసే మల్లి తీగ , రచన: జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర * ఘల్లు ఘల్లు గజ్జె కట్టనా, రచన: విశ్వనాథ శర్మ, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర * చినుకు చినుకు, రచన: జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు, గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:నంది ఉత్తమ చిత్రాలు]] [[వర్గం:గుండు హనుమంతరావు నటించిన సినిమాలు]] myrvlzk7aortgjgtvbeesn9u5w9ye7i 4891170 4891044 2026-06-26T08:16:23Z Kopparthi janardhan1965 124192 పాత్రలు 4891170 wikitext text/x-wiki {{సినిమా| name = శుభలగ్నం | director = [[ఎస్వీ.కృష్ణారెడ్డి ]]| writer = [[దివాకర్ బాబు]]| year = 1994| language = తెలుగు| production_company = [[శ్రీ ప్రియాంక పిక్చర్స్ ]]| music = [[ఎస్వీ.కృష్ణారెడ్డి]]| starring = [[జగపతి బాబు]],<br>[[ఆమని]],<br>[[రోజా సెల్వమణి|రోజా]]| |image=Subhalagnam.jpg}} '''శుభలగ్నం''' 1994లో [[ఎస్. వి. కృష్ణారెడ్డి]] దర్శకత్వంలో వచ్చిన సినిమా. జగపతి బాబు, ఆమని, రోజా ఇందులో ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. సంగీతం ఎస్. వి. కృష్ణారెడ్డి సమకూర్చారు. కథా పరంగా, సంగీతం పరంగా బాగున్న ఈ చిత్రం సూపర్ హిట్ గా నిలిచింది.ఈ సినిమా రెండు ఫిలింఫేర్ అవార్డులు గెలుచుకున్నది. గీత రచయిత సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి కి నంది అవార్డు లభించింది. == కథ == మధు ఓ నిర్మాణ సంస్థలో సివిల్ ఇంజనీరుగా పనిచేస్తుంటాడు. అతనికి రాధతో పెళ్ళవుతుంది. మధుకి సాధారణ జీవితం గడపడం ఇష్టం. రాధ మాత్రం తాము తొందరగా ధనవంతులు కావాలనీ, విలాసమైన వస్తువులు అన్నీ కావాలని కోరుకుంటూ ఉంటుంది. కాలక్రమంలో దంపతులకు ఇద్దరు పిల్లలు పుడతారు. మధు పనిచేసే కంపెనీ బాస్ కూతురు లత విదేశాల్లో చదువుకుని వస్తుంది. ఆమె మధును చూసి పెళ్ళైన వాడని తెలిసినా ప్రేమలో పడుతుంది. ఈ విషయం తెలుసుకున్న రాధ లతమీద కోపగించుకుంటుంది. లత ఆమెకు డబ్బు మీద ఆశను ఆసరాగా చేసుకుని కోటి రూపాయలు ఇస్తాననీ, ఆమె భర్తను వివాహం చేసుకుంటానని కోరుతుంది. రాధ అందుకు అంగీకరిస్తుంది. కానీ మధు, లత అన్యోన్యంగా ఉండటం చూసి తట్టుకోలేక పోతుంది. చివరికి తనకిచ్చిన డబ్బును తిరిగిచ్చేస్తాననీ, భర్తను తిరిగిచ్చేయమని లతను కోరుతుంది. కానీ లత తన భర్త, పిల్లలను తనతో పాటు విదేశాలకు తీసుకువెళ్ళాలని అనుకుంటుంది. కానీ రాధలో వచ్చిన మార్పును చూసి ఆమె ఒక్కటే విదేశాలకు వెళ్ళడంతో కథ ముగుస్తుంది. == తారాగణం == * మధు పాత్రలో జగపతి బాబు * రాధ పాత్రలో ఆమని * లత పాత్రలో రోజా * లత తండ్రి వ్యాపారవేత్తగా సుబ్బరాయ శర్మ * బంగారయ్య గా కోట శ్రీనివాసరావు * మధు ఇంటి యజమాని గా ఎ. వి. ఎస్ * ఎ . వి ఎస్ . అల్లుడు గా బ్రహ్మానందం * ఎ . వి ఎస్ భార్య గా / బ్రహ్మానందం భార్య వాణి గా శ్రీలక్ష్మి(ద్వి పాత్రాభినయం) * రాజా గా ఆలీ * కాంపౌండర్ గా గుండు హనుమంతరావు * డాక్టర్ గా తనికెళ్ళ భరణి * రాధ తల్లి గా అన్నపూర్ణ * మీనా గా సుహాసిని == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకత్వం, చిత్రానువాదం: సత్తి వెంకట కృష్ణారెడ్డి * సంగీతం: ఎస్.వి.కృష్ణారెడ్డి * కథ: భూపతిరాజు, ఎస్.వి.కృష్ణారెడ్డి * సంభాషణలు: దివాకర్ బాబు * గీత రచయితలు: చెంబోలు (సిరివెన్నెల )సీతారామశాస్త్రి, జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వరరావు, విశ్వనాథ శర్మ * నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె.ఎస్.చిత్ర * ఛాయ గ్రహణం: కె.శరత్ * ఎడిటింగ్: కె.రాంగోపాల్ రెడ్డి * సమర్పణ: చలసాని అశ్వనీదత్ * నిర్మాత: కె.వెంకటేశ్వరరావు * నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీ ప్రియాంక పిక్చర్స్ * విడుదల:30:09:1994. == పాటలు == ఈ చిత్రంలో మొత్తం ఐదు పాటలున్నాయి.<ref name=naasongs.com>{{cite web|title=శుభలగ్నం పాటలు|url=https://naasongs.com/subhalagnam.html|website=naasongs.com|publisher=naasongs.com|accessdate=5 August 2017|archive-date=23 నవంబరు 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161123021324/http://naasongs.com/subhalagnam.html|url-status=dead}}</ref> పాటలన్నీ [[సిరివెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి]] రచించాడు. చిలకా ఏ తోడు లేక అనే పాటకు సిరివెన్నెలకు ఉత్తమ గీత రచయితగా నంది పురస్కారం లభించింది.<ref>{{Cite web|date=2021-12-01|title=11 songs that won Nandi Awards for Sirivennela Seetharama Sastry|url=https://www.thenewsminute.com/article/11-songs-won-nandi-awards-sirivennela-seetharama-sastry-158270|access-date=2022-07-18|website=The News Minute|language=en}}</ref> * పొరుగింటి మంగళ గౌరి, రచన: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర * అల్లరి తుమ్మెద , రచన: జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు,గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం,కె ఎస్ చిత్ర * చిలకా ఏ తోడు లేక , రచన: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం * అల్లుకుపోవే ఒసే మల్లి తీగ , రచన: జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర * ఘల్లు ఘల్లు గజ్జె కట్టనా, రచన: విశ్వనాథ శర్మ, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర * చినుకు చినుకు, రచన: జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు, గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:నంది ఉత్తమ చిత్రాలు]] [[వర్గం:గుండు హనుమంతరావు నటించిన సినిమాలు]] dui728oe5nt1koqm403pxrjz63lr2qq 0 12912 4890951 4890148 2026-06-25T12:56:56Z ~2026-36662-99 151121 /* నటీనటులు */ 4890951 wikitext text/x-wiki {{సినిమా| name = వద్దు బావా తప్పు | director = [[కె.అజయకుమార్ ]]| year = 1993| language = తెలుగు| production_company = [[శ్రీ అమూల్య ఆర్ట్ ప్రొడక్షన్స్ ]]| music = [[ఎం.ఎం.కీరవాణి]]| editing =[[కె. రమేష్]] | starring = [[రాజేంద్ర ప్రసాద్ (నటుడు)|రాజేంద్ర ప్రసాద్]],<br>[[రవళి]]| |producer=పి.పురుషోత్తమరావు<br>సి.కళ్యాణ్ (సమర్పణ)|screenplay=కె. అజయ్ కుమార్|cinematography=లోక్ సింగ్|story=సి.కళ్యాణ్<br>రమణి|image=Vaddu Bava Thappu.jpg}} '''వద్దు బావ తప్పు''' 1994 లో వచ్చిన హాస్య చిత్రం. శ్రీ అమూల్య ఆర్ట్ ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై పి పురుషోత్తమ రావు, C. కళ్యాణ్ నిర్మించారు <ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://www.knowyourfilms.com/film/Vaddu-Bava-Tappu/8087|title=Vaddu Bava Thappu (Banner)|work=Knowyourfilms|access-date=2020-08-12|archive-date=2016-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160915221018/http://www.knowyourfilms.com/film/Vaddu-Bava-Tappu/8087|url-status=dead}}</ref> కె అజయ్ కుమార్ దర్శకత్వం వహించాడు.<ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://www.filmiclub.com/movie/vaddu-bava-tappu-1993-telugu-movie|title=Vaddu Bava Thappu (Direction)|work=FilmiClub|access-date=2020-08-12|archive-date=2016-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625041516/http://www.filmiclub.com/movie/vaddu-bava-tappu-1993-telugu-movie|url-status=dead}}</ref> ఇందులో [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]], [[రవళి]], [[ఇంద్రజ]] ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. [[విద్యాసాగర్ (సంగీత దర్శకుడు)|విద్యాసాగర్]] సంగీతం సమకూర్చాడు. [[మరాఠీ సినిమా|మరాఠీ చిత్రం]] ''కిస్ బాయి కిస్'' (1988) దీనికి మాతృక. ఈ చిత్రం బాక్సాఫీస్ వద్ద ''ఫ్లాప్''గా నమోదైంది.<ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://www.thecinebay.com/movie/index/id/3265?ed=Tolly|title=Vaddu Bava Thappu (Review)|work=The Cine Bay|access-date=2020-08-12|archive-date=2016-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611003700/http://www.thecinebay.com/movie/index/id/3265?ed=Tolly|url-status=dead}}</ref> == కథ == రాజా (రాజేంద్ర ప్రసాద్) అనే మధ్యతరగతి నిరుద్యోగి, సింహాచలం (ఎవిఎస్) అనే ధనవంతుడి కుమార్తె మంజు (రవళి) ను కలుస్తాడు. ఇద్దరూ ప్రేమలో పడతారు. సింహాచలం పేద ప్రజలను ఇష్టపడకపోవడంతో, రాజా మంజు తమ ఉమ్మడి స్నేహితుడు సతీష్ (రాజ్ కుమార్) సహాయంతో రహస్యంగా పెళ్ళి చేసుకుంటారు. పెళ్ళి తరువాత, వారు సతీష్ బంగ్లాలో బస చేస్తారు. ఈ విషయం తెలుసుకున్న సింహాచలానికి గుండెపోటు వస్తుంది. కొంచెం కోలుకున్న తరువాత, అతను తన కుమార్తెను, అల్లుడినీ కలవాలనుకుంటాడు. అతను తన కుటుంబంతో సహా సతీష్ బంగ్లాకు వచ్చినప్పుడు, సతీష్‌ను తన అల్లుడి గాను, రాజాను అతడి పనివాడి గానూ తప్పుగా అనుకుంటాడు; ఇప్పుడు రాజా సింహాచలం ఆరోగ్య పరిస్థితి దృష్ట్యా సేవకుడి గానే కొనసాగాల్సి వస్తుంది. మంజు చెల్లెలు ప్రియా (ఇంద్రజా) రాజాను ప్రేమించడంతో పరిస్థితులు రోజురోజుకూ క్లిష్టంగా మారతాయి. ఈ సమస్యలన్నిటి నుండి వాళ్ళు ఎలా బయటపడతారనేది మిగతా కథ. ==నటీనటులు== * [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]] ... రాజా * [[రవళి]] ... మంజు * [[ఇంద్రజ]] * [[రాజ్ కుమార్]] ... సతీష్ * [[బాబు మోహన్]] * [[ఎ.వి.యస్.సుబ్రమణ్యం]] * [[వై. విజయ]] * [[గుండు హనుమంతరావు]] * [[ఐరన్ లెగ్ శాస్త్రి]] * బడి తాతాజీ * [[శివాజీ రాజా]] == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: కె.అజయ్ కుమార్ * చిత్రానువాదం: కె.అజయ్ కుమార్ * కథ: సి.కళ్యాణ్, రమణి * సంగీతం: విద్యాసాగర్ * సంభాషణలు: మరుధూరి రాజా * గీత రచయితలు: చెంబోలు (సిరివెన్నెల) సీతారామశాస్త్రి, భువనచంద్ర, సాయి శ్రీహర్ష, సాహితి * నేపథ్య గాయకులు: వందేమాతరం శ్రీనివాస్, సింధు, శ్రీపతి పండితారాధ్యుల శైలజ, మనో, సుజాత, కె.ఎస్.చిత్ర, స్వర్ణలత * ఛాయ గ్రహణం: లోక్ సింగ్ * ఎడిటింగ్: కె.రమేష్ * సమర్పణ: సి.కళ్యాణ్ * నిర్మాత: పి.పురుషోత్తమరావు * నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీ అమూల్య ఆర్ట్ ప్రొడక్షన్స్ * విడుదల:15:06:1995. == పాటలు == {{Track listing|collapsed=|length2=3:44|extra5=మనో, స్వర్ణలత|lyrics5=సాహితి|title5=ఓరయ్యో యో యో|length4=3:39|extra4=వందేమాతరం శ్రీనివాస్, [[కె.ఎస్.చిత్ర]]|lyrics4=సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి|title4=హలో హలో శ్రీవారు|length3=4:10|extra3=మనో, సింధు|lyrics3=[[భువనచంద్ర]]|title3=ఓ ప్రేమ శాస్త్రీ|extra2=[[వందేమాతరం శ్రీనివాస్]], [[ఎస్.పి.శైలజ]]|headline=|lyrics2=సాయి శ్రీహర్ష|title2=పిడత మీద పిడత|length1=3:54|extra1=[[మనో]], సుజాత|lyrics1=[[సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి]]|title1=మై డియర్ మరదలుజీ|all_music=|all_lyrics=|all_writing=|total_length=19:26|extra_column=గాయనీ గాయకులు|length5=3:59}} ==బయటి లింకులు== * [http://www.imdb.com/title/tt1764728/ వద్దు బావా తప్పు సినిమా వివరాలు.] == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:రాజేంద్ర ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:గుండు హనుమంతరావు నటించిన సినిమాలు]] cylaya35qan5bs4drvy1wup85j2al1g 4890952 4890951 2026-06-25T12:57:28Z ~2026-36662-99 151121 /* నటీనటులు */ 4890952 wikitext text/x-wiki {{సినిమా| name = వద్దు బావా తప్పు | director = [[కె.అజయకుమార్ ]]| year = 1993| language = తెలుగు| production_company = [[శ్రీ అమూల్య ఆర్ట్ ప్రొడక్షన్స్ ]]| music = [[ఎం.ఎం.కీరవాణి]]| editing =[[కె. రమేష్]] | starring = [[రాజేంద్ర ప్రసాద్ (నటుడు)|రాజేంద్ర ప్రసాద్]],<br>[[రవళి]]| |producer=పి.పురుషోత్తమరావు<br>సి.కళ్యాణ్ (సమర్పణ)|screenplay=కె. అజయ్ కుమార్|cinematography=లోక్ సింగ్|story=సి.కళ్యాణ్<br>రమణి|image=Vaddu Bava Thappu.jpg}} '''వద్దు బావ తప్పు''' 1994 లో వచ్చిన హాస్య చిత్రం. శ్రీ అమూల్య ఆర్ట్ ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై పి పురుషోత్తమ రావు, C. కళ్యాణ్ నిర్మించారు <ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://www.knowyourfilms.com/film/Vaddu-Bava-Tappu/8087|title=Vaddu Bava Thappu (Banner)|work=Knowyourfilms|access-date=2020-08-12|archive-date=2016-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160915221018/http://www.knowyourfilms.com/film/Vaddu-Bava-Tappu/8087|url-status=dead}}</ref> కె అజయ్ కుమార్ దర్శకత్వం వహించాడు.<ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://www.filmiclub.com/movie/vaddu-bava-tappu-1993-telugu-movie|title=Vaddu Bava Thappu (Direction)|work=FilmiClub|access-date=2020-08-12|archive-date=2016-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625041516/http://www.filmiclub.com/movie/vaddu-bava-tappu-1993-telugu-movie|url-status=dead}}</ref> ఇందులో [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]], [[రవళి]], [[ఇంద్రజ]] ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. [[విద్యాసాగర్ (సంగీత దర్శకుడు)|విద్యాసాగర్]] సంగీతం సమకూర్చాడు. [[మరాఠీ సినిమా|మరాఠీ చిత్రం]] ''కిస్ బాయి కిస్'' (1988) దీనికి మాతృక. ఈ చిత్రం బాక్సాఫీస్ వద్ద ''ఫ్లాప్''గా నమోదైంది.<ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://www.thecinebay.com/movie/index/id/3265?ed=Tolly|title=Vaddu Bava Thappu (Review)|work=The Cine Bay|access-date=2020-08-12|archive-date=2016-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611003700/http://www.thecinebay.com/movie/index/id/3265?ed=Tolly|url-status=dead}}</ref> == కథ == రాజా (రాజేంద్ర ప్రసాద్) అనే మధ్యతరగతి నిరుద్యోగి, సింహాచలం (ఎవిఎస్) అనే ధనవంతుడి కుమార్తె మంజు (రవళి) ను కలుస్తాడు. ఇద్దరూ ప్రేమలో పడతారు. సింహాచలం పేద ప్రజలను ఇష్టపడకపోవడంతో, రాజా మంజు తమ ఉమ్మడి స్నేహితుడు సతీష్ (రాజ్ కుమార్) సహాయంతో రహస్యంగా పెళ్ళి చేసుకుంటారు. పెళ్ళి తరువాత, వారు సతీష్ బంగ్లాలో బస చేస్తారు. ఈ విషయం తెలుసుకున్న సింహాచలానికి గుండెపోటు వస్తుంది. కొంచెం కోలుకున్న తరువాత, అతను తన కుమార్తెను, అల్లుడినీ కలవాలనుకుంటాడు. అతను తన కుటుంబంతో సహా సతీష్ బంగ్లాకు వచ్చినప్పుడు, సతీష్‌ను తన అల్లుడి గాను, రాజాను అతడి పనివాడి గానూ తప్పుగా అనుకుంటాడు; ఇప్పుడు రాజా సింహాచలం ఆరోగ్య పరిస్థితి దృష్ట్యా సేవకుడి గానే కొనసాగాల్సి వస్తుంది. మంజు చెల్లెలు ప్రియా (ఇంద్రజా) రాజాను ప్రేమించడంతో పరిస్థితులు రోజురోజుకూ క్లిష్టంగా మారతాయి. ఈ సమస్యలన్నిటి నుండి వాళ్ళు ఎలా బయటపడతారనేది మిగతా కథ. ==నటీనటులు== * [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]] ... రాజా * [[రవళి]] ... మంజు * [[ఇంద్రజ]] * [[రాజ్ కుమార్]] ... సతీష్ * [[బాబు మోహన్]] * [[ఎ.వి.యస్.సుబ్రమణ్యం]] * [[వై. విజయ]] * [[గుండు హనుమంతరావు]] * [[ఐరన్ లెగ్ శాస్త్రి]] * బడి తాతాజీ * [[శివాజీ రాజా]] * మధుశ్రీ == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: కె.అజయ్ కుమార్ * చిత్రానువాదం: కె.అజయ్ కుమార్ * కథ: సి.కళ్యాణ్, రమణి * సంగీతం: విద్యాసాగర్ * సంభాషణలు: మరుధూరి రాజా * గీత రచయితలు: చెంబోలు (సిరివెన్నెల) సీతారామశాస్త్రి, భువనచంద్ర, సాయి శ్రీహర్ష, సాహితి * నేపథ్య గాయకులు: వందేమాతరం శ్రీనివాస్, సింధు, శ్రీపతి పండితారాధ్యుల శైలజ, మనో, సుజాత, కె.ఎస్.చిత్ర, స్వర్ణలత * ఛాయ గ్రహణం: లోక్ సింగ్ * ఎడిటింగ్: కె.రమేష్ * సమర్పణ: సి.కళ్యాణ్ * నిర్మాత: పి.పురుషోత్తమరావు * నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీ అమూల్య ఆర్ట్ ప్రొడక్షన్స్ * విడుదల:15:06:1995. == పాటలు == {{Track listing|collapsed=|length2=3:44|extra5=మనో, స్వర్ణలత|lyrics5=సాహితి|title5=ఓరయ్యో యో యో|length4=3:39|extra4=వందేమాతరం శ్రీనివాస్, [[కె.ఎస్.చిత్ర]]|lyrics4=సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి|title4=హలో హలో శ్రీవారు|length3=4:10|extra3=మనో, సింధు|lyrics3=[[భువనచంద్ర]]|title3=ఓ ప్రేమ శాస్త్రీ|extra2=[[వందేమాతరం శ్రీనివాస్]], [[ఎస్.పి.శైలజ]]|headline=|lyrics2=సాయి శ్రీహర్ష|title2=పిడత మీద పిడత|length1=3:54|extra1=[[మనో]], సుజాత|lyrics1=[[సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి]]|title1=మై డియర్ మరదలుజీ|all_music=|all_lyrics=|all_writing=|total_length=19:26|extra_column=గాయనీ గాయకులు|length5=3:59}} ==బయటి లింకులు== * [http://www.imdb.com/title/tt1764728/ వద్దు బావా తప్పు సినిమా వివరాలు.] == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:రాజేంద్ర ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:గుండు హనుమంతరావు నటించిన సినిమాలు]] qqipvnrkyann5xjyek457dal72ob3tq 0 13150 4891245 4211196 2026-06-26T11:48:41Z Kopparthi janardhan1965 124192 సాంకేతిక వర్గం 4891245 wikitext text/x-wiki {{Infobox film| name = వీడెవడండీ బాబూ | director = [[ఇ. వి. వి. సత్యనారాయణ]]| producer = సన్నపనేని అన్నారావు<ref>{{Cite web|url=https://www.cinestaan.com/movies/veedevadandi-babu-28428/cast-crew|title=Veedevadandi Babu (1997)|accessdate=19 March 2018|website=cinestaan.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225060630/https://www.cinestaan.com/movies/veedevadandi-babu-28428/cast-crew|archive-date=25 ఫిబ్రవరి 2020|url-status=dead}}</ref>| released = 1997| language = తెలుగు| studio = [[ఎన్. వి. ఎస్. క్రియేషన్స్ ]]| cinematography = ఛోటా కె. నాయుడు<ref>{{Cite web|url=http://bharat-movies.com/telugu/info/veedevadandi-babu.htm|title=Veedevadandi Babu|accessdate=19 March 2018|website=bharat-movies.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180304094555/http://bharat-movies.com/telugu/info/veedevadandi-babu.htm|archive-date=4 మార్చి 2018|url-status=dead}}</ref>| editing = వెల్లైస్వామి| music = సిర్పీ| starring = [[మోహన్ బాబు]],<br>[[శిల్పా శెట్టి]]| |image=Veedevadandi Babu.jpg}} '''వీడెవడండీ బాబూ''' 1997 లో [[ఇ.వి.వి.సత్యనారాయణ|ఇ. వి. వి. సత్యనారాయణ]] దర్శకత్వంలో విడుదలైన హాస్యభరిత చిత్రం. ఇందులో [[మంచు మోహన్ బాబు|మోహన్ బాబు]], [[శిల్పా శెట్టి]] ముఖ్య పాత్రల్లో నటించారు. ఎన్. వి. ఎస్ క్రియేషన్స్ పతాకంపై సన్నపనేని అన్నారావు నిర్మించిన ఈ చిత్రానికి సిర్పీ స్వరాలు సమకూర్చాడు. ఇది ''ఉల్లత్తై అల్లిత్తా'' అనే తమిళ చిత్రానిని పునర్మిర్మాణం. ఈ తమిళ సినిమా ''అందాజ్ అప్నా'' అనే హిందీ చిత్రం ఆధారంగా రూపొందించబడింది. == కథ == == తారాగణం == * [[మంచు మోహన్ బాబు|మోహన్ బాబు]]_ శ్రీరామ్ * [[శిల్పా శెట్టి]]<ref>{{cite web |last1=తెలుగు న్యూస్ 18 |first1=సినిమాలు |title=శిల్పాశెట్టి తెలుగులో చేసిన సినిమాలు ఇవే.. |url=https://telugu.news18.com/photogallery/movies/these-are-the-telugu-films-act-shilpa-shetty-in-tollywood-ta-516742.html |website=www.telugu.news18.com |accessdate=22 June 2020 |date=15 May 2020}}</ref>_ శిల్ప * [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] * [[కోట శ్రీనివాసరావు|కోట శ్రీనివాస రావు]] * [[ఎ. వి. ఎస్]] * [[శ్రీహరి (నటుడు)|శ్రీహరి]] * [[తనికెళ్ళ భరణి]]_ ఒంగోలు * [[తమ్మారెడ్డి చలపతిరావు|చలపతి రావు]] * [[కోళ్ళ అశోక్ కుమార్|అశోక్ కుమార్]] * రుచి * [[ఐరన్ లెగ్ శాస్త్రి]]. == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: ఈదర వీర వెంకట సత్యనారాయణ * చిత్రానువాదం: ఇ.వి వి.సత్యనారాయణ * కథ: సుందర్.సి. * సంగీతం: సిర్పీ * గీత రచయిత: సిరివెన్నెల (చెంబోలు) సీతారామశాస్త్రి * నేపథ్య గాయకులు: మనో, గీత, సుజాత మోహన్ * ఛాయ గ్రహణం: చోటా కె నాయుడు * ఎడిటింగ్: వెళ్ళైస్వామి * సమర్పణ: కెప్టెన్ ఎస్.ఎ.చౌదరి * నిర్మాత: సన్నపనేని అన్నారావు * నిర్మాణ సంస్థ: ఎన్.వి.ఎస్.క్రియేషన్స్ * విడుదల: 18:04:1997. == పాటలు == ఈ సినిమాకు సిర్పీ స్వరాలు సమకూర్చాడు. ఇందులో మొత్తం ఆరు పాటలున్నాయి.<ref>{{Cite web|url=https://naasongs.com/veedevadandi-babu.html|title=Veedevadandi songs|accessdate=19 March 2018|website=naasongs.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20161208053123/http://naasongs.com/veedevadandi-babu.html|archive-date=8 డిసెంబరు 2016|url-status=dead}}</ref> సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి ఈ చిత్రంలోని పాటలు రాయగా మనో, సుజాత పాటలు పాడారు. * ఔరా లైలా ఇది హౌరా మెయిలా, గానం. మనో * చమక్ చమక్ , గానం. మనో, సుజాత మోహన్ * చిట్టి చిట్టి , గానం. మనో, సుజాత మోహన్ * ఐ లవ్ యు లవ్ యు అంటే , గానం. మనో * ఓ చీలే చెలీ, గానం. మనో * రామా హై రామా , గానం. మనో, గీతా * == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:మోహన్ బాబు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ఇ.వి.వి.సత్యనారాయణ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:1997 తెలుగు సినిమాలు]] [[వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] mqlsolcp7aj2i44k9ie29or3riqm09a 0 13176 4891238 4000696 2026-06-26T11:21:02Z Kopparthi janardhan1965 124192 సాంకేతిక వర్గం 4891238 wikitext text/x-wiki {{సినిమా| name = విచిత్రప్రేమ | director = [[జంధ్యాల ]]| year = 1991| language = తెలుగు| production_company = [[శ్రీ లక్ష్మీనారాయణ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ ]]| music = [[రాజ్ - కోటి]]| starring = [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]]| |producer=ఎ. సూర్యనారాయణ|screenplay=జంధ్యాల|dialogues=జంధ్యాల|story=భమిడిపాటి రాధాకృష్ణ|cinematography=|list_link=బాబ్జీ|editing=గౌతంరాజు|image=Vichitra prema.jpg}} '''విచిత్ర ప్రేమ''' 1991 లో వచ్చిన హాస్య చిత్రం. శ్రీ లక్ష్మి నారాయణ ఎంటర్ప్రైజెస్ పతాకంపై [[జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి (దర్శకుడు)|జంధ్యాల]] దర్శకత్వంలో ఎ. సూర్యనారాయణ నిర్మించాడు.<ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://www.bharatmovies.com/telugu/info/vichitra-prema.htm|title=Vichitra Prema (Cast & Crew)|work=Bharat Movies.com|access-date=2020-08-29|archive-date=2016-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630033205/http://www.bharatmovies.com/telugu/info/vichitra-prema.htm|url-status=dead}}</ref> ఇందులో [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]], అమృత ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. [[కె.వి.మహదేవన్]] సంగీతం సమకూర్చాడు.<ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://www.thecinebay.com/movie/index/id/5588?ed=Tolly|title=Vichitra Prema (Review)|work=The Cine Bay|access-date=2020-08-29|archive-date=2021-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921102410/https://www.thecinebay.com/movie/index/id/5588?ed=Tolly|url-status=dead}}</ref> == కథ == ఇద్దరు ప్రాణస్నేహితులు సీతాపతి (సుబ్బరాయ శర్మ), మేజర్ ప్రతాపరావు (అభిషిక్త వర్మ) తమ పిల్లలు, శివుడు (రాజేంద్ర ప్రసాద్) పార్వతి (అమృత) లకు పెళ్ళి చెయ్యాలని వారి బాల్యంలోనే నిర్ణయించుకుంటూండగా ఈ చిత్రం ప్రారంభమవుతుంది. కానీ దురదృష్టవశాత్తు, పిల్లలు శత్రుత్వంతో పెరుగుతారు, కాబట్టి, పెద్దలు వారిని వేరు చేస్తారు. 10 సంవత్సరాల తరువాత, వారు తెలియకుండానే కలుస్తారు. ఒక సంఘటన కారణంగా పార్వతి శివుడిని దొంగ అని తప్పుగా అర్ధం చేసుకుంటుంది. చివరికి, పెద్దలు వారి కలయికను ఏర్పాటు చేస్తారు. వారి మధ్య ఘర్షణ తలెత్తి అది ద్వేషంగా మారుతుంది. కాబట్టి, పెద్దలు వాళ్ళ పెళ్ళి వెంటనే చెయ్యాలని నిర్ణయించుకుని, బలవంతంగా ఏర్పాట్లు ప్రారంభిస్తారు. తప్పించుకోవడానికి శివుడు, పార్వతి తమ స్నేహితుడు బాబ్జీ (బ్రహ్మానందం) సహాయం తీసుకుంటారు. అతడు ఒక ఉపాయం చెబుతాడు. ఆ తరువాత, వారు వెంకట్రావు (సుత్తి వేలు) & కల్పన (జయలలిత) అనే కొద్దిమంది నాటక కళాకారులతో కలిసి ఒక నాటకాన్ని ఆడతారు. వాఉ తమతమ తల్లిదండ్రుల మధ్య ఉన్న స్నేహాన్ని విజయవంతంగా శత్రుత్వంగా మారుస్తారు. ఆ తరువాత, అనేక సత్యాలు బయటికి వస్తాయి. ఇది పార్వతి శివుడి ధర్మాన్ని గ్రహించేలా చేస్తుంది. ఇంతలో, పార్వతి మోసగాడు అవినాష్ (నవభారత్ బాలాజీ) ఉచ్చులో పడినపుడు శివుడు ఆమెను రక్షిస్తాడు. ఇక్కడ వారు నిజంగానే ప్రేమలో పడతారు. పెద్దలు ఇద్దరూ వాళ్ళపై విరుచుకుపడి, తెలియని వ్యక్తులతో పిల్లల వివాహాలను బలవంతంగా ఏర్పాటు చేస్తారు. చివరికి, శివుడు సత్యాన్ని బయటకు తెచ్చి పెద్దలను తిరిగి కలుపుతాడు. చివరగా, ఈ చిత్రం శివుడు పార్వతిల పెళ్ళితో ముగుస్తుంది. == తారాగణం == * శివుడుగా [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]] * పార్వతిగా అమూర్త * బాబ్జీగా [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] * మూర్తిగా [[ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం|ధర్మవరపు సుబ్రమణ్యం]] * గాలీ వెంకటరావుగా [[సుత్తివేలు]] * ఆర్ముఘన్ గా [[గుండు హనుమంతరావు]] * సీతాపతిగా [[సుబ్బరాయ శర్మ]] * మేజర్ ప్రతాప వర్మగా అభిషిత్ వర్మ * అవినాష్ పాత్రలో నవభారత్ బాలాజీ * టాక్సీ డ్రైవర్‌గా [[జెన్నీ]] * కృష్ణవేణి / కృష్ణుడిగా [[శ్రీలక్ష్మి|శ్రీ లక్ష్మి]] * [[జయలలిత (నటి)|కల్పనగా జయలలిత]] * లక్ష్మిగా నాగమణి * సరస్వతిగా కె. విజయలక్ష్మి. == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: జంధ్యాల * కథ: భమిడిపాటి రాధాకృష్ణ * చిత్రానువాదం: జంధ్యాల * సంభాషణలు: జంధ్యాల * సంగీతం: కె.వి.మహదేవన్ * గీత రచయిత: వేటూరి సుందరరామమూర్తి * నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె.ఎస్.చిత్ర * ఛాయ గ్రహణం: బాబ్జీ * కూర్పు: గౌతంరాజు * నిర్మాత: ఎ.సూర్యనారాయణ * నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీలక్ష్మీ నారాయణ ఎంటర్ ప్రైజెస్ * విడుదల:1991. == పాటలు == {| class="wikitable" !ఎస్. !పాట పేరు !గాయకులు !పొడవు |- |1 |"ఆరింటికి మొదలే అనురాగం" |[[ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం|ఎస్పీ బాలు]], [[కె. ఎస్. చిత్ర|చిత్ర]] |4:32 |- |2 |"మానస సంచరరే" |ఎస్పీ బాలు, చిత్ర |3:54 |- |3 |"చిలుకు చేరా" |ఎస్పీ బాలు, చిత్ర |4:31 |- |4 |"కలుసుకోని" |ఎస్పీ బాలు, చిత్ర |4:08 |} == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:రాజేంద్ర ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:సుత్తి వేలు నటించిన సినిమాలు]] sbw4rsz4eq6vxvvzhwe381m6479uh1v 0 18949 4891237 4813827 2026-06-26T11:14:47Z ~2026-36933-95 151169 /* ప్రధాన పంటలు */ కందులు ,వరి , జొన్నలు,పెసర ,మినుములు,కాయగూరలు,పత్తి . 4891237 wikitext text/x-wiki '''ఇందనూర్''' [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రం, [[వికారాబాదు జిల్లా]], [[కొడంగల్ మండలం|కొడంగల్]] మండలంలోని గ్రామం.<ref>తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు GO. Ms. No. 248, Revenue (DA-CMRF) Department, Date: 16.02.2019</ref>{{Infobox Settlement| ‎|name = ఇందనూర్ |native_name = |nickname = |settlement_type = రెవెన్యూ గ్రామం <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = |mapsize = 200px |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map =తెలంగాణ |pushpin_label_position = right |pushpin_map_caption = తెలంగాణ పటంలో గ్రామ స్థానం |pushpin_mapsize = 200 <!-- Location ------------------> |subdivision_type = [[రాష్ట్రం]] |subdivision_name = [[తెలంగాణ]] |subdivision_type1 = [[జిల్లా]] |subdivision_name1 = [[వికారాబాదు జిల్లా|వికారాబాదు]] |subdivision_type2 = [[మండలం]] |subdivision_name2 = [[కోడంగల్]] <!-- Politics -----------------> |government_foonotes = |government_type = |leader_title = [[సర్పంచి]] |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |established_title = |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = చ.కి.మీ |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2011 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 1376 |population_density_km2 = |population_blank1_title = పురుషుల సంఖ్య |population_blank1 = 684 |population_blank2_title = స్త్రీల సంఖ్య |population_blank2 = 692 |population_blank3_title = గృహాల సంఖ్య |population_blank3 = 280 <!-- literacy -----------------------> |literacy_as_of = 2001 |literacy_footnotes = |literacy_total = |literacy_blank1_title = పురుషుల సంఖ్య |literacy_blank1 = |literacy_blank2_title = స్త్రీల సంఖ్య |literacy_blank2 = <!-- General information ---------------> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = | latd = 17.057142141215742 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 77.50662961954424 | longm = | longs = | longEW = E |elevation_footnotes = <!-- for references: use<ref> </ref> tags --> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = పిన్ కోడ్ |postal_code = 509 336 |area_code = |blank_name = ఎస్.టి.డి కోడ్ |blank_info = |blank1_name = |website = |footnotes = }} ఇది మండల కేంద్రమైన కొడంగల్ నుండి 18 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[తాండూర్]] నుండి 35 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.2016 లో చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత [[మహబూబ్ నగర్ జిల్లా]] లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.<ref>{{Cite web|title=వికారాబాదు జిల్లా|url=https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO's/New%20District%20Gos/Vikarabad.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227081746/https://mines.telangana.gov.in/MinesAndGeology/Documents/GO%27s/New%20District%20Gos/Vikarabad.pdf|archive-date=2021-12-27|access-date=2021-01-06|website=తెలంగాణ గనుల శాఖ}}</ref> ==గణాంకాలు== 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 280 ఇళ్లతో, 1376 జనాభాతో 578 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 684, ఆడవారి సంఖ్య 692. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 465 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 9. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 574911.<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref> పిన్ కోడ్: 509336. 2001 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం జనాభా - మొత్తం 1,123 - పురుషుల సంఖ్య 556- స్త్రీల సంఖ్య 567 - గృహాల సంఖ్య 218 == ఇతర విషయాలు == డిఫెడ్ ([[w: Department for International Development|DFID]]) వారి 2004 పరిశోధన<ref>{{Cite web |url=http://researchintouse.com/nrk/RIUinfo/outputs/R8205_FTR.pdf |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2013-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121005045113/http://www.researchintouse.com/nrk/RIUinfo/outputs/R8205_FTR.pdf |archive-date=2012-10-05 |url-status=dead }}</ref> ప్రకారం ఈ గ్రామం, చుట్టుపక్కల ప్రాంతం పొడి ఉష్ణమండల వాతావరణం కలిగివుంది. ఇందనూర్ లో [[కందులు|కందిపప్పు]] ఒక ప్రధాన పంట. ఆంధ్రప్రదేశ్ మినరల్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ వారి ప్రకారం ఇందనూర్ గ్రామం, పరిసర ప్రాంతాల్లో సున్నపురాయి నిలువలు ఉన్నట్టుగా తెలియవస్తున్నది.<ref>{{Cite web |url=http://www.apmdc.ap.gov.in/Barytes/Pros%20license%20nt%20granted/Mahaboobnagar.pdf |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2013-02-28 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305164019/http://www.apmdc.ap.gov.in/Barytes/Pros%20license%20nt%20granted/Mahaboobnagar.pdf |url-status=dead }}</ref> ఇందనూర్ గ్రామ పంచాయతీ కోడ్ 574911.<ref>http://lgdirectory.gov.in/globalviewvillage.do?OWASP_CSRFTOKEN=OM20-DBLL-7B25-A0WM-091H-SSNS-E0YM-Q1CZ#{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''అక్షాంశ రేఖలు :''' 17°6'22"ఉత్తరం 77°37'39"తూర్పు == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు [[రావల్‌పల్లి (కోడంగల్)|రావల్పల్లిలో]] ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొడంగల్లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మహబూబ్ నగర్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[మహబూబ్ నగర్]]లో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల తాండూర్లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం కొడంగల్లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[మహబూబ్ నగర్]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. == పారిశుధ్యం == గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == ఇందనూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 20 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 45 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 32 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 182 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 299 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 461 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 20 హెక్టార్లు ==నీటిపారుదల సౌకర్యాలు== ఇందనూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * బావులు/బోరు బావులు: 20 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి== ఇందనూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. ===ప్రధాన పంటలు=== [[కంది]], [[మినుము]], [[వరి]], పత్తి ,పెసర ,కాయగూరలు ,జొన్నలు ==రాజకీయాలు== [[జూలై|december 11/25]]<nowiki/>న జరిగిన గ్రామపంచాయతి ఎన్నికలలో గ్రామ [[సర్పంచి]]గా Gaddam Narsamma ఎన్నికయ్యారు. ==మూలాలు== {{Reflist}} == వెలుపలి లంకెలు == {{కోడంగల్ మండలంలోని గ్రామాలు}} 3tcadftnf8z2op0yxdwg6kfi77tuwiy 0 27258 4890953 4208415 2026-06-25T12:59:12Z ~2026-36662-99 151121 /* పాత్రలు-పాత్రధారులు */ 4890953 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = సూత్రధారులు | image =Sutradharulu (1).jpg | image_size = | caption = | director = [[కె.విశ్వనాథ్]] | producer = | writer = కె.విశ్వనాథ్ (కథ, చిత్రానువాదం)<br>[[ఎం. వి. ఎస్. హరనాథ రావు]] (సంభాషణలు) | narrator = | starring = [[అక్కినేని నాగేశ్వరరావు]]<br />[[మాగంటి మురళీమోహన్]]<br />[[కైకాల సత్యనారాయణ]]<br />[[కె. ఆర్. విజయ]]<br />[[భానుచందర్]]<br />[[సుజాత]]<br />[[రమ్యకృష్ణ]]<br />[[సాక్షి రంగారావు]] | music = [[కె.వి. మహదేవన్]] | cinematography = [[మధు అంబట్]] | editing = | studio = | distributor = | released = {{film date|df=y|1989|5|4}} | runtime = | country = భారతదేశం | language = తెలుగు | budget = }} '''సూత్రధారులు''' 1989 లో [[కాశీనాధుని విశ్వనాథ్|కె. విశ్వనాథ్]] దర్శకత్వంలో వచ్చిన సినిమా. సుదర్శన్ సినీ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ బేనర్ పై సుధాకర్, కరుణాకర్ నిర్మించారు. గ్రామీణ నేపథ్యంలో హింసకు వ్యతిరేకంగా అల్లుకున్న కథ ఇది. [[అక్కినేని నాగేశ్వరరావు]], [[మురళీమోహన్ (నటుడు)|మురళీమోహన్]], [[కైకాల సత్యనారాయణ]], [[కె. ఆర్. విజయ]], [[సుజాత (నటి)|సుజాత]], [[భానుచందర్]], [[రమ్యకృష్ణ]] ప్రధాన నటులు. [[కె. వి. మహదేవన్]] సంగీతం అందించిన ఈ చిత్రంలోని పాటలు ప్రేక్షకాదరణ పొందాయి. ఈ సినిమాకు [[కె.వి. సత్యనారాయణ]] నృత్య దర్శకత్వం చేశాడు. == కథ == హనుమద్దాసు (అక్కినేని నాగేశ్వరరావు), అతని బావమరిది రంగదాసు (మురళీ మోహన్) [[హరిదాసు]]ల కుటుంబానికి చెందిన వారు. హనుమద్దాసు, దేవమ్మ ల కుమారుడు తిరుమల దాసు (భానుచందర్). రంగదాసు కూతురు సీతాలు (రమ్యకృష్ణ). నీలకంఠం (కైకాల సత్యనారాయణ) ఆ ఊరిలో ఒక కరుడు గట్టిన భూస్వామి. అదే ఊర్లో హరికథలు చెప్పే యశోదమ్మ (కె. ఆర్. విజయ)ను నీలకంఠం మానభంగం చేస్తాడు. ఎంతో మంచివాడైన సనాతన ధర్మములని ఆచరించే  తన భర్త భాగవతాచార్యులు (అశోక్ కుమార్)కి మానం పోయిన తాను సరిపోనని తన నుంచి దూరంగా వెళ్ళిపోవాలని నిర్ణయించుకుంటుంది. యశోదమ్మ తిరుమల దాసును తనతోబాటు తీసుకుని అతనికి మంచి చదువు చెప్పించడం కోసం పట్నం వచ్చేస్తుంది. ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత తిరుమల దాసు కలెక్టరుగా ఆ ఊరు వస్తాడు. హనుమద్దాసు పన్నిన వ్యూహం ప్రకారం తిరుమలదాసు గ్రామ ప్రజాలందరిలో ఐక్యత రేకెత్తించటానికి నీలకంఠం మాటలకు వత్తాసు పలుకుతూ అతని పక్కనే ఉంటాడు. సీతాలు, అతని కుటుంబ సభ్యులతో సహా ఊరందరూ అతని ప్రవర్తనకు ఆశ్చర్యపోతారు. ఈ కారణంగా సీతాలు, తిరుమలదాసుల ప్రేమలో విభేదాలు తలెత్తుతాయి. కానీ తరువాత ఆమె అసలు విషయం తెలుసుకుని తిరుమలదాసుకి దగ్గరవుతుంది. చివరికి, నీలకంఠం ప్రభుత్వ భూములు స్వాధీనం చేసుకోటానికి ప్రయత్నిస్తాడు. ఆ భూములు తమకే చెందాలని కొందరు భూస్వాములు తిరుమలదాసుకి లంచం ఇస్తారు. ఆ లంచం డబ్బుతో ఆ భూములని గ్రామస్తులకి చెందేటట్లు చేస్తాడు తిరుమలదాసు. దానితో నీలకంఠం గ్రామాన్ని నాశనం చేయటానికి మనుషులని పంపుతాడు. తిరుమలదాసు పోలీసుల సాయంతో ఆ ప్రయత్నాన్ని అడ్డుకుంటాడు. గ్రామస్తులంతా ఒక్కటై నీలకంఠాన్ని చంపటానికి బయలుదేరతారు. ఇంతలో హనుమత్ దాసు వారికి అడ్డుపడి సమస్యను పరిష్కరించడానికి హింస సరైన మార్గం కాదని వారిని శాంతింపజేస్తాడు. ఈ మధ్య, యశోదమ్మ తన భర్తతో కలిసిపోతుంది. చివరికి, నీలకంఠం కూడా తన తప్పును గ్రహించి, తన ఆయుధాలన్నింటినీ విడిచి మంచి వాడిగా మారిపోతాడు. ==పాత్రలు-పాత్రధారులు== * [[అక్కినేని నాగేశ్వరరావు]] - హనుమద్దాసు * [[భానుచందర్]] - తిరుమలదాసు * [[కైకాల సత్యనారాయణ]] - నీలకంఠయ్య * [[కె. ఆర్. విజయ]] - యశోదమ్మ * [[సుజాత]] - దేవమ్మ * [[రమ్య కృష్ణ]] - సీతాలు * [[మాగంటి మురళీమోహన్]] - రంగదాసు * అశోక్ రావు - ఆచార్యులు * [[సాక్షి రంగారావు]] * [[వంకాయల సత్యనారాయణ]] * [[కోట శంకరరావు]] * [[గోకిన రామారావు]] * [[పొట్టి ప్రసాద్]] * బడి తాతాజీ * [[శ్రీలక్ష్మి]] ==పాటలు== * ఆయతనవాన్ భవతీ ఏ యేవం వేదా :గానం - ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, [[శైలజ]], రచన:సాంప్రదాయం * కలలెందుకు కథలెందుకు, తలపెందుకు తపమెందుకు :గానం - ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, వాణీ జయరాం, రచన: చెంబోలు సీతారామశాస్త్రి * కొలిచీనందుకు నిన్ను కోదండరామా :గానం - [[ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] , రచన: సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి * జోలజోలమ్మ జోలా జేజేల జోలా, నీలా కన్నులకు నిత్యమల్లే పూల జోలా :గానం - ఎస్. పి. శైలజ, రచన: సి నారాయణ రెడ్డి * మహారాజ రాజశ్రీ మహనీయులందరికీ వందనాలు :గానం - ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, మనో, రచన:సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి * లాలేలో ఏలేలో రామాలాలోయిలాల అమ్మలాల, మూడు బురుజుల కోట ముత్యాల తోట :గానం - ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్. పి. శైలజ, రచన:సి.నారాయణ రెడ్డి * యదుకుల వాడలకు కృష్ణమూర్తి :గానం - [[ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం]]. రచన. సి నారాయణ రెడ్డి * శ్రీరస్తు శుభమస్తు :గానం - పి. సుశీల, కళ్యాణి , రచన: మాడుగుల నాగ ఫణి శర్మ ==పురస్కారాలు== * [[నంది పురస్కారాలు]] ** [[నంది ఉత్తమ ఆడియోగ్రాఫర్స్]]: ఎ.ఆర్. స్వామినాధన్ ** 1989 . ఉత్తమ తృతీయ చిత్రంగా కాంస్య నంది అవార్డు. ==బయటి లింకులు== * [http://www.imdb.com/title/tt0250759/ Sutradharulu film at IMDb.] * [https://web.archive.org/web/20100414191246/http://www.chitramala.com/audio-songs/sutradharulu-674.html Listen to the songs of Suthradharulu at Chitramala.com] * [http://telugu-good-lyrics.blogspot.com/2010/06/blog-post_8899.html For Sutradharulu lyrics] {{కాశీనాథుని విశ్వనాథ్}} [[వర్గం:నంది ఉత్తమ చిత్రాలు]] [[వర్గం:అక్కినేని నాగేశ్వరరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కె. విశ్వనాధ్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:సుజాత నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కె.ఆర్.విజయ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కోట శంకరరావు నటించిన సినిమాలు]] 1hk4jbv3zl7pbed8rk3uu6t1byblwgq 4890954 4890953 2026-06-25T13:00:17Z ~2026-36662-99 151121 /* పాత్రలు-పాత్రధారులు */ 4890954 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = సూత్రధారులు | image =Sutradharulu (1).jpg | image_size = | caption = | director = [[కె.విశ్వనాథ్]] | producer = | writer = కె.విశ్వనాథ్ (కథ, చిత్రానువాదం)<br>[[ఎం. వి. ఎస్. హరనాథ రావు]] (సంభాషణలు) | narrator = | starring = [[అక్కినేని నాగేశ్వరరావు]]<br />[[మాగంటి మురళీమోహన్]]<br />[[కైకాల సత్యనారాయణ]]<br />[[కె. ఆర్. విజయ]]<br />[[భానుచందర్]]<br />[[సుజాత]]<br />[[రమ్యకృష్ణ]]<br />[[సాక్షి రంగారావు]] | music = [[కె.వి. మహదేవన్]] | cinematography = [[మధు అంబట్]] | editing = | studio = | distributor = | released = {{film date|df=y|1989|5|4}} | runtime = | country = భారతదేశం | language = తెలుగు | budget = }} '''సూత్రధారులు''' 1989 లో [[కాశీనాధుని విశ్వనాథ్|కె. విశ్వనాథ్]] దర్శకత్వంలో వచ్చిన సినిమా. సుదర్శన్ సినీ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ బేనర్ పై సుధాకర్, కరుణాకర్ నిర్మించారు. గ్రామీణ నేపథ్యంలో హింసకు వ్యతిరేకంగా అల్లుకున్న కథ ఇది. [[అక్కినేని నాగేశ్వరరావు]], [[మురళీమోహన్ (నటుడు)|మురళీమోహన్]], [[కైకాల సత్యనారాయణ]], [[కె. ఆర్. విజయ]], [[సుజాత (నటి)|సుజాత]], [[భానుచందర్]], [[రమ్యకృష్ణ]] ప్రధాన నటులు. [[కె. వి. మహదేవన్]] సంగీతం అందించిన ఈ చిత్రంలోని పాటలు ప్రేక్షకాదరణ పొందాయి. ఈ సినిమాకు [[కె.వి. సత్యనారాయణ]] నృత్య దర్శకత్వం చేశాడు. == కథ == హనుమద్దాసు (అక్కినేని నాగేశ్వరరావు), అతని బావమరిది రంగదాసు (మురళీ మోహన్) [[హరిదాసు]]ల కుటుంబానికి చెందిన వారు. హనుమద్దాసు, దేవమ్మ ల కుమారుడు తిరుమల దాసు (భానుచందర్). రంగదాసు కూతురు సీతాలు (రమ్యకృష్ణ). నీలకంఠం (కైకాల సత్యనారాయణ) ఆ ఊరిలో ఒక కరుడు గట్టిన భూస్వామి. అదే ఊర్లో హరికథలు చెప్పే యశోదమ్మ (కె. ఆర్. విజయ)ను నీలకంఠం మానభంగం చేస్తాడు. ఎంతో మంచివాడైన సనాతన ధర్మములని ఆచరించే  తన భర్త భాగవతాచార్యులు (అశోక్ కుమార్)కి మానం పోయిన తాను సరిపోనని తన నుంచి దూరంగా వెళ్ళిపోవాలని నిర్ణయించుకుంటుంది. యశోదమ్మ తిరుమల దాసును తనతోబాటు తీసుకుని అతనికి మంచి చదువు చెప్పించడం కోసం పట్నం వచ్చేస్తుంది. ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత తిరుమల దాసు కలెక్టరుగా ఆ ఊరు వస్తాడు. హనుమద్దాసు పన్నిన వ్యూహం ప్రకారం తిరుమలదాసు గ్రామ ప్రజాలందరిలో ఐక్యత రేకెత్తించటానికి నీలకంఠం మాటలకు వత్తాసు పలుకుతూ అతని పక్కనే ఉంటాడు. సీతాలు, అతని కుటుంబ సభ్యులతో సహా ఊరందరూ అతని ప్రవర్తనకు ఆశ్చర్యపోతారు. ఈ కారణంగా సీతాలు, తిరుమలదాసుల ప్రేమలో విభేదాలు తలెత్తుతాయి. కానీ తరువాత ఆమె అసలు విషయం తెలుసుకుని తిరుమలదాసుకి దగ్గరవుతుంది. చివరికి, నీలకంఠం ప్రభుత్వ భూములు స్వాధీనం చేసుకోటానికి ప్రయత్నిస్తాడు. ఆ భూములు తమకే చెందాలని కొందరు భూస్వాములు తిరుమలదాసుకి లంచం ఇస్తారు. ఆ లంచం డబ్బుతో ఆ భూములని గ్రామస్తులకి చెందేటట్లు చేస్తాడు తిరుమలదాసు. దానితో నీలకంఠం గ్రామాన్ని నాశనం చేయటానికి మనుషులని పంపుతాడు. తిరుమలదాసు పోలీసుల సాయంతో ఆ ప్రయత్నాన్ని అడ్డుకుంటాడు. గ్రామస్తులంతా ఒక్కటై నీలకంఠాన్ని చంపటానికి బయలుదేరతారు. ఇంతలో హనుమత్ దాసు వారికి అడ్డుపడి సమస్యను పరిష్కరించడానికి హింస సరైన మార్గం కాదని వారిని శాంతింపజేస్తాడు. ఈ మధ్య, యశోదమ్మ తన భర్తతో కలిసిపోతుంది. చివరికి, నీలకంఠం కూడా తన తప్పును గ్రహించి, తన ఆయుధాలన్నింటినీ విడిచి మంచి వాడిగా మారిపోతాడు. ==పాత్రలు-పాత్రధారులు== * [[అక్కినేని నాగేశ్వరరావు]] - హనుమద్దాసు * [[భానుచందర్]] - తిరుమలదాసు * [[కైకాల సత్యనారాయణ]] - నీలకంఠయ్య * [[కె. ఆర్. విజయ]] - యశోదమ్మ * [[సుజాత]] - దేవమ్మ * [[రమ్య కృష్ణ]] - సీతాలు * [[మాగంటి మురళీమోహన్]] - రంగదాసు * అశోక్ రావు - ఆచార్యులు * [[సాక్షి రంగారావు]] * [[వంకాయల సత్యనారాయణ]] * [[కోట శంకరరావు]] * [[గోకిన రామారావు]] * [[పొట్టి ప్రసాద్]] * బడి తాతాజీ * మురళీ కృష్ణ మద్దాలి * [[శ్రీలక్ష్మి]] ==పాటలు== * ఆయతనవాన్ భవతీ ఏ యేవం వేదా :గానం - ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, [[శైలజ]], రచన:సాంప్రదాయం * కలలెందుకు కథలెందుకు, తలపెందుకు తపమెందుకు :గానం - ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, వాణీ జయరాం, రచన: చెంబోలు సీతారామశాస్త్రి * కొలిచీనందుకు నిన్ను కోదండరామా :గానం - [[ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] , రచన: సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి * జోలజోలమ్మ జోలా జేజేల జోలా, నీలా కన్నులకు నిత్యమల్లే పూల జోలా :గానం - ఎస్. పి. శైలజ, రచన: సి నారాయణ రెడ్డి * మహారాజ రాజశ్రీ మహనీయులందరికీ వందనాలు :గానం - ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, మనో, రచన:సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి * లాలేలో ఏలేలో రామాలాలోయిలాల అమ్మలాల, మూడు బురుజుల కోట ముత్యాల తోట :గానం - ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్. పి. శైలజ, రచన:సి.నారాయణ రెడ్డి * యదుకుల వాడలకు కృష్ణమూర్తి :గానం - [[ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం]]. రచన. సి నారాయణ రెడ్డి * శ్రీరస్తు శుభమస్తు :గానం - పి. సుశీల, కళ్యాణి , రచన: మాడుగుల నాగ ఫణి శర్మ ==పురస్కారాలు== * [[నంది పురస్కారాలు]] ** [[నంది ఉత్తమ ఆడియోగ్రాఫర్స్]]: ఎ.ఆర్. స్వామినాధన్ ** 1989 . ఉత్తమ తృతీయ చిత్రంగా కాంస్య నంది అవార్డు. ==బయటి లింకులు== * [http://www.imdb.com/title/tt0250759/ Sutradharulu film at IMDb.] * [https://web.archive.org/web/20100414191246/http://www.chitramala.com/audio-songs/sutradharulu-674.html Listen to the songs of Suthradharulu at Chitramala.com] * [http://telugu-good-lyrics.blogspot.com/2010/06/blog-post_8899.html For Sutradharulu lyrics] {{కాశీనాథుని విశ్వనాథ్}} [[వర్గం:నంది ఉత్తమ చిత్రాలు]] [[వర్గం:అక్కినేని నాగేశ్వరరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కె. విశ్వనాధ్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:సుజాత నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కె.ఆర్.విజయ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కోట శంకరరావు నటించిన సినిమాలు]] 7bu68uc6878z51ex4eewqjxnmmfz8yj 0 27281 4891239 4845440 2026-06-26T11:21:41Z ~2026-36861-34 151170 /* తారాగణం */ 4891239 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = స్వయంకృషి |image = swayamkrushi.jpg |starring = [[చిరంజీవి]],<br>[[విజయశాంతి]] |writer= [[కె.విశ్వనాథ్]] (కథ, స్క్రీన్ ప్లే), [[జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి (దర్శకుడు)|జంధ్యాల]] (మాటలు) |director = [[కె.విశ్వనాథ్]] |producer = [[ఏడిద నాగేశ్వరరావు]], [[ఏడిద రాజా]] | |distributor = |released = {{Film date|1987|9|3|df=yes}} | |runtime = 164 నిమిషాలు | |language = తెలుగు |music = [[రమేష్ నాయుడు]]| |playback_singer = [[ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం]],<br>[[ఎస్.జానకి]],<br>[[ఎస్.పి.శైలజ]] | |cinematography = [[లోక్ సింగ్]] | |editing = జి. జి. కృష్ణారావు |studio= [[పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్]]| |awards = నంది పురస్కారం (చిరంజీవి), విజయశాంతి (ఫిల్మ్ ఫేర్ సౌత్) |budget = }} '''స్వయంకృషి''' 1987లో కె. విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన ఒక [[తెలుగు సినిమా]]. శ్రమలోని ఔన్నత్యం (డిగ్నిటీ ఆఫ్ లేబర్) ఈ సినిమాలో ప్రధానాంశంగా కనిపిస్తుంది. సున్నితమైన పాత్రలో [[చిరంజీవి]] నటించిన ఈ సినిమా మంచి విజయం సాధించి ప్రేక్షకుల, విమర్శకుల మెప్పును పొందింది. కథలో ఇమిడేలాగా ప్రేమ పాటలు, ఫైట్లు కూడా చిత్రానికి మంచి బలాన్ని చేకూర్చాయి.<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/ACHR|title=Swayam Krushi (1987)|website=Indiancine.ma|access-date=2021-06-10}}</ref> ఈ సినిమాలో నటనకు గాను చిరంజీవి ఉత్తమ నటుడిగా నంది పురస్కారం లభించగా, విజయశాంతికి ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం లభించింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు ==సంక్షిప్త కథ== చదువురాని సాంబయ్య చెప్పులు కుట్టుకుంటూ చనిపోయిన తన చెల్లెలి కొడుకు చిన్నాని పెంచుతుంటాడు. చిన్నతనంలో తన చెల్లెలితో పాటు తనలాగే అనాథ అయిన శారదను చదివిస్తాడు. ఆమెను పెళ్ళి చేసుకోవాలని ఆశ పడతాడు కానీ ఆమె భాస్కర్ అనే వేరే వ్యక్తిని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. ఎప్పటి నుంచో సాంబయ్యను ఇష్టపడుతున్న గంగ సాంబయ్యకి తన మేనల్లుడి మీదున్న ప్రేమతో పిల్లలు పుట్టకుండా ఆపరేషన్ చేయించుకుని మరీ అతన్ని పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. సాంబయ్య కష్టపడి పైకొచ్చి పెద్ద వ్యాపారవేత్త అవుతాడు. చదువు విలువ తెలిసిన సాంబయ్య గంగను చదువుకోమని బలవంతం చేస్తుంటాడు. ధనిక జీవితానికి అలవాటు పడిన చిన్నా తనకు చెప్పులు తుడుచుకోవడం, స్కూల్ బ్యాగ్ మోయడం వంటి కాయకష్టపు పనులంటే అసహ్యమని మొరాయిస్తుంటాడు. చిన్నాకు జన్మనిచ్చిన తండ్రి గోవింద్ (చరణ్ రాజ్), శారద భర్త (బెనర్జీ) కలిసి సాంబయ్య ఇంటిలో కలతలు సృష్టించి అతని ఆస్తిని కాజేయడానికి, అతనిపై పగ తీర్చుకోవడానికి ప్లాన్ వేస్తారు. చివరికి చిన్నాను కాపాడుకోవడం కోసం ఆస్తి మొత్తాన్ని చిన్నా పేరుమీద వ్రాసి (ప్రత్యర్ధులకు అప్పగించి) సాంబయ్య, గంగ మళ్ళీ చెట్టుకింద చెప్పులు కుట్టుకొనే వృత్తి చేపడతారు. తన తప్పు తెలుసుకొన్న చిన్నా ఆ ఎదురు చెట్టు క్రింద చెప్పులు కుట్టడానికి కూర్చుంటాడు. ==తారాగణం== *[[చిరంజీవి]] - సాంబయ్య *[[విజయశాంతి]] - గంగ *[[సుమలత]] - శారద *మాస్టర్ అర్జున్ - చిన్న *[[చరణ్‌రాజ్]] - గోవింద్ *[[సర్వదమన్ బెనర్జీ]] - భాస్కర్ *[[జె.వి. సోమయాజులు]] *[[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] *[[అనిత]] *[[మల్లికార్జున రావు]] *[[హేమసుందర్]] బ్యాంక్ మేనేజర్ *[[సంయుక్త]] బ్యాంక్ మేనేజర్ కూతురు *[[ఎస్.కె. మిశ్రో]] * [[ఎం. వి. ఎస్. హరనాథ రావు]] - గంగ తండ్రి * [[చంద్రమౌళి (నటుడు)|చంద్రమౌళి]] . == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: కాశీనాధుని విశ్వనాథ్ * కథ, చిత్రానువాదం: కె.విశ్వనాధ్ * సంగీతం: పసుపులేటి రమేష్ నాయుడు * సంభాషణలు: జంధ్యాల * గీత రచయితలు: చెంబోలు(సిరివెన్నెల) సీతారామశాస్త్రి, సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి * నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల శైలజ, బాలసుబ్రహ్మణ్యం, శిష్ట్లా జానకి * ఫోటోగ్రఫి: లోక్ సింగ్ * కూర్పు: జి.జి.కృష్ణారావు * నిర్మాతలు: ఏడిద నాగేశ్వరరావు, ఏడిద రాజా * నిర్మాణ సంస్థ: పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్ * విడుదల:03:09:1987. == విడుదల, ఫలితం == ఈ సినిమా సెప్టెంబరు 3, 1987 న విడుదలై మంచి విజయాన్ని సొంతం చేసుకుంది. 26 సినిమా హాళ్ళలో 100 రోజులు ఆడింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు.<ref name="news18"/> ==విశేషాలు== * [[చిరంజీవి]]కి అప్పటికి ఉన్న ఇమేజికి ఈ చిత్రం లో ని పాత్ర ఒక ప్రయోగం, సాహసం. * '''అట్టా సూడమాకయ్యా''' అని [[విజయశాంతి]] బుంగమూతి పెట్టి శృంగార రసం ఒలికించటం ఈ చిత్రంలో ఒక విశేషం. ==అవార్డులు== {{awards table}} |- | 1987 | [[చిరంజీవి]] | [[నంది ఉత్తమ నటులు]] | {{won}} |- | 1987 | [[విజయశాంతి]] | దక్షిణాది ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం | {{won}}<ref name="news18">{{Cite web|date=2023-02-03|title=K Viswanath’s Swayam Krushi, A Crucial Film For Chiranjeevi’s Career|url=https://www.news18.com/news/movies/k-viswanaths-swayam-krushi-a-crucial-film-for-chiranjeevis-career-6988831.html|access-date=2024-02-16|website=News18|language=en}}</ref> |} ==ప్రభావం== [[ఫైలు:Svayamkrushi shoe bag mender.JPG|thumb|231x231px|పైన సినిమా పోస్టరులో చిరంజీవి ఉన్న పోజుకు, ఈ దుకాణం పేరు క్రింద వ్యక్తి చెప్పులు కుడుతున్న దృశ్యానికి సారూప్యాన్ని గమనించవచ్చును]] ఈ సినిమా ప్రభావంతో [[ఏలూరు]]లో ఒక ఫుట్‌పాత్‌పై బ్యాగులు, చెప్పులు కుట్టే కార్మికుడు తన దుకాణానికి "స్వయంకృషి" అని పేరు పెట్టుకొన్నాడు. ==సంగీతం== {{Tracklist | headline = పాటలు | extra_column = గానం | all_music = [[రమేష్ నాయుడు]] | all_lyrics = [[సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి]], [[సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి]] | lyrics_credits = | title1 = సిన్ని సిన్ని కోరికలడగ | lyrics1 = | extra1 = [[ఎస్.జానకి]] | title2 = పారాహుషార్ | lyrics2 = | extra2 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి | title3 = సిగ్గూ పూబంతి | lyrics3 = | extra3 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి, ఎస్.పి.శైలజ | title4 = హలో హలో డార్లింగ్ | lyrics4 = | extra4 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి }} ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{imdb title|0246262}} *[https://web.archive.org/web/20090212184219/http://idlebrain.com/nosta/swayamkrushi.html Nostalgia: article at idlebrain.com] {{కాశీనాథుని విశ్వనాథ్}} [[వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:కె. విశ్వనాధ్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:పి.ఎల్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] ewguljm18r9v7no8ud4u5rl6izrm0oo 4891240 4891239 2026-06-26T11:25:21Z ~2026-36861-34 151170 /* తారాగణం */ 4891240 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = స్వయంకృషి |image = swayamkrushi.jpg |starring = [[చిరంజీవి]],<br>[[విజయశాంతి]] |writer= [[కె.విశ్వనాథ్]] (కథ, స్క్రీన్ ప్లే), [[జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి (దర్శకుడు)|జంధ్యాల]] (మాటలు) |director = [[కె.విశ్వనాథ్]] |producer = [[ఏడిద నాగేశ్వరరావు]], [[ఏడిద రాజా]] | |distributor = |released = {{Film date|1987|9|3|df=yes}} | |runtime = 164 నిమిషాలు | |language = తెలుగు |music = [[రమేష్ నాయుడు]]| |playback_singer = [[ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం]],<br>[[ఎస్.జానకి]],<br>[[ఎస్.పి.శైలజ]] | |cinematography = [[లోక్ సింగ్]] | |editing = జి. జి. కృష్ణారావు |studio= [[పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్]]| |awards = నంది పురస్కారం (చిరంజీవి), విజయశాంతి (ఫిల్మ్ ఫేర్ సౌత్) |budget = }} '''స్వయంకృషి''' 1987లో కె. విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన ఒక [[తెలుగు సినిమా]]. శ్రమలోని ఔన్నత్యం (డిగ్నిటీ ఆఫ్ లేబర్) ఈ సినిమాలో ప్రధానాంశంగా కనిపిస్తుంది. సున్నితమైన పాత్రలో [[చిరంజీవి]] నటించిన ఈ సినిమా మంచి విజయం సాధించి ప్రేక్షకుల, విమర్శకుల మెప్పును పొందింది. కథలో ఇమిడేలాగా ప్రేమ పాటలు, ఫైట్లు కూడా చిత్రానికి మంచి బలాన్ని చేకూర్చాయి.<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/ACHR|title=Swayam Krushi (1987)|website=Indiancine.ma|access-date=2021-06-10}}</ref> ఈ సినిమాలో నటనకు గాను చిరంజీవి ఉత్తమ నటుడిగా నంది పురస్కారం లభించగా, విజయశాంతికి ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం లభించింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు ==సంక్షిప్త కథ== చదువురాని సాంబయ్య చెప్పులు కుట్టుకుంటూ చనిపోయిన తన చెల్లెలి కొడుకు చిన్నాని పెంచుతుంటాడు. చిన్నతనంలో తన చెల్లెలితో పాటు తనలాగే అనాథ అయిన శారదను చదివిస్తాడు. ఆమెను పెళ్ళి చేసుకోవాలని ఆశ పడతాడు కానీ ఆమె భాస్కర్ అనే వేరే వ్యక్తిని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. ఎప్పటి నుంచో సాంబయ్యను ఇష్టపడుతున్న గంగ సాంబయ్యకి తన మేనల్లుడి మీదున్న ప్రేమతో పిల్లలు పుట్టకుండా ఆపరేషన్ చేయించుకుని మరీ అతన్ని పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. సాంబయ్య కష్టపడి పైకొచ్చి పెద్ద వ్యాపారవేత్త అవుతాడు. చదువు విలువ తెలిసిన సాంబయ్య గంగను చదువుకోమని బలవంతం చేస్తుంటాడు. ధనిక జీవితానికి అలవాటు పడిన చిన్నా తనకు చెప్పులు తుడుచుకోవడం, స్కూల్ బ్యాగ్ మోయడం వంటి కాయకష్టపు పనులంటే అసహ్యమని మొరాయిస్తుంటాడు. చిన్నాకు జన్మనిచ్చిన తండ్రి గోవింద్ (చరణ్ రాజ్), శారద భర్త (బెనర్జీ) కలిసి సాంబయ్య ఇంటిలో కలతలు సృష్టించి అతని ఆస్తిని కాజేయడానికి, అతనిపై పగ తీర్చుకోవడానికి ప్లాన్ వేస్తారు. చివరికి చిన్నాను కాపాడుకోవడం కోసం ఆస్తి మొత్తాన్ని చిన్నా పేరుమీద వ్రాసి (ప్రత్యర్ధులకు అప్పగించి) సాంబయ్య, గంగ మళ్ళీ చెట్టుకింద చెప్పులు కుట్టుకొనే వృత్తి చేపడతారు. తన తప్పు తెలుసుకొన్న చిన్నా ఆ ఎదురు చెట్టు క్రింద చెప్పులు కుట్టడానికి కూర్చుంటాడు. ==తారాగణం== *[[చిరంజీవి]] - సాంబయ్య *[[విజయశాంతి]] - గంగ *[[సుమలత]] - శారద *మాస్టర్ అర్జున్ - చిన్న *[[చరణ్‌రాజ్]] - గోవింద్ *[[సర్వదమన్ బెనర్జీ]] - భాస్కర్ *[[జె.వి. సోమయాజులు]] *[[డబ్బింగ్ జానకి]] *[[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] *[[అనిత]] *[[మల్లికార్జున రావు]] *[[హేమసుందర్]] బ్యాంక్ మేనేజర్ *[[సంయుక్త]] బ్యాంక్ మేనేజర్ కూతురు *[[ఎస్.కె. మిశ్రో]] * [[ఎం. వి. ఎస్. హరనాథ రావు]] - గంగ తండ్రి * [[చంద్రమౌళి (నటుడు)|చంద్రమౌళి]] . == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: కాశీనాధుని విశ్వనాథ్ * కథ, చిత్రానువాదం: కె.విశ్వనాధ్ * సంగీతం: పసుపులేటి రమేష్ నాయుడు * సంభాషణలు: జంధ్యాల * గీత రచయితలు: చెంబోలు(సిరివెన్నెల) సీతారామశాస్త్రి, సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి * నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల శైలజ, బాలసుబ్రహ్మణ్యం, శిష్ట్లా జానకి * ఫోటోగ్రఫి: లోక్ సింగ్ * కూర్పు: జి.జి.కృష్ణారావు * నిర్మాతలు: ఏడిద నాగేశ్వరరావు, ఏడిద రాజా * నిర్మాణ సంస్థ: పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్ * విడుదల:03:09:1987. == విడుదల, ఫలితం == ఈ సినిమా సెప్టెంబరు 3, 1987 న విడుదలై మంచి విజయాన్ని సొంతం చేసుకుంది. 26 సినిమా హాళ్ళలో 100 రోజులు ఆడింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు.<ref name="news18"/> ==విశేషాలు== * [[చిరంజీవి]]కి అప్పటికి ఉన్న ఇమేజికి ఈ చిత్రం లో ని పాత్ర ఒక ప్రయోగం, సాహసం. * '''అట్టా సూడమాకయ్యా''' అని [[విజయశాంతి]] బుంగమూతి పెట్టి శృంగార రసం ఒలికించటం ఈ చిత్రంలో ఒక విశేషం. ==అవార్డులు== {{awards table}} |- | 1987 | [[చిరంజీవి]] | [[నంది ఉత్తమ నటులు]] | {{won}} |- | 1987 | [[విజయశాంతి]] | దక్షిణాది ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం | {{won}}<ref name="news18">{{Cite web|date=2023-02-03|title=K Viswanath’s Swayam Krushi, A Crucial Film For Chiranjeevi’s Career|url=https://www.news18.com/news/movies/k-viswanaths-swayam-krushi-a-crucial-film-for-chiranjeevis-career-6988831.html|access-date=2024-02-16|website=News18|language=en}}</ref> |} ==ప్రభావం== [[ఫైలు:Svayamkrushi shoe bag mender.JPG|thumb|231x231px|పైన సినిమా పోస్టరులో చిరంజీవి ఉన్న పోజుకు, ఈ దుకాణం పేరు క్రింద వ్యక్తి చెప్పులు కుడుతున్న దృశ్యానికి సారూప్యాన్ని గమనించవచ్చును]] ఈ సినిమా ప్రభావంతో [[ఏలూరు]]లో ఒక ఫుట్‌పాత్‌పై బ్యాగులు, చెప్పులు కుట్టే కార్మికుడు తన దుకాణానికి "స్వయంకృషి" అని పేరు పెట్టుకొన్నాడు. ==సంగీతం== {{Tracklist | headline = పాటలు | extra_column = గానం | all_music = [[రమేష్ నాయుడు]] | all_lyrics = [[సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి]], [[సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి]] | lyrics_credits = | title1 = సిన్ని సిన్ని కోరికలడగ | lyrics1 = | extra1 = [[ఎస్.జానకి]] | title2 = పారాహుషార్ | lyrics2 = | extra2 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి | title3 = సిగ్గూ పూబంతి | lyrics3 = | extra3 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి, ఎస్.పి.శైలజ | title4 = హలో హలో డార్లింగ్ | lyrics4 = | extra4 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి }} ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{imdb title|0246262}} *[https://web.archive.org/web/20090212184219/http://idlebrain.com/nosta/swayamkrushi.html Nostalgia: article at idlebrain.com] {{కాశీనాథుని విశ్వనాథ్}} [[వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:కె. విశ్వనాధ్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:పి.ఎల్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] 204s74e6nubfdzh188owzpqw0wx9gpo 4891241 4891240 2026-06-26T11:26:15Z ~2026-36861-34 151170 4891241 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = స్వయంకృషి |image = swayamkrushi.jpg |starring = [[చిరంజీవి]],<br>[[విజయశాంతి]] |writer= [[కె.విశ్వనాథ్]] (కథ, స్క్రీన్ ప్లే), [[జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి (దర్శకుడు)|జంధ్యాల]] (మాటలు) |director = [[కె.విశ్వనాథ్]] |producer = [[ఏడిద నాగేశ్వరరావు]], [[ఏడిద రాజా]] | |distributor = |released = {{Film date|1987|9|3|df=yes}} | |runtime = 164 నిమిషాలు | |language = తెలుగు |music = [[రమేష్ నాయుడు]]| |playback_singer = [[ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం]],<br>[[ఎస్.జానకి]],<br>[[ఎస్.పి.శైలజ]] | |cinematography = [[లోక్ సింగ్]] | |editing = జి. జి. కృష్ణారావు |studio= [[పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్]]| |awards = నంది పురస్కారం (చిరంజీవి), విజయశాంతి (ఫిల్మ్ ఫేర్ సౌత్) |budget = }} '''స్వయంకృషి''' 1987లో కె. విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన ఒక [[తెలుగు సినిమా]]. శ్రమలోని ఔన్నత్యం (డిగ్నిటీ ఆఫ్ లేబర్) ఈ సినిమాలో ప్రధానాంశంగా కనిపిస్తుంది. సున్నితమైన పాత్రలో [[చిరంజీవి]] నటించిన ఈ సినిమా మంచి విజయం సాధించి ప్రేక్షకుల, విమర్శకుల మెప్పును పొందింది. కథలో ఇమిడేలాగా ప్రేమ పాటలు, ఫైట్లు కూడా చిత్రానికి మంచి బలాన్ని చేకూర్చాయి.<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/ACHR|title=Swayam Krushi (1987)|website=Indiancine.ma|access-date=2021-06-10}}</ref> ఈ సినిమాలో నటనకు గాను చిరంజీవి ఉత్తమ నటుడిగా నంది పురస్కారం లభించగా, విజయశాంతికి ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం లభించింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు ==సంక్షిప్త కథ== చదువురాని సాంబయ్య చెప్పులు కుట్టుకుంటూ చనిపోయిన తన చెల్లెలి కొడుకు చిన్నాని పెంచుతుంటాడు. చిన్నతనంలో తన చెల్లెలితో పాటు తనలాగే అనాథ అయిన శారదను చదివిస్తాడు. ఆమెను పెళ్ళి చేసుకోవాలని ఆశ పడతాడు కానీ ఆమె భాస్కర్ అనే వేరే వ్యక్తిని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. ఎప్పటి నుంచో సాంబయ్యను ఇష్టపడుతున్న గంగ సాంబయ్యకి తన మేనల్లుడి మీదున్న ప్రేమతో పిల్లలు పుట్టకుండా ఆపరేషన్ చేయించుకుని మరీ అతన్ని పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. సాంబయ్య కష్టపడి పైకొచ్చి పెద్ద వ్యాపారవేత్త అవుతాడు. చదువు విలువ తెలిసిన సాంబయ్య గంగను చదువుకోమని బలవంతం చేస్తుంటాడు. ధనిక జీవితానికి అలవాటు పడిన చిన్నా తనకు చెప్పులు తుడుచుకోవడం, స్కూల్ బ్యాగ్ మోయడం వంటి కాయకష్టపు పనులంటే అసహ్యమని మొరాయిస్తుంటాడు. చిన్నాకు జన్మనిచ్చిన తండ్రి గోవింద్ (చరణ్ రాజ్), శారద భర్త (బెనర్జీ) కలిసి సాంబయ్య ఇంటిలో కలతలు సృష్టించి అతని ఆస్తిని కాజేయడానికి, అతనిపై పగ తీర్చుకోవడానికి ప్లాన్ వేస్తారు. చివరికి చిన్నాను కాపాడుకోవడం కోసం ఆస్తి మొత్తాన్ని చిన్నా పేరుమీద వ్రాసి (ప్రత్యర్ధులకు అప్పగించి) సాంబయ్య, గంగ మళ్ళీ చెట్టుకింద చెప్పులు కుట్టుకొనే వృత్తి చేపడతారు. తన తప్పు తెలుసుకొన్న చిన్నా ఆ ఎదురు చెట్టు క్రింద చెప్పులు కుట్టడానికి కూర్చుంటాడు. ==తారాగణం== *[[చిరంజీవి]] - సాంబయ్య *[[విజయశాంతి]] - గంగ *[[సుమలత]] - శారద *మాస్టర్ అర్జున్ - చిన్న *[[చరణ్‌రాజ్]] - గోవింద్ *[[సర్వదమన్ బెనర్జీ]] - భాస్కర్ *[[జె.వి. సోమయాజులు]] మాస్టారు *[[డబ్బింగ్ జానకి]] *[[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] *[[అనిత]] *[[మల్లికార్జున రావు]] *[[హేమసుందర్]] బ్యాంక్ మేనేజర్ *[[సంయుక్త]] బ్యాంక్ మేనేజర్ కూతురు *[[ఎస్.కె. మిశ్రో]] * [[ఎం. వి. ఎస్. హరనాథ రావు]] - గంగ తండ్రి * [[చంద్రమౌళి (నటుడు)|చంద్రమౌళి]] . == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: కాశీనాధుని విశ్వనాథ్ * కథ, చిత్రానువాదం: కె.విశ్వనాధ్ * సంగీతం: పసుపులేటి రమేష్ నాయుడు * సంభాషణలు: జంధ్యాల * గీత రచయితలు: చెంబోలు(సిరివెన్నెల) సీతారామశాస్త్రి, సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి * నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల శైలజ, బాలసుబ్రహ్మణ్యం, శిష్ట్లా జానకి * ఫోటోగ్రఫి: లోక్ సింగ్ * కూర్పు: జి.జి.కృష్ణారావు * నిర్మాతలు: ఏడిద నాగేశ్వరరావు, ఏడిద రాజా * నిర్మాణ సంస్థ: పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్ * విడుదల:03:09:1987. == విడుదల, ఫలితం == ఈ సినిమా సెప్టెంబరు 3, 1987 న విడుదలై మంచి విజయాన్ని సొంతం చేసుకుంది. 26 సినిమా హాళ్ళలో 100 రోజులు ఆడింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు.<ref name="news18"/> ==విశేషాలు== * [[చిరంజీవి]]కి అప్పటికి ఉన్న ఇమేజికి ఈ చిత్రం లో ని పాత్ర ఒక ప్రయోగం, సాహసం. * '''అట్టా సూడమాకయ్యా''' అని [[విజయశాంతి]] బుంగమూతి పెట్టి శృంగార రసం ఒలికించటం ఈ చిత్రంలో ఒక విశేషం. ==అవార్డులు== {{awards table}} |- | 1987 | [[చిరంజీవి]] | [[నంది ఉత్తమ నటులు]] | {{won}} |- | 1987 | [[విజయశాంతి]] | దక్షిణాది ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం | {{won}}<ref name="news18">{{Cite web|date=2023-02-03|title=K Viswanath’s Swayam Krushi, A Crucial Film For Chiranjeevi’s Career|url=https://www.news18.com/news/movies/k-viswanaths-swayam-krushi-a-crucial-film-for-chiranjeevis-career-6988831.html|access-date=2024-02-16|website=News18|language=en}}</ref> |} ==ప్రభావం== [[ఫైలు:Svayamkrushi shoe bag mender.JPG|thumb|231x231px|పైన సినిమా పోస్టరులో చిరంజీవి ఉన్న పోజుకు, ఈ దుకాణం పేరు క్రింద వ్యక్తి చెప్పులు కుడుతున్న దృశ్యానికి సారూప్యాన్ని గమనించవచ్చును]] ఈ సినిమా ప్రభావంతో [[ఏలూరు]]లో ఒక ఫుట్‌పాత్‌పై బ్యాగులు, చెప్పులు కుట్టే కార్మికుడు తన దుకాణానికి "స్వయంకృషి" అని పేరు పెట్టుకొన్నాడు. ==సంగీతం== {{Tracklist | headline = పాటలు | extra_column = గానం | all_music = [[రమేష్ నాయుడు]] | all_lyrics = [[సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి]], [[సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి]] | lyrics_credits = | title1 = సిన్ని సిన్ని కోరికలడగ | lyrics1 = | extra1 = [[ఎస్.జానకి]] | title2 = పారాహుషార్ | lyrics2 = | extra2 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి | title3 = సిగ్గూ పూబంతి | lyrics3 = | extra3 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి, ఎస్.పి.శైలజ | title4 = హలో హలో డార్లింగ్ | lyrics4 = | extra4 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి }} ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{imdb title|0246262}} *[https://web.archive.org/web/20090212184219/http://idlebrain.com/nosta/swayamkrushi.html Nostalgia: article at idlebrain.com] {{కాశీనాథుని విశ్వనాథ్}} [[వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:కె. విశ్వనాధ్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:పి.ఎల్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] 1g7g70td6i5hbwz9qy0lacgb6spkw0g 4891244 4891241 2026-06-26T11:45:52Z ~2026-36861-34 151170 /* విశేషాలు */ 4891244 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = స్వయంకృషి |image = swayamkrushi.jpg |starring = [[చిరంజీవి]],<br>[[విజయశాంతి]] |writer= [[కె.విశ్వనాథ్]] (కథ, స్క్రీన్ ప్లే), [[జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి (దర్శకుడు)|జంధ్యాల]] (మాటలు) |director = [[కె.విశ్వనాథ్]] |producer = [[ఏడిద నాగేశ్వరరావు]], [[ఏడిద రాజా]] | |distributor = |released = {{Film date|1987|9|3|df=yes}} | |runtime = 164 నిమిషాలు | |language = తెలుగు |music = [[రమేష్ నాయుడు]]| |playback_singer = [[ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం]],<br>[[ఎస్.జానకి]],<br>[[ఎస్.పి.శైలజ]] | |cinematography = [[లోక్ సింగ్]] | |editing = జి. జి. కృష్ణారావు |studio= [[పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్]]| |awards = నంది పురస్కారం (చిరంజీవి), విజయశాంతి (ఫిల్మ్ ఫేర్ సౌత్) |budget = }} '''స్వయంకృషి''' 1987లో కె. విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన ఒక [[తెలుగు సినిమా]]. శ్రమలోని ఔన్నత్యం (డిగ్నిటీ ఆఫ్ లేబర్) ఈ సినిమాలో ప్రధానాంశంగా కనిపిస్తుంది. సున్నితమైన పాత్రలో [[చిరంజీవి]] నటించిన ఈ సినిమా మంచి విజయం సాధించి ప్రేక్షకుల, విమర్శకుల మెప్పును పొందింది. కథలో ఇమిడేలాగా ప్రేమ పాటలు, ఫైట్లు కూడా చిత్రానికి మంచి బలాన్ని చేకూర్చాయి.<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/ACHR|title=Swayam Krushi (1987)|website=Indiancine.ma|access-date=2021-06-10}}</ref> ఈ సినిమాలో నటనకు గాను చిరంజీవి ఉత్తమ నటుడిగా నంది పురస్కారం లభించగా, విజయశాంతికి ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం లభించింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు ==సంక్షిప్త కథ== చదువురాని సాంబయ్య చెప్పులు కుట్టుకుంటూ చనిపోయిన తన చెల్లెలి కొడుకు చిన్నాని పెంచుతుంటాడు. చిన్నతనంలో తన చెల్లెలితో పాటు తనలాగే అనాథ అయిన శారదను చదివిస్తాడు. ఆమెను పెళ్ళి చేసుకోవాలని ఆశ పడతాడు కానీ ఆమె భాస్కర్ అనే వేరే వ్యక్తిని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. ఎప్పటి నుంచో సాంబయ్యను ఇష్టపడుతున్న గంగ సాంబయ్యకి తన మేనల్లుడి మీదున్న ప్రేమతో పిల్లలు పుట్టకుండా ఆపరేషన్ చేయించుకుని మరీ అతన్ని పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. సాంబయ్య కష్టపడి పైకొచ్చి పెద్ద వ్యాపారవేత్త అవుతాడు. చదువు విలువ తెలిసిన సాంబయ్య గంగను చదువుకోమని బలవంతం చేస్తుంటాడు. ధనిక జీవితానికి అలవాటు పడిన చిన్నా తనకు చెప్పులు తుడుచుకోవడం, స్కూల్ బ్యాగ్ మోయడం వంటి కాయకష్టపు పనులంటే అసహ్యమని మొరాయిస్తుంటాడు. చిన్నాకు జన్మనిచ్చిన తండ్రి గోవింద్ (చరణ్ రాజ్), శారద భర్త (బెనర్జీ) కలిసి సాంబయ్య ఇంటిలో కలతలు సృష్టించి అతని ఆస్తిని కాజేయడానికి, అతనిపై పగ తీర్చుకోవడానికి ప్లాన్ వేస్తారు. చివరికి చిన్నాను కాపాడుకోవడం కోసం ఆస్తి మొత్తాన్ని చిన్నా పేరుమీద వ్రాసి (ప్రత్యర్ధులకు అప్పగించి) సాంబయ్య, గంగ మళ్ళీ చెట్టుకింద చెప్పులు కుట్టుకొనే వృత్తి చేపడతారు. తన తప్పు తెలుసుకొన్న చిన్నా ఆ ఎదురు చెట్టు క్రింద చెప్పులు కుట్టడానికి కూర్చుంటాడు. ==తారాగణం== *[[చిరంజీవి]] - సాంబయ్య *[[విజయశాంతి]] - గంగ *[[సుమలత]] - శారద *మాస్టర్ అర్జున్ - చిన్న *[[చరణ్‌రాజ్]] - గోవింద్ *[[సర్వదమన్ బెనర్జీ]] - భాస్కర్ *[[జె.వి. సోమయాజులు]] మాస్టారు *[[డబ్బింగ్ జానకి]] *[[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] *[[అనిత]] *[[మల్లికార్జున రావు]] *[[హేమసుందర్]] బ్యాంక్ మేనేజర్ *[[సంయుక్త]] బ్యాంక్ మేనేజర్ కూతురు *[[ఎస్.కె. మిశ్రో]] * [[ఎం. వి. ఎస్. హరనాథ రావు]] - గంగ తండ్రి * [[చంద్రమౌళి (నటుడు)|చంద్రమౌళి]] . == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: కాశీనాధుని విశ్వనాథ్ * కథ, చిత్రానువాదం: కె.విశ్వనాధ్ * సంగీతం: పసుపులేటి రమేష్ నాయుడు * సంభాషణలు: జంధ్యాల * గీత రచయితలు: చెంబోలు(సిరివెన్నెల) సీతారామశాస్త్రి, సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి * నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల శైలజ, బాలసుబ్రహ్మణ్యం, శిష్ట్లా జానకి * ఫోటోగ్రఫి: లోక్ సింగ్ * కూర్పు: జి.జి.కృష్ణారావు * నిర్మాతలు: ఏడిద నాగేశ్వరరావు, ఏడిద రాజా * నిర్మాణ సంస్థ: పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్ * విడుదల:03:09:1987. == విడుదల, ఫలితం == ఈ సినిమా సెప్టెంబరు 3, 1987 న విడుదలై మంచి విజయాన్ని సొంతం చేసుకుంది. 26 సినిమా హాళ్ళలో 100 రోజులు ఆడింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు.<ref name="news18"/> ==విశేషాలు== * [[చిరంజీవి]]కి అప్పటికి ఉన్న ఇమేజికి ఈ చిత్రం లో ని పాత్ర ఒక ప్రయోగం, సాహసం. * '''అట్టా సూడమాకయ్యా''' అని [[విజయశాంతి]] బుంగమూతి పెట్టి శృంగార రసం ఒలికించటం ఈ చిత్రంలో ఒక విశేషం. పసుపులేటి రమేశ్ నాయుడు సంగీత దర్శకత్వంలో ఆయన చివరి సినిమా ఇది. కె. విశ్వనాథ్ గారి ఈ సినిమా కి తొలిసారి సంగీతం అందించారు. దురదృష్టవశాత్తు ఈ సినిమా విడుదలైన రోజునే ఆయన పరమపదించారు. ==అవార్డులు== {{awards table}} |- | 1987 | [[చిరంజీవి]] | [[నంది ఉత్తమ నటులు]] | {{won}} |- | 1987 | [[విజయశాంతి]] | దక్షిణాది ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం | {{won}}<ref name="news18">{{Cite web|date=2023-02-03|title=K Viswanath’s Swayam Krushi, A Crucial Film For Chiranjeevi’s Career|url=https://www.news18.com/news/movies/k-viswanaths-swayam-krushi-a-crucial-film-for-chiranjeevis-career-6988831.html|access-date=2024-02-16|website=News18|language=en}}</ref> |} ==ప్రభావం== [[ఫైలు:Svayamkrushi shoe bag mender.JPG|thumb|231x231px|పైన సినిమా పోస్టరులో చిరంజీవి ఉన్న పోజుకు, ఈ దుకాణం పేరు క్రింద వ్యక్తి చెప్పులు కుడుతున్న దృశ్యానికి సారూప్యాన్ని గమనించవచ్చును]] ఈ సినిమా ప్రభావంతో [[ఏలూరు]]లో ఒక ఫుట్‌పాత్‌పై బ్యాగులు, చెప్పులు కుట్టే కార్మికుడు తన దుకాణానికి "స్వయంకృషి" అని పేరు పెట్టుకొన్నాడు. ==సంగీతం== {{Tracklist | headline = పాటలు | extra_column = గానం | all_music = [[రమేష్ నాయుడు]] | all_lyrics = [[సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి]], [[సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి]] | lyrics_credits = | title1 = సిన్ని సిన్ని కోరికలడగ | lyrics1 = | extra1 = [[ఎస్.జానకి]] | title2 = పారాహుషార్ | lyrics2 = | extra2 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి | title3 = సిగ్గూ పూబంతి | lyrics3 = | extra3 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి, ఎస్.పి.శైలజ | title4 = హలో హలో డార్లింగ్ | lyrics4 = | extra4 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి }} ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{imdb title|0246262}} *[https://web.archive.org/web/20090212184219/http://idlebrain.com/nosta/swayamkrushi.html Nostalgia: article at idlebrain.com] {{కాశీనాథుని విశ్వనాథ్}} [[వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:కె. విశ్వనాధ్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:పి.ఎల్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] 79lcxmyniayewj7uqevpgjfipl6pep6 4891246 4891244 2026-06-26T11:49:33Z ~2026-36861-34 151170 /* తారాగణం */ 4891246 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = స్వయంకృషి |image = swayamkrushi.jpg |starring = [[చిరంజీవి]],<br>[[విజయశాంతి]] |writer= [[కె.విశ్వనాథ్]] (కథ, స్క్రీన్ ప్లే), [[జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి (దర్శకుడు)|జంధ్యాల]] (మాటలు) |director = [[కె.విశ్వనాథ్]] |producer = [[ఏడిద నాగేశ్వరరావు]], [[ఏడిద రాజా]] | |distributor = |released = {{Film date|1987|9|3|df=yes}} | |runtime = 164 నిమిషాలు | |language = తెలుగు |music = [[రమేష్ నాయుడు]]| |playback_singer = [[ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం]],<br>[[ఎస్.జానకి]],<br>[[ఎస్.పి.శైలజ]] | |cinematography = [[లోక్ సింగ్]] | |editing = జి. జి. కృష్ణారావు |studio= [[పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్]]| |awards = నంది పురస్కారం (చిరంజీవి), విజయశాంతి (ఫిల్మ్ ఫేర్ సౌత్) |budget = }} '''స్వయంకృషి''' 1987లో కె. విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన ఒక [[తెలుగు సినిమా]]. శ్రమలోని ఔన్నత్యం (డిగ్నిటీ ఆఫ్ లేబర్) ఈ సినిమాలో ప్రధానాంశంగా కనిపిస్తుంది. సున్నితమైన పాత్రలో [[చిరంజీవి]] నటించిన ఈ సినిమా మంచి విజయం సాధించి ప్రేక్షకుల, విమర్శకుల మెప్పును పొందింది. కథలో ఇమిడేలాగా ప్రేమ పాటలు, ఫైట్లు కూడా చిత్రానికి మంచి బలాన్ని చేకూర్చాయి.<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/ACHR|title=Swayam Krushi (1987)|website=Indiancine.ma|access-date=2021-06-10}}</ref> ఈ సినిమాలో నటనకు గాను చిరంజీవి ఉత్తమ నటుడిగా నంది పురస్కారం లభించగా, విజయశాంతికి ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం లభించింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు ==సంక్షిప్త కథ== చదువురాని సాంబయ్య చెప్పులు కుట్టుకుంటూ చనిపోయిన తన చెల్లెలి కొడుకు చిన్నాని పెంచుతుంటాడు. చిన్నతనంలో తన చెల్లెలితో పాటు తనలాగే అనాథ అయిన శారదను చదివిస్తాడు. ఆమెను పెళ్ళి చేసుకోవాలని ఆశ పడతాడు కానీ ఆమె భాస్కర్ అనే వేరే వ్యక్తిని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. ఎప్పటి నుంచో సాంబయ్యను ఇష్టపడుతున్న గంగ సాంబయ్యకి తన మేనల్లుడి మీదున్న ప్రేమతో పిల్లలు పుట్టకుండా ఆపరేషన్ చేయించుకుని మరీ అతన్ని పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. సాంబయ్య కష్టపడి పైకొచ్చి పెద్ద వ్యాపారవేత్త అవుతాడు. చదువు విలువ తెలిసిన సాంబయ్య గంగను చదువుకోమని బలవంతం చేస్తుంటాడు. ధనిక జీవితానికి అలవాటు పడిన చిన్నా తనకు చెప్పులు తుడుచుకోవడం, స్కూల్ బ్యాగ్ మోయడం వంటి కాయకష్టపు పనులంటే అసహ్యమని మొరాయిస్తుంటాడు. చిన్నాకు జన్మనిచ్చిన తండ్రి గోవింద్ (చరణ్ రాజ్), శారద భర్త (బెనర్జీ) కలిసి సాంబయ్య ఇంటిలో కలతలు సృష్టించి అతని ఆస్తిని కాజేయడానికి, అతనిపై పగ తీర్చుకోవడానికి ప్లాన్ వేస్తారు. చివరికి చిన్నాను కాపాడుకోవడం కోసం ఆస్తి మొత్తాన్ని చిన్నా పేరుమీద వ్రాసి (ప్రత్యర్ధులకు అప్పగించి) సాంబయ్య, గంగ మళ్ళీ చెట్టుకింద చెప్పులు కుట్టుకొనే వృత్తి చేపడతారు. తన తప్పు తెలుసుకొన్న చిన్నా ఆ ఎదురు చెట్టు క్రింద చెప్పులు కుట్టడానికి కూర్చుంటాడు. ==తారాగణం== *[[చిరంజీవి]] - సాంబయ్య *[[విజయశాంతి]] - గంగ *[[సుమలత]] - శారద *మాస్టర్ అర్జున్ - చిన్న *[[చరణ్‌రాజ్]] - గోవింద్ *[[సర్వదమన్ బెనర్జీ]] - భాస్కర్ *[[జె.వి. సోమయాజులు]] మాస్టారు *[[డబ్బింగ్ జానకి]] *[[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] *[[అనిత]] *[[మల్లికార్జున రావు]] *[[హేమసుందర్]] బ్యాంక్ మేనేజర్ *[[సంయుక్త]] బ్యాంక్ మేనేజర్ కూతురు *[[జయలలిత]] నృత్యకారుణి *[[ఎస్.కె. మిశ్రో]] *[[ఎం.వి.ఎస్. హరనాథ రావు]] - గంగ తండ్రి *[[చంద్రమౌళి (నటుడు)|చంద్రమౌళి]] . == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: కాశీనాధుని విశ్వనాథ్ * కథ, చిత్రానువాదం: కె.విశ్వనాధ్ * సంగీతం: పసుపులేటి రమేష్ నాయుడు * సంభాషణలు: జంధ్యాల * గీత రచయితలు: చెంబోలు(సిరివెన్నెల) సీతారామశాస్త్రి, సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి * నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల శైలజ, బాలసుబ్రహ్మణ్యం, శిష్ట్లా జానకి * ఫోటోగ్రఫి: లోక్ సింగ్ * కూర్పు: జి.జి.కృష్ణారావు * నిర్మాతలు: ఏడిద నాగేశ్వరరావు, ఏడిద రాజా * నిర్మాణ సంస్థ: పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్ * విడుదల:03:09:1987. == విడుదల, ఫలితం == ఈ సినిమా సెప్టెంబరు 3, 1987 న విడుదలై మంచి విజయాన్ని సొంతం చేసుకుంది. 26 సినిమా హాళ్ళలో 100 రోజులు ఆడింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు.<ref name="news18"/> ==విశేషాలు== * [[చిరంజీవి]]కి అప్పటికి ఉన్న ఇమేజికి ఈ చిత్రం లో ని పాత్ర ఒక ప్రయోగం, సాహసం. * '''అట్టా సూడమాకయ్యా''' అని [[విజయశాంతి]] బుంగమూతి పెట్టి శృంగార రసం ఒలికించటం ఈ చిత్రంలో ఒక విశేషం. పసుపులేటి రమేశ్ నాయుడు సంగీత దర్శకత్వంలో ఆయన చివరి సినిమా ఇది. కె. విశ్వనాథ్ గారి ఈ సినిమా కి తొలిసారి సంగీతం అందించారు. దురదృష్టవశాత్తు ఈ సినిమా విడుదలైన రోజునే ఆయన పరమపదించారు. ==అవార్డులు== {{awards table}} |- | 1987 | [[చిరంజీవి]] | [[నంది ఉత్తమ నటులు]] | {{won}} |- | 1987 | [[విజయశాంతి]] | దక్షిణాది ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం | {{won}}<ref name="news18">{{Cite web|date=2023-02-03|title=K Viswanath’s Swayam Krushi, A Crucial Film For Chiranjeevi’s Career|url=https://www.news18.com/news/movies/k-viswanaths-swayam-krushi-a-crucial-film-for-chiranjeevis-career-6988831.html|access-date=2024-02-16|website=News18|language=en}}</ref> |} ==ప్రభావం== [[ఫైలు:Svayamkrushi shoe bag mender.JPG|thumb|231x231px|పైన సినిమా పోస్టరులో చిరంజీవి ఉన్న పోజుకు, ఈ దుకాణం పేరు క్రింద వ్యక్తి చెప్పులు కుడుతున్న దృశ్యానికి సారూప్యాన్ని గమనించవచ్చును]] ఈ సినిమా ప్రభావంతో [[ఏలూరు]]లో ఒక ఫుట్‌పాత్‌పై బ్యాగులు, చెప్పులు కుట్టే కార్మికుడు తన దుకాణానికి "స్వయంకృషి" అని పేరు పెట్టుకొన్నాడు. ==సంగీతం== {{Tracklist | headline = పాటలు | extra_column = గానం | all_music = [[రమేష్ నాయుడు]] | all_lyrics = [[సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి]], [[సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి]] | lyrics_credits = | title1 = సిన్ని సిన్ని కోరికలడగ | lyrics1 = | extra1 = [[ఎస్.జానకి]] | title2 = పారాహుషార్ | lyrics2 = | extra2 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి | title3 = సిగ్గూ పూబంతి | lyrics3 = | extra3 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి, ఎస్.పి.శైలజ | title4 = హలో హలో డార్లింగ్ | lyrics4 = | extra4 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి }} ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{imdb title|0246262}} *[https://web.archive.org/web/20090212184219/http://idlebrain.com/nosta/swayamkrushi.html Nostalgia: article at idlebrain.com] {{కాశీనాథుని విశ్వనాథ్}} [[వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:కె. విశ్వనాధ్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:పి.ఎల్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] 7mm64g8x0aeg9ecp4vzxdsxu32o0xp7 4891247 4891246 2026-06-26T11:50:24Z ~2026-36861-34 151170 /* తారాగణం */ 4891247 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = స్వయంకృషి |image = swayamkrushi.jpg |starring = [[చిరంజీవి]],<br>[[విజయశాంతి]] |writer= [[కె.విశ్వనాథ్]] (కథ, స్క్రీన్ ప్లే), [[జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి (దర్శకుడు)|జంధ్యాల]] (మాటలు) |director = [[కె.విశ్వనాథ్]] |producer = [[ఏడిద నాగేశ్వరరావు]], [[ఏడిద రాజా]] | |distributor = |released = {{Film date|1987|9|3|df=yes}} | |runtime = 164 నిమిషాలు | |language = తెలుగు |music = [[రమేష్ నాయుడు]]| |playback_singer = [[ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం]],<br>[[ఎస్.జానకి]],<br>[[ఎస్.పి.శైలజ]] | |cinematography = [[లోక్ సింగ్]] | |editing = జి. జి. కృష్ణారావు |studio= [[పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్]]| |awards = నంది పురస్కారం (చిరంజీవి), విజయశాంతి (ఫిల్మ్ ఫేర్ సౌత్) |budget = }} '''స్వయంకృషి''' 1987లో కె. విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన ఒక [[తెలుగు సినిమా]]. శ్రమలోని ఔన్నత్యం (డిగ్నిటీ ఆఫ్ లేబర్) ఈ సినిమాలో ప్రధానాంశంగా కనిపిస్తుంది. సున్నితమైన పాత్రలో [[చిరంజీవి]] నటించిన ఈ సినిమా మంచి విజయం సాధించి ప్రేక్షకుల, విమర్శకుల మెప్పును పొందింది. కథలో ఇమిడేలాగా ప్రేమ పాటలు, ఫైట్లు కూడా చిత్రానికి మంచి బలాన్ని చేకూర్చాయి.<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/ACHR|title=Swayam Krushi (1987)|website=Indiancine.ma|access-date=2021-06-10}}</ref> ఈ సినిమాలో నటనకు గాను చిరంజీవి ఉత్తమ నటుడిగా నంది పురస్కారం లభించగా, విజయశాంతికి ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం లభించింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు ==సంక్షిప్త కథ== చదువురాని సాంబయ్య చెప్పులు కుట్టుకుంటూ చనిపోయిన తన చెల్లెలి కొడుకు చిన్నాని పెంచుతుంటాడు. చిన్నతనంలో తన చెల్లెలితో పాటు తనలాగే అనాథ అయిన శారదను చదివిస్తాడు. ఆమెను పెళ్ళి చేసుకోవాలని ఆశ పడతాడు కానీ ఆమె భాస్కర్ అనే వేరే వ్యక్తిని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. ఎప్పటి నుంచో సాంబయ్యను ఇష్టపడుతున్న గంగ సాంబయ్యకి తన మేనల్లుడి మీదున్న ప్రేమతో పిల్లలు పుట్టకుండా ఆపరేషన్ చేయించుకుని మరీ అతన్ని పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. సాంబయ్య కష్టపడి పైకొచ్చి పెద్ద వ్యాపారవేత్త అవుతాడు. చదువు విలువ తెలిసిన సాంబయ్య గంగను చదువుకోమని బలవంతం చేస్తుంటాడు. ధనిక జీవితానికి అలవాటు పడిన చిన్నా తనకు చెప్పులు తుడుచుకోవడం, స్కూల్ బ్యాగ్ మోయడం వంటి కాయకష్టపు పనులంటే అసహ్యమని మొరాయిస్తుంటాడు. చిన్నాకు జన్మనిచ్చిన తండ్రి గోవింద్ (చరణ్ రాజ్), శారద భర్త (బెనర్జీ) కలిసి సాంబయ్య ఇంటిలో కలతలు సృష్టించి అతని ఆస్తిని కాజేయడానికి, అతనిపై పగ తీర్చుకోవడానికి ప్లాన్ వేస్తారు. చివరికి చిన్నాను కాపాడుకోవడం కోసం ఆస్తి మొత్తాన్ని చిన్నా పేరుమీద వ్రాసి (ప్రత్యర్ధులకు అప్పగించి) సాంబయ్య, గంగ మళ్ళీ చెట్టుకింద చెప్పులు కుట్టుకొనే వృత్తి చేపడతారు. తన తప్పు తెలుసుకొన్న చిన్నా ఆ ఎదురు చెట్టు క్రింద చెప్పులు కుట్టడానికి కూర్చుంటాడు. ==తారాగణం== *[[చిరంజీవి]] - సాంబయ్య *[[విజయశాంతి]] - గంగ *[[సుమలత]] - శారద *మాస్టర్ అర్జున్ - చిన్న *[[చరణ్‌రాజ్]] - గోవింద్ *[[సర్వదమన్ బెనర్జీ]] - భాస్కర్ *[[జె.వి. సోమయాజులు]] మాస్టారు *[[డబ్బింగ్ జానకి]] *[[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] *[[అనిత]] *[[మల్లికార్జున రావు]] *[[హేమసుందర్]] బ్యాంక్ మేనేజర్ *[[సంయుక్త]] బ్యాంక్ మేనేజర్ కూతురు *[[జయలలిత]] నృత్యకారుణి *[[ఎస్.కె.మిశ్రో]] *[[ఎం.వి.ఎస్. హరనాథ రావు]] - గంగ తండ్రి *[[చంద్రమౌళి (నటుడు)|చంద్రమౌళి]] . == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: కాశీనాధుని విశ్వనాథ్ * కథ, చిత్రానువాదం: కె.విశ్వనాధ్ * సంగీతం: పసుపులేటి రమేష్ నాయుడు * సంభాషణలు: జంధ్యాల * గీత రచయితలు: చెంబోలు(సిరివెన్నెల) సీతారామశాస్త్రి, సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి * నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల శైలజ, బాలసుబ్రహ్మణ్యం, శిష్ట్లా జానకి * ఫోటోగ్రఫి: లోక్ సింగ్ * కూర్పు: జి.జి.కృష్ణారావు * నిర్మాతలు: ఏడిద నాగేశ్వరరావు, ఏడిద రాజా * నిర్మాణ సంస్థ: పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్ * విడుదల:03:09:1987. == విడుదల, ఫలితం == ఈ సినిమా సెప్టెంబరు 3, 1987 న విడుదలై మంచి విజయాన్ని సొంతం చేసుకుంది. 26 సినిమా హాళ్ళలో 100 రోజులు ఆడింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు.<ref name="news18"/> ==విశేషాలు== * [[చిరంజీవి]]కి అప్పటికి ఉన్న ఇమేజికి ఈ చిత్రం లో ని పాత్ర ఒక ప్రయోగం, సాహసం. * '''అట్టా సూడమాకయ్యా''' అని [[విజయశాంతి]] బుంగమూతి పెట్టి శృంగార రసం ఒలికించటం ఈ చిత్రంలో ఒక విశేషం. పసుపులేటి రమేశ్ నాయుడు సంగీత దర్శకత్వంలో ఆయన చివరి సినిమా ఇది. కె. విశ్వనాథ్ గారి ఈ సినిమా కి తొలిసారి సంగీతం అందించారు. దురదృష్టవశాత్తు ఈ సినిమా విడుదలైన రోజునే ఆయన పరమపదించారు. ==అవార్డులు== {{awards table}} |- | 1987 | [[చిరంజీవి]] | [[నంది ఉత్తమ నటులు]] | {{won}} |- | 1987 | [[విజయశాంతి]] | దక్షిణాది ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం | {{won}}<ref name="news18">{{Cite web|date=2023-02-03|title=K Viswanath’s Swayam Krushi, A Crucial Film For Chiranjeevi’s Career|url=https://www.news18.com/news/movies/k-viswanaths-swayam-krushi-a-crucial-film-for-chiranjeevis-career-6988831.html|access-date=2024-02-16|website=News18|language=en}}</ref> |} ==ప్రభావం== [[ఫైలు:Svayamkrushi shoe bag mender.JPG|thumb|231x231px|పైన సినిమా పోస్టరులో చిరంజీవి ఉన్న పోజుకు, ఈ దుకాణం పేరు క్రింద వ్యక్తి చెప్పులు కుడుతున్న దృశ్యానికి సారూప్యాన్ని గమనించవచ్చును]] ఈ సినిమా ప్రభావంతో [[ఏలూరు]]లో ఒక ఫుట్‌పాత్‌పై బ్యాగులు, చెప్పులు కుట్టే కార్మికుడు తన దుకాణానికి "స్వయంకృషి" అని పేరు పెట్టుకొన్నాడు. ==సంగీతం== {{Tracklist | headline = పాటలు | extra_column = గానం | all_music = [[రమేష్ నాయుడు]] | all_lyrics = [[సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి]], [[సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి]] | lyrics_credits = | title1 = సిన్ని సిన్ని కోరికలడగ | lyrics1 = | extra1 = [[ఎస్.జానకి]] | title2 = పారాహుషార్ | lyrics2 = | extra2 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి | title3 = సిగ్గూ పూబంతి | lyrics3 = | extra3 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి, ఎస్.పి.శైలజ | title4 = హలో హలో డార్లింగ్ | lyrics4 = | extra4 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి }} ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{imdb title|0246262}} *[https://web.archive.org/web/20090212184219/http://idlebrain.com/nosta/swayamkrushi.html Nostalgia: article at idlebrain.com] {{కాశీనాథుని విశ్వనాథ్}} [[వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:కె. విశ్వనాధ్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:పి.ఎల్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] ogyjkobncvng0c64ju2yw6bipnfrwlx 4891248 4891247 2026-06-26T11:51:33Z ~2026-36861-34 151170 /* తారాగణం */ 4891248 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = స్వయంకృషి |image = swayamkrushi.jpg |starring = [[చిరంజీవి]],<br>[[విజయశాంతి]] |writer= [[కె.విశ్వనాథ్]] (కథ, స్క్రీన్ ప్లే), [[జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి (దర్శకుడు)|జంధ్యాల]] (మాటలు) |director = [[కె.విశ్వనాథ్]] |producer = [[ఏడిద నాగేశ్వరరావు]], [[ఏడిద రాజా]] | |distributor = |released = {{Film date|1987|9|3|df=yes}} | |runtime = 164 నిమిషాలు | |language = తెలుగు |music = [[రమేష్ నాయుడు]]| |playback_singer = [[ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం]],<br>[[ఎస్.జానకి]],<br>[[ఎస్.పి.శైలజ]] | |cinematography = [[లోక్ సింగ్]] | |editing = జి. జి. కృష్ణారావు |studio= [[పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్]]| |awards = నంది పురస్కారం (చిరంజీవి), విజయశాంతి (ఫిల్మ్ ఫేర్ సౌత్) |budget = }} '''స్వయంకృషి''' 1987లో కె. విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన ఒక [[తెలుగు సినిమా]]. శ్రమలోని ఔన్నత్యం (డిగ్నిటీ ఆఫ్ లేబర్) ఈ సినిమాలో ప్రధానాంశంగా కనిపిస్తుంది. సున్నితమైన పాత్రలో [[చిరంజీవి]] నటించిన ఈ సినిమా మంచి విజయం సాధించి ప్రేక్షకుల, విమర్శకుల మెప్పును పొందింది. కథలో ఇమిడేలాగా ప్రేమ పాటలు, ఫైట్లు కూడా చిత్రానికి మంచి బలాన్ని చేకూర్చాయి.<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/ACHR|title=Swayam Krushi (1987)|website=Indiancine.ma|access-date=2021-06-10}}</ref> ఈ సినిమాలో నటనకు గాను చిరంజీవి ఉత్తమ నటుడిగా నంది పురస్కారం లభించగా, విజయశాంతికి ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం లభించింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు ==సంక్షిప్త కథ== చదువురాని సాంబయ్య చెప్పులు కుట్టుకుంటూ చనిపోయిన తన చెల్లెలి కొడుకు చిన్నాని పెంచుతుంటాడు. చిన్నతనంలో తన చెల్లెలితో పాటు తనలాగే అనాథ అయిన శారదను చదివిస్తాడు. ఆమెను పెళ్ళి చేసుకోవాలని ఆశ పడతాడు కానీ ఆమె భాస్కర్ అనే వేరే వ్యక్తిని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. ఎప్పటి నుంచో సాంబయ్యను ఇష్టపడుతున్న గంగ సాంబయ్యకి తన మేనల్లుడి మీదున్న ప్రేమతో పిల్లలు పుట్టకుండా ఆపరేషన్ చేయించుకుని మరీ అతన్ని పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. సాంబయ్య కష్టపడి పైకొచ్చి పెద్ద వ్యాపారవేత్త అవుతాడు. చదువు విలువ తెలిసిన సాంబయ్య గంగను చదువుకోమని బలవంతం చేస్తుంటాడు. ధనిక జీవితానికి అలవాటు పడిన చిన్నా తనకు చెప్పులు తుడుచుకోవడం, స్కూల్ బ్యాగ్ మోయడం వంటి కాయకష్టపు పనులంటే అసహ్యమని మొరాయిస్తుంటాడు. చిన్నాకు జన్మనిచ్చిన తండ్రి గోవింద్ (చరణ్ రాజ్), శారద భర్త (బెనర్జీ) కలిసి సాంబయ్య ఇంటిలో కలతలు సృష్టించి అతని ఆస్తిని కాజేయడానికి, అతనిపై పగ తీర్చుకోవడానికి ప్లాన్ వేస్తారు. చివరికి చిన్నాను కాపాడుకోవడం కోసం ఆస్తి మొత్తాన్ని చిన్నా పేరుమీద వ్రాసి (ప్రత్యర్ధులకు అప్పగించి) సాంబయ్య, గంగ మళ్ళీ చెట్టుకింద చెప్పులు కుట్టుకొనే వృత్తి చేపడతారు. తన తప్పు తెలుసుకొన్న చిన్నా ఆ ఎదురు చెట్టు క్రింద చెప్పులు కుట్టడానికి కూర్చుంటాడు. ==తారాగణం== *[[చిరంజీవి]] - సాంబయ్య *[[విజయశాంతి]] - గంగ *[[సుమలత]] - శారద *మాస్టర్ అర్జున్ - చిన్న *[[చరణ్‌రాజ్]] - గోవింద్ *[[సర్వదమన్ బెనర్జీ]] - భాస్కర్ *[[జె.వి. సోమయాజులు]] మాస్టారు *[[డబ్బింగ్ జానకి]] *[[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] *[[అనిత]] *[[మల్లికార్జున రావు]] *[[హేమసుందర్]] బ్యాంక్ మేనేజర్ *[[సంయుక్త]] బ్యాంక్ మేనేజర్ కూతురు *[[జయలలిత]] నృత్యకారిణి *[[ఎస్.కె.మిశ్రో]] *[[ఎం.వి.ఎస్. హరనాథ రావు]] - గంగ తండ్రి *[[చంద్రమౌళి (నటుడు)|చంద్రమౌళి]] . == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: కాశీనాధుని విశ్వనాథ్ * కథ, చిత్రానువాదం: కె.విశ్వనాధ్ * సంగీతం: పసుపులేటి రమేష్ నాయుడు * సంభాషణలు: జంధ్యాల * గీత రచయితలు: చెంబోలు(సిరివెన్నెల) సీతారామశాస్త్రి, సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి * నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల శైలజ, బాలసుబ్రహ్మణ్యం, శిష్ట్లా జానకి * ఫోటోగ్రఫి: లోక్ సింగ్ * కూర్పు: జి.జి.కృష్ణారావు * నిర్మాతలు: ఏడిద నాగేశ్వరరావు, ఏడిద రాజా * నిర్మాణ సంస్థ: పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్ * విడుదల:03:09:1987. == విడుదల, ఫలితం == ఈ సినిమా సెప్టెంబరు 3, 1987 న విడుదలై మంచి విజయాన్ని సొంతం చేసుకుంది. 26 సినిమా హాళ్ళలో 100 రోజులు ఆడింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు.<ref name="news18"/> ==విశేషాలు== * [[చిరంజీవి]]కి అప్పటికి ఉన్న ఇమేజికి ఈ చిత్రం లో ని పాత్ర ఒక ప్రయోగం, సాహసం. * '''అట్టా సూడమాకయ్యా''' అని [[విజయశాంతి]] బుంగమూతి పెట్టి శృంగార రసం ఒలికించటం ఈ చిత్రంలో ఒక విశేషం. పసుపులేటి రమేశ్ నాయుడు సంగీత దర్శకత్వంలో ఆయన చివరి సినిమా ఇది. కె. విశ్వనాథ్ గారి ఈ సినిమా కి తొలిసారి సంగీతం అందించారు. దురదృష్టవశాత్తు ఈ సినిమా విడుదలైన రోజునే ఆయన పరమపదించారు. ==అవార్డులు== {{awards table}} |- | 1987 | [[చిరంజీవి]] | [[నంది ఉత్తమ నటులు]] | {{won}} |- | 1987 | [[విజయశాంతి]] | దక్షిణాది ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం | {{won}}<ref name="news18">{{Cite web|date=2023-02-03|title=K Viswanath’s Swayam Krushi, A Crucial Film For Chiranjeevi’s Career|url=https://www.news18.com/news/movies/k-viswanaths-swayam-krushi-a-crucial-film-for-chiranjeevis-career-6988831.html|access-date=2024-02-16|website=News18|language=en}}</ref> |} ==ప్రభావం== [[ఫైలు:Svayamkrushi shoe bag mender.JPG|thumb|231x231px|పైన సినిమా పోస్టరులో చిరంజీవి ఉన్న పోజుకు, ఈ దుకాణం పేరు క్రింద వ్యక్తి చెప్పులు కుడుతున్న దృశ్యానికి సారూప్యాన్ని గమనించవచ్చును]] ఈ సినిమా ప్రభావంతో [[ఏలూరు]]లో ఒక ఫుట్‌పాత్‌పై బ్యాగులు, చెప్పులు కుట్టే కార్మికుడు తన దుకాణానికి "స్వయంకృషి" అని పేరు పెట్టుకొన్నాడు. ==సంగీతం== {{Tracklist | headline = పాటలు | extra_column = గానం | all_music = [[రమేష్ నాయుడు]] | all_lyrics = [[సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి]], [[సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి]] | lyrics_credits = | title1 = సిన్ని సిన్ని కోరికలడగ | lyrics1 = | extra1 = [[ఎస్.జానకి]] | title2 = పారాహుషార్ | lyrics2 = | extra2 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి | title3 = సిగ్గూ పూబంతి | lyrics3 = | extra3 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి, ఎస్.పి.శైలజ | title4 = హలో హలో డార్లింగ్ | lyrics4 = | extra4 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి }} ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{imdb title|0246262}} *[https://web.archive.org/web/20090212184219/http://idlebrain.com/nosta/swayamkrushi.html Nostalgia: article at idlebrain.com] {{కాశీనాథుని విశ్వనాథ్}} [[వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:కె. విశ్వనాధ్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:పి.ఎల్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] qlaq7ftaiwyxfrfewpqewkm4r0fcb06 4891250 4891248 2026-06-26T11:55:17Z ~2026-36861-34 151170 /* తారాగణం */ 4891250 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = స్వయంకృషి |image = swayamkrushi.jpg |starring = [[చిరంజీవి]],<br>[[విజయశాంతి]] |writer= [[కె.విశ్వనాథ్]] (కథ, స్క్రీన్ ప్లే), [[జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి (దర్శకుడు)|జంధ్యాల]] (మాటలు) |director = [[కె.విశ్వనాథ్]] |producer = [[ఏడిద నాగేశ్వరరావు]], [[ఏడిద రాజా]] | |distributor = |released = {{Film date|1987|9|3|df=yes}} | |runtime = 164 నిమిషాలు | |language = తెలుగు |music = [[రమేష్ నాయుడు]]| |playback_singer = [[ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం]],<br>[[ఎస్.జానకి]],<br>[[ఎస్.పి.శైలజ]] | |cinematography = [[లోక్ సింగ్]] | |editing = జి. జి. కృష్ణారావు |studio= [[పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్]]| |awards = నంది పురస్కారం (చిరంజీవి), విజయశాంతి (ఫిల్మ్ ఫేర్ సౌత్) |budget = }} '''స్వయంకృషి''' 1987లో కె. విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన ఒక [[తెలుగు సినిమా]]. శ్రమలోని ఔన్నత్యం (డిగ్నిటీ ఆఫ్ లేబర్) ఈ సినిమాలో ప్రధానాంశంగా కనిపిస్తుంది. సున్నితమైన పాత్రలో [[చిరంజీవి]] నటించిన ఈ సినిమా మంచి విజయం సాధించి ప్రేక్షకుల, విమర్శకుల మెప్పును పొందింది. కథలో ఇమిడేలాగా ప్రేమ పాటలు, ఫైట్లు కూడా చిత్రానికి మంచి బలాన్ని చేకూర్చాయి.<ref>{{Cite web|url=https://indiancine.ma/ACHR|title=Swayam Krushi (1987)|website=Indiancine.ma|access-date=2021-06-10}}</ref> ఈ సినిమాలో నటనకు గాను చిరంజీవి ఉత్తమ నటుడిగా నంది పురస్కారం లభించగా, విజయశాంతికి ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం లభించింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు ==సంక్షిప్త కథ== చదువురాని సాంబయ్య చెప్పులు కుట్టుకుంటూ చనిపోయిన తన చెల్లెలి కొడుకు చిన్నాని పెంచుతుంటాడు. చిన్నతనంలో తన చెల్లెలితో పాటు తనలాగే అనాథ అయిన శారదను చదివిస్తాడు. ఆమెను పెళ్ళి చేసుకోవాలని ఆశ పడతాడు కానీ ఆమె భాస్కర్ అనే వేరే వ్యక్తిని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. ఎప్పటి నుంచో సాంబయ్యను ఇష్టపడుతున్న గంగ సాంబయ్యకి తన మేనల్లుడి మీదున్న ప్రేమతో పిల్లలు పుట్టకుండా ఆపరేషన్ చేయించుకుని మరీ అతన్ని పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. సాంబయ్య కష్టపడి పైకొచ్చి పెద్ద వ్యాపారవేత్త అవుతాడు. చదువు విలువ తెలిసిన సాంబయ్య గంగను చదువుకోమని బలవంతం చేస్తుంటాడు. ధనిక జీవితానికి అలవాటు పడిన చిన్నా తనకు చెప్పులు తుడుచుకోవడం, స్కూల్ బ్యాగ్ మోయడం వంటి కాయకష్టపు పనులంటే అసహ్యమని మొరాయిస్తుంటాడు. చిన్నాకు జన్మనిచ్చిన తండ్రి గోవింద్ (చరణ్ రాజ్), శారద భర్త (బెనర్జీ) కలిసి సాంబయ్య ఇంటిలో కలతలు సృష్టించి అతని ఆస్తిని కాజేయడానికి, అతనిపై పగ తీర్చుకోవడానికి ప్లాన్ వేస్తారు. చివరికి చిన్నాను కాపాడుకోవడం కోసం ఆస్తి మొత్తాన్ని చిన్నా పేరుమీద వ్రాసి (ప్రత్యర్ధులకు అప్పగించి) సాంబయ్య, గంగ మళ్ళీ చెట్టుకింద చెప్పులు కుట్టుకొనే వృత్తి చేపడతారు. తన తప్పు తెలుసుకొన్న చిన్నా ఆ ఎదురు చెట్టు క్రింద చెప్పులు కుట్టడానికి కూర్చుంటాడు. ==తారాగణం== *[[చిరంజీవి]] - సాంబయ్య *[[విజయశాంతి]] - గంగ *[[సుమలత]] - శారద *మాస్టర్ అర్జున్ - చిన్న *[[చరణ్‌రాజ్]] - గోవింద్ *[[సర్వదమన్ బెనర్జీ]] - భాస్కర్ *[[జె.వి. సోమయాజులు]] మాస్టారు *[[డబ్బింగ్ జానకి]] శారద తల్లి *[[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] *[[అనిత]] *[[మల్లికార్జున రావు]] *[[హేమసుందర్]] బ్యాంక్ మేనేజర్ *[[సంయుక్త]] బ్యాంక్ మేనేజర్ కూతురు *[[జయలలిత]] నృత్యకారిణి *[[ఎస్.కె.మిశ్రో]] *[[ఎం.వి.ఎస్. హరనాథ రావు]] - గంగ తండ్రి *[[చంద్రమౌళి (నటుడు)|చంద్రమౌళి]] . == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: కాశీనాధుని విశ్వనాథ్ * కథ, చిత్రానువాదం: కె.విశ్వనాధ్ * సంగీతం: పసుపులేటి రమేష్ నాయుడు * సంభాషణలు: జంధ్యాల * గీత రచయితలు: చెంబోలు(సిరివెన్నెల) సీతారామశాస్త్రి, సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి * నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల శైలజ, బాలసుబ్రహ్మణ్యం, శిష్ట్లా జానకి * ఫోటోగ్రఫి: లోక్ సింగ్ * కూర్పు: జి.జి.కృష్ణారావు * నిర్మాతలు: ఏడిద నాగేశ్వరరావు, ఏడిద రాజా * నిర్మాణ సంస్థ: పూర్ణోదయ మూవీ క్రియేషన్స్ * విడుదల:03:09:1987. == విడుదల, ఫలితం == ఈ సినిమా సెప్టెంబరు 3, 1987 న విడుదలై మంచి విజయాన్ని సొంతం చేసుకుంది. 26 సినిమా హాళ్ళలో 100 రోజులు ఆడింది. ఈ చిత్రాన్ని 1987 లో మాస్కో ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించారు.<ref name="news18"/> ==విశేషాలు== * [[చిరంజీవి]]కి అప్పటికి ఉన్న ఇమేజికి ఈ చిత్రం లో ని పాత్ర ఒక ప్రయోగం, సాహసం. * '''అట్టా సూడమాకయ్యా''' అని [[విజయశాంతి]] బుంగమూతి పెట్టి శృంగార రసం ఒలికించటం ఈ చిత్రంలో ఒక విశేషం. పసుపులేటి రమేశ్ నాయుడు సంగీత దర్శకత్వంలో ఆయన చివరి సినిమా ఇది. కె. విశ్వనాథ్ గారి ఈ సినిమా కి తొలిసారి సంగీతం అందించారు. దురదృష్టవశాత్తు ఈ సినిమా విడుదలైన రోజునే ఆయన పరమపదించారు. ==అవార్డులు== {{awards table}} |- | 1987 | [[చిరంజీవి]] | [[నంది ఉత్తమ నటులు]] | {{won}} |- | 1987 | [[విజయశాంతి]] | దక్షిణాది ఫిల్మ్ ఫేర్ పురస్కారం | {{won}}<ref name="news18">{{Cite web|date=2023-02-03|title=K Viswanath’s Swayam Krushi, A Crucial Film For Chiranjeevi’s Career|url=https://www.news18.com/news/movies/k-viswanaths-swayam-krushi-a-crucial-film-for-chiranjeevis-career-6988831.html|access-date=2024-02-16|website=News18|language=en}}</ref> |} ==ప్రభావం== [[ఫైలు:Svayamkrushi shoe bag mender.JPG|thumb|231x231px|పైన సినిమా పోస్టరులో చిరంజీవి ఉన్న పోజుకు, ఈ దుకాణం పేరు క్రింద వ్యక్తి చెప్పులు కుడుతున్న దృశ్యానికి సారూప్యాన్ని గమనించవచ్చును]] ఈ సినిమా ప్రభావంతో [[ఏలూరు]]లో ఒక ఫుట్‌పాత్‌పై బ్యాగులు, చెప్పులు కుట్టే కార్మికుడు తన దుకాణానికి "స్వయంకృషి" అని పేరు పెట్టుకొన్నాడు. ==సంగీతం== {{Tracklist | headline = పాటలు | extra_column = గానం | all_music = [[రమేష్ నాయుడు]] | all_lyrics = [[సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి]], [[సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి]] | lyrics_credits = | title1 = సిన్ని సిన్ని కోరికలడగ | lyrics1 = | extra1 = [[ఎస్.జానకి]] | title2 = పారాహుషార్ | lyrics2 = | extra2 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి | title3 = సిగ్గూ పూబంతి | lyrics3 = | extra3 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి, ఎస్.పి.శైలజ | title4 = హలో హలో డార్లింగ్ | lyrics4 = | extra4 = ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి }} ==మూలాలు== {{మూలాల జాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{imdb title|0246262}} *[https://web.archive.org/web/20090212184219/http://idlebrain.com/nosta/swayamkrushi.html Nostalgia: article at idlebrain.com] {{కాశీనాథుని విశ్వనాథ్}} [[వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:కె. విశ్వనాధ్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:పి.ఎల్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] g0mm306z34dxv5n7dxdhssc706eytv8 0 36364 4891202 4255863 2026-06-26T09:45:13Z Pavan santhosh.s 33622 4891202 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''తమ్మినాయుడుపేట'''<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2025-04-16|title=ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లండి|url=https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/vizianagaram/take-government-programs-to-the-people-1393711.html|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 2 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 360 ఇళ్లతో, 1319 జనాభాతో 155 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 682, ఆడవారి సంఖ్య 637. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 119 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581695<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు ఉన్నాయి.బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో 2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు, ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == తమ్మినాయుడుపేటలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 7 హెక్టార్లు * తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 21 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 127 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 57 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 70 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == తమ్మినాయుడుపేటలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * కాలువలు: 70 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == తమ్మినాయుడుపేటలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]], [[వేరుశనగ]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} s7b4wd8hjrqrcymedd22z8d9lcdix6n 0 36366 4891177 4251879 2026-06-26T08:51:11Z Pavan santhosh.s 33622 4891177 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''కుశాలపురం'''<ref>{{Cite news|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/126111514|title=అతని ఇంట్లో అడవి కోళ్లు.. మలబారు ఉడుతలు|work=EENADU|access-date=2026-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626084609/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/126111514|archive-date=2026-06-26|language=te}}</ref> '''(పర్త్) ''' [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 2 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 706 ఇళ్లతో, 2560 జనాభాతో 250 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1287, ఆడవారి సంఖ్య 1273. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 211 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581698<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === కుశాలపురం (పర్త్) లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో 8 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టర్లు ఇద్దరు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ముగ్గురు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు, ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == కుశాలపురం (పర్త్) లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 15 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 12 హెక్టార్లు * శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 24 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 58 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 139 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 6 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 133 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == కుశాలపురం (పర్త్) లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * కాలువలు: 121 హెక్టార్లు * బావులు/బోరు బావులు: 12 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == కుశాలపురం (పర్త్) లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]], [[వేరుశనగ]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} ajnh4zlb6mevcuyb8ju70ehqvqe6tfz 4891180 4891177 2026-06-26T08:52:29Z Pavan santhosh.s 33622 4891180 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''కుశాలపురం'''<ref>{{Cite news|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/126111514|title=అతని ఇంట్లో అడవి కోళ్లు.. మలబారు ఉడుతలు|work=EENADU|access-date=2026-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626084609/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/126111514|archive-date=2026-06-26|language=te}}</ref><ref>{{Cite web|last=ABN|date=2026-05-14|title=రోడ్లు లేవు.. వసతులు కరువు|url=https://www.andhrajyothy.com/2026/andhra-pradesh/there-are-no-roads-poor-facilities-1523171.html|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref> '''(పర్త్) ''' [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 2 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 706 ఇళ్లతో, 2560 జనాభాతో 250 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1287, ఆడవారి సంఖ్య 1273. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 211 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581698<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === కుశాలపురం (పర్త్) లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో 8 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టర్లు ఇద్దరు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ముగ్గురు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు, ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == కుశాలపురం (పర్త్) లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 15 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 12 హెక్టార్లు * శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 24 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 58 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 139 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 6 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 133 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == కుశాలపురం (పర్త్) లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * కాలువలు: 121 హెక్టార్లు * బావులు/బోరు బావులు: 12 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == కుశాలపురం (పర్త్) లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]], [[వేరుశనగ]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} 7dh6qulp8cc66pyuaizjo3felq1uksh 0 36367 4891204 4256913 2026-06-26T09:50:36Z Pavan santhosh.s 33622 4891204 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''దుప్పలవలస'''<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2024-06-24|title=దుప్పలవలస గురుకుల ప్రిన్సిపాల్‌గా బుచ్చిరాజు|url=https://www.andhrajyothy.com/2024/andhra-pradesh/srikakulam/buchiraju-as-the-principal-of-duppalavalasa-gurukula-1272698.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626094930/https://www.andhrajyothy.com/2024/andhra-pradesh/srikakulam/buchiraju-as-the-principal-of-duppalavalasa-gurukula-1272698.html|archive-date=2026-06-26|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 2 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 210 ఇళ్లతో, 1310 జనాభాతో 284 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 901, ఆడవారి సంఖ్య 409. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1169 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 13. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581699<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల ఉంది.సమీప బాలబడి [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉంది.సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == దుప్పలవలసలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 2 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 5 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 6 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 270 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 131 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 139 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == దుప్పలవలసలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * కాలువలు: 139 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == దుప్పలవలసలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]], [[వేరుశనగ]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} qtcoc1ns9je15h9vxcxgtysdedh6yl2 0 36369 4891208 4257161 2026-06-26T09:54:18Z Pavan santhosh.s 33622 4891208 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''దోమాం<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2020-07-20|title=ఎత్తిపోతలు ఒట్టిమాటేనా?|url=https://www.andhrajyothy.com/2020/andhra-pradesh/srikakulam/irregular-irrigation-difficulties-every-year-112553.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626085904/https://www.andhrajyothy.com/2020/andhra-pradesh/srikakulam/irregular-irrigation-difficulties-every-year-112553.html|archive-date=2026-06-26|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te|url-status=live}}</ref>''' [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 5 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 5 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 319 ఇళ్లతో, 1245 జనాభాతో 117 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 603, ఆడవారి సంఖ్య 642. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 4 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581701<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలోను]], మాధ్యమిక పాఠశాల [[కొత్తపేట|కొత్తపేటలోనూ]] ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == దోమాంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 3 హెక్టార్లు * శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 2 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 112 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 90 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 22 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == దోమాంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * చెరువులు: 22 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == దోమాంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[మొక్కజొన్న]], [[వేరుశనగ]], [[ఉలవలు]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} g8lr64dh7znvzjdh2kglsdy22nfhw1r 0 36372 4891213 4261485 2026-06-26T10:07:00Z Pavan santhosh.s 33622 4891213 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''ముద్దాడ'''<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2025-02-12|title=దొంగలను పట్టేశారు|url=https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/vizianagaram/the-thieves-were-caught-1370049.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626100626/https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/vizianagaram/the-thieves-were-caught-1370049.html|archive-date=2026-06-26|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 20 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 12 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1716 ఇళ్లతో, 7014 జనాభాతో 1487 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3568, ఆడవారి సంఖ్య 3446. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 617 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 71. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581705<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 9, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === ముద్దాడలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో 5 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఒక ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టరు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టరు ఒకరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు, ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == ముద్దాడలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == ముద్దాడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 96 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 86 హెక్టార్లు * సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 236 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 1069 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1084 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 221 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == ముద్దాడలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * కాలువలు: 221 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == ముద్దాడలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.\\ === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]], [[రాగులు]], [[PULSES]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} 7fbpr74dkcvmsen23qmc0fv35yfbdej 0 36373 4891191 4255399 2026-06-26T09:15:46Z Pavan santhosh.s 33622 4891191 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''జరజాం'''<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2025-05-03|title=అతి వేగానికి నిండు ప్రాణం బలి|url=https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/srikakulam/a-life-full-of-speed-is-sacrificed-1400274.html|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 8 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 597 ఇళ్లతో, 2164 జనాభాతో 550 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1105, ఆడవారి సంఖ్య 1059. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 186 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581706<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు ఉన్నాయి.బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు [[పోలీసు క్వార్టర్సు|పోలీసు క్వార్టర్సులో]] ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల పోలీసు క్వార్టర్సులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === జరజాంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == జరజాంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 6 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 100 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 444 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 475 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 69 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == జరజాంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * చెరువులు: 69 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == జరజాంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]], [[ఉల్లిపాయ|ఉల్లి]], [[రాగులు]] === చేతివృత్తులవారి ఉత్పత్తులు === జనపనార ఉత్పత్తులు ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} 2ir3getz3mn6b0kcub1pia2x0b6khk4 0 36377 4891181 4252629 2026-06-26T08:56:35Z Pavan santhosh.s 33622 4891181 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''కొయ్యాం'''<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2025-06-28|title=సాగుదారులకు పట్టాలివ్వాలి|url=https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/srikakulam/farmers-should-be-given-a-license-1420333.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626085415/https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/srikakulam/farmers-should-be-given-a-license-1420333.html|archive-date=2026-06-26|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 25 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1400 ఇళ్లతో, 5538 జనాభాతో 1229 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2758, ఆడవారి సంఖ్య 2780. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 160 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 30. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581715<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 8, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల ఉంది.సమీప బాలబడి [[ఎచ్చెర్ల|ఎచ్చెర్లలో]] ఉంది.సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శ్రీకాకుళంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల [[ఎచ్చెర్ల|ఎచ్చెర్లలోనూ]] ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల ఎచ్చెర్లలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === కొయ్యాంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో 2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టరు ఒకరు, డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == కొయ్యాంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == కొయ్యాంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 343 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 20 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 865 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 820 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 44 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == కొయ్యాంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * చెరువులు: 44 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == కొయ్యాంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[జీడి]], [[యూకలిప్టస్]], [[సరుగుడు]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==వెలుపలి లంకెలు== https://web.archive.org/web/20140714203038/http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=11 {{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} jr9spugw1wyg9rs787ovep5uhv6htoc 0 36378 4891175 4890919 2026-06-26T08:42:52Z Pavan santhosh.s 33622 4891175 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''భాగీరధిపురం'''<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2025-10-28|title=తీర గ్రామాల్లో ఇన్‌చార్జి కలెక్టర్‌, ఎమ్మెల్యే పర్యటన|url=https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/srikakulam/incharge-collector-and-mla-visit-coastal-villages-1460780.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626083920/https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/srikakulam/incharge-collector-and-mla-visit-coastal-villages-1460780.html|archive-date=2026-06-26|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 20 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 291 ఇళ్లతో, 1142 జనాభాతో 227 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 551, ఆడవారి సంఖ్య 591. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 3 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581716<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలోను]], ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల [[కొయ్యాం|కొయ్యాంలోను]], మాధ్యమిక పాఠశాల [[కొయ్యాం|కొయ్యాంలోనూ]] ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల కొయ్యాంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === భాగీరధిపురంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో 3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టరు ఒకరు, డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు, ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == భాగీరధిపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 35 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 29 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 162 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 117 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 44 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == భాగీరధిపురంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * చెరువులు: 44 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == భాగీరధిపురంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[రాగులు]], [[యూకలిప్టస్]], [[సరుగుడు]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==వెలుపలి లంకెలు== https://web.archive.org/web/20140714203038/http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=11 {{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} 51jcxq215e6mc2qcwsi8urocmfuukp2 0 36380 4891210 4260226 2026-06-26T10:02:38Z Pavan santhosh.s 33622 4891210 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''బొంతలకోడూరు'''<ref>{{Cite web|title=దాస్తున్నారు.. రాత్రయితే దాటిస్తున్నారు..|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/126087306|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626100146/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/126087306|archive-date=2026-06-26|access-date=2026-06-26|website=EENADU|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 25 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 20 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 669 ఇళ్లతో, 2451 జనాభాతో 602 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1254, ఆడవారి సంఖ్య 1197. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 170 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581720<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల కొయ్యాంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === బొంతలకోడూరులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో 2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఒక ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టరు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == బొంతలకోడూరులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == బొంతలకోడూరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 7 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 50 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 20 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 525 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 375 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 150 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == బొంతలకోడూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * కాలువలు: 150 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == బొంతలకోడూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]], పప్పుధాన్యాలు ==గ్రామంలో ప్రముఖులు== * [[మాడుగుల వేంకట సూర్య ప్రసాదరాయ కవి]] (1912) ప్రముఖ శతావధాని, బహుగ్రంథకర్త. : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==వెలుపలి లంకెలు== https://web.archive.org/web/20140714203038/http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=11 {{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} roqq4tlwpdlpdrf12t4g302m8z0pht6 0 36480 4891233 4251026 2026-06-26T10:35:58Z Pavan santhosh.s 33622 4891233 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''కన్నెవలస'''<ref>{{Cite web|title=తల్లీకొడుకులే సూత్రధారులు! {{!}} MPTC Kolla Appanna Murder family numbers {{!}} Sakshi|url=https://www.sakshi.com/news/andhra-pradesh/mptc-kolla-appanna-murder-family-numbers-201910|access-date=2026-06-26|website=www.sakshi.com|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[కోటబొమ్మాళి మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కోటబొమ్మాళి నుండి 4 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[పలాస-కాశీబుగ్గ]] నుండి 34 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 283 ఇళ్లతో, 1145 జనాభాతో 283 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 581, ఆడవారి సంఖ్య 564. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 156 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581058<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు [[కోటబొమ్మాళి|కోటబొమ్మాళిలో]] ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల కోటబొమ్మాళిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల టెక్కలిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం జర్జంగిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[శ్రీకాకుళం]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == కన్నెవలసలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 59 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 27 హెక్టార్లు * శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 2 హెక్టార్లు * తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 14 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 8 హెక్టార్లు * సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 4 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 5 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 160 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 60 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 110 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == కన్నెవలసలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * కాలువలు: 2 హెక్టార్లు * బావులు/బోరు బావులు: 5 హెక్టార్లు * చెరువులు: 102 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == కన్నెవలసలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]] : : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{కోటబొమ్మాళి మండలంలోని గ్రామాలు}} 4nmy3tnbfqjsbq3afynp3u7zh9klb38 0 36484 4891217 4257978 2026-06-26T10:15:01Z Pavan santhosh.s 33622 4891217 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''పట్టుపురం<ref>{{Cite web|title=కళ్లెదుటే పథకం.. అందకుంది ఉదకం..|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626101108/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178|archive-date=2026-06-26|access-date=2026-06-26|website=EENADU|language=te}}</ref>''', [[శ్రీకాకుళం]] జిల్లా, [[కోటబొమ్మాళి మండలం|కోటబొమ్మాళి మండలానికి]] చెందిన గ్రామం <ref>{{Cite web |url=http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=11 |title=భారత ప్రభుత్వం నిర్వహించిన 2011 గణాంకాల జాలగూడు |website= |access-date=2015-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714203038/http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=11 |archive-date=2014-07-14 |url-status=dead }}</ref> ఇది మండల కేంద్రమైన కోటబొమ్మాళి నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 44 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 800 ఇళ్లతో, 3032 జనాభాతో 955 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1519, ఆడవారి సంఖ్య 1513. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 201 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 251. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581064<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఏడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి [[కోటబొమ్మాళి|కోటబొమ్మాళిలో]] ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల కోటబొమ్మాళిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల టెక్కలిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం జర్జంగిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[శ్రీకాకుళం]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === పత్తుపురంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. అలోపతి ఆసుపత్రి, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == పత్తుపురంలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. స్వయం సహాయక బృందం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == పత్తుపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 409 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 59 హెక్టార్లు * శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 10 హెక్టార్లు * తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 22 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 12 హెక్టార్లు * సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 22 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 13 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 404 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 144 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 295 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == పత్తుపురంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * కాలువలు: 14 హెక్టార్లు * బావులు/బోరు బావులు: 24 హెక్టార్లు * చెరువులు: 256 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == పత్తుపురంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{కోటబొమ్మాళి మండలంలోని గ్రామాలు}} a9qd54x5kv56o0sezz8jubpm6u3ud0a 0 36486 4891227 4249067 2026-06-26T10:26:43Z Pavan santhosh.s 33622 4891227 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''అక్కయ్యవలస'''<ref>{{Cite web|title=సబ్‌ కలెక్టర్‌ కారు అడ్డగింత {{!}} - {{!}} Sakshi|url=https://www.sakshi.com/telugu-news/srikakulam/1888943|access-date=2026-06-26|website=www.sakshi.com|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[కోటబొమ్మాళి మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కోటబొమ్మాళి నుండి 4 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[ఆమదాలవలస]] నుండి 25 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 257 ఇళ్లతో, 1115 జనాభాతో 156 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 557, ఆడవారి సంఖ్య 558. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 273 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581068<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు [[కోటబొమ్మాళి|కోటబొమ్మాళిలో]] ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల కోటబొమ్మాళిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నరసన్నపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల టెక్కలిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం జర్జంగిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[శ్రీకాకుళం]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో 2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం ఉంది. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == అక్కయ్యవలసలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 14 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 8 హెక్టార్లు * శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 5 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 127 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 46 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 80 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == అక్కయ్యవలసలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * కాలువలు: 68 హెక్టార్లు * బావులు/బోరు బావులు: 12 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == అక్కయ్యవలసలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{కోటబొమ్మాళి మండలంలోని గ్రామాలు}} 8023yki23mrcu8gdhapbmm6e2tjd7rq 0 36573 4891219 4255893 2026-06-26T10:19:24Z Pavan santhosh.s 33622 Pavan santhosh.s, [[తలతారియా]] పేజీని [[తలతరియా]] కు తరలించారు: శీర్షికలో తప్పు దొర్లింది 4255893 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''తలతరియ''' [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[జలుమూరు మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన జలుమూరు నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[ఆమదాలవలస]] నుండి 29 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 607 ఇళ్లతో, 2325 జనాభాతో 674 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1166, ఆడవారి సంఖ్య 1159. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 97 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581116<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల [[లింగాలవలస|లింగాలవలసలోను]], మాధ్యమిక పాఠశాల [[చల్లవారిపేట|చల్లవారిపేటలోనూ]] ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చల్లవారిపేటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నరసన్నపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[శ్రీకాకుళం]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === తలతరియలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == తలతరియలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == తలతరియలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 119 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 22 హెక్టార్లు * సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 21 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 12 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 498 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 137 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 394 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == తలతరియలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * చెరువులు: 394 హెక్టార్లు : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{జలుమూరు మండలంలోని గ్రామాలు}} jhpl63lkbfwfcbe823kr7ole0ef8ms5 4891223 4891219 2026-06-26T10:20:21Z Pavan santhosh.s 33622 4891223 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''తలతరియా'''<ref>{{Cite web|title=దళారులు చెప్పిందే ధర..|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125187569|access-date=2026-06-26|website=EENADU|language=te}}</ref><ref>{{Cite web|title=కళ్లెదుటే పథకం.. అందకుంది ఉదకం..|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626101108/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178|archive-date=2026-06-26|access-date=2026-06-26|website=EENADU|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[జలుమూరు మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన జలుమూరు నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[ఆమదాలవలస]] నుండి 29 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 607 ఇళ్లతో, 2325 జనాభాతో 674 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1166, ఆడవారి సంఖ్య 1159. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 97 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581116<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల [[లింగాలవలస|లింగాలవలసలోను]], మాధ్యమిక పాఠశాల [[చల్లవారిపేట|చల్లవారిపేటలోనూ]] ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చల్లవారిపేటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నరసన్నపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[శ్రీకాకుళం]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === తలతరియాలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == తలతరియాలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == తలతరియాలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 119 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 22 హెక్టార్లు * సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 21 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 12 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 498 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 137 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 394 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == తలతరియాలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * చెరువులు: 394 హెక్టార్లు : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{జలుమూరు మండలంలోని గ్రామాలు}} e88yzk5c0r86y1g7xptfhjnw320bz41 0 36574 4891225 4256694 2026-06-26T10:22:33Z Pavan santhosh.s 33622 4891225 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''దరివాడ<ref>{{Cite web|title=కళ్లెదుటే పథకం.. అందకుంది ఉదకం..|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626101108/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178|archive-date=2026-06-26|access-date=2026-06-26|website=EENADU|language=te}}</ref>''' [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[జలుమూరు మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన జలుమూరు నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[ఆమదాలవలస]] నుండి 29 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 244 ఇళ్లతో, 929 జనాభాతో 197 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 466, ఆడవారి సంఖ్య 463. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 49 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581117<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల [[లింగాలవలస|లింగాలవలసలోను]], మాధ్యమిక పాఠశాల చల్లవారిపేట|చల్లవారిపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చల్లవారిపేటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నరసన్నపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[శ్రీకాకుళం]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == దరివాడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 45 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 151 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 13 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 137 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == దరివాడలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * చెరువులు: 137 హెక్టార్లు : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{జలుమూరు మండలంలోని గ్రామాలు}} c5i1cou2py609tm1zo563d52463lt94 0 48653 4891229 4249679 2026-06-26T10:28:10Z Pavan santhosh.s 33622 4891229 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''అనందపురం'''<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2022-10-22|title=భూ సర్వే త్వరితగతిన పూర్తి చేయండి|url=https://www.andhrajyothy.com/2022/andhra-pradesh/srikakulam/complete-land-survey-expeditiously-930107.html|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[కోటబొమ్మాళి మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కోటబొమ్మాళి నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 40 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 26 ఇళ్లతో, 82 జనాభాతో 76 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 37, ఆడవారి సంఖ్య 45. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581065<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == సమీప బాలబడి లింగాలవలసలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల జలుమూరులోను, ప్రాథమిక పాఠశాల, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల‌లు సౌదాంలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల జలుమూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నరసన్నపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నరసన్నపేటలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం జర్జంగిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[శ్రీకాకుళం]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 8 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == అనందపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 4 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 5 హెక్టార్లు * శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 3 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 1 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 60 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 19 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 42 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == అనందపురంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * బావులు/బోరు బావులు: 2 హెక్టార్లు * చెరువులు: 39 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == అనందపురంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{కోటబొమ్మాళి మండలంలోని గ్రామాలు}} 3w7c1rxbetoh2quy2cu17j2pyq35piz 0 49815 4891184 4254665 2026-06-26T09:07:28Z Pavan santhosh.s 33622 4891184 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''చినరావుపల్లి'''<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2020-07-20|title=ఎత్తిపోతలు ఒట్టిమాటేనా?|url=https://www.andhrajyothy.com/2020/andhra-pradesh/srikakulam/irregular-irrigation-difficulties-every-year-112553.html|archive-url=https://web.archive.org/web/2/https://www.andhrajyothy.com/2020/andhra-pradesh/srikakulam/irregular-irrigation-difficulties-every-year-112553.html|archive-date=2026-06-26|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 2 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 12 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 108 ఇళ్లతో, 416 జనాభాతో 177 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 208, ఆడవారి సంఖ్య 208. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581708<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు [[ఎచ్చెర్ల|ఎచ్చెర్లలోను]], ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల [[సంతసీతారామపురం|సంతసీతారామపురంలోనూ]] ఉన్నాయి.సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శ్రీకాకుళంలోను, జూనియర్ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు ఎచ్చెర్లలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల ఎచ్చెర్లలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఎచ్చెర్లలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === == తాగు నీరు == బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == చినరావుపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 41 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 5 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 31 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 99 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 108 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 22 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == చినరావుపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * చెరువులు: 22 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == చినరావుపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[యూకలిప్టస్]], [[సరుగుడు]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}}{{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} ioe4jjuwm6adpdnpj4tssk40cn589ex 4891206 4891184 2026-06-26T09:52:34Z Pavan santhosh.s 33622 4891206 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''చినరావుపల్లి'''<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2020-07-20|title=ఎత్తిపోతలు ఒట్టిమాటేనా?|url=https://www.andhrajyothy.com/2020/andhra-pradesh/srikakulam/irregular-irrigation-difficulties-every-year-112553.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626085904/https://www.andhrajyothy.com/2020/andhra-pradesh/srikakulam/irregular-irrigation-difficulties-every-year-112553.html|archive-date=2026-06-26|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te|url-status=live}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 2 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 12 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 108 ఇళ్లతో, 416 జనాభాతో 177 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 208, ఆడవారి సంఖ్య 208. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581708<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు [[ఎచ్చెర్ల|ఎచ్చెర్లలోను]], ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల [[సంతసీతారామపురం|సంతసీతారామపురంలోనూ]] ఉన్నాయి.సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శ్రీకాకుళంలోను, జూనియర్ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు ఎచ్చెర్లలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల ఎచ్చెర్లలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఎచ్చెర్లలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === == తాగు నీరు == బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == చినరావుపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 41 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 5 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 31 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 99 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 108 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 22 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == చినరావుపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * చెరువులు: 22 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == చినరావుపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[యూకలిప్టస్]], [[సరుగుడు]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}}{{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} pjv69cgc9098ag1ka2crodtcam92yr0 0 49832 4891188 4254820 2026-06-26T09:12:42Z Pavan santhosh.s 33622 4891188 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''చిలకపాలెం'''<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2022-12-07|title=చిలకపాలెం టోల్‌ప్లాజా ఎత్తివేత|url=https://www.andhrajyothy.com/2022/andhra-pradesh/srikakulam/lifting-of-chilakapalem-toll-plaza-963584.html|url-status=live|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[ఎచ్చెర్ల మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఎచ్చెర్ల నుండి 2 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[శ్రీకాకుళం]] నుండి 12 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1548 ఇళ్లతో, 6162 జనాభాతో 406 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3068, ఆడవారి సంఖ్య 3094. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 426 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 22. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581709<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల ఎచ్చెర్లలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === చిలకపాలెంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === గ్రామంలో 2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఒక ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టరు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == చిలకపాలెంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == చిలకపాలెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 87 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 80 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 238 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 249 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 69 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == చిలకపాలెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * చెరువులు: 69 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == చిలకపాలెంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]], [[రాగులు]], [[BAJRA]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==వెలుపలి లంకెలు== https://web.archive.org/web/20140714203038/http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=11 {{ఎచ్చెర్ల మండలంలోని గ్రామాలు}} 2r1i7sprh9ynle5fop43tozfl0wttkn 0 50088 4891215 4255947 2026-06-26T10:12:26Z Pavan santhosh.s 33622 4891215 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''తాటిపర్తి'''<ref>{{Cite web|title=కళ్లెదుటే పథకం.. అందకుంది ఉదకం..|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260626101108/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178|archive-date=2026-06-26|access-date=2026-06-26|website=EENADU|language=te}}</ref> [[శ్రీకాకుళం జిల్లా]], [[కోటబొమ్మాళి మండలం]] లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కోటబొమ్మాళి నుండి 9 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[పలాస-కాశీబుగ్గ]] నుండి 45 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 282 ఇళ్లతో, 1112 జనాభాతో 294 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 558, ఆడవారి సంఖ్య 554. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 105 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 15. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581049<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి [[కోటబొమ్మాళి|కోటబొమ్మాళిలోను]], మాధ్యమిక పాఠశాల [[నీలలక్ష్మీపురం|నీలలక్ష్మీపురంలోనూ]] ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల కోటబొమ్మాళిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం జర్జంగిలోను, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు [[శ్రీకాకుళం]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 8 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == తతిపర్తిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 48 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 29 హెక్టార్లు * శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 5 హెక్టార్లు * తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 4 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 2 హెక్టార్లు * సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 8 హెక్టార్లు * బంజరు భూమి: 4 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 190 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 75 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 128 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == తతిపర్తిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * బావులు/బోరు బావులు: 13 హెక్టార్లు * చెరువులు: 114 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == తతిపర్తిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{కోటబొమ్మాళి మండలంలోని గ్రామాలు}} h8wg911rl5ez5v5dyadl71fzanwxtln 0 53405 4890965 4211247 2026-06-25T14:08:57Z ~2026-36662-99 151121 /* నటవర్గం */ 4890965 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = సాహసవీరుడు - సాగరకన్య | image = Sahasa Veerudu Sagara Kanya Movie Poster.jpg | image_size = | caption = సాహసవీరుడు - సాగరకన్య సినిమా పోస్టర్ | director = [[కె.రాఘవేంద్రరావు]] | producer = బూరుగుపల్లి శివరామకృష్ణ | writer = [[పరుచూరి సోదరులు]] | narrator = | starring = [[దగ్గుబాటి వెంకటేష్|వెంకటేష్]],<br>[[శిల్పా శెట్టి]],<br>[[మాలాశ్రీ]] | music = [[ఎం.ఎం.కీరవాణి]] | cinematography = [[ఎ. విన్సెంట్]]<br>[[అజయ్ విన్సెంట్]] | editing = [[కె.ఎం. మార్తాండ్]]<br>[[మార్తాండ్ కె. వెంకటేష్]] | studio = వెంకటేశ్వర ఆర్ట్ ఫిల్మ్స్ | released = {{Film date|1996|02|09|df=y}} | runtime = 139 నిముషాలు | country = భారతదేశం | language = తెలుగు | budget = }} '''సాహసవీరుడు - సాగరకన్య''' 1996, ఫిబ్రవరి 9న విడుదలైన [[తెలుగు]] [[చలనచిత్రం]]. వెంకటేశ్వర ఆర్ట్ ఫిల్మ్స్ పతాకంపై బూరుగుపల్లి శివరామకృష్ణ నిర్మాణ సారథ్యంలో [[కె.రాఘవేంద్రరావు]] దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో [[దగ్గుబాటి వెంకటేష్|వెంకటేష్]], [[శిల్పా శెట్టి]], [[మాలాశ్రీ]] నటించగా, [[ఎం.ఎం.కీరవాణి]] సంగీతం అందించాడు.<ref name="గురి తప్పిన 'సాహస వీరుడు'">{{cite web |last1=ఐడ్రీమ్ పోస్ట్ |first1=సినిమాలు |title=గురి తప్పిన 'సాహస వీరుడు' |url=https://www.idreampost.com/te/news/nostalgia/venkatesh-fantasy-movie-misfired |website=www.idreampost.com |accessdate=22 June 2020 |language=en |date=7 April 2020 |archive-date=5 ఆగస్టు 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805020422/https://www.idreampost.com/te/news/nostalgia/venkatesh-fantasy-movie-misfired |url-status=dead }}</ref> బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయవంతమైన ఈ చిత్రం, 1997లో ''సాగర కన్య'' పేరుతో హిందీలోకి అనువాదం చేయబడింది.<ref name="Saahasa Veerudu Saagara Kanya Cast & Crew">{{cite web |last1=ఫిల్మీబీట్ |first1=సినిమాలు |title=Saahasa Veerudu Saagara Kanya Cast & Crew |url=https://www.filmibeat.com/telugu/movies/saahasa-veerudu-saagara-kanya/cast-crew.html |website=www.filmibeat.com |accessdate=22 June 2020}}</ref> == కథా నేపథ్యం == రవిచంద్ర (వెంకటేష్), సాగర కన్య (శిల్ప శెట్టి) అనే మత్స్యకన్య గురించిన ఈ చిత్రమిది. బంగారు రాజు (కైకాల సత్యనారాయణ) ఓడను సొంతం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. నిధిని కనుగొనడంకోసం మంత్రగత్తెను సంప్రదిస్తాడు. ఒక మత్స్యకన్య సహాయంతో నిధిని తిరిగి పొందవచ్చని తెలుసుకుంటాడు. ప్రమాదవశాత్తు ఒకరోజు సముద్రం నుండి వచ్చిన మత్స్యకన్య శరీరాన్ని కోల్పోయి, ఒక అందమైన అమ్మాయిగా మారుతుంది. ఆమెపై నీరు పడినప్పుడు మళ్ళీ మత్స్యకన్యగా మారుతుంది. రవిచంద్ర దగ్గరికి వచ్చిన మత్స్యకన్యకు బంగారం అని పేరు పెడుతారు. దాంతో బంగారం రవిని ప్రేమిస్తుంది. మత్స్యకన్య గురించి తెలుసుకున్న మంత్రగత్తె, ఆమె ద్వారా నిధిని కనుగొనే ప్రయత్నం చేస్తుంది. ఆ ప్రయత్నంలో బంగారం అనేక ఇబ్బందులు పడుతుంది. రవి సాహసంతో మత్స్యకన్యను రక్షిస్తాడు. రవి, అతని బంధువులను కలిపి బంగారం తిరిగి సముద్రంలోకి వెళ్ళిపోతుంది. == నటవర్గం == {{Div col|colwidth=20em|gap=2em}} * [[దగ్గుబాటి వెంకటేష్|వెంకటేష్]] (రవిచంద్ర) * [[శిల్పా శెట్టి]] (బంగారం, మత్స్యకన్య)<ref>{{cite web |last1=తెలుగు న్యూస్ 18 |first1=సినిమాలు |title=శిల్పాశెట్టి తెలుగులో చేసిన సినిమాలు ఇవే.. |url=https://telugu.news18.com/photogallery/movies/these-are-the-telugu-films-act-shilpa-shetty-in-tollywood-ta-516742.html |website=www.telugu.news18.com |accessdate=22 June 2020 |date=15 May 2020}}</ref> * [[మాలాశ్రీ]] (గంగ) * [[కైకాల సత్యనారాయణ]] (బంగారు రాజు) * [[కోట శ్రీనివాసరావు]] (ముత్యాలు) * [[శ్రీహరి (నటుడు)|శ్రీహరి]] (రత్నాలు) * [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] * [[బాబు మోహన్]] (నల్లోడు) * [[బేతా సుధాకర్|సుధాకర్]] (లింగరాజు) * [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] * [[ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం]] (పోలీసు ఇన్స్పెక్టర్) * [[రాళ్ళపల్లి (నటుడు)|రాళ్ళపల్లి]] * [[అనంత్]] * [[గుండు హనుమంతరావు]] (గుండు) * [[సుత్తివేలు]] * [[విశ్వేశ్వరరావు]] (పొట్టివాడు) * [[మాడా వెంకటేశ్వరరావు]] * [[రామ్ లక్ష్మణ్ (స్టంట్ కొరియోగ్రాఫర్స్)|రామ్ లక్ష్మణ్]] * జగ్గారావు * [[విజయ లలిత]] (మలక్‌పేట మాంచాల) {{div col end}} == సాంకేతికవర్గం == * దర్శకత్వం: [[కె.రాఘవేంద్రరావు]] * నిర్మాత: బూరుగుపల్లి శివరామకృష్ణ * రచన: [[పరుచూరి సోదరులు]] * సంగీతం: [[ఎం.ఎం.కీరవాణి]] * ఛాయాగ్రహణం: [[ఎ. విన్సెంట్]], అజయ్ విన్సెంట్ * కూర్పు: [[కె.ఎం. మార్తాండ్]], [[మార్తాండ్ కె. వెంకటేష్]] * నిర్మాణ సంస్థ: వెంకటేశ్వర ఆర్ట్ ఫిల్మ్స్ == పాటలు == {{Infobox album | name = సాహసవీరుడు - సాగరకన్య | type = పాటలు | artist = [[ఎం.ఎం. కీరవాణి]] | cover = | alt = | released = 1996 | recorded = | venue = | studio = | genre = పాటలు | length = 30:00 | label = మెలోడి మేకర్స్ | producer = [[ఎం.ఎం. కీరవాణి]] | prev_title = [[పెళ్ళి సందడి]] | prev_year = 1996 | next_title = [[రాయుడుగారు-నాయుడుగారు]] | next_year = 1996 }} ఈ చిత్రానికి [[ఎం. ఎం. కీరవాణి]] సంగీతం అందించాడు. అన్నిపాటలు విజయం సాధించాయి. మెలోడి మేకర్స్ ఆడియో కంపెనీ నుండి పాటలు విడుదలయ్యాయి. {{Track listing | collapsed = | headline = | extra_column = గాయకులు | total_length = 30:00 | all_writing = | all_lyrics = | all_music = | title1 = అబ్బబ్బో అబ్బబ్బో (రచన: [[భువనచంద్ర]]) | lyrics1 = [[భువనచంద్ర]] | extra1 = [[ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం]], [[కె. ఎస్. చిత్ర]] | length1 = 5:03 | title2 = ఘడియ ఘడియకో ముద్దు (రచన: భువనచంద్ర) | lyrics2 = భువనచంద్ర | extra2 = ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె.ఎస్. చిత్ర | length2 = 5:10 | title3 = మీనా మీనా (రచన: [[వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి]]) | lyrics3 = [[వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి]] | extra3 = ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, [[ఎం. ఎం. శ్రీలేఖ]] | length3 = 5:10 | title4 = శ్రీనాథుని కవితలోని (రచన: [[జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు]]) | lyrics4 = [[జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు]] | extra4 = ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె.ఎస్. చిత్ర | length4 = 4:56 | title5 = అప్పనంగ చిక్కెనమ్మ (రచన: [[వెన్నెలకంటి రాజేశ్వర ప్రసాద్|వెన్నెలకంటి]]) | lyrics5 = [[వెన్నెలకంటి రాజేశ్వర ప్రసాద్|వెన్నెలకంటి]] | extra5 = ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, సింధు | length5 = 4:52 | title6 = పెట్టమంది పెట్టమంది (రచన: వెన్నెలకంటి) | lyrics6 = వెన్నెలకంటి | extra6 = [[మనో]], కె.ఎస్. చిత్ర | length6 = 5:19 }} == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == ఇతర లంకెలు == * {{IMDb title|0368233}} [[వర్గం:1996 తెలుగు సినిమాలు]] [[వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:వెంకటేష్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ఎం.ఎం.కీరవాణి సంగీతం కూర్చిన పాటలు]] [[వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:శ్రీహరి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బాబు మోహన్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:సుధాకర్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ఆలీ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:సుత్తి వేలు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:రాళ్ళపల్లి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:గుండు హనుమంతరావు నటించిన సినిమాలు]] a8u5rp7g29bfuf3a43oefcesv9h0za5 0 54779 4891231 4264592 2026-06-26T10:29:23Z Pavan santhosh.s 33622 4891231 wikitext text/x-wiki {{Infobox India AP Village}} '''సింహాద్రిపురం<ref>{{Cite web|last=ABN|date=2022-10-22|title=భూ సర్వే త్వరితగతిన పూర్తి చేయండి|url=https://www.andhrajyothy.com/2022/andhra-pradesh/srikakulam/complete-land-survey-expeditiously-930107.html|access-date=2026-06-26|website=Andhrajyothy Telugu News|language=te}}</ref>''', [[శ్రీకాకుళం]] జిల్లా, [[కోటబొమ్మాళి మండలం|కోటబొమ్మాళి మండలానికి]] చెందిన గ్రామం.<ref>{{Cite web |url=http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=11 |title=భారత ప్రభుత్వం నిర్వహించిన 2011 గణాంకాల జాలగూడు |website= |access-date=2015-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714203038/http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=11 |archive-date=2014-07-14 |url-status=dead }}</ref> ఇది మండల కేంద్రమైన కోటబొమ్మాళి నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన [[పలాస-కాశీబుగ్గ]] నుండి 43 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 55 ఇళ్లతో, 258 జనాభాతో 44 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 132, ఆడవారి సంఖ్య 126. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581062<ref>{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx|title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011}}</ref>. == విద్యా సౌకర్యాలు == గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల [[కోటబొమ్మాళి|కోటబొమ్మాళిలోను]], ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల [[నీలంపేట|నీలంపేటలోను]], మాధ్యమిక పాఠశాల [[నీలంపేట|నీలంపేటలోనూ]] ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల కోటబొమ్మాళిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ [[శ్రీకాకుళం|శ్రీకాకుళంలో]] ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నరసన్నపేటలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం జర్జంగిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల [[శ్రీకాకుళం]] లోనూ ఉన్నాయి. == వైద్య సౌకర్యం == === ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం === ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. === ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం === == తాగు నీరు == గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది. == పారిశుధ్యం == మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. == సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు == సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. == మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు == గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు == గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. == విద్యుత్తు == గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 8 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు. == భూమి వినియోగం == '''సింహాద్రిపురం'''లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది: * వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 2 హెక్టార్లు * వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 2 హెక్టార్లు * తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 3 హెక్టార్లు * నికరంగా విత్తిన భూమి: 34 హెక్టార్లు * నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 12 హెక్టార్లు * వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 22 హెక్టార్లు == నీటిపారుదల సౌకర్యాలు == '''సింహాద్రిపురం'''లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది. * బావులు/బోరు బావులు: 1 హెక్టార్లు * చెరువులు: 21 హెక్టార్లు == ఉత్పత్తి == సిమ్హద్రిపురంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి. === ప్రధాన పంటలు === [[వరి]] : ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{కోటబొమ్మాళి మండలంలోని గ్రామాలు}} cs8x1yom7kfanvc8du92cb7gm0uqn6x 0 64422 4890956 4560159 2026-06-25T13:04:45Z ~2026-36662-99 151121 /* తారాగణం */ 4890956 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ధర్మచక్రం | image = Dharma Chakram.jpg | producer = డి. రామానాయుడు | director = [[సురేష్ కృష్ణ]] | writer = ఎం. వి. ఎస్. హరనాథ రావు (మాటలు), సురేష్ కృష్ణ (కథ/చిత్రానువాదం) | released = {{Film date|1996|01|13}} | language = తెలుగు | studio = [[సురేష్ ప్రొడక్షన్స్]] | music = [[ఎం.ఎం. శ్రీలేఖ]] | starring = [[దగ్గుబాటి వెంకటేష్|వెంకటేష్]],<br>[[రమ్యకృష్ణ ]],<br>[[ప్రేమ (నటి)|ప్రేమ]],<br>[[గిరీష్ కర్నాడ్]],<br /> [[శ్రీవిద్య]],<br /> [[శ్రీలత]],<br /> [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] | | editing = [[మార్తాండ్ కె. వెంకటేష్]] | cinematography = కె. రవీంద్రబాబు | awards = నంది అవార్డ్ (ఉత్తమ నటుడు) }} '''ధర్మచక్రం''' 1996 లో సురేష్ కృష్ణ దర్శకత్వంలో విడుదలైన సినిమా. ఇందులో [[దగ్గుబాటి వెంకటేష్|వెంకటేష్]], రమ్యకృష్ణ, ప్రేమ, గిరీష్ కర్నాడ్ ముఖ్యపాత్రల్లో నటించారు. ఇది మంచి విజయం సాధించింది. ఈ సినిమాలో నటనకుగాను వెంకటేష్ కు నంది అవార్డ్ వరించింది. ఈ సినిమాను సురేష్ ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై డి. రామానాయుడు నిర్మించాడు.<ref name="మూవీ మొఘల్">{{Cite book|title=మూవీ మొఘల్|last=యు|first=వినాయకరావు|publisher=జయశ్రీ పబ్లికేషన్స్|year=2014|isbn=|location=హైదరాబాదు|pages=218-219|url=http://www.sathyakam.com/pdfImageBook.php?bId=8196#page/219}}{{Dead link|date=జనవరి 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> అప్పటి దాకా కన్నడంలో కథానాయికగా నటించిన ప్రేమకు ఇదే తొలి తెలుగు సినిమా. == కథ == రాకేష్ ఒక న్యాయవాది. తండ్రి పేరున్న రాజకీయ నాయకుడు. తల్లి శారద. రాకేష్ సురేఖ అనే మధ్య తరగతి అమ్మాయిని ప్రేమిస్తాడు. ఇది అతని తండ్రికి నచ్చదు. ఆమెను వేశ్యగా చిత్రీకరించి ఆమె మరణానికి కారణమవుతాడు. దాంతో రాకేష్ తండ్రిని అసహ్యించుకుని వైరం ఏర్పరుచుకుంటాడు. తల్లి శారద భర్త, కొడుకుల మధ్య నలిగిపోతూ ఉంటుంది. రాకేష్ కు తల్లి మాటంటే వేదవాక్కు. ఆమె తనయుడి ఆవేశాన్ని నియంత్రిస్తూ దారిలో పెట్టడానికి ప్రయత్నిస్తుంటుంది. == తారాగణం == * న్యాయవాది రాకేష్ గా [[దగ్గుబాటి వెంకటేష్|వెంకటేష్]] * సంధ్యగా [[రమ్యకృష్ణ]] * సురేఖగా [[ప్రేమ (నటి)|ప్రేమ]] * [[గిరీష్ కర్నాడ్]] * రాకేష్ తల్లిగా శారదగా [[శ్రీవిద్య (నటి)|శ్రీవిద్య]] * శ్రీలత * [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] * [[ఎ. వి. ఎస్]] * [[రాళ్ళపల్లి (నటుడు)|రాళ్ళపల్లి]] * [[ఎం. వి. ఎస్. హరనాథ రావు|ఎం. వి. ఎస్. హరనాథరావు]] * [[వల్లం నరసింహారావు]] * [[జె.వి. సోమయాజులు|జె.వి.సోమయాజులు]] * [[సుబ్బరాయ శర్మ]] * [[దగ్గుబాటి రామానాయుడు|డి.రామానాయుడు]] * [[కోట శంకరరావు]] * [[అనంత బాబు]] * [[సారథి (నటుడు)|సారథి]] * బడి తాతాజీ * [[తెలంగాణ శకుంతల]] * కృష్ణవేణి * [[రత్న సాగర్|రత్నసాగర్]] * [[డబ్బింగ్ జానకి]] * [[దిలీప్ కుమార్]] . == నిర్మాణం == 1995 జూన్ 22 న ఈ చిత్రం రామానాయుడు స్టూడియోలో చిత్రీకరణ ప్రారంభించింది. రెండున్నర పాటలు కెనడాలో చిత్రీకరించారు. కెనడాలో చిత్రీకరణ జరుపుకున్న తొలి తెలుగు చిత్రం ఇది. మొత్తం 62 రోజులపాటు చిత్రీకరణ జరగగా వెంకటేష్ 52 రోజులు నటించాడు.<ref name="మూవీ మొఘల్"/> == సాంకేతిక వర్గం == * స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: సురేష్ కృష్ణ * మాటలు: ఎం.వి.ఎస్.హరినాథరావు * కధ: సురేష్ కృష్ణ * సంగీతం: ఎం.ఎం.శ్రీలేఖ * గీత రచయితలు: చంద్రబోస్, వేటూరి సుందర రామమూర్తి, * నేపథ్య గానం: శ్రీపతి పండితారాద్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం , కె ఎస్ చిత్ర, ఎం.ఎం.శ్రీలేఖ * ఫోటోగ్రఫీ: కె.రవీంద్రబాబు * కూర్పు: మార్తాండ్ కె.వెంకటేష్ * నిర్మాత: డి.రామానాయుడు * నిర్మాణ సంస్థ: సురేష్ ప్రొడక్షన్స్ * విడుదల:13:01:1996. ==పాటలు== * సొగసు చూడ హాయి హాయిలే.. తెలిసె నేడు ఇంత హాయి , రచన: చంద్రబోస్, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర *తమ సోమా మమ, రచన: చంద్రబోస్, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం *ధీర సమీరే, రచన: వేటూరి సుందర రామమూర్తి, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర *చెప్పనా చెప్పనా, రచన: చంద్రబోస్, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎం ఎం శ్రీలేఖ *హాల్లో హాల్లో, రచన: చంద్రబోస్, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర *ఆగడాయే రహం, రచన: వేటూరి సుందర రామమూర్తి, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం. * ==విశేషాలు== * ఈ సినిమా లోని నటనకు గాను [[దగ్గుబాటి వెంకటేష్|వెంకటేష్]] కు ఉత్తమ నటుడిగా నంది బహుమతి వచ్చింది.<ref name="మూవీ మొఘల్"/> * ఉత్తమ ఛాయ గ్రహకుడు: కె.రవీంద్రబాబు * == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:నంది పురస్కారాలు]] [[వర్గం:రామానాయుడు నిర్మించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:రాళ్ళపల్లి నటించిన సినిమాలు]] 96hybdma9gig9nsm1r9rbh0z1puew1f 0 64923 4891087 4865584 2026-06-26T05:15:36Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891087 wikitext text/x-wiki {{విస్తరణ}} {{సల్ఫర్ మూలకము}} [[Image:Soufresicile2.jpg|thumb|right|Rough sulfur crystal]] [[Image:NZ sulfur NI.jpg|thumb|right|Sulfur crystalites at [[Waiotapu]] [[hot springs]], [[New Zealand]]]] '''గంధకము''' (''Sulfur''), ఒక [[రసాయన మూలకము]]. దీని [[పరమాణు సంఖ్య]] 16. దీని సంకేతము '''S'''. ఇది భూమిపై విరివిగా లభించే ఒక [[:en:non-metal|అలోహము]]. ఇది బహు సంయోజనీయత కలిగిన మూలకము. ప్రకృతిలో సహజంగా లభ్యమయ్యే గంధకము [[పసుపు]] రంగులో ఉండే స్ఫటిక ఘన పదార్థము. ఇది మూలక రూపంలోను, సల్ఫైడ్, సల్ఫేటు అనే రసాయన సంయోగ రూపంలోను కూడా ప్రకృతిలో లభిస్తుంది. భూమిపై జీవపదార్థాలకు కావలిసిన అత్యవసర పదార్థాలలో గంధకం ఒకటి. సిస్టీన్, మితియోనీన్ అనే రెండు [[అమీనో ఆమ్లములు|అమినో ఆమ్లాలలో]] (amino acid) గంధకం అణువులు ఉంటాయి. వాణిజ్య పరంగా గంధకం వినియోగించే పదార్థాలు - [[ఎరువులు]], [[గన్ పౌడర్]], [[అగ్గిపుల్ల]]లు, [[పురుగు మందు]]లు, [[ఫంగస్ నివారిణి|ఫంగస్ నివారణ పదార్థాలు]] (insecticides and fungicides). గంధకాన్ని వ్యవహార ఆంగ్ల భాషలో '''brimstone''' అని కూడా అంటారు. గంధకం ఉపయోగాలు * [[రబ్బర్]] [[వల్కనైజేషన్]]‌లో గంధకం ఒక ముఖ్యమైన పదార్థం. ఈ ప్రక్రియలో పాలీ సల్పైడులు ఆర్గానిక్ పాలీమర్‌తో crosslink అవుతాయి. * gunpowder తయారీలో గంధకాన్ని వాడుతారు * గంధకం, మిథేన్‌ల మధ్య రసాయనిక ప్రక్రియ వలన కార్బన్ డై సల్పైడ్ తయారవుతుంది. దీనిని [[సెల్లోఫేన్]] (cellophane), [[రేయాన్]] ([[:en:rayon]]) తయారీలో వాడుతారు.<ref name=Nehb>{{cite encyclopedia |last=Nehb |first=Wolfgang |authorlink= |author2=Vydra, Karel |editor= |encyclopedia=Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry |title=Sulfur |edition= |date= |year=2006 |publisher=Wiley-VCH Verlag |volume= |location= |id= |isbn= |doi=10.1002/14356007.a25_507.pub2 |pages= |quote= }}</ref> * మనకు లభించే గంధకంలో 85% వరకు [[సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం]] (sulfuric acid) ([[hydrogen|H]]₂S[[oxygen|O]]₄) తయారీలో వాడుతారు. ప్రపంచంలోని పారిశ్రామిక వ్యవస్థకు ఇది చాలా ముఖ్యమైన పదార్థం. దేశాల పారిశ్రామిక ప్రగతికి సూచికగా ఆ దేశపు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్ల వినియోగాన్ని కూడా చెబుతారు.<ref>[http://www.pafko.com/history/h_s_acid.html Sulfuric Acid Growth]</ref> ఎరువుల తయారీ, లోహాల వెలికితీత, ఖనిజాల శుద్ధి, చమురు శుద్ధి పరిశ్రమలలో ఈ ఆమ్లం వినియోగం ఉంది. * [[డిటర్జెంటు]]లు, [[పెస్టిసైడు]]లు, [[ఫంగిసైడు]]లు, [[వ్యవసాయ రసాయనాలు]], [[రంగు పదార్థాలు]], [[ఫొటోగ్రఫీ]] వంటి పదార్ధాలు, పనులలో గంధకం వినియోగం ఉంటుంది. * కొన్ని [[ఔషధం|ఔషధులలో]], ముఖ్యంగా [[చర్మ వ్యాధి|చర్మవ్యాధుల]] నివారణలలో గంధకం ఉపయోగపడుతుంది. * [[Magnesium sulfate]], better known as [[Epsom salts]], can be used as a [[laxative]], a bath additive, an [[exfoliant]], a [[magnesium]] supplement for plants, or a [[desiccant]]. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==బయటి లింకులు== * [http://library.tedankara.k12.tr/chemistry/vol2/allotropy/z129.htm Sulfur phase diagram] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100223201329/http://library.tedankara.k12.tr/chemistry/vol2/allotropy/z129.htm |date=2010-02-23 }} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/S/index.html WebElements.com &ndash; Sulfur] * [http://www.chemicalelements.com/elements/s.html chemicalelements.com/sulfur] * [http://www.stromboli.net/perm/vulcano/sulphur-vulcano-en.html Crystalline, liquid and polymerization of sulphur on Vulcano Island, Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725045221/https://www.swisseduc.ch/stromboli/perm/vulcano/sulphur-vulcano-en.html |date=2020-07-25 }} * [http://extoxnet.orst.edu/pips/sulfur.htm Sulfur and its use as a pesticide] {{కాంపాక్ట్ ఆవర్తన పట్టిక}} [[వర్గం:మూలకాలు]] [[వర్గం:రసాయన శాస్త్రం]] cv6ns5bnxr7frborusbm65tfxqr3gdf 0 65858 4890977 4710307 2026-06-25T15:34:35Z ~2026-36662-99 151121 /* తారాగణం */ 4890977 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ఓంకారం | image = Omkaram Movie Poster.jpg | caption = ఓంకారం సినిమా పోస్టర్ | writer = ఉపేంద్ర <br> [[ఎల్. బి. శ్రీరామ్]] (మాటలు) | based_on = ఓం (కన్నడ సినిమా) 1995 | story = ఉపేంద్ర రావు | screenplay = ఉపేంద్ర రావు | producer = కెకెఎన్ కుమారి | director = [[ఉపేంద్ర (నటుడు)|ఉపేంద్ర]] | starring = [[డా. రాజశేఖర్ ]],<br>[[ప్రేమ (నటి)|ప్రేమ]] | music = [[హంసలేఖ]] | cinematography = సుందర్ నాధ్ సువర్ణ | editing = ఆర్. జనారధన్ | studio = | released = 1997<ref>{{Cite web |url=http://www.nthwall.com/te/movie/Omkaram-1997/8291802217 |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2020-08-14 |website= |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115021/http://www.nthwall.com/te/movie/Omkaram-1997/8291802217 |url-status=dead }}</ref> | runtime = 158 నిముషాలు | country = భారతదేశం | language = తెలుగు | budget = | gross = }} '''ఓంకారం''' 1997లో విడుదలైన [[తెలుగు]] [[చలనచిత్రం]]. కెకెఎన్ కుమారి నిర్మాణ సారథ్యంలో [[ఉపేంద్ర (నటుడు)|ఉపేంద్ర]] దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో [[డా. రాజశేఖర్]], [[ప్రేమ (నటి)|ప్రేమ]] నటించగా, [[హంసలేఖ]] సంగీతం అందించాడు.<ref>http://www.filmibeat.com/telugu/movies/omkara/cast-crew.html</ref> 1995లో కన్నడంలో వచ్చిన ''ఓం'' సినిమాకి రిమేక్ సినిమా ఇది. కన్నడ సినిమాతో పోల్చితే తెలుగులో యావరేజ్ సక్సెన్ ను సాధించింది.<ref>http://www.filmibeat.com/kannada/news/2013/kannada-movies-remade-in-other-languages-122546.html#slide27043</ref> ==తారాగణం== * [[రాజశేఖర్ (నటుడు)|రాజశేఖర్]] (సత్య) * [[ప్రేమ (నటి)|ప్రేమ]] (మధు) * [[భాగ్యశ్రీ]] (శశి) * [[జె.వి. సోమయాజులు]] (సత్య తండ్రి) * [[ఉపేంద్ర (నటుడు)|ఉపేంద్ర]] (మొదటి సన్నివేశ వ్యాఖ్యానం) * [[సుబ్బరాయ శర్మ]] * [[అనంత్]] * [[డబ్బింగ్ జానకి]] == సాంకేతికవర్గం == {{Div col|colwidth=20em|gap=2em}} * దర్శకత్వం: [[ఉపేంద్ర (నటుడు)|ఉపేంద్ర]] * నిర్మాత: కెకెఎన్ కుమారి * రచన: ఉపేంద్ర * మాటలు: [[ఎల్. బి. శ్రీరామ్]] (మాటలు) * చిత్రానువాదం: ఉపేంద్ర రావు * కథ: ఉపేంద్ర రావు * ఆధారం: ఓం (కన్నడ సినిమా) 1995 * సంగీతం: [[హంసలేఖ]] * ఛాయాగ్రహణం: సుందర్ నాధ్ సువర్ణ * కూర్పు: ఆర్. జనారధన్ {{div col end}} * పాటలు: భువనచంద్ర , గురుచరణ్ , వేటూరి సుందరరామమూర్తి * నేపథ్య గాయకులు: మనో, శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం * విడుదల:06:02:1977. == పాటలు == ఈ చిత్రానికి హంసలేఖ సంగీతం అందించాడు.<ref>{{Cite web |url=http://telugusongs.allindiansite.com/omkaram.html |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2020-08-15 |website= |archive-date=2013-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812080810/http://telugusongs.allindiansite.com/omkaram.html |url-status=dead }}</ref> కన్నడ ఒరిజినల్ సినిమా నుండి మూడు పాటలను, నాలుగో పాట ట్యూన్ మరో సినిమా నుండి తీసుకున్నాడు. * "కాలేజ్ కుర్రోడు" - [[మనో]]<ref>https://www.youtube.com/watch?v=_Ub993obZb0</ref>, రచన: భువన చంద్ర * "ఓ గులాబి" - [[ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం]]<ref>https://www.youtube.com/watch?v=GJLBG8cn4L4</ref>, రచన: భువన చంద్ర * "బుల్లెమ్మ" - మనో<ref name="ఆర్కైవ్ నకలు">{{Cite web |url=https://wynk.in/music/album/omkaram/hu_398538 |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2020-08-15 |archive-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112125957/https://wynk.in/music/album/omkaram/hu_398538 |url-status=dead }}</ref>, రచన: గురుచరన్ * "దిల్ రూబా" - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, రచన: భువన చంద్ర * "ఓం బ్రహ్మండ" - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం<ref name="ఆర్కైవ్ నకలు"/>, రచన: వేటూరి. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:1997 తెలుగు సినిమాలు]] [[వర్గం:రాజశేఖర్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ప్రేమ (నటి) నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:హంసలేఖ సంగీతం అందించిన సినిమాలు]] p9w6uk966o8l1ydjslt5y1am00knce4 4891068 4890977 2026-06-26T04:49:12Z ~2026-36662-99 151121 /* తారాగణం */ 4891068 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ఓంకారం | image = Omkaram Movie Poster.jpg | caption = ఓంకారం సినిమా పోస్టర్ | writer = ఉపేంద్ర <br> [[ఎల్. బి. శ్రీరామ్]] (మాటలు) | based_on = ఓం (కన్నడ సినిమా) 1995 | story = ఉపేంద్ర రావు | screenplay = ఉపేంద్ర రావు | producer = కెకెఎన్ కుమారి | director = [[ఉపేంద్ర (నటుడు)|ఉపేంద్ర]] | starring = [[డా. రాజశేఖర్ ]],<br>[[ప్రేమ (నటి)|ప్రేమ]] | music = [[హంసలేఖ]] | cinematography = సుందర్ నాధ్ సువర్ణ | editing = ఆర్. జనారధన్ | studio = | released = 1997<ref>{{Cite web |url=http://www.nthwall.com/te/movie/Omkaram-1997/8291802217 |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2020-08-14 |website= |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115021/http://www.nthwall.com/te/movie/Omkaram-1997/8291802217 |url-status=dead }}</ref> | runtime = 158 నిముషాలు | country = భారతదేశం | language = తెలుగు | budget = | gross = }} '''ఓంకారం''' 1997లో విడుదలైన [[తెలుగు]] [[చలనచిత్రం]]. కెకెఎన్ కుమారి నిర్మాణ సారథ్యంలో [[ఉపేంద్ర (నటుడు)|ఉపేంద్ర]] దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో [[డా. రాజశేఖర్]], [[ప్రేమ (నటి)|ప్రేమ]] నటించగా, [[హంసలేఖ]] సంగీతం అందించాడు.<ref>http://www.filmibeat.com/telugu/movies/omkara/cast-crew.html</ref> 1995లో కన్నడంలో వచ్చిన ''ఓం'' సినిమాకి రిమేక్ సినిమా ఇది. కన్నడ సినిమాతో పోల్చితే తెలుగులో యావరేజ్ సక్సెన్ ను సాధించింది.<ref>http://www.filmibeat.com/kannada/news/2013/kannada-movies-remade-in-other-languages-122546.html#slide27043</ref> ==తారాగణం== * [[రాజశేఖర్ (నటుడు)|రాజశేఖర్]] (సత్య) * [[ప్రేమ (నటి)|ప్రేమ]] (మధు) * [[భాగ్యశ్రీ]] (శశి) * [[జె.వి. సోమయాజులు]] (సత్య తండ్రి) * [[సత్య ప్రకాష్]] * [[ఉపేంద్ర (నటుడు)|ఉపేంద్ర]] (మొదటి సన్నివేశ వ్యాఖ్యానం) * [[సుబ్బరాయ శర్మ]] * [[అనంత్]] * [[డబ్బింగ్ జానకి]] * [[రాధా ప్రశాంతి]] == సాంకేతికవర్గం == {{Div col|colwidth=20em|gap=2em}} * దర్శకత్వం: [[ఉపేంద్ర (నటుడు)|ఉపేంద్ర]] * నిర్మాత: కెకెఎన్ కుమారి * రచన: ఉపేంద్ర * మాటలు: [[ఎల్. బి. శ్రీరామ్]] (మాటలు) * చిత్రానువాదం: ఉపేంద్ర రావు * కథ: ఉపేంద్ర రావు * ఆధారం: ఓం (కన్నడ సినిమా) 1995 * సంగీతం: [[హంసలేఖ]] * ఛాయాగ్రహణం: సుందర్ నాధ్ సువర్ణ * కూర్పు: ఆర్. జనారధన్ {{div col end}} * పాటలు: భువనచంద్ర , గురుచరణ్ , వేటూరి సుందరరామమూర్తి * నేపథ్య గాయకులు: మనో, శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం * విడుదల:06:02:1977. == పాటలు == ఈ చిత్రానికి హంసలేఖ సంగీతం అందించాడు.<ref>{{Cite web |url=http://telugusongs.allindiansite.com/omkaram.html |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2020-08-15 |website= |archive-date=2013-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812080810/http://telugusongs.allindiansite.com/omkaram.html |url-status=dead }}</ref> కన్నడ ఒరిజినల్ సినిమా నుండి మూడు పాటలను, నాలుగో పాట ట్యూన్ మరో సినిమా నుండి తీసుకున్నాడు. * "కాలేజ్ కుర్రోడు" - [[మనో]]<ref>https://www.youtube.com/watch?v=_Ub993obZb0</ref>, రచన: భువన చంద్ర * "ఓ గులాబి" - [[ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం]]<ref>https://www.youtube.com/watch?v=GJLBG8cn4L4</ref>, రచన: భువన చంద్ర * "బుల్లెమ్మ" - మనో<ref name="ఆర్కైవ్ నకలు">{{Cite web |url=https://wynk.in/music/album/omkaram/hu_398538 |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2020-08-15 |archive-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112125957/https://wynk.in/music/album/omkaram/hu_398538 |url-status=dead }}</ref>, రచన: గురుచరన్ * "దిల్ రూబా" - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, రచన: భువన చంద్ర * "ఓం బ్రహ్మండ" - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం<ref name="ఆర్కైవ్ నకలు"/>, రచన: వేటూరి. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:1997 తెలుగు సినిమాలు]] [[వర్గం:రాజశేఖర్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ప్రేమ (నటి) నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:హంసలేఖ సంగీతం అందించిన సినిమాలు]] cs5xxc3zb2rncoret10ipb33bh5061b 0 72740 4891040 4809960 2026-06-26T02:05:33Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891040 wikitext text/x-wiki {{Coord|42|35|N|21|00|E|display=title}} {{Infobox country |conventional_long_name = Republic of Kosovo |native_name = {{unbulleted list |item_style=font-size:81%; |{{native name|sq|Republika e Kosovës|italics=off}} |{{native name|sr|Република Косово <br/> Republika Kosovo|italics=off}} }} |common_name = Kosovo |image_flag = Flag of Kosovo.svg |image_coat = Coat of arms of Kosovo.svg |image_map = Europe-Republic of Kosovo.svg |map_caption = Location and extent of Kosovo in [[Europe]]. |national_motto = |national_anthem = "[[Europe (anthem)|Europe]]"<ref>[https://web.archive.org/web/20110215123402/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2008&mm=06&dd=11&nav_id=51011 "Assembly approves Kosovo anthem"], ''b92.net'', 11 June 2008. Link accessed 11 June 2008.</ref><br/><center>[[File:National Anthem of the Republic of Kosovo.ogg]]</center> |official_languages = {{hlist |[[Albanian language|Albanian]] |[[Serbian language|Serbian]]}} |regional_languages = {{hlist |[[Bosnian language|Bosnian]] |[[Turkish language|Turkish]] |[[Gora dialect|Gorani]] |[[Romani language|Romani]]}} |demonym = {{unbulleted list |Kosovar, Kosovan}} |capital = {{nowrap|[[Pristina]]}}<!-- PLEASE DO ''not'' CHANGE THE CAPITAL'S NAME! Per [[MOS:KOSOVO]], we currently use Pristina, not Prishtina or Priština.--> |status = [[List of states with limited recognition|Disputed]]<br/> * [[International recognition of Kosovo|Recognized by 110 member states]] of the [[United Nations]] * Claimed by [[Serbia]] as the ''[[Autonomous Province of Kosovo and Metohija]]'' {{small|(under [[United Nations Security Council Resolution 1244|UN Security Council resolution 1244]])}} |coordinates = {{Coord|42|40|N|21|10|E|type:city}} |largest_city = capital |government_type = [[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary republic]] |leader_title1 = [[President of Kosovo|President]] |leader_name1 = [[Hashim Thaçi]] |leader_title2 = [[Prime Minister of Kosovo|Prime Minister]] |leader_name2 = [[Ramush Haradinaj]] |legislature = [[Assembly of Kosovo]] |area_magnitude = 1 E10 |area_km2 = 10,908 |area_sq_mi = 4,212 |percent_water = 1.0<ref>{{cite web|title=Water percentage in Kosovo (Facts about Kosovo; 2011 Agriculture Statistics)|url=http://ask.rks-gov.net/|publisher=Kosovo Agency of Statistics, KAS}}</ref> |population_estimate = 1,907,592<ref name=Demographics2015>{{cite web|title=Demographics of Kosovo (2016)|url=http://www.geoba.se/country.php?cc=XK&year=2018|publisher=Geoba.se|access-date=2018-01-12|archive-date=2017-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810091013/http://www.geoba.se/country.php?cc=XK&year=2018|url-status=dead}}</ref> |population_estimate_year = 2016 |population_census_year = 2011 |population_density_km2 = 159 |population_density_sq_mi = 412 |GDP_PPP_year = 2017 |GDP_PPP = $19 billion<ref name="imf2">{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=43&pr.y=14&sy=2017&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=967&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Kosovo |publisher=International Monetary Fund |accessdate=1 April 2017}}</ref> |GDP_PPP_per_capita = $10,383 |GDP_nominal_year = 2017 |GDP_nominal = $7 billion<ref name="imf2"/> |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_per_capita = $3,581 |GDP_nominal_per_capita_rank = |Gini_year = FY2005/2006 |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |Gini = 30.0 <!--number only--> |Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2172rank.html |title=Distribution of family income&nbsp;– Gini index |work=The World Factbook |publisher=CIA |accessdate=31 August 2014 |archive-date=4 జూన్ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604005151/http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/06/12/afx3810988.html |url-status=dead }}</ref> |Gini_rank = 121 |HDI_year = 2013 |HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> |HDI = 0.786 <!--number only--> |HDI_ref = <ref>{{cite web|title=Kosovo Human Development Report 2014|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/khdr2014english.pdf|publisher=Swiss Cooperation Office Kosovo|accessdate=4 July 2015|format=PDF|date=2014}}</ref> |HDI_rank = |currency = [[Euro]] ([[Euro sign|€]])^c |currency_code = EUR |time_zone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |drives_on = [[Right- and left-hand traffic|right]] |calling_code = [[Telephone numbers in Kosovo|+383]]^d |iso3166code = XK <!--^e--> |established_event1 = [[Kosovo Vilayet]] |established_date1 = 1877 |established_event2 = [[Socialist Autonomous Province of Kosovo|Autonomous Province]] |established_date2 = 31 January 1946 |established_event3 = [[Republic of Kosova]] |established_date3 = 2 July 1990 |established_event4 = [[UN Security Council Resolution 1244|UNSCR 1244]] |established_date4 = 10 June 1999 |established_event5 = [[United Nations Interiఉm Administration Mission in Kosovo|UN Administration]] |established_date5 = June 1999 |established_event6 = [[2008 Kosovo declaration of independence|Declaration of independence]] |established_date6 = 17 February 2008 |established_event7 = [[International Steering Group for Kosovo|End of Steering Group supervision]] |established_date7 = 10 September 2012 |established_event8 = [[Brussels Agreement (2013)|Brussels Agreement]] |established_date8 = 19 April 2013 |footnote_a = 2014 estimate. A new estimate has been added in order to give a more correct GDP per capita. |footnote_b = Preliminary results of 2011 census, which excluded four northern Serb-majority municipalities where it could not be carried out. |footnote_c = Adopted unilaterally; Kosovo is not a formal member of the [[eurozone]]. |footnote_d = Assigned 15 December 2016 to Kosovo by ITU.<ref>[https://www.itu.int/itudoc/itu-t/ob-lists/icc/e164_763.pdf LIST OF ITU-T RECOMMENDATION E.164 ASSIGNED COUNTRY CODES]</ref> [[+381]] was previously used for fixed lines. Kosovo-licensed mobile-phone providers used [[Telephone numbers in Monaco|+377]] (Monaco) or [[Telephone numbers in Slovenia|+386]] (Slovenia) instead. |footnote_e = XK is a "user assigned" ISO 3166 code not designated by the standard, but used by the [[European Commission]], [[Switzerland]], the [[Deutsche Bundesbank]] and other organisations. }} '''కొసావో ''' ({{IPAc-en|ˈ|k|ɒ|s|ə|v|oʊ|,_|ˈ|k|oʊ|-}};<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/Kosovo |title=Kosovo&nbsp;– definition of Kosovo by the Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia |publisher=The Free Dictionary |accessdate=28 October 2013}}</ref> లేక కొసోవ్ ఒక వివాదాస్పదమైన భూభాగంగా ఉంది.<ref>{{cite web|author=Michael Rossi|url=http://www.transconflict.com/2014/10/five-inconvenient-truths-kosovo-300/|title=Five more inconvenient truths about Kosovo|work=TransConflict|date=30 October 2014|access-date=12 జనవరి 2018|archive-date=3 మార్చి 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230044/http://www.transconflict.com/2014/10/five-inconvenient-truths-kosovo-300/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|author1=Engjellushe Morina|title=Brussels "First Agreement" – A year after|url=http://www.kas.de/wf/doc/kas_37608-1522-1-30.pdf?140429132226|publisher=kas.de|accessdate=4 July 2015|format=PDF|date=April 2014|quote="it has been a highly disputed territory"}}</ref> ఇది పాక్షికంగా గుర్తించబడిన రాజ్యం.<ref>{{cite book|last1=Coppieters|first1=Bruno|last2=Fotion|first2=Nick|title=Moral Constraints on War: Principles and Cases|date=2008|publisher=Lexington Books|isbn=978-0-7391-2129-0|page=245|edition=second|url=https://books.google.co.il/books?id=XotIVfOAddkC&lpg=PA245&ots=UB2hzvF37N&dq=Kosovo%20partially%20recognized&hl=iw&pg=PA245#v=onepage&q&f=false|accessdate=30 July 2016}}</ref><ref>{{cite web|last1=Dr. Krylov|first1=Aleksandr|title=Is Kosovo Legally Recognised As A State International Law Essay|url=http://theanalyticon.com/?p=1500&lang=en|website=Analyticon|accessdate=30 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160711054548/http://theanalyticon.com/?p=1500&lang=en|archive-date=11 జూలై 2016|url-status=dead}}</ref> ఆగ్నేయ ఐరోపా‌లో ఉన్న కొసావో 2008 లో [[సెర్బియా]] నుండి " కొసావో రిపబ్లిక్ "గా స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించింది. కొసావో కేంద్ర బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలోని భూబంధిత దేశంగా ఉంది. భౌగోళికంగా బాల్కన్‌లో దాని వ్యూహాత్మక స్థానంతో మధ్య, దక్షిణ ఐరోపా, అడ్రి,యాటిక్ సముద్రం,నల్ల సముద్రం మధ్య ముఖ్యమైన అనుసంధానంగా పనిచేస్తుంది. దేశ రాజధానుగా అతిపెద్ద నగరంగా ప్రిస్టినా ఉంది. ఇతర పట్టణ ప్రాంతాలలో ప్రిరెన్న్, పెక్, ఫెర్జి,జ్ ప్రధానమైనవి. ఇది నైరుతిసరిహద్దులో [[అల్బేనియా]], దక్షిణసరిహద్దులో [[ఉత్తర మేసిడోనియా]] రిపబ్లిక్, పశ్చిమసరిహద్దులో [[మాంటెనెగ్రో]], ఉత్తర - తూర్పు సరిహద్దులో [[సెర్బియా]] భూభాగాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.దీనిని సెర్బియా ప్రభుత్వం సెర్బియా భూభాగంగా గుర్తిస్తుంది.<ref>{{cite web|url=https://www.foreignaffairs.com/articles/kosovo/2013-04-24/kosovo-and-serbia-make-deal |title=Kosovo and Serbia Make a Deal |first=Nikolas K. |last=Gvosdev |date=24 April 2013 |publisher=Foreign Affairs}}</ref> కొసావో మాత్రం స్వంత స్వయంప్రతిపత్త " కొసావో, మెటోహైజాగా " చెప్పుకుంటుంది. కొసావో చరిత్ర పాలియోలితిక్ కాలం నాటిది. ఇది విన్కా, స్టార్కీవో సంస్కృతులకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఈప్రాంతంలో సాంప్రదాయ కాలములో ఇల్లియన్-డార్డానియన్, సెల్టిక్ ప్రజలు నివసించేవారు.క్రీ.పూ. 168 లో ఈ ప్రాంతాన్ని రోమన్లు ​​స్వాధీనం చేసుకున్నారు.<ref>{{cite book|last1=Papazoglu|first1=Fanula|title=The Central Balkan Tribe in Pre-Roman Times: Triballi, Autariatae, Dardanians, Scordisci and Moesians|date=1978|isbn=978-90-256-0793-7|url=https://books.google.de/books?id=Up4JAQAAIAAJ&redir_esc=y}}</ref> ఈభూభాగాన్ని గతంలో మధ్య యుగ ఈప్రాతం బైజాంటైన్, బల్గేరియన్, సెర్బియన్ సామ్రాజ్యాలు స్వాధీనం చేసుకుంది. 1389 నాటి కొసావో యుద్ధం సెర్బియా మధ్యయుగ చరిత్రలో కాలంలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. సెర్బియా మధ్యయుగ రాజ్యానికి ఈ దేశం ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. 14 వ శతాబ్దం నుంచి సెర్బియా ఆర్థోడాక్స్ చర్చి స్థానంగా ఉంది. దీని హోదా ఒక పితృస్వామ్యానికి మార్చబడింది.<ref>{{cite book|url=https://books.google.rs/books?id=jLfX1q3kJzgC&printsec=frontcover&hl=sr#v=onepage&q&f=false |title=Ethnic Groups and Population Changes in Twentieth-Century Central-Eastern Europe |page=364 |last=Sharpe |first=M.E}}</ref><ref>{{cite book|title=RFE/RL Research Report: Weekly Analyses from the RFE/RL Research Institute, Том 3 |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty}}</ref> కొసావో 15 వ శతాబ్దం నుండి 20 వ శతాబ్దం వరకు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంది. 19 వ శతాబ్దం చివరిలో అల్బేనియన్ జాతీయ మేల్కొలుపుకు కొసావో కేంద్రంగా మారింది. బాల్కన్ యుద్ధాలలో వారి ఓటమి తరువాత ఒట్టోమన్లు ​​కొసావోను సెర్బియా, మాంటెనెగ్రోకు అప్పజెప్పారు. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత [[యుగోస్లేవియా]]లో ఉంది మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత యుగోస్లేవ్ యురేటరనిజం కాలం తరువాత యుగోస్లావ్ రాజ్యాంగం యుగోస్లావ్ రాజ్యాంగ రిపబ్లిక్‌లో సెర్బియా, మెటోహిజా స్వయంప్రతిపత్త ప్రాంతం ఏర్పాటు చేసింది. 20 వ శతాబ్దంలో కొసావో అల్బేనియన్, సెర్బ్ కమ్యూనిటీల మధ్య స్వల్పంగా మొదలైన ఉద్రిక్తతలు అప్పుడప్పుడు ప్రధాన హింసాకాండతో విస్పోటం చెందాయి.ఇది 1998 - 1999 లో జరిగిన కొసావో యుద్ధంతో ఇది ముగిసింది. ఫలితంగా సెర్బియా సైనిక దళాల ఉపసంహరణ, కొసావోలో ఐక్యరాజ్యసమితి మధ్యంతర పాలనా యంత్రాంగం ఏర్పాటు చేయబడింది. 2008 ఫిబ్రవరి 17 న కొసావో ఏకపక్షంగా సెర్బియా నుండి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించింది. అప్పటి నుండి అది సార్వభౌమ రాజ్యంగా దౌత్యపరంగా గుర్తింపు పొందింది. సెర్బియా కొసావోను ఒక రాజ్యంగా గుర్తించటానికి తిరస్కరించింది.<ref name=":0">{{cite web|title = 7 Years of Kosovo » Howard Smith of Geelong|url = http://hsog.tk/2015/03/7-years-of-kosovo/|accessdate = 13 April 2015|archive-url = https://archive.today/20150413201519/http://hsog.tk/2015/03/7-years-of-kosovo/|archive-date = 13 ఏప్రిల్ 2015|url-status = dead}}</ref> అయితే 2013 బ్రస్సెల్స్ ఒప్పందంతో దాని సంస్థాగత చట్టబద్ధత ఆమోదించబడింది. కొసావో ఒక తక్కువ-మధ్య-ఆదాయం కలిగిన ఆర్థిక వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సంస్థలచే గత దశాబ్దంలో గట్టి ఆర్థిక వృద్ధిని సాధించింది. 2008 లో ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి ప్రతి సంవత్సరం వృద్ధిని సాధించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.worldbank.org/en/country/kosovo|title=Kosovo Home|publisher=}}</ref> == పేరువెనుక చరిత్ర == [[File:Ancient balkans 4thcentury.png|thumb|left|The [[Dardania (Roman province)|Dardanian]] province during the Roman period.]] మొత్తం ప్రాంతం సాధారణంగా ఇంగ్లీష్‌లో కొసావో, అల్బేనియన్ కోస్సోవా లేదా కోసోవేగా సూచించబడుతుంది. సెర్బియాలో తూర్పు, పశ్చిమ ప్రాంతాల మధ్య ఒక అధికారిక వ్యత్యాసం ఉంది; కొసావో (కోసోవో) అనే పదం చారిత్రాత్మక కొసావో మైదానంలో కేంద్రీకృతమై తూర్పు భాగంలో ఉపయోగించబడుతుంది. పశ్చిమ ప్రాంతాన్ని మెట్రోహిజా (మెటోహై) అని పిలుస్తారు (అల్బేనియన్‌లో డుకాగ్జిని అని పిలుస్తారు).<ref name="constitution-serbia">{{cite web|url=http://www.parlament.gov.rs/content/eng/akta/ustav/ustav_ceo.asp|title=Constitution of the Republic of Serbia|publisher=Parlament.gov.rs|access-date=12 జనవరి 2018|archive-date=27 నవంబరు 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127021637/http://www.parlament.gov.rs/content/eng/akta/ustav/ustav_ceo.asp|url-status=dead}}</ref> కోసొవొ అనేది కాస్కో (కోస్) "బ్లాక్బర్డ్" అనే పేరుతో అనుబంధం కలిగి ఉంది. కొసొవో పోజే ఒక ఎలిప్సిస్ 'బ్లాక్‌బర్డ్ ఫీల్డ్'. నేటి కొసావో 1389 " కొసావో యుద్ధం " జరిగిన ప్రాంతం.<ref>''Oxford English Dictionary'', s.v. 'Kosovar'.</ref> పేరు 1864 లో సృష్టించబడిన కొసావో ప్రొవిన్సుకు వర్తింపజేయబడింది. అల్బేనియన్లు కొర్డోవోని డార్డినియాగా పేర్కొంటారు.ఆధునిక కొసావో భూభాగం క్రీ.పూ. 165 లో ఏర్పడిన రోమన్ రాజ్యంలో భాగంగా ఉంది. దాదాని ప్రాచీన తెగ నుండి ఈ పేరు వచ్చింది. చివరికి ప్రోటో-అల్బేనియన్ పదం దాదా లేక దదాదా అంటే "పియర్" అని అర్ధం.<ref>Albanian Etymological Dictionary, V.Orel, Koninklijke Brill, Leiden Boston Köln 1998, p.56</ref> మాజీ కొసావో అధ్యక్షుడు ఇబ్రహీం రుగోవా దేశానికి ఒక "డార్డానియన్" గుర్తింపు, కోసోవాన్ జెండా, ప్రెసిడెన్షియల్ సీల్, జాతీయ గుర్తింపును సూచించారు. అయినప్పటికీ "కోసోవా" అనే పేరు అల్బేనియన్ జనాభాలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది. 1945 లో ఎస్.ఎఫ్.ఆర్. యుగోస్లేవియాలో భాగంగా కొసావో స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ప్రాంతం, మెటోహిజా (1945-1963) కొత్త పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ సెర్బియా పరిపాలక విభాగంగా సృష్టించబడినప్పుడు కొసావో ప్రస్తుత సరిహద్దులు నిర్ణయించ చేయబడ్డాయి. 1963 లో స్వయంప్రతిపత్త ప్రాంతం స్వయంప్రత్తి ప్రాంత స్థాయి నుండి కొసావో - మెటోహిజా స్వయంప్రపత్తి కలిగిన ప్రావిన్స్ (1963-1968) స్థాయికి అభివృద్ధి చెందింది. 1968 లో "కొసావో - మెటోహిజా" ద్వంద్వ పేరు కొసావో సోషలిస్ట్ స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ప్రావిన్స్ పేరు నుండి ఒక సాధారణ "కొసావో"కు తగ్గించబడింది. 1990 లో ఈ రాజ్యాన్ని కొసావో - మెటోహిజా అటానమస్ ప్రావిన్స్ గా మార్చారు.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5qlXatHRJtMC&pg=PA73 |title=Nation Shapes: The Story Behind the World's Borders |page=73 |last=Shelley |first=Fred M. |isbn=9781610691062}}</ref> కొసావో రాజ్యాంగం ప్రకారం అధికారిక సాంప్రదాయిక దీర్ఘకాల పేరు కొసావో రిపబ్లిక్‌గా చెప్పవచ్చు. అంతర్జాతీయంగా కొసావోను సూచించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది.<ref>{{cite news|title=Constitution of the Republic of Kosovo|url=http://kryeministri-ks.net/zck/repository/docs/Constitution.of.the.Republic.of.Kosovo.pdf|accessdate=11 November 2014|publisher=Prime Minister of Kosovo|date=15 June 2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140826114844/http://kryeministri-ks.net/zck/repository/docs/Constitution.of.the.Republic.of.Kosovo.pdf|archivedate=26 August 2014|df=dmy-all}}</ref> అదనంగా యూరోపియన్ యూనియన్ మధ్యవర్తిత్వంలో చర్చలలో ప్రిస్టినా, బెల్గ్రేడ్ మధ్య అంగీకరించిన ఒప్పందం ఫలితంగా కొసావో "కొసావో" శీర్షికతో కొన్ని అంతర్జాతీయ ఫోరమ్‌, సంస్థలలో పాల్గొంది. యు.ఎన్.ఎస్.సి. 1244, ఐ.సి.ఒ. అభిప్రాయం ప్రకారం కొసావో స్వాతంత్ర్య ప్రకటన ". "ఆస్ట్రిస్క్ ఒప్పందం"గా పిలవబడిన ఈ ఏర్పాటు 2012 ఫిబ్రవరి 24 న అంగీకరించబడింది.<ref>{{cite news|title=Agreement on regional representation of Kosovo|url=http://www.b92.net/eng/insight/pressroom.php?yyyy=2012&mm=02&nav_id=78973|accessdate=11 November 2014|publisher=B92|date=25 February 2012}}</ref> == చరిత్ర == === ఆరంభకాల చరిత్ర === [[File:Goddness of Varos.jpg|160px|thumb|left|The [[Culture in Ferizaj|Goddess of Varos]] sun-baked ceramic figure dating back to the 6th millennium BC.]][[File:Hyjnesha_muze.jpg|thumb|[[Goddess on the Throne]] is one of the most precious archaeological artifacts of Kosovo and has been adopted as the symbol of [[Pristina]]]] పూర్వచరిత్రలో స్టార్సెవో సంస్కృతి, విన్కా సంస్కృతి తరువాత ఈ ప్రాంతంలో చైతన్యవంతంగా ఉండేవి.<ref name="Authors 1975, p.43"> {{citation|last1=Ajdini|first1=Sh.|title=Ferizaj dhe rrethina|pages=43-45|year=1975|location=Beograd|ref={{SfnRef|Ajdini et al.|1975}}|last2=Bytyqi|first2=Q.|last3=Bycinca|first3=H.|last4=Dema|first4=I.|last5=Zeqa|first5=S.|last6=Iseni|first6=As.|last7=Mitroviq|first7=J.}}</ref> కొసావో, చుట్టుప్రక్కల ప్రాంతం సుమారు 10,000 సంవత్సరాల నుండి మానవనివాస ప్రాంతంగా ఉంది. నియోలిథిక్ యుగంలో కొసావో వెస్ట్ ప్రాంతం లోపల బాల్కన్ వెస్కా-తుర్డాస్ సంస్కృతికి చెందిన ప్రజలలో నల్ల, బూడిదరంగు మట్టి పాత్రలు వాడకంలో ఉన్నాయి. మెటోహియాలో కంచు, ఇనుప యుగ సమాధులు కనుగొనబడ్డాయి.<ref name="Jankovic">[[Djordje Janković]]: [http://www.rastko.org.rs/kosovo/istorija/malkolm/djankovic-facts.html Middle Ages in Noel Malcolm's "Kosovo. A Short History" and Real Facts] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150217190056/http://www.rastko.org.rs/kosovo/istorija/malkolm/djankovic-facts.html|date=17 February 2015}}</ref> భౌగోళికంగా వ్యూహాత్మకంగా అనుకూలమైన స్థానం, విస్తారమైన సహజ వనరులు జీవితం అభివృద్ధికి అనువైనవి కావున కొసొవో అంతటా కనుగొని గుర్తించిన వందల పురావస్తు ప్రాంతాలలో లభించిన ఆధారాలు పూర్వ చరిత్రకు సాక్ష్యాలుగా ఉన్నాయి.అవి కొసావోకు తన గొప్ప పురావస్తు వారసత్వాన్ని అందించాయి.<ref name="Milot Berisha 2012, Pg.7">Milot Berisha, ''Archaeological Guide of Kosovo'', Prishtinë, Kosovo Archaeological Institute and Ministry of Culture, Youth and Sports, 2012, Pg.7.</ref> కొసొవో అంతటా జరిగే అన్వేషణలు, పరిశోధనల ఫలితంగా పురావస్తు లభ్యత కలిగిన ప్రాంతాలు అధికరిస్తూ ఉన్నాయి. కొసావో పురాతన కాలం గురించిన కొత్త ఆధారాలు అందించే అనేక జాడలు కూడా ఉన్నాయి. <ref name="Milot Berisha 2012, Pg.7"/> కొసొవా భూభాగంలో నమోదు చేయబడిన తొలి జాడలు రాతి యుగం కాలానికి చెందినవి. ఉదాహరణకి మానవ నివాసిత గుహలు ఉనికిలో ఉండేవి. వాటిలో డ్రిన్ నదిప్రవాహాల తీరంలోని రాడివ్స్కో గుహ నివాసప్రాంతంగా చేయబడింది. గ్రన్సర్ కావేలో (వీటినా మునిసిపాలిటీ), పీక్, డెమా,కరమకాజ్ గుహలు ప్రధానమైనవి. అయినప్పటికీ పాలోయోలితిక్ లేదా పురాతన రాతి యుగం సమయంలో మానవ స్థిరనిర్మాణం ఇంకా నిర్ధారించబడి శాస్త్రీయంగా నిరూపించబడలేదు. అందువలన పాలియోలితిక్, మేసోలిథిక్ మనవవాదనలు ధ్రువీకరించబడటంతో నియోలిథిక్ మనవుడు, నియోలిథిక్ ప్రాంతాలు కొసావోలో మానవ ఆవాస కాలక్రమానుసార అభివృద్ధిగా పరిగణించబడుతున్నాయి.<ref>Milot Berisha, ''Archaeological Guide of Kosovo'', Prishtinë, Kosovo Archaeological Institute and Ministry of Culture, Youth and Sports, 2012, Pg.8.</ref> ప్రిస్టీన ఆగ్నేయ ప్రాంతంలో ప్రాచీన ఉల్పియానా శిథిలాలు ఉన్నాయి. రోమన్ ప్రాదేశికమైన దర్దానియాలో అత్యంత ముఖ్యమైన నగరాల్లో ఒకటిగా అభివృద్ధిలో ఈ నగరం కీలక పాత్ర పోషించింది.ఈ కాలం నుండి నేటి వరకు కొసొవో నివాసిత ప్రాంతంగా ఉంది. చరిత్రపూర్వ పురాతన కాలం నుండి, మధ్యయుగ సమయము వరకు సమాజాల కార్యకలాపాల జాడలు దాని భూభాగం అంతటా కనిపిస్తాయి. అయితే కొన్ని పురావస్తు ప్రదేశాల్లో అనేక శతాబ్దాలుగా నిరంతరాయంగా మానవులు నివసించిన జాడలు స్పష్టంగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. పురాతన కాలంలో, కొసొవో ప్రాంతంలో గిరిజన జాతి సమూహాలు నివసించారు. వీరు పొరుగు సమూహాలతో తరలివెళ్ళడం, విస్తరించడం, ఫ్యూజ్, పొరుగు సమూహాలతో కలిసి జీవించడం సంభవించాయి. అందువల్ల అటువంటి సమూహాన్ని కచ్చితత్వంతో గుర్తించడం కష్టం. హెలెనిస్టిక్, ప్రారంభ రోమన్ యుగాల సమయంలో ఈ ప్రాంతంలోని ఒక ప్రముఖ సమూహంగా గుర్తించబడే కచ్చితమైన జాతి-భాషా అనుబంధం నిరూపించడం కష్టం.<ref>N G Hammond, ''The Kingdoms of Illyria c. 400&nbsp;– 167 BC.'' ''Collected Studies,'' Vol 2, 1993</ref><ref>Wilkes, J. J. The Illyrians, 1992, {{ISBN|0-631-19807-5}}, p. 85, "... Whether the Dardanians were an Illyrian or a Thracian people has been much debated and one view suggests that the area was originally populated with Thracians who {{sic|?|where}} then exposed to direct contact with illyrians over a long period..."</ref><ref>"the Dardanians [...] living in the frontiers of the Illyrian and the [[Thracian]] worlds retained their individuality and, alone among the peoples of that region succeeded in maintaining themselves as an ethnic unity even when they were militarily and politically subjected by the Roman arms [...] and when at the end of the ancient world, the Balkans were involved in far-reaching ethnic perturbations, the Dardanians, of all the Central Balkan tribes, played the greatest part in the genesis of the new peoples who took the place of the old" The central Balkan tribes in pre-Roman times: Triballi, Autariatae, Dardanians, Scordisci and Moesians, Amsterdam 1978, by Fanula Papazoglu, {{ISBN|90-256-0793-4}}, p. 131.</ref> ఈ ప్రాంతం ఆ తరువాత ఇది రోమ్ క్రీ.పూ. 160 లో స్వాధీనం చేసుకుంది. క్రీ.పూ. 59 లో ఇల్రిరియం రోమన్ ప్రావింస్‌లోకి ప్రవేశించింది. ఆ తరువాత ఇది సా.శ. 87 లో మొయిస్సియా సుపీరియర్లో భాగంగా మారింది. ఈ ప్రాంతం సా.శ. 4 వ శతాబ్దం నుంచి అత్యధిక సంఖ్యలో 'బార్బేరియన్' దాడులకు గురైంది. 6 వ - 7 వ శతాబ్దాల మద్య స్లావిక్ వలసలు సంభవించాయి. పురావస్తుశాస్త్రపరంగా ప్రారంభ మధ్యయుగాలు భౌతిక రికార్డులో విరామ చిహ్నాన్ని సూచిస్తాయి.{{sfn|Curta|2001|p=189}} స్థానిక ప్రాంతీయ జనాభా స్లావ్స్ నివసించిన చిహ్నాలు మిగిలి ఉన్నాయి.<ref name="Stipčević1977">{{cite book|author=Aleksandar Stipčević|title=The Illyrians: history and culture|url=https://books.google.com/books?id=NLcWAQAAIAAJ|year=1977|publisher=Noyes Press|isbn=978-0-8155-5052-5|page=76}}</ref> ===మద్య యుగం === {{multiple image |align = left |total_width =200 |image1 = Facial Chronicle - b.10, p.299 - Battle of Kosovo (1389).png |width1 = 200 |height1 = |caption1 = The Russian miniature of the [[Battle of Kosovo Field|Battle of Kosovo]] in 1389. |image2 = Loza nemanjica.jpg |width2 = 200|height2 = |caption2 = A medieval fresco from the [[Visoki Dečani|Monastery of Decani]] in 1335. }} 13 వ శతాబ్దం వరకు కొసావో తదుపరి రాజకీయ, జనాభా చరిత్రలకు కచ్చితమైన ఆధారాలు లభించలేదు. బాల్కన్ అంతటా మిగిలిన ప్రాంతాల్లో కనిపించే స్లావిక్ ప్రజల సంస్కృతి పునరుద్ధరణ, పురోగతిలో ఉందని పురావస్తు పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.ఈ ప్రాంతం 850 లో బల్గేరియన్ సామ్రాజ్యంలో విలీనం చేయబడింది. ఈ ప్రాంతంలో బిజాన్టిన్ సంస్కృతి స్థిరపడింది. ఇది 1018 తరువాత బైజాంటైన్స్ చేత తిరిగి తీసుకోబడింది.తరువాత క్రొత్తగా ఏర్పడిన [[బల్గేరియా]] థీమ్‌లో భాగంగా మారింది. ఈ ప్రాంతంలోని కాంస్‌స్టాంటినోపుల్‌ స్లావిక్ నిరోధక కేంద్రంగా మారింది. 12 వ శతాబ్దంలో సెర్బియా గ్రాండ్ ప్రిన్స్ స్టీఫన్ నెమాంజా భద్రతలోకి మారే వరకు కొసావో సెర్బియా, బల్గేరియా పాలన మధ్య, బైజాంటైన్ మధ్య మారుతూ ఉంది.<ref>Fine 1994, p. 7 {{quote|the Hungarian attack launched in 1183 with which Nemanja was allied [...] was able to conquer Kosovo and Metohija, including Prizren.}}</ref> ఈ ప్రాంతానికి సంబంధించిన ఒక బైజాంటైన్ చరిత్రకారిణి - యువరాణి అన్నా కామ్నేనా, "సెర్బులు"ను ఈ ప్రాంతం "ప్రధాన" నివాసులుగా పేర్కొన్నది.<ref>Anne Comnène, Alexiade&nbsp;– Règne de l'Empereur Alexis I Comnène 1081–1118, texte etabli et traduit par B. Leib, Paris 1937–1945, II, 147–148, 157, 166, 184</ref> కొసావా ప్రస్తావన మొట్టమొదటిగా మైఖేల్ అటాలేయేట్స్ (అల్బేనియన్ల) నుండి వచ్చింది. ఆయన అర్బనిటాయ్ మాట్లాడే ప్రజలలో ఒకడు. వీరు అడ్రియాటిక్ సముద్రం మీద ఉన్న డర్రచియం (ఆధునిక దుర్రెస్) జిల్లాల చుట్టూ నివసించారు.<ref name="MadgearuGordon2008">{{cite book|author1=Alexandru Madgearu|author2=Martin Gordon|title=The Wars of the Balkan Peninsula: Their Medieval Origins|url=https://books.google.com/books?id=UjxpAAAAMAAJ|year=2008|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-5846-6|page=25|quote=The first indisputable reference comes from the Attaliates, who wrote that the Albanians (Arbanitai) were involved in the 1078 rebellion of [...]}}</ref>{{failed verification|date=July 2014}} 1346 లో సెర్బియా సామ్రాజ్యం ఏర్పడటంతో సెర్బియా అధికారం అత్యున్నత స్థాయికి చేరింది. 13 వ - 14 వ శతాబ్దాలలో కొసావో సెర్బియన్ రాజ్యంలో రాజకీయ, సాంస్కృతిక, మతపరమైన కేంద్రంగా మారింది. 13 వ శతాబ్దం చివరలో సెర్బియా ఆర్చిబిషోప్రిక్ స్థావరం పెచ్‌కు మార్చబడింది. ప్రజ్జెన్, స్కోప్జేల మధ్య పాలకులు తమను తాము కేంద్రీకరించారు.<ref>Denis P Hupchik. The Balkans. From Constantinople to Communism. Page 93 "Dusan.. established his new state primate's seat at Pec (Ipek), in Kosovo"</ref> ఈ సమయంలో వేలమంది క్రిస్టియన్ ఆరామాలు, ఫ్యూడల్-శైలి కోటలు,సాధారణ కోటలు నిర్మించబడ్డాయి.<ref>Bieber, Pg 12</ref> ప్రిరిన్ కోటను స్టీఫన్ డుసాన్ సామ్రాజ్యం రాజధానిగా ఉపయోగించాడు. 1371 లో సెర్బియా సామ్రాజ్యం ప్రిన్సిపాలిటీల సమ్మేళనంగా చీలిపోయినప్పుడు కొసొవో బ్రాంకోవిక్ హౌస్ వారసత్వ భూమిగా మారింది. 14 వ - 15 వ శతాబ్దాల్లో కొసొవోలో భాగమైన తూర్పు ప్రాంతం ప్రిస్టినా సమీపంలో ఉంది. ఇది డుకాజ్జిని ప్రిన్సిపాలిటీలో భాగంగా ఉండేది. తర్వాత ఇది ఒట్టోమన్ వ్యతిరేక " అల్బేనియన్ రాజ్యాల లీజా లీగ్ " సమాఖ్యలో భాగం అయింది.<ref name="Sellers2010">{{cite book|last=Sellers|first=Mortimer|title=The Rule of Law in Comparative Perspective|url=https://books.google.com/books?id=9Rx7_KyUp7cC&pg=PA207|accessdate=2 February 2011|date=15 April 2010|publisher=Springer|isbn=978-90-481-3748-0|page=207}}</ref> ప్రస్తుతం కొసావోలోని మధ్యయుగ స్మారక చిహ్నాలుగా ఉన్న నాలుగు సెర్బియా ఆర్థోడాక్స్ చర్చిలు, ఆరామాలు యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. మధ్య యుగంలో సెర్బియాలో అతి ముఖ్యమైన రాజవంశమైన నెమ్యాన్జిక్ రాజవంశం సభ్యులు ఈ నిర్మాణాలను స్థాపించారు.<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/724 |title=Medieval Monuments in Kosovo |publisher=[[UNESCO]] |accessdate=7 September 2016}}</ref> 1389 కొసావోలో యుద్ధంలో ఒట్టోమన్ దళాలు లాజర్ హెర్బెల్‌జనొవిక్ నేతృత్వంలోని సంకీర్ణాన్ని ఓడించాయి.<ref name="Jelavich1983">{{cite book|author=Barbara Jelavich|title=History of the Balkans:|url=https://books.google.com/books?id=qR4EeOrTm-0C&pg=PA31|date=29 July 1983|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-27458-6|pages=31–}}</ref><ref name="prospect-magazine.co.uk">{{cite web |url=http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/thebattleofkosovo/#axzz3eyNaDTl6 |title=Essays: 'The battle of Kosovo' by Noel Malcolm, Prospect Magazine May 1998 issue 30 |publisher=Prospect-magazine.co.uk |url-status=dead |df= |access-date=12 జనవరి 2018 |archive-date=31 మే 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120531075927/http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/thebattleofkosovo/#axzz3eyNaDTl6 }}</ref> కొందరు చరిత్రకారులు ముఖ్యంగా నోయెల్ మాల్కం 1389 లో కొసావో యుద్ధం ఒట్టోమన్ విజయంతో ముగియలేదు "సెర్బియా రాజ్యం మరో డెబ్బై సంవత్సరాలు జీవించలేదు" అని వాదించింది.<ref>{{Cite book|title=Kosovo: A Short History|url=https://archive.org/details/kosovoshorthisto0000malc|last=Malcolm|first=Noel|publisher=University Press New York|year=1999|isbn=0060977752|location=New York|pages=[https://archive.org/details/kosovoshorthisto0000malc/page/58 58], 75|quote="There are two popular assumptions about the great battle of Kosovo in 1389: that it was this Turkish victory that destroyed the medieval Serbian empire and that the defeated Serbs were immediately placed under Ottoman rule. Both are false." "Some of the early sources make a claim which is much stranger [than the battle ended with a draw]: they describe the battle as a Serbian victory"|via=}}</ref> కొద్దికాలం తర్వాత లాజర్ కుమారుడు టర్కిష్ నామమాత్ర విసాల్గేజ్‌ను అంగీకరించాడు. తరువాత లాజర్ శాతి స్థాపన కొరకు సుల్తాన్ కుమార్తెను వివాహం చేసుకున్నారు. 1459 నాటికి ఒట్టోమన్లు ​​న్యూ సెర్బియా రాజధాని సామ్డెరెవోను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.<ref>{{cite news|author1=Miranda Vickers|title=Chaper 1: Between Serb and Albanian, A History of Kosovo|url=https://www.nytimes.com/books/first/v/vickers-serb.html|website=New York Times|publisher=Columbia University Press|date=1998}}</ref> 16 వ శతాబ్దం రెండవ భాగం వరకు [[హంగేరి]], వోజువోడినాను హంగేరియన్ పాలనలో వదిలివేశారు {{multiple image |align = center |direction = horizontal |total_width = 150 |image1 = Visoki_Dečani,_exterior_view,_GentiBrehamaj.jpg |width1 = 150 |caption1 = [[Visoki Dečani|Visoki Dečani Monastery]] |image2 = Patrikana_e_Pejës.jpg |width2 = 150 |caption2 = [[Patriarchate of Peć (monastery)|Patriarchate of Peć]] |image3 = 2011 Prizren, Cerkiew Bogurodzicy Ljeviškiej 12.JPG |width3 = 150 |caption3 = [[Our Lady of Ljeviš]] |image4 = Manastiri_Gracanices.jpg |width4 = 150 |caption4 = [[Gračanica Monastery]] |image5 = Banjska Monastery, 2012.jpg |width5 = 150 |caption5 = [[Banjska monastery]] }} 1455 నుండి 1912 వరకు కొసావో ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. కొసావో మొదట ఓట్టమన్ ఉపవిభాగం అయిన రుమేలియాలో భాగంగా ఉంది. 1864 నుండి ఒక ప్రత్యేక కొసావో ప్రావిన్స్ (విలయెట్)గా ఉంది. ఈ సమయంలో ఇస్లాం మతం ప్రజలకు పరిచయం చేయబడింది. కొసావో విలియట్ నేటి కొసావో కంటే పెద్దదిగా ఉంది; ఇందులో ప్రస్తుత కొసావో భూభాగంలోని సాండ్జాక్ ప్రాంతం సుమడిజా, పశ్చిమ సెర్బియా, [[మాంటెనెగ్రో]] కలుపుకొని కుకెస్ మున్సిపాలిటీ, ప్రస్తుత ఉత్తర అల్బేనియా పరిసర ప్రాంతం, ఉత్తర-పశ్చిమ [[ఉత్తర మేసిడోనియా]] భాగాలు స్కోప్జే (అప్పుడు ఉస్కప్ దాని రాజధానిగా)ఉన్నాయి . 1881 - 1912 మధ్యకాలంలో (దాని ఆఖరి దశ) అంతర్గతంగా విస్తరించింది. నేటి రిపబ్లిక్ ఆఫ్ మాసిడోనియాలోని ఇతర ప్రాంతాలు, స్టిప్ (ఇస్తిప్ప్), కుమనోవో (కుమనోవా), క్రిటోవో (క్రిటోవా) వంటి పెద్ద పట్టణ స్థావరాలు ఉన్నాయి. సెర్బులు బహుశా 8 వ శతాబ్దం నుండి 19 వ శతాబ్దం వరకు కొసావోలో సంఖ్యాపరంగా ఆధిక్యత కలిగి ఉన్నారు. {{sfn|Banac|p=42}}<ref>''The Balkans: A Post-Communist History'', I Jeffries, R Bideleux 2007, p. 513</ref> చరిత్రకారులు ఫ్రెడరిక్ ఎఫ్. అన్స్ కాంబ్ వంటి కొంతమంది విద్వాంసులు మధ్యయుగ, ఒట్టోమన్ కొసావో జాతిపరంగా వైవిధ్యభరితంగా ఉండేది అని భావించారు. సెర్బులు, అల్బేనియన్లు వేర్వేరు సమయాల్లో ఆధిపత్యం చేసారు.<ref name="Anscombe">Anscombe, Frederick F. (2006). [http://eprints.bbk.ac.uk/577/1/Binder2.pdf "The Ottoman Empire in recent international politics&nbsp;– II: the case of Kosovo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514093015/http://eprints.bbk.ac.uk/577/1/Binder2.pdf |date=2011-05-14 }}, ''The International History Review'' 28 (4) 758–793.</ref> [[File:Qendra historike e Prizrenitaa.jpg|thumb|left|ప్రిజీరెన్ నగరం సెర్బియన్ సామ్రాజ్యం రాజధాని. తరువాత మధ్యయుగంలో ఒట్టోమన్ కాలంలో కస్కోవా సాంస్కృతిక, మేధో కేంద్రంగా ఉంది]] 1683-99 నాటి గ్రేట్ వార్లో [[ఆస్ట్రియా]] దళాలు ఆక్రమించిన విశాలమైన ఒట్టోమన్ ప్రాంతంలో కొసావో భాగంగా ఉంది.<ref>{{cite web|url=http://www.zum.de/whkmla/military/17cen/habsbott16831699.html |title=WHKMLA: Habsburg-Ottoman War, 1683–1699 |publisher=Zum.de |accessdate=20 July 2009}}</ref> కానీ తరువాత ఒట్టోమన్లు ​​వారి పాలనను తిరిగి స్థాపించారు. [[ఆస్ట్రియా]] సామ్రాజ్యంలో (అప్పుడు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం ఆర్చ్-ప్రత్యర్థులు) [[రష్యా]] వంటి సాయంతో ఇటువంటి చర్యలు ఎల్లప్పుడూ తాత్కాలికమైనవి నిలిచాయి.<ref name="harvtxt|Banac|p=42">{{harvtxt|Banac|p=42}}</ref><ref>Cirkovic. Pg 115 Prior to the final conquest, the Turks often took inhabitants as slaves, frequently to Asia Minor</ref> 1690 లో [[సెర్బియా]] నాయకుడు మూడవ ఆర్సెనిజే నాయకత్వంలో వేలమంది ప్రజలు కొసావో నుండి క్రిస్టియన్ ఉత్తరానికి వలస వెళ్ళారు. ఇది " గ్రేట్ సెర్బ్ మైగ్రేషన్‌ "గా పిలువబడింది.<ref>''The Serbs'', Sima Cirkovic. [[Blackwell Publishing]]. Pg 144 ''Patriarch Arsenije III claimed that 30,000 people followed him (on another occasion the figure was 40, 000)''</ref><ref>Anscombe</ref> 1766 లో ఒట్టోమన్లు ​​పెచ్ పితృస్వామ్య దేశాన్ని రద్దు చేసి పూర్తిగా తమ ముస్లిం జనాభాపై జిజియాను విధించారు. మొదట్లో టర్కులను అభివృద్ధి చేసి ప్రత్యర్థులుగా ఉన్న అల్బేనియన్ నాయకులు తరువాత ఓట్టోమనులను సార్వభౌమాధికారంగా ఆమోదించడానికి అంగీకరించారు. ఇది అల్బేనియన్లను ఇస్లాం మతంలోకి మార్చడానికి దోహదపడింది. ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం విషయాలను మతపరమైన (జాతికి కాకుండా) విభజించినట్లుగా ఇస్లామిజం అల్బేనియన్ నాయకుల హోదాను బాగా పెంచింది. దీనికి ముందు ఆధునిక [[అల్బేనియా]] (క్రుజే నుండి సార్ శ్రేణి) పర్వత ప్రాంతాలలో నివసించే గిరిజన పూర్వీకులుగా నిర్వహించబడ్డారు.<ref>Fine (1994), p. 51.: "The Albanians were not to create any structure resembling a state until the fifteenth century. However, organized in tribes under their own chieftains, the Albanians dominated the mountains of most of what we today think of as Albania."</ref> కొద్దికాలం తర్వాత వారు వివాదాస్పదమైన కొసొవో వరకు విస్తరించారు. <ref>Cirkovic. Pg 244 "In Kosovo there were visible signs of ethnic change which had accumulated since the [[Middle Ages]] with the immigration of Albanian cattle farmers. In addition to the continual flow of settlers and the Islamicisation of urban centres, changes in the population were also caused by political events ... Serbs left territories still under the Sultan's control."</ref> తరువాత వాయవ్య [[మేసిడోనియా]]కు విస్తరించారు. అయితే కొంతమంది ఈ ప్రాంతానికి స్థానికులుగా ఉండేవారు.<ref>{{harvtxt|Banac|p=46}}</ref> ఏదేమైనా ప్రధాన స్థిరనివాసులు వ్లచస్‌కు బానాక్ అనుకూలంగా స్పందించాడు. <ref name="harvtxt|Banac|p=42"/> చాలామంది అల్బేనియన్లు ఒట్టోమన్ ప్రభుత్వంలో ప్రముఖ స్థానాలను పొందారు. రచయిత "డెన్నిస్ హుప్చిక్" ప్రకారం "అల్బేనియన్లు అశాంతికి స్వల్ప కారణంగా ఉన్నారు. ". "ఏదైనా వారు ఒట్టోమన్ అంతర్గత వ్యవహారాలలో ముఖ్యమైనవారుగా అభివృద్ధి చెందారు." <ref name="hupchik">''The Balkans. From Constantinople to Communism'', Dennis Hupchik</ref> 19 వ శతాబ్దంలో బాల్కన్ అంతటా జాతి చైతన్యవంతం అయింది. ముస్లిం అల్బేనియాలపై క్రిస్టియన్ సెర్బులు విస్తృతమైన పోరాటంలో అంతర్లీనంగా జాతి ఉద్రిక్తతలు భాగంగా ఉన్నాయి.<ref name="prospect-magazine.co.uk"/> అల్బేనియన్ జాతీయవాద ఉద్యమం కొసావోలో కేంద్రీకృతమైంది. 1878 లో లీగ్ అఫ్ ప్రెరిన్ (లిడ్జా ఇ ప్రిరిరెన్ట్) స్థాపించబడింది. ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం లోని అల్బేనియన్లందరినీ స్వయంప్రతిపత్తి, అధిక సాంస్కృతిక హక్కుల కోసం ఒక సాధారణ పోరాటం సాగించారు.<ref>''Kosovo: What Everyone Needs to Know'' by Tim Judah, Publisher [[Oxford University Press]], US, 2008 {{ISBN|0-19-537673-0}}, {{ISBN|978-0-19-537673-9}} page 36</ref> ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంలో కొనసాగాలని కోరుకున్నప్పటికీ ఇది రాజకీయ సంస్థగా ఉంది.<ref>Cirkovic. Pg 244 "Since Islamicised Albanians represented a significant portion of the Ottoman armed forces and administration, they did not give up the Empire easily."</ref> 1881 లో లీగ్ తిరస్కరించబడింది. అయినప్పటికీ అల్బేనియన్ల మధ్య ఒక జాతీయ గుర్తింపును మేల్కొల్పింది.<ref>George Gawlrych, ''The Crescent and the Eagle,'' (Palgrave/Macmilan, London, 2006), {{ISBN|1-84511-287-3}}</ref> అల్బేనియన్ లక్ష్యాలు సెర్బులతో పోటీ పడ్డాయి. సెర్బియా రాజ్యం పూర్వం తన సామ్రాజ్యంలో ఉన్న ఈ భూభాగాన్ని పొందుపరచాలని కోరుకుంది. 1876-78లోని సెర్బియా-ఒట్టోమన్ యుద్ధం సమయంలో, 30,000 - 70,000 మంది ముస్లింలలో ఎక్కువగా అల్బేనియన్లు ఉన్నారు. నిస్ సంజక్ నుండి సెర్బ్ సైన్యం బహిష్కరించబడి కొసావో విలాట్కు పారిపోయారు.<ref>Pllana, Emin (1985). "Les raisons de la manière de l'exode des refugies albanais du territoire du sandjak de Nish a Kosove (1878–1878) [The reasons for the manner of the exodus of Albanian refugees from the territory of the Sanjak of Niš to Kosovo (1878–1878)] ". ''Studia Albanica''. '''1''': 189–190.</ref><ref>Rizaj, Skënder (1981). "Nënte Dokumente angleze mbi Lidhjen Shqiptare të Prizrenit (1878–1880) [Nine English documents about the League of Prizren (1878–1880)]". ''Gjurmine Albanologjike (Seria e Shkencave Historike)''. '''10''': 198.</ref><ref>Şimşir, Bilal N, (1968). ''Rumeli’den Türk göçleri. Emigrations turques des Balkans [Turkish emigrations from the Balkans]''. Vol I. Belgeler-Documents. p. 737.</ref><ref name=Batakovic1992>{{cite book|last=Bataković|first=Dušan|title=The Kosovo Chronicles|year=1992|publisher=Plato|url=http://www.rastko.rs/kosovo/istorija/kosovo_chronicles/kc_part2b.html}}</ref><ref name=Elsie2010>{{cite book|last=Elsie|first=Robert|title=Historical Dictionary of Kosovo|year=2010|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780333666128|page=XXXII}}</ref><ref>Stefanović, Djordje (2005). "Seeing the Albanians through Serbian eyes: The Inventors of the Tradition of Intolerance and their Critics, 1804–1939." ''European History Quarterly''. '''35'''. (3): 470.</ref> === యుగొస్లేవియా === 1912 లో తిరుగుబాటు తరువాత సుల్తాన్ రెండవ అబ్దుల్ హమీదు తొలగించబడ్డాడు. యంగ్ టర్క్ ఉద్యమం ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంపై నియంత్రణ పొందింది. ఈ ఉద్యమం ప్రభుత్వ కేంద్రీకృత రూపాన్ని బలపరిచింది. ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంలోని వివిధ రాజ్యాలకు చెందిన ప్రజలు కోరిన స్వయంప్రతిపత్తిని వ్యతిరేకించింది. బదులుగా ఒట్టోమనిజానికి అనుకూలంగా ఉండడం ప్రోత్సహించబడింది.<ref>Erik Zurcher, Ottoman sources of Kemalist thought, (New York, Routledge, 2004), Page. 19.</ref> 1912 లో సామ్రాజ్యం ఉత్తర భూభాగాలలోని కొసొవో, నోవి పజార్లో ప్రాంతాలలో అల్బేనియన్ తిరుగుబాటు బహిర్గతం అయింది. ఇది [[మాంటెనెగ్రో]] సామ్రాజ్యం దండయాత్రకు దారితీసింది. 1912 లో ఒట్టోమన్లు ​​అల్బేనియన్ల చేతిలో తీవ్రమైన ఓటమిని ఎదుర్కొన్నారు. అల్బేనియన్లు నివసించే భూభాగాల్లో చాలా వరకు ఒట్టోమన్ నష్టాన్ని ఎదుర్కొన్నారు. అల్బేనియన్లు సలోనికాకు మార్గాన్ని మార్చి అబ్దుల్ హమీదును తిరిగి నియమించాలని బెదిరించారు.<ref>Noel Malcolm, A short history of Kosovo, (London, 1998), Page 248.</ref> [[File:Serbia after Balkan Wars.jpg|thumb|left|బాల్కన్ వార్స్ 1913 తరువాత సెర్బియా రాజ్యం (పచ్చని) మోంటెనెగ్రో రాజ్యం (పర్పుల్) మధ్య కొసావో విలాట్ విభజన. బాల్కన్ యుద్ధాలలో అల్బేనియా కూడా చూడండి]] ఒట్టోమన్ సైనికదళాల్లోని అల్బేనియన్ల అలలు కూడా ఈ కాలంలో తమ సొంత బంధంతో పోరాడడానికి నిరాకరించాయి. 1912 సెప్టెంబరులో సెర్బియా, మాంటెనెగ్రిన్, బల్గేరియన్, గ్రీకు శక్తులు కలిగిన ఒక ఉమ్మడి బాల్కన్ బలగం ఒట్టోమన్లను వారి [[ఐరోపా]] ఆస్తుల నుండి చాలా వరకు బయటకు నడిపింది. జాతీయవాదం పెరగడం దురదృష్టవశాత్తూ రష్యన్లు, ఆస్ట్రియన్లు, ఒట్టోమన్ల ప్రభావం కారణంగా కొస్సోవోలోని అల్బేనియన్లు, సెర్బుల మధ్య సంబంధాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>See: Isa Blumi, ''Rethinking the Late Ottoman Empire: A Comparative Social and Political History of Albania and Yemen, 1878–1918'' (Istanbul: The Isis Press, 2003)</ref> మొదటి బాల్కన్ యుద్ధంలో ఒట్టోమన్ల ఓటమి తరువాత పాశ్చాత్య కొసొవో (మెటోహిజా) 1913 నాటి లండన్ ఒడంబడిక మీద సంతకం చేసింది. మాంటెనెగ్రో, తూర్పు కొసొవా సెర్బియా సామ్రాజ్యానికి స్వాధీనం చేయబడ్డాయి.<ref>{{cite web|url=http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/boshtml/bos145.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/19970501052336/http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/boshtml/bos145.htm|archivedate=1 May 1997 |title=Treaty of London, 1913 |publisher=Mtholyoke.edu |accessdate=6 November 2011}}</ref> 1912 లో సెర్బియా స్వాధీనం చేసుకున్న కొసావో ప్రాంతంలో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం వరకు సెర్బియా వలసరాజ్యాలు స్థాపించడానికి ప్రయత్నాలు జరిగాయి. కాబట్టి కొసావోలో సెర్బుల జనాభా రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత పడిపోయింది. కానీ అది అంతకు ముందు గణనీయంగా పెరిగింది.<ref>Noel Malcolm, ''A short history of Kosovo'', (London, 1995)</ref> స్థానిక అల్బేనియన్ జనాభా నిష్క్రమణ జరిగింది. సెర్బియా అధికారులు కొసావోలో కొత్త సెర్బు స్థావరాలను సృష్టించడంతోపాటు సెర్బియన్ సమాజం అల్బేనియన్లకు ప్రోత్సాహం అందించింది.<ref name="Schabnel 2001 20">Schabnel, Albrecht; Thakur, Ramesh (eds). Kosovo and the Challenge of Humanitarian Intervention: Selective Indignation, [[Collective action|Collective Action]], and International Citizenship. New York: The United Nations University, 2001. p. 20.</ref> అనేక మంది వలసరాజ్య సెర్బు కుటుంబాలు కొసావోలోకి తరలివెళ్ళడం ద్వారా అల్బేనియన్లు, సెర్బుల జనాభా సమతుల్యతను సమం చేసింది.{{Citation needed|date=March 2011}} [[File:Germans in Kosovska Mitrovica.jpg|190px|thumb|జర్మన్ సైనికులు 1931 సిర్కాలోని మిత్రోవికా సమీపంలో ఒక సెర్బియన్ గ్రామంలో కాల్పులు జరిపారు]] 1915-16 శీతాకాలంలో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సందర్భంగా కొసావో బల్గేరియా, ఆస్ట్రియా-హంగరీలు కొస్సోవోను ఆక్రమించినప్పుడు సెర్బియా సైన్యం తిరోగమనం చూసింది. 1918 లో అలైడ్ పవర్స్ సెంట్రల్ పవర్సూను కొసావోలో ఓడించింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసిన తరువాత సెర్బియా సామ్రాజ్యం 1918 డిసెంబరు 1 న సెర్బులు, క్రోయేషియన్లు, స్లోవేనియన్ల రాజ్యంగా రూపాంతరం చెందింది. కొసావో నాలుగు కౌంటీలుగా విభజించబడింది. మూడు సెర్బియా (జ్వెకాన్, కొసావో, దక్షిణ మెటోహిజా), [[మాంటెనెగ్రో]] (ఉత్తర మెటోహిజా) లలో భాగంగా ఉంది. ఏదేమైనప్పటికీ 1922 ఏప్రిల్ 26 నుండి నూతన పరిపాలనా వ్యవస్థ రాజ్యంలోని మూడు జిల్లాలు (ఓబ్లాస్ట్): కొసావో, రాస్కా, జీటా మధ్య కొసావో విభజించబడింది. 1929 లో ఈ దేశం యుగోస్లేవియా రాజ్యంగా మారింది. కొసావో భూభాగాలు జీటా బానేట్ మొరావా బానేట్, వార్దార్ బనాట్ మధ్య పునర్వ్యవస్థీకరించబడ్డాయి. కొసావో జాతి కూర్పును మార్చడానికి 1912-1941 మధ్య బెల్గ్రేడ్ ప్రభుత్వం కొసావో ప్రాంతంలో భారీ-స్థాయి సెర్బియన్ పునః వలసీకరణ చేపట్టింది. రాజ్యాంగ దేశాలుగా గుర్తించబడిన కోసోవా,అల్బేనియన్లు 'స్లావిక్ క్రోయాట్, సెర్బు, స్లొవేన్ దేశాలు యుగోస్లేవియాతో పాటు ఇతర స్లావిక్, గుర్తించబడని స్లావిక్ దేశాలకు వారి స్వంత భాషలో విద్యను స్వీకరించాలన్న కోరిక తిరస్కరించబడింది. ఇతర స్లావులు మూడు అధికారిక స్లావిక్ దేశాలలో ఒకదానిని గుర్తించవలసి వచ్చింది. కాని స్లావ్-కాని దేశాలు అల్పసంఖ్యాక దేశాలుగా భావించబడ్డాయి.<ref name = "Schabnel 2001 20"/> 1919 లో అల్బేనియన్లు, ఇతర ముస్లింలు భూ సంస్కరణతో బాధించబడిన అల్బేనియన్ భూస్వాములు ప్రత్యక్ష హింసాత్మక చర్యల కారణంగా వలసవెళ్లారు.<ref name="daskalovski">Daskalovski, Židas. Claims to Kosovo: Nationalism and [[Self-determination|Self-Determination]]. In: Florian Bieber & Zidas Daskalovski (eds.), ''Understanding the War in Kosovo''. L.: Frank Cass, 2003. {{ISBN|0-7146-5391-8}}. P. 13-30.</ref><ref name="malcolm">[[Noel Malcolm|Malcolm, Noel]]. ''Kosovo: A Short History''. Basingstoke: Macmillan, 1998. {{ISBN|0-333-66612-7}}.</ref> 1938 లో 2,40,000 అల్బేనియన్ల బహిష్కరణ తరువాత టర్కీకి తరలించడానికి [[యుగోస్లేవియా]] - [[టర్కీ]] రాజ్యాల మధ్య రెండు ఒప్పందాలు మీద సంతకాలు చేయబడ్డాయి. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సంభవించిన కారణంగా ఒప్పందాలు అమలు చేయబడ లేదు.<ref>Ramet, Sabrina P. The Kingdom of God or the Kingdom of Ends: Kosovo in Serbian Perception. In Mary Buckley & Sally N. Cummings (eds.), ''Kosovo: Perceptions of War and Its Aftermath''. L.&nbsp;– N.Y.: Continuum Press, 2002. {{ISBN|0-8264-5670-7}}. P. 30-46.</ref> 1941 లో యాక్సిస్ యుగోస్లేవియా దండయాత్ర తరువాత కొసావోలు అధికంగా [[ఇటలీ]] నియంత్రిత అల్బేనియాకు కేటాయించబడ్డారు. మిగిలిన వారు [[జర్మనీ]], [[బల్గేరియా]] నియంత్రణలో ఉన్నారు. త్రిమితీయ వివాదం అంతర్-జాతి, సైద్ధాంతిక, అంతర్జాతీయ అనుబంధాలను కలిగి ఉంది. మొదటిది చాలా ముఖ్యమైనది. ఏదేమైనప్పటికీ ఈ యుద్ధాలు యుగోస్లేవియాలోని ఇతర ప్రాంతాలతో పోలిస్తే చాలా తక్కువస్థాయిలో ఉన్నాయి.కలహాలలో 3,000 అల్బేనియన్లు, 4,000 సెర్బులను,, మాంటెనెగ్రిన్లను చంపినట్లు ఒక సెర్బు చరిత్రకారుడు తెలియజేసాడు. మరో ఇద్దరు 12,000 మంది అల్బేనియన్లు, 10,000 సెర్బులు, మోంటెనెగ్రిన్లు మరణించినట్లు పేర్కొన్నారు.<ref>Malcolm, Noel ''Kosovo: A Short History'', p.312</ref> 1964 లో యుగోస్లావ్ ప్రభుత్వం నిర్వహించిన ఒక అధికారిక పరిశోధన 1941 - 1945 మధ్య కొసావోలో దాదాపు 8,000 యుద్ధ-సంబంధిత మరణాలను నమోదు చేసింది. దీనిలో 5,489 మంది సెర్బులు, మాంటెనెగ్రిన్, 2,177 మంది అల్బేనియన్లు ఉన్నారు.<ref>{{cite book|last = Frank|first = Chaim|editor1-last = Petersen|editor1-first = Hans-Christian|editor2-last = Salzborn|editor2-first = Samuel|year = 2010|title = Antisemitism in Eastern Europe: History and Present in Comparison|publisher = Peter Lang|location = [[Bern]]|isbn = 978-3-631-59828-3|url = https://books.google.com/books?id=k6sqlTGHpsAC|pp=97–98}}</ref> ఇది 1941 - 1945 ల మధ్య వేలాది మంది సెర్బులు ఎక్కువగా ఇటీవలి వలసవాదులు కొసావో నుండి పారిపోయారు. అంచనాలు 30,000 నుండి 1,00,000 వరకు వలసపోయారని భావించారు.<ref>Malcolm, Noel, ''Kosovo: A Short History'', p.313</ref> అల్బేనియా నుండి కొసావో వరకు పెద్ద సంఖ్యలో అల్బేనియన్ వలసలు జరిగాయి. ఇది కొందరు అధ్యయన కారులు 72,000 <ref>{{Citation|last=Vickers|first=Miranda|title=Between Serb and Albanian : a history of Kosovo|url=https://books.google.rs/books?ei=FAdKUNmRCJHitQb-p4DADA&id=S41pAAAAMAAJ&dq=inauthor%3A%22Miranda+Vickers%22&q=%22encouraged+an+extensive%22#search_anchor|page=|pages=|year=1998|at=|chapter=|location=New York|publisher=Columbia University Press|quote=The Italian occupation force encouraged an extensive settlement programme involving up to 72,000 Albanians from Albania in Kosovo}}</ref>{{sfn|Ramet|2006|p=141}} నుండి 2,60,000 మంది ప్రజలు (1985 పిటిషన్లో చివరి వ్యక్తిగా ఉద్భవించే ధోరణిని)అని అంచనా వేశారు. కొందరు చరిత్రకారులు, సమకాలీన సూచనలు [[అల్బేనియా]] నుండి కొసావో వరకు అల్బేనియన్ల భారీ స్థాయి వలసలను యాక్సిస్ పత్రాల్లో నమోదు చేయలేదని నొక్కిచెప్తున్నాయి.<ref>Malcolm, Noel, ''Kosovo, A Short History'', pp 312–313</ref> ===కమ్యూనిస్టు యుగొస్లేవియా === [[File:Flag of SFR Yugoslav Albanian Minority.svg|thumb|The flag of the Albanian Minority of Kosovo in the Socialist Federal Republic of Yugoslavia]][[File:Fadil Hoxha, commander of Kosovo partisans.jpg|180px|thumb|left|[[Fadil Hoxha]], the Vice-President of [[Socialist Federal Republic of Yugoslavia]], from 1978 to 1979.]] 1945 లో ఈ రాజ్యం స్వతంత్రంలో భాగంగా మొదటిసారిగా " అటానమస్ కొసావో-మెటోహ్యాన్ " ప్రాంతం రూపొందించబడింది. రెండవ ప్రపంచ యుధ్ధం వరకు విలియట్ నుండి రూపొందించబడిన ఈప్రాంతం కొసొవో పేరుతో పిలువబడింది. దాని అంతర్గత జనాభాకు ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత లేనప్పటికీ ఇది ఒక ప్రత్యేక రాజకీయ విభాగంగా ఉంది. ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంలో (ఇంతకు ముందు భూభాగం నియంత్రించబడింది) ఇది అనేక సందర్భాలలో దాని సరిహద్దులను సవరించిన ఒక విలాయెట్‌గా ఉంది. ఒట్టోమన్ ప్రావిన్సుగా చివరిసారిగా ఉన్నసమయంలో అది ప్రస్తుతం అల్బేనియాకు ఇవ్వబడిన ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది. కొత్తగా సృష్టించబడిన యుగోస్లేవ్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ మాంటెనెగ్రో లేదా మాసిడోనియాగా (దాని మునుపటి రాజధాని అయిన స్కోప్జేతో సహా) రూపొందింది. పొరుగున ఉన్న అల్బేనియాతో కలిగివున్న సంబంధాల కారణంగా అల్బెనియన్లు, యుగోస్లావ్ ప్రభుత్వానికి మధ్య (జాతి ఉద్రిక్తతలు కాకుండా) రాజకీయ సిద్ధాంతపరమైన సమస్యల కారణంగా ఉద్రిక్తతలు తలెత్తాయి.<ref name="Kosovo. 2000. Pp. 35">Independent International Commission on Kosovo. ''The Kosovo report: conflict, international response, lessons learned''. New York, New York, US: Oxford University Press, 2000. Pp. 35.</ref> స్టాలినిస్ట్ పాలన సానుభూతిగల వారుగా " అల్బేనియా ఎన్వర్ హోక్స్‌హా " కొసావో అల్బేనియాలపై కఠినమైన అణచివేత చర్యలు విధించాడు.<ref name="Kosovo. 2000. Pp. 35"/> 1956 లో ప్రిస్టినాలో జరిగిన కార్యక్రమ విచారణలో కొసావోలోని పలు అల్బేనియన్ కమ్యూనిస్టులను అల్బేనియా చొరబాటుదారులుగా నిర్ధారించి వారికి దీర్ఘకాల శిక్షలు ఇవ్వబడ్డారు.<ref name="Kosovo. 2000. Pp. 35"/> సెర్బియాలో ఉన్న సెర్బుల స్థానాన్ని కాపాడటానికి, కొసావో నామినెక్చుటరాలో ఆధిపత్యం ఇచ్చేందుకు ఉన్నత-స్థాయి సెర్బియా కమ్యూనిస్టు అధికారి అయిన అలెక్సాండర్ రాంకోవిక్ ప్రయత్నించాడు.<ref>Melissa Katherine Bokovoy, Jill A. Irvine, Carol S. Lilly. State-society relations in Yugoslavia, 1945–1992. Scranton, Pennsylvania, US: Palgrave Macmillan, 1997. Pp. 295.</ref> ఈ సమయంలో కొసావోలో ఇస్లాం మతం అణచివేయబడింది. అల్బేనియన్లు, ముస్లిం స్లావ్లు తమను తాము టర్కీలుగా ప్రకటించాలని కోరుకుని టర్కీకి వలసవెళ్లారు.<ref name="Kosovo. 2000. Pp. 35"/> అదే సమయంలో సెర్బులు, మాంటెనెగ్రిన్ల ప్రభుత్వం, భద్రతా దళాలు, కొసావోలో పారిశ్రామికరంగం ఉపాధికల్పన రంగంలో ఆధిపత్యం చేశాయి.<ref name="Kosovo. 2000. Pp. 35"/> అల్బేనియా ఈ పరిస్థితులకు ఆగ్రహించి 1960 ల చివరలో కొసావోలో అధికారులు తీసుకున్న చర్యలను నిరసిస్తూ కొసావొను రిపబ్లిక్ చేయాలని లేదా అల్బేనియాకు మద్దతు ప్రకటించాలని కోరారు.<ref name="Kosovo. 2000. Pp. 35"/> 1966 లో రాంకోవికును తొలగించిన తరువాత ప్రత్యేకించి [[స్లోవేనియా]], [[క్రొయేషియా]] యుగోస్లేవియాలో అధికార-వికేంద్రీకరణ సంస్కర్తల అజెండా అధికారాల గణనీయమైన వికేంద్రీకరణను సాధించడంలో విజయవంతమైంది. 1960లో కొసావో, వోజువోడినాలో గణనీయమైన స్వయంప్రతిపత్తి సృష్టించడం, ముస్లిం యుగోస్లేవ్ జాతీయతను గుర్తించడం జరిగింది.<ref name="Melissa Katherine Bokovoy 1992. Pp. 296">Melissa Katherine Bokovoy, Jill A. Irvine, Carol S. Lilly. State-society relations in Yugoslavia, 1945–1992. Scranton, Pennsylvania, US: Palgrave Macmillan, 1997. Pp. 296.</ref> ఈ సంస్కరణల ఫలితంగా కొసావో నామెంక్లచురా, పోలీసుల భారీ పరిణామం సంభవించింది. ఇది సెర్బియాల మీద పెద్దసంఖ్యలో కాల్పులు చేయడం ద్వారా అల్బేనియన్-ఆధిపత్య ప్రాంతంగా మార్చింది.<ref name="Melissa Katherine Bokovoy 1992. Pp. 296"/> ప్రిస్కినా విశ్వవిద్యాలయాన్ని అల్బేనియన్ భాషా సంస్థగా సృష్టించబడింది. అశాంతికి ప్రతిస్పందనగా కొసావో అల్బేనియన్లకు మరింత రాయితీలు ఇవ్వబడ్డాయి.<ref name="Melissa Katherine Bokovoy 1992. Pp. 296"/> యుగోస్లేవియాలో వారు రెండో-తరగతి పౌరులుగా తయారవుతున్నారని సెర్బులు ఈ మార్పులకు విస్తృతంగా భయపడ్డారు.<ref>Melissa Katherine Bokovoy, Jill A. Irvine, Carol S. Lilly. State-society relations in Yugoslavia, 1945–1992. Scranton, Pennsylvania, US: Palgrave Macmillan, 1997. Pp. 301.</ref> 1974 నాటి యుగోస్లేవియా రాజ్యాంగం ప్రకారం కొసావో దాని స్వంత పరిపాలన, శాసనసభ, న్యాయవ్యవస్థను కలిగి ఉండటానికి ప్రధాన స్వయంప్రతిపత్తి ఇవ్వబడింది; సామూహిక ప్రెసిడెన్సీ, యుగోస్లావ్ పార్లమెంటులో సభ్యత్వాన్ని కలిగి ఉండటంతో ఇది వీటో అధికారాన్ని కలిగి ఉంది.<ref>Independent International Commission on Kosovo. ''The Kosovo report: conflict, international response, lessons learned''. New York, New York, US: Oxford University Press, 2000. Pp. 35–36.</ref> 1974 రాజ్యాంగం తరువాత కొసావొలో అల్బేనియన్ జాతీయవాదం పెరుగుదలపై మొదలైన ఆందోళనలు 1978 లో " లీగ్ ఆఫ్ ప్రిరిన్న్ " స్థాపన 100 వ వార్షికోత్సవంలో విస్తృతమైన ఉత్సవాలతో అధికరించాయి.<ref name="Kosovo. 2000. Pp. 35"/> యుగోస్లేవియాలోని "మైనారిటీ"గా వారి హోదా కాపాడుకున్నారు. రెండవ-తరగతి పౌరులుగా ఉంటూ యుగోస్లేవియాలోని ఇతర రిపబ్లిక్లతో పాటు కొసావో ఒక రాజ్యాంగ రిపబ్లిక్గా ఉండాలని డిమాండ్ చేశారు.<ref name="Kosovo. 2000. Pp. 36">Independent International Commission on Kosovo. ''The Kosovo report: conflict, international response, lessons learned''. New York, New York, US: Oxford University Press, 2000. Pp. 36.</ref> 1981 లో కొసావో స్థితిగతులపై అల్బేనియన్లు చేసిన నిరసనలు యూగోస్లావ్ ప్రాదేశిక రక్షణ విభాగాలను కొసావోలోకి తీసుకురాబడ్డాయి.తరువాత అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించబడింది.తరువాత హింసాత్మక చర్యలతో నిరసనలు అణిచివేయబడ్డాయి.<ref name="Kosovo. 2000. Pp. 36"/> 1981 నిరసనలు తరువాత కమ్యూనిస్టు పార్టీలో ప్రక్షాళనలు జరిగాయి. ఇటీవల అల్బేనియన్లకు మంజూరు చేసిన హక్కులు రద్దు చేయబడ్డాయి. విద్యావ్యవస్థలో అల్బేనియన్ ప్రొఫెసర్లు అల్బేనియన్ భాష పాఠ్యపుస్తకాల కేటాయింపు ముగింపు చేయబడింది.<ref name="Kosovo. 2000. Pp. 36"/> చాలా ఎక్కువ జనన రేట్ల కారణంగా అల్బేనియన్ల నిష్పత్తి 75% నుండి 90%కు పెరిగింది. దీనికి విరుద్ధంగా సెర్బుల సంఖ్య మొత్తం జనాభాలో 15% నుంచి 8% వరకు తగ్గింది. ఎందుకంటే అనేక సెర్బులు కొసావో నుండి గట్టి ఆర్థిక వాతావరణం, వారి అల్బేనియా పొరుగువారి సంఘటనలకు ప్రతిస్పందనగా వెలుపలికి వెళ్లారు. ఉద్రిక్తత ఉన్నప్పటికీ "జాతి" ప్రణాళికా వేధింపు ఆరోపణలు కొసావో స్వయంప్రతిపత్తిని రద్దు చేయటానికి ఒక సాకుగా నిలిచాయి. ఉదాహరణకు 1986 లో సెర్బియా ఆర్థోడాక్స్ చర్చి కొసావో సెర్బుల "అల్బొనివ్ ప్రోగ్రాం ఆఫ్ 'జెనోసైడ్' "కు లోబడి ఉన్నాయని అధికారిక వాదన ప్రచురించింది.<ref name="books.google.com">{{cite book |url=https://books.google.com/?id=ap8wa_YmT2QC&pg=PA215&dq=genocide+false+kosovo |title=Religion and the Creation of Race and Ethnicity: An Introduction |publisher=New York University Press |accessdate=20 July 2009 |isbn=978-0-8147-6701-6 |editor-last=Prentiss |editor-first=Craig R |year=2003}}</ref> పోలీస్ స్టాటిస్టిక్స్ వారు నిరాకరించినప్పటికీ <ref name="books.google.com"/>{{Page needed|date=June 2014}} వారు సెర్బియన్ ప్రెస్‌లో విస్తృతమైన అవగాహన పొందారు. మరింత అధికరించిన జాతి సమస్యలు చివరికి కొసావో స్థితిని తొలగించటానికి దారితీసింది. 1981 మార్చిలో ప్రిస్టినా విశ్వవిద్యాలయం కోసోవా అల్బేనియా విద్యార్థులు యుగోస్లేవియాలో కొసావో ఒక రిపబ్లిక్గా మారడం, మానవ హక్కులు రక్షణ కోరుతూ నిరసనలు నిర్వహించారు.<ref name="nyt19810419">New York Times 1981-04-19, "One Storm has Passed but Others are Gathering in Yugoslavia"</ref> పోలీసులు, సైన్యం అనేకమంది నిరసనకారులను అరెస్టుతో నిరసనను అణచి వేశారు.<ref name="hdk">[[Robert Elsie|Elsie, Robert]]. ''Historical Dictionary of Kosova''. Lanham, MD: Scarecrow Press, 2004. {{ISBN|0-8108-5309-4}}.</ref> 1980 లలో యుగోస్లేవ్ ప్రభుత్వ అధికారులకు వ్యతిరేకంగా జాతి ఉద్రిక్తతలు తరచూ హింసాత్మక చర్యలు వ్యాప్తి చెందాయి. దీని ఫలితంగా కొసావో సెర్బుల ఇతర జాతుల సమూహాలు మరింతగా అధికరించారు.<ref name="reuters19860527">Reuters 1986-05-27, "Kosovo Province Revives Yugoslavia's Ethnic Nightmare"</ref><ref name="csm19860728">Christian Science Monitor 1986-07-28, "Tensions among ethnic groups in Yugoslavia begin to boil over"</ref> యూగోస్లావ్ నాయకత్వం జాతి వివక్ష, హింస నుండి రక్షణ కొరకు కోసోవో సెర్బులు చేసిన నిరసనలు అణిచివేసేందుకు ప్రయత్నించింది.<ref name="nyt19870627">New York Times 1987-06-27, "Belgrade Battles Kosovo Serbs"</ref> === కొసావొ యుద్ధం === [[File:Defense.gov News Photo 990618-M-5696S-016.jpg|thumb|The [[U.S. marines|U.S. Marines]] set up a road block near the village of Koretin in June 16, 1999.]] 1980 లలో కొసొవోలో అంతర్-జాతి ఉద్రిక్తతలు తీవ్రతరం అయ్యాయి. 1989 లో సెర్బియా అధ్యక్షుడు స్లోబోడాన్ మిలోసోవిక్ బెదిరింపులు, రాజకీయ యుక్తి కలిపి సెర్బియాలో కొసావో ప్రత్యేక స్వతంత్ర హోదాను తీవ్రంగా తగ్గించారు. సంప్రదాయ అల్బేనియన్ జనాభా సాంస్కృతికత అణిచివేతలను ప్రారంభించారు.<ref name="rogel">Rogel, Carole. [http://www.springerlink.com/index/J38474423180V000.pdf Kosovo: Where It All Began]{{Dead link|date=మే 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''International Journal of Politics, Culture, and Society'', Vol. 17, No. 1 (September 2003): 167–82.</ref> కొసావో అల్బేనియాలు అహింసాత్మక వేర్పాటువాద ఉద్యమాలతో స్పందిస్తూ విస్తృతమైన శాసనోల్లంఘనను అమలు చేయడం ప్రారంభించారు. విద్య, వైద్య సంరక్షణ, పన్నుల రూపంలో సమాంతర నిర్మాణాలను సృష్టించారు. కొసావో స్వాతంత్ర్యం సాధించే అంతిమ లక్ష్యంతో ఉద్యమం కొనసాగించారు.<ref>Clark, Howard. ''Civil Resistance in Kosovo''. London: [[Pluto Press]], 2000. {{ISBN|0-7453-1569-0}}.</ref> 1990 జూలైలో కొసావో అల్బేనియాలు రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కోస్సో ఉనికిని ప్రకటించాయి. 1992 సెప్టెంబరులో ఒక సార్వభౌమ స్వతంత్ర రాజ్యంగా ప్రకటించింది.<ref>Noel Malcolm, ''A Short History of Kosovo'' pp. 346–7.</ref> 1992 మే ఎన్నికలో ఇబ్రహీం రుగోవ అధ్యక్షునిగా ఎన్నికయ్యారు. ఇందులో కొసావో అల్బేనియా మాత్రమే పాల్గొన్నారు.<ref name="babuna">Babuna, Aydın. [https://web.archive.org/web/20110512010615/http://www.sam.gov.tr/perceptions/Volume8/September-November2003/AydinBabuna2Dec2003.pdf Albanian national identity and Islam in the post-Communist era]. ''Perceptions'' 8(3), September–November 2003: 43–69.</ref> దాని జీవితకాలంలో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కొసావా అల్బేనియాచే మాత్రమే అధికారికంగా గుర్తించబడింది. 1990 ల మధ్య నాటికి కొసావోలో అల్బేనియా జనాభా విరామం లేకుండా అభివృద్ధి చెందింది. ఎందుకంటే కొసావో స్థితి 1995 నవంబరు డేటన్ ఒప్పందంలో పరిష్కరించబడలేదు. ఇది బోస్నియా యుద్ధంతో ముగిసింది. 1996 నాటికి కొసావో విభజనను కోరుకునే జాతికి అల్బేనియన్ గెరిల్లా పారామిలిటరీ సమూహమైన " కొసావో లిబరేషన్ ఆర్మీ " (కె.ఎల్.ఎ), గ్రేటర్ ఆల్బానియా {{#tag:ref|See<ref>{{cite web|title=State-building in Kosovo. A plural policing perspective|url=https://books.google.rs/books?id=YS15BgAAQBAJ&pg=PA53|publisher=Maklu|date=5 February 2015|p=53}}</ref><ref>{{cite web|title=Liberating Kosovo: Coercive Diplomacy and U. S. Intervention |url=https://books.google.rs/books?id=X5sa90AEvi0C&pg=PA69|publisher=[[Belfer Center for Science and International Affairs]]|date=2012|p=69}}</ref><ref>{{cite web|title=Dictionary of Genocide |url=https://books.google.rs/books?id=rgGA91skoP4C&pg=PA249|publisher=[[Greenwood Publishing Group]]|date=2008|p=249}}</ref><ref>{{cite web|title=Kosovo Liberation Army (KLA) |url=http://www.britannica.com/topic/Kosovo-Liberation-Army|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|date=14 September 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Albanian Insurgents Keep NATO Forces Busy|url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,101938,00.html|publisher=[[Time (magazine)|Time]]|date=6 March 2001|access-date=12 జనవరి 2018|archive-date=24 డిసెంబరు 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224184259/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,101938,00.html|url-status=dead}}</ref>|group=lower-alpha}} రుగోవ అహింసా వ్యతిరేక ఉద్యమాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ కొసావోలో యుగోస్లేవ్ ఆర్మీ, సెర్బియన్ పోలీస్ దాడులు ఫలితంగా కొసావో యుద్ధం జరిగింది.<ref name="rogel"/><ref>Rama, Shinasi A. [http://www.alb-net.com/amcc/cgi-bin/viewnews.cgi?newsid985323600,53297, The Serb-Albanian War, and the International Community’s Miscalculations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090429172242/http://www.alb-net.com/amcc/cgi-bin/viewnews.cgi?newsid985323600,53297, |date=2009-04-29 }}. ''The International Journal of Albanian Studies'', 1 (1998), pp. 15–19.</ref> 1998 నాటికి అంతర్జాతీయ ఒత్తిడి కారణంగా యుగోస్లేవియా బలవంతంగా కాల్పుల విరమణకు సంతకం చేసి దాని భద్రతా దళాలను ఉపసంహరించుకుంది. రిచర్డ్ హోల్బ్రూక్ సంప్రదింపుల ఒప్పందం ప్రకారం యూరోప్ పరిశీలకుల సంస్థ భద్రత, సహకారం ద్వారా పర్యవేక్షించబడాలని నిబంధన విధించబడింది. 1998 డిసెంబరులో కాల్పుల విరమణ కొనసాగలేదు. పోరాటం రాకాక్ ఊచకోతతో ముగుసింది.ఈ సంఘర్షణ మరింత అంతర్జాతీయ దృష్టిని ఆకర్షించింది.<ref name="rogel"/> కొన్ని వారాలలోనే ఒక బహుపాక్షిక అంతర్జాతీయ సమావేశం సమావేశమైంది. మార్చి నాటికి రాంబురేట్ ఒప్పందం అని పిలువబడే ఒక డ్రాఫ్ట్ ఒప్పందం సిద్ధం చేసింది. కొసావో స్వయంప్రతిపత్తి పునరుద్ధరణ కొరకు నాటో శాంతి భద్రతా దళాల నియోగించడం కోసం పిలుపునిచ్చింది. యుగోస్లేవ్ ప్రతినిధి బృందం డ్రాఫ్ట్ మీద సంతకం చేయడానికి నిరాకరించింది. 1999 మార్చి 24 - 10 జూన్ మధ్య యుగొస్లొవేకియా బాంబు దాడి చేయటం ద్వారా నాటో జోక్యం చేసుకుంది. మిలోస్వివిచ్ తన బలగాలను కొసావో నుండి తొలగించాలని ప్రతిపాదించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.nato.int/kosovo/all-frce.htm|title=Operation Allied Force|publisher=NATO}}</ref> నాటో భద్రతా మండలి ఏ విధమైన నిర్ణయం తీసుకోనప్పటికీ దాని జోక్యాన్ని చట్టబద్ధం చేయటానికి సహాయం చేసింది. [[File:Missing Men of Krusha e Madhe (Burrat e Krushes se Madhe).jpg|thumb|[[Kosovo Albanians|Kosovo-Albanian]]]] అల్బేనియన్ గెరిల్లాలు, యుగోస్లావ్ దళాల మధ్య నిరంతర పోరాటాలతో కలిపిన ఈ సంఘర్షణ కారణంగా కొసావో ప్రజలు మరింత భారీగా స్థానభ్రంశం అయ్యారు.<ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org/partners/PARTNERS/3bb051c54.pdf|title=NATO and Humanitarian Action in the Kosovo Crisis|author1=Larry Minear |author2=Ted van Baarda |author3=Marc Sommers |year=2000|publisher=[[Brown University]]|format=PDF}}</ref> ఈ సంఘర్షణ సమయంలో దాదాపు ఒక మిలియన్ అల్బేనియన్లు పారిపోవడం, బలవంతంగా కొసావో నుండి వెలుపలకు తరలించబడడం జరిగింది. 1999 లో మాజీ యుగోస్లేవియా ప్రాసిక్యూటర్ " కార్లా డెల్ పొంటె " ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ ట్రిబ్యునల్ కార్యాలయానికి అందించిన నివేదిక 11,000 కన్నా ఎక్కువ మంది మరణించారని తెలియజేసింది.<ref name="BBC">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/514828.stm |title=World: Europe UN gives figure for Kosovo dead |work=BBC News |date=10 November 1999 |accessdate=5 January 2010}}</ref> {{As of|2010}} 2010 నాటికి దాదాపు 3,000 మంది ప్రజలజాడ ఇప్పటికీ తెలియరాలేదు.వీరిలో 2,500 అల్బేనియన్లు, 400 సెర్బులు,100 రోమన్లు ఉన్నారు.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/781310.stm |title=3,000 missing in Kosovo |author=KiM Info-Service |date= 7 June 2000 |work=BBC News |accessdate=5 January 2010}}</ref> జూన్ నాటికి మిలోస్వివిచ్ కొసావోలో విదేశీ సైనిక దళం ఉపసంహరణకు అంగీకరించారు. యుగోస్లావ్ సైన్యం ఉపసంహరించుకున్న తరువాత కొసావో సెర్బులు, ఇతర అల్బేనియన్లు పారిపోవడం లేదా బహిష్కరించబడడం జరిగింది. మిగిలిన పౌరుల్లో చాలామంది నిందకు గురైయ్యారు.<ref name="hrw.org">{{cite web|title=Abuses against Serbs and Roma in the new Kosovo |url=https://www.hrw.org/reports/1999/kosov2/|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=August 1999}}</ref><ref name="hrw.org"/><ref>{{cite web|title=After Yugoslavia: Identities and Politics Within the Successor States |url=https://books.google.com/books?id=wkQ3I6GyClEC&pg=PA29 |date=2012|p=30}}</ref><ref>{{cite web|title=Kosovo Crisis Update|url=http://www.unhcr.org/3ae6b80f2c.html|publisher=[[United Nations High Commissioner for Refugees|UNHCR]]|date=4 August 1999}}</ref><ref>{{cite web|title=Forced Expulsion of Kosovo Roma, Ashkali and Egyptians from OSCE Participated state to Kosovo |url=http://www.osce.org/odihr/21342?download=true|publisher=[[Organization for Security and Co-operation in Europe|OSCE]]|date=6 October 2006}}</ref><ref name="Wills">{{cite book|author=Siobhán Wills|title=Protecting Civilians: The Obligations of Peacekeepers|url=https://books.google.com/books?id=QoqQ7kBrlSAC&pg=PA219|accessdate=24 February 2013|date=26 February 2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-953387-9|page=219}}</ref> కొసావో యుద్ధం సందర్భంగా 90,000 మందికి పైగా సెర్బియన్, ఇతర అల్బేనియన్ కాని శరణార్థులు యుద్ధంతో విధ్వంసానికి గురైన యుద్ధభూమి నుండి పారిపోయారు. యూగోస్లావ్ సైన్యం ఉపసంహరించిన కొన్ని రోజుల తరువాత 2,00,000 పైగా (దాదాపు సగం సెర్బులు) నాన్ - అల్బేనియన్ పౌరులు కొసావో నుండి బహిష్కరించబడ్డారు. మిగిలిన పౌరులు చాలా మంది దుర్వినియోగం బాధితులుగా ఉన్నారు.<ref name="Wills"/><ref>{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1999/kosov2/|title=Abuses against Serbs and Roma in the new Kosovo|date=August 1999|publisher=[[Human Rights Watch]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=wkQ3I6GyClEC&pg=PA29|title=After Yugoslavia: Identities and Politics Within the Successor States|date=2012|p=30}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.unhcr.org/3ae6b80f2c.html|title=Kosovo Crisis Update|date=August 4, 1999|publisher=[[United Nations High Commissioner for Refugees|UNHCR]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.osce.org/odihr/21342?download=true|title=Forced Expulsion of Kosovo Roma, Ashkali and Egyptians from OSCE Participated state to Kosovo|date=October 6, 2006|publisher=[[Organization for Security and Co-operation in Europe|OSCE]]}}</ref> కొసావో, ఇతర యుగోస్లావ్ యుద్ధాల తరువాత సెర్బియా ఐరోపాలో అత్యధిక సంఖ్యలో శరణార్థులు, ఐ.డి.పిలు (కొసావో సెర్బులతో సహా) స్థావరంగా మారింది.<ref>{{cite web|url=http://www.b92.net/eng/news/society.php?yyyy=2011&mm=06&dd=20&nav_id=75016|title=Serbia home to highest number of refugees and IDPs in Europe|date=20 June 2010|publisher=[[B92]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.osce.org/serbia/24323?download=true|title=Serbia: Europe's largest proctracted refugee situation|date=2008|publisher=[[Organization for Security and Co-operation in Europe|OSCE]]}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.rs/books?id=el-YZHB8hzYC&lpg=PP1&hl=sr&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|title=Shaping South East Europe's Security Community for the Twenty-First Century: Trust, Partnership, Integration|vauthors=Cross S, Kentera S, Vukadinovic R, Nation R|date=7 May 2013|publisher=Springer Science+Business Media|page=169|accessdate=31 January 2017}}</ref> 1998 లో అల్బేనియన్ నియంత్రణలో ఉన్న కొన్ని గ్రామాలలో తీవ్రవాదులు వారి ఇళ్ల నుండి సెర్భుజాతి ప్రజలను వెలుపలకు పంపారు. మిగిలిపోయిన వారిలో కె.ఎల్.ఎ.చేత అపహరించబడి చంపబడ్డారని భావిస్తున్నారు. 1998 జూలై 19 న ఒరహొవాక్‌పై జరిగిన దాడిలో 85 సెర్బులను నిర్భందించింది. వీరిలో 35 మంది తరువాత విడుదలైనప్పటికీ మిగిలినవారి గురించిన వివరం మర్మంగా ఉంది. 1998 జూలై 22 న కె.ఎల్.ఎ. క్లుప్తంగా ఓబిలిక్ పట్టణానికి సమీపంలోని బెలాచివాక్ గనిని నియంత్రించి అదే రోజున తొమ్మిది మంది సెర్బ్ గని పనివారిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. రెడ్ క్రాస్ జాబితాలోని అంతర్జాతీయ కమిటీలో కనిపించనివారుగా ఉన్నారు కనుక వారు చంపబడ్డారని భావించారు.<ref name="hrw.org" /> 1998 ఆగస్టు 22 న సెర్బియన్ పౌరులు క్లెచ్కా గ్రామంలో హత్య చేయబడ్డారు. అక్కడ పోలీసులు మృతదేహాలను దహనం చేసేందుకు ఉపయోగించే ఒక బట్టీ, మానవ అవశేషాలను కనుగొన్నారు.<ref name="hrw.org" /><ref>[[The Guardian]], {{cite web|title=Kosovo, drugs and the West|url=http://www.cpa.org.au/garchive/949kla.htm|url-status=bot: unknown|accessdate=2017-06-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070911190307/http://www.cpa.org.au/garchive/949kla.htm|archivedate=11 September 2007|df=dmy-all}}, 14 April 1999</ref> 1998 సెప్టెంబరులో సెర్బియా పోలీసులు కె.ఎల్.ఎ. ద్వారా స్వాధీనం చేసుకుని చంపబడ్డారని భావిస్తున్న 34 మృతదేహాలను సేకరించారు. వారిలో కొందరు అల్బేనియన్లు ఉన్నారు. గ్లోడోన్ (గ్లోగ్జోన్) సమీపంలోని లేక్ రాడాన్జిచ్ ప్రాంతాన్ని లేక్ రాడాన్జిక్ ఊచకోతగా పిలిచేవారు.<ref name="hrw.org" /> [[File:Kosovo-metohija-koreni-duse029.jpg|thumb|left|Serbian children refugees, Cërnica, Gjilan]] 1999 యుద్ధ సమయంలోనూ, తర్వాత అల్బేనియాకు సరిహద్దులో ముగ్గురు సెర్బ్ పౌరులు బారెల్ పట్టణంలో "ఎల్లో హౌస్"లో చనిపోయారు. నల్లజాతీ మార్కెట్లో అమ్మకం కోసం అనేక మంది అవయవాలు తొలగించబడ్డాయి. ఈ వాదనలు మొదట ఐ.సి.టి.వై. వారి ఇంటిలోనూ, చుట్టూ ఉన్న వైద్య పరికరాలు, రక్తం జాడలు ఆధారంగా కనుగొన్నారు.<ref>Chuck Sudetic, Carla Del Ponte, La caccia: Io e i criminali di guerra, Feltrinelli, Milano, (2008), {{ISBN|88-07-17144-9}}</ref> తర్వాత వారు ఐక్యరాజ్య సమితిచే దర్యాప్తు చేయబడ్డారు. అనేకమంది మాజీ యు.కె. యోధుల నుండి సాక్షుల నివేదికలను పొందిన వారు అనేకమంది ఖైదీల అవయవాలు తొలగించారని ప్రకటించారు.<ref>[http://www.france24.com/en/20110216-un-confidential-document-kosovo-organ-trafficking-investigation-unmik-eulex UN knew about Kosovo organ trafficking, report says – EXCLUSIVE]. FRANCE 24. Retrieved on 2011-04-30.</ref> ఐ.సి.టి.వై. కోసం ముఖ్య న్యాయవాది; కార్లా డెల్ పొంటె తన పుస్తకంలో ప్రజలకు ఈ నేరాలను వెల్లడించాడు; 2008 లో మాడమ్ ప్రాసిక్యూటర్ పెద్ద ప్రతిస్పందనను సృష్టించింది. 2011 లో; ఫ్రెంచ్ మీడియా అవుట్లెట్; 2003 లో వ్రాయబడిన ఒక వర్గీకరణ యు.ఎన్. డాక్యుమెంటును ఫ్రాన్స్ 24 విడుదల చేసింది. ఇది నేరాలను నమోదు చేసింది. మాజీ యుగోస్లేవియా కోసం ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ ట్రిబ్యునల్ (ఐ.సి.టి.వై) కొసావో యుద్ధంలో నేరాలకు పాల్పడింది. మిలెసేవిచ్‌తో సహా తొమ్మిది సీనియర్ యుగోస్లేవ్ అధికారులు 1999 జనవరి, జూన్ మధ్యలో మానవ హక్కుల ఉల్లంఘన, యుద్ధ నేరాలకు పాల్పడిన నేరాలకు సంబంధించి నేరారోపణలు ఎదుర్కొన్నారు. ముద్దాయిల్లో ఆరు మంది నిర్దోషులుగా నిర్ధారించబడ్డారు. ఒకరు విచారణ ప్రారంభించబడటానికి ముందు మరణించాడు. ఒక (మిలోసోవిక్) ముందు మరణించాడంతో అతని విచారణ ముగిసింది.<ref name="icty">{{cite web|url=http://www.icty.org/sid/10095|title=ICTY&nbsp;– TPIY : Judgement List|publisher=icty.org|accessdate=3 March 2014}}</ref> యుద్ధాన్ని అనుసరించి ఐ.సి.టివై. చే మానవహక్కుల ఉల్లఘన, యుద్ధ నేరాలకు వ్యతిరేకంగా నేరారోపణలతో ఆరుగురు కె.ఎల్.ఎ. సభ్యులు అభియోగాలు మోపబడ్డారు. కాని ఒక్కరు మాత్రమే దోషిగా నిర్ధారించారు.<ref>{{cite web|url=http://www.icty.org/x/cases/limaj/cis/en/cis_limaj_al_en.pdf |title=ICTY.org |format=PDF |accessdate=28 April 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.icty.org/x/cases/haradinaj/cis/en/cis_haradinaj_al_en.pdf |title=ICTY.org |format=PDF |accessdate=28 April 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.icty.org/x/cases/limaj/ind/en/lim-2ai040212e.pdf|title=Second Amended Indictment&nbsp;– Limaj et al |publisher=Icty.org |accessdate=20 July 2009}}</ref><ref name="Haradinaj cleared">{{cite news|title=Kosovo ex-PM Ramush Haradinaj cleared of war crimes|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-20536318|accessdate=29 November 2012|publisher=BBC News|date=29 November 2012}}</ref> === యుధానంతరం === [[File:Camp_bondsteel_kosovo.jpg|thumb|left|[[Camp Bondsteel]] is the main base of the [[United States Army]] under KFOR command in south-eastern part of Kosovo near the city of [[Ferizaj]].]] 1999 జూన్ 10 న " యు.ఎన్. భద్రతా మండలి తీర్మానం 1244 " ఆమోదించబడింది. ఇది కొసొవోను యు.ఎన్. పరిపాలన (యు.ఎన్.ఎం.ఐ.కె.) నాటో నేతృత్వంలోని శాంతి పరిరక్షక దళానికి చెందిన కొసావో ఫోర్స్ (కె.ఎఫ్.ఒ.ఆర్) అధీనంలో ఉంచింది. తీర్మానం 1244 " [[యుగోస్లేవియా]] ఫెడరల్ రిపబ్లిక్ "లో కొసావో స్వయంప్రతిపత్తి కలిగి ఉందని తెలియజేస్తూ యుగోస్లేవియా ప్రాదేశిక సమగ్రతను ధ్రువీకరించింది. ఇది చట్టబద్ధంగా సెర్బియా రిపబ్లిక్ చేత అంగీకరించబడింది. <ref name="bbc">{{Cite news|title=Resolution 1244 (1999) |date=17 June 1999 |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/371562.stm |accessdate=19 February 2008}}</ref> [[File:ClintonKosovo.jpg|180px|thumb|1999 జూన్ లో కొసావోలో పర్యటన సందర్భంగా అల్బేనియన్ బాలల మాజీ అమెరికా అధ్యక్షుడు బిల్ క్లింటన్]] సెర్బియన్ సైనికులు కొసొవోను విడిచిపెట్టినప్పుడు సెర్బుల సంఖ్య 65,000 <ref>European Stability Initiative (ESI): [http://www.esiweb.org/pdf/esi_document_id_53.pdf The Lausanne Principle: Multiethnicity, Territory and the Future of Kosovo's Serbs (.pdf)], 7 June 2004.</ref> నుండి 250,000 విభిన్నమైన అభిప్రాయాలను వెలిబుచ్చారు.<ref>Coordinating Centre of Serbia for Kosovo-Metohija: [https://web.archive.org/web/20040416201639/http://www.serbia.sr.gov.yu/coordination_centre/index.html Principles of the program for return of internally displaced persons from Kosovo and Metohija].</ref> (194,000 సెర్బ్స్ 1991 లో జనాభా గణనలో కొసావోలో నివసిస్తున్నట్లు నమోదు చేయబడిన సెర్బుల సంఖ్య అంచనా వేయబడింది. కానీ మిగిలిపోయిన రోమాల సంఖ్య కూడా జతచేయబడి సెర్బుల సంఖ్య అధికరించి ఉండవచ్చు అని భావిస్తున్నారు. పట్టణ ప్రాంతాలలో మిగిలి ఉన్న సెర్బులు అధికంగా ఉన్నారు. కానీ పట్టణ లేదా గ్రామీణ ప్రాంతాలలో నివసించిన సెర్బులు 2001 ప్రారంభంలో, 2004 మార్చిలో జరిగిన అల్లర్లలో ఎక్కువగా (కానీ పూర్తిగా లేవు) హింసకు గురయ్యారు.వేధింపుల నిరంతర భయాలు వారిని తిరిగి తీసుకురావడంలో వ్యాత్యాసాలు ఉండడానికి కారణంగా ఉన్నాయి. ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలి తీర్మానం 1244 లో ప్రతిపాదించిన విధంగా కొస్సోవో తుది హోదాను నిర్ణయించేందుకు 2006 లో అంతర్జాతీయ చర్చలు ప్రారంభమయ్యాయి.యు.ఎన్. ప్రత్యేక మద్దతుదారు మార్టీ అహ్తసారి నేతృత్వంలోని ఐక్యరాజ్య సమితి చర్చలు 2006 ఫిబ్రవరిలో మొదలైంది. రెండూ సాంకేతిక అంశాలపై పార్టీల స్థితి ప్రశ్నార్థకంగా ఉందని వ్యతిరేకించాయి.<ref>"[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6034567.stm UN frustrated by Kosovo deadlock] ", ''BBC News'', 9 October 2006.</ref> 2007 ఫిబ్రవరిలో అహిస్తారి బెల్జియాడ్‌లో, ప్రిస్టినాలో నాయకులకు ముసాయిదా స్థాయి పరిష్కార ప్రతిపాదనను పంపిణీ చేసింది. ఇది యు.ఎన్.భద్రతా మండలి ముసాయిదాకు ప్రాతిపదికగా 'పర్యవేక్షణా స్వాతంత్ర్యం'ను ప్రతిపాదించింది.యునైటెడ్ స్టేట్స్, యునైటెడ్ కింగ్డమ్, సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్ ఇతర ఐరోపా సభ్యులు మద్దతు ఇచ్చిన ఒక ముసాయిదా తీర్మానం ఆందోళనలకు అనుగుణంగా నాలుగుసార్లు సమర్పించబడి తిరిగి రాసారు. ఆతీర్మానం దేశ సార్వభౌమత్వాన్ని సూత్రీకరించింది.<ref>{{cite web|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2007/06/29/nb-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702211016/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2007/06/29/nb-07|archivedate=2 July 2007 |title=Russia reportedly rejects fourth draft resolution on Kosovo status |author=Southeast European Times |date=29 June 2007 |accessdate=24 July 2009}}</ref> భద్రతా మండలిలో ఐదు శాశ్వత సభ్యుల్లో ఒకరైన వీటోను కలిగి ఉన్న రష్యా, బెల్గ్రేడ్, కొసావో అల్బేనియాలకు ఆమోదయోగ్యం కాని ఏ తీర్మానానికి మద్దతు ఇవ్వదని పేర్కొంది. <ref>{{cite web|url=http://setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2007/07/10/nb-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012154347/http://setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2007/07/10/nb-02|archivedate=12 October 2007 |title=UN Security Council remains divided on Kosovo |author=Southeast European Times |date= 10 July 2007 |accessdate=24 July 2009}}</ref> చాలామంది పరిశీలకులు చర్చల ఆరంభంలో ఊహించినంత స్వాతంత్ర్యంగా జరిగిందని సూచించగా మరికొందరు వేగవంతమైన స్పష్టత మంచిది కాదని సూచించారు.<ref>{{cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/0/985caa90-de5a-11db-afa7-000b5df10621.html?nclick_check=1 |title=A long reconciliation process is required |author=James Dancer |date=30 March 2007 |work=Financial Times}}</ref> ఐక్యరాజ్యసమితిలో అనేక వారాల చర్చలు తరువాత యునైటెడ్ స్టేట్స్, యునైటెడ్ కింగ్డం, సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్ ఇతర యూరోపియన్ సభ్యులు 2007 జూలై 20 న అహ్తిసారి ప్రతిపాదనకు మద్దతు ఇచ్చిన ముసాయిదా తీర్మానాన్ని అధికారికంగా రష్యన్ మద్దతును పొందలేక విస్మరించారు. ఆగస్టులో ప్రారంభంలో (యూరోపియన్ యూనియన్ (వోల్ఫ్‌గాంగ్ ఇషింగర్), సంయుక్త రాష్ట్రాలు (ఫ్రాంక్ జి. విస్నెర్),రష్యా (అలెగ్జాండర్ బొత్సన్-ఖర్చేన్కో) బెల్గ్రేడ్, ప్రిస్టినా రెండింటికీ ఆమోదయోగ్యమైన స్థితి ఫలితాన్ని చేరుకోవడానికి సంధి ప్రయత్నం చేసారు. రష్యన్ తిరస్కారం ఉన్నప్పటికీ యు.ఎస్., యునైటెడ్ కింగ్డం, ఫ్రాన్స్‌లు కొసావొ స్వాతంత్ర్యాన్ని గుర్తించటానికి అవకాశం ఏర్పడింది.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/international/story/0,,2209907,00.html |title=Bosnian nightmare returns to haunt EU |author=Simon Tisdall |date=13 November 2007 |work=The Guardian |location=UK}}</ref> కొసావర్ అల్బేనియన్ నాయకులచే స్వతంత్ర ప్రకటనను అధ్యక్ష ఎన్నికలు ( 2008 ఫిబ్రవరి 4) ముగింపు వరకు వాయిదా వేశారు. చాలామంది యు.ఎన్. సభ్యులు, అమెరికా అనాలోచితంగా చేసే ప్రకటన సెర్బియాలో అల్ట్రా - నేషనలిస్టు అభ్యర్థి " టొమిస్లావ్ నికోలిక్ " మద్దతును పెంచుతుందని భయపడింది.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6386467.stm |title=Europe, Q&A: Kosovo's future |publisher=BBC News |date=11 July 2008 |accessdate=20 July 2009}}</ref> === ప్రొవిషనల్ సెల్ఫ్ గవర్నమెంటు === 2001 నవంబరులో ఐరోపా‌లో భద్రత, సహకారం కోసం నిర్వహించిన సంస్థ. మొదటిసారి కొసావో శాసనసభ ఎన్నికలను పర్యవేక్షిస్తుంది.<ref>"[http://www.osce.org/kosovo/13208.html: OSCE Mission in Kosovo&nbsp;– Elections]{{dead link|date=July 2015}} ", Organization for Security and Co-operation in Europe</ref> ఆ ఎన్నికల తరువాత కొసావో రాజకీయ పార్టీలు అన్ని-పార్టీ ఐక్యత సంకీర్ణాన్ని ఏర్పరచుకొని ఇబ్రహీం రుగోవను అధ్యక్షుడిగానూ అలాగే బజ్రం రెక్స్‌హెపి (పిడికె) ప్రధానమంత్రిగా ఎన్నికచేసారు.<ref>"[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1846264.stm Power-sharing deal reached in Kosovo]", [[BBC News]], 21 February 2002</ref> 2004 అక్టోబరులో కొసావో-విస్తృత ఎన్నికల తరువాత ఎల్.డి.కె, ఎ.ఎ.కె. నూతన పాలనా సంకీర్ణాన్ని ఏర్పరచాయి. అది పి.డి.కె, ఓరాలను చేర్చలేదు. ఈ సంకీర్ణ ఒప్పందం ఫలితంగా రాంష్ హరాదినాజ్ (ఎ.ఎ.కె.) ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు. ఇబ్రహీం రుగోవా అధ్యక్షుడిగా పదవి నిలబెట్టుకున్నాడు. పిడికె, ఓరా సంకీర్ణ ఒప్పందం విమర్శకు గురయ్యాయి. ప్రభుత్వానికి తరచూ అవినీతి ఆరోపణలు వచ్చాయి.<ref>{{cite web |url=http://www.publicinternationallaw.org/docs/BW2005/Balkan_Watch.11April_05.pdf |title=Publicinternationallaw.org |format=PDF |url-status=dead |access-date=12 జనవరి 2018 |archive-date=21 నవంబరు 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121041814/http://www.publicinternationallaw.org/docs/BW2005/Balkan_Watch.11April_05.pdf }}</ref> పార్లమెంటరీ ఎన్నికలు 2007 నవంబరు 17 న జరిగాయి. ప్రారంభ ఫలితాల తరువాత 35 శాతం ఓట్లను సాధించిన హాషిం తసీ ఓడిపోయాడు. పి.డి.ఒ, కొసావో డెమోక్రటిక్ పార్టీ విజయం సాధించింది.తరువాత స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించాలనే తన ఉద్దేశాన్ని పేర్కొన్నాడు. ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు ఫరీర్ సెజిడి డెమొక్రటిక్ లీగ్‌లో తసీ ఒక సంకీర్ణాన్ని ఏర్పరచుకున్నాడు. ఇది 22 శాతం ఓట్లతో రెండో స్థానంలో ఉంది.<ref>"[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7179850.stm Kosovo gets pro-independence PM]", BBC News, 9 January 2008</ref> ఎన్నికలో పాల్గొన్న వారి శాతం చాలా తక్కువగా ఉంది. మైనారిటీ సెర్బులలో చాలామంది ఓటు వేయడానికి నిరాకరించారు.<ref>[http://www.euronews.net/index.php?page=info&article=454473&lng=1 EuroNews: Ex-guerilla chief claims victory in Kosovo election] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080206035607/http://www.euronews.net/index.php?page=info&article=454473&lng=1 |date=2008-02-06 }}. Retrieved 18 November 2007.</ref> === స్వతంత్రం === [[File:Geb%C3%A4ude_der_UNMIK_NEW_BORN_SIGN_PRISTINA_KOSOVO_Giv_Owned_Image_23_August_2008.jpg|thumb|The [[Newborn monument]] unveiled at the celebration of the 2008 Kosovo declaration of independence proclaimed earlier that day, 17 February 2008, [[Pristina]].]] కొసావో 2008 ఫిబ్రవరి 17 న సెర్బియా నుండి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించింది.<ref name="bbc_proclaim">"[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7249034.stm Kosovo MPs proclaim independence]", [[BBC News Online]], 17 February 2008</ref> దాని స్వతంత్రతను సెర్బియా మినహా దాని పొరుగుదేశాలు గుర్తించాయి.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7662149.stm BBC News]. Retrieved 10 October 2008.</ref> స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించినప్పటి నుండి ఇది అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి, ప్రపంచ బ్యాంకు <ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/np/ms/2009/062409.htm |title=Republic of Kosovo&nbsp;– IMF Staff Visit, Concluding Statement |publisher=Imf.org |date=24 June 2009 |accessdate=20 July 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/0,,pagePK:180619~theSitePK:136917,00.html#k |title=World Bank Cauntries |access-date=2018-01-12 |archive-date=2006-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060716000650/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/0,,pagePK:180619~theSitePK:136917,00.html#k |url-status=dead }}</ref> వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలలో సభ్యదేశంగా మారింది. కొసావో సెర్బ్ మైనారిటీ స్వాతంత్ర్య ప్రకటనను ఎక్కువగా వ్యతిరేకిస్తూ కొసావో సమాజం, మెటోహిజా సమాజం ఏర్పాటు చేసింది. ఈ శాసనసభ ఏర్పాటును కొసావో అధ్యక్షుడు ఫెమిర్ సెజిడి ఖండించారు. అయితే ఉన్మిక్ శాసనసభ తీవ్రమైన సమస్య కాదు ఎందుకంటే ఇది ఒక కీలక పాత్ర పోషించదు అన్నాడు.<ref>{{cite web|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2008/06/30/feature-01 |title=Kosovo Serbs convene parliament; Pristina, international authorities object (SETimes.com) |publisher=SETimes.com |date=30 June 2008 |accessdate=20 July 2009}}</ref> 2008 అక్టోబరు 8 న సెర్బియా ప్రతిపాదనపై యు.ఎన్. జనరల్ అసెంబ్లీ నిర్ణయం తీసుకుంది. కొసావో స్వతంత్ర ప్రకటన చట్టబద్ధతపై ఒక సలహా అభిప్రాయాన్ని అందించడానికి ఇంటర్నేషనల్ కోర్ట్ ఆఫ్ జస్టిస్‌ను కోరింది. కొసావోను గుర్తించడానికి లేదా గుర్తించని రాజ్యాల నిర్ణయాలపై కట్టుబడి ఉండదని సలహా సంఘం అభిప్రాయపడింది 2010 జూలై 20 న కొసావో స్వతంత్ర ప్రకటన అంతర్జాతీయ చట్టాల సాధారణ సూత్రాల ఉల్లంఘన కాదని ఏకపక్ష ప్రకటనలను నిషేధించని ప్రత్యేకమైన యు.ఎన్.ఎస్.సి.ఆర్.పేర్కొన్నది. 1244 - స్వాతంత్ర్యం లేదా నిర్దిష్ట అంతర్జాతీయ చట్టం - ఇది చివరి స్థితి ప్రక్రియను నిర్వచించలేదు. సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్ నిర్ణయానికి ఫలితం వదిలివేసింది.<ref name="icj-cij">{{cite web|url=http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=4&code=kos&case=141&k=21|title=Advisory Proceedings&nbsp;&#124;&nbsp;International Court of Justice|publisher=icj-cij.org|accessdate=3 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140208141833/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=4&code=kos&case=141&k=21|archive-date=8 ఫిబ్రవరి 2014|url-status=dead}}</ref> ఈ రెండు ప్రభుత్వాల అంగీకారంతో 2013 ఏప్రిల్ 19 న బ్రస్సెల్స్ ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. కొసావోలో సెర్బ్ మైనార్టీని తన స్వంత పోలీస్ ఫోర్స్‌కు, అప్పీల్స్ కోర్టుకు అనుమతించే ఇ.యు. మధ్యవర్తిత్వంతో ఒక ఒప్పందం కుదిరింది.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-22222624|title=Serbia and Kosovo reach EU-brokered landmark accord, BBC News|work=BBC News|accessdate=6 October 2014}}</ref> ఈ ఒప్పందం ఇంకా పార్లమెంటు ఆమోదించబడలేదు.<ref>{{cite web|url=http://www.srbija.gov.rs/vesti/vest.php?id=93685|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006095629/http://www.srbija.gov.rs/vesti/vest.php?id=93685|archivedate=6 October 2014|title=Belgrade, Pristina initial draft agreement (Serbian government website)|publisher=|accessdate=6 October 2014}}</ref> ==భౌగోళికం == [[File:Dromodol hill in Rugova - Paradise Lost.jpg|thumb|right|Typical landscape in [[Rugova (region)|Rugova]] within [[Bjeshkët e Nemuna]].]] ఒక భూపరివేష్టిత దేశం కొసావో దక్షిణ ఐరోపాలోని బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలో కేంద్రీకృతమై ఉంది. దేశం మొత్తం వైశాల్యం 10,908 చదరపు కిలోమీటర్లు (4,212 చదరపు మైళ్ళు), ఐరోపాలో 10 వ అతి చిన్న దేశం. ఇది 42 °, 43 ° ఉ అక్షాంశం, 20 °, 22 ° రేఖాంశం మద్య ఉంటుంది. దేశం దక్షిణ, నైరుతి దిశగా [[అల్బేనియా]], ఆగ్నేయ దిశలో [[ఉత్తర మేసిడోనియా]] రిపబ్లిక్, పశ్చిమాన [[మాంటెనెగ్రో]], ఉత్తరాన ఈశాన్య, తూర్పు [[సెర్బియా]]ఉన్నాయి.<ref name=factbook>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kv.html |title=World Factbook |author=CIA |publisher=CIA |date=19 June 2014 |accessdate=30 January 2014 |website= |archive-date=1 జూలై 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194718/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kv.html |url-status=dead }}</ref> దేశం ఉత్తర దిశలో 43 ° 14 '06 "ఉత్తర అక్షాంశం వద్ద బెలోబెరడా ఉంది. దక్షిణాన 41 ° 56' 40" ఉత్తర అక్షాంశం వద్ద రెస్టెలికా ఉంది; పశ్చిమ దిశగా 20 ° 3 '23 "తూర్పు రేఖాంశం వద్ద బోగె, తూర్పు రేఖాంశం 21 ° 44' 21" తూర్పు రేఖాంశం వద్ద డెసివోజ్కా ఉంది. సముద్ర మట్టానికి 2,656 మీటర్ల (8,714 అడుగులు) ఎత్తులో ఉన్న జిజెరావికా, అత్యల్పంగా 297 మీటర్లు (974 అడుగులు) ఉన్న వైట్ డ్రిన్ ఉంది. [[File:Brod_Dragash.jpg|thumb|left|షార్ మౌంటైన్స్ కొసావో భూభాగంలో పదోవంతుని కలిగి ఉంటుంది<ref>{{cite web|title=PARKU KOMBËTAR "SHARRI"|url=http://mmph-rks.org/repository/docs/1._070813_PHPK_Sharri_shq._908833.pdf|website=mmph-rks.org|page=13|language=en|format=PDF|access-date=2018-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160817032536/http://mmph-rks.org/repository/docs/1._070813_PHPK_Sharri_shq._908833.pdf|archive-date=2016-08-17|url-status=dead}}</ref>]] దేశం సరిహద్దులలో అధికభాగం పర్వత లేదా ఎత్తైన భూభాగం ఉంటుంది. అత్యంత గమనించదగిన భగోళిక భూభాగాలుగా బిజెస్కెట్ ఇ నెమన, షార్ మౌంటైన్స్ ఉన్నాయి. అల్బేనియన్ ఆల్ప్స్ లేదా ప్రోకలేజి అని కూడా పిలువబడే ది జెస్కెట్ ఎ నెమనా, దినారిక్ ఆల్ప్స్ భౌగోళిక కొనసాగింపుగా చెప్పవచ్చు. అల్బేనియా, మోంటెనెగ్రో సరిహద్దు పశ్చిమాన పక్కనే పర్వతశ్రేణి కొనసాగుతుంది. ఆగ్నేయ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా షార్ మౌంటైన్స్ ఆధిపత్యం కలిగి ఉంది. ఇది మాసిడోనియా రిపబ్లిక్ సరిహద్దుగా ఏర్పడుతుంది. కొసావోస్ భూభాగంలో ప్రధానంగా తూర్పున కొసావో మైదానం, పశ్చిమాన ఉన్న మెటోహిజా మైదానంతో సహా రెండు ప్రధాన మైదానాలు ఉన్నాయి. దేశం జలసంబంధ వనరులు చాలా చిన్నవి. దేశంలోని అతి పొడవైన నదులు వైట్ డ్రిన్, దక్షిణ మొరావా, ఐబార్ ఉన్నాయి. ఐబెర్ ఉపనది అయిన సిట్నికా, దేశం భూభాగంలో పూర్తిగా ప్రవహిస్తున్న అతి పెద్ద నదిగా ఉంది. === జీవవైవిధ్యం === [[File:Parku Kombëtar Bjeshkët Nemuna , Liqeni i madh ne Liqenat , Rugove.jpg|thumb|[[Bjeshkët e Nemuna National Park]] is home to a wide range of flora and fauna species.]] ఆగ్నేయ ఐరోపాలో వ్యూహాత్మకంగా ఉన్న కొసావో ఐరోపా, యురేషియా నుండి వృక్షజాతులు అందుకుంటుంది. దేశంలో అడవులు గణనీయంగా ఉన్నాయి.అరణ్యప్రాంతం కొసావో మొత్తం ఉపరితల వైశాల్యంలో కనీసం 39% ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఫైటోగ్యోగ్రాఫికల్‌గా దేశం బొరియల్ కింగ్డంలోని సిర్కోంగోరియల్ రీజియన్‌ లోని ఇల్ల్రియన్ ప్రావీంస్‌ను విస్తరింపజేసింది. అంతేకాకుండా బాల్క్రాటిక్ మిశ్రమ అడవులలో పాలెరిక్టిక్ టంపేర్ బ్రాడ్లీఫ్, మిశ్రమ అటవీ భూ ఉపరితలం లోపలకు ఇది వస్తుంది.<ref name="for">{{cite book|title=Kosovo Country Study Guide Strategic Information and Developments|publisher=Lulu.com|isbn=9781438774763|page=32|edition=IBP USA|url=https://books.google.de/books?id=ijr_CwAAQBAJ&pg=PA32&lpg=PA32&dq=ecoregions+of+kosovo&source=bl&ots=fkQIAR6uJy&sig=pmdtkmD_W05li-EwnYyWeD7dcwo&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwj6-vfjg_vWAhWFXBQKHV1UCe8Q6AEIRjAI#v=onepage&q=ecoregions%20of%20kosovo&f=false}}</ref> దేశం జీవవైవిధ్యంలో రెండు జాతీయ పార్కులు, 11 నేచురల్ రిజర్వులు, 103 రక్షిత ప్రాంతాలు ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. <ref>{{cite web|title=Overview of Nature Protection Progress in Kosovo|url=http://www.landscapeonline.de/wp-content/uploads/DOI103097-LO201545.pdf|website=landscapeonline.de|page=6|language=en|format=PDF|access-date=2018-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020083934/http://www.landscapeonline.de/wp-content/uploads/DOI103097-LO201545.pdf|archive-date=2017-10-20|url-status=dead}}</ref> దేశంలోని బీజెస్కెట్ ఇ నెమన నేషనల్ పార్క్, షర్ మౌంటైన్స్ నేషనల్ పార్క్ రెండింటిలో చాలా ముఖ్యమైన ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. <ref name=Maxhuni>{{cite web|title=Qenan Maxhuni: Biodiversiteti i Kosoves|url=http://www.ammk-rks.net/repository/docs/Biodiversiteti_i_Kosoves.pdf|publisher=AKMM/IKMN|accessdate=23 February 2013|language=en|archive-date=3 మార్చి 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303215939/http://www.ammk-rks.net/repository/docs/Biodiversiteti_i_Kosoves.pdf|url-status=dead}}</ref> ఈ వృక్షజాలం 1,800 కంటే ఎక్కువ జాతుల మొక్కలను కలిగి ఉంది. కాని వాస్తవ సంఖ్య 2,500 కంటే ఎక్కువ జాతుల మొక్కలు ఉంటుందని అంచనా.<ref name="KOSOVObio">{{cite web|title=Kosovo Biodiversity Assessment|url=http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/Pnact349.pdf|website=pdf.usaid.gov|pages=15–16|language=en|format=PDF|access-date=2018-02-02|archive-date=2017-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303232722/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNACT349.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Biodiversity conservation status in the Republic of Kosovo with focus on biodiversity centres|url=http://www.jeb.co.in/journal_issues/201204_apr12_supp/paper_04.pdf|website=jeb.co.in|page=1|language=en|format=PDF}}</ref> జీవవైవిధ్యం, హైడ్రోలజీ సంక్లిష్ట పరస్పర చర్యల ఫలితంగా వైవిధ్యభరితంగా వృక్షజాల పెరుగుదలకు అనేక రకాల నివాస పరిస్థితులు సహకరిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ కొసావో బాల్కన్ మొత్తం ఉపరితల వైశాల్యంలో కేవలం 2.3% మాత్రమే ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న బాల్కన్ ప్రాంతంలో వృక్షాల పరంగా బాల్కన్ వృక్ష జాతులలో 25%, యూరోపియన్ వృక్ష జాతుల్లో 18% ఉంటుంది.<ref name="KOSOVObio"/> కొసావోలో విస్తారమైన జంతువులు ఉన్నాయి.<ref name=Maxhuni/> పశ్చిమ, ఆగ్నేయ ప్రాంతాల్లో అనేక అరుదైన లేదా అంతరించిపోతున్న జాతులలో గోధుమ ఎలుగుబంట్లు, లింక్స్, అడవి పిల్లులు, తోడేళ్ళు, నక్కలు, అడవి మేకలు, రోబెక్స్, డీర్స్ వంటి గొప్ప జంతువులకు నివాసంగా ఉంది.<ref>{{cite web|title=Kosovo Biodiversity Assessment|url=http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/Pnact349.pdf|website=pdf.usaid.gov|page=17|language=en|format=PDF|access-date=2018-02-02|archive-date=2017-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303232722/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNACT349.pdf|url-status=dead}}</ref> మొత్తం 255 జాతుల పక్షులు నమోదు చేయబడ్డాయి. వీటిలో బంగారు ఈగల్, తూర్పు సామ్రాజ్య ఈగల్, కొస్సోవో పర్వతాలలో ప్రధానంగా జీవిస్తున్న తక్కువ కెస్ట్రెల్ వంటి రప్టర్స్ ఉన్నాయి. === వాతావరణం === [[File:Ostërvice from Brezovica.jpg|thumb|left|Snowy peak of [[Pashallora]] as seen from [[Brezovica, Kosovo|Brezovica]].]] మధ్యధరా, ఆల్పైన్ ప్రభావాలతో కొసొవోలో అత్యధిక భాగం ఖండాంతర వాతావరణాన్ని అనుభవిస్తుంది.<ref>{{cite web|title=Overview: Climate Change in Albania and Kosovo|url=http://www.sustainicum.at/files/projects/358/en/handouts/PlanBound_handout_ClimateChange.pdf|website=sustainicum.at|page=1|language=en|format=PDF|access-date=2018-02-02|archive-date=2017-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020032649/http://www.sustainicum.at/files/projects/358/en/handouts/PlanBound_handout_ClimateChange.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|author1=[[University of Gothenburg]]|title=Kosovo Environment and Climate Analysis|url=http://sidaenvironmenthelpdesk.se/wordpress3/wp-content/uploads/2013/04/Environmental-policy-brief-Kosovo-2008.pdf|website=sidaenvironmenthelpdesk.se|page=3|language=en|format=PDF|access-date=2018-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160516123957/http://sidaenvironmenthelpdesk.se/wordpress3/wp-content/uploads/2013/04/Environmental-policy-brief-Kosovo-2008.pdf|archive-date=2016-05-16|url-status=dead}}</ref> ఆల్పైన్ వాతావరణం కనిపించే పశ్చిమ, ఆగ్నేయ ప్రాంతాల్లో దేశంలోని అత్యంత శీతల ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. దేశంలోని వెచ్చని ప్రాంతాలు ప్రత్యేకించి అల్బేనియా సరిహద్దుకు సమీపంలో ఉన్న దక్షిణ ప్రాంతాలలో మధ్యధరా వాతావరణం కలిగి ఉంటాయి. నెలసరి ఉష్ణోగ్రత సగటు 0&nbsp;°C (32&nbsp;°F) (జనవరిలో) నుంచి, 40&nbsp;°C (104&nbsp;°F) (జూలైలో) మధ్య ఉంటుంది. వార్షిక వర్షపాతం సంవత్సరానికి 600 నుండి 1,300 మి.మీ (24 నుండి 51 అంగుళాలు) వరకు ఉంటుంది. సంవత్సరం పొడవునా పంపిణీ చేయబడుతుంది. పశ్చిమాన అడ్రియాటిక్ సముద్రం, దక్షిణప్రాంతంలో ఏజియన్ సముద్రం, ఉత్తరప్రాంతంలో ఐరోపా ఖండాంతర లాండ్‌మాస్ వంటివి దీనికి దగ్గరగా ఉంటాయి. ఈశాన్య భాగంలో కొసావో ప్లెయిన్, ఇబర్ లోయలు సంవత్సరానికి సుమారు 600 మిల్లీమీటర్ల (24 అంగుళాలు) ఖండాంతర వాయువులు, చల్లని చలికాలాలు, చాలా వేడి వేసవికాలంతో ప్రభావితమవుతాయి. నైరుతి మెతోహిజా వాతావరణ ప్రాంతంలో మధ్యధరా ప్రభావితమైన వెచ్చని వేసవులు, కొంతవరకు ఎక్కువ వర్షపాతం (700 మి.మీ (28 అంగుళాలు)), శీతాకాలంలో భారీ హిమపాతాలు ఉన్నాయి. పశ్చిమాన బ్జేష్కెత్ ఇ నెమౌనా పర్వత ప్రాంతాలు దక్షిణాన షార్ పర్వతాలు, ఉత్తరాన కోపావోనిక్ వాతావరణంలోని ఆల్పైన్ వాతావరణం, అధిక వర్షపాతం (సంవత్సరానికి 900 నుండి 1,300 మిల్లీమీటర్లు (35 నుండి 51), తక్కువ, తాజా వేసవికాలాల, చల్లటి శీతాకాలాలు ఉంటాయి.<ref>{{citation|url=http://www.kosovo-mining.org/kosovoweb/en/kosovo/climate.html |title=Climatic Conditions |publisher=Independent Commission for Mines and Minerals of Kosovo |accessdate=27 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140527212027/https://www.kosovo-mining.org/kosovoweb/en/kosovo/climate.html |archivedate=27 May 2014 |df=dmy}}</ref> కొసావో సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 9.5 ° సెం (49.1 ° ఫా), జూలైలో సగటు ఉష్ణోగ్రత 19.2 ° సెం (66.6 ° ఫా),, జనవరిలో -1.3 ° సెం (29.7) ° ఫా) ప్రిజరెన్, ఇష్టోక్ తప్ప, అన్ని ఇతర వాతావరణ స్టేషన్లు జనవరిలో సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 0 ° సెం (32 ° ఫా) కింద నమోదయ్యాయి.<ref>{{cite book|first=Riza |last=Çavolli |year=1993 |page=23 |title=Gjeografia e Kosovës}}</ref> == ఆర్ధికరంగం == [[File:Kosovo-lignite.jpg|thumb|right|Kosovo has the 5th largest [[lignite]] reserves in the world.]] కొసావో ఆర్థిక వ్యవస్థ పరివర్తన ఆర్థిక వ్యవస్థగా గుర్తించబడుతుంది. ఇది రాజకీయ తిరుగుబాటు, యుగోస్లావ్ యుద్ధాలు, కొసావో ఉద్యోగుల [[సెర్బియా]] రద్దు, సెర్బియాపై అంతర్జాతీయ ఆంక్షలు ఫలితంగా సంభవించింది. 2008 లో స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుండి ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రతి సంవత్సరం అభివృద్ధి చెందింది. విదేశీ సహాయం తగ్గిపోయినప్పటికీ జి.డి.పి పెరుగుదల ఏడాదికి 5% పైగా ఉంది. ఇది 2009 ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభం, తదుపరి యూరోజోన్ సంక్షోభం ఉన్నప్పటికీ సాధ్యం అయింది. అదనంగా ద్రవ్యోల్బణ రేటు తక్కువగా ఉంది. వాణిజ్య, రిటైల్, నిర్మాణ రంగాల్లో అత్యంత ఆర్థిక అభివృద్ధి జరిగింది. ఉపాధివలస, ఎఫ్డిఐ, ఇతర మూలధన ప్రవాహాల నుండి వచ్చే సొమ్ముపై కొసావో ఎక్కువగా ఆధారపడింది.<ref name="IMF Country Report No 12/100"> '' IMF Country Report No 12/100 '' {{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2012/cr12100.pdf |title=Archived copy |accessdate=2012-10-04 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924054059/http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2012/cr12100.pdf |archivedate=24 September 2015 |df=dmy-all }} "Unemployment, around 40% of the population, is a significant problem that encourages outward migration and black market activity."</ref>[[అల్బేనియా]], [[ఇటలీ]], [[స్విట్జర్లాండ్]], [[చైనా]], [[జర్మనీ]], [[టర్కీ]] కొసావో అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామ్య దేశాలుగా ఉన్నాయి. దేశం అధికారిక ద్రవ్యంగా యూరో చలామణిలో ఉంది.<ref>{{cite web |url=http://www.euinkosovo.org/uk/invest/invest.php |title=Invest in Kosovo&nbsp;– EU Pillar top priorities: privatisation process and focus on priority economic reforms |publisher=Euinkosovo.org |url-status=dead |df= |access-date=7 మార్చి 2018 |archive-date=28 జనవరి 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128203427/http://www.euinkosovo.org/uk/invest/invest.php }}</ref> [[క్రొయేషియా]], [[బోస్నియా| బోస్నియా, హెర్జెగోవినా, [[అల్బేనియా]], [[ఉత్తర మేసిడోనియా]] రిపబ్లిక్లతో కొసావో ప్రభుత్వం స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాల సంతకం చేసింది.<ref>[http://www.b92.net/eng/news/globe-article.php?yyyy=2006&mm=10&dd=02&nav_category=123&nav_id=37090 Croatia, Kosovo sign Interim Free Trade Agreement], [[B92]], 2 October 2006 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006101521/http://www.b92.net/eng/news/globe-article.php?yyyy=2006&mm=10&dd=02&nav_category=123&nav_id=37090|date=6 October 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.euinkosovo.org/upload_press/4.06%20-%20UNMIK%20and%20Bosnia%20and%20Herzegovina%20Initial%20Free%20Trade%20Agreement%2017.2.06.pdf |title="UNMIK and Bosnia and Herzegovina Initial Free Trade Agreement". UNMIK Press Release, 17 February 2006. |work=euinkosovo.org |url-status=dead |df= |access-date=7 మార్చి 2018 |archive-date=24 సెప్టెంబరు 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924002921/http://www.euinkosovo.org/upload_press/4.06%20-%20UNMIK%20and%20Bosnia%20and%20Herzegovina%20Initial%20Free%20Trade%20Agreement%2017.2.06.pdf }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071010053451/http://www.kosovo-eicc.org/oek/index.php?page_id=64 Oda Eknomike e Kosovës/Kosova Chambre of Commerce&nbsp;– Vision.]</ref><ref name="buyusa">{{cite web |url=http://www.buyusa.gov/kosovo/en/doingbusinessinkosovo.html |title=Doing business in Kosovo |publisher=buyusa.gov |url-status=dead |access-date=7 మార్చి 2018 |archive-date=13 జూలై 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090713042142/http://www.buyusa.gov/kosovo/en/doingbusinessinkosovo.html }}</ref> కొసావో ఒక " సెంట్రల్ యూరోపియన్ ఫ్రీ ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్ " (సి.ఇ.ఎఫ్.టి.ఎ.) సభ్యదేశంగా ఉంది, UNMIK తో ఏకీభవించి ఐరోపా సమాఖ్య దేశాలలో స్వేచ్ఛా వాణిజ్యాన్ని పొందింది. <ref>{{cite web |url=http://www.itg-rks.com/en-us/Trade-Agreements |title=Trade Agreements |publisher=Kosovo Chamber of Commerce |url-status=dead |df=dmy-all |website= |access-date=7 మార్చి 2018 |archive-date=23 ఏప్రిల్ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423025541/http://www.itg-rks.com/en-us/Trade-Agreements }}</ref> 2009 లో పారిశ్రామిక రంగం జిడిపిలో 22.60% భాగస్వామ్యం వహిస్తూ 8,00.000 ఉద్యోగులకు సాధారణ ఉపాధి కల్పన కలిగిస్తూ ఉంది.స్తబ్దతకు వరుస వృత్తుల, రాజకీయ సంక్షోభం, 1999 లో కొసావోలో జరిగిన యుద్ధాలు కొన్ని కారణాలుగా ఉన్నాయి.<ref name="gjeografiaa77">Asllan, Pushka. "Gjeografia 12". Libri Shkollor (2005). p. 77.</ref> విద్యుత్తు రంగం అభివృద్ధికి అవకాశాలు అధికంగా ఉన్నాయని భావిస్తున్నారు.<ref>{{cite web|title=Projekti Energjetik i Kosovës|url=http://siteresources.worldbank.org/INTENERGY2/Resources/Report_of_the_independent_Expert_Panel_in_ALBANIAN.pdf|publisher=World Bank|accessdate=2 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140303201600/http://siteresources.worldbank.org/INTENERGY2/Resources/Report_of_the_independent_Expert_Panel_in_ALBANIAN.pdf|archivedate=3 March 2014|df=dmy-all}}</ref> కొసావో ప్రధానంగా జింక్, వెండి, నికెల్, కోబాల్ట్, రాగి, ఇనుము, బాక్సైట్ భారీనిల్వలను కలిగి ఉంది.<ref name="Natural resources key to the future">{{cite web|title=Kosovo: Natural resources key to the future, say experts|url=http://www.adnkronos.com/AKI/English/Business/?id=1.0.1683003038|work=adnkronos.com|accessdate=17 March 2011|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707084602/http://www.adnkronos.com/AKI/English/Business/?id=1.0.1683003038|archivedate=7 July 2011|df=dmy-all}}</ref> ఈ దేశం ప్రపంచంలో 5 వ అతిపెద్ద లిగ్నైట్ రిజర్వులతో ఐరోపాలో 3 వ స్థానంలో ఉంది.<ref>{{cite web|title=LIGNITE MINING DEVELOPMENT STRATEGY|url=http://www.esiweb.org/pdf/bridges/kosovo/10/11.pdf|website=esiweb.org|language=en|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=7 మార్చి 2018|archive-date=2010-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100617082054/http://esiweb.org/pdf/bridges/kosovo/10/11.pdf}}</ref> మైన్స్, ఖనిజాల డైరెక్టరేట్, ప్రపంచ బ్యాంకు అంచనాల ప్రకారం కొసావోలో 13.5 బిలియన్ల విలువైన ఖనిజాలు ఉన్నాయి.<ref name="Kosovo's mineral resources at 13.5bn euros">{{cite web|title=World Bank survey puts Kosovo's mineral resources at 13.5bn euros|url=http://kosovareport.blogspot.com/2005/01/world-bank-survey-puts-kosovos-mineral.html|work=kosovareport.com|accessdate=17 March 2011|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708045606/http://kosovareport.blogspot.com/2005/01/world-bank-survey-puts-kosovos-mineral.html|archivedate=8 July 2011|df=dmy-all}}</ref> [[File:Rahovec Grapes and Wine.JPG|thumb|Grapes from the [[Orahovac]] valley]] పారిశ్రామిక రంగం చిన్న, మధ్యతరహా కుటుంబాలకు చెందిన యూనిట్ల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.<ref>{{cite web|title=Kosovo – Bilateral relations in agriculture|url=https://ec.europa.eu/agriculture/sites/agriculture/files/bilateral-relations/pdf/kosovo_en.pdf|language=en|format=PDF|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170415103940/https://ec.europa.eu/agriculture/sites/agriculture/files/bilateral-relations/pdf/kosovo_en.pdf|archivedate=15 April 2017|df=dmy-all}}</ref> దేశంలో 53% వ్యవసాయ భూములు, 41% అటవీ, ఇతరులు 6% ఉన్నాయి.<ref>{{cite web|title=5. Agriculture|url=http://enrin.grida.no/htmls/kosovo/SoE/agricult.htm|url-status=live|website=enrin.grida.no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010131705/http://enrin.grida.no/htmls/kosovo/SoE/agricult.htm|archivedate=10 October 2017|df=dmy-all}}</ref> సాగునీటి భూమి ఎక్కువగా మొక్కజొన్న, గోధుమ, పచ్చిక, పచ్చికభూములు, ద్రాక్ష తోటలకు ఉపయోగిస్తారు.అటవీ రంగంతో సహా వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు దాదాపుగా జిడిపిలో 35% దోహదపడుతుంది.కొసావాలో చారిత్రాత్మకంగా వైన్ ఉత్పత్తి చేయబడింది.ప్రస్తుతం వైన్ పరిశ్రమ విజయవంతమైంది. కొసావో యుద్ధం తర్వాత అది మరింత పెరుగుతోంది. కొసావో వైన్ పరిశ్రమ ప్రధానంగా ఒరావోవాక్లో కేంద్రీకృతమై ఉంది. ఇక్కడ మిలియన్ల కొద్దీ వైన్ల ఉత్పత్తి జరుగుతుంది. పినోట్ నోయిర్, మేర్లోట్, చార్డొన్నే ప్రధాన పంటలుగా ఉన్నాయి. [[జర్మనీ]] యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు కొసావో వైన్ ఎగుమతి చేయబడుతుంది.<ref name="Kosovo's wines flowing again">{{cite news|title=Kosovo's wines flowing again|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15401459|accessdate=29 October 2011|newspaper=BBC News|date=29 October 2011|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111029172442/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15401459|archivedate=29 October 2011|df=dmy-all}}</ref> వైన్యార్డ్ ప్రాంతం 9,000 హయా నుండి పెరిగింది. ఇది ప్రైవేటు, ప్రభుత్వ యాజమాన్యంగా విభజించబడింది. ప్రధానంగా కొసావోలో వైన్ పరిశ్రమ "గ్లోరీ డేస్" సమయంలో ద్రాక్ష పంట దక్షిణ, పశ్చిమ ప్రాంతాలలో విస్తరించింది. "వైన్ కర్మాగారాలు"గా ఉండటం వలన నాలుగు ప్రభుత్వ-యాజమాన్యంలోని వైన్ ఉత్పత్తి భారీ "వైన్ తయారీ కేంద్రాలు"గా పరిగణించబడడం లేదు. మొత్తం భూభాగంలో వైన్ యార్డ్ సుమారు 36% భాగస్వామ్యం వహిస్తున్న రహొవెక్ మాత్రమే 50 మిలియన్ లీటర్ల సామర్థ్యం కలిగివుంది. వైన్ ఉత్పత్తి ప్రధాన భాగం ఎగుమతుల కోసం ఉద్దేశించబడింది. 1989 లో దాని శిఖరాగ్రస్థాయిలో రాహొవేక్ నుండి ఎగుమతులు 40 మిలియన్ లీటర్లు ప్రధానంగా జర్మన్ మార్కెట్కు పంపిణీ చేయబడ్డాయి.<ref name="wine">{{cite web|title= Investing in Kosovo – Vineyards|url= http://www.eciks.org/english/publications/investing_in_kosovo/content/iguide_3.html|url-status= dead|df= dmy-all|website= |access-date= 7 మార్చి 2018|archive-date= 2013-04-04|archive-url= https://web.archive.org/web/20130404212338/http://www.eciks.org/english/publications/investing_in_kosovo/content/iguide_3.html}}</ref> === పర్యాటకం === [[File:Brezovica run.jpg|thumb|[[Brezovica, Kosovo|Brezovica]] is one of the most visited winter tourist destinations in Kosovo.]] కొసావో సహజ నాణ్యమైన పర్యాటక వనరులను సూచిస్తాయి. కొసావో నాణ్యమైన పర్యాటకం సామర్ధ్యం కలిగి ఉంది. బాల్కన్ ద్వీపకల్పం కొసావోలో భౌగోళికంగా పర్యాటక ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాంతంగా ఉన్న కారణంగా పర్యాటకం శక్తివంతంగా ఆర్థికాభివృద్ధికి సహకరిస్తుంది. ఇది ఆగ్నేయ ఐరోపాలోని బాల్కన్ పెనిన్సుల మధ్యలో ఉంది. ఇది చారిత్రాత్మకంగా సాంప్రదాయిక కాలానికి చెందిన ఒక కూడలిని సూచిస్తుంది. దేశం మధ్య,దక్షిణ ఐరోపా, అడ్రియాటిక్ సముద్రం, నల్ల సముద్రం మధ్య అనుసంధాన కూడలిగా ఉంది. ఆగ్నేయ కొసావో పర్వత పశ్చిమ ప్రాంతాలు శీతాకాలపర్యాటకానికి గొప్ప సామర్ధ్యం కలిగి ఉన్నాయి. షార్గ్ పర్వతాలలోని బ్రెజోవికా శీతాకాలపు రిసార్టులలో స్కీయింగ్ జరుగుతుంది.<ref name=turizmi>{{cite web|title= Investing in Kosovo|url= http://www.eciks.org/english/publications/InvestinginKosovo_2011_Web.pdf|page= 15|url-status= dead|df= dmy-all|website= |access-date= 7 మార్చి 2018|archive-date= 4 నవంబరు 2013|archive-url= https://web.archive.org/web/20131104072918/http://www.eciks.org/english/publications/InvestinginKosovo_2011_Web.pdf}}</ref> కొసావో సాధారణంగా భౌగోళిక లక్షణాలలో పర్వతాలు, సరస్సులు, కెన్యాన్లు, నిటారుగా ఉండే రాక్ నిర్మాణాలు, నదులు ప్రాధాన్యత వహిస్తూ ఉన్నాయి.<ref name=turizmi /> ప్రిస్టినా ఎయిర్పోర్ట్ (60 కి.మీ.), స్కోప్జే ఎయిర్పోర్ట్ (70 కి.మీ.) కి దగ్గరగా ఉన్న బ్రెజోవికా రిసార్ట్ అంతర్జాతీయ పర్యాటకులకు సాధ్యమైన గమ్యస్థానంగా ఉంది. బాల్కన్లో అత్యంత చలికాలం పర్యాటక గమ్యస్థానంగా మారడానికి అవకాశం ఉంది. ఇతర ప్రధాన ఆకర్షణలలో ప్రిస్టినా ఆధునిక రాజధాని ప్రిజ్రెన్ చారిత్రక నగరాలు, పెజా, గజకోవ ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. అదనంగా కూడా ఫెరిజజ్, జిజ్లాన్ ఉన్నాయి. 2011 లో కొసావో 41 స్థలాల సందర్శించడం జరిగిందని న్యూయార్క్ టైంస్‌లో ప్రచురితం అయింది.<ref>{{cite news | url=http://travel.nytimes.com/2011/01/09/travel/09where-to-go.html?pagewanted=all | work=The New York Times | title=The 41 Places to Go in 2011 | date=7 January 2011 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111202331/http://travel.nytimes.com/2011/01/09/travel/09where-to-go.html?pagewanted=all | archivedate=11 జనవరి 2012 | df=dmy-all | access-date=7 మార్చి 2018 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.diplomatmagazine.co.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=510&Itemid&ed=22 |title=Archived copy |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=7 మార్చి 2018 |archive-date=4 ఆగస్టు 2012 |archive-url=https://archive.today/20120804085239/http://www.diplomatmagazine.co.uk/index.php?option=com_content&view=article&id=510&Itemid&ed=22 }}</ref> == మౌలిక నిర్మాణాలు == [[File:Prishtina International Airport "Adem Jashari" Limak Kosovo.jpg|thumb|left|The [[Pristina International Airport]] (PRN) handles more than 1.7 million passengers per year.]] ప్రస్తుతం కొసావోలో రెండు ప్రధాన మోటర్వేలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఆర్ 7, కొసావోను అల్బేనియాతో అనుసంధానిస్తుంది. ప్రిన్సినాను హనీ ఐ ఎలిజిట్లో మాసిడో సరిహద్దుతో అనుసంధానిస్తుంది. కొత్త ఆర్ 7.1 మోటార్వే నిర్మాణం 2017 లో ప్రారంభమైంది. ఆర్ 7 మోటార్వే (అల్బేనియా-కొసావో హైవే భాగం) కొరోవోను అల్బేనియా అడ్రియాటిక్ తీరానికి డర్సోతో కలుపుతుంది. ప్రెసిడ నుండి మెర్దార్ సెక్షన్ ప్రాజెక్ట్ నుండి మిగిలిన యూరోపియన్ రూట్ (ఇ 80) పూర్తయిన తర్వాత మోటార్వే ప్రస్తుత యూరోపియన్ రూట్ (ఇ 80) రహదారి ద్వారా పాస-యూరోపియన్ కారిడార్ ఎక్స్ (ఇ 75) తో సెర్బియాలో ఉన్న ఎన్.ఐ.ఎస్. సమీపంలో కొసావోను కలుపుతుంది. ఆర్ 6 మోటార్వే నిర్మాణంలో ఉంది. ఇ 65 లోని భాగంగా ఉంది. ఇది ఈ ప్రాంతంలో నిర్మించబడిన రెండవ రహదారి. ఇది స్కోప్జే నుండి 20 కి.మీ (12 మై) దూరంలో ఎలిజ్ హాన్ వద్ద ఉన్న [[ఉత్తర మేసిడోనియా]] సరిహద్దుతో రాజధాని ప్రిస్టినాను కలుపుతుంది. మోటార్వే నిర్మాణం 2014 లో మొదలై 2018 లో పూర్తి అవుతుంది. ఈ దేశం రెండు విమానాశ్రయాలలో జిజాకోవా విమానాశ్రయము ప్రిస్టినా ఏకైక అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంగా ఉంది. కోజోవా యుద్ధం తరువాత కోజోవా ఫోర్స్ (కె.ఎఫ్.ఒ.ఆర్) కొరియావో యుద్ధం తరువాత జిజకోవా విమానాశ్రయము నిర్మించబడింది. ఇది వ్యవసాయ ప్రయోజనాల కొరకు వాడే ప్రస్తుత ఎయిర్ఫీల్డ్ ప్రక్కన ప్రాధానంగా సైనిక, మానవీయ విమానాలకు ఉపయోగించబడింది. స్థానిక, జాతీయ ప్రభుత్వ పౌర వాణిజ్య విమానాశ్రయంగా మారడానికి ఉద్దేశించిన ప్రభుత్వ-ప్రైవేటు భాగస్వామ్యంలో పనిచేయడానికి గజకోవా విమానాశ్రయాన్ని అందించాలని యోచిస్తోంది.<ref>{{cite web|title=Aktivitetet e Ministrisë së Tregtisë dhe Industrisë: Themelohet Ndërmarrja Publike "Aeroporti i Gjakovës"|url=http://www.mti-ks.org/sq/Aktivitetet-e-MTI-se/Themelohet-Ndermarrja-Publike-Aeroporti-i-Gjakoves-2882-2882|publisher=Ministria e Tregtisë dhe Industrisë|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=7 మార్చి 2018|archive-date=27 ఫిబ్రవరి 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227170445/http://www.mti-ks.org/sq/Aktivitetet-e-MTI-se/Themelohet-Ndermarrja-Publike-Aeroporti-i-Gjakoves-2882-2882}}</ref> ప్రిస్టినా నైరుతిలో ప్రిస్టినా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్పోర్ట్ ఉంది. ఇది కొసావో ఏకైక అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంగా కొసావోకు విమాన ప్రయాణీకులకు మాత్రమే ప్రవేశం అనుమతించబడుతుంది. === ఆరోగ్యం === ఒక ఆధునిక ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థ పరిమితంగా అభివృద్ధి చెందింది.<ref name="Sectorial Health Strategy">{{cite web |title=Strategjia Sektoriale e Shendetesise |url=http://kryeministri-ks.net/repository/docs/Strategjia_e_Sektorit_te_Shendetesise_2010-2014.pdf |publisher=Ministry of Health&nbsp;– Republic of Kosovo |accessdate=2 March 2014 |archive-date=5 ఫిబ్రవరి 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205161241/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache%3Ahttp%3A%2F%2Fkryeministri-ks.net%2Frepository%2Fdocs%2FStrategjia_e_Sektorit_te_Shendetesise_2010-2014.pdf |url-status=dead }}</ref> 1990 లో జి.డి.పి. పరిస్థితి ఇంకా మరింత దిగజారింది. అయితే ప్రిస్టినా విశ్వవిద్యాలయంలో మెడిసిన్ ఫ్యాకల్టీ స్థాపన ఆరోగ్య సంరక్షణలో ఒక ముఖ్యమైన అభివృద్ధిని గుర్తించింది. వృత్తిపరమైన అభివృద్ధికి మెరుగైన పరిస్థితులను కల్పించే వివిధ ఆరోగ్య క్లినిక్లను ప్రారంభించడం ద్వారా కూడా ఇది జరిగింది.<ref name="Sectorial Health Strategy"/> ఈ రోజుల్లో పరిస్థితి మారిపోయింది, కొసావోలో ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థ మూడు విభాగాలుగా విభజించబడింది: ప్రాథమిక, ద్వితీయ, తృతీయ ఆరోగ్య సంరక్షణ.<ref name="Sectorial Health Care Strategy">{{cite web |title=Strategjia Sektoriale e Shendetesise |url=http://kryeministri-ks.net/repository/docs/Strategjia_e_Sektorit_te_Shendetesise_2010-2014.pdf |publisher=Ministry of Health |accessdate=2 March 2014 |archive-date=5 ఫిబ్రవరి 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205161241/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache%3Ahttp%3A%2F%2Fkryeministri-ks.net%2Frepository%2Fdocs%2FStrategjia_e_Sektorit_te_Shendetesise_2010-2014.pdf |url-status=dead }}</ref> ప్రిస్టినాలో ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణలో పదమూడు కుటుంబ వైద్య కేంద్రాలు ఉన్నాయి.<ref name="prishtina-komuna.org">QKMF. (2010–2014). Njesite me Adresa dhe Nr.Telefonit. Available: http://www.prishtina-komuna.org/repository/docs/Qkmf_Prishtin.pdf{{dead link|date=July 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Last accessed 23 February 2014.</ref> పదిహేను అంబులంటరీ కేర్ యూనిట్లుగా నిర్వహించబడుతున్నాయి.<ref name="prishtina-komuna.org"/> సెకండరీ ఆరోగ్య సంరక్షణ ఏడు ప్రాంతీయ ఆసుపత్రులలో వికేంద్రీకరించబడింది. ప్రిస్టినా ఏ ప్రాంతీయ ఆస్పత్రిని కలిగి లేదు. బదులుగా వైద్య సంరక్షణ సేవల కొరకు యూనివర్సిటీ క్లినికల్ సెంటర్ ఆఫ్ కొసావోను ఉపయోగిస్తుంది. యూనివర్శిటీ క్లినికల్ సెంటర్ ఆఫ్ కొసావో పన్నెండు క్లినిక్లలో ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవలను అందిస్తుంది.<ref name="Stafi i QKUK-se">{{cite web |title=Stafi i QKUK-se |url=http://qkuk.org/stafi/ |publisher=QKUK |url-status=dead |df= |access-date=7 మార్చి 2018 |archive-date=6 మార్చి 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306190904/http://qkuk.org/stafi/ }}</ref> ఇందులో 642 మంది వైద్యులు ఉన్నారు.<ref name="2012 Health Statistics">{{cite web|title=Statistikat e Shëndetësisë 2012 |url=https://esk.rks-gov.net/shendetsia/doc_view/1066-statistikat-e-shaeumlndetaeumlsisaeuml-2012?tmpl=component&format=raw |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302190734/https://esk.rks-gov.net/shendetsia/doc_view/1066-statistikat-e-shaeumlndetaeumlsisaeuml-2012?tmpl=component&format=raw |url-status=dead |archive-date=2 March 2014 |publisher=Kosovo Agency of Statistics |accessdate=1 March 2014}}</ref> తక్కువ స్థాయి, గృహ సేవలు ఆరోగ్య రక్షణ ప్రాంగణంలో చేరలేని అనేక సమూహాలకు ఆరోగ్యసేవలు అందించబడతాయి.<ref name="Home Services">{{cite web|title=INFORMATË&nbsp;– 13 shkurt 2012|url=http://kk.rks-gov.net/prishtina/News/INFORMATE.aspx|publisher=Municipality of Prishtina&nbsp;– Republic of Kosovo|url-status=dead|df=dmy-all|website=|access-date=2018-03-07|archive-date=2015-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706004640/http://kk.rks-gov.net/prishtina/News/INFORMATE.aspx}}</ref> కొసావో ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవలు ఇప్పుడు రోగి భద్రత, నాణ్యత నియంత్రణ, ఆరోగ్యం సహాయం మీద దృష్టి కేంద్రీకరించాయి.<ref name="Patient Safety and Quality Control">{{cite web|title=Strategjia e permiresimit te cilesise se sherbimeve shendetesore 2012–2016|url=http://msh-ks.org/wp-content/uploads/2013/11/Strategjia-e-permiresimit-te-cilesise-dhe-sigurise-se-SHSH-2012-2016.pdf|publisher=Ministry of Health&nbsp;– Republic of Kosovo|url-status=dead|df=dmy-all|website=|access-date=7 మార్చి 2018|archive-date=6 మార్చి 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306192356/http://msh-ks.org/wp-content/uploads/2013/11/Strategjia-e-permiresimit-te-cilesise-dhe-sigurise-se-SHSH-2012-2016.pdf}}</ref> ===విద్య === [[File:Academy of Sciences and Arts of Kosovo February 2013.jpg|thumb|The [[Academy of Sciences and Arts of Kosovo|Academy of Sciences and Arts]] in [[Pristina]]. Honorary members include the [[Albanian Americans|Albanian-American]] Nobel Prize winner [[Ferid Murad]] and the [[Albanians in the Republic of Macedonia|Albanian]] [[Roman Catholic]] nun [[Mother Teresa]].]] ప్రాథమిక, ద్వితీయ, తృతీయ స్థాయిల విద్య ప్రధానంగా ప్రభుత్వవిద్యా మంత్రిత్వశాఖ నిర్వహిస్తున్న పాఠశాలలకు ప్రభుత్వం మద్దతు ఇస్తుంది. విద్య రెండు ప్రధాన దశలలో జరుగుతుంది: ప్రాథమిక, ఉన్నత విద్య. ప్రాథమిక, ఉన్నత విద్య నాలుగు దశలుగా ఉపవిభజన చేయబడింది: ప్రీస్కూల్ విద్య, ప్రాథమిక, దిగువ ఉన్నత విద్య, ఉన్నత మాధ్యమిక విద్య, ప్రత్యేక విద్య. ప్రీస్కూల్ విద్య ఒకటి నుండి ఐదు సంవత్సరాల పిల్లలకు ఉంటుంది. ప్రాథమిక, మాధ్యమిక విద్య అందరికీ తప్పనిసరిగా ఉంటుంది. ఇది జిమ్నాసియం, వృత్తి పాఠశాలలు దేశంలో గుర్తించబడిన మైనారిటీల భాషలలో అందుబాటులో ఉంది. ఇక్కడ తరగతులు అల్బేనియన్, సెర్బియా, బోస్నియన్, టర్కిష్, క్రొయేషియన్లలో నిర్వహించబడతాయి. మొదటి దశ (ప్రాథమిక విద్య) తరగతులు ఒకటి నుండి ఐదు వరకు ఉంటుంది, రెండవ దశ (తక్కువ సెకండరీ విద్య) ఆరు నుంచి తొమ్మిది తరగతులు. మూడవ దశ (ఉన్నత సెకండరీ విద్య) సాధారణ విద్యను కలిగి ఉంటుంది. కానీ వృత్తిపరమైన విద్యను కలిగి ఉంది. ఇది విభిన్న రంగాల్లో దృష్టి కేంద్రీకరిస్తుంది. ఇది నాలుగు సంవత్సరాల పాటు కొనసాగుతుంది. అయినప్పటికీ ఉన్నత లేదా విశ్వవిద్యాలయ అధ్యయనాల కోసం దరఖాస్తు చేసుకునే అవకాశాలను విద్యార్థులకు అందిస్తారు. విద్య మంత్రిత్వశాఖ ప్రకారం, సాధారణ విద్య పొందలేని పిల్లలు ప్రత్యేక విద్య (ఐదవ దశ) పొందగలుగుతున్నారు.<ref>{{cite web|title=Elementary and secondary education|url=https://www.rks-gov.net/en-US/Qytetaret/Edukimi/Pages/ArsimiFillorDheMesem.aspx|website=rks-gov.net|language=en|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=7 మార్చి 2018|archive-date=2016-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160818111807/https://www.rks-gov.net/en-US/Qytetaret/Edukimi/Pages/ArsimiFillorDheMesem.aspx}}</ref> విశ్వవిద్యాలయాలు, ఇతర ఉన్నత-విద్యా సంస్థలలో ఉన్నత విద్యను పొందవచ్చు. ఈ విద్యా సంస్థలు బ్యాచిలర్, మాస్టర్ పి.హెచ్.డి. డిగ్రీలకు సంబంధించిన అధ్యయనాలను అందిస్తున్నాయి. విద్యార్థులు పూర్తి సమయం లేదా పార్ట్ టైమ్ అధ్యయనాలను ఎంచుకోవచ్చు. == గణాంకాలు == [[File:Population_of_Kosovo_(1921-2015).png|thumb|The Population of Kosovo from 1921 to 2015.]] కొసావో గణాంక కార్యాలయం ఆధారంగా దేశం జనాభా 1.9 - 2.2 మిలియన్ మధ్య ఉంటుందని అంచనా వేయబడింది. వీరిలో 92% అల్బేనియన్ ప్రజలు, 4% సెర్బు ప్రజలు, 2% బోస్లియక్ ప్రజలు, గోరని ప్రజలు, 1% టర్కిష్ ప్రజలు, రోమానీ ప్రజలు ఉన్నారు. <ref>{{cite web |url=http://www.ks-gov.net/esk/esk/pdf/english/general/kosovo_figures_05.pdf |format=PDF |title=Kosovo in figures 2005 |author=UNMIK |publisher=Ministry of Public Services |url-status=dead |df=dmy |access-date=2 మే 2018 |archive-date=9 మార్చి 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080309073836/http://www.ks-gov.net/esk/esk/pdf/english/general/kosovo_figures_05.pdf }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |author=BBC News |date=23 December 2005 |accessdate=24 July 2009 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090929213440/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4385768.stm |archivedate=29 September 2009 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3524092.stm |title=churchesRegions and territories: Kosovo |author=BBC News |date=20 November 2007 |accessdate=24 July 2009 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090930002353/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3524092.stm |archivedate=30 September 2009 |df=dmy-all }}</ref> సి.ఐ.ఎ. అంచనాల ఆధారంగా 88% అల్బేనియన్లు, 8% కొసావో సెర్బులు, 4% ఇతర జాతి సమూహాలు ఉన్నారు.<ref name=factbook/> సి.ఐ.ఎ. ఆధారంగా ప్రపంచ ఫాక్ట్ బుక్ 2009 జూలై డేటా అంచనా ఆధారంగా కొసావో జనాభా 18,04,838 మంది. బోస్కిక్స్, గోరనీ, రోమా, తుర్క్లు, అష్కాలిస్, ఈజిప్షియన్లు, జానేజీవి క్రోయేషియన్లతో సహా 88% అల్బేనియన్లు, 7% సెర్బులు, 5% ఇతర జాతి సమూహాలు ఉన్నాయని పేర్కొంది. <ref name=factbook/> 19 వ శతాబ్దం నుంచి కొసావోలో అల్బేనియన్లు క్రమంగా సంఖ్యాపరంగా అధికరిస్తూ మెజారిటీని కలిగి ఉన్నారు. మునుపటి జాతి గణాంకాలు వివాదాస్పదంగా ఉన్నాయి. కొసావో రాజకీయ సరిహద్దులు జాతి సరిహద్దుతో సమానంగా ఉండవు.కొసావోలో అల్బేనియన్లు ఒక సంపూర్ణ మెజారిటీని రూపొందించారు; ఉదాహరణకు [[సెర్బియా]] ఉత్తర కొసావో, ఇతర మునిసిపాలిటీ ఒక స్థానిక మెజారిటీని కలిగిఉండగా కొసావోకు వెలుపల అల్బేనియన్ మెజారిటీ ఉన్న పెద్ద ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. వారు మాజీ యుగోస్లేవియా పొరుగు ప్రాంతాలలో: [[ఉత్తర మేసిడోనియా]] వాయవ్య, ప్రేస్సే వ్యాలీ దక్షిణ సెర్బియాలో ఉన్నారు. 2008 గణాంకాల ఆధారంగా సంవత్సరానికి 1.3% వద్ద కొసావోలోని జాతిపరమైన అల్బేనియన్లు ఐరోపా జనాభాలో వేగంగా వృద్ధి రేటును కలిగి ఉన్నారు.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/3-13-10.shtml |title=Albanian Population Growth |publisher=Files.osa.ceu.hu |url-status=dead |df=dmy |access-date=2 మే 2018 |archive-date=27 ఫిబ్రవరి 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227175620/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/3-13-10.shtml }}</ref> 82 సంవత్సరాల కాలంలో (1921-2003) కొసావో జనాభా అసలు పరిమాణం 460%కు పెరిగింది. 1931 నాటికి 5,00,000 మంది ఉన్న కొసావో జనాభాలో 60% అల్బేనియన్లు ఉన్నారు. 1991 నాటికి వారు కొసావో 2 మిలియన్ల జనాభాలో 81% చేరుకున్నారు.<ref>Krinka Vidakovic Petrov, "Kosovo: Through the Looking Glass," [[Israel Council on Foreign Relations|The Israel Journal of Foreign Affairs]] Vol. 2 No. 1 (Winter 2008), 33–34.</ref> 20 వ శతాబ్దం రెండో అర్ధ భాగంలో కొసావో అల్బేనియన్లు సెర్బుల కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ జనన రేటును కలిగి ఉన్నారు.<ref name="On Genetic Interests: Family, Ethnicity, And Humanity in an Age of Mass Migration">{{cite book|title=On Genetic Interests: Family, Ethnicity, And Humanity in an Age of Mass Migration|url=https://books.google.com/books?id=kslga1MfT1gC&pg=PA236|accessdate=22 April 2013|year=2003|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-3006-5|page=236|quote=In the Serbian province of Kosovo the ethnic Albanian birthrate was over three times that of the ethnic Serbs in the second half of the twentieth century.|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130605141443/http://books.google.com/books?id=kslga1MfT1gC&pg=PA236|archivedate=5 June 2013|df=dmy-all}}</ref> అంతేకాకుండా 1999 లో పూర్వం కొసావోలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్న సెర్బు జనాభా 1999 లో జాతి ప్రక్షాళన ప్రచారం తరువాత సెర్బియాకు చేరుకుంది.<ref name="Wills" /> ===భాషలు === [[File:Albanian dialects.svg|thumb|[[Gheg Albanian]] is widely spoken in Kosovo.]] రాజ్యాంగం ఆధారంగా అల్బేనియన్, సెర్బియన్‌ భాషలు కొసావో అధికారిక భాషలుగా ఉన్నాయి. దాదాపు 95% ప్రజలకు వాడుకగా ఉన్న అల్బేనియన్ వారి స్థానిక భాషగా ఉంది. తర్వాత స్థానంలో దక్షిణ స్లావిక్ భాషలు, టర్కిష్లు ఉన్నాయి. ఉత్తర కొసావో జనాభా గణనను బహిష్కరించడంతో అల్బేనియన్ తరువాత బోస్నియన్ రెండవ అతిపెద్ద భాషగా మారింది. అయితే సెర్బియా వాస్తవానికి కొసావోలో రెండవ వాడుకభాషగా ఉంది. 1999 నుండి అల్బేనియన్ భాష దేశంలో ప్రధాన భాషగా మారింది. అయినప్పటికీ సైబీరియాకు సమాన హోదాను ఇవ్వబడింది. ఇతర మైనారిటీ భాషలకు ప్రత్యేక హోదా ఇవ్వబడుతుంది.<ref name="Assessing Minority Language Rights in Kosovo">{{cite web |url=http://kv.sapientia.ro/data/miremir_pres/andrea_najvirtova_lars_burema.pdf |title=Assessing Minority Language Rights in Kosovo |publisher=[[Sapientia University]] |format=PDF |accessdate=29 June 2015 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304070550/http://kv.sapientia.ro/data/miremir_pres/andrea_najvirtova_lars_burema.pdf |archivedate=4 March 2016 |df=dmy-all }}</ref> 2006 లో అల్పసంఖ్యాక, సెర్బియన్ల అధికారిక భాషలలా సమాన వినియోగం చేయాలని కొసావో పార్లమెంటు చట్టం నెరవేర్చింది.<ref name="COE-Municipalities">{{cite web|url=http://www.osce.org/kosovo/120010?download=true|title=Municipal language compliance in Kosovo, June 2014|publisher=[[Council of Europe]]|format=PDF|accessdate=29 June 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703120903/http://www.osce.org/kosovo/120010?download=true|archivedate=3 July 2015|df=dmy-all}}</ref> అంతేకాకుండా మున్సిపాలిటీలో 5% ప్రజలకు వాడుకలో ఉన్న భాషలు మునిసిపల్ స్థాయిలో అధికారిక భాషల గుర్తింపు పొందవచ్చు.<ref name="COE-Municipalities"/> టర్కిష్ భాషలో నివసిస్తున్న పరిమాణాలను పరిగణలోకి తీసుకొని "లా ఆన్ ది యూజ్ ఆఫ్ లాంగ్వేజెస్ " అధికారహోదాను ఇస్తుంది.<ref name="COE-Municipalities"/> అల్బేనియన్, సెర్బియన్ రెండూ అధికార భాషలుగా ఉన్నప్పటికీ పురపాలక సేవకులలో ఒకరు ప్రొఫెషనల్ నేపథ్యంలో మాట్లాడవలసిన అవసరం ఉంది. 2015 నాటికి భాషా కమిషనర్ ఆఫ్ కొసావో స్లావిస్సా మ్లెడొనోవిక్ ప్రకటన ప్రకారం రెండు సంస్థలు తమ పత్రాలను కలిగి ఉండవు.<ref name="ECMI-Kosovo Language Commissioner">{{cite web|url=http://www.infoecmi.eu/index.php/kosovo-language-commissioner-trainings/|title=Kosovo Language Commissioner lauds trainings|publisher=[[European Centre for Minority Issues]]|format=|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=2 మే 2018|archive-date=24 సెప్టెంబరు 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034740/http://www.infoecmi.eu/index.php/kosovo-language-commissioner-trainings/}}</ref> ===నగరీకరణ === కొసావో ముంసిపాలిటీలు అధికంగా గ్రామీణప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి.వీటిలో 8 ముంసిపాలిటీలు మాత్రమే 40,000 నివాసితులను కలిగి ఉన్నాయి. {|class="infobox" style="width:100%; text-align:center; font-size:85%" |- ! style="text-align:center;" colspan="11"|Largest municipalities of Kosovo''' <br/> <small>[[Kosovo Agency of Statistics|KAS]] Population of Kosovo 2015 [https://web.archive.org/web/20161007061847/http://ask.rks-gov.net/sq/popullsia/category/88-vpk?download=1641%3Avleresim-popullsia-e-kosoves-2015]</small>''' |- !rowspan=23 width:150|<br/> <center>[[File:Prishtina_nga_Katedrala_1.jpg|160px|Pristina]]<br/>[[Pristina]]<br/> <center>[[File:37_Prizreni_-_Xhamia_e_Sinan_Pash%C3%ABs_-_The_Sinan_Pasha_Moscue.JPG|160px|Prizren]]<br/>[[Prizren]]<br/> ! style="text-align:center; background:#f5f5f5;"|ర్యాంక్ ! style="text-align:center; background:#f5f5f5;"|మునిసిపాలిటీ ! style="text-align:center; background:#f5f5f5;"|జనసంఖ్య ! style="text-align:center; background:#f5f5f5;"|ర్యాంక్ ! style="text-align:center; background:#f5f5f5;"|మునిసిపాలిటీ ! style="text-align:center; background:#f5f5f5;"|జనసంఖ్య !rowspan=23 width:150|<br/> <center>[[File:Mosque_and_Serbian_Orthodox_Church_Uro%C5%A1evac_Ferizaj.jpg|160px|Ferizaj]]<br/>[[Ferizaj]]<br/> <center>[[File:07_Gjakova_Naten_Gjakova_at_Night.jpg|160px|గ్జకొవా]] <br/>గ్జకొవా [[Gjakova]]<br/> |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 1 ||align=left|'''ప్రిస్టినా''' || 204,721 ||style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 11 ||align=left|'''సువ రెకా''' || 59,681 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 2 ||align=left|'''ప్రిజర్న్ ''' || 186,986 ||style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 12 ||align=left|'''ఒరహోవాక్ ''' || 58,908 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 3 ||align=left|'''ఫరిజాజ్ ''' || 101,174 ||style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 13 ||align=left|'''మాలిసెవో ''' || 57,301 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 4 ||align=left|'''పెక్ ''' || 97,890 ||style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 14 ||align=left|'''[[Lipljan]]''' || 56,643 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 5 ||align=left|'''గ్జకొవా ''' || 94,543 ||style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 15 ||align=left|'''స్కెండరాజ్ ''' || 51,746 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 6 ||align=left|'''పొడుజెవో ''' || 83,425 ||style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 16 ||align=left|'''విటినా ''' || 46,742 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 7 ||align=left|'''[[Mitrovica, Kosovo|మిట్రోవికా]]''' || 80,623 ||style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 17 ||align=left|'''డెకాన్ ''' || 41,173 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 8 ||align=left|'''గ్జిలాన్ ''' || 80,525 ||style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 18 ||align=left|'''ఇస్టాక్ ''' || 39,604 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 9 ||align=left|'''వుసిట్ర్న్ ''' || 64,578 ||style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 19 ||align=left|'''క్లినా ''' || 39,208 |- |style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 10 ||align=left|'''గ్లొగొవాక్ ''' || 60,175 ||style="text-align:center; background:#f0f0f0;"| 20 ||align=left|'''కొసొవొ పొల్జే ''' || 37,048 |- | colspan="6" style="text-align:center; background:#f5f5f5;"| |} {{Clear}} === మతం === {{multiple image |align = right |total_width = 290 |image1 = 14 Kisha Shën Palit & Pjetrit 02.jpg |caption1 = Church in '''[[Gjakova]]''' <br/> <small>(Kisha Shën Palit dhe Pjetrit)</small> |image2 = 2011 Prizren, Meczet Sinana Paszy 01.JPG |caption2 = [[Sinan Pasha Mosque (Prizren)|Mosque]] in '''[[Prizren]]''' <br/> <small>(Xhamia e Sinan Pashës)</small> }} కొసావో అధికారిక మతం లేని ఒక లౌకిక రాజ్యం. రాజ్యాంగం మత స్వేచ్ఛ అందిస్తుంది.<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/> 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కొసావో జనాభాలో 95.6% ముస్లింలు ఉన్నారు.వీరిలో సుఫీసం లేదా బీక్తషిజం వంటి విభాగాలు ఉన్నాయి. ఇవి కొన్నిసార్లు సాధారణంగా ఇస్లాం వర్గాలుగా వర్గీకరించబడ్డాయి.<ref>{{cite web |url=http://euobserver.com/news/31390 |title=The influence of Sufi Islam in the Balkans |first=Dan |last=Alexe |date=1 December 2010 |publisher=EU Observer |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=2 మే 2018 |website= |archive-date=10 అక్టోబరు 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010131437/https://euobserver.com/news/31390 }}</ref> జనాభాలో 3.69% కాథలిక్, సమాన సంఖ్య లేదా 5% వరకు ఆర్థోడాక్స్ (ఎక్కువగా ఆర్థోడాక్స్ సెర్బియా మైనారిటీ జనాభా గణనను బహిష్కరించారు) ఉన్నారు. కాథలిక్ అల్బేనియా కమ్యూనిటీలు ఎక్కువగా జిజకోవా, ప్రిరిన్, క్లిన, పెచ్, వితినా సమీపంలోని కొన్ని గ్రామాల్లో కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. సెర్బు మైనారిటీ ఎక్కువగా సెర్బియా ఆర్థోడాక్స్‌గా ఉన్నారు. దేశంలో క్రైస్తవ మతానికి సుదీర్ఘ సంప్రదాయంగా ఉంది.ఇది తూర్పు రోమన్ కాలం నుండి కొనసాగుతుంది. మధ్య యుగాలలో రోమన్లు ​​ బైజాంటైన్లు రెండింటి ద్వారా మొత్తం బాల్కన్ ద్వీపకల్పం క్రైస్తవమతీకరణ చేయబడింది. 1389 - 1912 వరకు కొసావో అధికారికంగా ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంచే నిర్వహించబడి అధిక స్థాయి ఇస్లామీకరణ జరిగింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత సామ్యవాద ఫెడరల్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ యుగోస్లేవియాలో లౌకిక సామ్యవాద అధికారులు ఈ దేశాన్ని పాలించారు. ఆ కాలంలో కొసావో జనాభాలో మతాతీతం అధికరించింది. ప్రస్తుతం జనాభాలో 90% పైగా ముస్లిం నేపథ్యాల నుండి వచ్చినవారు ఉన్నారు. వీరిలో చాలామంది జాతి అల్బేనియాలు<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm | work=BBC News | title=Muslims in Europe: Country guide | date=23 December 2005 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090126140616/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm | archivedate=26 January 2009 | df=dmy-all }}</ref> స్లావులు (వీరిని ఎక్కువగా గోరనీ లేదా బోస్నియాక్స్గా గుర్తించే వారు), టర్కిష్ ప్రజలు కూడా ఉన్నారు. ఐ.హెచ్.ఇ.యు. స్వేచ్ఛా నివేదికల (2014) ఆధారంగా దేశం దక్షిణాది ఐరోపాలో మొదటి స్థానంలో ఉంది. ప్రపంచంలోని తొమ్మిదవ స్థానంలో ఉంది. మతం, నాస్తికత్వంపై సహనం సమానంగా ఉంది.<ref>{{cite web|title=Freedom of Thought 2014 report (map)|url=http://freethoughtreport.com/map/|publisher=Freedom of Thought|url-status=dead|df=dmy-all|website=|access-date=2 మే 2018|archive-date=2017-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010131440/http://freethoughtreport.com/map/}}</ref> == సంస్కృతి == The cultural traditions of Kosovo has been influenced primarily by the [[Kosovo Albanians|Albanian]] and [[Kosovo Serbs|Serbian]] origins of its majority population. Located geographically at the crossroads of [[Italic peoples|Romance]], [[Albanian people|Albanian]], [[Slavic people|Slavic]] and [[Ottoman people|Ottoman]] cultures, it has enriched its own culture adopting and maintaining some of the traditions of its neighbours and of other influence sources. ===సంగీతం === {{multiple image |align = right |total_width =100 |image1 = Rita Ora (cropped).jpg |width1 = 100 |height1 = |image2 = Rona_Nishliu.JPG |width2 = 100 |height2 = |footer = [[Rita Ora]] was born in [[Pristina]] to [[Albanians in kosovo|Albanian]] parents. (''left'') [[Rona Nishliu]] represented [[Albania]] at the [[Albania in the Eurovision Song Contest 2012|2012 Eurovision Song Contest]] where she finished 5th. (''right'') }} [[File:Lahuta QKVF.jpg|upright=0.75|thumb|పురాణ పాటలు (అల్టిమేట్ సాంగ్స్ ఆఫ్ ది ఫ్రాంటియర్ వారియర్స్) పాడటం కోసం లాహూటా ఘెగ్ అల్బేనియన్లను ఉపయోగించారు]] కొసావోలో సంగీతం భిన్నంగా ఉన్నప్పటికీ ప్రామాణికమైన అల్బేనియన్, సెర్బియన్ సంగీతం ఇప్పటికీ ఉనికిలో ఉన్నాయి. అల్బేనియన్ సంగీతం సిఫ్టెలి ఉపయోగిస్తుంది. సాంప్రదాయిక సంగీతం కొసావోలో ప్రసిద్ధి చెందింది, పలు సంగీత పాఠశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలలో బోధించబడుతోంది. 2014 లో కొసావో ఇసా క్లోజా దర్శకత్వం వహించిన హాంగింగ్ చలనచిత్రం " అకాడెమి అవార్డు ఫర్ బెస్టు ఫారిన్ లాంగ్వేజ్ " కొరకు సమర్పించబడింది.<ref name="ThreeWindows">{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/oscars-kosovo-selects-three-windows-734975 |title=Oscars: Kosovo Selects 'Three Windows and a Hanging' for Foreign-Language Category |accessdate=23 September 2014 |website=Hollywood Reporter |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140926013052/http://www.hollywoodreporter.com/news/oscars-kosovo-selects-three-windows-734975 |archivedate=26 September 2014 |df=dmy-all }}</ref> గతంలో కొసావో ఉత్తర అల్బేనియాలోని ఇతిహాస కవిత్వం లాహూట వాద్యసంగీతంతో. చేచి పాడబడింది. తరువాత మరింత మన్నికైన సిఫ్టెలియా వాయిద్యం ఉపయోగించబడింది. ఇది రెండు తీగలను కలిగి ఉంది-శ్రావ్యత కోసం ఒకటి, డ్రోన్ ఒకటి. కోసోవన్ సంగీతం టర్కిష్ సంగీతాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. 500 సంవత్సారాల కాలం ఓట్టమన్ సామ్రాజ్య ఆధిపత్యం కొనసాగినప్పటికీ కొసొవో జానపద సాహిత్యం వాస్తవికతను, శ్రేష్ఠతను సంరక్షింది.<ref>{{cite book|last=Knaus, Warrander|first=Verena, Gail|title=Kosovo|year=2010|publisher=Brad Travel Guides|location=Kosovo|page=41}}</ref> పురావస్తు పరిశోధనలు ఈ సాంప్రదాయం పురాతనత్వం బాల్కన్లోని సాంప్రదాయ సంగీతానికి సమాంతరంగా ఇది ఎలా అభివృద్ధి చెందిందో తెలియజేస్తుంది. క్రీ.పూ. 5 వ శతాబ్దం నుండి రాళ్ళమీద చెక్కబడిన వాయిద్యాలతో ఉన్న గాయకుల చిత్రాలు చాలా ఉన్నాయి. ("పానీ" చిత్రపటం, ఇందులో వేణువుకు సమానంగా ఒక పరికరం ఉంది)<ref name="Kruta">{{cite book|last=Kruta|first=Beniamin|title=Vendi i polifonise shqiptare ne polifonike ballkanike|year=1990|publisher=Kultura Popullore|pages=13–14}}</ref> అంతర్జాతీయ గుర్తింపును సాధించిన సమకాలీన సంగీత కళాకారులు రిటా ఓరా, దువా లిపా, ఎరా ఇష్ట్రేఫి అల్బేనియన్ పూర్వీకత కలిగి ఉన్నారు.<ref>{{cite web|title=Rita Ora|url=http://www.hollywoodreporter.com/earshot/rita-ora-single-party-and-bullshit-jay-z-roc-nation-294871|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120501101740/http://www.hollywoodreporter.com/earshot/rita-ora-single-party-and-bullshit-jay-z-roc-nation-294871|archivedate=1 May 2012|df=dmy-all}}</ref> ప్రెజెనుకు చెందిన గిటారు వాద్యకారుడు పెట్రైట్ కియు అనేక అంతర్జాతీయ బహుమతుల విజేతగా సంగీత విద్వాంసుడుగా విస్తృతంగా గుర్తింపుపొందాడు.<ref>{{cite journal|title=Catalogue of the 3rd edition of Dam Festival}}</ref> కొసావో అందించిన సెర్బియన్ సంగీతం దాని వైవిధ్య ధ్వనితో పలు పాశ్చాత్య, టర్కిష్ ప్రభావాలతో బాల్కన్ సంప్రదాయంలో భాగంగా ఉంది.<ref name=Bradt>{{cite book|last=Warrander|first=Gail|title=Kosovo|year=2011|publisher=Bradt Guides|isbn=9781841623313|page=41|url=https://books.google.com/?id=uSaH1bKAb8QC&pg=PA41&q=serbian%20music%20kosovo|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170817203252/https://books.google.rs/books?id=uSaH1bKAb8QC&pg=PA41#v=onepage&q=serbian%20music%20kosovo|archivedate=17 August 2017|df=dmy-all}}</ref> కొసొవో అందించిన సెర్బ్ పాటల స్వరకర్త స్టీవన్ మొక్రాంజాక్ 12 వ పాట ప్రేరణగా ఉందని విశ్వసిస్తున్నారు. కొసొవో అందించిన సెర్బియన్ సంగీతాన్ని చర్చి సంగీతం ఇతిహాస కవిత్వంతో ఆధిపత్యం చేసింది.<ref name=Bradt/> సెర్బియా జాతీయ వాయిద్యం గుస్లేను కొసావోలో కూడా ఉపయోగిస్తారు.<ref>{{cite book|last=Biddle|first=Ian|title=Music National Identity and the Politics of Location: Between the Global and the Local|year=2013|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|isbn=9781409493778|url=https://books.google.com/?id=C_oM5LheoEAC|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170817203150/https://books.google.rs/books?id=C_oM5LheoEAC|archivedate=17 August 2017|df=dmy-all}}</ref> 1982 లో అస్కాలో యూరోవిజన్ పాటలపోటీలో కళాకారుడు విక్టోరియా యుగోస్లేవియాకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. 2012 యూరోవిజన్ పాటలపోటీలో సింగర్ రోనా నిశ్లీయు 5 వ స్థానంలో నిలిచాడు. లిన్డిటా 2017 లో అల్బేనియాకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. కొసావో నుండి అనేక సెర్బియన్ గాయకులు యూరోవిజన్ పాటలపోటీలో చేయడానికి సెర్బియా ఎంపిక చేసింది. జూనియర్ యూరోవిజన్ పాటలపోటీలో నెవెవా బోజోవిక్ సెర్బియాకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. ఆయన యూరోవిజన్ పాటలపోటీలో " మొజే 3 " సభ్యుడిగా ఉన్నారు. === నిర్మాణకళ=== [[File:Prishtina and the great Hamam.jpg|thumb|right|The [[Great Hamam of Pristina]] was built in the 15th century and was part of the [[Imperial Mosque (Pristina)|Imperial Mosque]] in [[Pristina]].]] కొసావో నిర్మాణకళ నియోలితిక్, కాంస్య, మధ్య యుగాల నాటిది. వివిధ నాగరికతలు, మతాల ఉనికితో ప్రభావితమైన నిర్మాణాలు ఈనాటికీ మనుగడలో ఉన్నాయి. 13 వ, 14 వ శతాబ్దాల్లోని సెర్బియన్ సాంప్రదాయ వారసత్వం కలిగిన అనేక మొనాస్టీలు, చర్చిలకి కొసావో స్థావరంగా ఉంది. 15, 16, 17 వ శతాబ్దాల నుండి ఒట్టోమన్ కాలం నాటి నిర్మాణకళా వారసత్వం కలిగిన మసీదులు, హమాంములు ఉన్నాయి. 18 వ, 19 వ శతాబ్దాల కాలానికి చెందిన అనేక వంతెనలు, పట్టణ కేంద్రాలు, కోటలతో కట్టడాలు ఆసక్తిని రేకెత్తించే ఇతర చారిత్రాత్మక నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. ప్రాంతీయ సంప్రదాయాన్ని ప్రతిబింబించే ప్రైవేటు యాజమాన్యానికి చెందిన భవనాలు ముఖ్యమైనవిగా పరిగణించబడకపోయినా అవి చాలా ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి. 1999 యుద్ధంలో కొసావోలో ఈ వారసత్వాన్ని సూచించే అనేక భవనాలు నాశనమయ్యాయి లేదా దెబ్బతిన్నాయి. <ref name=":1">{{cite journal|title=Prioritized Intervention List|journal=Regional Programme for Cultural and Natural Heritage in South-east Europe|date=23 January 2009|page=8|url=http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/see/countries/kosovo_en.asp|accessdate=2 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302202142/http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/cooperation/see/countries/kosovo_en.asp|archivedate=2 March 2014|df=dmy-all}}</ref><ref name="unesco.org">{{cite journal|title=Cultural Heritage in South-East: Kosovo|journal=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|page=5|url=http://www.unesco.org/new/en/venice/culture/safeguarding-cultural-heritage/capacity-building/cultural-heritage-kosovo/|accessdate=2 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140322132708/http://www.unesco.org/new/en/venice/culture/safeguarding-cultural-heritage/capacity-building/cultural-heritage-kosovo/|archivedate=22 March 2014|df=dmy-all}}</ref> డుకాగ్జిని ప్రాంతంలో కనీసం 500 కుల్లాలు మీద దాడి చేయబడి వాటిలో అనేకం ధ్వంసం కావడం లేదా దెబ్బతిన్నాయి.<ref name=":0" /> 2004 లో యునెస్కో విశోకి దేకాని మఠాన్ని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తించింది. రెండు సంవత్సరాల తరువాత యునెస్కో వారసత్వ జాబితా కొరకు మూడు వేర్వేరు స్మారక కట్టడాలు ప్రతిపాదించబడ్డాయి: పెచ్ యొక్క ప్యాట్రిచ్చాట్, లేజెవిస్ అవర్ లేడీ, గ్రాకానికా మొనాస్టరీ కొసావోలో మధ్యయుగ స్మారక చిహ్నాల జాబితాలో ఉన్నాయి.<ref>{{cite web|title=Medieval Monuments in Kosovo|url=http://whc.unesco.org/en/list/724|publisher=[[UNESCO]]|date=2006|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150513120313/http://whc.unesco.org/en/list/724/|archivedate=13 May 2015|df=dmy-all}}</ref> కొసావోలో తూర్పు సంప్రదాయ బైజాంటైన్, పశ్చిమ రోమనెస్క్ ఎక్లెసియాస్టికల్ ఆర్కిటెక్చర్ కలయికకు ప్రాతినిధ్యం వహించే నాలుగు సెర్బియా ఆర్థోడాక్స్ చర్చిలు, మఠాలు ఉన్నాయి. ఈ నిర్మాణాన్ని మధ్య యుగంలో సెర్బియాకు చెందిన ప్రధాన రాజవంశమైన నెమ్యాంజిక్ రాజవంశం సభ్యులు స్థాపించారు. 2004 జాతి హింస సమయంలో ఈ స్మారకాలు దాడికి గురయ్యాయి. ముఖ్యంగా . 2006 లో ఆ ప్రాంతం రాజకీయ అస్థిరత్వం కారణంగా ఉత్పన్నమైన నిర్వహణ, పరిరక్షణలో తలెత్తిన ఇబ్బందుల కారణంగా ఈ ఆస్తులు వరల్డ్ హెరిటేజ్ జాబితాలో పొందుపరచబడింది.<ref>[http://whc.unesco.org/en/news/268 World Heritage Committee puts Medieval Monuments in Kosovo on Danger List and extends site in Andorra, ending this year's inscriptions] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002052606/http://whc.unesco.org/en/news/268|date=2 October 2015}}, ''[[UNESCO|UNESCO World Heritage Centre]]'', 13 July 2006. Accessed 31 January 2017.</ref> {{Clear}} === కళలు === {{multiple image |align = right |total_width =100 |image1 = "Journey_to_the_sky",_1977_oil_on_canvas,_107_x_132_cm.JPG |width1 = 100 |height1 = |image2 = Ibrahim_Kodra,_The_date,_1987_oil_on_canvas,_80x100_cm.JPG |width2 = 100 |height2 = |footer = [[Muslim Mulliqi]], ''Journey to the sky'' (1975) <small>('''left''')</small> [[Ibrahim Kodra]], ''The date'' (1987) <small>('''right''')</small>}} కొసొవన్ కళలు చాలాకాలంగా అంతర్జాతీయ ప్రజలకు తెలియలేదు ఎందుకంటే ఇక్కడ కొనసాగిన పాలనలో అనేక మంది కళాకారులు తమ కళలను కళా ప్రదర్శనశాలలో ప్రదర్శించలేకపోయారు. అంతేకాకుండా కాకుండా వాటి సంరక్షణ బాధ్యతలను వారే స్వయంగా చేపట్టారు. కొసావో యుద్ధం సమయంలో అనేక మంది స్టూడియోలను కాల్చివేశారు. అనేక కళాఖండాలు నాశనం చేయబడ్డాయి లేదా కోల్పోయాయి. 1990 వరకు కొసొవో కళాకారులు తమ కళను ప్రతిష్ఠాత్మక కళాఖండాలను ప్రపంచ ప్రఖ్యాత కేంద్రాలకు అందించారు. వారు సృష్టించిన పరిస్థితులలో కళలు వారి ప్రత్యేకమైన పద్ధతుల కారణంగా వారు విశ్లేషించబడ్డారు. ఆ కళాఖండాలు ప్రత్యేకమైనవిగానూ అసలైనవిగా భావించబడ్డాయి.<ref>{{Cite web|url=http://www.dmu.ac.uk/about-dmu/news/2015/august/photography-academic-invited-by-president-to-attend-ceremony-for-popstar-rita-ora.aspx|title=Photography academic invited by President to attend ceremony for popstar Rita Ora|website=www.dmu.ac.uk|language=en|access-date=2018-05-09}}</ref><ref name="Congress2010">{{cite book|author=Library of Congress|title=Library of Congress Subject Headings|url=https://books.google.com/books?id=Ij47KwlCAykC&pg=PA4303|year=2010|publisher=Library of Congress|pages=4303–}}</ref> 1979 ఫిబ్రవరిన కొసావా నేషనల్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ స్థాపించబడింది. ఇది కొసావోలో విజువల్ ఆర్ట్సు సంస్థగా మారింది. దీనికి కొసావో అత్యంత ప్రముఖ కళాకారుడైన ముస్లిం ముల్లిఖి పేరు పెట్టబడింది. అల్బేనియన్ చిత్రకారులైన ఎంజెల్ బెరిషా, మసార్ కాకా, తహిర్ ఎమ్రా, అబ్దుల్లా గెర్గురి, హిస్ని క్రాస్నిఖీ, నిమోన్ లోకాజ్, అజీజ్ నిమాని, రమాదాన్ రమదాని, ఎస్సేట్ వల్లా, లెండే జెకిరాజ్ కొసావోలో జన్మించారు. === ఆహారసంస్కృతి === [[File:Kafe turke.JPG|thumb|right|Turkish coffee is very popular in Kosovo.]] కొసావోలోని వంటకాలు పరిసర ప్రాంతాల (అల్బేనియా, మోంటెనెగ్రో, గ్రీస్) వంటశాలకు సారూప్యంగా ఉన్నాయి. కొసావో వంటకాలు టర్కిష్ వంటకాలు, అల్బేనియన్ వంటకాల చేత గణనీయంగా ప్రభావితం చెందాయి. సాధారణ ఆహారాలాలో బ్యూరెక్, పైస్, ఫ్లీజా, కెబాబ్, సుక్సుహక్, ఇతర సాసేజ్లు, మిరియాలు, గొర్రె, బీన్స్, శర్మ, బజన్, పిటా, అన్నం భాగంగా ఉన్నాయి.<ref>{{cite book|last=Ukelli|first=Fikrije|title=1001 Receta për çdo familje}}</ref> కోసావో అల్బేనియన్ వంటలలో బ్రెడ్, పాల ఉత్పత్తులు ముఖ్యమైనవి. ఎక్కువగా ఉపయోగించే పాల ఉత్పత్తులలో పాలు, పెరుగు, అయ్యన్, స్ప్రెడ్స్, చీజ్, కయాక్ ఉన్నాయి. మాంసం (గొడ్డు మాంసం, కోడి, గొర్రె), బీన్స్, బియ్యం, మిరియాలు కొసావో అల్బేనియన్ ఆహారంలో ప్రధాన భాగాలుగా ఉంటాయి. కూరగాయలను కాలానుగుణమైనవి ఉపయోగిస్తారు. సాధారణంగా దోసకాయలు, టమోటాలు, క్యాబేజీ ఊరగాయలు ఉంటాయి. ఉప్పు, నల్ల మిరియాలు, ఎర్ర మిరియాలు, వెజెటా వంటి మూలికలు కూడా ప్రజాదరణ పొందాయి.<ref>{{cite web |url=http://www.podravka.com/company/markets/kosovo/tab-cuisine-of-kosovo |title=Archived copy |url-status=dead |df= |access-date=26 అక్టోబరు 2018 |archive-date=28 మే 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130528131108/http://www.podravka.com/company/markets/kosovo/tab-cuisine-of-kosovo }}</ref> సాంప్రదాయ కొసావన్ డెజర్టర్లను తరచుగా షెర్బెతుతో తయారు చేస్తారు. ఇది నిమ్మ లేదా వనిల్లా రుచిని చేర్చి చక్కెరతో వండుతారు. బస్లావ అనేది కొసావోలో అత్యంత విస్తృతంగా ఉపయోగించే రొట్టెలలో ఒకటి. మరొకటి కాజ్మాసిన్ ఇది కాల్చిన గుడ్లు, చక్కెర, నూనె కలిపి తయారు చేస్తారు. షెకెర్ పెరే బక్లావాలా ఉండే ఒక పాస్ట్రీ. దీనిని షెర్బెతుతో అలకరిస్తారు. కాకామాక్, తెస్సిషీట్, రోవని, తుల్లామా, పల్లాకిన్కా వంటి ఇతర రొట్టెలు కూడా కొసావోలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన అల్పాహారాలుగా ఉన్నాయి. అవి సాధారణంగా నుటేల్ల, జున్ను లేదా తేనెతో అలంకరించబడతాయి. షాంపిటు లేదా లాలోమామా పిల్లల కోసం ఒక ట్రీటుగా ఉపయోగపడుతుంది. అధికంగా బజ్రామ్ రోజులలో అతిథులకు మొట్టమొదటి ట్రీటుగా అందించబడుతుంది.<ref>{{Cite web |url=http://rebibneenun.blogdetik.com/embelsira-kosovare/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు|access-date=2018-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170817212242/http://rebibneenun.blogdetik.com/embelsira-kosovare/ |archive-date=2017-08-17 |url-status=dead }}</ref> === చలన చిత్రాలు === [[File:Kino-Kalaja.jpg|thumb|[[Dokufest]] in [[Prizren]]. <br /> ''"Kosovo is known more for conflict than culture, but at a film festival in the country's prettiest town, partying and arts mix to great effect."'' – [[The Guardian (newspaper)|The Guardian]]<ref>[https://www.theguardian.com/travel/2014/aug/02/kosovo-film-festival-prizren The Guardian] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161202024322/https://www.theguardian.com/travel/2014/aug/02/kosovo-film-festival-prizren |date=2 December 2016 }} Retrieved November 2014.</ref> ]][[File:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|upright=0.75|thumb|[[Bekim Fehmiu]] was the first Eastern European actor to star in [[Hollywood]] during the Cold War.]] కొసావోలో చిత్ర పరిశ్రమ 1970 లో మొదలైంది. 1969 లో కొసావో పార్లమెంట్ కొసావోఫిల్మును స్థాపించింది. ఇది ఉత్పత్తి, పంపిణీ, చిత్రాల ప్రదర్శన బాధ్యతలను నిర్వహిస్తుంది. దీని ప్రారంభ దర్శకుడు నటుడు అబ్దుర్రహ్మాన్ షాలా. తరువాత చిత్రానికి రచయిత కవి అజెం షెక్రెలీ దర్శకత్వం వహించాడు. ఆయన దర్శకత్వంలో అత్యంత విజయవంతమైన చిత్రాలు నిర్మించబడ్డాయి. కొసావో చిత్రాల తరువాతి దర్శకులుగా క్సెవర్ క్వొరాజ్, ఎక్రెం క్రియెజియు, గని మెహ్మెటాజ్ మొదలైన ఉన్నారు. పదిహేడు చలనచిత్రాలు, అనేక చిన్న సినిమాలు, డాక్యుమెంటరీలను ఉత్పత్తి చేసిన తరువాత 1990 లో ఈ సంస్థను సెర్బియా అధికారులు స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత అది రద్దు చేయబడింది. 1999 జూన్ లో యుగోస్లావ్ ఉపసంహరణ తర్వాత కోసోవాఫిల్మ్ పునఃస్థాపించబడింది. తరువాత కొసావోలో చిత్ర పరిశ్రమను పునరుద్ధరించడానికి కృషి చేశారు. కొసావోలో అతిపెద్ద చిత్రోత్సవంగా " ఇంటర్నేషనల్ డాక్యుమెంటరీ అండ్ షార్ట్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ " నిర్వహించబడుతుంది. ఈ ఉత్సవం ఆగస్టులో ప్రిజ్రెన్‌లో నిర్వహించబడుతుంది. ఇది అనేక అంతర్జాతీయ, ప్రాంతీయ కళాకారులను ఆకర్షిస్తుంది. ఈ వార్షికంగా నిర్వహించిన ఉత్సవ చిత్రాలలో మూడు ఓపెన్ ఎయిర్ సినిమాలలో రోజులు రెండు చిత్రాలు, అలాగే రెండు రెగ్యులర్ సినిమాల్లో రోజుకి రెండుసార్లు ప్రదర్శించబడతాయి. చిత్రప్రదర్శన మినహాయించి ఉత్సవం తర్వాత సాయంత్రం ప్రత్యేక ఉత్సవాలు నిర్వహించబడతాయి. ఉత్సవం పరిధిలో వివిధ సంఘటనలు జరుగుతాయి: వర్క్‌షాపులు, డోకోఫోటో ప్రదర్శనలు, ఉత్సవ శిబిరాలు, కచేరీల నిర్వహణతో నగరాన్ని పూర్తిగా మనోహరమైన ప్రదేశంగా మారుస్తుంది. 2010 లో డోకోఫెస్ట్ 25 ఉత్తమ అంతర్జాతీయ డాక్యుమెంటరీ ఉత్సవాల్లో ఒకటిగా ఎన్నుకోబడింది. 2010 లో డోకోఫెస్ట్ 25 ఉత్తమ అంతర్జాతీయ డాక్యుమెంటరీ ఉత్సవాల్లో ఒకటిగా ఎంపికైంది.<ref>[http://www.dokufest.com/2012/?cid=2,34 Dokufest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160820055759/http://www.dokufest.com/2012/?cid=2,34 |date=20 August 2016 }}</ref> అల్బేరియన్ పూర్వీకత కలిగిన కొసావో నటులు ఆర్టా దోబ్రోషి, జేమ్స్ బెబీ, ఫరూక్ బెగోలీ, బెకిమ్ ఫెహ్మియు అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందారు. ప్రిస్టినా ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ కొసావో లోని ప్రిస్టినాలో ప్రతి సంవత్సరం నిర్వహించబడుతున్నాయి. ఇది బాల్కన్ ప్రాంతంలో ప్రముఖ అంతర్జాతీయ చలనచిత్రాలను ప్రదర్శిస్తుంది కోసావర్ చిత్ర పరిశ్రమ దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది. 88 వ అకాడెమి పురస్కారాలలో అత్యుత్తమ " లైవ్ యాక్షన్ షార్ట్ హిల్ ఫర్ అకాడమీ " అవార్డుకు షొక్ చలన ప్రతిపాదించబడింది.<ref>{{cite web|title=Oscars 2016 Nominations: Complete List of Nominees|url=http://www.eonline.com/news/730249/oscars-2016-nominations-complete-list-of-nominees|website=[[E! Online]]|date=14 January 2016|accessdate=14 January 2016|first=Zach|last=Johnson|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160115113854/http://www.eonline.com/news/730249/oscars-2016-nominations-complete-list-of-nominees|archivedate=15 January 2016|df=dmy-all}}</ref> కోసావో యుద్ధ సమయంలో సంభవించిన నిజమైన సంఘటనల ఆధారంగా చిత్రీకరించబడిన ఈ చిత్రం ఆస్కార్ నామినేట్ చేయబడింది. ఈ చిత్రానికి దర్శకుడు జామి డోనౌగ్ దర్శకత్వం వహించాడు. షొక్ చిత్రానికి ఓట్ మాట్ సంస్థ పంపిణీ చేసింది. సోషల్ మీడియా ప్రచారం జట్టుకు అల్బేనియన్లు నాయకత్వం వనించారు. === మాధ్యమం === కొసావో " ప్రెస్ ఫ్రీడం ఇండెక్స్ "లో 58 వ స్థానంలో ఉంది. రిపోర్టర్స్ వితౌట్ బార్డస్ ఫిర్యాదు తరువాత 2016 లో కొసావో 90 వ స్థానానికి మారింది. [[File:Aferdita Dreshaj.jpg|upright=0.75|thumb|[[Afërdita Dreshaj]] was crowned [[Miss Universe Kosovo]] in 2011.]] కొసావో మాధ్యమంలో రేడియో, దూరదర్శన్, వార్తాపత్రికలు, అంతర్జాలం, వెబ్‌సైట్ వంటి వివిధ మాధ్యమాలు ఉన్నాయి. మాధ్యం అధికంగా ప్రకటనలు, చందాల ద్వారా లభించే నిధులతో నిర్వహించబడుతుంది. ఐ.ఆర్.ఇ.ఎక్స్. ఆధారంగా దేశంలో 92 రేడియో స్టేషన్లు, 22 దూరదర్శన్ కేంద్రాలు ఉన్నాయని అంచనా.<ref>{{cite web|url=http://www.irex.org/system/files/u105/EE_MSI_2012_Kosovo.pdf|title=Wayback Machine|date=6 May 2014|publisher=|access-date=26 అక్టోబరు 2018|archive-date=17 మే 2016|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517153902/http://www.irex.org/system/files/u105/EE_MSI_2012_Kosovo.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> === ఫ్యాషన్ === అల్బేనియన్ భాష మాట్లాడే ప్రాంతాలలో ప్రిస్టినా ముఖ్యమైన ఫ్యాషన్ డిజైన్, ఉత్పత్తి, వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉంది. మిస్ యూనివర్సు ప్రపంచ సౌందర్య అందాల పోటీలో విజయం సాధించడానికి కొసావో చక్కగా ప్రణాళిక చేసింది. అంతేకాక కొసావో అంతటా " మిస్ కొసావో " ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. మొదటి టైటిల్ హోల్డర్ జానా క్రాస్నిఖీ 2008 మిస్ యూనివర్స్ పోటీలో టాప్ 10 ఫైనలిస్ట్గా నిలిచింది. ఆమె మొదటిసారి కాసావో-అల్బేనియన్ మహిళగా 6 వ స్థానానికి చేరుకుంది. తరువాతి సంవత్సరం మిస్ యూనివర్స్ కోస్వో పేజికి మరో విజయాన్ని అందించింది: 2009 లో మాగాగోనా డ్రాకస్షా బహామాస్లో మిస్ యూనివర్స్ 2009 లో రెండో రన్నరప్‌గా నిలిచింది. ఆమె మొదటి ఐదు టాప్ టోర్నమెంట్లలో కొసావో ప్రతినిధిగా పాల్గొన్నది. నియామకాల పరంగా మిస్ యూనివర్స్ పోటీలో అత్యంత విజయవంతమైన ప్రవేశం కల్పించబడిన దేశాలలో కొసావో కూడా ఉంది. 2008 ప్రారంభం నుండి కొసావో రెండుసార్లు సెమీఫైనల్ దశలో ఓటమికి గురైంది. 2010, 2014 లో సెమీ ఫైనల్కు రెండుసార్లు మాత్రమే సాధించింది. జ్వెకాన్‌కు చెందిన కాతరినా సల్కిక్ 2015 లో మిస్ సెర్బియా అయింది. జుబిన్ పోటాక్‌కు చెందిన అండెల్కా టొమాసెవిక్ " మిస్ ఎర్త్ 2013 ", మిస్ యూనివర్సు 2014 లో సెర్బియా తరఫున ప్రాతినిధ్యం వహించింది. ===శలవులు === {| class="wikitable" |- ! Date !! English Name !! Local Name !! Notes |- | 1 January || [[New Year's Day]]|| Viti i Ri || |- | 7 January || [[Christmas]]|| Krishtlindjet Ortodokse (''Pravoslavni Božić'') || Orthodox |- | 17 February || [[Independence Day]]|| Dita e Pavarësisë || 17 February 2008 |- | 9 April || [[Constitution Day]]|| Dita e Kushtetutës || |- | Varies yearly|| [[Easter]]|| Pashkët Katolike (''Katolički Uskrs'') || Catholic |- | Varies yearly|| [[Easter]]|| Pashkët Ortodokse (''Pravoslani Uskrs'') || Orthodox |- | 1 May || [[International Workers' Day]]|| Dita Ndërkombëtare e Punës || |- | 9 May || [[Europe Day]]|| Dita e Europës || |- | Varies yearly || [[Eid ul-Fitr]]|| Bajrami i Madh (''Fitër Bajrami'')|| Islam |- | Varies yearly || [[Eid ul-Adha]]|| Bajrami i Vogël (''Kurban Bajrami'')|| Islam |- | 25 December || [[Christmas]]|| Krishtlindjet Katolike (''Katolicki Božić'') || Catholic |} == క్రీడలు == [[File:Memli Krasniqi meeting Majlinda Kelmendi (cropped2).JPG|upright=0.75|thumb|right|Judoka [[Majlinda Kelmendi]], Olympic, World and European Champion.]] కొసావో సమాజం, సంస్కృతిలో క్రీడలు ముఖ్యమైన భాగంగా ఉన్నాయి. కోసావోలో క్రీడలు ఫుట్బాల్, బాస్కెట్బాల్, జూడో, బాక్సింగ్, వాలీబాల్, హ్యాండ్బాల్ అత్యత ప్రాధాన్యత కలిగి ఉన్నాయి. 2014 లో కొసావో ఒలింపిక్ కమిటీ అంతర్జాతీయ ఒలింపిక్ కమిటీలో పూర్తి స్థాయి సభ్యుడిగా మారింది.<ref name="Olympic recognition">{{cite news|title=127th IOC Session comes to close in Monaco|url=http://www.olympic.org/news/127th-ioc-session-comes-to-close-in-monaco/242155|accessdate=9 December 2014|publisher=olympic.org|date=9 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150104235120/http://www.olympic.org/news/127th-ioc-session-comes-to-close-in-monaco/242155|archivedate=4 January 2015|df=dmy-all}}</ref> ఇది అజర్బైజాన్లో నిర్వహించిన 2015 యూరోపియన్ క్రీడలలో, బ్రెజిల్లో నిర్వహించిన 2016 వేసవి ఒలంపిక్సులో పాల్గొంది. కొసావోలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడ ఫుట్బాల్. ఇది 1946 లో మొదట క్రోడీకరించబడింది. 1922 లో మొదటి క్లబ్లు ఎఫ్.సి.గ్జకొవా, ప్రిస్టినా ఏర్పడ్డాయి. 1945 నుండి 1991 వరకు జరిగిన యుద్ధ యుగంలో మాజీ యుగోస్లేవియాలో ఫుట్బాల్ చాలా వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది. 1946 లో ఇది ఫెడరేషన్ ఆఫ్ యుగోస్లేవియాకు అనుబంధంగా కొసావో సమాఖ్యగా ఏర్పడింది. యుగోస్లేవియా మొదటి లీగులలో ప్రిష్టినా అత్యంత విజయవంతమైన క్లబ్ అయ్యింది. కాగా కెఫ్ ట్రెపాకా ఒక సంవత్సరం లీగ్లో భాగంగా ఉంది. 1991 లో కొసావో ఫుట్బాల్ క్రీడాకారులు అందరూ యుగోస్లేవియా లీగ్ నుండి నిషేధించబడిన తరువాత కొసావో మొదటి " ఫెడరేషన్ ఆఫ్ కొసావో " స్థాపించబడింది. 1991 సెప్టెంబరు 13 న ప్రిస్టినాలో ఫ్లెమంటరి స్టేడియంలో మొదటి ఆట నిర్వహించబడింది. ఇ అదే సమయంలో కొసావోలో మొదటి స్వతంత్ర చాంపియన్షిప్పు ప్రారంభమైంది. ప్రధాన కప్ పోటీలు, జాతీయ జట్టుకు గవర్నింగ్ బాడీ బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref name="History of Football in Kosovo">{{cite web|title=History of Football in Kosovo|url=http://korneri.net/?p=60042|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302195907/http://korneri.net/?p=60042|url-status=dead|archive-date=2 March 2014|accessdate=2 March 2014}}</ref> [[File:Bersant Celina 20160221 (cropped).jpg|upright=0.75|thumb|right|ప్రిజెరెన్ లో అల్బేనియన్ తల్లిదండ్రులలో జన్మించింది, అతను వెల్ష్ క్లబ్ స్వాన్సీ సిటీ కొరకు ఆడతాడు]] 1960 వేసవి ఒలింపిక్సులో బంగారు పతకాన్ని, 1960 యూరోపియన్ చాంపియన్షిప్పులో వెండి పతకాన్ని గెలుచుకున్న యుగోస్లేవియా జాతీయ ఫుట్బాల్ జట్టులో మిలాటిన్ ష్సోకిక్, ఫహ్రుడిన్ జుసుఫీ, వ్లాదిమిర్ డర్కోవిక్ వంటి కొసావోలో జన్మించిన మూడు ఫుట్బాల్ ఆటగాళ్ళు ఉన్నారు. కొసావో నుంచి వచ్చిన స్టెవాన్ స్టోజోనోవిక్ రెడ్ స్టార్ బెల్గ్రేడ్లో భాగంగా యుగోస్లేవియా తఫున క్రీడలలో పాల్గొన్నాడు. వారు 1990-91 యూరోపియన్ కప్ను గెలిచారు. ప్రస్తుతం అనేక ఐరోపా జట్లలో కొసావోకు చెందిన అల్బేనియన్ మూలాల కలిగిన క్రీడాకారులు ఉన్నారు. వీరు తమ ప్రతిభను, విలువలను చూపించే అవకాశం ఉంది. లారిక్ కానా ఒలంపిక్ డి మార్సిల్లే కెప్టెనుగా ఉన్నాడు, సుండర్ల్యాండ్ అల్బేనియా జాతీయ జట్టులో ఉన్నాడు, వెస్టన్ బెహ్రమి " వెస్ట్ హాం యునైటెడ్ " తరఫున పాల్గొని ప్రస్తుతం ఉడినిస్, స్విస్ జాతీయ ఫుట్ బాల్ జట్టు తరఫున ఆడుతున్నాడు. క్సెడన్‌షక్విరి లివర్పూల్ తరఫున, స్విట్జర్లాండ్ జాతీయ ఫుట్బాల్ జట్టు తరఫున క్రీడలలో పాల్గొంటున్నాడు.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44818207|title=Xherdan Shaqiri: Liverpool sign Stoke forward after triggering release clause|publisher=BBC Sport|date=13 July 2018|accessdate=14 July 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=History of Sports in Kosovo|url=http://www.president-ksgov.net/?page=1,71|publisher=The President of Kosovo Office|accessdate=2 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130318193558/http://www.president-ksgov.net/?page=1,71|archivedate=18 March 2013|df=dmy-all}}</ref> లేదా అద్నాన్ జంజజ్ తరఫున క్రీడలలో పాల్గొంటున్నాడు. కోసావోలో బాస్కెట్బాల్ కూడా ప్రజల అభిమాన క్రీడలలో ఒకటిగా ఉంది. తొలి చాంపియన్షిప్ 1991 లో నిర్వహించబడింది. 2015 మార్చి 13 న " కొసావో బాస్కెట్బాల్ సమాఖ్య " ఎఫ్.ఐ.బి.ఎ.లో పూర్తిస్థాయి సభ్యునిగా ఆమోదించబడింది.<ref>{{cite web|title=Kosovo becomes 215th National Member Federation of FIBA|url=http://www.fiba.com/news/kosovo-becomes-215th-national-member-federation-of-fiba|accessdate=13 March 2015|publisher=FIBA|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150315235854/http://www.fiba.com/news/kosovo-becomes-215th-national-member-federation-of-fiba|archivedate=15 March 2015|df=dmy-all}}</ref> కొసావోలో జన్మించిన ప్రసిద్ధ క్రీడాకారులు జ్యేర్ర్ అవిడి, మార్కో సైమోనోవిక్, దేజన్ ముస్లీ యుగోస్లేవియా, సెర్బియా జాతీయ జట్ల తరఫున పోటీలో పాల్గొన్నారు. ఎఫ్.ఐ.బి.ఎ. కొసావోను గుర్తించిన తరువాత వారిలో కొందరు సెర్బియా తరఫున పోటీ చేస్తున్నారు. జుడోకా మాజిలిండా కెల్మెండి 2013, 2014 లో ప్రపంచ ఛాంపియనుగా, 2014 లో యూరోపియన్ ఛాంపియనుగా కూడా నిలిచాడు. వేసవి ఒలింపిక్స్ 2016 లో కెమ్మెండి ఒక బంగారు పతకాన్ని గెలుచుకునన్న మొట్టమొదటి కోసావన్ అథ్లెటుగా టోర్నమెంట్లో కొసావో కొరకు మొట్టమొదటి బంగారు పతకం సాధించాడు.<ref name="Olympics">{{cite web |last=MacPhail |first=Cameron |title=Majlinda Kelmendi makes history with victory in women's judo as Kosovo wins first ever gold medal |url=https://www.rio2016.com/en/news/kosovo-wins-first-ever-gold-medal-majlinda-kelmendi-womens-judo-rio-2016 |publisher=Rio 2016 |website=rio2016.com |date=7 August 2016 |url-status=dead |df=dmy |access-date=26 అక్టోబరు 2018 |archive-date=8 ఆగస్టు 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808061428/https://www.rio2016.com/en/news/kosovo-wins-first-ever-gold-medal-majlinda-kelmendi-womens-judo-rio-2016 }}</ref> యురోపియన్ క్రీడలలో నోరా గిజకోవ 57 కిలోల విభాగంలో కాంస్య పతకం సాధించి కొసావోకు తొలి పతకాన్ని అందించింది. {{Col-start}} {{Col-2}} {| class="wikitable collapsible" cellspacing="2" style="margin-top:7px; margin-right:0; background:none; text-align:center; font-size:90%;" |- style="font-size:100%; text-align:right;" |+Medals won by [[Kosovo at the Olympics|Kosovo at the Olympic Games]]<ref name="IOCMedalTable">{{cite web|publisher=[[International Olympic Committee]]|url=http://www.olympic.org/Kosovo|title=Kosovo|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150125171629/http://www.olympic.org/kosovo|archivedate=25 January 2015|df=dmy-all}}</ref> |- !rowspan=2 style="width:250px;"|[[Olympic Games]] !colspan=3|Medals |- !style="width:50px;"|Gold !style="width:50px;"|Silver !style="width:50px;"|Bronze |- |align=left|{{flagicon|BRA}} [[2016 Summer Olympics|2016 Brazil]] |1||0||0 |- !Total !1||0||0 |} {{col-2}} {| class="wikitable collapsible " cellspacing="2" style="margin-top:7px; margin-right:0; background:none; text-align:center; font-size:90%;" |- style="font-size:100%; text-align:right;" |+Medals won by [[Kosovo at the 2015 European Games|Kosovo at the European Games]] |- !rowspan=2 style="width:250px;"|[[European Games]] !colspan=3|Medals |- !style="width:50px;"|Gold !style="width:50px;"|Silver !style="width:50px;"|Bronze |- |align=left|{{flagicon|AZE}} [[2015 European Games|2015 Azerbaijan]] |0||0||1 |- !Total !0!!0!!1 |} {{col-end}} ==గమనికలు== <references group="lower-alpha"/> == మూలాలు == {{ఐరోపా}} {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:ఐరోపా]] [[వర్గం:వివాదాస్పద భూభాగం]] a2m9a10tbcmbjaxoeb0zzx12ia7xwuv 0 82350 4890979 4884604 2026-06-25T15:50:28Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890979 wikitext text/x-wiki [[File:Symmetrical_5-set_Venn_diagram_LCM_2_3_4_5_7.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Symmetrical_5-set_Venn_diagram_LCM_2_3_4_5_7.svg|thumb|'''{2, 3, 4, 5, 7}''' ల ఉపసమితులన్నింటి కనిష్ట సామాన్య గుణిజాలను చూపించే వెన్ డయాగ్రం ]] రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పూర్ణాంకాల '''కనిష్ఠ సామాన్య గుణిజం''' అనేది, ఆ పూర్ణాంకాలన్నింటి చేత నిశ్శేషంగా భాగింపబడే అతిచిన్న పూర్ణాంకం. సంక్షిప్తంగా దీన్ని '''కసాగు''' అంటారు. ఇంగ్లీషులో దీన్ని Least Common Multiple అనీ, సంక్షిప్తంగా LCM అనీ అంటారు. ఉదాహరణకి, 2,3 అనే రెండూ పూర్ణాంకాల చేత నిశ్శేషంగా భాగించడానికి వీలయే సంఖ్యలన్నిటిలోను 6 అతి చిన్నది. కసాగు (2, 3) = 6. రెండు కంటె ఎక్కువ పూర్ణ సంఖ్యలకి కూడ కసాగు లెక్కకట్టవచ్చు. ఉదాహరణకి {2, 3, 4, 5} ల కసాగు 60. == సూచించే విధానం == ఈ వ్యాసంలో కొన్ని సార్లు ''a'', ''b'' అనే పూర్ణాంకాల క.సా.గును lcm (''a'', ''b'') గా సూచిస్తారు. పాత పుస్తకములలో దీనిని [''a'', ''b''].<ref name="auto">{{harvtxt|Long|1972|p=39}}</ref>><ref>{{harvtxt|Pettofrezzo|Byrkit|1970|p=56}}</ref> గానూ, జె.ప్రోగ్రామింగ్ లాంగ్వేజ్ లో దీనిని a*.b గాను సూచిస్తారు. == గుణిజాల పద్ధతిలో కసాగు కనుగొనుట == ఇచ్చిన సంఖ్యల యొక్క గుణిజాలను (factors) విడివిడిగా వ్రాసి, ఆ గుంపులలో ఉమ్మడిగా ఉన్న గుణిజాలను తీసుకొని, వాటిలో కనిష్ఠంగా ఉన్న సంఖ్యని ఆ సంఖ్యల క.సా.గు అంటారు. ===ఉదాహరణ=== 4, 6 ల క.సా.గు ఎంత? 4 యొక్క గుణిజాలు: : 4, 8, 12, 16, 20, 24, 28, 32, 36, 40, 44, 48, 52, 56, 60, 64, 68, 72, 76, ... 6 యొక్క గుణిజాలు: : 6, 12, 18, 24, 30, 36, 42, 48, 54, 60, 66, 72, ... 4, 6 ల ఉమ్మడి గుణిజాలు: : 12, 24, 36, 48, 60, 72, .... పైన గల ఉమ్మడి గుణిజాలలో కనిష్ఠమైనది 12 కావున ఆ సంఖ్యల క.సా.గు 12 అవుతుంది. ==ప్రధాన విభాజకాలు ఉపయోగించి కసాగు లెక్కకట్టడం== సంఖ్యల ప్రధాన [[కారణాంకము|కారణాంకాలను]] (prime factors) కనుగొని ఆ గుంపుల నుండి ఎక్కువ ఘాతాంకాలు ఉన్న ప్రధాన కారణాంకాలను తీసుకొంటే వాటి లబ్ధమే క.సా.గు అవుతుంది. ;12, 30 ల కసాగు కనుగొనుట. 12 యొక్క ప్రధాన విభాజకాలు: {{math|<var>12</var> {{=}} 2 X 2 X 3 {{=}}<var>2</var>² X <var>3</var>¹ X <var>5</var>⁰}} <br />30 యొక్క ప్రధాన విభాజకాలు: {{math|<var>30</var> {{=}} 2 X 3 X 5 {{=}}<var>2</var>¹ X <var>3</var>¹ X <var>5</var>¹}}<br /> ఈ రెండు గుంపుల నుండి ఎక్కువ ఘాతాంకాలు ఉన్న ప్రధాన కారణాంకాలని తీసుకుంటే {{math|<var>2</var>² X <var>3</var>¹ X <var>5</var>¹ {{=}} 60}} కనుక క.సా.గు 60 అవుతుంది. ;24,300 ల క.సా.గు కనుగొనుట. 24 యొక్క ప్రధాన విభాజకాలు: {{math|<var>24</var> {{=}} 2 X 2 X 2 X 3 {{=}}<var>2</var>³ X <var>3</var>¹ X <var>5</var>⁰}} <br />300 యొక్క ప్రధాన విభాజకాలు: {{math|<var>300</var> {{=}} 2 X 2 X 3 X 5 X 5 {{=}}<var>2</var>² X <var>3</var>¹ X <var>5</var>²}}<br /> ఈ రెండు గుంపుల నుండి ఎక్కువ ఘాతాంకాలు ఉన్న ప్రధాన కారణాంకాలని తీసుకుంటే {{math|<var>2</var>³ X <var>3</var>¹ X <var>5</var>² {{=}} 600}} కనుక క.సా.గు 600 అవుతుంది. ==[[గ.సా.భా]] ఉపయోగించి క.సా.గు లెక్కకట్టడం== :<math>\operatorname{lcm}(a,b)=\frac{|a\cdot b|}{\operatorname{gcd}(a,b)}.</math> ;ఉదాహరణ: :<math>\operatorname{lcm}(21,6) ={21\cdot6\over\operatorname{gcd}(21,6)} ={21\cdot6\over\operatorname{gcd}(3,6)} ={21\cdot 6\over 3}= \frac{126}{3} = 42.</math> == ఉపయోగాలు == సరళ భిన్నాలను కూడేటపుడు, తీసివేసేటపుడు, పోల్చేటపుడూ వాటి హారాల కసాగును (దీన్ని కనిష్ట సామాన్య హారం అని కూడా అంటారు) వాడతారు. ఎందుకంటే ఈ భిన్నాలన్నిటినీ ఈ కసాగునే హారంగా వాడి సూచించవచ్చు. ఉదాహరణకు, : <math>{2\over21}+{1\over6}={4\over42}+{7\over42}={11\over42}</math> ఇక్కడ 42 ను హారంగా ఎందుకు వాడామంటే, అది 21, 6 ల కసాగు కాబట్టి. === గేర్ల సమస్య === ఓ యంత్రంలో రెండు గేర్లు, వాటిలో ఒకదానికి ''m'' పళ్ళు, రెండో దానికి ''n'' పళ్ళూ ఉన్నాయనుకుందాం. ఆ గేర్లను, వాటి కేంద్రాల కలిపే సరళ రేఖ మీద గుర్తించారు. గేర్లు తిరగడం మొదలైనపుడు, మొదటి గేరు ఆ సరళరేఖపై తిరిగి అదే స్థానానికి రావడానికి ఎన్ని చుట్లు తిరగాలి అనేది ఆ రెండింటి కసాగును - <math>\operatorname{lcm}(m, n)</math> - బట్టి తెలుసుకోవచ్చు. మొదటి గేరు <math display="inline">\frac{\operatorname{lcm}(m, n)}{m}</math> చుట్లు తిరగాల్సి ఉంటుంది. ఆ సమయానికి రెండవ గేరు <math display="inline">\frac{\operatorname{lcm}(m, n)}{n}</math> చుట్లు తిరిగి ఉంటుంది. === గ్రహాల అలైన్‌మెంటు === {{See also|Syzygy (astronomy)}} ఓ నక్షత్రం చుట్టూ పరిభ్రమించే మూడు హ్రహాల [[కక్ష్యా వ్యవధి|కక్ష్యా వ్యవధులు]] ''l'', ''m'', ''n'' అనుకుందాం. ఈ మూడూ పూర్ణాంకాలే అనుకుందాం. ఈ గ్రహాలు మూడూ ఒకే రేఖపై వచ్చాక పరిభ్రమణం మొదలుపెట్టాయనుకుందాం. మళ్ళీ ఈ మూడూ ఒకే రేఖపైకి రావడానికి ఈ మూడింటి కసాగు - <math>\operatorname{lcm}(l, m, n)</math> - సమయం పడుతుంది. ఈ సమయంలో ఈ మూడూ నక్షత్రం చుట్టూ వరసగా <math display="inline">\frac{\operatorname{lcm}(l, m, n)}{l}</math>, <math display="inline">\frac{\operatorname{lcm}(l, m, n)}{m}</math> , <math display="inline">\frac{\operatorname{lcm}(l, m, n)}{n}</math> పరిభ్రమణాలు చేసి ఉంటాయి.<ref>{{Cite web|title=nasa spacemath|url=https://spacemath.gsfc.nasa.gov/weekly/6Page41.pdf|access-date=2026-06-20|archive-date=2017-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170117022930/https://spacemath.gsfc.nasa.gov/weekly/6Page41.pdf|url-status=dead}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ;వనరులు *{{Cite book |last= Burton |first= David M. |year= 1970 |title= A First Course in Rings and Ideals |location= Reading, MA |publisher= Addison-Wesley |isbn= 978-0-201-00731-2 }} *{{citation | last1 = Crandall | first1 = Richard | last2 = Pomerance | first2 = Carl | title = Prime Numbers: A Computational Perspective | publisher = [[Springer Science+Business Media|Springer]] | location = New York | year = 2001 | isbn = 0-387-94777-9 | url = https://books.google.com/books?id=8KZ4RQufxhYC}} *{{Cite book |last= Grillet |first= Pierre Antoine |year= 2007 |title= Abstract Algebra |edition= 2nd |location= New York, NY |publisher= Springer |isbn= 978-0-387-71568-1 }} *{{citation | last1 = Hardy | first1 = G. H. |author-link=G. H. Hardy | last2 = Wright | first2 = E. M. |author-link2=E. M. Wright | title = An Introduction to the Theory of Numbers |edition=Fifth | publisher = [[Oxford University Press]] | location = Oxford | year = 1979 | isbn = 978-0-19-853171-5 | url = https://books.google.com/books?id=3hTeH5VUheAC}} *{{citation | last1 = Landau | first1 = Edmund | title = Elementary Number Theory | publisher = Chelsea | location = New York | year = 1966}} * {{citation | first1 = Calvin T. | last1 = Long | year = 1972 | title = Elementary Introduction to Number Theory | edition = 2nd | publisher = [[D. C. Heath and Company]] | location = Lexington | lccn = 77-171950 }} * {{citation | first1 = Anthony J. | last1 = Pettofrezzo | first2 = Donald R. | last2 = Byrkit | year = 1970 | title = Elements of Number Theory | publisher = [[Prentice Hall]] | location = Englewood Cliffs | lccn = 77-81766 }} [[వర్గం:గణిత శాస్త్రము]] p6g0dydzldyvgpp1sp5wo41r1xytr7s 0 84125 4890964 4836903 2026-06-25T14:03:49Z ~2026-36634-06 151134 /* ఇంటిపేర్లు, గోత్రాలు, ప్రాంతాలు */ 4890964 wikitext text/x-wiki {{Infobox caste |caste_name=ఎరుకల | image_1 = Yerukala lifestyle .jpg | image_title_1 = ఎరుకలు సోది చెప్పడం | image_width_1 = 250px |classification= [[గిరిజనులు]], [[ఆదివాసులు]]. |subdivisions=6 |populated_states =[[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[తెలంగాణ]], [[తమిళనాడు]], [[కర్ణాటక]] |languages. =[[ఎరుకల భాష]], [[తెలుగు]], [[తమిళం]], [[కన్నడ]] |religions. =[[హిందూమతం]] }} '''ఎరుకల''' లేదా '''కుర్రు''' ప్రధానంగా [[దక్షిణ భారతదేశం]]లోని [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[తెలంగాణ]], [[తమిళనాడు]], [[కర్ణాటక]] రాష్ట్రాలలో నివసిస్తున్న సామాజికవర్గం. ఎరుకలవారు దక్షిణ భారతదేశపు ఆదివాసులు. తమను తాము కుర్రువారిగా పిలుచుకుంటారు. [[తెలుగు]] ప్రాంతాలలో వీరిని ఎరుకలు అని పిలుస్తారు. ఈ జాతికి చెందిన మహిళలకు ఎరుక చెప్పటం (సోది, గద్దె, జ్యోతిష్యం) ప్రధాన వృత్తిగా ఉండేది, కనుక వీరిని ఎరుకలవారు అని పేరువచ్చింది. [[మహారాష్ట్ర]]లో ఎరుకలను కైకాడి - కుచికొర్వే (మకడ్‌వాలా) అని వ్యవహరిస్తారు.<ref>{{cite book|title=Primitive tribes in contemporary India: concept, ethnography and demography|volume=2|editor-first=Sarit Kumar|editor-last=Chaudhuri|editor2-first=Sucheta Sen|editor2-last=Chaudhuri|publisher=Mittal Publications|year=2005|ISBN=81-8324-026-7|pages=263}}</ref> ==చరిత్ర== ఎరుకలు తమను తాము [[మహాభారతం]]లోని [[ఏకలవ్యుడు|ఏకలవ్యుని]] వంశంగా భావిస్తారు. [[మహాభారతం]]లో ఏకలవ్యుడు నిషాధ కులానికి చెందిన వాడని చెప్పబడింది. నిషాధులను ఉత్తర భారతదేశంలో కిరాతులు అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. కిరాతులు, నిషాదులు ఆరితేరిన విలు కాండ్రు. [[బస్తర్]]లోని భిల్ (విల్లు అనే పదానికి అపభ్రంశం) తెగ ఈ కిరాతులు, నిషాధులకు సంబంధం కలవారని, ఎరుకలు, భిల్ తెగలో ఒక శాఖ అని భావిస్తారు. ==ఆధునిక చరిత్ర== అనేక మార్పులు, సంవత్సరాలు గతించిన తరువాత ఎరుకుల జాతి ప్రజలు అడవికి పరిమితమై అటవీ ఉత్పత్తులు, వేటాడం ద్వారా జీవనం సాగించేవారు. భ్రీటీషు వారి పాలనలో 1878 సంవత్సరం అటవీ ఉత్పత్తులను ఉపయెాగించటం, వేటాడటం నిషేధించిన కారణముగా ఎరుకుల జాతి ప్రజలు మైదాన ప్రాంతాలకు (గ్రామాలకు) విస్తరించటం జరిగింది. ఆ కారణముగా ఎరుకుల ప్రజలు అడవి సంపద మీద హక్కులు కోల్పోయి మైదాన ప్రాంతములలో నివసించుట వలన గ్రామ సమాజములో కనీస సౌకర్యాలు, గౌరవం పోందలేక పోయారు. 1911 సంవత్సరం భ్రీటీషు పాలకులు (నేటి చెనై పట్టణం అధికారులు) ఎరుకుల జాతి ప్రజలను నేరస్తుల జాబితాలో చేర్చారు. అప్పటి నుండి భ్రీటీషు వారి కాలములో దుర్బర దారిద్రంతో ఎరుకుల జాతి ప్రజలు అనుభవించారు. భారతదేశనికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత 1952లో అట్టి నేరస్తుల జాబితాలో నుండి ఎరుకుల జాతిని తోలగించారు. కాని నేటికి కూడా అనేక ప్రాంతాలలో ఎరుకుల జాతి ప్రజలు దుర్బర దారిద్ర్యం అనుభవించుచున్నారు.భ్రీటీషు పాలనలో ఎరుకుల జాతి ప్రజలు వ్యవసాయ కూలిలుగా, చిన్న వర్తకులుగా, చాపలు అల్లటం,బుట్టలు, తయారు చేయటం ద్వారా జీవనం సాగించారు. ఈ కాలములో అనేకమంది ఉన్నత విద్యను అభ్యసిస్తున్నారు. మరి కొంతమంది ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం అనుభవిస్తున్నారు. కాని భారతదేశనికి [[స్వాతంత్ర్యం]] వచ్చి 75 సంవత్సరాల పైబడి గడచినా ఇప్పటికి అనేక ప్రాంతాలలో ఎరుకుల జాతి ప్రజలు సమాజములో అణచివేతకు, అవమానలకు గురై బాధలు అనుభవిస్తున్నారు. ==గణాంకాలు== * నివాసం: మైదాన ప్రాంతాలు, కోండ ప్రాంతాలు, అటవీ ప్రాంతాలు. * జీవనాధరం: వ్యవసాయం, చేతి వృత్తులు,జంతు పోషణ. * అక్షరాస్యత 1991 లెక్కల ప్రకారం 25.74% ===జనాభా=== *[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] 531000 *[[తమిళనాడు]] 13000 *[[ఒడిశా]] 1800 *[[కర్ణాటక]] 1200 *[[మహరాష్ట్ర]] 600 *[[ఢిల్లీ|ఢిల్లిీ]] 200 *[[గుజరాత్]] 200 *[[పాండిచ్చేరి]] 200 *[[ఛత్తీస్‌గఢ్]] 200 *[[జార్ఖండ్]] 87 ==భాష== ఎరుకుల ప్రజలు తమ స్వంత భాష ఎరుకుల భాషను ఉపయెాగిస్తారు. దానిని కుర్రు భాష లేక [[కులవత]] అంటారు, ఇది రవుల, [[ఇరుల]] అనే [[ధ్రవిడ]] భాషలకు సమీపముగా ఉంటుంది. ఆంద్రప్రదేశ్ లో ఎరుకుల భాషను తమ కుటుంబాలలో ఉపయోగిస్తారు. [[రాయలసీమ]], తెలంగాణ ప్రాంతాలలో ఈ భాషను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. ==ఉప జాతులు== ఎరుకుల జాతి ప్రజలు తమ ఉప వృత్తుల ఆధారముగా విభజించబడింది. #దబ్భ ఎరుకుల (వీరు బుట్టలను వెదురు పుల్లలతో తయారు చేస్తారు) #ఈత పుల్లల ఎరుకుల (వీరు బుట్టలను ఈత పుల్లలతో తయారు చేస్తారు) #కుంచపురి ఎరుకుల (వీరు దువ్వెనలు తయారు చేస్తారు) #పరికె ముగ్గుల ఎరుకుల (వీరు భవిషత్ వాణి చెప్పటం ధ్వార జీవనం సాగిస్తారు.) #కరివేపాకు ఎరుకుల (ఆకు కుారలు అమ్ముట ధ్వార జీవనం సాగిస్తారు ) #ఉప్పు ఎరుకుల (ఉప్పు అమ్ముట ధ్వార జీవనం సాగిస్తారు ) ప్రతి ఉప జాతి నాలుగు [[గోత్రాలు]]గా విభజించబడినది #[[కావాడి]] #[[సాతుబడి]] #[[మానుబడి]] #[[మేండ్రగూతి]] ప్రతి గోత్రమునకు అనేక ఇంటి పేర్లు ఉన్నాయి. (ఏ గోత్రమునకు చెందినవారు అనేది ఇంటి పేర్లు ఆధారముగా గుర్తిస్తారు ) [[కోరమ]],[[కోరభ]],[[కానిమాను]],[[కనిహేలు]], ఇతర పేర్లతో పిలువబడుచున్న [[కాణి]] చెప్పు వారు కూడా ఎరుకుల జాతికి చెందిన వారు. ===ఇంటిపేర్లు, గోత్రాలు, ప్రాంతాలు=== <table style="background-color:#fafeff; min-width:50%"><caption>రుద్రాక్షి కావడి నల్గొండ</caption><tr><td></td><td>సురసుర</td><td>సాతుపాడి</td><td></td><td></td><td>రాయలసీమ నంద్యాల</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>అన్నగని</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>ప్రకాశం జిల్లా</td><td></td></tr><tr><td></td><td>అద్దంకి </td><td>మెండ్రగుత్తి </td><td></td><td></td><td>విశాఖపట్నం,తూర్పుగోదావరి,స్టువర్టుపురం </td><td></td></tr><tr><td></td><td>ఆవుల</td><td>మేడ్రగూతి</td><td></td><td></td><td>స్టువర్టుపురం</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>అంచి</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>లింగాల</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>అనప</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>స్టువర్టుపురం</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>ఆమస</td><td>మానుబడి</td><td></td><td></td><td>[[ఆత్మకూరు]],[[స్టువర్టుపురం]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>అంగడి</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[స్టువర్టుపురం]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>అలిజె</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>ఇట్ట</td><td>మానుబడి</td><td></td><td></td><td>ప్రకాశం జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>ఇరగ</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>ప్రకాశం జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>ఇరుకు</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>లింగాల</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>ఉయ్యాల</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[స్టువర్టుపురం]],ప్రకాశం జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కట్టా</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[ఆళ్ళూరు]], [[ఆత్మకూరు]], [[స్టువర్టుపురం]], ప్రకాశం జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కామంచి</td><td>మానుబడి</td><td></td><td></td><td>ఆళ్ళూరు</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కర్రెద్దుల</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[ఆత్మకూరు]], [[స్టువర్టుపురం]]</td><td></td></tr><tr><td></td><td>కిల్లా</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>నెల్లూరు జిల్లా,[[స్టువర్టుపురం]],[[బిట్రగుంట]]</td><td></td></tr><tr><td></td><td>కేంసారం</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కురకుల</td><td>కావాడీ</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కందుల</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>లింగాల</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కంప</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>లింగాల,[[స్టువర్టుపురం]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కరుకొండ</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>లింగాల</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కొండ్రెడ్డి</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>లింగాల</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కోనేరు </td><td>కావాడి </td><td></td><td></td><td>ఆళ్ళూరు</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కంద్రకొండ</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[స్టువర్టుపురం]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కొండ్రెడ్డి</td><td>మేండ్రగూతి</td><td></td><td></td><td>[[స్టువర్టుపురం]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కుంభ</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>గుంటూరు జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>గజ్జెల</td><td>మేండ్రగూటి</td><td></td><td></td><td>[[స్టువర్టుపురం]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>గంటా</td>గంటా<td>మానపటి</గుంటూరు><td></td><td></td><td>లింగాల,కృష్ణా జిల్లా, [[స్టువర్టుపురం]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>గంధం</td><td>కావాడి </td><td></td><td></td><td>గుంటూరు జిల్లా,తూర్పు గోదావరి,పశ్చిమ గోదావరి </td><td></td></tr> <tr><td></td><td>గుర్రంకొండ</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[కప్పరాళ్ళతిప్ప]],[[ఆత్మకూరు]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>గుత్తి</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[బిట్రగుంట]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>గుంటూరు/గుంటూరి</td><td>మానుబడి </td><td></td><td></td><td>లింగాల,ప్రకాశం జిల్లా,పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా </td><td></td></tr> <tr><td></td><td>చిత్తూరి</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>లింగాల,స్టువర్టుపురం</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>చిన్నపోతుల</td><td>మేండ్రగూతి</td><td></td><td></td><td>[[స్టువర్టుపురం]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>జగన్నాథం</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>ప్రకాశం జిల్లా, కడప, స్టువర్టుపురం</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>దాసరి</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[ఆళ్ళూరు]], [[స్టువర్టుపురం]], తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>దాసు</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[ఆళ్ళూరు]], ప్రకాశం జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>దేవర</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[కప్పరాళ్ళతిప్ప]], స్టువర్టుపురం</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>దేవరకొండ</td><td>మేండ్రగూతి</td><td></td><td></td><td>అన్ని ప్రాంతాల్లో</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>దేవరాయ (దేవరాజు)</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>దేవుసారి</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>తోట</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>గుంటూరు జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>నల్లగొండ్ల</td><td>మేండ్రగూతి</td><td></td><td></td><td>[[కప్పరాళ్ళతిప్ప]], ఆళ్ళూరు, లింగాల</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>నలబాయి</td><td>మేండ్రగూతి</td><td></td><td></td><td>[[కప్పరాళ్ళతిప్ప]], ఆళ్ళూరు</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>నల్లబొత్తుల</td><td>మేండ్రగూతి</td><td></td><td></td><td>లింగాల, [[స్టువర్టుపురం]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>నెమలి</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>నెలికుదురు</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>లింగాల</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పాలకీర్తి</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[కప్పరాళ్ళతిప్ప]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పాలకొంద</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>అన్ని ప్రాంతాల్లో</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పిట్ల</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>ప్రకాశం జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పీరిగ</td><td>సాతుబడి, కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[కప్పరాళ తిప్ప]], [[ఆత్మకూరు]], [[లింగాల]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పూదటా</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పూజారి</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[ఆత్మకూరు]],[[లింగాల]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పెనుగొండ</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[ఆత్మకూరు]], [[రాయలసీమ]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పేరం</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[లింగాల]], [[ఆళ్ళూరు]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పొన్నా</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[లింగాల]],కృష్ణా జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పొర్సా</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[ఆత్మకూరు]], ప్రకాశం జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పోల</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[ఆత్మకూరు]], [[లింగాల]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>బాదనపూరి</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[ఆళ్ళూరు]], తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>బల్లాని</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[స్టువర్టుపురం]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>బల్లారి</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>లింగాల</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>బోనగిరి</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[స్టువర్టుపురం]], [[కప్పరాళ్ళతిప్ప]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>బొచ్చు</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[స్టువర్టుపురం]], [[కప్పరాళ్ళతిప్ప]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>బొజ్జగాని</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[స్టువర్టుపురం]], [[లింగాల]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>బాగ్యం</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[కప్పరాళ్ళతిప్ప]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>మద్దెల</td><td>మానుబడి</td><td></td><td></td><td>[[ఆళ్ళూరు]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>మర్కల్</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>మల్లి</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[కప్పరాళ్ళతిప్ప]], [[స్టువర్టుపురం]], [[లింగాల]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>మాదినె</td><td>మానుబడి</td><td></td><td></td><td>చిత్తూరు జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>మేడ (ద)</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>అక్కడక్కడా</td><td></td></tr><tr><td></td><td>మేకల</td><td>మానుబడి</td><td></td><td></td><td>పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, కృష్ణ జిల్లా, తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అక్కడక్కడ </td><td></td></tr><tr><td></td><td>మండ్లా, సిరిగన</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>రాయలసీమ, ధర్మవరమ్</td><td></td></tr><tr><td></td><td>రాగాల</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>స్టువర్టుపురం</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>రాస్టపురం</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>వల్లభ</td><td>మానుబడి</td><td></td><td></td><td>గుంటూరు జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>వనమ</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>వల్లగి</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>[[స్టువర్టుపురం]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>వల్లగుల</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>లింగాల</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పల్లెపు</td><td>మేండ్రగూతి</td><td></td><td></td><td>అక్కడక్కడా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>పాల్వాయి</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[లింగాల]]</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>కుతాడి</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>హనుమంతు </td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>శ్రీరామ</td><td>కావాడి </td><td></td><td></td><td>ప్రకాశం జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>సార్ల</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>ప్రకాశం జిల్లా</td><td></td></tr> <tr><td></td><td>సొరకాయల</td><td>కావాడి</td><td></td><td></td><td>ప్రకాశం <span lang="Sathubadi" dir="ltr">జిల్లా</span></td><td></td></tr> <tr><td></td><td>లోసారి</td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>[[లింగాల]]</td><td></td></tr><tr><td></td><td>రెవెల్లి </td><td>సాతుబడి</td><td></td><td></td><td>తెలంగాణ </td><td></td></tr><tr><td></td><td>దుగ్యాల </td><td>కావడి </td><td></td><td></td><td>తెలంగాణ </td><td></td></tr><tr><td></td><td>కేతిరి </td><td>కావడి </td><td></td><td></td><td>తెలంగాణ </td><td></td></tr><tr><td></td><td>కేమసారం </td><td>సతుపడి </td><td>బిజిలి</td><td></td><td>సాతుబడి</తెలంగాణ బిజిలి సాతుబడి తెలంగాణ ==మతము== ఎరుకుల ప్రజలు హిందు దేవతలైన, [[శివుడు]], [[వెంకటేశ్వరుడు]], [[నరశింహస్వామి]], [[నారయణస్వామి]], [[రాముడు]]ని ఆరాధిస్తారు., [[పోలిమేర]] దేవతలైన [[అంకమ్మ]], [[కోల్లపుర]],[[సుంకలమ్మ]], [[పోలేరమ్మ]],[[ఎల్లమ్మ]], మొదలగు గ్రామ దేవతలను ఆరాధిస్తారు. ఎరుకుల ప్రజలు ప్రకృతి దేవతలైన సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్నిని పూజిస్తారు.హిందు పండగలను ఆచరిస్తారు. సంక్రాంతి, శివరాత్రి, శ్రీరామనవమి, దసర,ఉగాది పండగలను ఆచరిస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాలలో హిందు ఆలయములలోనికి అనుమతి నిరాకరించుట వలన చెట్లు వద్ద రాతి బోమ్మలు, మట్టి బోమ్మలు పెట్టుకోని ఆరాధిస్తారు. ఎక్కువమంది ప్రజలు హిందు మతాన్ని పాటిస్తారు. ఐతే ఇప్పుడిప్పుడే మిషనరీల ప్రభావంతో క్రైస్తవమతం చొచ్చుకు వస్తుంది. క్రైస్తవులుగా మారిన కూడా తమ స్వంత గుర్తింపుతో క్రైస్తవ మతము (లేక) పాటించే విధానము ద్వారా తమ ప్రత్యేకతను కాపాడుకోంటున్నారు. ==సామాజిక పద్దతులు== ఎరుకుల ప్రజలలో సాధారణంగా కుటుంబ వ్యవస్ధ తండ్రి వారసత్వ సాంప్రదాయకముగా ఉంటుంది. వివాహాలలో మేనరిక సంబంధాలు అనుమతిస్తారు . ఏక భార్యత్వము కుటుంబ సాంప్రదాయక ప్రమాణము . ఐతే కోన్ని ప్రత్యేక సందర్భములలో బహు భార్యత్వము అనుమతిస్తారు.వివాహలు సాధారణంగా చర్చల ద్వారా, కానుకలు ( [[ఓలి]] ) ద్వారా జరిపిస్తారు. సాంప్రదాయకముగా వివాహము ఐన స్త్రీలు వివాహమునకు గుర్తుగా కంఠాభరణము ధరిస్తారు. ఈ కాలములో తాళి బొట్టు,మంగళ సూత్రము ధరిస్తున్నారు. విడాకులు అనుమతిస్తారు కాని వ్యభిచారము, పిల్లలు పుట్టక పోవటము కారణముగా భార్య, భర్తలలో ఎవరైన విడాకులు కోరవచ్చు. వితంతువులు మరోక వివాహమునకు అర్హులు. కుటుంబ సమస్యలు చర్చల ద్వారా లేదా కుల పంచాయితీ ద్వారా పరిష్కరిస్తారు. ఎరుకుల కుటుంబ వ్యవస్థను నడిపించటానికి సామాజికముగా వారికి క్రమశిక్షణ పద్ధతులు ఉన్నాయి. వాటిని కుల పంచాయితీ లని అంటారు. కుల పంచాయితిలో అనేక మంది అనుభవము కలవారు ఉంటారు. వారికి అనుభశాళి, కుల వ్యవస్థను గూర్చిన పూర్తి అవగాహన ఉన్న వ్యక్తి నాయకుడుగా ఉంటారు. కుల పంచాయితీ కుటుంబ తగాదాలు, నేరాలు, వ్యభిచారము, అప్పులు, ఆస్తి వివాదాలు, భూ వివాదాలు మొదలగు వాటిని పరిష్కరిస్తుంది. ఈ కుల పంచాయితీలో నేర నిర్ధారణ కోన్ని పద్ధతుల ఆధారముగా జరుగుతుంది. 1) వేడి నూనెలో చేతిని ముంచటము ద్వారా 2) కాలిన ఇనుప కడ్డీను చేతులతో పట్టుకోవటము ద్వారా 3) నిప్పల మీద నడువుట ద్వారా నేర నిర్ధారణ జరుగుతుంది. కుల పంచాయితీలలో వివాదాలు పరిష్కరించటమే కాకుండా స్థానిక సంఘములో ఐకమత్యమును, వ్యక్తిగత ప్రవర్తన పరిశీలన జరుగుతుంది. ఎవరైనా కుల పంచాయితీను అతిక్రమించితే వారిని కుల బహిష్కరణ చేస్తారు. ==ఆహర అలవాట్లు== ఎరుకుల ప్రజలు మాంసహరులు, బియ్యము, పప్పు దినుసులు ఆంధ్ర ప్రాంతాలలో భుజిస్తారు. రాగి జావ, బియ్యము రాయలసీమ, తెలంగాణ ప్రాంతాలలో భుజిస్తారు.సాంప్రదాయకముగా చాపలు అల్లటము, పశు పోషణ, పందుల పెంపకము, బుట్టలు తయారు చేయటము, చీపుర్లు తయారు చేయటము తమ వృత్తిగా కొనసాగిస్తారు., చిన్నచిన్న వ్యాపారాలు చేస్తారు . ఎరుకుల స్త్రీలు భవిష్యత్తు వాణి ([[సోది]]) చెప్పటములో ప్రత్యేకముగా ఉంటారు, కుటుంబ పాలనలో తెలివిగా ఉంటారు. ==కుల వర్గీకరణ== [[ఆంధ్ర ప్రదేశ్ షెడ్యూల్డు తెగల జాబితా]]లో 33వ కులం. తెలంగాణాలోని ఎరుకలవాళ్ళు మాత్రం [[ఆంధ్ర ప్రదేశ్ వెనుకబడిన కులాల జాబితా]] ఎ గ్రూపులో 25 వ కులం. అందుకే తెలంగాణా ఎరుకలవాళ్ళు షెడ్యూల్డు తెగ గుర్తింపునే కోరుతున్నారు. గిరిజన తెగలలో ఈనాడు ఎరుకలు సాంఘికంగా బలమైన [[తెగ]]. ఎరుకలమ్మలు [[సోదె]] చెప్పేవారు. [[స్టూవర్టుపురం]], [[కప్పరాళ్ళతిప్ప]], [[సీతానగరం (తాడేపల్లి)]] [[Nakarikallu]] ( [[Palnadu District]] ) లాంటి గ్రామాలు ఈ తెగ ప్రజల ఆధిపత్యంలో ఉన్నాయి. ఎరుకల భాష తమిళ భాషకు దగ్గరగా ఉంటుంది. ఆకివీడు ప్రాంతంలో [[తెలగపాముల]] కుటుంబాలు ఎరుకల వారితో సంబంధ బాంధవ్యాలు కలిగి ఉన్నారు. వీరిని ఎరుకల కులస్తులుగా గుర్తించి షెడ్యూల్డు తెగల రిజర్వేషన్ సదుపాయం కల్పించాలని కోరుతున్నారు. నాలుగైదు తరాలు నుంచి పూర్తిగా దొంగతనాలు పైనే జీవించిన వీరి పిల్లలు ఉన్నత చదువులకు కూడా వెళుతున్నారు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==బయటి లంకెలు== *[https://yerukula.wordpress.com/ https://yerukula.wordpress.com/] *[http://yerukaladetails.blogspot.in/ http://yerukaladetails.blogspot.in/] [[వర్గం:తెగలు]] [[వర్గం:కులాలు]] lzcdh642zvo17lkv1uopzwg6zztyl9f 4 90932 4890959 4890890 2026-06-25T13:30:14Z MediaWiki message delivery 33206 /* Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki */ కొత్త విభాగం 4890959 wikitext text/x-wiki {{అడ్డదారి|[[WP:VP]]}} {{రచ్చబండ}} {{కొత్త విభాగము | వ్యాఖ్య=కొత్త చర్చ ప్రారంభించండి}} {{Archives|auto=yes}} {{మొదటిపేజీ_నిర్వహణస్థితి}} {{సహకారం_స్థితి}} == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == ఉరుకుల పరుగుల ఉర్దూ వికీపీడియా == ఉర్దూ వికీపీడియా పరుగెత్తుతోంది. మార్చి 1 న 2,40,000 వ్యాసాలుండగా ఇవ్వాళ అది 4,42,000 దాటింది. మూడు నెల్లలు ఇంకా నిండలేదు, లక్షా 80 వేల కొత్త వ్యాసాలు వచ్చాయి. వ్యాసాల సంఖ్య పరంగా ఈ 3 నెలల్లో 50 వ స్థానం నుండి 34 వ స్థానానికి ఎగబాకింది. ఏప్రిల్లో 97457, మేలో 94834 వ్యాసాలు రాసారు. 2026 లో మొత్తం దాదాపు 2,06,000 వ్యాసాలొచ్చాయి. వీటిలో ఎక్కువ వ్యాసాలు బాట్లు రాసినవే - ఒక బాటు 86,933 వ్యాసాలు రాయగా, మరోటి 86,015 రాసింది. ఒక వాడుకరి 20,000 రాసారు. అయితే - ఇవన్నీ చాలావరకూ చిన్నచిన్న వ్యాసాలే. 2026 లో వచ్చిన 2 లక్షల 6 వేల వ్యాసాల సగటు పరిమాణం 1974 బైట్లు. ఆ వికీలో ఉన్న మొత్తం వ్యాసాలు 4,42,000. సగటున ఒక్కో కంటెంటు పేజీలో ఉన్న పదాల సంఖ్య 208. పోలిక కోసం చూస్తే - తెలుగులో ఇది 502.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 10:00, 22 మే 2026 (UTC) :అంత వేగంగా సృష్టించారంటే దాని నాణ్యత ఏ మాత్రం ఉంటుందో మరి. ఈ ఏఐ యుగంలో ఎవరైనా అలా సృష్టించేస్తున్నారు. మనం వేగమే కాకుండా, నాణ్యత, భాషా సొగసు లాంటి వాటిమీద దృష్టి పెడితే బాగుంటుందని నా అభిప్రాయం. [[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]] [[వాడుకరి చర్చ:రవిచంద్ర|(చర్చ)]] 10:08, 22 మే 2026 (UTC) ::రెండిటిని సమతుల్యంగా ఉండేటట్లు ప్రాజెక్టులు నిర్వహించాలని నా అభిప్రాయం [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 11:45, 22 మే 2026 (UTC) == duplicates [[నీతో (సినిమా)]], [[నీతో (2022 సినిమా)]] == duplicates [[నీతో (సినిమా)]], [[నీతో (2022 సినిమా)]] [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 09:39, 24 మే 2026 (UTC) ::[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] గారూ [[నీతో (2022 సినిమా)]] వ్యాసంలో విలీనం మూస చేర్చబడినది. ఆ వ్యాసాన్ని అంతకు పూర్వం సృష్టించిన [[నీతో (సినిమా)]] లో విలీనం చేయడం జరుగుతుంది. ఈ విలీన విషయాన్ని గుర్తించినందుకు ధన్యవాదాలు.➤ <span style="white-space:nowrap;text-shadow:white 0em 0em 0.8em,#FF5800 -0.8em -0.8em 0.9em,#00FF00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#00FF00"><span style="color:blue"> [[User:K.Venkataramana|కె.వెంకటరమణ]] ❋ [[User talk:K.Venkataramana|చర్చ]]</span></span> 10:12, 24 మే 2026 (UTC) == duplicates [[వేపాడ సుబ్బారావు]] [[కంచరపాలెం రాజు]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 16:39, 24 మే 2026 (UTC) কল্কি గారూ [[వేపాడ సుబ్బారావు]] వ్యాసంలో విలీనం మూస చేర్చబడినది. ఆ వ్యాసాన్ని అంతకు పూర్వం సృష్టించిన [[కంచరపాలెం రాజు]] లో విలీనం చేయడం జరుగుతుంది. ఈ విలీన విషయాన్ని గుర్తించినందుకు ధన్యవాదాలు.[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 17:24, 24 మే 2026 (UTC) == duplicates [[అన్నదా శంకర్ రాయ్]], [[ఆనంద శంకర్ రే]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 05:47, 25 మే 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] గారూ [[ఆనంద శంకర్ రే]] వ్యాసంలో విలీనం మూస చేర్చబడినది. ఆ వ్యాసాన్ని అంతకు పూర్వం సృష్టించిన [[అన్నదా శంకర్ రాయ్]] లో విలీనం చేయడం జరుగుతుంది. ఈ విలీన విషయాన్ని గుర్తించినందుకు ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:15, 25 మే 2026 (UTC) == మూలాల అనువాదం == వ్యాసపాఠ్యంతో పాటు మూలాలను కూడా అనువదించిన సందర్భాలు కనిపించాయి. మూలంలో వాడే మూసలు కొన్ని ఉన్నాయి - Cite book, Cite journal, Harvp ఇలాంటివి. ఇవి మూస పేర్లు. వాటిని అలాగే, ఇంగ్లీషు లోనే వాడాలి. వీటిని తెలుగు లోకి అనువదించడం/లిప్యంతరీకరణ చెయ్యకూడదు. ఇవే కాదు, ఏ మూసనూ చెయ్యకూడదు. అలాగే ఈ మూసల్లో అనేక పరామితులు ఉంటాయి - {{para|first}}, {{para|author}}, {{para|access-date}}, {{para|editor}},.. వగైరా. వీటిని కూడా అనువదించకూడదు. కొన్ని పేజీల్లో వీటిని అనువదించారు. ఉదాహరణకు, Cite book కు "సైట్ బుక్" అని, "సైట్ పుస్తకం" అని, "ఉల్లేఖన పుస్తకం", "ఉదయించిన పుస్తకం", "ఉదహరించిన పుస్తకం" ఇలా రకరకాలు అనువాదాలున్నాయి. పరామితుల్లో "రచయిత-లింక్", "యాక్సెస్-డేట్", "తేదీ", "సంవత్సరం" - లాంటి అనువాదాలున్నాయి. dead link ను చనిపోయిన అని అనువదించింది. వీటి కారణంగా మూలాల్లో అనేక దోషాలు ఏర్పడి, ఆ పేజీలు "మూలాల లోపాలున్న పేజీలు", "CS1 errors:.." లాంటి వర్గాల్లోకి ఆటోమాటిగ్గా చేరిపోయాయి. [[న్యూజీలాండ్]] అనే పేజీలో ఇలాంటి అనువాదాలను సవరించాను (ఆ పేజీలో చెయ్యాల్సింది ఇంకా ఉంది). వెతుకులాటలో చూస్తే, కింది పేజీల్లో కూడా ఇలాంటి దోషాలు ఉన్నట్లు తెలిసింది. ఇంకా ఎన్ని పేజీల్లో ఉన్నాయో తెలీదు. {{hlist| * [[బిల్ క్లింటన్]] * [[ఫ్లోరెన్స్ నైటింగేల్]] * [[రోమన్ సామ్రాజ్యం]] * [[వ్లాదిమిర్ పుతిన్]] * [[రిచర్డ్ నిక్సన్]] * [[హెర్డు ఐలాండ్&మెక్‌డొనాల్డ్ దీవులు]] * [[నార్ఫోక్ దీవులు]] * [[డ్వైట్ డి. ఐసెన్‌హోవర్]] * [[యులిస్సెస్ ఎస్. గ్రాంటు]] * [[విలియమ్ హెన్రీ హారిసన్]] * [[రష్యన్ సామ్రాజ్యం]] * [[ఆస్ట్రియా సామ్రాజ్యం]] * [[న్యూ గినియా]] * [[జేమ్స్ మన్రో]] * [[ఫ్రాంక్లిన్ పియర్స్]] * [[హ్యారీ ఎస్. ట్రూమన్]] * [[రెండవ మెక్సికన్ సామ్రాజ్యం]] * [[స్పానిష్ సామ్రాజ్యం]] * [[ఫ్రెంచి అల్జీరియా]] * [[మొదటి ఫ్రెంచి సామ్రాజ్యం]] }} "రోమన్ సామ్రాజ్యం" పేజీలో మూలాల్లోని మూసలకు చేసిన అనువాదాలు 340 పైచిలుకు ఉన్నాయి. మొత్తం ఉన్న మూలాలు 550 పైచిలుకు. === ఎందుకు ఇలా జరిగింది? === ఇంగ్లీషు వ్యాసం లోని '''సోర్సుటెక్స్టు'''ను గూగుల్ ట్రాన్స్‌లేట్ సైటుకు ఇస్తే, బహుశా ఇలాగే అనువదిస్తుంది. యంత్రాన్ని వాడి అనువాదాలు చేసేటపుడు, సోర్సు టెక్స్టును కాకుండా (అంటే పేజీని సోర్స్ ఎడిట్ మోడ్‌లో తెరిచి, ఎడిటరు నుండి కాపీ చేసుకోవడం), విజువల్ ఎడిటరు నుండి కాపీచేసుకుని అనువదించినా, రెండర్డ్ టెక్స్టును (అంటే పాఠకుడికి కనబడే పాఠ్యం) అనువదించినా ఇలాంటివి జరగవు. అయితే ఈ పద్ధతుల్లో మూలాలు, లింకులూ రావు. అంచేత సోర్సుకోడును అనువదిస్తూ ఉండి ఉంటారు (కానీ, సోర్సుకోడు అనువాదంలో బోలెడన్ని ఎర్రలింకులు వచ్చేస్తాయి) === ఇకపై ఏం చెయ్యాలి? === దీనికి ఒక చక్కటి, సులువైన, తెలివైన, విలువైన పరిష్కారం వేసే ఉంది. అదే అనువాద పరికరం! అదే అనువాదం చేస్తుంది. అదే వికీలింకులను చేరుస్తుంది. మూలాలు, మూసలు, వర్గాలూ.. వగైరాలను అదే చేర్చేస్తుంది. ఈ మూసలను అనువదించడాలు, పరామితులను అనువదించడాలూ అది చెయ్యదు (వేరే తప్పులు చేస్తుంది. :-) మనం చెయ్యాల్సిందల్లా ఆ తప్పులను సవరించడం -"మరియు" లను ఏరెయ్యడం, భాషను సహజమైన తెలుగు లాగా మార్చడం, వగైరా!) === ఇపుడేం చెయ్యాలి === సవరించాలి. "మూలాల లోపాలున్న పేజీలు", "CS1 errors:.." లాంటి వర్గాలు పోయే దాకా సవరణలు చెయ్యాలి. అనువాదాల స్థానే, ఇంగ్లీషులో ఉండే ఒరిజినల్ పేర్లను పెట్టాలి. ;వినతి :వాడుకరులు తమతమ వీలును బట్టి పై పేజీల్లోని దోషాలను సవరించవలసినదిగా వినతి. ;గమనిక :ఈ పనికి కాస్త సమయం పట్టే అవకాశం ఉంది. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 00:14, 27 మే 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == వ్యాసంలో మూలాలను ఉల్లేఖించడం ఎలా? == వ్యాసంలో మూలాలను ఎలా ఉల్లేఖించాలి, అందులో ఎలాంటి లోపాలు జరుగుతాయి అనే విషయమై సమాచారాన్ని [[సహాయం:మూలాల ఉల్లేఖన పద్ధతులు, లోపాలు]] అనే పేజీలో చూడవచ్చు. ఈ అంశానికి సంబంధించి ఏమైనా సందేహాలుంటే ఇక్కడే, దీనికిందనే రాయండి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 00:01, 30 మే 2026 (UTC) :ధన్యవాదాలండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:34, 30 మే 2026 (UTC) == 4వ ఎడిట థాన్ ముగిసింది == 4వ ఎడిట థాన్ జూన్ 1, తో ముగిసింది. 10మంది వాడుకరులు పాల్గొన్నారు. 1160పైగా వ్యాసాలు తెలుగువికీపీడియాలో చేరాయి. మూల్యాంకనం, పోటీ ఫలితాల ప్రకటన త్వరలోనే జరుగుతుంది. పాల్గొన్న ప్రతివారికి పేరు పేరునా ధన్యవాదాలు. ఈ కార్యక్రమాన్ని సమన్వయం చేసిన కశ్యప్ గారికి, సహాయంతో కూడిన ప్రోత్సాహం అందించిన చదువరిగారికి ప్రత్యేకంగా కృతజ్ఞతలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 11:44, 1 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[హబీబ్ రెహమాన్]], [[హబీబ్ రెహమాన్ (వాస్తుశిల్పి)]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 03:47, 5 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] Thank you for identifying and providing information, I have added the merge template. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 04:56, 5 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[హీనో కుహ్న్]], [[హెయినో గుంథర్ కున్]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 03:59, 5 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] Thank you for identifying and providing the information, I have merged it. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 04:56, 5 జూన్ 2026 (UTC) == Harv, Sfn లాంటి పొట్టి మూలాల్లో no-target లోపాలు == ఇన్‌లైను మూలాలు ఇవ్వడానికి Cite book, Cite web, Cite journal లాంటి పలు CS1 మూసలు, Citatation అనే CS2 మూస వాడడం మామూలే. వీటిని వాడుతూనే మూలాలను ప్రదర్శించే మరొక పద్ధతి పొట్టి మూలాలు. అది ఇవ్వడంలో దొర్లే లోపాల గురించి చెప్పే సహాయకం "వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు" పేజీలో [[వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు#Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు|Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు]] విభాగంలో చూడవచ్చు. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 02:43, 7 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Chaduvari|చదువరి]] గారూ నేను దీనిద్వారా కొన్ని తెలియని సూచనలు తెలుసుకున్నాను. చాలా విపులంగా పూర్తి తెలుగులో రాసినందుకు ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 03:01, 7 జూన్ 2026 (UTC) == ప్రచురించాక మూలాల్లో లోపాలు లేవని నిర్థారించుకోవాలి == * కొత్త పేజీని ప్రచురించాక గానీ, పాత పేజీలో కొత్తగా మూలాలు చేర్చి ప్రచురించినపుడు గానీ మూలాల్లో లోపాలేమీ లేవని నిర్థారించుకోవాలి. లోపాలు ఉంటే ఆ పేజీ, కింది వర్గాల్లోకి చేరుతుంది. ** [[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] - ఖాళీ మూలం ఇవ్వడం, ఒకే మూలాన్ని పదేపదే నిర్వచించడం, "గమనికల"ను పాఠ్యంలో చేర్చి, సంబంధిత ప్రదర్శన మూసను ఇవ్వకపోవడం వలన ఈ లోపాలు ఏర్పడతాయి. ** [[:వర్గం:CS1 errors]] - మూలాల్లో వాడే CS1 మూసల్లో ఇచ్చే పరామితుల విలువలు సరిగా ఇవ్వకపోతే దొర్లే లోపాలు. ఇందులో 50 పైగా రకాల లోపాలు ఉన్నాయి. వీటికి ఒక్కొక్కదానికీ ప్రత్యేకించిన వర్గం ఉంది. అవి -CS1 errors: dates, CS1 errors: unrecognized parameter రూపంలో ఉంటాయి. అవన్నీ ఈ "CS1 errors" వర్గంలో ఉపవర్గాలుగా ఉంటాయి. ** [[:వర్గం:Harv and Sfn no-target errors]] - పొట్టి మూలాలు ఇచ్చి, సంబంధిత పొడుగు మూలాలు ఇవ్వకపోయినా, సరిగా ఇవ్వకపోయినా దొర్లే లోపాలు * పైవి కాకుండా పాఠ్యంతో పాటు మూస పేరును/పరామితి పేరును కూడా అనువదించినపుడు, సాఫ్టువేరుకు ఆ పేర్లు అర్థం కాక, లోపం చూపిస్తుంది. ఆ లోపం ఉన్న పేజీలు [[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] వర్గం లోకే చేరతాయి. ఈ లోపాలున్న పేజీలను ప్రత్యేకించి చూపేందుకు, వేరే వర్గం కూడా ఉంది. {{tl|మూసలను అనువదించారు}} అనే మూసను ఈ పేజీల్లో మానవికంగా చేర్చినపుడు ఆ పేజీ [[:వర్గం:మూలాల మూసలను అనువదించిన పేజీలు]] అనే వర్గం లోకి చేరుతుంది. తద్వారా ఈ లోపాలను గుర్తించవచ్చు. **'''గమనిక''': ఈ లోపం మామూలుగా (డిఫాల్టుగా) కనబడదు. ప్రతీ వాడుకరికీ ప్రత్యేకించిన [[ప్రత్యేక:MyPage/common.css]] అనే పేజీలో కింది లైన్‌ను చేర్చుకుంటే ఈ లోపాలు కనిపిస్తాయి. ఈ పేజీ ప్రస్తుతం ఉనికిలో లేకపోతే, ఈ లైనుతో కొత్తగా సృష్టించుకోవాలి. ఉదాహరణకు [[వాడుకరి:Chaduvari/common.css|ఈ పేజీ]] చూడవచ్చు. డిఫాల్టుగా కనబడే సౌకర్యం భవిష్యత్తులో రావచ్చని భావిస్తున్నారు. ::: {{code|lang=css|.harv-error {display: inline !important;} /* display Module:Footnotes errors */}} * లోపాలను సవరించి, పేజీ పై వర్గాల్లో లేదని నిర్థారించుకోవాలి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 04:29, 7 జూన్ 2026 (UTC) :ప్రతీసారీ ఇవి సమస్య గానే ఉంటాయి, ముఖ్యంగా అనువాద వ్యాసాలలో. విపులంగా తెలియ చేసినందుకు ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 07:43, 7 జూన్ 2026 (UTC) == కర్సరు మాయమౌతోంది! == వికీపీడియాలో పేజీలో దిద్దుబాట్లు చేసేటపుడు, ఎడిట్ పెట్టెలో కర్సరు కాసేపు కనబడకుండా మాయమౌతోంది. ఎడిట్ పెట్టె నుండి బయటికి వస్తే కనబడుతోంది. సమస్యంతా ఎడిట్ పెట్టె లోనే. ఒక ఆరేడు సెకండ్ల తరువాత కనబడుతోంది. చాలా ఎక్కువగా జరుగుతోంది. ఇంకెవరికైనా ఉందా ఈ సమస్య?__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 12:53, 7 జూన్ 2026 (UTC) :మొత్తం మీద నాకు కూడా కాసేపుటికి కానీ కనిపించుటలేదు [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 16:39, 7 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[చక్కెర సీతాఫలం]], [[సీతాఫలం]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 04:38, 8 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] Sir, I've set up templates that need to be merged into two articles. Thanks for letting me know. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 05:48, 8 జూన్ 2026 (UTC) == దాచిన వర్గాలను చూడాలంటే.. == తెవికీ పేజీల్లో మామూలుగా మనకు కనబడే వర్గాలతో పాటు దాచిన వర్గాలు కూడా ఉంటాయని తెలిసిన సంగతే. వాటిని చూడడం పాఠకులకు అవసరం కాకపోయినా, వికీలో దిద్దుబాట్లు చేసే వాడుకరులకు అవసరం. పేజీలో కొన్ని లోపాలు ఉన్నపుడు సాఫ్టువేరు ఆటోమాటిగ్గా వాటిని కొన్ని వర్గాల్లోకి చేరుస్తుంది. అవి దాచిన వర్గాల్లో ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, పొట్టి మూలాలలో లోపాలు ఉన్న పేజీలను [[:వర్గం:Harv and Sfn no-target errors|Harv and Sfn no-target errors]] అనే వర్గం లోకి చేరుస్తుంది. వాటిని చూడాలంటే మన అభిరుచుల్లో, [[ప్రత్యేక:అభిరుచులు#mw-prefsection-rendering|రూపురేఖలు]] ట్యాబులో ఉండే "{{int:Tog-showhiddencats}}" అనే అంశాన్ని ఎంచుకోవాలి (టిక్కు పెట్టుకోవాలి). అపుడు దాచిన వర్గాలన్నీ కనిపిస్తాయి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:28, 8 జూన్ 2026 (UTC) == "ఇటీవలి మార్పులు"లో ఒక విశేషం == మీ అభిరుచుల్లో [[ప్రత్యేక:అభిరుచులు#mw-prefsection-rendering|రూపురేఖలు]] ట్యాబులో, "{{int:Checkuser-userinfocard-enable-preference-description/te}}" అనే అంశాన్ని ఎంచుకుంటే, "ఇటీవలి మార్పులు"లో ఒక కొత్త విశేషం కనిపిస్తుంది. ఈసరికే దీన్ని వాడి ఉంటే సరి, లేదంటే...__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:17, 10 జూన్ 2026 (UTC) :అవును ,నేనూ ఇప్పుడే ఎనేబుల్ చేసుకున్నాను. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:35, 10 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[పసలపూడి వీరబాబు]], [[విరుమాన్]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 14:13, 12 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] The first of these two is a Telugu movie, the second is a Tamil movie, two different articles, thank you [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 14:48, 12 జూన్ 2026 (UTC) == మంచి వ్యాసాల వికీప్రాజెక్టు == వ్యాసాల్లోని నాణ్యత పెంచి, మంచి వ్యాసాలుగా మలచేందుకు [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/మంచి వ్యాసాల ఫ్యాక్టరీ]] అనే వికీప్రాజెక్టు మొదలుపెట్టాను. ఆసక్తి ఉన్నవారు చేరండి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:13, 18 జూన్ 2026 (UTC) :ప్రతిపాదన బావుంది . తుది గడువు లేకపోవడం ఇంకా బావుంది. పాల్గొంటాను. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 09:32, 18 జూన్ 2026 (UTC) == తొలగించేందుకు ప్రతిపాదించిన పేజీలు == కింది పేజీలను తొలగించడానికి ప్రతిపాదిస్తూ ఆ పేజీల్లో మూసలు పెట్టారు. కానీ, తొలగింపు చర్చ పేజీని తెరవలేదు. అంచేత చర్చ ఏమీ జరగలేదు. ఈ పేజీలను పరిశీలించి, వాటి చర్చ పేజీల్లో గానీ, లేదా తొలగింపు చర్చ పేజీని సృష్టించి అక్కడ గానీ.. అభిప్రాయాలు చెబితే, నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చు. * [[బర్డ్ ఫౌండేషన్]] (ఇదే కంటెంట్ [[ఐబిసిఎఫ్]] లో ఉంది, ఎన్వికీ లో తొలగింపుకు ప్రతిపాదించారు. మెరుగు పరచడానికి అనుమతి అడగాలి) * [[జన్మ సిద్దాంతం]] * [[గ్రహస్థితి]] * [[గోచారము]] * [[ఐబిసిఎఫ్]] (ఇదే కంటెంట్ [[బర్డ్ ఫౌండేషన్]] లో ఉంది) * [[లక్ష్మీ నారాయణ మహరాణా]] (నేను మెరుగు పరుస్తాను) * [[సామ్ (సంగీతకారుడు)]] (నేను మెరుగు పరుస్తాను) * [[రాశులు-అధిపతులు]] __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 16:28, 21 జూన్ 2026 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|చర్చ]])</bdi> 17:11, 23 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 20:33, 23 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-25_Wikipedias&oldid=30721311 --> == if possible rename [[అందగాడు (అయోమయనివృత్తి)]] to [[అందగాడు (సినిమా)]] == dismb is list of films only, thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 10:27, 24 జూన్ 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:30, 25 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> 2115ciute41key2xu6w1c4ddapyo81f 4890975 4890959 2026-06-25T15:09:07Z K.Venkataramana 27319 /* తొలగించేందుకు ప్రతిపాదించిన పేజీలు */ 4890975 wikitext text/x-wiki {{అడ్డదారి|[[WP:VP]]}} {{రచ్చబండ}} {{కొత్త విభాగము | వ్యాఖ్య=కొత్త చర్చ ప్రారంభించండి}} {{Archives|auto=yes}} {{మొదటిపేజీ_నిర్వహణస్థితి}} {{సహకారం_స్థితి}} == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == ఉరుకుల పరుగుల ఉర్దూ వికీపీడియా == ఉర్దూ వికీపీడియా పరుగెత్తుతోంది. మార్చి 1 న 2,40,000 వ్యాసాలుండగా ఇవ్వాళ అది 4,42,000 దాటింది. మూడు నెల్లలు ఇంకా నిండలేదు, లక్షా 80 వేల కొత్త వ్యాసాలు వచ్చాయి. వ్యాసాల సంఖ్య పరంగా ఈ 3 నెలల్లో 50 వ స్థానం నుండి 34 వ స్థానానికి ఎగబాకింది. ఏప్రిల్లో 97457, మేలో 94834 వ్యాసాలు రాసారు. 2026 లో మొత్తం దాదాపు 2,06,000 వ్యాసాలొచ్చాయి. వీటిలో ఎక్కువ వ్యాసాలు బాట్లు రాసినవే - ఒక బాటు 86,933 వ్యాసాలు రాయగా, మరోటి 86,015 రాసింది. ఒక వాడుకరి 20,000 రాసారు. అయితే - ఇవన్నీ చాలావరకూ చిన్నచిన్న వ్యాసాలే. 2026 లో వచ్చిన 2 లక్షల 6 వేల వ్యాసాల సగటు పరిమాణం 1974 బైట్లు. ఆ వికీలో ఉన్న మొత్తం వ్యాసాలు 4,42,000. సగటున ఒక్కో కంటెంటు పేజీలో ఉన్న పదాల సంఖ్య 208. పోలిక కోసం చూస్తే - తెలుగులో ఇది 502.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 10:00, 22 మే 2026 (UTC) :అంత వేగంగా సృష్టించారంటే దాని నాణ్యత ఏ మాత్రం ఉంటుందో మరి. ఈ ఏఐ యుగంలో ఎవరైనా అలా సృష్టించేస్తున్నారు. మనం వేగమే కాకుండా, నాణ్యత, భాషా సొగసు లాంటి వాటిమీద దృష్టి పెడితే బాగుంటుందని నా అభిప్రాయం. [[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]] [[వాడుకరి చర్చ:రవిచంద్ర|(చర్చ)]] 10:08, 22 మే 2026 (UTC) ::రెండిటిని సమతుల్యంగా ఉండేటట్లు ప్రాజెక్టులు నిర్వహించాలని నా అభిప్రాయం [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 11:45, 22 మే 2026 (UTC) == duplicates [[నీతో (సినిమా)]], [[నీతో (2022 సినిమా)]] == duplicates [[నీతో (సినిమా)]], [[నీతో (2022 సినిమా)]] [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 09:39, 24 మే 2026 (UTC) ::[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] గారూ [[నీతో (2022 సినిమా)]] వ్యాసంలో విలీనం మూస చేర్చబడినది. ఆ వ్యాసాన్ని అంతకు పూర్వం సృష్టించిన [[నీతో (సినిమా)]] లో విలీనం చేయడం జరుగుతుంది. ఈ విలీన విషయాన్ని గుర్తించినందుకు ధన్యవాదాలు.➤ <span style="white-space:nowrap;text-shadow:white 0em 0em 0.8em,#FF5800 -0.8em -0.8em 0.9em,#00FF00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#00FF00"><span style="color:blue"> [[User:K.Venkataramana|కె.వెంకటరమణ]] ❋ [[User talk:K.Venkataramana|చర్చ]]</span></span> 10:12, 24 మే 2026 (UTC) == duplicates [[వేపాడ సుబ్బారావు]] [[కంచరపాలెం రాజు]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 16:39, 24 మే 2026 (UTC) কল্কি గారూ [[వేపాడ సుబ్బారావు]] వ్యాసంలో విలీనం మూస చేర్చబడినది. ఆ వ్యాసాన్ని అంతకు పూర్వం సృష్టించిన [[కంచరపాలెం రాజు]] లో విలీనం చేయడం జరుగుతుంది. ఈ విలీన విషయాన్ని గుర్తించినందుకు ధన్యవాదాలు.[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 17:24, 24 మే 2026 (UTC) == duplicates [[అన్నదా శంకర్ రాయ్]], [[ఆనంద శంకర్ రే]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 05:47, 25 మే 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] గారూ [[ఆనంద శంకర్ రే]] వ్యాసంలో విలీనం మూస చేర్చబడినది. ఆ వ్యాసాన్ని అంతకు పూర్వం సృష్టించిన [[అన్నదా శంకర్ రాయ్]] లో విలీనం చేయడం జరుగుతుంది. ఈ విలీన విషయాన్ని గుర్తించినందుకు ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:15, 25 మే 2026 (UTC) == మూలాల అనువాదం == వ్యాసపాఠ్యంతో పాటు మూలాలను కూడా అనువదించిన సందర్భాలు కనిపించాయి. మూలంలో వాడే మూసలు కొన్ని ఉన్నాయి - Cite book, Cite journal, Harvp ఇలాంటివి. ఇవి మూస పేర్లు. వాటిని అలాగే, ఇంగ్లీషు లోనే వాడాలి. వీటిని తెలుగు లోకి అనువదించడం/లిప్యంతరీకరణ చెయ్యకూడదు. ఇవే కాదు, ఏ మూసనూ చెయ్యకూడదు. అలాగే ఈ మూసల్లో అనేక పరామితులు ఉంటాయి - {{para|first}}, {{para|author}}, {{para|access-date}}, {{para|editor}},.. వగైరా. వీటిని కూడా అనువదించకూడదు. కొన్ని పేజీల్లో వీటిని అనువదించారు. ఉదాహరణకు, Cite book కు "సైట్ బుక్" అని, "సైట్ పుస్తకం" అని, "ఉల్లేఖన పుస్తకం", "ఉదయించిన పుస్తకం", "ఉదహరించిన పుస్తకం" ఇలా రకరకాలు అనువాదాలున్నాయి. పరామితుల్లో "రచయిత-లింక్", "యాక్సెస్-డేట్", "తేదీ", "సంవత్సరం" - లాంటి అనువాదాలున్నాయి. dead link ను చనిపోయిన అని అనువదించింది. వీటి కారణంగా మూలాల్లో అనేక దోషాలు ఏర్పడి, ఆ పేజీలు "మూలాల లోపాలున్న పేజీలు", "CS1 errors:.." లాంటి వర్గాల్లోకి ఆటోమాటిగ్గా చేరిపోయాయి. [[న్యూజీలాండ్]] అనే పేజీలో ఇలాంటి అనువాదాలను సవరించాను (ఆ పేజీలో చెయ్యాల్సింది ఇంకా ఉంది). వెతుకులాటలో చూస్తే, కింది పేజీల్లో కూడా ఇలాంటి దోషాలు ఉన్నట్లు తెలిసింది. ఇంకా ఎన్ని పేజీల్లో ఉన్నాయో తెలీదు. {{hlist| * [[బిల్ క్లింటన్]] * [[ఫ్లోరెన్స్ నైటింగేల్]] * [[రోమన్ సామ్రాజ్యం]] * [[వ్లాదిమిర్ పుతిన్]] * [[రిచర్డ్ నిక్సన్]] * [[హెర్డు ఐలాండ్&మెక్‌డొనాల్డ్ దీవులు]] * [[నార్ఫోక్ దీవులు]] * [[డ్వైట్ డి. ఐసెన్‌హోవర్]] * [[యులిస్సెస్ ఎస్. గ్రాంటు]] * [[విలియమ్ హెన్రీ హారిసన్]] * [[రష్యన్ సామ్రాజ్యం]] * [[ఆస్ట్రియా సామ్రాజ్యం]] * [[న్యూ గినియా]] * [[జేమ్స్ మన్రో]] * [[ఫ్రాంక్లిన్ పియర్స్]] * [[హ్యారీ ఎస్. ట్రూమన్]] * [[రెండవ మెక్సికన్ సామ్రాజ్యం]] * [[స్పానిష్ సామ్రాజ్యం]] * [[ఫ్రెంచి అల్జీరియా]] * [[మొదటి ఫ్రెంచి సామ్రాజ్యం]] }} "రోమన్ సామ్రాజ్యం" పేజీలో మూలాల్లోని మూసలకు చేసిన అనువాదాలు 340 పైచిలుకు ఉన్నాయి. మొత్తం ఉన్న మూలాలు 550 పైచిలుకు. === ఎందుకు ఇలా జరిగింది? === ఇంగ్లీషు వ్యాసం లోని '''సోర్సుటెక్స్టు'''ను గూగుల్ ట్రాన్స్‌లేట్ సైటుకు ఇస్తే, బహుశా ఇలాగే అనువదిస్తుంది. యంత్రాన్ని వాడి అనువాదాలు చేసేటపుడు, సోర్సు టెక్స్టును కాకుండా (అంటే పేజీని సోర్స్ ఎడిట్ మోడ్‌లో తెరిచి, ఎడిటరు నుండి కాపీ చేసుకోవడం), విజువల్ ఎడిటరు నుండి కాపీచేసుకుని అనువదించినా, రెండర్డ్ టెక్స్టును (అంటే పాఠకుడికి కనబడే పాఠ్యం) అనువదించినా ఇలాంటివి జరగవు. అయితే ఈ పద్ధతుల్లో మూలాలు, లింకులూ రావు. అంచేత సోర్సుకోడును అనువదిస్తూ ఉండి ఉంటారు (కానీ, సోర్సుకోడు అనువాదంలో బోలెడన్ని ఎర్రలింకులు వచ్చేస్తాయి) === ఇకపై ఏం చెయ్యాలి? === దీనికి ఒక చక్కటి, సులువైన, తెలివైన, విలువైన పరిష్కారం వేసే ఉంది. అదే అనువాద పరికరం! అదే అనువాదం చేస్తుంది. అదే వికీలింకులను చేరుస్తుంది. మూలాలు, మూసలు, వర్గాలూ.. వగైరాలను అదే చేర్చేస్తుంది. ఈ మూసలను అనువదించడాలు, పరామితులను అనువదించడాలూ అది చెయ్యదు (వేరే తప్పులు చేస్తుంది. :-) మనం చెయ్యాల్సిందల్లా ఆ తప్పులను సవరించడం -"మరియు" లను ఏరెయ్యడం, భాషను సహజమైన తెలుగు లాగా మార్చడం, వగైరా!) === ఇపుడేం చెయ్యాలి === సవరించాలి. "మూలాల లోపాలున్న పేజీలు", "CS1 errors:.." లాంటి వర్గాలు పోయే దాకా సవరణలు చెయ్యాలి. అనువాదాల స్థానే, ఇంగ్లీషులో ఉండే ఒరిజినల్ పేర్లను పెట్టాలి. ;వినతి :వాడుకరులు తమతమ వీలును బట్టి పై పేజీల్లోని దోషాలను సవరించవలసినదిగా వినతి. ;గమనిక :ఈ పనికి కాస్త సమయం పట్టే అవకాశం ఉంది. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 00:14, 27 మే 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == వ్యాసంలో మూలాలను ఉల్లేఖించడం ఎలా? == వ్యాసంలో మూలాలను ఎలా ఉల్లేఖించాలి, అందులో ఎలాంటి లోపాలు జరుగుతాయి అనే విషయమై సమాచారాన్ని [[సహాయం:మూలాల ఉల్లేఖన పద్ధతులు, లోపాలు]] అనే పేజీలో చూడవచ్చు. ఈ అంశానికి సంబంధించి ఏమైనా సందేహాలుంటే ఇక్కడే, దీనికిందనే రాయండి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 00:01, 30 మే 2026 (UTC) :ధన్యవాదాలండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:34, 30 మే 2026 (UTC) == 4వ ఎడిట థాన్ ముగిసింది == 4వ ఎడిట థాన్ జూన్ 1, తో ముగిసింది. 10మంది వాడుకరులు పాల్గొన్నారు. 1160పైగా వ్యాసాలు తెలుగువికీపీడియాలో చేరాయి. మూల్యాంకనం, పోటీ ఫలితాల ప్రకటన త్వరలోనే జరుగుతుంది. పాల్గొన్న ప్రతివారికి పేరు పేరునా ధన్యవాదాలు. ఈ కార్యక్రమాన్ని సమన్వయం చేసిన కశ్యప్ గారికి, సహాయంతో కూడిన ప్రోత్సాహం అందించిన చదువరిగారికి ప్రత్యేకంగా కృతజ్ఞతలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 11:44, 1 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[హబీబ్ రెహమాన్]], [[హబీబ్ రెహమాన్ (వాస్తుశిల్పి)]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 03:47, 5 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] Thank you for identifying and providing information, I have added the merge template. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 04:56, 5 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[హీనో కుహ్న్]], [[హెయినో గుంథర్ కున్]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 03:59, 5 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] Thank you for identifying and providing the information, I have merged it. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 04:56, 5 జూన్ 2026 (UTC) == Harv, Sfn లాంటి పొట్టి మూలాల్లో no-target లోపాలు == ఇన్‌లైను మూలాలు ఇవ్వడానికి Cite book, Cite web, Cite journal లాంటి పలు CS1 మూసలు, Citatation అనే CS2 మూస వాడడం మామూలే. వీటిని వాడుతూనే మూలాలను ప్రదర్శించే మరొక పద్ధతి పొట్టి మూలాలు. అది ఇవ్వడంలో దొర్లే లోపాల గురించి చెప్పే సహాయకం "వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు" పేజీలో [[వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు#Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు|Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు]] విభాగంలో చూడవచ్చు. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 02:43, 7 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Chaduvari|చదువరి]] గారూ నేను దీనిద్వారా కొన్ని తెలియని సూచనలు తెలుసుకున్నాను. చాలా విపులంగా పూర్తి తెలుగులో రాసినందుకు ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 03:01, 7 జూన్ 2026 (UTC) == ప్రచురించాక మూలాల్లో లోపాలు లేవని నిర్థారించుకోవాలి == * కొత్త పేజీని ప్రచురించాక గానీ, పాత పేజీలో కొత్తగా మూలాలు చేర్చి ప్రచురించినపుడు గానీ మూలాల్లో లోపాలేమీ లేవని నిర్థారించుకోవాలి. లోపాలు ఉంటే ఆ పేజీ, కింది వర్గాల్లోకి చేరుతుంది. ** [[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] - ఖాళీ మూలం ఇవ్వడం, ఒకే మూలాన్ని పదేపదే నిర్వచించడం, "గమనికల"ను పాఠ్యంలో చేర్చి, సంబంధిత ప్రదర్శన మూసను ఇవ్వకపోవడం వలన ఈ లోపాలు ఏర్పడతాయి. ** [[:వర్గం:CS1 errors]] - మూలాల్లో వాడే CS1 మూసల్లో ఇచ్చే పరామితుల విలువలు సరిగా ఇవ్వకపోతే దొర్లే లోపాలు. ఇందులో 50 పైగా రకాల లోపాలు ఉన్నాయి. వీటికి ఒక్కొక్కదానికీ ప్రత్యేకించిన వర్గం ఉంది. అవి -CS1 errors: dates, CS1 errors: unrecognized parameter రూపంలో ఉంటాయి. అవన్నీ ఈ "CS1 errors" వర్గంలో ఉపవర్గాలుగా ఉంటాయి. ** [[:వర్గం:Harv and Sfn no-target errors]] - పొట్టి మూలాలు ఇచ్చి, సంబంధిత పొడుగు మూలాలు ఇవ్వకపోయినా, సరిగా ఇవ్వకపోయినా దొర్లే లోపాలు * పైవి కాకుండా పాఠ్యంతో పాటు మూస పేరును/పరామితి పేరును కూడా అనువదించినపుడు, సాఫ్టువేరుకు ఆ పేర్లు అర్థం కాక, లోపం చూపిస్తుంది. ఆ లోపం ఉన్న పేజీలు [[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] వర్గం లోకే చేరతాయి. ఈ లోపాలున్న పేజీలను ప్రత్యేకించి చూపేందుకు, వేరే వర్గం కూడా ఉంది. {{tl|మూసలను అనువదించారు}} అనే మూసను ఈ పేజీల్లో మానవికంగా చేర్చినపుడు ఆ పేజీ [[:వర్గం:మూలాల మూసలను అనువదించిన పేజీలు]] అనే వర్గం లోకి చేరుతుంది. తద్వారా ఈ లోపాలను గుర్తించవచ్చు. **'''గమనిక''': ఈ లోపం మామూలుగా (డిఫాల్టుగా) కనబడదు. ప్రతీ వాడుకరికీ ప్రత్యేకించిన [[ప్రత్యేక:MyPage/common.css]] అనే పేజీలో కింది లైన్‌ను చేర్చుకుంటే ఈ లోపాలు కనిపిస్తాయి. ఈ పేజీ ప్రస్తుతం ఉనికిలో లేకపోతే, ఈ లైనుతో కొత్తగా సృష్టించుకోవాలి. ఉదాహరణకు [[వాడుకరి:Chaduvari/common.css|ఈ పేజీ]] చూడవచ్చు. డిఫాల్టుగా కనబడే సౌకర్యం భవిష్యత్తులో రావచ్చని భావిస్తున్నారు. ::: {{code|lang=css|.harv-error {display: inline !important;} /* display Module:Footnotes errors */}} * లోపాలను సవరించి, పేజీ పై వర్గాల్లో లేదని నిర్థారించుకోవాలి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 04:29, 7 జూన్ 2026 (UTC) :ప్రతీసారీ ఇవి సమస్య గానే ఉంటాయి, ముఖ్యంగా అనువాద వ్యాసాలలో. విపులంగా తెలియ చేసినందుకు ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 07:43, 7 జూన్ 2026 (UTC) == కర్సరు మాయమౌతోంది! == వికీపీడియాలో పేజీలో దిద్దుబాట్లు చేసేటపుడు, ఎడిట్ పెట్టెలో కర్సరు కాసేపు కనబడకుండా మాయమౌతోంది. ఎడిట్ పెట్టె నుండి బయటికి వస్తే కనబడుతోంది. సమస్యంతా ఎడిట్ పెట్టె లోనే. ఒక ఆరేడు సెకండ్ల తరువాత కనబడుతోంది. చాలా ఎక్కువగా జరుగుతోంది. ఇంకెవరికైనా ఉందా ఈ సమస్య?__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 12:53, 7 జూన్ 2026 (UTC) :మొత్తం మీద నాకు కూడా కాసేపుటికి కానీ కనిపించుటలేదు [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 16:39, 7 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[చక్కెర సీతాఫలం]], [[సీతాఫలం]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 04:38, 8 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] Sir, I've set up templates that need to be merged into two articles. Thanks for letting me know. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 05:48, 8 జూన్ 2026 (UTC) == దాచిన వర్గాలను చూడాలంటే.. == తెవికీ పేజీల్లో మామూలుగా మనకు కనబడే వర్గాలతో పాటు దాచిన వర్గాలు కూడా ఉంటాయని తెలిసిన సంగతే. వాటిని చూడడం పాఠకులకు అవసరం కాకపోయినా, వికీలో దిద్దుబాట్లు చేసే వాడుకరులకు అవసరం. పేజీలో కొన్ని లోపాలు ఉన్నపుడు సాఫ్టువేరు ఆటోమాటిగ్గా వాటిని కొన్ని వర్గాల్లోకి చేరుస్తుంది. అవి దాచిన వర్గాల్లో ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, పొట్టి మూలాలలో లోపాలు ఉన్న పేజీలను [[:వర్గం:Harv and Sfn no-target errors|Harv and Sfn no-target errors]] అనే వర్గం లోకి చేరుస్తుంది. వాటిని చూడాలంటే మన అభిరుచుల్లో, [[ప్రత్యేక:అభిరుచులు#mw-prefsection-rendering|రూపురేఖలు]] ట్యాబులో ఉండే "{{int:Tog-showhiddencats}}" అనే అంశాన్ని ఎంచుకోవాలి (టిక్కు పెట్టుకోవాలి). అపుడు దాచిన వర్గాలన్నీ కనిపిస్తాయి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:28, 8 జూన్ 2026 (UTC) == "ఇటీవలి మార్పులు"లో ఒక విశేషం == మీ అభిరుచుల్లో [[ప్రత్యేక:అభిరుచులు#mw-prefsection-rendering|రూపురేఖలు]] ట్యాబులో, "{{int:Checkuser-userinfocard-enable-preference-description/te}}" అనే అంశాన్ని ఎంచుకుంటే, "ఇటీవలి మార్పులు"లో ఒక కొత్త విశేషం కనిపిస్తుంది. ఈసరికే దీన్ని వాడి ఉంటే సరి, లేదంటే...__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:17, 10 జూన్ 2026 (UTC) :అవును ,నేనూ ఇప్పుడే ఎనేబుల్ చేసుకున్నాను. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:35, 10 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[పసలపూడి వీరబాబు]], [[విరుమాన్]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 14:13, 12 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] The first of these two is a Telugu movie, the second is a Tamil movie, two different articles, thank you [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 14:48, 12 జూన్ 2026 (UTC) == మంచి వ్యాసాల వికీప్రాజెక్టు == వ్యాసాల్లోని నాణ్యత పెంచి, మంచి వ్యాసాలుగా మలచేందుకు [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/మంచి వ్యాసాల ఫ్యాక్టరీ]] అనే వికీప్రాజెక్టు మొదలుపెట్టాను. ఆసక్తి ఉన్నవారు చేరండి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:13, 18 జూన్ 2026 (UTC) :ప్రతిపాదన బావుంది . తుది గడువు లేకపోవడం ఇంకా బావుంది. పాల్గొంటాను. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 09:32, 18 జూన్ 2026 (UTC) == తొలగించేందుకు ప్రతిపాదించిన పేజీలు == కింది పేజీలను తొలగించడానికి ప్రతిపాదిస్తూ ఆ పేజీల్లో మూసలు పెట్టారు. కానీ, తొలగింపు చర్చ పేజీని తెరవలేదు. అంచేత చర్చ ఏమీ జరగలేదు. ఈ పేజీలను పరిశీలించి, వాటి చర్చ పేజీల్లో గానీ, లేదా తొలగింపు చర్చ పేజీని సృష్టించి అక్కడ గానీ.. అభిప్రాయాలు చెబితే, నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చు. * [[బర్డ్ ఫౌండేషన్]] (ఇదే కంటెంట్ [[ఐబిసిఎఫ్]] లో ఉంది, ఎన్వికీ లో తొలగింపుకు ప్రతిపాదించారు. మెరుగు పరచడానికి అనుమతి అడగాలి) * [[జన్మ సిద్దాంతం]] * [[గ్రహస్థితి]] * [[గోచారము]] * [[ఐబిసిఎఫ్]] (ఇదే కంటెంట్ [[బర్డ్ ఫౌండేషన్]] లో ఉంది) * [[లక్ష్మీ నారాయణ మహరాణా]] (నేను మెరుగు పరుస్తాను) * [[సామ్ (సంగీతకారుడు)]] (నేను మెరుగు పరుస్తాను) * [[రాశులు-అధిపతులు]] __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 16:28, 21 జూన్ 2026 (UTC) :::మెరుగు పరుస్తాను అనే వాడుకరులు ప్రక్కన సంతకం చేయండి.➤ <span style="white-space:nowrap;text-shadow:white 0em 0em 0.8em,#FF5800 -0.8em -0.8em 0.9em,#00FF00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#00FF00"><span style="color:blue"> [[User:K.Venkataramana|కె.వెంకటరమణ]] ❋ [[User talk:K.Venkataramana|చర్చ]]</span></span> 15:09, 25 జూన్ 2026 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|చర్చ]])</bdi> 17:11, 23 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 20:33, 23 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-25_Wikipedias&oldid=30721311 --> == if possible rename [[అందగాడు (అయోమయనివృత్తి)]] to [[అందగాడు (సినిమా)]] == dismb is list of films only, thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 10:27, 24 జూన్ 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:30, 25 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> 11b53i70iw71gj6f2ipnc86z4c3a341 4890976 4890975 2026-06-25T15:09:51Z K.Venkataramana 27319 /* తొలగించేందుకు ప్రతిపాదించిన పేజీలు */ 4890976 wikitext text/x-wiki {{అడ్డదారి|[[WP:VP]]}} {{రచ్చబండ}} {{కొత్త విభాగము | వ్యాఖ్య=కొత్త చర్చ ప్రారంభించండి}} {{Archives|auto=yes}} {{మొదటిపేజీ_నిర్వహణస్థితి}} {{సహకారం_స్థితి}} == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == ఉరుకుల పరుగుల ఉర్దూ వికీపీడియా == ఉర్దూ వికీపీడియా పరుగెత్తుతోంది. మార్చి 1 న 2,40,000 వ్యాసాలుండగా ఇవ్వాళ అది 4,42,000 దాటింది. మూడు నెల్లలు ఇంకా నిండలేదు, లక్షా 80 వేల కొత్త వ్యాసాలు వచ్చాయి. వ్యాసాల సంఖ్య పరంగా ఈ 3 నెలల్లో 50 వ స్థానం నుండి 34 వ స్థానానికి ఎగబాకింది. ఏప్రిల్లో 97457, మేలో 94834 వ్యాసాలు రాసారు. 2026 లో మొత్తం దాదాపు 2,06,000 వ్యాసాలొచ్చాయి. వీటిలో ఎక్కువ వ్యాసాలు బాట్లు రాసినవే - ఒక బాటు 86,933 వ్యాసాలు రాయగా, మరోటి 86,015 రాసింది. ఒక వాడుకరి 20,000 రాసారు. అయితే - ఇవన్నీ చాలావరకూ చిన్నచిన్న వ్యాసాలే. 2026 లో వచ్చిన 2 లక్షల 6 వేల వ్యాసాల సగటు పరిమాణం 1974 బైట్లు. ఆ వికీలో ఉన్న మొత్తం వ్యాసాలు 4,42,000. సగటున ఒక్కో కంటెంటు పేజీలో ఉన్న పదాల సంఖ్య 208. పోలిక కోసం చూస్తే - తెలుగులో ఇది 502.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 10:00, 22 మే 2026 (UTC) :అంత వేగంగా సృష్టించారంటే దాని నాణ్యత ఏ మాత్రం ఉంటుందో మరి. ఈ ఏఐ యుగంలో ఎవరైనా అలా సృష్టించేస్తున్నారు. మనం వేగమే కాకుండా, నాణ్యత, భాషా సొగసు లాంటి వాటిమీద దృష్టి పెడితే బాగుంటుందని నా అభిప్రాయం. [[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]] [[వాడుకరి చర్చ:రవిచంద్ర|(చర్చ)]] 10:08, 22 మే 2026 (UTC) ::రెండిటిని సమతుల్యంగా ఉండేటట్లు ప్రాజెక్టులు నిర్వహించాలని నా అభిప్రాయం [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 11:45, 22 మే 2026 (UTC) == duplicates [[నీతో (సినిమా)]], [[నీతో (2022 సినిమా)]] == duplicates [[నీతో (సినిమా)]], [[నీతో (2022 సినిమా)]] [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 09:39, 24 మే 2026 (UTC) ::[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] గారూ [[నీతో (2022 సినిమా)]] వ్యాసంలో విలీనం మూస చేర్చబడినది. ఆ వ్యాసాన్ని అంతకు పూర్వం సృష్టించిన [[నీతో (సినిమా)]] లో విలీనం చేయడం జరుగుతుంది. ఈ విలీన విషయాన్ని గుర్తించినందుకు ధన్యవాదాలు.➤ <span style="white-space:nowrap;text-shadow:white 0em 0em 0.8em,#FF5800 -0.8em -0.8em 0.9em,#00FF00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#00FF00"><span style="color:blue"> [[User:K.Venkataramana|కె.వెంకటరమణ]] ❋ [[User talk:K.Venkataramana|చర్చ]]</span></span> 10:12, 24 మే 2026 (UTC) == duplicates [[వేపాడ సుబ్బారావు]] [[కంచరపాలెం రాజు]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 16:39, 24 మే 2026 (UTC) কল্কি గారూ [[వేపాడ సుబ్బారావు]] వ్యాసంలో విలీనం మూస చేర్చబడినది. ఆ వ్యాసాన్ని అంతకు పూర్వం సృష్టించిన [[కంచరపాలెం రాజు]] లో విలీనం చేయడం జరుగుతుంది. ఈ విలీన విషయాన్ని గుర్తించినందుకు ధన్యవాదాలు.[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 17:24, 24 మే 2026 (UTC) == duplicates [[అన్నదా శంకర్ రాయ్]], [[ఆనంద శంకర్ రే]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 05:47, 25 మే 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] గారూ [[ఆనంద శంకర్ రే]] వ్యాసంలో విలీనం మూస చేర్చబడినది. ఆ వ్యాసాన్ని అంతకు పూర్వం సృష్టించిన [[అన్నదా శంకర్ రాయ్]] లో విలీనం చేయడం జరుగుతుంది. ఈ విలీన విషయాన్ని గుర్తించినందుకు ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:15, 25 మే 2026 (UTC) == మూలాల అనువాదం == వ్యాసపాఠ్యంతో పాటు మూలాలను కూడా అనువదించిన సందర్భాలు కనిపించాయి. మూలంలో వాడే మూసలు కొన్ని ఉన్నాయి - Cite book, Cite journal, Harvp ఇలాంటివి. ఇవి మూస పేర్లు. వాటిని అలాగే, ఇంగ్లీషు లోనే వాడాలి. వీటిని తెలుగు లోకి అనువదించడం/లిప్యంతరీకరణ చెయ్యకూడదు. ఇవే కాదు, ఏ మూసనూ చెయ్యకూడదు. అలాగే ఈ మూసల్లో అనేక పరామితులు ఉంటాయి - {{para|first}}, {{para|author}}, {{para|access-date}}, {{para|editor}},.. వగైరా. వీటిని కూడా అనువదించకూడదు. కొన్ని పేజీల్లో వీటిని అనువదించారు. ఉదాహరణకు, Cite book కు "సైట్ బుక్" అని, "సైట్ పుస్తకం" అని, "ఉల్లేఖన పుస్తకం", "ఉదయించిన పుస్తకం", "ఉదహరించిన పుస్తకం" ఇలా రకరకాలు అనువాదాలున్నాయి. పరామితుల్లో "రచయిత-లింక్", "యాక్సెస్-డేట్", "తేదీ", "సంవత్సరం" - లాంటి అనువాదాలున్నాయి. dead link ను చనిపోయిన అని అనువదించింది. వీటి కారణంగా మూలాల్లో అనేక దోషాలు ఏర్పడి, ఆ పేజీలు "మూలాల లోపాలున్న పేజీలు", "CS1 errors:.." లాంటి వర్గాల్లోకి ఆటోమాటిగ్గా చేరిపోయాయి. [[న్యూజీలాండ్]] అనే పేజీలో ఇలాంటి అనువాదాలను సవరించాను (ఆ పేజీలో చెయ్యాల్సింది ఇంకా ఉంది). వెతుకులాటలో చూస్తే, కింది పేజీల్లో కూడా ఇలాంటి దోషాలు ఉన్నట్లు తెలిసింది. ఇంకా ఎన్ని పేజీల్లో ఉన్నాయో తెలీదు. {{hlist| * [[బిల్ క్లింటన్]] * [[ఫ్లోరెన్స్ నైటింగేల్]] * [[రోమన్ సామ్రాజ్యం]] * [[వ్లాదిమిర్ పుతిన్]] * [[రిచర్డ్ నిక్సన్]] * [[హెర్డు ఐలాండ్&మెక్‌డొనాల్డ్ దీవులు]] * [[నార్ఫోక్ దీవులు]] * [[డ్వైట్ డి. ఐసెన్‌హోవర్]] * [[యులిస్సెస్ ఎస్. గ్రాంటు]] * [[విలియమ్ హెన్రీ హారిసన్]] * [[రష్యన్ సామ్రాజ్యం]] * [[ఆస్ట్రియా సామ్రాజ్యం]] * [[న్యూ గినియా]] * [[జేమ్స్ మన్రో]] * [[ఫ్రాంక్లిన్ పియర్స్]] * [[హ్యారీ ఎస్. ట్రూమన్]] * [[రెండవ మెక్సికన్ సామ్రాజ్యం]] * [[స్పానిష్ సామ్రాజ్యం]] * [[ఫ్రెంచి అల్జీరియా]] * [[మొదటి ఫ్రెంచి సామ్రాజ్యం]] }} "రోమన్ సామ్రాజ్యం" పేజీలో మూలాల్లోని మూసలకు చేసిన అనువాదాలు 340 పైచిలుకు ఉన్నాయి. మొత్తం ఉన్న మూలాలు 550 పైచిలుకు. === ఎందుకు ఇలా జరిగింది? === ఇంగ్లీషు వ్యాసం లోని '''సోర్సుటెక్స్టు'''ను గూగుల్ ట్రాన్స్‌లేట్ సైటుకు ఇస్తే, బహుశా ఇలాగే అనువదిస్తుంది. యంత్రాన్ని వాడి అనువాదాలు చేసేటపుడు, సోర్సు టెక్స్టును కాకుండా (అంటే పేజీని సోర్స్ ఎడిట్ మోడ్‌లో తెరిచి, ఎడిటరు నుండి కాపీ చేసుకోవడం), విజువల్ ఎడిటరు నుండి కాపీచేసుకుని అనువదించినా, రెండర్డ్ టెక్స్టును (అంటే పాఠకుడికి కనబడే పాఠ్యం) అనువదించినా ఇలాంటివి జరగవు. అయితే ఈ పద్ధతుల్లో మూలాలు, లింకులూ రావు. అంచేత సోర్సుకోడును అనువదిస్తూ ఉండి ఉంటారు (కానీ, సోర్సుకోడు అనువాదంలో బోలెడన్ని ఎర్రలింకులు వచ్చేస్తాయి) === ఇకపై ఏం చెయ్యాలి? === దీనికి ఒక చక్కటి, సులువైన, తెలివైన, విలువైన పరిష్కారం వేసే ఉంది. అదే అనువాద పరికరం! అదే అనువాదం చేస్తుంది. అదే వికీలింకులను చేరుస్తుంది. మూలాలు, మూసలు, వర్గాలూ.. వగైరాలను అదే చేర్చేస్తుంది. ఈ మూసలను అనువదించడాలు, పరామితులను అనువదించడాలూ అది చెయ్యదు (వేరే తప్పులు చేస్తుంది. :-) మనం చెయ్యాల్సిందల్లా ఆ తప్పులను సవరించడం -"మరియు" లను ఏరెయ్యడం, భాషను సహజమైన తెలుగు లాగా మార్చడం, వగైరా!) === ఇపుడేం చెయ్యాలి === సవరించాలి. "మూలాల లోపాలున్న పేజీలు", "CS1 errors:.." లాంటి వర్గాలు పోయే దాకా సవరణలు చెయ్యాలి. అనువాదాల స్థానే, ఇంగ్లీషులో ఉండే ఒరిజినల్ పేర్లను పెట్టాలి. ;వినతి :వాడుకరులు తమతమ వీలును బట్టి పై పేజీల్లోని దోషాలను సవరించవలసినదిగా వినతి. ;గమనిక :ఈ పనికి కాస్త సమయం పట్టే అవకాశం ఉంది. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 00:14, 27 మే 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == వ్యాసంలో మూలాలను ఉల్లేఖించడం ఎలా? == వ్యాసంలో మూలాలను ఎలా ఉల్లేఖించాలి, అందులో ఎలాంటి లోపాలు జరుగుతాయి అనే విషయమై సమాచారాన్ని [[సహాయం:మూలాల ఉల్లేఖన పద్ధతులు, లోపాలు]] అనే పేజీలో చూడవచ్చు. ఈ అంశానికి సంబంధించి ఏమైనా సందేహాలుంటే ఇక్కడే, దీనికిందనే రాయండి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 00:01, 30 మే 2026 (UTC) :ధన్యవాదాలండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:34, 30 మే 2026 (UTC) == 4వ ఎడిట థాన్ ముగిసింది == 4వ ఎడిట థాన్ జూన్ 1, తో ముగిసింది. 10మంది వాడుకరులు పాల్గొన్నారు. 1160పైగా వ్యాసాలు తెలుగువికీపీడియాలో చేరాయి. మూల్యాంకనం, పోటీ ఫలితాల ప్రకటన త్వరలోనే జరుగుతుంది. పాల్గొన్న ప్రతివారికి పేరు పేరునా ధన్యవాదాలు. ఈ కార్యక్రమాన్ని సమన్వయం చేసిన కశ్యప్ గారికి, సహాయంతో కూడిన ప్రోత్సాహం అందించిన చదువరిగారికి ప్రత్యేకంగా కృతజ్ఞతలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 11:44, 1 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[హబీబ్ రెహమాన్]], [[హబీబ్ రెహమాన్ (వాస్తుశిల్పి)]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 03:47, 5 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] Thank you for identifying and providing information, I have added the merge template. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 04:56, 5 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[హీనో కుహ్న్]], [[హెయినో గుంథర్ కున్]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 03:59, 5 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] Thank you for identifying and providing the information, I have merged it. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 04:56, 5 జూన్ 2026 (UTC) == Harv, Sfn లాంటి పొట్టి మూలాల్లో no-target లోపాలు == ఇన్‌లైను మూలాలు ఇవ్వడానికి Cite book, Cite web, Cite journal లాంటి పలు CS1 మూసలు, Citatation అనే CS2 మూస వాడడం మామూలే. వీటిని వాడుతూనే మూలాలను ప్రదర్శించే మరొక పద్ధతి పొట్టి మూలాలు. అది ఇవ్వడంలో దొర్లే లోపాల గురించి చెప్పే సహాయకం "వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు" పేజీలో [[వికీపీడియా:వాడుకరులకు సూచనలు#Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు|Harv, Sfn మూలాల్లో no-target లోపాలు]] విభాగంలో చూడవచ్చు. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 02:43, 7 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:Chaduvari|చదువరి]] గారూ నేను దీనిద్వారా కొన్ని తెలియని సూచనలు తెలుసుకున్నాను. చాలా విపులంగా పూర్తి తెలుగులో రాసినందుకు ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 03:01, 7 జూన్ 2026 (UTC) == ప్రచురించాక మూలాల్లో లోపాలు లేవని నిర్థారించుకోవాలి == * కొత్త పేజీని ప్రచురించాక గానీ, పాత పేజీలో కొత్తగా మూలాలు చేర్చి ప్రచురించినపుడు గానీ మూలాల్లో లోపాలేమీ లేవని నిర్థారించుకోవాలి. లోపాలు ఉంటే ఆ పేజీ, కింది వర్గాల్లోకి చేరుతుంది. ** [[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] - ఖాళీ మూలం ఇవ్వడం, ఒకే మూలాన్ని పదేపదే నిర్వచించడం, "గమనికల"ను పాఠ్యంలో చేర్చి, సంబంధిత ప్రదర్శన మూసను ఇవ్వకపోవడం వలన ఈ లోపాలు ఏర్పడతాయి. ** [[:వర్గం:CS1 errors]] - మూలాల్లో వాడే CS1 మూసల్లో ఇచ్చే పరామితుల విలువలు సరిగా ఇవ్వకపోతే దొర్లే లోపాలు. ఇందులో 50 పైగా రకాల లోపాలు ఉన్నాయి. వీటికి ఒక్కొక్కదానికీ ప్రత్యేకించిన వర్గం ఉంది. అవి -CS1 errors: dates, CS1 errors: unrecognized parameter రూపంలో ఉంటాయి. అవన్నీ ఈ "CS1 errors" వర్గంలో ఉపవర్గాలుగా ఉంటాయి. ** [[:వర్గం:Harv and Sfn no-target errors]] - పొట్టి మూలాలు ఇచ్చి, సంబంధిత పొడుగు మూలాలు ఇవ్వకపోయినా, సరిగా ఇవ్వకపోయినా దొర్లే లోపాలు * పైవి కాకుండా పాఠ్యంతో పాటు మూస పేరును/పరామితి పేరును కూడా అనువదించినపుడు, సాఫ్టువేరుకు ఆ పేర్లు అర్థం కాక, లోపం చూపిస్తుంది. ఆ లోపం ఉన్న పేజీలు [[:వర్గం:మూలాల లోపాలున్న పేజీలు]] వర్గం లోకే చేరతాయి. ఈ లోపాలున్న పేజీలను ప్రత్యేకించి చూపేందుకు, వేరే వర్గం కూడా ఉంది. {{tl|మూసలను అనువదించారు}} అనే మూసను ఈ పేజీల్లో మానవికంగా చేర్చినపుడు ఆ పేజీ [[:వర్గం:మూలాల మూసలను అనువదించిన పేజీలు]] అనే వర్గం లోకి చేరుతుంది. తద్వారా ఈ లోపాలను గుర్తించవచ్చు. **'''గమనిక''': ఈ లోపం మామూలుగా (డిఫాల్టుగా) కనబడదు. ప్రతీ వాడుకరికీ ప్రత్యేకించిన [[ప్రత్యేక:MyPage/common.css]] అనే పేజీలో కింది లైన్‌ను చేర్చుకుంటే ఈ లోపాలు కనిపిస్తాయి. ఈ పేజీ ప్రస్తుతం ఉనికిలో లేకపోతే, ఈ లైనుతో కొత్తగా సృష్టించుకోవాలి. ఉదాహరణకు [[వాడుకరి:Chaduvari/common.css|ఈ పేజీ]] చూడవచ్చు. డిఫాల్టుగా కనబడే సౌకర్యం భవిష్యత్తులో రావచ్చని భావిస్తున్నారు. ::: {{code|lang=css|.harv-error {display: inline !important;} /* display Module:Footnotes errors */}} * లోపాలను సవరించి, పేజీ పై వర్గాల్లో లేదని నిర్థారించుకోవాలి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 04:29, 7 జూన్ 2026 (UTC) :ప్రతీసారీ ఇవి సమస్య గానే ఉంటాయి, ముఖ్యంగా అనువాద వ్యాసాలలో. విపులంగా తెలియ చేసినందుకు ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 07:43, 7 జూన్ 2026 (UTC) == కర్సరు మాయమౌతోంది! == వికీపీడియాలో పేజీలో దిద్దుబాట్లు చేసేటపుడు, ఎడిట్ పెట్టెలో కర్సరు కాసేపు కనబడకుండా మాయమౌతోంది. ఎడిట్ పెట్టె నుండి బయటికి వస్తే కనబడుతోంది. సమస్యంతా ఎడిట్ పెట్టె లోనే. ఒక ఆరేడు సెకండ్ల తరువాత కనబడుతోంది. చాలా ఎక్కువగా జరుగుతోంది. ఇంకెవరికైనా ఉందా ఈ సమస్య?__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 12:53, 7 జూన్ 2026 (UTC) :మొత్తం మీద నాకు కూడా కాసేపుటికి కానీ కనిపించుటలేదు [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 16:39, 7 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[చక్కెర సీతాఫలం]], [[సీతాఫలం]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 04:38, 8 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] Sir, I've set up templates that need to be merged into two articles. Thanks for letting me know. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 05:48, 8 జూన్ 2026 (UTC) == దాచిన వర్గాలను చూడాలంటే.. == తెవికీ పేజీల్లో మామూలుగా మనకు కనబడే వర్గాలతో పాటు దాచిన వర్గాలు కూడా ఉంటాయని తెలిసిన సంగతే. వాటిని చూడడం పాఠకులకు అవసరం కాకపోయినా, వికీలో దిద్దుబాట్లు చేసే వాడుకరులకు అవసరం. పేజీలో కొన్ని లోపాలు ఉన్నపుడు సాఫ్టువేరు ఆటోమాటిగ్గా వాటిని కొన్ని వర్గాల్లోకి చేరుస్తుంది. అవి దాచిన వర్గాల్లో ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, పొట్టి మూలాలలో లోపాలు ఉన్న పేజీలను [[:వర్గం:Harv and Sfn no-target errors|Harv and Sfn no-target errors]] అనే వర్గం లోకి చేరుస్తుంది. వాటిని చూడాలంటే మన అభిరుచుల్లో, [[ప్రత్యేక:అభిరుచులు#mw-prefsection-rendering|రూపురేఖలు]] ట్యాబులో ఉండే "{{int:Tog-showhiddencats}}" అనే అంశాన్ని ఎంచుకోవాలి (టిక్కు పెట్టుకోవాలి). అపుడు దాచిన వర్గాలన్నీ కనిపిస్తాయి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:28, 8 జూన్ 2026 (UTC) == "ఇటీవలి మార్పులు"లో ఒక విశేషం == మీ అభిరుచుల్లో [[ప్రత్యేక:అభిరుచులు#mw-prefsection-rendering|రూపురేఖలు]] ట్యాబులో, "{{int:Checkuser-userinfocard-enable-preference-description/te}}" అనే అంశాన్ని ఎంచుకుంటే, "ఇటీవలి మార్పులు"లో ఒక కొత్త విశేషం కనిపిస్తుంది. ఈసరికే దీన్ని వాడి ఉంటే సరి, లేదంటే...__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:17, 10 జూన్ 2026 (UTC) :అవును ,నేనూ ఇప్పుడే ఎనేబుల్ చేసుకున్నాను. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:35, 10 జూన్ 2026 (UTC) == duplicates [[పసలపూడి వీరబాబు]], [[విరుమాన్]] == thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 14:13, 12 జూన్ 2026 (UTC) :@[[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] The first of these two is a Telugu movie, the second is a Tamil movie, two different articles, thank you [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 14:48, 12 జూన్ 2026 (UTC) == మంచి వ్యాసాల వికీప్రాజెక్టు == వ్యాసాల్లోని నాణ్యత పెంచి, మంచి వ్యాసాలుగా మలచేందుకు [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/మంచి వ్యాసాల ఫ్యాక్టరీ]] అనే వికీప్రాజెక్టు మొదలుపెట్టాను. ఆసక్తి ఉన్నవారు చేరండి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:13, 18 జూన్ 2026 (UTC) :ప్రతిపాదన బావుంది . తుది గడువు లేకపోవడం ఇంకా బావుంది. పాల్గొంటాను. [[వాడుకరి:Vjsuseela|V.J.Suseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 09:32, 18 జూన్ 2026 (UTC) == తొలగించేందుకు ప్రతిపాదించిన పేజీలు == కింది పేజీలను తొలగించడానికి ప్రతిపాదిస్తూ ఆ పేజీల్లో మూసలు పెట్టారు. కానీ, తొలగింపు చర్చ పేజీని తెరవలేదు. అంచేత చర్చ ఏమీ జరగలేదు. ఈ పేజీలను పరిశీలించి, వాటి చర్చ పేజీల్లో గానీ, లేదా తొలగింపు చర్చ పేజీని సృష్టించి అక్కడ గానీ.. అభిప్రాయాలు చెబితే, నిర్ణయాలు తీసుకోవచ్చు. * [[బర్డ్ ఫౌండేషన్]] (ఇదే కంటెంట్ [[ఐబిసిఎఫ్]] లో ఉంది, ఎన్వికీ లో తొలగింపుకు ప్రతిపాదించారు. మెరుగు పరచడానికి అనుమతి అడగాలి) * [[జన్మ సిద్దాంతం]] * [[గ్రహస్థితి]] * [[గోచారము]] * [[ఐబిసిఎఫ్]] (ఇదే కంటెంట్ [[బర్డ్ ఫౌండేషన్]] లో ఉంది) * [[లక్ష్మీ నారాయణ మహరాణా]] (నేను మెరుగు పరుస్తాను) * [[సామ్ (సంగీతకారుడు)]] (నేను మెరుగు పరుస్తాను) * [[రాశులు-అధిపతులు]] __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 16:28, 21 జూన్ 2026 (UTC) :::మెరుగు పరుస్తాను అనే వాడుకరులు ప్రక్కన సంతకం చేయండి. ఆ వ్యాస తొలగింపు చర్చలో కూడా పాల్గొని ఆ విషయాన్ని తెలియజేయండి.➤ <span style="white-space:nowrap;text-shadow:white 0em 0em 0.8em,#FF5800 -0.8em -0.8em 0.9em,#00FF00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#00FF00"><span style="color:blue"> [[User:K.Venkataramana|కె.వెంకటరమణ]] ❋ [[User talk:K.Venkataramana|చర్చ]]</span></span> 15:09, 25 జూన్ 2026 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|చర్చ]])</bdi> 17:11, 23 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 20:33, 23 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-06-25_Wikipedias&oldid=30721311 --> == if possible rename [[అందగాడు (అయోమయనివృత్తి)]] to [[అందగాడు (సినిమా)]] == dismb is list of films only, thnx [[వాడుకరి:কল্কি|কল্কি]] ([[వాడుకరి చర్చ:কল্কি|చర్చ]]) 10:27, 24 జూన్ 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:30, 25 జూన్ 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> q82ukd51h99b82yirdxsh7lyeizd1su 0 92944 4890974 4816510 2026-06-25T15:03:54Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890974 wikitext text/x-wiki కందిరీగ 2011.న విడుదల.రామ్ పోతినేని నటించిన తెలుగు చిత్రం.( అయోమయ నివృత్తి కొరకు చూడండి){{విస్తరణ}}{{Taxobox | name = Wasp | image = Aleiodes indiscretus wasp parasitizing gypsy moth caterpillar.jpg | image_width = 220px | image_caption = ''[[Aleiodes indiscretus]]'' [[parasitizing]] a [[gypsy moth]] caterpillar | regnum = [[ఏనిమేలియా]] | phylum = [[ఆర్థ్రోపోడా]] | classis = [[ఇన్సెక్టా]] | ordo = [[Hymenoptera]] | subdivision_ranks = Suborder | subdivision = [[Apocrita]]<br /> See text for explanation. }} '''కందిరీగలు'''<ref>Wasp:కంది రీగలు, పారిభాషిక పదకోశం-జంతుశాస్త్రం, తెలుగు అకాడమీ.138 పేజీ.</ref> హైమెనోప్టెరా క్రమంలో ఎపోక్రిటా ఉపక్రమానికి చెందిన ఎగిరే [[కీటకాలు]] జాతికి చెందుతాయి. కందిరీగ గూడును [[ఆంగ్ల భాష|ఆంగ్లం]]లో Wasp nest అంటారు.కందిరీగలు చాలా రకాలు ఉన్నాయి. కొన్ని రకాల [[కందిరీగలు]], తేనెటీగలు నిర్మించనట్లుగా కలిసికట్టుగా తేనెటీగలగూడు ఆకారంలోనే [[షడ్భుజి]] ఆకారంలోనే [[గూడు]]ను నిర్మించుకుంటాయి. మరికొన్ని కందిరీగలు ఒంటరిగా [[మట్టి]]తో గూడును నిర్మించుకుంటాయి. మరికొన్ని కందిరీగలు [[కర్ర]]ను లేదా [[చెక్క]]ను తొలచి [[గూడు]]ను నిర్మించుకుంటాయి. ఈ గూడులలో కందిరీగలు నివసిస్తూ తమ సంతానాన్ని అభివృద్ధి పరచుకుంటాయి. కందిరీగలు ఈ గూడులలో గ్రుడ్లను పెట్టి ఆ గూడులను మూసివేస్తాయి. ఆ [[గుడ్లు]] కాల క్రమంలో పెరిగి లార్వాలుగా మారి చివరకు కందిరీగలుగా మారి ఎగిరి పోతాయి. ==చిత్రమాల== <gallery> దస్త్రం:Kamdiriga gudu one.jpg|మట్టితొ కట్టిన కందిరీగ గూడు దస్త్రం:Wasp nest (YS) (1).JPG|కందిరీగల గూడు File:కందిరీగ.JPG|కందిరీగ </gallery> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==బయటి లింకులు== * [https://web.archive.org/web/20090401081046/http://pollinator.com/beneficials/trypaxylon_politum.htm A pictorial life cycle of organ pipe wasps] * [http://research.amnh.org/entomology/social_insects/training/hymintro.html Phylogeny of the order Hymenoptera] contrasting the groups discussed in this article * [http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000033.htm Medline Encyclopedia] [[National Institutes of Health|N.I.H.]] - Insect bites and stings, and a section regarding how to prevent them (prevention) * [http://www.waspweb.org/Megalyroidea/Megalyridae/index.htm Waspweb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220421190129/http://www.waspweb.org/Megalyroidea/Megalyridae/index.htm |date=2022-04-21 }} * [http://venkatbrao.wordpress.com/2012/02/09/ అన్వీక్షణం బ్లాగ్ లో కందిరీగ తడి మట్టితో గూడు కట్టుకునే చిత్రాలు] [[వర్గం:కీటకాలు]] [[ko:말벌상과]] [[nl:Wespen]] [[pl:Osa]] 0ov4dlqwfosqv0smkzxsp15mllhhaox 0 93330 4891053 4886827 2026-06-26T03:59:07Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891053 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country | native_name = ''Republika Hrvatska'' | conventional_long_name = క్రోయేషియా గణరాజ్యము | common_name = క్రోయేషియా | image_flag = Flag_of_Croatia.svg | image_coat = Coat of arms of Croatia.svg | image_map = Europe_location_CRO.png | map_caption = {{map caption |region=Europe |legend=European location legend en.png}} | national_anthem = ''[[:en:Lijepa naša domovino]]''<small><br />''Our beautiful homeland''</small> [[File:Lijepa nasa domovino instrumental.ogg|center]] | official_languages = Croatian{{smallsup|1}} | capital = జగ్రెబ్ | latd = 45 | latm = 48 | latNS = N | longd = 16 | longm = 0 | longEW = E | largest_city = capital | government_type = పార్లమెంటరీ రిపబ్లిక్కు | leader_title1 = అధ్యక్షుడు | leader_name1 = Zoran Milanović | leader_title2 = ప్రధానమంత్రి | leader_name2 = Andrej Plenković | leader_title3 = Speaker of the Parliament | leader_name3 = Gordan Jandroković | established_event1 = స్థాపన | established_date1 = {{nowrap|First half of 7th century}} | established_event2 = Medieval duchy | established_date2 = 852 March 4 | established_event3 = Recognized by the Pope | established_date3 = 879 May 21 | established_event4 = Elevated to kingdom | established_date4 = 925 | established_event5 = Union with Hungary] | established_date5 = 1102 | established_event6 = {{nowrap|Joined Croatia in the Habsburg Empire}} | established_date6 = 1527 జనవరి 1 | established_event7 = Independence from [[:en:Austria-Hungary|Austria-Hungary]] | established_date7 = <br />1918 October 29 | established_event8 = Joined [[యుగోస్లేవియా]] (co-founder) | established_date8 = <br />1918 December 1 | established_event9 = Declared independence | established_date9 = 1991 జూన్ 25 | area_rank = 126వది | area_magnitude = 1_E10 | area_km2 = 56,542 <!--56,414 land, 128 water and 33,200 sea--> | area_sq_mi = 21,831 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 0.2 | population_estimate = 4,491,543<ref name=CIA_factbook>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html |title=CIA World Factbook: Croatia |website=Central Intelligence Agency, United States |date=2009-02-24 |access-date=2009-02-25 |archive-date=2020-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515110629/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hr.html |url-status=dead}}</ref> | population_estimate_year = 2008 | population_estimate_rank = 114వది | population_census = 4,337,460 | population_census_year = 2001 | population_density_km2 = 81 | population_density_sq_mi = 208 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 115వది | GDP_PPP_year = 2008 | GDP_PPP = $73.087 బిలియన్లు<ref name=imf2>{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=960&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=42&pr.y=5 |title=Croatia|publisher=International Monetary Fund|access-date=2008-10-09}}</ref> | GDP_PPP_per_capita = $16,474<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 51st | GDP_nominal_year = 2008 | GDP_nominal = $63.948 billion<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita = $14,414<ref name=imf2/> | Gini = 29 | Gini_year = 2005 | Gini_category = <span style="color:#090;">low</span> | HDI_year = 2006 | HDI = {{increase}} 0.862 | HDI_rank = 45th | HDI_category = <span style="color:#090;">high</span> | currency = కునా | currency_code = HRK | time_zone = CET | utc_offset = +1 | time_zone_DST = CEST | utc_offset_DST = +2 | demonym = క్రోట్/Croats<br />Croatian/Croatians | drives_on = కుడి | cctld = .hr | calling_code = 385 | ISO_3166-1_alpha2 = HR | ISO_3166-1_alpha3 = CRO | ISO_3166-1_num = | vehicle_code = HR | alt_sport_code = CRO | aircraft_code = 9A | footnote1 = Also Italian in Istria and languages of other national minorities (Serbian, Hungarian language, Czech language, Slovak, etc.) in residential municipalities of the national minorities. }} [[దస్త్రం:Oton Ivekovic, Krunidba kralja Tomislava.jpg|right|290px|thumb|Coronation of king Tomislav (modern painting by [[:en:Oton Iveković]]) ]] '''క్రోయేషియా''' (క్రోయేషియా భాష: '''Hrvatska'''), అధికారిక నామం '''క్రోయేషియా గణరాజ్యము''' (క్రోయేషియా భాష: '''Republika Hrvatska'''). మధ్య [[ఐరోపా]] లోని ఒక గణరాజ్యముగా ఉంది. ఇది బాల్కన్ దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. రాజధాని (పెద్దనగరం) జగ్రెబ్.పాలన విభాగాల నిర్వహణ కొరకు దేశం 20 కౌంటీలుగా విభజించబడింది. దేశ ఉత్తర సరిహద్దులో [[స్లోవేనియా]], [[హంగేరి]], ఈశాన్య సరిహద్దులో [[సెర్బియా]], తూర్పుసరిహద్దులో [[బోస్నియా , హెర్జెగొవీనా]], ఆగ్నేయ సరిహద్దులో [[మాంటెనెగ్రో]] దేశాలు ఉన్నాయి. దక్షిణ , పశ్చిమ ప్రాంతాలు ఏడ్రియాటిక్ సముద్రం తీరంలో ఉన్నాయి. దేశ వైశాల్యం 56,594 చదరపు కిలో మీటర్లు , జనసంఖ్య 4.28 మిలియన్లు. క్రోయాట్స్ సా.శ. 7 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ప్రస్తుత క్రోయేషియా ప్రాంతానికి వచ్చారు. వారు 9 వ శతాబ్దం నాటికి రెండు డచీలుగా రాజ్యాలను నిర్వహించారు. 925 నాటికి టోమిస్లావ్ మొట్టమొదటి క్రోయేషియన్ రాజుగా అవతరించి క్రొవేషియాను రాజ్య స్థితిని అభివృద్ధి చేసాడు.తరువాత క్రోయేషియా రాజ్యం దాదాపు రెండు శతాబ్దాలుగా దాని సార్వభౌమత్వాన్ని నిలుపుకుంది. కింగ్స్ నాలుగవ పీటర్ క్రీస్మిర్, డిమితార్ జివోనిమిర్ల పాలనలో శిఖరాన్ని చేరుకుంది. క్రోయేషియా 1102 లో హంగేరితో " పర్సనల్ యూనియన్ "లో ప్రవేశించింది. 1527 లో ఒట్టోమన్ల విజయంతో క్రొయేషియన్ పార్లమెంట్ హబ్స్‌బర్గ్ హౌస్ మొదటి ఫెర్డినాండ్‌ను క్రొయేషియన్ సింహాసనం కొరకు ఎన్నుకుంది. 19 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో దేశంలోని భూభాగాలు ఫ్రెంచ్ ఇలియరియన్ ప్రావింసులుగా విభజించబడ్డాయి.ఆస్ట్రియా-హంగేరి, బోస్నియా , హెర్జెగోవినా వైపు ఆక్రమించుకుంది-ఇది 1878 బెర్లిన్ ఒప్పందం ద్వారా పరిష్కరించబడింది. 1918 లో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత క్రోయేషియా ఆస్ట్రియా-హంగరీ నుంచి విడిపోయిన స్లోవేనియా, క్రోయేషియా,సెర్బియా యుగోస్లేవియా రాజ్యంలో విలీనం చేయబడ్డాయి. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో ఫాసిస్ట్ ఇటలీ , నాజి జర్మనీ మద్దతు ఇచ్చిన ఒక ఫాసిస్ట్ క్రొయేషియన్ తోలుబొమ్మ రాజ్యం ఉనికిలో ఉంది. యుద్ధం తరువాత క్రోయేషియా ఒక వ్యవస్థాపక సభ్యదేశంగా రాజ్యాంగ సామ్యవాద యుగోస్లావియా సోశలిస్ట్ ఫెడరల్ గణరాజ్యము సమాఖ్య రాజ్యాంగంగా మారింది. 1991 జూన్ 25 న క్రోయేషియా స్వతంత్రాన్ని ప్రకటించింది. అదే సంవత్సరంలో అక్టోబరు 8 న రాజ్యాంగ నిర్మాణ స్థాయిలో పూర్తిగా అమలులోకి వచ్చింది. క్రోయేషియా అనేది ఒక పార్లమెంటరీ వ్యవస్థగా ఉంది. ఒక అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో జాబితాలో ఉంది. ఐరోపా సమాఖ్య, ఐక్యరాజ్యసమితి, కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఐరోపా,నాటో, వరల్డ్ ట్రేడ్ ఆర్గనైజేషన్, మధ్యధరా యూనియన్ వ్యవస్థాపక సభ్యదేశంగా ఉంది.ఐక్యరాజ్య సమితి శాంతి పరిరక్షక దళాలలో చురుకైన భాగస్వామిగా, క్రోయేషియా ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో నాటో- నేతృత్వంలోని మిషన్‌కు సైనిక దళాలు అందించారు. , 2008-2009 వరకు ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలిలో శాశ్వత స్థానం పొందలేదు. 2000 నుండి క్రొయేషియన్ ప్రభుత్వం నిరంతరంగా పాన్-యూరోపియన్ కారిడార్లతో పాటు రవాణా మార్గాలు మౌలిక సదుపాయాల కొరకు నిరంతరం పెట్టుబడి పెట్టింది. ఆర్ధికవ్యవస్థలో సేవా రంగం క్రోయేషియా ఆధిపత్యం చేస్తుంది. తరువాత స్థానాలలో పారిశ్రామిక రంగమూ వ్యవసాయం ఉన్నాయి. ఆదాయానికి ముఖ్యమైన వనరుగా వేసవి కాలంలో అనుకూలంగా ఉండే అంతర్జాతీయ పర్యాటక రంగం ఉంది. క్రోయేషియా ప్రపంచంలో 18 వ అత్యంత ప్రసిద్ధ పర్యాటక కేంద్రంగా ఉంది. ప్రభుత్వ ఆర్థికవ్యవస్థలో గణనీయమైన పాత్రవహిస్తున్న పర్యాటకరంగాన్ని ప్రభుత్వం నియంత్రిస్తూ ఉంది. ఐరోపా సమాఖ్యలో క్రోయేషియా అతి ముఖ్యమైన వాణిజ్య భాగస్వామిగా ఉంది. క్రోయేషియాలో అంతర్గత వనరులు శక్తి దేశానికి అవసరమైన విద్యుత్తులో అధిక భాగాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తాయి; మిగిలినది దిగుమతి చేసుకొన బడుతుంది. క్రోయేషియా సాంఘిక భద్రత, సారస్వతిక ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థ, ఉచిత ప్రాథమిక , మాధ్యమిక విద్యను అందిస్తుంది.అదే సమయంలో అనేక ప్రజా సంస్థలు , కార్పొరేట్ పెట్టుబడుల ద్వారా మీడియా , ప్రచురణల సంస్కృతికి మద్దతు ఇస్తుంది. == పేరువెనుక చరిత్ర == [[File:Greda i zabat s natpisom kneza Branimira 879.jpg|thumb|left|The Branimir Inscription is the oldest preserved monument containing an inscription defining a Croatian medieval ruler as a duke of Croats]] క్రోయేషియా అనే పేరు లాటిన్ క్రొఆతియా నుండి వచ్చింది. బ్రునిమిర్ శాసనంలో ధ్రువీకరించబడిన డ్యూక్స్ క్రూటర్ ("డ్యూక్ ఆఫ్ ది క్రోట్స్") ప్రతిపాదించిన ప్రోటో-స్లావిక్ " క్సర్వాట్ - ( క్సర్వాటు) లేదా క్సొర్వాటు ( క్సర్వాట్ ) నుండి ప్రతిపాదించబడిన కామన్ స్లావిక్ కాలం నాటి క్సొర్వాట్ నుండి మెటాటిస్సిస్ ద్వారా ఉత్తర-స్లావిక్ క్స్రొవాట్ - దాని మూలంగా ఉంది.<ref name="Gluhak-1993">{{Cite book|author=Alemko Gluhak|title=Hrvatski etimološki rječnik|trans-title=Croatian Etymological Dictionary|language=or|publisher=August Cesarec|date=1993|isbn=953-162-000-8}}</ref> ఈ పేరు మూలం అస్పష్టంగా ఉంది. కానీ స్లావిక్ తెగకు కేటాయించిన గోథిక్ లేదా ఇండో-ఆర్యన్ పదంగా భావించబడుతుంది. <ref name="KU-Greenberg">{{Cite web| publisher= University of Kansas| author= Marc L. Greenberg| title= The Role of Language in the Creation of Identity: Myths in Linguistics among the Peoples of the Former Yugoslavia| url= http://kuscholarworks.ku.edu/dspace/bitstream/1808/969/1/yugoslav_myths96.pdf| format= PDF| date= April 1996| access-date= 14 October 2011| archive-date= 3 July 2016| archive-url= https://web.archive.org/web/20160703073028/https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/handle/1808/969/yugoslav_myths96.pdf%3Bjsessionid%3D672FA062F0D6112F00890854B141728F?sequence=1| url-status= dead}}</ref> క్రొయేషియన్ ఎత్నోనియో క్స్ర్వాట్ పురాతన సంరక్షిత రికార్డు వ్యత్యాసంగా ఉంది. ఇది జ్వన్మిర్ (జ్వొన్మిర్ క్రొయేషియన్ రాజు") లో బాస్కా టాబ్లెట్లో ధ్రువీకరించబడింది.<ref name="Fučić-1971">{{Cite journal|last=Fučić |first=Branko |author-link=Branko Fučić |date=September 1971 |title=Najstariji hrvatski glagoljski natpisi |trans-title=The Oldest Croatian Glagolitic Inscriptions |url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=21348 |website=Slovo (journal) |language=or |publisher=Old Church Slavonic Institute |volume=21 |pages=227–254 |access-date=14 October 2011}}</ref> లాటిన్ పదం మొట్టమొదటి ధ్రువీకరణ 852 నుండి డ్యూక్ ట్రిప్మిర్ చార్టర్కు ఆపాదించబడింది. అసలైనది కోల్పోయి కేవలం 1568 కాపీ భద్రపరచబడి ఉంది. అందువలన ఈ వాదం ప్రామాణికత సందేహాలకు దారితీస్తుంది.{{sfn|Mužić|2007|page=27}} పురాతనమైన సంరక్షించబడిన శిలా శాసనం బెన్కోవక్ సమీపంలోని 9 వ శతాబ్దానికి చెందిన బ్రాంమిర్ శిలాశాసనం " డ్యూక్ బ్రాంమిర్ డక్స్ " క్రూటర్వామ్గా శైలిలో ఉంది. ఈ శిలాశాసనం కచ్చితమైనదిగా విశ్వసించబడలేదు. కాని బ్రాంకిర్ పాలన (879-892) కాలం నాటిదని భావిస్తున్నారు.{{sfn|Mužić|2007|page=|pages=195–198}} == చరిత్ర == {{Quote box |title=Historical affiliations |quote={{plainlist| *Early duchies {{plainlist|indent=1| *Duchy of Croatia (early 7th century–925) *[[Lower Pannonia (9th century)|Duchy of Pannonia]] (8th–9th century) }} *[[Kingdom of Croatia (925–1102)|Kingdom of Croatia]] (925–1102) *{{flagicon image|Coat of arms of Croatia 1495.svg|size=35x25px}} [[Croatia in the union with Hungary|Kingdom of Croatia]] {{plainlist|indent=1| *''in personal union with {{flagicon image|Arms of Hungary.svg|size=15px}} Kingdom of Hungary'' (1102–1526) }} *{{flagicon image|Flag_of_the_Habsburg_Monarchy.svg}} Habsburg Monarchy {{plainlist|indent=1| *{{flagicon image|Flag of the Kingdom of Croatia (Habsburg).svg}} [[Kingdom of Croatia (Habsburg)|Kingdom of Croatia]] (1527–1868) *{{flagicon image|Flag of the Kingdom of Slavonia.svg}} Kingdom of Slavonia (1699–1868) *{{flagicon image|Flag of the Kingdom of Dalmatia.svg}} Kingdom of Dalmatia (1815–1868) }} *{{flagicon image|Flag_of_Austria-Hungary_(1869-1918).svg}} [[Austria-Hungary]] {{plainlist|indent=1| *{{flag|Kingdom of Croatia-Slavonia}} (1868–1918) *{{flagicon image|Flag of the Kingdom of Dalmatia.svg}} Kingdom of Dalmatia (1868–1918) }} *{{flagicon image|Flag of the State of Slovenes, Croats and Serbs.svg}} [[State of Slovenes, Croats and Serbs]] (1918) *{{flag|Kingdom of Yugoslavia}} (1918–1945) {{plainlist|indent=1| *{{flagicon image|Flag of Banate of Croatia (1939-1941).svg}} Banovina of Croatia (1939–1943) }} *{{flagicon|Independent State of Croatia}} [[Independent State of Croatia]] {{plainlist|indent=1| ''puppet state of {{flagcountry|Nazi Germany|1935}}'' (1941–1945) }} *{{flag|SR Croatia}} {{plainlist|indent=1| *''federal subject of {{flagcountry|Yugoslavia}}'' (1945–1991) }} *{{flag|Croatia}} (1991–present) }} |align=right |width=23em |fontsize=90% |bgcolor=#E5E4E2 }} === చరిత్రకు పూర్వం === క్రోయేషియా అని పిలువబడే ప్రాంతం చరిత్ర పూర్వ కాలమంతా మానవనివాసిత ప్రాంతంగా ఉంది.ఉత్తర క్రోయేషియాలో మధ్య పాలియోలిథిక్ కాలం నాటి నీన్దేర్తల్ శిలాజాలు త్రవ్వి తీయబడ్డాయి. వీటిని అత్యంత ప్రసిద్ధమైనవిగా అత్యుత్తమమైన పురాతన వస్తువులను అందించిన ప్రాంతంగా గుర్తించబడిన క్రిప్నాలోని కనుగొన్నారు. <ref>{{Cite journal|website=Acta Medico-Historica Adriatica|publisher=Hrvatsko znanstveno društvo za povijest zdravstvene kulture|issn=1334-4366|date=December 2010|volume=8|issue=2|author=Igor Salopek|title=Krapina Neanderthal Museum as a Well of Medical Information|pages=197–202|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=95232|access-date=15 October 2011}}</ref> దేశం అన్ని ప్రాంతాలలో అనేక నియోలిథిక్, చాల్కోలైథిక్ సంస్కృతుల అవశేషాలు కనుగొనబడ్డాయి.<ref>{{Cite journal|website=Opvscvla Archaeologica Radovi Arheološkog zavoda|publisher=University of Zagreb, Faculty of Philosophy, Archaeological Department|issn=0473-0992|title=Study of the Neolithic and Eneolithic as reflected in articles published over the 50 years of the journal Opuscula archaeologica|pages=93–122|volume=30|issue=1|date=April 2008|author=Tihomila Težak-Gregl|access-date=15 October 2011|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=34026}}</ref> ఉత్తర క్రోయేషియా నదీ లోయలలో పురాతత్వ ప్రదేశాలు అతిపెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నాయి. ఇక్కడ గుర్తించిన అత్యంత ముఖ్యమైన సంస్కృతులలో స్టార్సెవో, వూచెడోల్ , బాడెన్ సంస్కృతులు ఉన్నాయి. <ref>{{Cite journal|website=Opvscvla Archaeologica Radovi Arheološkog zavoda|publisher=University of Zagreb, Faculty of Philosophy, Archaeological Department|issn=0473-0992|title=The Kostolac horizon at Vučedol|pages=25–40|volume=29|issue=1|date=December 2005| author=Jacqueline Balen|access-date=15 October 2011|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=26644}}</ref><ref>{{Cite journal|website=Opvscvla Archaeologica Radovi Arheološkog zavoda|publisher=University of Zagreb, Faculty of Philosophy, Archaeological Department|issn=0473-0992|title=Prilog poznavanju neolitičkih obrednih predmeta u neolitiku sjeverne Hrvatske|trans-title=A Contribution to Understanding Neolithic Ritual Objects in the Northern Croatia Neolithic|language=or|pages=43–48|volume=27|issue=1|date=December 2003|author=Tihomila Težak-Gregl|access-date=15 October 2011|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=26644}}</ref> ఈ ప్రాంతాలలో ఇనుప యుగం ప్రారంభ కాలం నాటి ఇలియరియన్ హాల్‌స్టాట్ సంస్కృతి, సెల్టిక్ లా టేనే సంస్కృతి జాడలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite journal|website=Prilozi Instituta za arheologiju u Zagrebu|publisher=Institut za arheologiju|issn=1330-0644|volume=19|issue=1|date=July 2002|trans-title=A Contribution to Understanding Continuous Habitation of Vinkovci and its Surroundings in the Early Iron Age|title= Prilog poznavanju naseljenosti Vinkovaca i okolice u starijem željeznom dobu|language=or|pages=79–100|author1=Hrvoje Potrebica|author2=Marko Dizdar|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=1560|access-date=15 October 2011}}</ref> ===గ్రీకు , రోమన్ === [[File:Tanais Tablet B.png|thumb|left|upright= 0.6|Tanais Tablets, name ''Khoroáthos'' highlighted]] చాలాకాలం తర్వాత ఈ ప్రాంతంలో లిబర్నియన్లు, ఇల్లీరియన్లు స్థిరపడ్డారు. అయితే కొర్కులా, హర్వర్‌లో <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books/about/The_Illyrians.html?id=4Nv6SPRKqs8C|author=John Wilkes|title=The Illyrians|date=1995|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|location=Oxford, UK|isbn=978-0-631-19807-9|page=114|quote=...&nbsp;in the early history of the colony settled in 385&nbsp;BC on the island Pharos (Hvar) from the Aegean island Paros, famed for its marble. In traditional fashion they accepted the guidance of an oracle,&nbsp;... |access-date=15 October 2011}}</ref> విస్ దీవుల్లో మొట్టమొదటి గ్రీకు కాలనీలు స్థాపించబడ్డాయి.<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/doc/15826619/John-Wilkes-The-Illyrians|author=John Wilkes|title=The Illyrians|date=1995|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|location=Oxford, UK|isbn=978-0-631-19807-9|page=115|quote=The third Greek colony known in this central sector of the Dalmatian coast was Issa, on the north side of the island Vis.|access-date=3 April 2012}}</ref> సా.శ. 9 లో నేటి క్రొయెషియా భూభాగం రోమన్ సామ్రాజ్యంలో భాగమైంది. సా.శ. 305 లో డియోక్లెటియన్ చక్రవర్తి పదవీ విరమణ చేసినప్పుడు స్పిట్‌లో ఒక పెద్ద భవంతిని నిర్మించాడు.<ref>{{Cite book|author1=[[Edward Gibbon]]|author2=John Bagnell Bury|author3=[[Daniel J. Boorstin]]|title=The Decline and Fall of the Roman Empire|publisher=Modern Library|date=1995|location=New York|page=335|isbn=978-0-679-60148-7|url=https://books.google.com/books?id=bdKLyie1M50C|access-date=27 October 2011}}</ref> 5 వ శతాబ్దంలో పశ్చిమ రోమన్ సామ్రాజ్యం చివరి చక్రవర్తులలో ఒకరైన జూలియస్ నెపోస్ పాలస్ నుండి తన చిన్న సామ్రాజ్యాన్ని పాలించాడు.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Xw4fAAAAMAAJ|author=[[J. B. Bury]]|title=History of the later Roman empire from the death of Theodosius I. to the death of Justinian|page=408|publisher=Macmillan Publishers|date=1923|access-date=15 October 2011}}</ref> ఇది 7 వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధంలో అవార్, క్రొయేట్ దండయాత్రలతో ముగింపుకు వచ్చింది.దండయాత్రలలో దాదాపు అన్ని రోమన్ పట్టణాల నాశనం అయ్యాయి. రోమన్‌లో బ్రతికి బయటపడ్డ వారు తీర ప్రాంతాలు, ద్వీపాలు, పర్వతాల వంటి మరింత అనుకూలమైన ప్రదేశాలకు వెళ్ళిపోయారు. ఎపిడారుం నుండి డబ్రోర్నిక్ నగరం బయటపడింది.<ref name="AAPatton">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=E_NBAAAAYAAJ|title=Researches on the Danube and the Adriatic|author=Andrew Archibald Paton|date=1861|pages=218–219|publisher=Trübner|access-date=15 October 2011}}</ref> క్రోయేషియన్ సంప్రదాయ మూలాల గురించిన అనిశ్చితమైన అనేక సిద్ధాంతాలు ఒకదానితో ఒకటి పోటీపడుతూ ఉన్నాయి. స్లావిక్, ఇరానియన్ సిద్ధాంతాలు చాలా తరచుగా ముందుకు పుంజుకున్నాయి. విస్తృతంగా అంగీకరించబడిన స్లావిక్ సిద్ధాంతం వలసల కాలంలో వైట్ క్రోయేషియా ప్రాంతాల నుండి వైట్ క్రోయాట్స్ వలసవెళ్ళారని ప్రతిపాదిస్తోంది. దీనికి విరుద్ధంగా ఇరానియన్ సంతతికి చెందిన ఇరానియన్ సిద్ధాంతం ఉంది. తయానిస్ టాబ్లెట్ల ఆధారంగా గ్రీకు శాసనం ఆధారంగా క్సొపౌయ, క్సొపొయాక్, క్సొపొయాయొక్ (ఖరోయుథోస్, ఖొరాతొస్, ఖొరోడోథోస్) చొరబాటు క్రొయేషియన్ ప్రజల మూలంగా ఉన్నాయని వివరిస్తున్నాయి.<ref name="Nikšić-Heršak">{{Cite journal|website=Migracijske i etničke teme|issn= 1333-2546|publisher=Institute for Migration and Ethnic Studies|date=September 2007|volume=23|issue=3|pages=251–268|author1=Emil Heršak|author2=Boris Nikšić|language=or|title=Hrvatska etnogeneza: pregled komponentnih etapa i interpretacija (s naglaskom na euroazijske/nomadske sadržaje)|trans-title=Croatian Ethnogenesis: A Review of Component Stages and Interpretations (with Emphasis on Eurasian/Nomadic Elements) | url = http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=28729&lang=en}}</ref> ===మద్య యుగం === [[File:Oton_Ivekovic,_Dolazak_Hrvata_na_Jadran.jpg|thumb|The Arrival of the Croats at the Adriatic Sea, painting by [[Oton Iveković]]]] 10 వ శతాబ్దపు బైజాంటైన్ చక్రవర్తి ఏడవ కాన్స్టాంటైన్ రచించిన డి అడ్మినిస్టో ఇంపీరియో ఆధారంగా 7 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో క్రోయేషియన్లు ప్రస్తుత క్రోయేషియాకు వచ్చి ఉంటారని భావిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ ఈ వాదన వివాదాస్పదంగా ఉంది. పోటీ సిద్ధాంతములు ఇది 6 - 9 వ శతాబ్దాల మధ్య జరిగి ఉంటుందని భావిస్తున్నారు.{{sfn|Mužić|2007|page=|pages=249–293}} చివరికి క్రోయేషియా పన్నోనియా , డచీ క్రొఆతియా అనే రెండు రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయి. వీటిని లియుడివిట్ , బోర్న పరిపాలించారు. 818 లో ప్రారంభించిన ఐన్హార్డ్ గాథల ద్వారా ఇది ధ్రువీకరించబడింది. ఈ రికార్డ్ ఆ సమయంలో క్రొయేషియన్ రిమమ్స్, ఫ్రాన్సియా ప్రాదేశిక రాజ్యాల మొదటి పత్రం సూచిస్తుంది.{{sfn|Mužić|2007|page=|pages=157–160}} [[File:Baška tablet.jpg|thumb|right|బాక్సా టాబ్లెట్, గ్లగోలిటిక్ స్క్రిప్ట్ పురాతన రుజువు]] రెండు దశాబ్దాల తరువాత మిస్లావ్ పాలనలో ఫ్రాంకిష్ అధికారం ముగిసింది.{{sfn|Mužić|2007|page=|pages=169–170}} ఏడవ కాన్స్టాంటైన్ ప్రకారం 7 వ శతాబ్దంలో క్రోయాట్స్ క్రైస్తవీకరణ ప్రారంభమైంది. సాధారణంగా క్రైస్తవీకరణ 9 వ శతాబ్దంలో సంబంధం కలిగి ఉంది కనుక ఇది వివాదాస్పదంగా ఉంది.<ref>{{Cite journal|website=Bogoslovska smotra|publisher=University of Zagreb, Catholic Faculty of Theology|issn=0352-3101|date=April 1968|issue=3–4|volume=37|author=Antun Ivandija|title=Pokrštenje Hrvata prema najnovijim znanstvenim rezultatima|trans-title=Christianization of Croats according to the most recent scientific results|language=or|pages=440–444 | url = http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=64623&lang=en}}</ref> పోప్ గుర్తించిన మొట్టమొదటి స్థానిక క్రొయేషియన్ పాలకుడు డ్యూక్ బ్రాంమిర్ 879 జూన్ 8 న ఎనిమిదవ పోప్ జాన్ పాపల్‌ చేత గుర్తించబడ్డాడు.{{sfn|Mužić|2007|page=|pages=195–198}}క్రోయేషియా మొదటి పాలకుడు టోమిస్లావ్‌ను పదవ పోప్ జాన్ ఉత్తరాది క్రోయేషియా రాజ్యంలో ఉత్తర ప్రాంతంలో రాజుగా గుర్తించాడు.హంగేరియన్, బల్గేరియన్ దండయాత్రలను టోమిస్లావ్ ఓడించి క్రొయేషియన్ రాజుల ప్రభావాన్ని వ్యాప్తి చేసేడు.<ref name="Posavec">{{Cite journal|website=Radovi Zavoda za hrvatsku povijest|volume=30|issue=1|issn=0353-295X|pages=281–290|title=Povijesni zemljovidi i granice Hrvatske u Tomislavovo doba|trans-title= Historical maps and borders of Croatia in age of Tomislav|language=or|author=Vladimir Posavec|date=March 1998|access-date=16 October 2011|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=62779}}</ref> మధ్యయుగ క్రొయేషియన్ రాజ్యం 11 వ శతాబ్దంలో నాలుగవ పీటర్ క్రిష్‌మిర్, (1058-1074) దిమితార్ జ్వోనిమిర్ (1075-1089) పాలనలో శిఖరానికి చేరుకుంది.<ref name="Margetić">{{Cite journal|website=Radovi Zavoda za hrvatsku povijest|volume=29|issue=1|issn=0353-295X|pages=11–20|title=Regnum Croatiae et Dalmatiae u doba Stjepana II.|trans-title=Regnum Croatiae et Dalmatiae in age of Stjepan II|language=or|author=[[Lujo Margetić]]|date=January 1997|access-date=16 October 2011|url= http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=76963}}</ref> 1091 లో రెండవ స్టాజీన్ మరణించినప్పుడు ట్రిప్మిరోవిక్ రాజవంశం ముగిసిన తరువాత హంగరీలోని మొదటి లాడిస్లాస్‌ క్రొయేషియన్ కిరీటాన్ని కోరుకున్నాడు. దీనిని వ్యతిరేకించిన ప్రతిపక్షం నాయకత్వం సాగించిన యుద్ధం (క్రోయేషియా [[హంగరీ]] యుద్ధం) తరువాత " పర్సనల్ యూనియన్‌ " మద్ధతుతో 1102 లో కొలోమాన్ పాలన ఏర్పడడానికి దారితీసింది. <ref name="HR-HU-Heka">{{Cite journal|website=Scrinia Slavonica|issn=1332-4853|publisher=Hrvatski institut za povijest – Podružnica za povijest Slavonije, Srijema i Baranje|title= Hrvatsko-ugarski odnosi od sredinjega vijeka do nagodbe iz 1868. s posebnim osvrtom na pitanja Slavonije|trans-title=Croatian-Hungarian relations from the Middle Ages to the Compromise of 1868, with a special survey of the Slavonian issue|language=or|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=68144|author= Ladislav Heka|date=October 2008|volume=8|issue=1|pages=152–173|access-date=16 October 2011}}</ref> తరువాతి నాలుగు శతాబ్దాల్లో క్రోయేషియా రాజ్యం సాబరు (పార్లమెంట్) నియమించిన బాన్ (వైస్రాయి) చేత పాలించబడింది.<ref name="Povijest-saborovanja">{{Cite web|url=http://www.sabor.hr/Default.aspx?sec=404 |title=Povijest saborovanja |trans-title=History of parliamentarism |language=or |publisher=Sabor |url-status=dead|df=dmy |access-date=21 December 2017 |archive-date=13 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613184127/http://www.sabor.hr/Default.aspx?sec=404 }}</ref> ఈ కాలంలో తీర ప్రాంతాలపై నియంత్రణ కోసం వెనిస్ గణరాజ్యముకు వ్యతిరేకంగా ఒట్టోమన్ విజయం తరువాత పాలనకు ముప్పు పెరిగింది. 1428 నాటికి వెనిటియన్లు స్వతంత్రంగా మారిన డబ్రోవ్నిక్ నగరాన్ని మినహాయించి డాల్మాటియాలో చాలా వరకు నియంత్రణ సాధించారు. 1493 క్రిబ్వా యుద్ధం, 1526 యుద్ధం మోహాక్ల యుద్ధానికి దారితీశాయి. రెండూ యుద్ధాలు నిర్ణయాత్మకంగా ఒట్టోమన్ విజయాలతో ముగిశాయి. కింగ్ రెండవ లూయిస్ మొహాలస్‌లో మరణించాడు. 1527 లో సెటిన్‌లో క్రొయేషియన్ పార్లమెంటు సమావేశం అయ్యారు.క్రోయేషియాకు రక్షణ కల్పించే పరిస్థితిలో క్రోయేషియాకు కొత్త పాలకుడుగా " హబ్స్బర్గ్ హౌస్ " మొదటి ఫెర్డినాండ్‌ను ఎంచుకున్నాడు.<ref name="Povijest-saborovanja"/>{{sfn|Frucht|2005|page=|pages=422–423}} ఈ కాలంలో ఫ్రాంకోపాన్ , జ్రింసి కుటుంబాలు వంటి ప్రముఖ ప్రభువుల పురోగతి ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది , అంతిమంగా ఈ రెండు కుటుంబాల నుండి అనేక నిషేధాలు వచ్చాయి.<ref name="Font">{{Cite journal|website=Povijesni prilozi|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=13778|issn=0351-9767|publisher=Croatian Institute of History|date=July 2005|volume=28|issue=28|pages=7–22|author=Márta Font|title=Ugarsko Kraljevstvo i Hrvatska u srednjem vijeku|language=or|trans-title=Hungarian Kingdom and Croatia in the Middlea Ages|access-date=17 October 2011}}</ref> ===హబ్స్‌బర్గ్ రాజవంశం , ఆస్ట్రియా- హంగరీ (1538–1918) === నిర్ణయాత్మక ఒట్టోమన్ విజయాల తరువాత 1538 లో ఏర్పడిన విభజనతో క్రోయేషియా పౌర, సైనిక భూభాగాలుగా విడిపోయింది. సైనిక భూభాగాలను క్రొయేషియన్ మిలటరీ ఫ్రాంటియర్ అని పిలుస్తారు. ఇది ప్రత్యక్షంగా ఇంపీరియల్ నియంత్రణలో ఉన్నాయి. క్రొయేషియన్ భూభాగంలో ఒట్టోమన్ పురోగమనాలు 1593 యుద్ధం వరకు కొనసాగాయి. మొదటి నిర్ణయాత్మక ఒట్టోమన్ ఓటమి, సరిహద్దుల స్థిరీకరణ జరిగింది.{{sfn|Frucht|2005|page=|pages=422–423}} [[File:Ivan Zasche, Portret bana Josipa Jelacica.jpg|thumb|190px|left|బాన్ జోసిప్ జెలాసిక్ 1848 - 1849 లో హంగరీలను పోరాడాడు]] [[File:Johann Peter Krafft 005.jpg|thumb|right|క్రొయేషియన్ నిషేధం నికోలా Šubić జ్రిన్స్కి క్రోయేషియా, హంగేరిలో ఒక జాతీయ నాయకుడిగా సజీవ టర్కులను ఆక్రమించుకున్నందుకు Szigetvár తన రక్షణ కోసం]] గ్రేట్ టర్కీ యుద్ధ సమయంలో (1683-1698) స్లొమోనియా తిరిగి పొందబడింది. కానీ ఒట్టోమన్ విజయం ముందు క్రోయేషియాలో భాగమైన పశ్చిమ బోస్నియా క్రొయేషియన్ నియంత్రణకు వెలుపల ఉంది. {{sfn|Frucht|2005|page=|pages=422–423}} ప్రస్తుతం ఈ రెండు దేశాల మధ్య సరిహద్దుగా ఉంది. దక్షిణ భాగమైన డాల్మాటియా సరిహద్దును అదే విధంగా ఐదవ , ఏడవ ఒట్టోమన్-వెనీషియన్ యుద్ధాలు నిర్ణయించాయి. {{sfn|Lane|1973|page=409}} [[File:Austria-Hungary map.svg|thumb|right|220px| క్రోయేషియా-హంగేరియన్ సెటిల్మెంట్ తరువాత 1868 లో ఆస్ట్రియా-హంగరీలో స్వతంత్ర రాజ్యంగా ఉండే క్రోయేషియా-స్లావియా సామ్రాజ్యం (సంఖ్య 17)]] ఒట్టోమన్ యుద్ధాలు అత్యధికంగా జనాభా మార్పులను ప్రేరేపించాయి. ఆస్ట్రియా వైపు వలస పోయిన క్రోయాట్స్ వారసులు ప్రస్తుతం బర్గెన్లాండ్ క్రోయాట్స్‌గా గుర్తించబడుతున్నారు.<ref>{{Cite web|publisher=Croatian Cultural Association in Burgenland|url=http://www.hkd.at/index.php?option=com_content&view=article&id=61&Itemid=102&lang=hr|language=or|title=Povijest Gradišćanskih Hrvatov|trans-title=History of Burgenland Croats|url-status=dead|df=dmy-all|website=|access-date=21 December 2017|archive-date=25 July 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/69Qku2uNT?url=http://www.hkd.at/index.php?option=com_content}}</ref> క్రొయేషియన్ మిలటరీ ఫ్రాంటియర్లో సైనిక సేవలను అందించడానికి హబ్స్బర్గర్లనూ, బోస్నియా, సెర్బియా క్రైస్తవ జనాభాను ప్రోత్సహించారు. 1690 , 1737-39 నాటి గ్రేట్ సెర్బ్ మైగ్రేషన్స్ సమయంలో ఈ ప్రాంతంలో సెర్బ్ వలసలు పెరిగాయి.<ref>{{Cite book|author1=[[John R. Lampe]]|author2=Marvin R. Jackson|title=Balkan economic history, 1550–1950: from imperial borderlands to developing nations|page=62|publisher=[[Indiana University Press]]|date=1982|isbn=978-0-253-30368-4|url=https://books.google.com/books?id=OtW2axOSn10C|access-date=17 October 2011}}</ref> క్రొయేషియన్ పార్లమెంట్ రాజు మూడవ చార్లెస్ ప్రాగ్మాటిక్ శాన్షన్‌కు మద్దతు ఇచ్చాడు. 1712 లో తమ సొంత ప్రాగ్మాటిక్ శాన్షన్‌ కొరకు సంతకం చేసాడు.<ref>{{Cite web|url=http://www.sabor.hr/Default.aspx?sec=404|title=Hrvatski sabor|publisher=|access-date=2017-12-21|website=|archive-date=2010-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20101202061135/http://www.sabor.hr/Default.aspx?sec=404|url-status=dead}}</ref> తదనుగుణంగా చక్రవర్తి క్రోయేషియా రాజ్యం అన్ని హక్కులు , రాజకీయ హక్కులను ఇచ్చి గౌరవిస్తాననీ, క్వీన్ మరియా థెరిస్సా క్రొయేషియన్ విషయాల్లో గణనీయమైన కృషి చేసానని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. 1797 - 1809 మధ్యకాలంలో మొదటి ఫ్రెంచ్ సామ్రాజ్యం క్రమంగా మొత్తం తూర్పు అడ్రియాటిక్ తీరప్రాంతాలను ఆక్రమించింది. దాని అంతర్విభాగం వెనీశియన్, రగుసన్ గణరాజ్యమును ఆక్రమించి ఇల్య్రియన్ ప్రావింసులను స్థాపించింది. {{sfn|Frucht|2005|page=|pages=422–423}} ప్రతిస్పందనగా రాయల్ నావి అడ్రియాటిక్ సముద్రం దిగ్బంధం చేయడం 1811 లో యుద్ధానికి దారితీసింది. {{sfn|Adkins|Adkins|2008|page=|pages=359–362}} 1813 లో ఐలియరియన్ ప్రావిన్సెస్ ఆస్ట్రియన్ల చేత బంధింపబడింది. 1815 లో వియన్నా కాంగ్రెస్ సమావేశం తరువాత ఆస్ట్రియన్ సామ్రాజ్యంలో విలీనం అయ్యింది. ఇది డాల్మాటియ సామ్రాజ్యం స్థాపనకు దారితీసింది. క్రోయేషియా లిటొరాల్ క్రోయేషియా సామ్రాజ్యంలో విలీనం అయింది.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZTC3IWC_py8C|author=Harold Nicolson|title=The Congress of Vienna: A Study in Allied Unity: 1812–1822|publisher=Grove Press|isbn=978-0-8021-3744-9|page=180|date=2000|access-date=17 October 2011}}</ref> 1830 - 1840 లలో రొమాంటిక్ జాతీయవాదం సామ్రాజ్యంలోని దక్షిణ స్లావ్ల ఐక్యతను సమర్ధించే ఒక రాజకీయ, సాంస్కృతిక ప్రచారమైన క్రొయేషియన్ నేషనల్ రివైవల్కు ప్రేరణ కలిగించింది. ఇది క్రొయేషియన్ సాహిత్యం, సంస్కృతిని ప్రోత్సహించడంతోపాటు హంగేరికి విరుద్దంగా ఒక ప్రామాణిక భాష స్థాపన దాని ప్రాథమిక దృష్టిగా ఉంది.<ref name="CRIS-Stančić">{{Cite journal|website=Cris: časopis Povijesnog društva Križevci|issn=1332-2567|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=80164|author=Nikša Stančić|title=Hrvatski narodni preporod – ciljevi i ostvarenja|trans-title=Croatian National Revival – goals and achievements|pages=6–17|volume=10|issue=1|date=February 2009|access-date=7 October 2011|language=or}}</ref> హంగేరియన్ విప్లవం సమయంలో (1848) క్రోయేషియా ఆస్ట్రియన్లతో పాటు బాన్ జోసిప్ జలసిక్ 1849 లో హంగేరియన్ దళాలను ఓడించటానికి సహాయం చేసి జర్మనీకరణ విధానం ఉపయోగించాడు.<ref>{{Cite journal|website=Review of Croatian History|publisher=Croatian Institute of History|issn=1845-4380|volume=4|issue=1|date=December 2008|author=Ante Čuvalo|title=Josip Jelačić – Ban of Croatia|pages=13–27|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=77559|access-date=17 October 2011}}</ref> 1860 నాటికి పాలసీ విఫలమయ్యింది 1867 నాటికి ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ రాజీకి దారితీసింది. ఆస్ట్రియా సామ్రాజ్యం , హంగరీ సామ్రాజ్యం కిరీటాల మధ్య ఒక " పర్సనల్ యూనియన్ " ఏర్పడింది. ఈ ఒప్పందం హంగరికు క్రొవాషియా హోదాను విడిచిపెట్టి, క్రోయేషియా, స్లొవేనియా రాజ్యాలు ఏకీకృతమయ్యాయి. 1868 నాటి క్రొయేషియన్-హంగేరియన్ సెటిల్మెంట్ ఈ స్థితి పరిష్కరించబడింది.<ref>{{Cite web|url=http://www.h-net.org/~habsweb/sourcetexts/nagodba1.htm|title=Constitution of Union between Croatia-Slavonia and Hungary|publisher=H-net.org|access-date=16 May 2010}}</ref> డాల్మాటియ సామ్రాజ్యం వాస్తవంగా ఆస్ట్రియా నియంత్రణలో ఉంది. రిజెకా 1779 లో ప్రవేశపెట్టిన కార్పస్ వేర్పాటు హోదాను నిలుపుకుంది.<ref name="HR-HU-Heka"/> 1878 బెర్లిన్ ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం తరువాత ఆస్ట్రియా-హంగేరీ, బోస్నియా , హెర్జెగోవినాను ఆక్రమించిన తరువాత క్రొయేషియన్ మిలటరీ ఫ్రాంటియర్ నిషేధించబడింది. తరువాత ఈ భూభాగం క్రొయేషియన్-హంగేరియన్ స్థావరంగా ఉంది.{{sfn|Frucht|2005|page=|pages=422–423}} 1881 లో క్రోయేషియాకు తిరిగి వచ్చింది.<ref>{{Cite journal|website=Zbornik Pravnog fakulteta Sveučilišta u Rijeci|issn=1330-349X|publisher=University of Rijeka|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=39787|author=Ladislav Heka|title=Hrvatsko-ugarska nagodba u zrcalu tiska|language=or|trans-title=Croatian-Hungarian compromise in light of press clips|volume=28|issue=2|date=December 2007|access-date=10 April 2012|pages=931–971}}</ref><ref name="Dubravica">{{Cite journal|website=Politička misao|issn=0032-3241|publisher=University of Zagreb, Faculty of Political Sciences|title=Političko-teritorijalna podjela i opseg civilne Hrvatske u godinama sjedinjenja s vojnom Hrvatskom 1871–1886|trans-title=Political and territorial division and scope of civilian Croatia in the period of unification with the Croatian military frontier 1871–1886|language=or|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=38709&lang=en|author=Branko Dubravica|pages=159–172|volume=38|issue=3|date=January 2002|access-date=20 June 2012}}</ref> ఆస్ట్రియా-హంగరీని సంస్కరించడానికి పునరుద్ధరించడానికి చేసిన ప్రయత్నాలు మొదటి ప్రంపంచ యుద్ధం కారణంగా నిలిపివేయబడ్డాయి.<ref>{{Cite book|author=Max Polatschek|title=Franz Ferdinand: Europas verlorene Hoffnung|language=de|isbn=978-3-85002-284-2|publisher=Amalthea|date=1989|page=231|access-date=17 October 2011|url=https://books.google.com/books?id=SZu0AAAAIAAJ}}</ref> === యుగోస్లేవియా (1918–1991) === [[File:Radic_govori_na_skupstini.jpg|thumb|right|[[Stjepan Radić]], leader of the Croatian Peasant Party and keen advocate of Croatian autonomy from Kingdom of Yugoslavia, at the parliamentary assembly in Dubrovnik, 1928]] 1918 అక్టోబరు 29 న క్రొయేషియన్ పార్లమెంట్ (సాబర్) స్వతంత్రాన్ని ప్రకటించింది. కొత్తగా ఏర్పడిన ప్రభుత్వంలో స్లోవేనియన్లు, క్రోయేషియన్లు , సెర్బులు<ref name="Povijest-saborovanja"/> చేరడానికి నిశ్చయించారు. ఇది 1918 డిసెంబరు 4 న సెర్బియా రాజ్యం యూనియన్లోకి ప్రవేశించింది. సెర్బులు, క్రొయేషియన్లు, స్లోవేనేలు <ref>{{Cite book|title=World War I: encyclopedia, Volume 1|author1=Spencer Tucker|author2=Priscilla Mary Roberts|isbn=978-1-85109-420-2|page=1286|date=2005|publisher=ABC-CLIO|access-date=27 October 2011|url=https://books.google.com/books?id=2YqjfHLyyj8C}}</ref> క్రోయేషియా పార్లమెంట్ సెర్బియా , మాంటెనెగ్రోలతో ఏకం చేయడం అన్న నిర్ణయాన్ని ఆమోదించలేదు.<ref name="Povijest-saborovanja"/> 1921 రాజ్యాంగంలో దేశం ఏకీకృత దేశంగా నిర్వచించబడింది. చారిత్రాత్మకంగా క్రొయేషియన్ పార్లమెంటు పరిపాలనా విభాగాల రద్దు చేసి క్రొయేషియన్ స్వయంప్రతిపత్తిని సమర్థవంతంగా ముగించింది. స్టెప్పన్ రాడిక్ నేతృత్వంలో అత్యధికంగా ప్రజామద్ధతు ఉన్న జాతీయ రాజకీయ పార్టీ " క్రొయేషియన్ పీసెంట్ పార్టీ " (హెచ్.ఎస్.ఎస్.)ని నూతన రాజ్యాంగాన్ని వ్యతిరేకించింది.<ref>{{Cite journal|website=Scrinia Slavonica|publisher=Croatian Institute of History – Slavonia, Syrmium and Baranya history branch|issn=1332-4853|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=31497|volume=3|issue=1|date=November 2003|title=Parlamentarni izbori u Brodskom kotaru 1923. godine|language=or|trans-title=Parliamentary Elections in the Brod District in 1932|access-date=17 October 2011|pages=452–470}}</ref> 1928 లో జాతీయ అసెంబ్లీలో రాడిక్‌ను హత్య చేయడంతో రాజకీయ పరిస్థితి మరింత క్షీణించించింది.తరువాత ఇది 1929 జనవరిలో కింగ్ అలెగ్జాండర్ నియంతృత్వ పాలనకు దారి తీసింది.<ref>{{Cite journal|website=Radovi Zavoda za povijesne znanosti HAZU u Zadru|publisher=Croatian Academy of Sciences and|issn=1330-0474|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=74560|pages=203–218|issue=51|date=November 2009|author=Zlatko Begonja|title=Ivan Pernar o hrvatsko-srpskim odnosima nakon atentata u Beogradu 1928. godine|language=or|trans-title=Ivan Pernar on Croatian-Serbian relations after 1928 Belgrade assassination|access-date=17 October 2011}}</ref> 1931 లో రాజ్యాంగం మరింత సమైక్య రాజ్యాంగాన్ని విధించి దేశం పేరును [[యుగోస్లేవియా]] మారడంతో నియంతృత్వం అధికారికం చేయడంతో ముగిసింది.<ref>{{Cite book|title=Yugoslavia's ruin: the bloody lessons of nationalism, a patriot's warning|author=Cvijeto Job|publisher=[[Rowman & Littlefield]]|isbn=978-0-7425-1784-4|page=9|date=2002|access-date=27 October 2011|url=https://books.google.com/books?id=yH3Hz2AXonwC}}</ref> వ్లాడ్కో మేసీక్ నేతృత్వంలో ఉన్న హెచ్.ఎస్.ఎస్. యుగోస్లేవియా సమాఖ్యీకరణకు మద్దతునివ్వడం కొనసాగించింది. దీని ఫలితంగా 1939 ఆగస్టు " చిత్కోవిక్-మచెక్ " ఒప్పందం ఆధారంగా క్రోయేషియా బానోవినా స్వయంప్రతిపత్తి కలిగించబడింది. స్వయం ప్రతిపత్తి కలిగిన క్రోయేషియాలో యుగోస్లావ్ ప్రభుత్వం రక్షణ, అంతర్గత భద్రత, విదేశాంగ వ్యవహారాలు, వాణిజ్యం, రవాణా నియంత్రణను కొనసాగించింది. అయితే ఇతర అంశాలు క్రొయేషియన్ సాబోర్ , కిరీటధారణ చేసిన బాన్‌కు మిగిలాయి. {{sfn|Klemenčič|Žagar|2004|page=|pages=121–123}} [[File:Adolf Hitler meets Ante Pavelić.1941.jpg|thumb|left|Adolf Hitler meets fascist dictator [[Ante Pavelić]] upon his arrival at the [[Berghof (residence)|Berghof]] for a state visit, June 1941]] 1941 ఏప్రిల్‌లో యుగోస్లేవియాను [[జర్మనీ]] , [[ఇటలీ]]లు ఆక్రమించాయి. ఆక్రమణ తరువాత భూభాగం క్రోయేషియా, [[బోస్నియా| బోస్నియా , హెర్జెగోవినా]] , సిర్మియా ప్రాంతాలు " స్వతంత్ర క్రోయేషియా రాజ్యం " (ఎన్.డి.హెచ్)గా ఒక నాజి-మద్దతుగల తోలుబొమ్మ రాజ్యంగా మార్చబడింది. ఇటలీ డాల్మాటియా భాగాలు ఇటలీలో విలీనం చేయబడ్డాయి.ఉత్తర క్రొయేషియన్ ప్రాంతాలు బర్జాజ , మెడిమూర్జే [[హంగరీ]]లో విలీనం చేయబడ్డాయి.{{sfn|Klemenčič|Žagar|2004|page=|pages=153–156}} ఎన్.డి.హెచ్. పాలనకు ఆంటే పావెలిక్ , అల్ట్రానికేషనలిస్ట్ ఉస్తాసా నాయకత్వం వహించారు. ఉస్తాసా పాలన సెమిట్ వ్యతిరేక చట్టాలను ప్రవేశపెట్టింది. ఎన్.డి.హెచ్. సెర్బ్ , రోమనిక్ నివాసితులపై జాతి ప్రక్షాళన , జాతి నిర్మూలన ప్రచారం నిర్వహించింది. ఇది జసనోవాక్ , స్టార గ్రాడిస్కా కాన్సంట్రేషన్ శిబిరాలచే ఉదహరించింది.<ref>{{Cite journal|website=Arhivski vjesnik|publisher=Croatian State Archives|issn=0570-9008|date=November 1996|issue=39|author=Josip Kolanović|pages=157–174|title=Holocaust in Croatia – Documentation and research perspectives|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=97652|access-date=17 October 2011}}</ref> దేశంలో 39,000 మందిలో యూదులు 9,000 మనుగడలో ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడింది. మిగిలినవారిని స్థానిక అధికారులు , జర్మన్ సైన్యం హతమార్చడానికి జర్మనీకి పంపబడ్డారు.<ref>{{Cite book|author=[[Richard S. Levy]]|title=Antisemitism: a historical encyclopedia of prejudice and persecution|isbn=978-1-85109-439-4|pages=149–150|publisher=[[ABC-CLIO]]|date=2005|url=https://books.google.com/books?id=Tdn6FFZklkcC|access-date=17 October 2011}}</ref> క్రోయేషియన్, సెర్బియా మూలాల గురించిన కచ్చితమైన అభిప్రాయాలలో విభేదాలు ఉన్నాయి.<ref name="Kočević">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8RdnAAAAMAAJ|author=[[Bogoljub Kočović]]|title=Sahrana jednog mita: žrtve Drugog svetskog rata u Jugoslaviji|language=sr|trans-title=Burial of a Myth: World War II Victims in Yugoslavia|publisher=Otkrovenje|date=2005|isbn=978-86-83353-39-2|access-date=18 October 2011}}</ref> 1941 జూన్ 22 న ఒక ప్రతిఘటన ఉద్యమం వెంటనే ఉద్భవించింది.<ref name="Pavličević">Dragutin Pavličević, Povijest Hrvatske, Naklada Pavičić, Zagreb, 2007., {{ISBN|978-953-6308-71-2}},str. 441. – 442.</ref> సిజాక్ సమీపంలో పార్టిసయన్ డిటాచ్మెంట్ పేరుతో మొదటి సిసాక్ డిటాచ్మెంటూ రూపొందించబడింది. ఆక్రమిత ఐరోపాలో ప్రతిఘటన ఉద్యమం రూపొందించిన మొట్టమొదటి సైనిక విభాగమిది.<ref name="pavlicevic-2007">{{Cite book|author=Dragutin Pavličević|title=Povijest Hrvatske|date=2007|publisher=Naklada Pavičić|isbn=978-953-6308-71-2|pages=441–442}}</ref> ఇది యుగోస్లేవ్ పార్టిసియన్ ఉద్యమ ప్రారంభానికి కారణమైంది. కమ్యూనిస్ట్ బహుళ జాతి వ్యతిరేక ఫాసిస్ట్ నిరోధక బృందానికి జోసిప్ బ్రోజ్ టిటో నాయకత్వం వహించాడు.<ref>{{Cite news|website=[[Večernji list]] |language=or |url=http://www.vecernji.hr/vijesti/josipovic-antifasizam-je-duhovni-otac-domovinskog-rata-clanak-303250 |title=Josipović: Antifašizam je duhovni otac Domovinskog rata |trans-title=Josipović: Anti-Fascism is a Spiritual Forerunner of the Croatian War of Independence |date=22 June 2011 |author=Matea Vipotnik |access-date=14 October 2011 |archive-date=25 July 2012 |url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/69QlU80Fo?url=http://www.vecernji.hr/vijesti/josipovic-antifasizam-je-duhovni-otac-domovinskog-rata-clanak-303250 |df=dmy }}</ref> ఈ ఉద్యమం త్వరితగతిన పెరిగింది. 1943 డిసెంబరులో టెహ్రాన్ కాన్ఫరెంసులలో పార్టిసన్లు మిత్రరాజ్యాల నుండి గుర్తింపు పొందారు.<ref>{{Cite journal|website=Historijski zbornik|issn=0351-2193|publisher=Društvo za hrvatsku povjesnicu|date=December 2008|volume=61|issue= 2|author=Karakaš Obradov Marica|title=Saveznički zračni napadi na Split i okolicu i djelovanje Narodne zaštite u Splitu tijekom Drugog svjetskog rata|trans-title=Allied aerial attacks on Split and its surrounding and Civil Guard activity in Split during the World War II|language=or|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=74494|pages=323–349|access-date=17 October 2011}}</ref> [[యుగోస్లేవియా]] నియంత్రణలో లాజిస్టిక్స్, పరికరాలు, శిక్షణ, వైమానిక దళంలో మిత్రరాజ్యాల మద్దతు, సోవియట్ దళాల సహాయంతో 1944 లో జరిగిన బెల్గ్రేడ్ యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు. 1945 మే నాటికి [[ఇటలీ]] , [[ఆస్ట్రియా]] సరిహద్దు ప్రాంతాలు నిర్ణయించబడ్డాయి. యుస్టాస్వ్ సభ్యులు, అలాగే క్రోయేషియా శరణార్థులు, యుగోస్లేవ్ పార్టిసన్స్ చేత చంపబడ్డారు.<ref>{{Cite encyclopedia | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/143561/Croatia/223956/World-War-II | title = History of Croatia, World War II | author = C.W. Bracewell, John R. Lampe | website= Encyclopædia Britannica Online | publisher = Encyclopædia Britannica Inc. | date= 2012 | access-date= 25 March 2013}}</ref> పార్టిసన్స్ ఉద్యమం రాజకీయ ఆకాంక్షలు " నేషనల్ లిబరేషన్ ఆఫ్ క్రోయేషియా "కు చెందిన స్టేట్ యాంటీ ఫాసిస్ట్ కౌన్సిల్లో ప్రతిబింబించాయి. ఇది 1943 లో క్రొయేషియన్ రాజ్యంగా అభివృద్ధి చేయబడింది. తరువాత 1945 లో క్రొవేషియా పార్లమెంటుగా రూపాంతరం చెందింది. <ref>{{Cite journal|website=Pro tempore – časopis studenata povijesti|publisher=Klub studenata povijesti ISHA|issn=1334-8302|author=Marko Maurović|title=Josip protiv Josifa|trans-title=Josip vs. Iosif|language=or|pages=73–83|issue=1|date=May 2004|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=81342|access-date=17 October 2011}}</ref><ref>{{Cite web|publisher=Sabor|url=http://www.sabor.hr/Default.aspx?art=27859&sec=2867|language=or|title=Predsjednik Sabora Luka Bebić na obilježavanju 64. obljetnice pobjede nad fašizmom i 65. obljetnice trećeg zasjedanja ZAVNOH-a u Topuskom|trans-title=Speaker of the Parliament, Luka Bebić, at celebration of the 64th anniversary of the victory over fascism and the 65th anniversary of the 3rd session of the ZAVNOH session in Topusko|date=9 May 2009|url-status=dead|df=dmy-all|website=|access-date=21 December 2017|archive-date=25 July 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/69QllTBy8?url=http://www.sabor.hr/Default.aspx?art=27859&sec=2867}}</ref> [[File:TitoEleanorRoosevelt.jpg|thumb|right|1944-1980 వరకు జొసిప్ బ్రొజ్ టిటో ఎస్.ఎఫ్.ఆర్ యుగోస్లేవియాకు నాయకత్వం వహించాడు;చిత్రపటం: బ్రిటోయిలో ఎలియనోర్ రూజ్వెల్ట్తో టిటో 1953.]] ఇంకా యుద్ధం సమయంలో ఎన్.డి.హెచ్. భూభాగంలో ఉస్తసే గణనీయమైన సంఖ్యలో సెర్బులను చంపారు. మిడ్లార్కీ పాలనలో చంపబడిన సెర్బుల సంఖ్య కనీసం 5 లక్షలు ఉంటుందని అంచనా వేయబడింది.<ref>{{harvnb|Midlarsky|2005|page=131}}: "Memories of the mass murder of at least 500,000 Serbs by the fascist Croatian state in alliance with Nazi Germany during World War II were rekindled by Tuđman's behavior."</ref> అయితే ఈ సంఖ్య బోగోల్జుబ్ కోచోవిక్ , వ్లాదిమిర్ జర్జవిక్ అంచనాకు విరుద్ధంగా ఉంది.కోచోవిక్ అంచనాల ఆధారంగా యుగోస్లేవ్ భూభాగం అంతటా చంపబడిన మొత్తం సెర్బుల మొత్తం సంఖ్య 4,87,000. అయితే జర్జావిక్ అంచనాలను అనుసరించి ఈ సంఖ్య 5,30,000. యుజోస్లావ్ పార్టిసిన్‌లో 82,000 మంది, 23,000 మంది యాక్సిస్ సహచరులు ఎన్.డి.హెచ్. కారణంగా మరణించగా 25,000 మంది టైఫాయిడ్ అంటువ్యాధి కారణంగా మరణించారు. 45,000 మందిని జర్మన్లు ​​హతమార్చారు. ఇటాలియన్లు 15,000 మందిని చంపారని జర్జవిక్ సూచించింది. సంయుక్త రాష్ట్రాల సెన్సస్ బ్యూరో మేయర్స్ , కాంప్బెల్ మొత్తం యుగోస్లావ్ నష్టాల అంచనాలను కోచోవిక్ , జర్జవిక్ అంగీకరించాయి.<ref>{{Cite book|author1=Philip J. Cohen|author2=David Riesman|title=Serbia's Secret War: Propaganda and the Deceit of History|isbn=978-0-89096-760-7|pages=109–110|publisher=[[Texas A&M University Press]]|date=1996|url=https://books.google.com/books?id=Fz1PW_wnHYMC|access-date=17 October 2011}}</ref> సాయుధ ప్రతిఘటన సభ్యులగా, లేదా యాక్సిస్ సహకారులుగా గాని, క్రొయేషియన్ ఫాసిస్ట్ పాలన ఫలితంగా ఎన్.డి.హెచ్.లో చంపబడిన క్రోయాట్స్ సంఖ్య సుమారుగా 2,00,000 గా ఉంది.<ref name="Kočević"/><ref name="Victims-Cohen">{{Cite book|author1=Philip J. Cohen|author2=David Riesman|title=Serbia's Secret War: Propaganda and the Deceit of History|isbn=978-0-89096-760-7|pages=106–111|publisher=[[Texas A&M University Press]]|date=1996|url=https://books.google.com/books?id=Fz1PW_wnHYMC|access-date=17 October 2011}}</ref> చంపబడ్డవారిలో కొన్ని వేలమంది చెట్నిక్స్ చేతిలో చంపబడ్డారు. చాలామంది క్రొయేషియన్ చరిత్రకారులు మరణించిన వారి సంఖ్య 3,000 నుండి 3,500 ఉండవచ్చని పేర్కొన్నారు. మధ్యకాలంలో క్రోయేషియా ఆధునిక భూభాగంలో చెట్నిక్స్ చేత చంపబడిన క్రోయాట్స్ సంఖ్య యుగోస్లేవియా మొత్తంలో 18,000 నుండి 32,000 (యుద్ధవీరులు , పౌరులు)మంది క్రోయేషియన్లు ఉన్నారని క్రోయేషియా అంచనా వేసింది.<ref>{{Cite journal|author=Vladimir Geiger|publisher=Croatian Institute of History|title=Human Losses of the Croats in World War II and the Immediate Post-War Period Caused by the Chetniks (Yugoslav Army in the Fatherand) and the Partisans (People's Liberation Army and the Partisan Detachments of Yugoslavia/Yugoslav Army) and the Communist Authorities: Numerical Indicators|url=http://hrcak.srce.hr/103223?lang=en|pages=85–87}}</ref> [[File:Serb T-55 Battle of the Barracks.JPG|thumb|right|A scene from the Croatian War of Independence]] రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత క్రోయేషియా కమ్యూనిస్టుల చేత పరిపాలించిన ఎస్.ఎఫ్.ఆర్. యుగోస్లేవియా ఏకైక-పార్టీ సోషలిస్టు ఫెడరల్ యూనిట్‌గా మారింది. కానీ సమాఖ్యలో స్వతంత్రతను కలిగి ఉంది. 1967 లో క్రొయేషియన్ రచయితలు , భాషావేత్తలు క్రొయేషియన్ భాషకు అధిక స్వయంప్రతిపత్తి అవసరమని క్రొయేషియన్ ప్రామాణిక భాష స్థితి, పేరుపై ఒక ప్రకటనను ప్రచురించారు.<ref name="Šute-Deklaracija">{{Cite journal|website=Radovi Zavoda za hrvatsku povijest|volume=31|issue=1|issn=0353-295X|pages=317–318|title=Deklaracija o nazivu i položaju hrvatskog književnog jezika – Građa za povijest Deklaracije|trans-title=Declaration on the Status and Name of the Croatian Standard Language – Declaration History Articles|author=Ivica Šute|date=April 1999 |language=or | url = http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=76413&lang=en}}</ref> ఈ డిక్లరేషన్ యుగోస్లావ్ ఆర్థిక వ్యవస్థ విస్తృత పౌర హక్కులు, వికేంద్రీకరణను కోరుతూ జాతీయ ఉద్యమానికి దోహదం చేసింది. 1971 క్రొయేషియన్ స్ప్రింగ్ యుగోస్లావ్ నాయకత్వం అణిచివేతతో ముగిసింది. <ref name="JL-Savka">{{Cite news|website=Jutarnji list |language=or |url=http://www.jutarnji.hr/heroina-hrvatskog-proljeca/305499/ |title=Heroina Hrvatskog proljeća |trans-title=Heroine of the Croatian Spring |date=6 August 2009 |author=Vlado Vurušić |access-date=14 October 2011 |archive-date=25 July 2012 |url-status=dead|archive-url=https://www.webcitation.org/69QmExEdP?url=http://www.jutarnji.hr/heroina-hrvatskog-proljeca/305499/ |df=dmy }}</ref> అయినప్పటికీ 1974 యుగోస్లావ్ రాజ్యాంగం ఫెడరల్ విభాగాలకు అధిక స్వయంప్రతిపత్తి ఇచ్చింది. ప్రధానంగా క్రొయేషియన్ ఉద్యమ లక్ష్యాన్ని నెరవేర్చింది. సమాఖ్య విభాగాల స్వాతంత్ర్యం కోసం ఒక చట్టపరమైన ఆధారం అందించింది.<ref name="Rich">{{Cite journal|author=Roland Rich|title=Recognition of States: The Collapse of Yugoslavia and the Soviet Union|website=European Journal of International Law|date=1993|issue=1|volume=4|pages=36–65|url=http://www.ejil.org/article.php?article=1207&issue=67|access-date=18 October 2011|archive-date=19 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719043217/http://www.ejil.org/article.php?article=1207&issue=67|url-status=dead}}</ref> 1980 లో యుగోస్లేవ్ అధ్యక్షుడు జోసిప్ బ్రోజ్ టిటో మరణించిన తరువాత యుగోస్లేవియాలో రాజకీయ పరిస్థితి 1986 సెర్బియన్ సాయు మెమోరాండమ్, 1989 వొజ్వోడినా, కొసావో, మాంటెనెగ్రోలో 1989 తిరుగుబాట్లు జాతీయ ఉద్రిక్తతతో పరిస్థితి క్షీణించింది. {{sfn|Frucht|2005|page=433}}<ref>{{Cite news|agency=Reuters |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950DE7D9123FF931A25752C0A96F948260&scp=2&sq=Titograd&st=nyt |title=Leaders of a Republic In Yugoslavia Resign |website=The New York Times |date=12 January 1989 |access-date=7 February 2010 |archive-date=25 July 2012 |url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/69QmSYE7N?url=http://www.nytimes.com/1989/01/12/world/leaders-of-a-republic-in-yugoslavia-resign.html |df=dmy }}</ref> 1990 జనవరిలో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ జాతీయ మార్గాలు విచ్ఛిన్నమైయ్యాయి. ఫ్క్రొయేషియన్ కక్షతో ఒక విరమణ సమాఖ్యను డిమాండ్ చేసింది.<ref name="Pauković-14Congress-2009">{{Cite journal|author=Davor Pauković|publisher=Centar za politološka istraživanja|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=55640|language=or|title=Posljednji kongres Saveza komunista Jugoslavije: uzroci, tijek i posljedice raspada|trans-title=Last Congress of the League of Communists of Yugoslavia: Causes, Consequences and Course of Dissolution|date=1 June 2008|website=Časopis za suvremenu povijest|volume=1|issue=1|pages=21–33|format=PDF|issn=1847-2397|access-date=11 December 2010}}</ref> అదే సంవత్సరంలో క్రోయేషియాలో మొట్టమొదటి బహుళ-పార్టీ ఎన్నికలు జరిగాయి. ఫ్రాంజో టుద్మన్ విజయం జాతీయవాద ఉద్రిక్తతలను మరింత పెంచింది.<ref name="Independent-Tuđman-Obituary">{{Cite news|website=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-franjo-tudjman-1132142.html |title=Obituary: Franjo Tudjman |author=Branka Magas |date=13 December 1999 |access-date=17 October 2011 |archive-date=25 July 2012 |url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/69Qmjvz7e?url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-franjo-tudjman-1132142.html |df=dmy }}</ref> క్రోయేషియా సెర్బియాలో కొంతమంది సాబోర్ను విడిచిపెట్టి క్రోయేషియా నుంచి స్వాతంత్ర్యం సాధించాలనే ఉద్దేశంతో సెర్బియా క్రాజినా గణరాజ్యముగా గుర్తించబడని ప్రాంతాల స్వయంప్రతిపత్తి ప్రకటించారు.<ref name="NYTimes-Autonomy-AUG1990">{{Cite news|website=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1990/10/02/world/croatia-s-serbs-declare-their-autonomy.html |author=Chuck Sudetic |title=Croatia's Serbs Declare Their Autonomy |date=2 October 1990 |access-date=11 December 2010 |archive-date=25 July 2012 |url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/69Qmswhv4?url=http://www.nytimes.com/1990/10/02/world/croatia-s-serbs-declare-their-autonomy.html |df=dmy }}</ref><ref name="EE-CIS-book">{{Cite book|title=Eastern Europe and the Commonwealth of Independent States|url=https://books.google.com/books?id=qmN95fFocsMC|pages=272–278|isbn=978-1-85743-058-5|date=1998|publisher=Routledge|access-date=16 December 2010}}</ref> ===స్వతంత్రం (1991–ప్రస్తుతం) === [[File:Tuđman i Ana Havel.jpg|thumb|left|[[Franjo Tuđman]] was the first democratically elected President of Croatia]] ఉద్రిక్తతలు పెరిగాయి, క్రోయేషియా 1991 జూన్ 25 న స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించింది. అయినప్పటికీ డిక్లరేషన్ పూర్తి అమలును 1991 అక్టోబరు 8 న అమలులోకి తెచ్చింది.<ref name="NYTimes-Declaration-26June1991">{{Cite news|website=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1991/06/26/world/2-yugoslav-states-vote-independence-to-press-demands.html |title=2 Yugoslav States Vote Independence To Press Demands |author=Chuck Sudetic |date=26 June 1991 |access-date=12 December 2010 |archive-url=https://www.webcitation.org/69Wj75HVR?url=http://www.nytimes.com/1991/06/26/world/2-yugoslav-states-vote-independence-to-press-demands.html |archive-date=29 July 2012 |url-status=live|df=dmy }}</ref><ref name="Sabor-Independence-8Oct1991">{{Cite web|website=Official web site of the Croatian Parliament|publisher=Sabor|url=http://www.sabor.hr/Default.aspx?art=20091&sec=2462|title=Ceremonial session of the Croatian Parliament on the occasion of the Day of Independence of the Republic of Croatia|date=7 October 2004|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=21 December 2017|archive-date=29 July 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/69Wk9bFY8?url=http://www.sabor.hr/Default.aspx?art=20091&sec=2462}}</ref> యుగోస్లావ్ పీపుల్స్ ఆర్మీ (జె.ఎన్.ఎ.) , వివిధ సెర్బ్ పారామిలిటరీ గ్రూపులు క్రోయేషియాపై దాడి చేసిన సమయంలో ఉద్రిక్తతలు బహిరంగ యుద్ధానికి దారి తీసాయి.<ref name="NYTimes-Otkos10">{{Cite news|website=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1991/11/04/world/army-rushes-to-take-a-croatian-town.html?ref=croatia |title=Army Rushes to Take a Croatian Town |author=Chuck Sudetic |date=4 November 1991 |access-date=29 July 2012 |archive-date=29 July 2012 |url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/69Wkpvqwn?url=http://www.nytimes.com/1991/11/04/world/army-rushes-to-take-a-croatian-town.html |df=dmy }}</ref> 1991 చివరినాటికి " హై ఇంటెంసిటీ కాంఫ్లిక్ట్ " ఫ్రంటుతో కలిసి చేసిన పోరాటంలో క్రోయేషియా దాని భూభాగంలో మూడింట రెండు వంతులు మాత్రమే నియంత్రించగలిగింది.<ref name="NYTimes-Iceland">{{Cite news|website=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1991/12/20/world/croatia-clashes-rise-mediators-pessimistic.html |title=Croatia Clashes Rise; Mediators Pessimistic |date=19 December 1991 |access-date=29 July 2012 |archive-date=29 July 2012 |url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/69WlHzDK7?url=http://www.nytimes.com/1991/12/20/world/croatia-clashes-rise-mediators-pessimistic.html |df=dmy }}</ref><ref name="LATimes-OccupiedPct-1Aug91">{{Cite news|website=[[Los Angeles Times]] |url=http://articles.latimes.com/1991-08-01/news/mn-177_1_defense-force |title=Serbian Forces Press Fight for Major Chunk of Croatia |author=[[Charles T. Powers]] |date=1 August 1991 |access-date=29 July 2012 |archive-date=29 July 2012 |url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/69WlatGyy?url=http://articles.latimes.com/1991-08-01/news/mn-177_1_defense-force |df=dmy }}</ref> పలువురు సెర్బ్ పారామిలిటరీ గ్రూపులు, తిరుగుబాటు భూభాగాల్లోని సెర్బ్-కాని క్రోయేషియా ప్రజలను చంపడం, బెదిరించడం, బహిష్కరణల చేసేలా వత్తిడి చేయడం చేసాయి. వేలమంది క్రోయాట్ పౌరులను హతమార్చడం , వారి గృహాలను వదిలి పంపడం జరిగింది. కనీసం 1,70,000 మందిని వారి నివాసాల నుండి పంపబడ్డారు.<ref>{{Cite news|publisher=The New York Times|author=Marlise Simons|title=Milosevic, Indicted Again, Is Charged With Crimes in Croatia|url=https://www.nytimes.com/2001/10/10/world/milosevic-indicted-again-is-charged-with-crimes-in-croatia.html|date=10 October 2001|access-date=1 March 2016}}</ref> 1992 జనవరి 15 న క్రోయేషియా యూరోపియన్ ఎకనామిక్ కమ్యూనిటీ సభ్యత్వం, తరువాత యునైటెడ్ నేషన్స్ దౌత్య గుర్తింపు పొందింది.<ref name="NYTimes-Germany-23Dec91">{{Cite news|website=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1991/12/24/world/slovenia-and-croatia-get-bonn-s-nod.html |title=Slovenia and Croatia Get Bonn's Nod |author=Stephen Kinzer |date=24 December 1991 |access-date=29 July 2012 |archive-date=29 July 2012 |url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/69WmZTuSS?url=http://www.nytimes.com/1991/12/24/world/slovenia-and-croatia-get-bonn-s-nod.html |df=dmy }}</ref><ref name="NYT-UN-membership">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1992/05/23/world/3-ex-yugoslav-republics-are-accepted-into-un.html |title=3 Ex-Yugoslav Republics Are Accepted Into U.N. |website=The New York Times |author=[[Paul L. Montgomery]] |date=23 May 1992 |access-date=29 July 2012 |archive-date=29 July 2012 |url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/69WnEWOSK?url=http://www.nytimes.com/1992/05/23/world/3-ex-yugoslav-republics-are-accepted-into-un.html |df=dmy }}</ref> ఈ యుద్ధం 1995 ఆగస్టు ఆగస్టులో క్రోయేషియా నిర్ణయాత్మక విజయంతో ముగిసింది. <ref name="LATimes-Storm-Complete">{{Cite news|website=Los Angeles Times |url=http://articles.latimes.com/1995-08-08/news/mn-32662_1_serb-refugees |title=Croats Declare Victory, End Blitz |author=Dean E. Murphy |date=8 August 1995 |access-date=18 December 2010 |archive-date=4 August 2012 |url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/69fL2KrVN?url=http://articles.latimes.com/1995-08-08/news/mn-32662_1_serb-refugees |df=dmy }}</ref> ఇది తిరుగుబాటు భూభాగాల నుండి దాదాపు 2,00,000 సెర్బులు వెలుపలకు వెళ్లారు. ఈ భూభాగాలు తరువాత బోస్నియా , హెర్జెగోవినా నుండి వచ్చిన క్రోయేషియా శరణార్థులు స్థిరపడ్డారు.<ref>{{Cite book|author=Janine Natalya Clark|date=2014|title=International Trials and Reconciliation: Assessing the Impact of the International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-1-31797-475-8|url=https://books.google.com/books?id=373cAwAAQBAJ|page=28}}</ref> 1995 నవంబరులో ఎర్డోట్ ఒప్పందం కుదుర్చుకున్న మిగిలిన ఆక్రమిత ప్రాంతాలు క్రోయేషియా స్వాధీనం చేయబడ్డాయి. ఈ ప్రక్రియ 1998 జనవరిలో ముగిసింది.<ref name="NYTimes-UNTAES-16Jan98">{{Cite news|website=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1998/01/16/world/an-ethnic-morass-is-returned-to-croatia.html |title=An Ethnic Morass Is Returned to Croatia |author=Chris Hedges |date=16 January 1998 |access-date=18 December 2010 |archive-date=18 May 2013 |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130518201803/http://www.nytimes.com/1998/01/16/world/an-ethnic-morass-is-returned-to-croatia.html?ref=croatia |df=dmy }}</ref> 2000 నవంబరులో క్రోయేషియా వరల్డ్ ట్రేడ్ ఆర్గనైజేషన్ (WTO) సభ్యదేశంగా మారింది. ఈ దేశం 2001 అక్టోబరులో ఐరోపా సమాఖ్యతో ఒక స్థిరీకరణ అసోసియేషన్ ఒప్పందం (ఎస్.ఎ.ఎ.) మీద సంతకం చేసింది. క్రొవేషియా 2009 ఏప్రిల్ 1 న నాటో సభ్యదేశంగా మారింది. 2013 జూలై 1 న ఐరోపా సమాఖ్యలో చేరింది ==భౌగోళికం == [[File:Satellite image of Croatia in September 2003.jpg|thumb|left|250px|Satellite image of Croatia]] [[File:Zagorje.jpg|thumb|Fields in undulating landscape of the Hrvatsko Zagorje region]] క్రోయేషియా సెంట్రల్ , ఆగ్నేయ ఐరోపాలో ఉంది. ఈశాన్య సరిహద్దులో [[హంగేరి]], తూర్పు సరిహద్దులో [[సెర్బియా]] ఆగ్నేయ సరిహద్దులో [[బోస్నియా|బోస్నియా , హెర్జెగోవినా]], [[మోంటెనెగ్రో]], నైరుతి సరిహద్దులో [[స్లోవేనియా]] అడ్రియాటిక్ సముద్రం ఉన్నాయి. ఇది 42 డిగ్రీల , 47 ° ఉ , పొడవు 13 ° , 20 ° తూ. అక్షాంశాల మధ్య ఎక్కువగా ఉంటుంది. దక్షిణ ప్రాంతంలో చుట్టుపక్కల ఉన్న దక్షిణ ప్రాంతంలో డబ్రోనిక్క్ భూభాగం ప్రధాన భూభాగంతో అనుసంధానించబడిన ప్రాక్టికల్ ఎక్స్క్లేవ్, నెమ్ చుట్టూ బోస్నియా , హెర్జెగోవినాకు చెందిన చిన్న తీరప్రాంతం ఉంది.<ref name="DZS-Stat2010">{{Cite web|publisher=Croatian Bureau of Statistics|url=http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2010/SLJH2010.pdf|format=PDF|title=2010 – Statistical Yearbook of the Republic of Croatia|date=December 2010|access-date=7 October 2011|archive-date=9 October 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2010/SLJH2010.pdf|url-status=dead}}</ref> [[File:Great Lake, Island of Mljet, Croatia.JPG|thumb|right|క్రోయేషియా వెయ్యి ద్వీపాలకు పైగా ఉంది; చిత్రపటం: మల్జేట్ నేషనల్ పార్క్ భాగం, మధ్యధరా సముద్రంలో అత్యంత పురాతనమైన సముద్రపు రక్షణ ప్రాంతం]] క్రోయేషియా వైశాల్యం 56,594 చదరపు కిలోమీటర్లు (21,851 చదరపు మైళ్ళు) ఉంది. వైశాల్యపరంగా ఇది ప్రపంచ దేశాలలో 127 వ స్థానంలో ఉంది. ఈ భూభాగం 56,414 చదరపు కిలోమీటర్లు భూభాగం (21,782 చదరపు మైళ్ళు) భూమి , 128 చదరపు కిలోమీటర్లు జలభాగం ఉంది.<ref name="CIA"/> ఎత్తు డినారిక్ ఆల్ప్స్ పర్వతాల నుండి ఎత్తైన పర్వత శ్రేణులలో 1,831 మీటర్లు (6,007 అడుగులు) ఎత్తు ఉన్న డినారా శిఖరం దేశంలో అయంత ఎత్తైన ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="CIA"/> పొరుగున ఉన్న బోస్నియా , హెర్జెగోవినా సరిహద్దులో ఉన్న అద్రియాటిక్ సముద్ర తీరం మొత్తం నైరుతి సరిహద్దుగా ఉంది. క్రోయేషియాకు చెందిన వెయ్యి ద్వీపాలలో 48 ద్వీపాలు నివాసితప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. వీటిలో అతిపెద్ద దీవులుగా క్రెస్ , క్రిక్ ద్వీపాలు ఉన్నాయి.<ref name="CIA"/> వీటిలో ప్రతి ఒక్కటి 405 చదరపు కిలోమీటర్ల (156 చదరపు మైళ్ళు) విస్తీర్ణంలో ఉన్నాయి. హ్వావ్స్‌కో జగోరి కొండ ఉత్తర భాగాలు, తూర్పున ఉన్న [[స్లోవేనియా]] ఫ్లాట్ మైదానాలు పన్నోనియన్ బేసిన్‌లో భాగంగా ఉన్నాయి. పన్నోనియన్ నదికి సావా, ద్రావ, కుపు , డానుబే వంటి ఉపనదులు ఉన్నాయి. ఐరోపా రెండవ అతి పొడవైన నది డానుబే, తూర్పున వుకోవర్ నగరం గుండా ప్రవహిస్తూ సెర్బియాతో సరిహద్దు ఏర్పరుస్తుంది. అడ్రియాటిక్ తీరప్రాంతం , దీవులకు సమీపంలోని మధ్య, దక్షిణ ప్రాంతాలు దిగువ పర్వతాలు , అటవీ పర్వతాలను కలిగి ఉంటాయి. దేశంలో చమురు, బొగ్గు, బాక్సైట్, తక్కువ-స్థాయి ఇనుప ఖనిజం, కాల్షియం, జిప్సం, సహజ తారు, సిలికా, మైకా, బంకమట్టి, ఉప్పు, జలశక్తి ఉత్పత్తికి తగినంతగా సహజ వనరులు ఉన్నాయి.<ref name="CIA"/> కార్ట్సు భూభాగం క్రోయేషియాలో సగభాగం ఉంటుంది.ఇందులో ప్రముఖంగా దీనారిక్ ఆల్ప్స్ ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.geografija.hr/clanci/1011/rasirenost-krsa-u-hrvatskoj |title=Raširenost krša u Hrvatskoj |trans-title=Presence of Karst in Croatia |language=or |publisher=Croatian Geographic Society |date=18 December 2006 |author=Mate Matas |website=geografija.hr |url-status=dead|df=dmy |access-date=1 February 2018 |archive-date=8 August 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/69lbXToZS?url=http://www.geografija.hr/clanci/1011/rasirenost-krsa-u-hrvatskoj }}</ref> క్రోయేషియాలో పలు లోతైన గుహలు ఉన్నాయి. వీటిలో కొన్ని 49.250 మీ (820.21 అడుగులు) కన్నా తక్కువ లోతు కలిగి ఉన్నాయి. వాటిలో 14 గుహలు 500 మీ (1,640.42 అడుగులు) లోతు కంటే తక్కువగా ఉండగా, వాటిలో 3 గుహలు 1,000 మీ (3,280.84 అడుగులు) కంటే తక్కువగా ఉంటుంది. క్రోయేషియాలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ సరస్సులలో ప్లిట్విస్ 16 సరస్సులు, డోలమైట్, సున్నపురాయి సెలయేళ్లను కలుపుతున్న జలపాతాలతో ఉన్నాయి. మరకతమణి ఆకుపచ్చ, బూడిద రంగు లేదా నీలం రంగు వరకు, సరస్సులు వారి విలక్షణ రంగులతో ప్రసిద్ధి చెందాయి.<ref name="BBC-Plitvice">{{Cite web|publisher=BBC |url=http://www.bbc.com/travel/feature/20110617-the-best-national-parks-of-europe |title=The best national parks of Europe |date=28 June 2011 |access-date=11 October 2011 |archive-date=4 August 2012 |url-status=live|archive-url=https://www.webcitation.org/69fOQEt30?url=http://www.bbc.com/travel/feature/20110617-the-best-national-parks-of-europe |df=dmy }}</ref> === వాతావరణం === [[File:Croatia Köppen.svg|thumb|left|Köppen climate types of Croatia]] [[File:Winter bora in Senj.jpg|thumb|[[Bora (wind)|Bora]] is a dry, cold wind which blows from the mainland out to sea, whose gusts can reach hurricane strength, particularly in the channel below Velebit, e.g. in the town of Senj]] కోపెన్ వాతావరణంగా వర్గీకరించబడిన క్రోయేషియా వాతావరణం ఎక్కువభాగం మధ్యస్తంగా వెచ్చగా వర్షపు శీతోష్ణస్థితిని కలిగి ఉంటుంది. నెలసరి ఉష్ణోగ్రత -3 ° సెంటీగ్రేడ్ (27 ° ఫారెన్ హీట్) (జనవరిలో) , 18 ° సెంటీగ్రేడ్ (64 ° ఫారెన్ హీట్) (జూలైలో) ఉంటుంది. లికా , గోర్స్కి కోటర్ ప్రాంతాలు దేశంలోని అత్యంత శీతల భాగాలు సముద్రమట్టానికి 1,200 మీటర్ల (3,900 అడుగులు) ఎత్తులో మంచు అరణ్య వాతావరణం కనపడుతుంది. క్రోయేషియా వెచ్చని ప్రాంతాలలో అడ్రియాటిక్ తీరప్రాంతాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా మధ్యధరా వాతావరణం కలిగి ఉన్న దాని అంతర్భాగంలో ఉష్ణోగ్రత గరిష్ఠ స్థాయి సముద్రం ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది. పర్యవసానంగా ఖండాంతర ప్రాంతాలలో ఉష్ణోగ్రతలు ఎక్కువగా ఉంటాయి - -35.5 ° సెంటీగ్రేడ్ (-31.9 ° ఫారెన్ హీట్) అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రత 1919 ఫిబ్రవరి 3 లో కకొవెక్‌లో నమోదయింది. 42.4 ° సెంటీగ్రేడ్ (108.3 ° ఫారెన్ హీట్) అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత కార్లోవాక్లో 5 జూలై 5 న నమోదు చేయబడింది. భౌగోళిక ప్రాంతం, ప్రబలమైన వాతావరణ విధానం అనుసరించి 600 మిల్లీమీటర్లు (24 అంగుళాలు) నుండి 3,500 మిల్లీమీటర్లు (140 అంగుళాలు) మధ్య వార్షిక వర్షపాతం నమోదవుతుంది. బయటి ద్వీపాల్లో (విస్, లాస్ట్వో, బిస్సేవో, స్వేతక్) , స్లొమోనియా తూర్పు భాగాలలో కనీసం వర్షపాతం కురుస్తుంది; డినారా పర్వత శ్రేణి, గోర్స్కి కోటార్లలో గరిష్ఠ స్థాయి వర్షపాతం ఉంటుంది. లోపలి భూభాగంలో గాలులు ఈశాన్య లేదా నైరుతి ప్రాంతాల మధ్య తేలికగా ఉంటాయి. తీరప్రాంత గాలులు స్థానిక ప్రాంతం లక్షణాలచే నిర్ణయించబడతాయి. అధిక గాలి వేగాలు ఎక్కువగా తీర ప్రాంతాల్లో చల్లని నెలల్లో నమోదు చేయబడతాయి. సాధారణంగా బుర లేదా తక్కువ తరచుగా సిరోకో వంటివి. దేశం అత్యంత సుందరమైన భాగాలు గుర్తించబడుతున్న వెలుపలి ద్వీపాలు హ్వార్, కొర్కులా ప్రాంతాలలో వార్షికంగా సూర్యరశ్మికి 2700 గంటల పాటు నమోదు చేయబడ్డాయి. తరువాత మధ్య , దక్షిణ అడ్రియాటిక్ సముద్రం ప్రాంతం,ఉత్తర అడ్రియాటిక్ తీరప్రాంతాలలో వార్షికంగా 2000 గంటల కంటే ఎక్కువ సూర్యరస్మి ఉంటుంది. {{sfn|Statistical Yearbook of the Republic of Croatia 2015||page=43}} === జీవవైవిధ్యం === [[File:Plitvice Lakes National Park (2).jpg|thumb|left|Plitvice Lakes National Park, a UNESCO World Heritage Site]] [[File:Telascica-Cliff.JPG|thumb|right|Cliffs in [[Telašćica]] Nature Park]] [[File:Canyon_of_Paklenica.jpg|thumb|right|Paklenica]] [[File:Bjele stijene - vapencove skalni mesto.jpg|thumb|right|Bijele and Samarske rocks in [[Primorje-Gorski Kotar County]]]] క్రోయేషియా దాని వాతావరణం, భౌగోళికస్థితి కారణంగా అనేక పర్యావరణ ప్రాంతాలుగా విభజించబడింది. జీవవైవిధ్యం పరంగా ఐరోపాలో సంపన్నమైన దేశాల్లో ఒకటిగా ఉంది. క్రోయేషియా-మధ్యధరా సముద్రతీరంలో నాలుగు రకాల జీవవైవిధ్య ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. దాని భూభాగంలో లికా - గోర్స్కి కోటర్, పరానియాన్ ద్రావా - డానుబే, అల్కాన్, మిగిలిన ప్రాంతాల్లో ఖండాంతర వృక్షాలు ఉన్నాయి. ముర్రేజా క్రక్కా కాన్యోన్స్, టఫ్ఫా, అలాగే భూగర్భ ఆవాసాలు కలిగి ఉన్న కార్స్ట్ ఆవాసాలు అత్యంత ముఖ్యమైనవిగా ఉన్నాయి. కార్స్ట్ భౌగోళికంగా దాదాపు 7,000 గుహలు , గుంటలను కలిగి ఉంది. వీటిలో కొన్ని మాత్రమే గుర్తించబడిన ఏకైక అక్వాటిక్ గుహ కేవే సకశేరుకాలు - ఓల్మ్. క్రొయేషియన్ భూ ఉపరితలంలో 44% (2,490,000 హెక్టార్ల లేక 6,200,000 ఎకరాలు) విస్తీర్ణంలో అడవులు విస్తరించి ఉన్నాయి. ఇతర నివాస ప్రాంతాలలో చిత్తడినేలలు, గడ్డిభూములు, పోగులు, కంచెలు, పొదలూ తీరప్రాంతం! సముద్ర నివాస ప్రాంతాలలో ఉన్నాయి.<ref name="MCult-Biodiversity">{{Cite book|publisher=State Institute for Nature Protection, [[Ministry of Culture (Croatia)]]|format=PDF|url=http://www.dzzp.hr/dokumenti_upload/20120515/dzzp201205151608230.pdf|title=Biodiversity of Croatia|date= 2006|editor=Jasminka Radović|editor2=Kristijan Čivić|editor3= Ramona Topić|isbn=953-7169-20-0|access-date=13 October 2011}}</ref> ఫైటోజెయోగ్రఫీ పరంగా క్రోయేషియా బొరియల్ రాజ్యంలో భాగం , సిర్కోంతోరియల్ ప్రాంతంలోని ఇల్ల్రియన్ , సెంట్రల్ యూరోపియన్ రాజ్యాలలో , మధ్యధరా ప్రాంతం అడ్రియాటిక్ ప్రావిన్సులో భాగంగా ఉనాయి. " వరల్డ్ వైడ్ ఫండ్ ఫర్ నేచుర్ " క్రొవేషియా మూడు పర్యావరణ ప్రాంతాలుగా విభజిస్తుంది: పన్నోనియన్ మిశ్రమ అడవులు, దినారిక్ పర్వతాలు మిశ్రమ అడవులు , ఇల్లియ్రియన్ ఆకురాల్చు అడవులు.<ref name="DU-Sustdev">{{Cite web|publisher=6th Dubrovnik Conference on Sustainable Development of Energy, Water and Environment Systems|url=http://www.dubrovnik2011.sdewes.org/venue.php|title=Venue|access-date=13 October 2011}}</ref> క్రొవేషియాలో 37,000 గుర్తించిన వృక్షజాతులు ఉన్నాయి. కానీ వారి వాస్తవ సంఖ్య 50,000 - 100,000 మధ్య ఉంటుందని అంచనా. <ref name="MCult-Biodiversity"/> 2000 వ దశాబ్దపు తొలి అర్ధభాగంలో మాత్రమే క్రోయేషియాలో కనుగొన్న అకశేరుకాలలో దాదాపు 400 కొత్త జాతులుఉన్నాయి.<ref name="MCult-Biodiversity"/> వెయ్యి కంటే ఎక్కువ జాతి జాతులు అంతరించి పోతున్న దశలో ఉన్నాయి.ఇవి ప్రత్యేకించి వలేబిట్ , బియోకోవో పర్వతాలు, అడ్రియాటిక్ ద్వీపాలు, కార్స్ట్ నదీ ప్రాంతంలో ఉన్నాయి. చట్టపరంగా 1,131 జాతులను రక్షించబడుతున్నాయి.<ref name="MCult-Biodiversity"/> ఆవాసాల కొరకు పరిసర ప్రాంతాలలో జరుగుతున్న ధ్వంసం కారణంగా జాతులకు అత్యంత తీవ్రమైన ప్రమాదం నష్టాలు సంభవిస్తున్నాయి. హానికర జాతులు ముఖ్యంగా కౌలెరా టాక్సీఫోలియా ఆల్గే ప్రమాదకారిగా మారింది. బెనెతిక్ నివాసాలను కాపాడటానికి అంటుకునే ఆల్గే క్రమం తప్పకుండా మానిటర్ చేయబడడం లేక తీసివేయబడడం జరుగుతుంది. స్వదేశీ మొక్కలు , పెంపుడు జంతువుల జాతులు కూడా అనేకమైనవి ఉన్నాయి. వీటిలో ఐదు జాతుల గుర్రాలు, ఐదు జాతులు పశువులు,ఎనిమిది జాతులు గొర్రెలు, రెండు జాతులు పందులు, పౌల్ట్రీ జాతి ఉన్నాయి. దేశీయ జాతులు కూడా తొమ్మిది అంతరించిపోతున్న లేదా తీవ్ర అపాయకరమైన వాటిలో ఉన్నాయి.<ref name="MCult-Biodiversity"/> దేశంలో 9% క్రోయేషియా భూభాగంలో 444 రక్షిత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఎనిమిది జాతీయ పార్కులు, రెండు అత్యంత సురక్షితంగా నిర్వహించబడుతున్న సంరక్షిత ప్రాంతాలు, పది నేచురల్ పార్కులు ఉన్నాయి.వీటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధ రక్షిత ప్రాంతాలుగా క్రోయేషియాలోని పురాతన జాతీయ ఉద్యానవనం, యునెస్కో వరల్డ్ హెరిటేజ్ సైట్ అయిన " [[ప్లిట్ వైస్ లేక్స్ నేషనల్ పార్క్|ప్లిట్విస్ లేక్స్ నేషనల్ పార్క్]] " ఉన్నాయి." యులేకో ప్రకృతి పార్కు " యునెస్కో మ్యాన్ బయోస్పియర్ ప్రోగ్రాంలో భాగంగా ఉన్నాయి. కఠినమైన , ప్రత్యేక రిజర్వులు అలాగే జాతీయ , నేచురల్ పార్కులు, కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్వహణలో రక్షించబడుతున్నాయి. ఇతర రక్షిత ప్రాంతాలు కౌంటీల ద్వారా నిర్వహించబడతాయి. 2005 లో నేషనల్ ఎకోలాజికల్ నెట్వర్క్ ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇది ఐరోపా సమాఖ్య " నేచురా 2000 నెట్వర్క్‌ "లో చేరడానికి మొదటి అడుగుగా ఉంది.<ref name="MCult-Biodiversity"/> ==ఆర్ధికం == [[File:Istria3.JPG|thumb|left|[[Istria]]n vineyards; Croatian wine is produced in nearly all regions of Croatia]] <div style="float:right; margin-right:10px"> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- style="background:#efefef;" ! colspan=5 style="text-align:center;"| The largest Croatian companies by turnover in 2015<ref name="Deloitte-HRV-2015">{{Cite web|publisher=Deloitte|url=http://www2.deloitte.com/hr/hr/pages/about-deloitte/articles/2016cetop500.html|language=or|title=500 najvećih tvrtki Srednje Europe|trans-title=500 largest Central European companies|access-date=9 September 2011|date=2016|archive-date=15 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160915135123/http://www2.deloitte.com/hr/hr/pages/about-deloitte/articles/2016cetop500.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Deloitte500-2010-HR">{{Cite web|publisher=Deloitte|language=or|format=PDF|url=http://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/global/Documents/About-Deloitte/central-europe/ce-top-500-2016.pdf|title=Rang lista 500 najvećih tvrtki Srednje Europe|trans-title=Ranking of the 500 Largest Central European Companies|access-date=9 September 2016|archive-date=15 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160915135125/http://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/global/Documents/About-Deloitte/central-europe/ce-top-500-2016.pdf|url-status=dead}}</ref> |- ! style="text-align:center;"| Rank|| style="text-align:center;"| Name|| style="text-align:center;"| Revenue<br/> (Mil.&nbsp;€) || style="text-align:center;"| Profit<br/> (Mil.&nbsp;€)<br/> |- | 1 || style="text-align:left;"| Agrokor || {{increase}} 6,435 || {{increase}} 131 |- | 2 || style="text-align:left;"| [[INA (company)|INA]]|| {{decrease}} 2,476 || {{increase}} 122 |- | 3 || style="text-align:left;"| Konzum || {{increase}} 1,711 || {{increase}} 18 |- | 4 || style="text-align:left;"| Hrvatska elektroprivreda (HEP) || {{increase}} 1,694|| {{decrease}} 260 |- | 5 || style="text-align:left;"| [[List of companies of Croatia|Orbico Group]]|| {{steady}} 1,253 || {{increase}} 17 |} </div> ఐక్యరాజ్యసమితి క్రోయేషియాను అధిక ఆదాయం కలిగిన ఆర్థికవ్యవస్థగా వర్గీకరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/wp-content/uploads/sites/45/publication/2017wesp_full_en.pdf|title=World Economic Situation and Prospects 2017|page=156|publisher=United Nations|date=2017|access-date=25 September 2017}}</ref> 2017 సంవత్సరానికి క్రొయేషియన్ నామమాత్ర జి.డి.పి. $ 53.5 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లు. తలసరి $ 12,863 అమెరికన్ డాలర్లుగా ఉంటుందని అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి డేటా ప్రణాళికలు సూచిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో కొనుగోలు శక్తి జి.డి.పి $ 100 బిలియన్ డాలర్లు తలసరి $ 24,095 అమెరికన్ డాలర్లు ఉంటుందని అంచనా.<ref name=WEO2017>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=62&pr.y=12&sy=2015&ey=2022&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=960&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=|access-date=25 April 2017 |title=World Economic Outlook Database, April 2017 – Croatia|website=International Monetary Fund}}</ref> యూరోస్టాట్ సమాచారం ప్రకారం క్రొయేషియన్ పి.పి.ఎస్. తలసరి జీడీపీ 2012 లో ఐరోపా సమాఖ్య సగటులో 61% ఉంది.<ref name="Eurostat-GDPPC">{{Cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-19062013-BP/EN/2-19062013-BP-EN.PDF|title=GDP per capita in PPS|publisher=[[Eurostat]]|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=6 March 2018|archive-date=25 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130625234316/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-19062013-BP/EN/2-19062013-BP-EN.PDF}}</ref> 2007 లో వాస్తవ జి.డి.పి పెరుగుదల 6.0% ఉంది.<ref name="Eurostat-GDPGrowth">{{Cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1996,39140985&_dad=portal&_schema=PORTAL&screen=detailref&language=en&product=STRIND_ECOBAC&root=STRIND_ECOBAC/ecobac/eb012 |title=Real GDP growth rate |publisher=Eurostat |url-status=dead|df=dmy |access-date=6 March 2018 |archive-date=22 August 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060822000014/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1996%2C39140985&_dad=portal&_schema=PORTAL&screen=detailref&language=en&product=STRIND_ECOBAC&root=STRIND_ECOBAC%2Fecobac%2Feb012 }}</ref> 2017 జనవరిలో మాసానికి క్రొయేషియన్ కార్మికుల సగటు నికర జీతం 5,895 హెచ్.ఆర్.కె సగటు స్థూల జీతం నెలకు 7,911 హెచ్.ఆర్.కె.గా ఉంది. <ref name="salary7161">{{Cite web|url=http://www.dzs.hr/default_e.htm |title=Republic Of Croatia – Croatian Bureau Of Statistics |publisher=Dzs.hr |date= |access-date=23 March 2017 |archive-date=23 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123094014/http://www.dzs.hr/default_e.htm |url-status=dead}}</ref> 2017 ఫిబ్రవరి నాటికి క్రోయేషియాలో నిరుద్యోగ రేటు 15.3% నమోదైంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.dzs.hr//Hrv/system/first_results.htm |title=Prvi rezultati |publisher=Dzs.hr |date= |access-date=26 March 2017}}</ref> 2010 లో ఆర్థిక ఉత్పాదకతలో సేవా రంగం ఆధిపత్యం సాధించింది. ఇది జీడీపీలో 66%, పారిశ్రామిక రంగం 27.2%తో, జి.డి.పి.లో వ్యవసాయం 6.8% భాగస్వామ్యం కలిగి ఉన్నాయి.<ref>International Financial Statistics, IMF, May 2011</ref> 2004 గణాంకాల ప్రకారం కార్మికులలో 2.7% వ్యవసాయంలో, 32.8% పరిశ్రమలో, 64.5% సేవల్లో పనిచేస్తున్నారు.<ref name="CIA"/><ref>{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2007/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=27&pr.y=10&sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=960&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH%2CPPPEX%2CLP&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database|publisher=[[International Monetary Fund]]|date=October 2007|access-date=9 March 2008}}</ref> పారిశ్రామిక రంగం నౌకానిర్మాణం, ఆహార ప్రాసెసింగ్, ఫార్మాస్యూటికల్స్, ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, జీవరసాయనిక, కలప పరిశ్రమల ఆధిపత్యం కలిగి ఉన్నాయి. 2010 లో క్రోయేషియా ఎగుమతులు 64.9 బిలియన్ కునా (€ 8.65 బిలియన్ యూరోలు) విలువతో 110.3 బిలియన్ కునా (€ 14.7 బిలియన్ యూరోలు) విలువైనవి.ఇది యూరోపియన్ యూనియన్‌లో అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామి ఉంది.<ref>{{Cite web|publisher=Croatian Bureau of Statistics|url=http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2011/04-02-04_01_2011.htm|access-date=21 October 2011|date=5 July 2011|title=Foreign Trade in Goods of the Republic of Croatia, 2010 Final Data|archive-date=13 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113195724/http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/publication/2011/04-02-04_01_2011.htm|url-status=dead}}</ref> క్రోయేషియా వాణిజ్యంలో సగం కంటే ఎక్కువగా ఇతర ఐరోపియా సమాఖ్య సభ్య దేశాలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|url=https://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/hrv/|title=OEC – Croatia (HRV) Exports, Imports, and Trade Partners|website=The Observatory of Economic Complexity|access-date=23 December 2015|archive-date=25 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151225205301/http://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/hrv/|url-status=dead}}</ref> 1991 లో యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు ప్రైవేటీకరణ, మార్కెట్ ఆర్థికవ్యవస్థను స్వీకరించిన కొత్త క్రోయేషియా ప్రభుత్వం ప్రారంభమైంది. యుద్ధ ఫలితంగా ఆర్థిక మౌలిక సదుపాయాలకు భారీ నష్టం కలిగింది. ప్రత్యేకించి ఆదాయం పర్యాటక రంగంలో ఇది అధికం అయింది. 1989 నుండి 1993 వరకు జి.డి.పి.40.5% పడిపోయింది. క్రొయేషియన్ దేశం ఇప్పటికీ ఆర్థిక వ్యవస్థలో గణనీయమైన భాగాన్ని నియంత్రిస్తుంది. ప్రభుత్వ ఖర్చులు జి.డి.పిలో 40%గా గణించబడుతున్నాయి.<ref name="DOS">{{Cite web|url=http://m.state.gov/md3166.htm|title=Background Note: Croatia|publisher=United States Department of State|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=6 March 2018|archive-date=27 May 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527221958/http://m.state.gov/md3166.htm}}</ref> అసమర్థమైన ప్రజా పరిపాలనతో పాటు ముఖ్యంగా భూ యాజమాన్యం, అవినీతి సమస్యలతో కలిపి ఒక బ్యాక్లాగ్డ్ న్యాయవ్యవస్థ ప్రత్యేకమైన ఆందోళనలు తలెత్తాయి. ట్రాంస్పరెన్సీ ఇంటర్నేషనల్ ప్రచురించిన 2015 కరప్షన్ పెర్సెప్షన్ ఇండెక్స్‌లో దేశం 51 వ స్కోరుతో 50 వ స్థానంలో నిలిచింది. ఇక్కడ సున్నా "అవినీతి", 100%"చాలా శుభ్రంగా" ఉందని సూచిస్తుంది.<ref name="CPI">{{Cite web|url=http://www.transparency.org/cpi2015/results#results-table|title=Corruption Perceptions Index 2015|publisher=Transparency International|date=27 January 2016|access-date=1 January 2017|website=|archive-date=29 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729093708/https://www.transparency.org/cpi2015/results#results-table|url-status=dead}}</ref> 2013 జూన్ లో జాతీయ ఋణం దేశం జిడిపిలో 59.5% వద్ద ఉంది.<ref>{{Cite web|url=http://countryeconomy.com/national-debt/croatia|title=Croatia National Debt on Country Economy|publisher=countryeconomy.com|access-date=3 December 2013}}</ref> === పర్యాటకం === [[File:Bol_na_Bracu_-_Zlatni_rat.jpg|thumb|Zlatni Rat beach on the Island of [[Brač]] is one of foremost spots of tourism in Croatia]] క్రొయేషియన్ జి.డి.పి.లో 20% వరకు క్రొయేషియన్ సేవా రంగం, పర్యాటకరంగం భాగస్వామ్యం వహిస్తూ ఉన్నాయి. వార్షిక పర్యాటక పరిశ్రమ ఆదాయం 2014 లో € 7.4 బిలియన్ల యూరోలుగా అంచనా వేయబడింది.<ref>{{Cite web|url=http://www.mint.hr/default.aspx?id=22604|title=Prihodi od turizma u 2014. dosegnuli 7,4 milijardi eura|trans-title=Tourism revenue reaches €7.4 billion in 2014|website=mint.hr|publisher=[[Ministry of Tourism (Croatia)|Croatian Ministry of Tourism]]|language=hr|date=1 April 2014|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=6 March 2018|archive-date=31 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151231220458/http://www.mint.hr/default.aspx?id=22604}}</ref> రిటైల్ వ్యాపారం, ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమ ఆర్డర్లు, వేసవి కాలానుగుణ ఉపాధి అభివృద్ధితో బిజినెస్ వాల్యూమ్ పరంగా క్రోయేషియా ఆర్థిక వ్యవస్థలో దాని సానుకూల ఫలితాలు కనిపిస్తాయి. ఈ పరిశ్రమ ఎగుమతి వ్యాపారంగా పరిగణించబడుతుంది. ఎందుకంటే ఇది దేశం బాహ్య వాణిజ్య అసమతుల్యతను గణనీయంగా తగ్గిస్తుంది. <ref>{{Cite news|website=Vjesnik|url=http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=D37B6CB1-C728-44FE-94C7-8C80B4EA582F|archive-date=14 June 2012|url-status=dead|archive-url=https://www.webcitation.org/68PYhbBry?url=http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=D37B6CB1-C728-44FE-94C7-8C80B4EA582F|language=or|title=Iako čini gotovo petinu BDP-a, i dalje niskoprofitabilna grana domaće privrede|trans-title=Even though it comprises nearly a fifth of the GDP, it is still a low-profit branch of the national economy|author1=Tomislav Pili|author2=Davor Verković|date=1 October 2011|access-date=20 October 2011|df=dmy-all}}</ref> క్రొయేషియన్ యుద్ధ స్వాతంత్ర్య ముగింపు తరువాత పర్యాటక రంగం వేగంగా వృద్ధి చెందింది. పర్యాటకులు సంఖ్యాపరంగా నాలుగు రెట్లు పెరిగారు. వార్షికంగా 11 మిలియన్ల మంది.{{sfn|2013 Statistical Yearbook of the Republic of Croatia|page=412}} [[జర్మనీ]], [[స్లోవేనియా]], [[ఆస్ట్రియా]], [[ఇటలీ]] , [[చెక్ రిపబ్లిక్]] నుండి పర్యాటకులు అధికంగా వస్తున్నారు. క్రోయేషియా నుండి కూడా చాలా మంది పర్యాటకులు దేశంలో పర్యటిస్తూ ఉన్నారు.{{sfn|2013 Statistical Yearbook of the Republic of Croatia|page=415}} క్రోయేషియా పర్యాటకులు సగటున 4.9 రోజులు దేశంలో బసచేస్తున్నారని అంచనా.<ref>{{Cite web|publisher=[[T-Hrvatski Telekom]] |website=t-portal.hr|language=or| url=http://www.tportal.hr/biznis/gospodarstvo/148403/Turisticki-prihod-porast-ce-prvi-put-nakon-2008.html|date=14 September 2011|title=Turistički prihod porast će prvi put nakon 2008.|trans-title=Tourist income to rise for the first time since 2008|access-date=21 October 2011}}</ref> పర్యాటక రంగం అత్యధిక భాగం అడ్రియాటిక్ సముద్రతీరంలో కేంద్రీకృతమై ఉంది. 19 వ శతాబ్దం మధ్యలో నుండి ఆప్టిజా మొదటి సెలవు రిసార్ట్‌గా పర్యాటకులకు సేవలు అందిస్తూ ఉంది. 1890 నాటికి ఇది చాలా ముఖ్యమైన యూరోపియన్ ఆరోగ్య రిసార్టులలో ఒకటిగా మారింది. <ref>{{Cite web|publisher=Opatija Tourist Board|url=http://www.opatija-tourism.hr/en/Home.aspx?PageID=5|title=History of Opatija|access-date=21 October 2011|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120429102936/http://www.opatija-tourism.hr/en/Home.aspx?PageID=5|archive-date=29 April 2012|url-status=dead}}</ref> తరువాత అనేక తీరప్రాంతాల తీరం , దీవులలో, మాస్ పర్యాటకం నుండి క్యాటరింగ్ , వివిధ సముచిత మార్కెట్ల వరకు సేవలు అందించటం, అత్యంత ముఖ్యమైనవి నాటికల్ పర్యాటక రంగం వంటివి ఉన్నాయి. ఎందుకంటే 16 వేల కంటే ఎక్కువ బెర్తులతో అనేక సముద్రతీర రిసార్టులు ఉన్నాయి. సాంస్కృతిక పర్యాటకం మీద ఆధారపడిన మధ్యయుగ తీరప్రాంత నగరాలలో వేసవిలో అనేక సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. లోతట్టు ప్రాంతాలలో పర్వత రిసార్ట్లు, వ్యవసాయపర్యాటకం , స్పాలు ఉంటాయి. జాగ్రెబ్ కూడా ఒక ప్రధాన పర్యాటక కేంద్రంగా ఉంది. ప్రధాన తీరప్రాంత నగరాలు , రిసార్టుల సౌకర్యం అందిస్తుంది.<ref>{{Cite web|publisher=Croatian National Tourist Board|url=http://croatia.hr/en-GB/Activities-and-attractions|title=Activities and attractions|access-date=21 October 2011|archive-date=3 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403135239/http://croatia.hr/en-GB/Activities-and-attractions|url-status=dead}}</ref> క్రోయేషియా 116 బ్లూ ఫ్లాగ్ తీరాలు కాలుష్యరహిత ప్రకృతి రిజర్వులుగా ప్రతిబింబిస్తుంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.blueflag.org/Menu/Awarded+sites/2011/Northern+Hemisphere/Croatia|title=Croatia|publisher=[[Foundation for Environmental Education]]|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=6 March 2018|archive-date=2 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111202124844/http://www.blueflag.org/Menu/Awarded+sites/2011/Northern+Hemisphere/Croatia}}</ref> ప్రపంచంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ పర్యాటక కేంద్రాలలో క్రోయేషియా 18 వ స్థానంలో ఉంది.<ref name="UNWTO">{{Cite web|url=http://www.unwto.org/facts/eng/pdf/barometer/UNWTO_Barom07_3_en.pdf|title=UNWTO World Tourism Barometer|date=October 2007|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=6 March 2018|archive-date=10 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130910050655/http://www.unwto.org/facts/eng/pdf/barometer/UNWTO_Barom07_3_en.pdf}}</ref> ఈ సందర్శకులలో సుమారు 15% (సంవత్సరానికి ఒక మిలియన్ కన్నా ఎక్కువ మంది) ప్రకృతితో సంబంధం కలిగి ఉన్నారు. క్రోయేషియా ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన పర్యాటక పరిశ్రమ కలిగి ఉంది. ఇది వ్యాపార నాచురిస్ట్ రిసార్ట్స్ అభివృద్ధి చేసిన మొదటి యూరోపియన్ దేశంగా గుర్తించబడుతుంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.euro-poi.com/croatian-highlights-croatia-278.html |title=Croatian highlights, Croatia |publisher=Euro-poi.com |date= |access-date=26 March 2013 |website= |archive-date=24 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130224034343/http://www.euro-poi.com/croatian-highlights-croatia-278.html |url-status=dead}}</ref> === మౌలికవసతులు === [[File:Novi_putni%C4%8Dki_terminal_.jpg|thumb|left|Zagreb Airport is the largest and busiest international airport in the country]] [[File:A1 near junction Maslenica.jpg|thumb|left|Croatia has over 1250 km of Highways in Croatia most of which were built in the early 2000s; Pictured: [[A1 (Croatia)|A1]] motorway near Maslenica]] క్రొవేషియాలో ఇటీవల కాలంలో మౌలిక సదుపాయాలు వేగంగా అభివృద్ధి చెందాయి. 1990 చివరిలో ఆరంభించిన మోటార్వే నెట్వర్క్ ముఖ్యంగా 2000 లలో నిర్మాణం పూర్తిచేసుకుంది. 2011 సెప్టెంబరు నాటికి క్రోయేషియా 1,100 కిలోమీటర్ల (680 మైళ్ళు) రహదారులను పూర్తి చేసి, జాగ్రెబ్‌ను ఇతర ప్రాంతాలకు కలుపుకొని పలు యూరోపియన్ మార్గాలు , నాలుగు పాన్-యూరోపియన్ కారిడార్లు నిర్మించింది. <ref name="Helsinki-1997">{{Cite journal|publisher=[[University of Rijeka|University of Rijeka, Faculty of Maritime Studies]]|url =http://hrcak.srce.hr/file/6570|title=The integration of the Republic of Croatia into the Pan-European transport corridor network|author=Tanja Poletan Jugović|website=Pomorstvo|volume=20|issue=1|pages=49–65|date=11 April 2006|access-date=14 October 2010}}</ref><ref name="NN-Motorways2007">{{Cite news|website=Narodne Novine|language=or|url=http://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/2007_07_77_2443.html|title=Odluka o razvrstavanju javnih cesta u autoceste|trans-title=Decision on classification of public roads as motorways|date=25 July 2007|access-date=18 October 2010}}</ref><ref name="NN-Motorways2009">{{Cite news|website=Narodne Novine|language=or|url=http://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/2009_01_13_296.html|title=Odluka o izmjenama i dopunama odluke o razvrstavanju javnih cesta u autoceste|trans-title=Decision on amendments and additions to the Decision on classification of public roads as motorways|date=30 January 2009|access-date=18 October 2010}}</ref> అత్యంత రద్దీగా ఉండే మోటారు మార్గాలు ఎ1, ఇవి జాగ్రెబ్న్ స్ప్లిట్ , ఎ3తో కలుపుతున్నాయి. వాయవ్య క్రోయేషియా , స్లావోనియాల ద్వారా తూర్పు-పడమరగా పయనిస్తూ ఉన్నాయి.<ref name="HC-promet">{{Cite web|publisher=Hrvatske ceste |url=http://www.hrvatske-ceste.hr/WEB%20-%20Legislativa/brojenje-prometa/CroDig2009.pdf |title=Traffic counting on the roadways of Croatia in 2009 – digest |format=PDF |url-status=dead|access-date=6 March 2018 |archive-date=21 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110221195254/http://www.hrvatske-ceste.hr/WEB%20-%20Legislativa/brojenje-prometa/CroDig2009.pdf }}</ref> క్రోయేషియాలో ప్రభుత్వ రహదారుల విస్తృత నెట్వర్క్ దేశంలో అన్ని ప్రధాన స్థావరాలను కలిపేటప్పుడు మోటర్వే ఫీడర్ లైన్ వలె పనిచేస్తుంది. క్రొయేషియన్ మోటార్వే నెట్వర్క్ అధిక నాణ్యత , భద్రతా స్థాయిలు అనేక యూరోటాప్ , యూరో టెస్ట్ కార్యక్రమాల ద్వారా పరీక్షించబడి నిర్ధారించబడ్డాయి.<ref>{{Cite web|url=http://www.eurotestmobility.com/news.php?item=25&PHPSESSID=a7d9b4decd981bb3cdc3494656b0104d|title=EuroTest|publisher=Eurotestmobility.com|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=6 March 2018|archive-date=30 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430010646/http://www.eurotestmobility.com/news.php?item=25&PHPSESSID=a7d9b4decd981bb3cdc3494656b0104d}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.javno.com/en/croatia/clanak.php?id=38990|title=Brinje Tunnel Best European Tunnel|publisher=Javno.com|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=6 March 2018|archive-date=15 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090115220041/http://www.javno.com/en/croatia/clanak.php?id=38990}}</ref> [[File:Luka brajdica 040408.jpg|thumb|right|రిజేకా నౌకాశ్రయం అతిపెద్ద క్రొయేషియన్ సముద్ర ఓడరేవు]] క్రోయేషియాలో 2,422 కిలోమీటర్ల (1,691 మైళ్ళు) విస్తరించిన విస్తృతమైన రైలు నెట్వర్క్ ఉంది. వీటిలో 984 కిలోమీటర్లు (611 మైళ్ళు) విద్యుత్ రైల్వేలు, 254 కిలోమీటర్లు (158 మైళ్ళు) డబుల్ ట్రాక్ రైల్వేలు ఉన్నాయి. క్రోయేషియాలో అత్యంత ముఖ్యమైన రైల్వేలు పాన్-యురోపియన్ రవాణా కారిడార్లు విబి , ఎక్స్ రిజేకాను బుడాపెస్ట్, లియాబ్లిజానాలను జాగ్రెబ్ ద్వారా బెల్గ్రేడ్ వరకు కలుపుతాయి. <ref name="Helsinki-1997"/> అన్ని రైలు సేవలు క్రోయేషియా రైల్వే చేత నిర్వహించబడుతున్నాయి.<ref>{{Cite news|website=Vjesnik|title=Skuplje korištenje pruga uništava HŽ|trans-title=More Expensive Railway Fees Ruin Croatian Railways|language=or|date=10 May 2011|author=Tomislav Pili|url=http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=B93764C8-6505-4A87-BDDF-B22148331E6E|archive-date=14 June 2012|url-status=dead|archive-url=https://www.webcitation.org/68PYpf0Jp?url=http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=B93764C8-6505-4A87-BDDF-B22148331E6E|access-date=26 October 2011|df=dmy-all}}</ref> డబ్రోవ్నిక్, ఒసిజెక్, పులా, రిజేకా, స్ప్లిట్, జాదార్, జాగ్రెబ్లలో అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాలు ఉన్నాయి.<ref name="MMPI-Airports">{{Cite web|publisher=[[Ministry of the Sea, Transport and Infrastructure (Croatia)]]|url=http://www.mppi.hr/default.aspx?id=675|title=Air transport|access-date=10 October 2011|website=|archive-date=3 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160703104330/http://www.mppi.hr/default.aspx?id=675|url-status=dead}}</ref> ఫ్రాంజో టుద్మన్ విమానాశ్రయం అతిపెద్ద అలాగే రద్దీగా ఉన్న విమానాశ్రయంగా గుర్తించబడుతుంది.<ref> [https://web.archive.org/web/20160305092336/https://vlada.gov.hr/UserDocsImages//Sjednice/2016/5%20sjednica%20Vlade//5%20-%208.pdf Decision of the Croatian Government]</ref> 2011 జనవరి నాటికి క్రోయేషియా ఇంటర్నేషనల్ సివిల్ ఏవియేషన్ ఆర్గనైజేషన్ ఏవియేషన్ సేఫ్టీ స్టాండర్డ్స్‌కు అనుగుణంగా ఉంది. ఫెడరల్ ఏవియేషన్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ దానిని మొదటి వర్గం రేటింగ్‌కు అప్గ్రేడ్ చేసింది.<ref>{{Cite web|url=http://www.faa.gov/news/press_releases/news_story.cfm?newsId=12337|title=FAA Raises Safety Rating for Croatia|publisher=[[Federal Aviation Administration]]|date=26 January 2011|access-date=27 January 2011}}</ref> క్రోయేషియాలో రద్దీగా ఉన్న కార్గో నౌకాశ్రయం రిజేకా నౌకాశ్రయం, రద్దీగా ఉండే ప్రయాణీకుల ఓడరేవులు స్ప్లిట్, జాదార్లు ప్రధానమైనవి.<ref name="WB-Rijeka">{{Cite web|publisher=World Bank|language=or|title=Riječka luka –jadranski "prolaz" prema Europi|trans-title=The Port of Rijeka – Adriatic "gateway" to Europe|date=3 March 2006|access-date=13 October 2011|url=http://go.worldbank.org/V9N60RX7L0}}{{Dead link|date=January 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="MMPI-RL-plan">{{Cite web|publisher=Ministry of the Sea, Transport and Infrastructure (Croatia)|url=http://www.mppi.hr/default.aspx?id=480|title=Luke|trans-title=Ports|language=or|access-date=24 August 2011|website=|archive-date=16 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121216063733/http://www.mppi.hr/default.aspx?id=480|url-status=dead}}</ref> వీటితో పాటు అనేక చిన్న చిన్న ఓడరేవులు ఇటలీలోని అనేక నగరాలకు అదనంగా అనేక ద్వీపాలను , తీరప్రాంత నగరాలను అనుసంధానించే ఒక విస్తృతమైన వ్యవస్థను అందిస్తున్నాయి.<ref name="AOLPP-Rijeka">{{Cite web|publisher=Agencija za obalni linijski pomorski promet|url=http://www.agencija-zolpp.hr/Brodskelinije/tabid/1267/Default.aspx|language=or|title=Plovidbeni red za 2011. godinu|trans-title=Sailing Schedule for Year 2011|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=6 March 2018|archive-date=15 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715203314/http://www.agencija-zolpp.hr/Brodskelinije/tabid/1267/Default.aspx}}</ref> పాన్-యురోపియన్ రవాణా కారిడార్ 7 కు దేశం అవుట్లెట్‌ను ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న డానుబే మీద ఉన్న అతిపెద్ద ఉద్యానవనం వూకోవర్. <ref name="Helsinki-1997"/><ref name="MMPI-River-Navigation">{{Cite web|publisher=Ministry of the Sea, Transport and Infrastructure (Croatia)|url=http://www.mppi.hr/default.aspx?id=890|title=Plovni putovi|trans-title=Navigable routes|language=or|access-date=10 September 2011|website=|archive-date=16 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121216060844/http://www.mppi.hr/default.aspx?id=890|url-status=dead}}</ref> క్రోయేషియాలో 610 కిలోమీటర్ల (380 మైళ్ళు) క్రోయేషియాలో ముడి చమురు పైప్‌లైన్లు ఉన్నాయి. రిజేకా చమురు టెర్మినల్‌ను రిజేకా , సిసాక్లో రిఫైనరీలతో పాటు పలు ట్రాన్స్మిషన్ టెర్మినల్స్‌ను కలుపుతున్నాయి. ఈ వ్యవస్థకు సంవత్సరానికి 20 మిలియన్ టన్నుల సామర్ధ్యం ఉంది.<ref name="JANAF-system">{{Cite web|publisher=Jadranski naftovod|url=http://www.janaf.hr/index.php?option=sustav&lang=en|title=The JANAF system|access-date=8 October 2011}}</ref> సహజ వాయువు రవాణా వ్యవస్థలో 2,113 కిలోమీటర్ల (1,313 మైళ్ళు) ట్రంక్, ప్రాంతీయ సహజ వాయువు పైప్లైన్లు, 300 కంటే ఎక్కువ నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. ఉత్పత్తి రిగ్లు, ఒకోలి సహజవాయువు నిల్వ సౌకర్యం, 27 ఎండ్- యూజర్స్, 37 పంపిణీ వ్యవస్థలను కలిగి ఉంటుంది.<ref name="Plinacro-system">{{Cite web|publisher=Plinacro|url=http://www.plinacro.hr/default.aspx?id=264|title=Transportni sustav|trans-title=Transport system|language=or|access-date=8 October 2011}}</ref> దేశీయ సహజ వాయువు అవసరాలలో 85%, చమురు గిరాకీలో 19% క్రొయేషియన్ ఉత్పత్తి శక్తి వనరులు అందిస్తున్నాయి. 2008 లో క్రోయేషియా ప్రాథమిక శక్తి ఉత్పత్తిలో 47.6%, సహజ వాయువు (47.7%), ముడి చమురు (18.0%), ఇంధన కలప (8.4%), జల విద్యుత్ (25.4%), ఇతర పునరుత్పాదక శక్తి వనరులు (0.5% ) భాగస్వామ్యం వహిస్తున్నాయి . 2009 లో క్రొవేషియాలో మొత్తం విద్యుత్ శక్తి ఉత్పత్తి 12,725 గిగావాట్లకు చేరుకుంది. క్రోయేషియా దాని విద్యుత్ శక్తి అవసరాలలో 28.5%ను దిగుమతి చేసుకుంది.<ref name="DZS-Stat2010"/> క్రోస్కో న్యూక్లియర్ పవర్ ప్లాంట్ ద్వారా క్రొయేషియన్ విద్యుత్తు సరఫరా అధికంగా అందిస్తుంది. 50% క్రోయేషియా ఎలెక్ట్రోప్రిడ్డ్రా చెందినది.ఇది క్రోయేషియా విద్యుత్లో 15% అందిస్తుంది.<ref name="EUB-NEK">{{Cite web|publisher=EU Business|url=http://www.eubusiness.com/news-eu/japan-disaster.9bc|title=Croatia, Slovenia's nuclear plant safe: Croatian president|date=28 March 2011|access-date=8 October 2011|archive-date=23 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110923171546/http://www.eubusiness.com/news-eu/japan-disaster.9bc|url-status=dead}}</ref> ==గణాంకాలు == {{Historical populations |type = |footnote = As of 29 June 2011 |1890 | 2854558 |1900 | 3161456 |1910 | 3460584 |1921 | 3443375 |1931 | 3785455 |1948 | 3779958 |1953 | 3936022 |1961 | 4159696 |1971 | 4426221 |1981 | 4601469 |1991 | 4784265 |2002 | 4492049 |2011 | 4456096 }} 2016 నాటికి 4.19 మిలియన్ల సంఖ్యతో ప్రపంచ జనాభాలో క్రోయేషియా 125 వ స్థానంలో ఉంది. జనసాంద్రత చదరపు కిలోమీటరుకు 75.9 మంది నివాసితులు ఉన్నారు. క్రోయేషియాలో జీవితకాలపు ఆయుర్దాయం 2016 లో 78.20 సంవత్సరాలు.<ref name=who0>{{Cite web |url=http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/mbd/life_expectancy/atlas.html |title=WHO Life Expectancy at birth |access-date=6 December 2014 |publisher=World Health Organization |date=2012 |archive-date=6 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141206093205/http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/mbd/life_expectancy/atlas.html |url-status=dead }}</ref> సరాసరి తల్లి-పిల్లల నిష్పత్తి 1:1.43%. సంతానోత్పత్తి రేటు ప్రపంచంలోనే అతి తక్కువగా ఉంది. 1991 నుండి క్రోయేషియా మరణాల రేటు దాని జననాల రేటును నిరంతరం అధిగమిస్తూ ఉంది.<ref name="DZS-Stat2010"/> 1990 ల చివరినాటికి క్రోయేషియాలో సానుకూల నికర వలసలు జరిగాయి. 2006 లో 7,000 కంటే అధికంగా నికర వలసదారుల స్థాయికి చేరింది.<ref name="Limun-immigration">{{Cite web|publisher=Limun.hr|url=http://limun.hr/main.aspx?id=178599&NadID=178578|title=U Hrvatskoj dvostruko više doseljenika|trans-title=Twice as many immigrants in Croatia|date=21 July 2007|access-date=12 October 2011|archive-date=14 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170114083714/http://limun.hr/main.aspx?id=178599&NadID=178578|url-status=dead}}</ref> 2013 యునైటెడ్ నేషన్స్ నివేదిక ప్రకారం క్రోయేషియా జనాభాలో 17.6% విదేశీ-జన్మించిన వలసదారులు ఉన్నారు.<ref>{{Cite web|url=http://esa.un.org/unmigration/migrantstocks2013.htm?mtotals|title=International Migration and Development|publisher=|access-date=2018-05-01|archive-date=2015-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20151210154150/http://esa.un.org/unmigration/migrantstocks2013.htm?mtotals|url-status=dead}}</ref> క్రొయేషియన్ బ్యూరో ఆఫ్ గణాంకాలు జనాభా నికర వలసల స్థాయి ఆధారంగా 2051 నాటికి జనాభాను 3.1 మిలియన్లకు తగ్గించవచ్చని అంచనా వేసింది.<ref name="DZS-Forecast-2051">{{Cite web|publisher=Croatian Bureau of Statistics|format=PDF|language=or|url=http://www.dzs.hr/Hrv/important/Notices/projekcije_stanovnistva_2004-2051.pdf|title=Projekcija stanovništva Republike Hrvatske 2004. – 2051.|trans-title=Projection of Population of the Republic of Croatia 2004–2051|date=2006|access-date=11 October 2011|archive-date=19 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150619230054/http://www.dzs.hr/Hrv/important/Notices/projekcije_stanovnistva_2004-2051.pdf|url-status=dead}}</ref> క్రోయేషియా జనాభా 1857 లో 2.1 మిలియన్ల నుండి 1991 లో 4.7 మిలియన్లకు చేరుకుంది.రెండు ప్రపంచ యుద్ధాల తరువాత 1921 , 1948 లో తీసుకున్న జనాభా గణనలను మినహాయింపుగా జనాభా క్రమంగా అభివృద్ధి చెందింది.<ref name="DZS-Stat2010"/> జనాభా సహజ పెరుగుదల రేటు ప్రస్తుతం ప్రతికూలంగా ఉంది.<ref name="CIA"/> 1970 లలో జనాభా పరివర్తనం పూర్తి అయ్యింది.<ref>{{Cite journal|author1=Snježana Mrđen|author2=Mladen Friganović|date=June 1998|title=The demographic situation in Croatia|website=Geoadria|publisher=Hrvatsko geografsko društvo – Zadar|issn=1331-2294|volume=3|issue=1|pages=29–56|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=14991}}</ref> ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో క్రొయేషియన్ ప్రభుత్వం కోటావిధానంలో పని చేయడానికి వార్షికంగా 40% విదేశీ శ్రామికులను అనుమతించాలన్న వత్తిడికి గురైంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.poslovni.hr/vijesti/trazi-se-40-vise-kvota-za-strane-radnike-101937.aspx|title=Traži se 40% više kvota za strane radnike|publisher=Poslovni dnevnik|date=28 November 2008|access-date=16 May 2010|website=|archive-date=18 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120418231417/http://www.poslovni.hr/vijesti/trazi-se-40-vise-kvota-za-strane-radnike-101937.aspx|url-status=dead}}</ref> ఇమ్మిగ్రేషన్ విధానానికి అనుగుణంగా క్రోయేషియా దేశంవిడిచి పోయిన వలసదారులు తిరిగి ప్రవేశింపజేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.<ref>{{Cite journal|website=Politička misao: Croatian Political Science Review|issn=0032-3241|volume=35|issue=5|date=2008|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=51084|title=The Policy of Immigration in Croatia| author=Nick Vidak|pages=57–75|publisher=University of Zagreb, Faculty of Political Science|access-date=15 October 2010}}</ref> క్రొయేషియన్ స్వాతంత్ర్య యుద్ధం ఫలితంగా జనాభా తరుగుదల జరిగింది. యుద్ధ సమయంలో పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు స్థానభ్రంశం చెందడం, వలసలు వెళ్ళడం అధికరించాయి. 1991 లో ప్రధానంగా సెర్బ్ ప్రాంతాల్లో 4,00,000 మంది క్రోయేషియన్లనూ, ఇతర నాన్-సెర్బులు దేశం దేశం విడిచి వెళ్ళారు. క్రొయేషియన్ సెర్బ్ దళాలు ముందుజాగర్త చర్యగా ప్రజలను వారి ఇళ్లలో నుండి తొలగించడం లేదా హింస నుండి తప్పించడం, పారిపోవడం జరిగింది.<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/icty/pressreal/2007/pr1162e-summary.htm |title=Summary of judgement for Milan Martić |date=12 June 2007 |publisher=United Nations |url-status=dead|df=dmy |access-date=1 May 2018 |archive-date=18 August 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070818162418/http://www.un.org/icty/pressreal/2007/pr1162e-summary.htm }}</ref> క్రొయేషియన్ స్వాతంత్ర్య యుద్ధం ఫలితంగా జనాభా తగ్గుదల కూడా ఉంది. యుద్ధ సమయంలో పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు స్థానభ్రంశం చెందడం వలన వలసలు పెరిగాయి. 1991 లో ప్రధానంగా సెర్బ్ ప్రాంతాల్లో 400,000 మంది క్రోయాట్స్ , ఇతర నాన్-సెర్బ్స్ క్రొయేషియన్ సెర్బ్ దళాలు వారి ఇళ్లలో నుండి తొలగించబడ్డారు లేదా హింసను తప్పించుకున్నారు. 1995 లో యుద్ధం ఆఖరి రోజులలో 1,20,000 మంది సెర్బులు <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/01/16/world/for-serbs-in-croatia-a-pledge-unkept.html|title=For Serbs in Croatia, a Pledge Unkept|website=The New York Times|author=Steven Erlanger|date=16 January 2000|access-date=18 October 2011}}</ref> ( బహుశా 2,00,000 ) <ref>{{Cite news|author=Matt Prodger|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4747379.stm|title=Evicted Serbs remember Storm|publisher=BBC News|date=5 August 2005 |access-date=15 October 2011}}</ref> మంది ఆపరేషన్ స్టార్మ్ సమయంలో క్రొయేషియన్ దళాల రాకకు ముందు దేశం వదిలి పారిపోయారు. యుద్ధం ముగిసిన తరువాత ఒక దశాబ్దం తర్వాత మొత్తం 1,17,000 మంది సెర్బు ప్రజలు మాత్రమే శరణార్ధులుగా వచ్చారు.<ref name="OSCE-Reform">{{Cite web|publisher=[[Organization for Security and Co-operation in Europe]]|format=PDF|title=STATUS REPORT No.16 ON CROATIA'S PROGRESS IN MEETING INTERNATIONAL COMMITMENTS SINCE NOVEMBER 2004|date=7 July 2005|url=http://www.osce.org/zagreb/15985|access-date=13 October 2011}}</ref> క్రోయేషియా మిగిలిన సెర్బులలో చాలా భాగం క్రొయేషియన్ స్వాతంత్ర్య యుద్ధంలో ఆక్రమించిన ప్రాంతాల్లో నివసించలేదు. సెర్బియాలు ఇంతకు మునుపు నివసించిన ప్రాంతాలలో పాక్షికంగా పునఃస్థాపిత ప్రాంతాలలో మాత్రమే స్థిరపడ్డారు. సెర్బియాలో నివసించిన కొన్ని స్థావరాలకు చెందిన ప్రజలు బోస్నియా , హెర్జెగోవినా లలో క్రోయాట్ శరణార్థులుగా స్థిరపడ్డారు. వీరిలో ఎక్కువగా గణరాజ్యము సిప్రెస్కా నుండి వచ్చారు.<ref name="Index-Cro-Refugees">{{Cite web|publisher=Index.hr|url=http://www.index.hr/vijesti/clanak/savez-udruga-hrvataiz-bih-izabrao-novo-celnistvo/145769.aspx|language=or|title=Savez udruga Hrvata iz BiH izabrao novo čelništvo|trans-title=Union of associations of Bosnia and Herzegovina Croats elects new leadership|date=28 June 2003|access-date=12 October 2011}}</ref><ref name="PresidentRH-refugees">{{Cite web|publisher=Office of the President of Croatia |url=http://www.predsjednik.hr/29062010 |language=or |title=29 06 2010 – Benkovac |date=29 June 2010 |url-status=dead|access-date=1 May 2018 |archive-date=27 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127220818/http://predsjednik.hr/29062010 }}</ref> క్రోయేషియాలో అధికంగా క్రోయాట్స్ (90.4%) నివసిస్తున్నారు.ఇది మాజీ యుగోస్లేవియాలోని ఆరు దేశాలలో అత్యంత వైవిధ్యమైనది. మైనార్టీ గ్రూపులలో సెర్బులు (4.4%), బోస్నియన్లు, హంగేరియన్లు, ఇటాలియన్లు, స్లోవేనేలు, జర్మన్లు, చెక్‌లు, రోమానీ ప్రజలు,ఇతరులు (5.9%) ఉన్నారు.<ref name="Census2011-nationality" /> ===మతం === [[File:Marija_Bistrica_-_crkva.JPG|thumb|left|The Shrine of Saint Mary of Marija Bistrica, a popular religious destination.]] {{bar box |title=Religion in Croatia<ref name="census2011-ethnorelig">{{Cite web| website= Census of Population, Households and Dwellings 2011 | url = http://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2011/results/htm/E01_01_12/E01_01_12.html | title = 4. Population by ethnicity and religion | publisher = Croatian Bureau of Statistics | access-date= 2012-12-17 | archive-date = 2017-10-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171014094207/https://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2011/results/htm/E01_01_12/E01_01_12.html | url-status = dead}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=religion |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Catholic Church|yellow|86.28}} {{bar percent|[[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodoxy]]|darkred|4.44}} {{bar percent|[[Islam]]|Green|1.47}} {{bar percent|Protestantism|blue|0.34}} {{bar percent|Atheism or Agnosticism|black|4.57}} {{bar percent|Others and unspecified|grey|3.24}} }} క్రొవేషియాకు అధికారిక మతం లేదు. మతం స్వేచ్ఛ అనేది రాజ్యాంగం ద్వారా నిర్వచించబడిన హక్కు. ఇది అన్ని మత వర్గాలను చట్టం ముందు సమానంగా పరిగణిస్తూ ప్రభుత్వం నుండి మతాన్ని వేరుచేస్తుంది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 91.36% క్రొయేషియన్లు క్రిస్టియన్లుగా గుర్తించారు; వీరిలో రోమన్ కాథలిక్కులు అత్యధిక సంఖ్యలో 86.28% ఉన్నారు. తద్వారా తూర్పు సంప్రదాయం (4.44%), ప్రొటెస్టాంటిజం (0.34%), ఇతర క్రైస్తవ మతం (0.30%)ఉంది. రెండవ అతిపెద్ద మతం ఇస్లాం (1.47%). జనాభాలో 4.57% తాము ఏమతానికి చెందని వారమని పేర్కొంటారు.<ref name="Census2011-religion">{{Croatian Census 2011|R}}</ref> 2005 లో యూరోస్టాట్ యూరోబారోమీటర్ ఎన్నికలో క్రోయేషియా జనాభాలో 67% మంది ప్రజలు " ఒక దేవుడు ఉన్నారని నమ్ముతాము" అని స్పందిచారు.<ref>{{Cite web|title=Special EUROBAROMETER 225 "Social values, Science & Technology"|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_225_report_en.pdf#page=11|page=9}}</ref> 2009 గల్ప్ ఎన్నికలో " మతం రోజువారీ జీవితంలో ముఖ్యమైన భాగం కాదా?" అన్న ప్రశ్నకు 70% ప్రజలు ఔను అని సమాధానమిచ్చారు. <ref>{{Cite web| url = http://www.gallup.com/poll/128210/Gallup-Global-Reports.aspx | archive-url= https://web.archive.org/web/20131014034457/http://www.gallup.com/poll/128210/Gallup-Global-Reports.aspx |archive-date= 2013-10-14 | title = Gallup Global Reports | publisher = [[Gallup (company)|Gallup]] | access-date= 2013-10-07}}</ref> అయితే జనాభాలో కేవలం 24% మాత్రమే మతపరమైన సేవలను క్రమంగా నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="Pew Survey 2017 - Final Topline">{{Cite web|url=http://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2017/05/09154356/Central-and-Eastern-Europe-Topline_FINAL-FOR-PUBLICATION.pdf |title=Final Topline |access-date=19 June 2017 |publisher=Pew}}</ref> ===భాషలు === [[File:Hrvatska narječja.png|thumb|upright=1.35|left|Map of the dialects of Croatia]] {{listen|filename=Baška_tablet.wav|title=Speech example|description=Old Croatian used in the [[Baška tablet]]}} క్రోయేషియా భాష దేశానికి అధికారిక భాషగా ఉంది. 2013 లో ఐరోపా సమాఖ్యలో 24 వ అధికారిక భాషగా అవతరించింది. <ref name="Ustav-RH">{{Cite news|website=Narodne Novine|language=or|url=http://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/2010_07_85_2422.html|title=Ustav Republike Hrvatske|trans-title=Constitution of the Republic of Croatia|date=9 July 2010|access-date=11 October 2011}}</ref><ref name="VL-Hrvatski-EU">{{Cite news|website=Večernji list|language=or|url=http://www.vecernji.hr/vijesti/hrvatski-postaje-24-sluzbeni-jezik-europske-unije-clanak-211879|title=Hrvatski postaje 24. službeni jezik Europske unije|trans-title=Croatian Becomes the 24th Official Language of the European Union|date=5 November 2011|author1=Sandra Veljković|author2=Stojan de Prato|access-date=11 October 2011}}</ref> స్థానిక ప్రభుత్వ విభాగాలలో మైనారిటీ భాషలు అధికారికంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి. ఇక్కడ జనాభాలో మూడింట ఒక వంతు మంది జాతీయ మైనారిటీలుగా స్థానిక చట్టాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ భాషలలో చెక్, హంగేరియన్, ఇటాలియన్, రుథేనియన్, సెర్బియన్ , స్లోవాక్ భాషలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|publisher=Sabor|url=http://www.sabor.hr/Default.aspx?art=23872|title=Izviješće o provođenju ustavnog zakona o pravima nacionalnih manjina i utrošku sredstava osiguranih u državnom proračunu Republike Hrvatske za 2007. godinu za potrebe nacionalnih manjina|language=or|trans-title=Report on Implementation of Constitutional Act on National Minority Rights and Expenditure of Funds Appropriated by the 2007 State Budget for Use by the National Minorities|date=28 November 2008|access-date=27 October 2011|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509061001/http://www.sabor.hr/Default.aspx?art=23872|archive-date=9 May 2013|url-status=dead}}</ref> 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం క్రోయేషియా పౌరులు 95.6% క్రోయేషియా భాషను వారి స్థానిక భాషగా ప్రకటించారు. 1.2% సెర్బియా భాషను వారి స్థానిక భాషగా ప్రకటించారు.<ref name="Census-2011-languages">{{Croatian Census 2011|T}}</ref> సెర్బియన్ క్రొయేషియన్ స్లోవేకిక్ వెస్ట్రన్ సౌత్ స్లావిక్ సమూహంలో భాషలలో ఒకటిగా ఉంది. క్రొయేషియన్ భాష వ్రాయడానికి లాటిన్ అక్షరమాలను ఉపయోగించబడుతుంది. క్రోయేషియా భూభాగంలో మాట్లాడే మూడు ప్రధాన మాండలికాలు ఉన్నాయి. ప్రామాణిక క్రొయేషియన్ షోటోకియా మాండలికంపై ఆధారపడి ఉంది. చకవియన్ , కాజ్కవియన్ మాండలికాలు వాటి నిఘంటువు, వర్ణ మాల, వాక్యనిర్మాణం విభిన్నంగా ఉంటాయి.<ref name="Brozović-HRV">{{Cite web|publisher=[[Institute of Croatian Language and Linguistics]]|language=or|title=Organska podloga hrvatskog jezika|trans-title=Organic Base of the Croatian Language|url=http://www.ihjj.hr/oHrJeziku-povijest-1.html|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=1 May 2018|archive-date=7 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110807082335/http://www.ihjj.hr/oHrJeziku-povijest-1.html}}</ref> 1961 నుండి 1991 వరకు సెర్బియన్ - క్రొయేషియన్ భాష అధికారికంగా రూపొందించబడింది.సోషలిజ పాలనలో క్రొయేషియన్లు తమ భాషను సెర్బియా- క్రోయేషియాకు బదులుగా క్రోయేషియాను సూచించారు.<ref>{{Cite journal|website=[[Kolo (magazine)|Kolo]]|publisher=Matica hrvatska|issn=1331-0992|date=2009|issue=1–2|url=http://www.matica.hr/kolo/kolo2009_1.nsf/AllWebDocs/Polozaj_hrvatskoga_jezika_u_svijetu_danas|title=Položaj hrvatskoga jezika u svijetu danas|trans-title=Position of Croatian Language in the World Today|language=or|author=Mate Kapović|access-date=26 October 2011|archive-date=12 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112075048/http://www.matica.hr/kolo/kolo2009_1.nsf/AllWebDocs/Polozaj_hrvatskoga_jezika_u_svijetu_danas|url-status=dead}}</ref> క్రొయేషియన్ సెర్బియా వైవిధ్యాలు అధికారికంగా ఆ సమయంలో విభిన్నంగా గుర్తించబడలేదు కానీ పశ్చిమ , తూర్పు సంస్కరణలుగా సూచించబడ్డాయి. వీటికి వర్ణమాలలు వైవిధ్యంగా ఉన్నాయి: లాటిన్ వర్ణమాల , సెర్బియన్ సిరిల్లిక్.<ref name="Brozović-HRV"/> క్రోయేషియన్లు వారి క్రొయేషియన్ భాష విదేశీ ప్రభావాల నుండి కలుషితకాకుండా రక్షణగా ఉన్నారు. ఎందుకంటే మునుపటి పాలకులు (అనగా ఆస్ట్రియన్ జర్మన్, హంగేరియన్, ఇటాలియన్, టర్కీ పదాలు స్లావిక్ ధ్వనించే విధంగా మార్చబడ్డాయి) భాషాస్థిరత్వం ద్వారా విధించిన బెదిరింపులు ఉన్నాయి. క్రొయేషియన్ భాషలో "క్రొయేషియన్" లేదా "సౌత్ స్లావిక్" భాషలోకి క్రొయేషియన్ని మార్చడానికి చేసిన ప్రయత్నాలు క్రొయేషియన్ భాషా ప్యూరిజమ్ రూపంలో క్రోట్స్ నుండి ప్రతిఘటనను ఎదురైంది. 19 వ శతాబ్దంలో క్రొయేషియన్ ప్రభుత్వ అధికారిక భాషగా లాటిన్ స్థానంలో క్రోయేషియా వచ్చింది.<ref name="Iadertina-Hr">{{Cite journal|website=Croatica et Slavica Iadertina|issn=1845-6839|title=Značenje narodnoga preporoda za hrvatski jezik|trans-title=Significance of the National Revival for Croatian Language|language=or|author=Branka Tafra|date=February 2007|volume=2|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=26666|pages=43–55|access-date=10 October 2011}}</ref> ఒక 2011 సర్వేలో 78% క్రోయేషియన్లు కనీసం ఒక విదేశీ భాషా జ్ఞానాన్ని పొందారని వెల్లడించారు.<ref name="Index-lang">{{Cite web|publisher=Index.hr|url=http://www.index.hr/vijesti/clanak/istrazivanje-tri-posto-visokoobrazovanih-ne-zna-niti-jedan-strani-jezik-hrvati-uglavnom-znaju-engleski/545687.aspx|language=or|title=Istraživanje: Tri posto visokoobrazovanih ne zna niti jedan strani jezik, Hrvati uglavnom znaju engleski|trans-title=Survey: Three per cent of higher educated people can not speak any foreign languages, Croats mostly speak English|date=5 April 2011|access-date=11 October 2011}}</ref> 2005 లో యూరోపియన్ కమిషన్ ఆదేశించిన సర్వే ప్రకారం 49% క్రొయేషియన్లు రెండవ భాషగా ఇంగ్లీష్ మాట్లాడతారు, 34% జర్మన్ మాట్లాడతారు, 14% ఇటాలియన్ మాట్లాడతారు , 10% ఫ్రెంచ్ మాట్లాడతారు. రష్యన్ భాషను 4% మంది మాట్లాడతారు , 2% క్రొయేషియన్లు స్పానిష్ మాట్లాడతారు. అయినప్పటికీ ఈ భాషలను మాట్లాడే గణనీయమైన జనాభాలను కలిగి ఉన్న పెద్ద మున్సిపాలిటీలు ఉన్నాయి. క్రొయేషియన్ల మెజారిటీ ప్రజలు (59%) క్రొయేషియన్ పరిజ్ఞానం కొంత స్థాయిని కలిగి ఉంది.<ref name="EBS-243">{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf|date=February 2006|title=Europeans and their languages – European commission special barometer FEB2006|publisher=[[European Commission]]|format=PDF|access-date=15 January 2010}}</ref> దేశం పలు భాష-ఆధారిత అంతర్జాతీయ సంఘాలలో భాగంగా ఉంది. ముఖ్యంగా యూరోపియన్ యూనియన్ లాంగ్వేజ్ అసోసియేషన్.<ref>{{Cite web|url=https://europa.eu/european-union/about-eu/countries/member-countries/croatia_en|title=Croatia - European Union - European Commission|last=Anonymous|date=2016-07-05|website=European Union|language=en|access-date=2018-03-02}}</ref> ===విద్య === [[File:University of Zagreb.jpg|thumb|left|upright=0.9|University of Zagreb is the largest Croatian university and the oldest university in the area covering Central Europe south of Vienna and all of Southeastern Europe (1669)]] [[File:Split_University_Library-wide.jpg|thumb|right|upright=0.9|Library of the University of Split]] క్రొవేషియాలో అక్షరాస్యత 99.2% ఉంది.<ref>{{Cite web|publisher=Croatian Bureau of Statistics|url=http://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2011/results/htm/e01_01_33/E01_01_33.html|title=Population aged 10 and over by sex and illiterates by age, 2011 census|access-date=26 December 2015|archive-date=29 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160629133830/http://www.dzs.hr/Eng/censuses/census2011/results/htm/e01_01_33/E01_01_33.html|url-status=dead}}</ref> 2010 ఆగస్టులో న్యూస్వీక్ ప్రచురించిన " వివిధ దేశాలలో జీవన నాణ్యత " గురించి ఒక ప్రపంచవ్యాప్త అధ్యయనంలో క్రొయేషియన్ విద్యావ్యవస్థ 22 వ స్థానంలో నిలిచి ఆస్ట్రియాతో ఈ స్థానం పంచుకుంది.<ref name="Newsweek-ranking">{{Cite web|url=http://www.newsweek.com/2010/08/15/interactive-infographic-of-the-worlds-best-countries.html |title=Newsweek study of Health, Education, Economy and Politics ranks the globe's top nations |publisher=Newsweek |date=15 August 2010 |access-date=14 November 2010 |archive-url=https://www.webcitation.org/5sQWPP1Ay?url=http://www.newsweek.com/2010/08/15/interactive-infographic-of-the-worlds-best-countries.html |archive-date=1 September 2010 |url-status=live|df=dmy }}</ref> క్రొవేషియాలో ప్రాథమిక విద్య ఆరు ఏళ్ల వయస్సులో మొదలై ఎనిమిది తరగతులు కలిగి ఉంటుంది. 2007 లో 18 సంవత్సరాల వయస్సు వరకు ఉచిత విద్యను అభివృద్ధి చేయడానికి ఒక చట్టం ఆమోదించబడింది. ప్రాథమిక పాఠశాలలు 8 వ గ్రేడ్ వరకు నిర్బంధ విద్యను అభ్యసించాలి. జిమ్నాసియంస్ , ఒకేషనల్ పాఠశాలలు సెకడరీ విద్యను అందిస్తున్నాయి. 2017 నాటికి 2,049 పాఠశాలలు ప్రాథమిక విద్యను అందిస్తుండగా , 701 పాఠశాలలు వివిధ రకాల మాధ్యమిక విద్యను అందిస్తున్నాయి.<ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2016/sljh2016.pdf |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2018-05-01 |archive-date=2022-10-09 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2016/sljh2016.pdf |url-status=dead}}</ref> చెక్, జర్మన్, హంగేరియన్, ఇటాలియన్, , సెర్బియా భాషలలో తరగతులు నిర్వహించబడుతున్న క్రోయేషియాలో గుర్తించబడిన మైనారిటీల భాషల ప్రాథమిక , మాధ్యమిక విద్య కూడా అందుబాటులో ఉంది. 137 ప్రాథమిక , ద్వితీయ శ్రేణి సంగీతం (మ్యూజిక్) , కళ (ఆర్ట్స్) పాఠశాలలు , వికలాంగ పిల్లలు , యువతకు 120 పాఠశాలలు 74 వయోజన పాఠశాలలు ఉన్నాయి.<ref name="autogenerated1"/> దేశవ్యాప్తంగా (క్రోయేషియా: državna matura) పాఠశాల సంవత్సరం 2009-2010 లో ఉన్నత విద్య విద్యార్థులకు " లీవింగ్ ఎగ్జాంస్ " ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. ఇది మూడు తప్పనిసరి విషయాలను (క్రొయేషియన్ భాష, గణితం, , ఒక విదేశీ భాష) , ఐచ్ఛిక విషయాలను కలిగి ఉంటుంది. విశ్వవిద్యాలయ విద్యకు ఒక తప్పనిసరి అవసరం.<ref name="MZOS-Matura">{{Cite web|publisher=[[Ministry of Science, Education and Sports (Croatia)]]|language=or|url=http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=2246|title=Državna matura|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=1 May 2018|archive-date=26 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160326060402/http://public.mzos.hr/Default.aspx?sec=2246}}</ref> క్రోయేషియా 8 ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాలు ఉన్నాయి. యూనివర్శిటీ ఆఫ్ డబ్రోవ్నిక్, యూనివర్శిటీ ఆఫ్ పూల, రిజెకా విశ్వవిద్యాలయం, స్ప్లిట్ యూనివర్శిటీ, జాదాబ్ విశ్వవిద్యాలయం, జాగ్రెబ్ విశ్వవిద్యాలయం, 2 ప్రైవేటు విశ్వవిద్యాలయాలు,కాథలిక్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ క్రోయేషియా,డబ్రోవ్నిక్ ఇంటర్నేషనల్ యూనివర్శిటీ ఉన్నాయి.<ref name="autogenerated2">{{Cite web|url=http://www.iro.hr/hr/informiranje-i-savjetovanje-o-visokom-obrazovanju/studiranje-u-hrvatskoj/pregled-institucija/ |title=Institut za razvoj obrazovanja – Pregled institucija |publisher=Iro.hr |date= |access-date=2017-03-06 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20170306211642/http://www.iro.hr/hr/informiranje-i-savjetovanje-o-visokom-obrazovanju/studiranje-u-hrvatskoj/pregled-institucija/ |archive-date=2017-03-06 |url-status=dead}}</ref> క్రోయేషియాలో మొదటి యూనివర్సిటీ అయిన జాదార్ విశ్వవిద్యాలయం 1396 లో స్థాపించబడి 1807 వరకు క్రియాశీలంగా కొనసాగింది. 2002 లో యూనివర్శిటీ ఆఫ్ జాదార్ పునరుద్ధరించబడే వరకు ఇతర ఉన్నత విద్యాసంస్థలు ఉన్నత విద్యను అందించాయి.<ref name="Zadar-Uni">{{Cite web|publisher=University of Zadar|url=http://www.unizd.hr/Onama/tabid/55/Default.aspx|language=or|title=O nama|trans-title=About us|access-date=15 October 2011|archive-date=15 జూన్ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150615023030/http://www.unizd.hr/Onama/tabid/55/Default.aspx|url-status=dead}}</ref> 1669 లో స్థాపించబడిన జాగ్రెబ్ విశ్వవిద్యాలయం ఆగ్నేయ ఐరోపాలో అత్యధిక కాలం నిరంతరాయంగా పనిచేస్తున్న విశ్వవిద్యాలయంగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="Zagreb-Uni">{{Cite web|publisher=University of Zagreb|url=http://www.unizg.hr/homepage/about-university/history/|title=University of Zagreb 1699–2005|access-date=15 October 2011|archive-date=31 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150531052833/http://www.unizg.hr/homepage/about-university/history/|url-status=dead}}</ref> 15 పాలిటెక్నిక్లు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో 2 ప్రైవేట్, 30 ఉన్నత విద్యాసంస్థలు ఉన్నాయి. వాటిలో 27 ప్రైవేట్ సంస్థలు ఉన్నాయి. <ref name="autogenerated2"/> మొత్తంమీద క్రొవేషియాలో 55 ఉన్నత విద్యాసంస్థలు ఉన్నాయి.వీటిలో 157 వేల మందికి పైగా విద్యార్థులు హాజరౌతూ ఉన్నారు.<ref name="autogenerated1"/> క్రొవేషియాలో 205 కంపెనీలు ప్రభుత్వ లేదా విద్యా సంస్థలు , లాభాపేక్షలేని సంస్థలు టెక్నాలజీ శాస్త్రీయ పరిశోధన , అభివృద్ధిని కొనసాగిస్తున్నాయి. ఇందుకొరకు వారు సంయుక్తంగా వారు 3 బిలియన్ కన్నా కంటే ఎక్కువ (€ 400 మిలియన్) ఖర్చు చేశారు. 2008 లో 10,191 పూర్తి-సమయం పరిశోధనా సిబ్బందిని నియమించారు.<ref name="DZS-Stat2010"/> క్రోయేషియాలో పనిచేసే శాస్త్రీయ సంస్థల్లో " జాగ్రెబ్లో ఉన్న రుడెర్ బోస్కోవిక్ ఇన్స్టిట్యూట్ " అతి పెద్దదిగా గుర్తించబడుతుంది.<ref name="JL-IRB">{{Cite news|website=Jutarnji list|language=or|url=http://www.jutarnji.hr/ciklotron--spojevi-i-novi-katalizatori---to-je-institut-ruder-boskovic-dao-svijetu-/823851/|title=60. rođendan Instituta Ruđer Bošković: Svijetu je dao ciklotron, spojeve i novi katalizator|trans-title=The 60th Anniversary of the Ruđer Bošković Institute: It Presented the World with a Cyclotron, Compounds and a New Catalyst|date=9 June 2010|access-date=12 October 2011|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303222206/http://www.jutarnji.hr/ciklotron--spojevi-i-novi-katalizatori---to-je-institut-ruder-boskovic-dao-svijetu-/823851/|url-status=dead}}</ref> జాగ్రెబ్లో ఉన్న క్రొయేషియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ అండ్ ఆర్ట్స్ అనేది 1866 లో ప్రారంభమైనప్పటి నుండి భాష, సంస్కృతి, కళలు, విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని ప్రోత్సహించే ఒక సమాజం రూపొందింది.<ref name="HAZU-founding">{{Cite web|publisher=Croatian Academy of Sciences and|url=http://info.hazu.hr/foundation_of_academy|title=The Founding of the Academy|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=1 May 2018|archive-date=6 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100606084626/http://info.hazu.hr/foundation_of_academy}}</ref> క్రొవేషియా కూడా పరిశోధకులను ఉత్పత్తి చేసింది. ఇద్దరు క్రోయేషియన్లు నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నారు. === ఆరోగ్యం === [[File:KBC Rebro aerial.jpg|thumb|right|upright=0.9|University Hospital Centre Zagreb.]] క్రొవేషియా ఒక విశ్వవ్యాప్త ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. దీని మూలాలను 1891 నాటి హంగేరియన్-క్రొయేషియన్ పార్లమెంటు చట్టంలో గుర్తించవచ్చు. ఇది అన్ని ఫ్యాక్టరీ కార్మికులకు, చేతిపనివారికి తప్పనిసరి భీమాను అందిస్తుంది.<ref name="RSP-1891">{{Cite journal|website=Revija za socijalnu politiku|issn=1330-2965|author=Siniša Zrinščak|language=or|title=Socijalna politika u kontekstu korjenite društvene transformacije postkomunističkih zemalja|trans-title=Social Policy in the Context of Thorough Social Transformation of Post-Communist Countries|pages=135–159|date=February 2003|volume=10|issue=2|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=47595|access-date=12 October 2011|doi=10.3935/rsp.v10i2.124}}</ref> ప్రజలకు శాసనం, అభ్యర్ధన ఆధారంగా ప్రాథమిక ఆరోగ్య బీమా పథకం అందించబడుతుంది. 2017 లో వార్షిక ఆరోగ్య సంబంధిత వ్యయం 22.0 బిలియన్ కునా (3.0 బిలియన్ యూరోలు) కు చేరుకుంది.{{sfn|2017 Statistical Yearbook of the Republic of Croatia|page=549}} ఆరోగ్యసంరక్షణ వ్యయం కేవలం ప్రైవేటు ఆరోగ్య బీమా ప్రభుత్వ ఖర్చులలో 0.6% మాత్రమే ఉంటుంది.<ref name="Vjesnik-Zdravstvo">{{Cite news|website=Vjesnik|language=or|url=http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=B02A10F4-BFE5-4EC0-B0E5-BFCAFE8F2062|archive-date=14 June 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/68PYvmxY0?url=http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=B02A10F4-BFE5-4EC0-B0E5-BFCAFE8F2062|title=Ulaskom u EU Hrvatska će imati najveću potrošnju za zdravstvo|trans-title=After the EU accession Croatia will have the maximum healthcare spending|author=Marijana Matković|date=27 September 2011|access-date=12 October 2011|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> 2017 లో క్రోయేషియా తన జిడిపిలో 6.6% ఆరోగ్య సంరక్షణ కొరకు వ్యయం చేస్తుంది.<ref>{{Cite web|url=https://www.slobodnadalmacija.hr/novosti/hrvatska/clanak/id/474180/puni-dzepovi-europski-smo-rekorderi-potrosnje-imamo-najskuplju-vlast-u-cijeloj-europskoj-uniji|title=Puni džepovi: europski smo rekorderi potrošnje, imamo najskuplju vlast u cijeloj Europskoj uniji!|publisher=|access-date=30 March 2018}}</ref> 2015 లో క్రోయేషియా పురుషుల ఆయుఃప్రమాణం 74.7 సంవత్సరాలు.స్త్రీలకు 81.2 సంవత్సరాలతో ప్రపంచంలో 36 వ స్థానంలో నిలిచింది. శిశుమరణాలు 1,000 మందికి 3. శిశు మరణాల శాతం తక్కువగా ఉంది.<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2016/health-inequalities-persist/en/|title=Life expectancy increases by 5 years, but inequalities persist|website=World Health Organization|access-date=30 March 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://esa.un.org/unpd/wpp/|title=World Population Prospects - Population Division - United Nations|website=esa.un.org|access-date=30 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902092045/https://esa.un.org/unpd/wpp/|archive-date=2 September 2017|url-status=dead}}</ref> క్రోయేషియాలో వందల సంఖ్యలో ఆరోగ్య సంరక్షణ సంస్థలు ఉన్నాయి. వీటిలో 79 ఆసుపత్రులు, 23,967 పడకలు ఉన్నాయి. వీటిలో 5,205 వైద్య వైద్యులు పనిచేస్తున్నారు. వీరిలో 3,929 మంది నిపుణులు ఉన్నారు. దేశవ్యాప్తంగా 6,379 ప్రైవేటు ఆసుపత్రులు ఉన్నాయి. 41,271 మంది ఆరోగ్య ఉద్యోగులు ఉన్నారు. 63 అత్యవసర వైద్య సేవల విభాగాలు ఉన్నాయి. ఇవి ఒక మిలియన్ కాల్స్‌కు పైగా ప్రతిస్పందిస్తాయి. 2008 లో పురుషులలో 43.5%, మహిళలకు 57.2% కణితుల తరువాత, పురుషులు 29.4%, మహిళలకు 21.4% వద్ద హృదయ సంబంధ వ్యాధి మరణానికి ప్రధాన కారణంగా ఉన్నాయి. 2009 లో కేవలం 13 మంది క్రోయేషియన్లు మాత్రమే HIV / AIDS తో బాధపడ్డారు. వీరిలో 6 మంది ఈ వ్యాధి నుండి మరణించారు.<ref name="DZS-Stat2010"/> 2008 లో " ప్రపంచ ఆరోగ్య సేవాసంస్థ " అంచనా ప్రకారం 15.4 ఏళ్లలో 27.4% మంది క్రొయేషియన్లు ధూమపానం చేస్తున్నారని భావిస్తున్నారు.<ref name="Poslovni-smoking">{{Cite web|publisher=Poslovni dnevnik|url=http://www.poslovni.hr/vijesti/u-hrvatskoj-se-pusi-manje-nego-u-eu-66591.aspx|title=U Hrvatskoj se puši manje nego u EU|trans-title=Fewer smokers in Croatia than in the EU|language=or|date=10 January 2008|author=Marija Crnjak|access-date=12 October 2011|website=|archive-date=19 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119185635/http://www.poslovni.hr/vijesti/u-hrvatskoj-se-pusi-manje-nego-u-eu-66591.aspx|url-status=dead}}</ref> 2003 " ప్రపంచ ఆరోగ్య సేవాసంస్థ " ప్రకారం 22% క్రొయేషియన్ పెద్దల జనాభా ఊబకాయం కలిగి ఉన్నారని అంచనా.<ref name="WHO-Core">{{Cite web|publisher=World Health Organization|url=http://apps.who.int/whosis/database/core/core_select_process.cfm|title=Croatia|access-date=12 October 2011}}</ref> == సంస్కృతి == [[File:TrogirView.jpg|thumb|right|upright=1.0|Historic centre of Trogir has been included in the [[United Nations Educational, Scientific and Cultural Organisation|UNESCO]] list of World Heritage Site since 1997s<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/810/|title=Historic City of Trogir|author=UNESCO World Heritage Centre|website=unesco.org|access-date=1 August 2015}}</ref>]] క్రోయేషియా భౌగోళికస్థితి కారణంగా నాలుగు వేర్వేరు సాంస్కృతుల మిశ్రితరూపాన్ని కలిగి ఉంది. ఇది పాశ్చాత్య సంస్కృతి, తూర్పు సంస్కృతులు సంగమించే కూడలలో పశ్చిమ రోమన్ సామ్రాజ్యం , బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యం, మిట్టెలియురోపా, మధ్యధరా సంస్కృతులతో ప్రభితమై ఉంది.<ref name="HTZ-History-Culture">{{Cite web|publisher=Croatian National Tourist Board|url=http://croatia.hr/en-GB/Discover-Croatia/Culture-and-History|title=Culture and History|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=27 October 2018|archive-date=16 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111016185426/http://croatia.hr/en-GB/Discover-Croatia/Culture-and-History}}</ref> 19 వ శతాబ్దంలో ఇలరియన్ ఉద్యమం క్రొయేషియన్ భాష విమోచనకు కీలకమై కళ, సంస్కృతుల రంగాల్లో అపూర్వమైన పరిణామాలు చోటుచేసుకుని అనేక చారిత్రక మార్పులకు దారితీసింది.<ref name="CRIS-Stančić"/> సంస్కృతి మంత్రిత్వశాఖ దేశం సాంస్కృతిక , సహజ వారసత్వాన్ని కాపాడుతూ అభివృద్ధిని పర్యవేక్షిస్తుంది. స్థానిక ప్రభుత్వ స్థాయిలో సాంస్కృతిక అభివృద్ధికి మద్దతు ఇవ్వడానికి చర్యలు తీసుకుంటుంది.<ref name="MKult-Djelokrug">{{Cite web|publisher=[[Ministry of Culture (Croatia)]]|url=http://www.min-kulture.hr/default.aspx?id=348|language=or|title=Djelokrug|trans-title=Scope of authority|access-date=7 October 2011}}</ref> క్రోయేషియాలోని పదిప్రాంతాలు యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ సంపద జాబితాలో ఉన్నాయి. దేశం అసమానమైన సంస్కృతితో సుసంపన్నమై ఉంది. క్రోయేషియా 15 అపూర్వమైన సాంస్కృతిక కళాఖండాలు స్వంతం చేసుకుని ప్రపంచంలో నాలుగో స్థానంలో ఉంది.<ref>{{Cite web|url=https://ich.unesco.org/en/lists?text=&multinational=3&display1=countryIDs#tabs|title=Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices – intangible heritage |publisher=UNESCO – Culture Sector |website=ich.unesco.org}}</ref> ప్రపంచ సాంస్కృతికి క్రోయేషియా పరిచయం చేసిన " నెక్ టై " 17 వ శతాబ్దంలో క్రొయేషియన్ కిరాయి సైనికులు ఫ్రాంసులో ఉన్నప్పుడు మొదటిసారిగా ధరించారు.<ref name="NYT-tie">{{Cite news|website=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1995/07/30/magazine/style-dressed-to-kill.html|title=STYLE; Dressed to Kill|author=Eric P. Nash|date=30 July 1995|access-date=12 October 2011}}</ref><ref name="Huzjan">{{Cite journal|website=Povijesni prilozi|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=43829|issn= 0351-9767|publisher=Croatian Institute of History|date=July 2008|volume=34|issue=34|pages=103–120|author=Vladimir Huzjan|title=Pokušaj otkrivanja nastanka i razvoja kravate kao riječi i odjevnoga predmeta|language=or|trans-title=The origin and development of the tie (kravata) as a word and as a garment|access-date=17 October 2011}}</ref> [[File:Trakošćan 2007.JPG|thumb|upright=1.0|దేశంలోని ఉత్తమ సంరక్షిత చారిత్రక భవనాల్లో ట్రకోకోక్ కాజిల్ ఒకటి<ref>{{Cite web|publisher=Ministry of Foreign Affairs and European Integration (Croatia)|url=http://www.mvpei.hr/MVP.asp?pcpid=134|archive-url=https://archive.today/20120804223840/http://www.mvpei.hr/MVP.asp?pcpid=134|url-status=dead|archive-date=4 August 2012|title=Trakošćan|language=or|access-date=27 October 2011}}</ref>]] క్రొవేషియాలో ఉన్న 91 ప్రొఫెషనల్ థియేటర్లు, 29 ప్రొఫెషనల్ చిల్డ్రన్స్ థియేటర్లు, 56 ఔత్సాహిక థియేటర్లను వార్షికంగా 1.69 మిలియన్ ప్రేక్షకులు సందర్శిస్తున్నారు. ప్రొఫెషనల్ థియేటర్లలో 1,195 కళాకారులు ఉన్నారు. దేశంలో 47 ప్రొఫెషినల్ ఆర్కెస్ట్రా బృందాలు, గాయకులు ఉన్నారు. సంగీతకళాకారులు వార్షికంగా 317 వేల మందికి సంగీతవినోదం అందిస్తున్నారు. 156 సినిమాప్రదర్శన శాలలు 4.532 మిలియన్ల కంటే అధికమైన ప్రేక్షకులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. క్రోయేషియాలో 222 మ్యూజియాలు ఉన్నాయి. వీటిని 2016 నాటికి 2.7 మిలియన్ల ప్రజలు సందర్శించారు. దేశంలో 1,781 గ్రంథాలయాలు ఉన్నాయి. వీటిలో 26.1 మిలియన్ పుస్తకాలు ఉన్నాయి. వీటిలో 19 ప్రభుత్వ గ్రంథాలయాలు ఉన్నాయి. 2010 లో 7,348 పుస్తకాలు, బ్రోచర్లు ప్రచురించ బడ్డాయి. 2,676 మ్యాగజైన్లు, 267 వార్తాపత్రికలు ప్రచురించబడ్డాయి. దేశంలో 135 రేడియో స్టేషన్లు, 25 టి.వి. స్టేషన్లు ఉన్నాయి. గత ఐదు సంవత్సరాల్లో క్రొవేషియాలో చిత్ర నిర్మాతలు 5 చలన చిత్రాలను, 10 - 51 లఘు చిత్రాలను ఉత్పత్తి చేసింది. అదనంగా 76 నుండి 112 టీవీ చిత్రాలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. 2009 నాటికి 784 ఔత్సాహిక సాంస్కృతిక, కళాత్మక సంఘాలు ఉన్నాయి. సంవత్సరానికి 10 వేల సాంస్కృతిక, విద్యా, కళాత్మక ఉత్సవాలు నిర్వహించబడుతూ ఉన్నాయి.<ref name="DZS-Stat2010"/> ఈ పుస్తక ప్రచురణ మార్కెట్టును పలువురు ప్రధాన ప్రచురణకర్తలు ఆధిపత్యం చేస్తున్నారు. జాగ్రెబ్ ఫెయిర్ వద్ద వార్షికంగా నిర్వహించబడుతున్న " " ఇంటెర్లిబరు ప్రదర్శన " ప్రచురణారంగంలో ప్రధాన ఆకర్షణగా మారింది.<ref name="JL-Interliber">{{Cite news|website=Jutarnji list|url=http://www.jutarnji.hr/interliber--nobelovci-za-20--bestseleri-za-50--remek-djela-za-100-kuna/902783/|title=Interliber: Nobelovci se prodaju za 20, bestseleri za 50, remek-djela za 100 kuna|trans-title=Interliber: Nobel Laureates Sold for 20, Bestsellers for 50, Masterpieces for 100 Kuna|language=or|author=Adriana Piteša|date=10 November 2010|access-date=13 October 2011|archive-date=24 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120124020747/http://www.jutarnji.hr/interliber--nobelovci-za-20--bestseleri-za-50--remek-djela-za-100-kuna/902783/|url-status=dead}}</ref> " హ్యూమన్ డెవలప్మెంట్ ఇండెక్సు " క్రోయేషియా అత్యధిక స్థాయి మానవాభివృద్ధిని స్థాపించినట్లు వర్గీకరించింది. మహిళలు, పురుషుల మధ్య ఉన్నత స్థాయి సమానత్వం సాధించడం మానవాభివృద్ధి సాధించిన ఘనవిజయాలలో ఒకటిగా భావించబడుతుంది.<ref name="HDI"/> ఇది వైకల్య హక్కులను ప్రోత్సహిస్తుంది.<ref name="EU-Disability">{{Cite web|publisher=[[European Union]]|url=http://www.delhrv.ec.europa.eu/?lang=en&content=1869|title=Conference on the implementation of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities in Croatia, with regard to the persons with intellectual disabilities|date=17 June 2009|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=27 October 2018|archive-date=9 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509002650/http://www.delhrv.ec.europa.eu/?lang=en&content=1869}}</ref> స్వలింగ సంపర్కులకు పన్ను తగ్గింపు, పరిమిత దత్తతు హక్కులు కల్పించడ్డాయి. గత దశాబ్దంలో స్వలింగ సంపర్కుల యూనియన్లు క్రమంగా అభివృద్ధి చెందాయి. జూలై 2014 జూలైలో సివిల్ యూనియన్లు నమోదు చేయబడ్డాయి.<ref>{{Cite news|title=Croatia passes civil partnerships law|url=http://www.pinknews.co.uk/2014/07/15/croatia-passes-civil-partnerships-law/|access-date=1 August 2014|publisher=PinkNews|date=15 July 2014}}</ref> 2013 డిసెంబరులో క్రోయేషియా రాజ్యాంగ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో స్త్రీ పురుషుల మధ్య జరిగే వివాహనికి అనుకూలమైన రాజ్యాంగ మార్పులకు మద్దతుగా అధికమైన ప్రజలు ఓటు వేసారు.<ref name="gay marriage reuters">{{Cite web|url=http://uk.reuters.com/article/2013/12/01/uk-croatia-referendum-idUKBRE9B005V20131201|title=Croats set constitutional bar to same-sex marriage|last=Radosavljević|first=Zoran|date=1 December 2013|publisher=Reuters.com|access-date=6 January 2014|website=|archive-date=11 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140811200856/http://uk.reuters.com/article/2013/12/01/uk-croatia-referendum-idUKBRE9B005V20131201|url-status=dead}}</ref> === కళలు , సాహిత్యం === [[File:Pula Arena, Istria, Croatia.JPG|thumb|1st-century Pula Arena was the sixth largest amphitheatre in the Roman Empire]] [[File:Peristyle,_Split_1.jpg|thumb|Historical nucleus of [[Split, Croatia|Split]] with the 4th-century [[Diocletian's Palace]] was inscribed on the UNESCO list of World Heritage Sites in 1979]] [[File:de Gondola.jpg|thumb|upright|[[Ivan Gundulić]], the most prominent Croatian Baroque poetry]] క్రోయేషియా నిర్మాణకళ సరిహద్దు దేశాల ప్రభావాలను ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆస్ట్రియన్, హంగేరి ప్రభావం ఉత్తర ప్రాంతంలో, కేంద్రప్రాతాలలో ఉన్న ఉన్న బహిరంగ ప్రదేశాలలో, భవనాల్లో కనిపిస్తుంది. డాల్మాటియా, ఇస్ట్రియా తీరాల వెంట వెనిస్ ప్రభావం కనిపిస్తుంది.<ref>{{Cite book|title=A short history of Yugoslavia from early times to 1966|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-09531-0|author1=Stephen Clissold|author2=Henry Clifford Darby|url=https://books.google.com/books?id=_G43AAAAIAAJ|date=1968|pages=51–52|access-date=30 November 2011}}</ref> ప్రజాకూడళ్ళకు అధికంగా సంస్కృతి నాయకుల స్మారకార్ధం వారి పేర్లు పెట్టబడుతుంటాయి. నగరాలలో, చిన్న పట్టణాలలో చక్కటి పార్కులు, పాదచారులకు మాత్రమే ప్రత్యేకించిన మండలాలు ఉంటాయి. ఇవి అధికంగా బృహత్తరంగా బరోక్ పట్టణ ప్రణాళికలో నిర్మించబడిన ఆసిజెక్, వరజ్డియన్, కర్లొవాక్ కనిపిస్తాయి.<ref name="Telegraph-Baroque">{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/croatia/10124483/Varazdin-Croatias-little-Vienna.html|title=Varaždin: Croatia's 'little Vienna'|date=17 June 2013|last=MacGregor|first=Sandra|publisher=Telegraph Media Group|access-date=4 September 2013}}</ref><ref name="JL-Karlovac-Baroque">{{Cite news|website=Jutarnji list|url=http://www.jutarnji.hr/najljepsi-gradovi-sjeverne-hrvatske---karlovac--ozalj--ogulin/877654/| title= Najljepši gradovi Sjeverne Hrvatske – Karlovac, Ozalj, Ogulin|trans-title=The Most Beautiful Cities of the Northern Croatia – Karlovac, Ozalj, Ogulin|language=or|date=14 August 2010|access-date=10 October 2011}}</ref> సమకాలీన నిర్మాణంలో ఆర్ట్ నోయువే ప్రభావం కనిపిస్తుంది.<ref name="IPU-Art-Nouveau">{{Cite journal|website=Radovi Instituta za povijest umjetnosti|issn=0350-3437|publisher=Institute of Art History (Croatia)|format=PDF|language=or|url=http://www.hart.hr/uploads/documents/354.pdf|author=Darja Radović Mahečić|title=Sekvenca secesije – arhitekt Lav Kalda|trans-title=Sequence of the Art Nouveau – Architect Lav Kalda|date=2006|volume=30|pages=241–264|access-date=10 October 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721100230/http://www.hart.hr/uploads/documents/354.pdf|archive-date=21 July 2011|df=dmy-all}}</ref> తీరప్రాంతాలలో ఉన్న ప్రధాన నగర ప్రాంతాలలో వెనిస్ మధ్యధరా ప్రభావం కనిపిస్తుంది. జార్జియో డా సెబెనికో, నికోలో ఫ్లోరెంటి రూపకల్పనలో సిబెనిక్‌లో " సెయింట్ జేమ్స్ కేథడ్రాల్ "నిర్మించబడింది. రచనలలో విశదీకరించింది ప్రధాన పట్టణ ప్రాంతాల్లో బలమైన Venetian , పునరుజ్జీవన ప్రభావం తో మధ్యధరా ఉంది. క్రొయేషియన్ శిల్పకళకు పురాతన సంరక్షించబడిన నిర్మాణాలకు 9 వ-శతాబ్దపు చర్చిలు ఉదాహరణలుగా ఉన్నాయి. వాటిలో అత్యంత విశాలమైన జాదార్లోని సెయింట్ డొనాటస్ చర్చి (జాదర్) పురాతన నిర్మాణాలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది.<ref name="MVPEI-Art">{{Cite web|publisher=Ministry of Foreign Affairs and European Integration (Croatia) |url=http://www.mfa.hr/MVP.asp?pcpid=1467 |title=Croatian Art History – Overview of Prehistory |url-status=dead|access-date=27 October 2018 |archive-date=7 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007184122/http://www.mfa.hr/MVP.asp?pcpid=1467 }}</ref><ref name="TZZadar-Donat">{{Cite web|publisher=Zadar Tourist Board|url=http://www.tzzadar.hr/en/city-guide/historical-monuments/23-05-2007/church-of-saint-donat|title=Church of Saint Donat|access-date=10 October 2011|website=|archive-date=24 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324042000/http://www.tzzadar.hr/en/city-guide/historical-monuments/23-05-2007/church-of-saint-donat|url-status=dead}}</ref> క్రోయేషియాలో పురాతన కళారూపాలసహిత నిర్మాణాలకు రూపమిచ్చిన క్రోయేషియాలోని కళాకారుల సుదీర్ఘ చరిత్ర మధ్య యుగాలకు చెందింది. ఆ కాలంలో టోగోర్ కేథడ్రాల్ రాతి పోర్టలుకు రాడోవాన్ రూపకల్పన చేసాడు. ఇది క్రోయేషియాలోని మధ్యయుగానికి చెందిన రోమనెస్క్ శిల్పానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న అతి ముఖ్యమైన స్మారక చిహ్నంగా గుర్తించబడుతుంది. క్రొయేషియన్-ఒట్టోమన్ యుద్ధం తరువాత క్రోయేషియాకు చెందిన మిగిలిన ఆర్డియాటిక్ సముద్రతీరం భూభాగాలు వందలాది సంవత్సరాల కాలం ఓట్టమాన్ సాంరాజ్య ఆధీనంలో చిక్కుకున్నది. ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం క్షీణించడంతో బారోక్, రొకోకో కాలంలో నిర్మాణకళ తిరిగి అభివృద్ధి చెందింది. 19 వ, 20 వ శతాబ్దాలలో క్రొయేషియన్ బిషప్ జోసిప్ జురాజ్ స్ట్రోస్మేయర్, ప్రపంచవ్యాప్త ప్రఖ్యాతి గాంచిన క్రొయేషియన్ కళాకారులు వేలావో బుకోవాక్, ఇవాన్ మెస్ట్రోవివిచ్ వంటి కళాకారులు పలు రూపాలలో తమ సామర్ధ్యాన్ని ప్రదర్శించడానికి అవకాశం లభించింది.<ref name="MVPEI-Art"/><ref name="Essehist-Strossmayer">{{Cite journal|website=Essehist|publisher=University of Osijek – Faculty of Philosophy|issn=1847-6236|date=September 2011|volume=2|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=95675|title=Josip Juraj Strossmayer – Rođeni Osječanin|trans-title=Josip Juraj Strossmayer – Native of Osijek|language=or|pages=70–73|author=Pavao Nujić|access-date=10 October 2011}}</ref> కె.ఆర్.కె. ద్వీపంలో కనుగొనబడిన గ్లాగొలిటిక్ అక్షరమాలతో చెక్కబడిన రాయి " బస్కా టాబ్లెట్ " 1100 సంవత్సరానికి చెందినది. ఇదులో చెక్కబడిన గద్యం క్రొయేషియన్ పురాతన గద్యంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="KRK-Baška">{{Cite web|publisher=Island of Krk Tourist Board|url=http://www.krk.hr/en/offer/attractions/the_baska_tablet|title=The Baška tablet|access-date=13 October 2011|archive-date=2 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190502052935/http://www.krk.hr/en/offer/attractions/the_baska_tablet|url-status=dead}}</ref> క్రొయేషియన్ సాహిత్యం తీవ్రంగా అభివృద్ధి ప్రారంభసమయం పునరుజ్జీవనం, మార్కో మరులికుగా గుర్తించబడింది. పునరుజ్జీవన [[నాటక రచయిత]] మారిన్ డ్రాజిక్, బరోక్ కవి ఇవాన్ గండులిక్, క్రొయేషియన్ జాతీయ పునరుజ్జీవనం కవి ఇవాన్ మజురానిక్, నవలా రచయిత నాటక రచయిత కవి ఆగస్టు సెనోయా, పిల్లల రచయిత ఇవ్నా బ్ర్లిక్ మజురనిక్, రచయిత పాత్రికేయుడు మరిజా జ్యురిక్ జగొర్కా, కవి రచయిత ఆంటన్ గుస్తావ్ మటోస్, కవి ఆంటన్ బ్రాంకో సిమిక్, భావప్రధానం వాస్తవికవాద రచయితగా మిరోస్లావ్ క్త్లెజా, కవి టిన్ యుజెవిక్, నవలు అలాగే చిన్న కథా రచయిత ఐవో ఆండ్రిక్ వంటివారు క్రొయేషియన్ సాహిత్యంలో గొప్ప వ్యక్తులు పరిగణించబడుతున్నారు.<ref name="LZMK">{{Cite web|publisher=[[Miroslav Krleža Institute of Lexicography]]|url=http://www.lzmk.hr/hr/vijesti-zavoda/iz-medija/524-hrvatska-knjizevnost-u-270000-redaka-vjesnik|date=11 February 2011|language=or|title=Hrvatska književnost u 270.000 redaka|trans-title=Croatian Literature in 270,000 Lines|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=27 October 2018|archive-date=17 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111217062534/http://www.lzmk.hr/hr/vijesti-zavoda/iz-medija/524-hrvatska-knjizevnost-u-270000-redaka-vjesnik}}</ref><ref name="NYT-Readerguide">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/04/18/books/a-reader-s-guide-to-the-balkans.html|title= A Reader's Guide to the Balkans|author=Robert D. Kaplan|date=18 April 1993|website=The New York Times}}</ref> === మాద్యమం === క్రొవేషియా రాజ్యాంగం ప్రజలకు పత్రికా స్వేచ్ఛ, వాక్ స్వాతంత్రానికి హామీ ఇస్తుంది.<ref name="worldpress">{{Cite encyclopedia|last=Benfield|first=Richard W.|editor=Quick, Amanda C.|encyclopedia=World Press Encyclopedia|title=Croatia|url=http://www.pressreference.com/Co-Fa/Croatia.html|access-date=13 September 2011|edition=2|publisher=[[Gale (publisher)|Gale]]|volume=1|location=Detroit|isbn=0-7876-5583-X}}</ref> 2010 ప్రెస్ ఫ్రీడమ్ ఇండెక్స్ రిపోర్టర్స్ వితౌట్ బోర్డర్స్ నివేదిక ఆధారంగా క్రోయేషియా ప్రపంచదేశాలలో 62 వ స్థానంలో ఉంది.<ref name="index">{{Cite web|url=http://en.rsf.org/press-freedom-index-2010,1034.html |title=Press Freedom Index 2010 |publisher=Reporters Without Borders |url-status=dead|df=dmy-all |access-date=27 October 2018 |archive-date=24 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124050702/http://en.rsf.org/press-freedom-index-2010,1034.html }}</ref> ప్రభుత్వ-యాజమాన్య వార్తా సంస్థ హెచ్.ఐ.ఎన్.ఎ. క్రోయేషియన్‌ రాజకీయాలు, ఆర్థిక శాస్త్రం, సమాజం, సంస్కృతిపై క్రోయేషియన్, ఆంగ్లభాషలలో " వైర్ సర్వీసులు " నిర్వహిస్తుంది.<ref name="HINA-about">{{Cite web|publisher=HINA|url=http://websrv2.hina.hr/hina/web/view.action?view=hina|title=About Hina|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=27 October 2018|archive-date=11 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111011031419/http://websrv2.hina.hr/hina/web/view.action?view=hina}}</ref> [[File:Zgrada HRT Zagreb.jpg|thumb|Radio Zagreb, now a part of Croatian Radiotelevision, was the first public radio station in Southeast Europe.<ref>{{Cite journal|website=Politička misao|publisher=University of Zagreb, Faculty of Political Sciences|issn=0032-3241|volume=38|issue=5|date=July 2002|title=Marina Mučalo: Radio in Croatia, book review|author=Darko Tomorad|pages=150–152}}</ref>]] ఇప్పుడు క్రొయేషియన్ రేడియో టెలివిజన్లో భాగమైన రేడియో జాగ్రెబ్ ఆగ్నేయ యూరప్లో మొదటి పబ్లిక్ రేడియో స్టేషన్. [203] స్వతంత్రంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా పత్రికా స్వేచ్ఛను పర్యవేక్షిస్తున్న స్వతంత్ర ప్రభుత్వేతర సంస్థ ఫ్రీడమ్ హౌస్ రాజ్యాంగంలో నిర్దేశించిన నిబంధనలు ఉన్నప్పటికీ 2000 నుండి క్రొవేషియాలో పాక్షికంగా ప్రెస్ స్వేచ్ఛ, వాక్స్వాతంత్రాలు పాక్షికంగా ఉన్నట్లు వర్గీకరిస్తూ ప్రపంచ దేశాలలో క్రోయేషియా 85 వ స్థానం (196 దేశాలలో) ఉన్నట్లు తెలియజేసింద.<ref name="Freedom of the press">{{Cite web|url=http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/FOTP%202011%20Tables%20and%20Graphs_0.pdf|title=Global Press Freedom Rankings|access-date=21 June 2012|format=PDF|publisher=[[Freedom House]]}}</ref><ref>{{Cite web|publisher=[[Freedom House]]|url=http://www.freedomhouse.org/report/freedom-press/2011/croatia|title=Croatia|access-date=21 June 2012|website=|archive-date=23 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120423084840/http://www.freedomhouse.org/report/freedom-press/2011/croatia|url-status=dead}}</ref> 2009 లో క్రొవేషియాలో భౌతిక దాడుల సంఖ్య, పాత్రికేయుల హత్యల సంఖ్య పెరుగుతుందని అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ నివేదించింది. ప్రధానంగా యుద్ధ నేరాలు, వ్యవస్థీకృత నేరాలను దర్యాప్తు చేసే పాత్రికేయులకు వ్యతిరేకంగా దాడులు జరిగాయి.<ref name="Amnesty International">{{Cite web|url=http://report2009.amnesty.org/en/regions/europe-central-asia/croatia|title=Amnesty International report 2009|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=27 October 2018|archive-date=5 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090805051812/http://report2009.amnesty.org/en/regions/europe-central-asia/croatia}}</ref> 2011 నాటికి క్రోయేషియాలో 9 డి.వి.బి- టి టెలివిషన్ చానళ్ళు ఉన్నాయి. క్రొయేషియన్ రేడియో టెలివిజన్, నోవా టివి, RTL టెలీవిజిజా ఒక్కొకటి రెండు ఛానళ్లను నిర్వహిస్తున్నాయి. మిగిలిన మూడు చానెళ్ళను " క్రొయేషియన్ ఒలింపిక్ కమిటీ " కాపిటల్ నెట్ నిర్వహిస్తుంది. <ref name="OIV-DVBT">{{Cite web|publisher=[[Odašiljači i veze]]|url=http://www.oiv.hr/broadcasting/tables/dtv_channel_hr.aspx|title=Popis programa digitalne televizije|trans-title=List of Digital Television Programmes|language=or|access-date=13 October 2011|website=|archive-date=9 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111009233121/http://www.oiv.hr/broadcasting/tables/dtv_channel_hr.aspx|url-status=dead}}</ref> హెచ్.ఆర్.టి ఉపగ్రహ TV ఛానలును కూడా ప్రసారం చేస్తోంది.<ref name="HRT-Sat">{{Cite web|publisher=Croatian Radiotelevision|url=http://www.hrt.hr/index.php?id=186&tx_ttnews%5Bcat%5D=126&tx_ttnews%5Btt_news%5D=1787&tx_ttnews%5BbackPid%5D=185&cHash=ac69c865cd|title=HRT broadcasting via satellite|date=20 May 2008|access-date=13 October 2011|website=|archive-date=28 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828125903/http://www.hrt.hr/index.php?id=186&tx_ttnews%5Bcat%5D=126&tx_ttnews%5Btt_news%5D=1787&tx_ttnews%5BbackPid%5D=185&cHash=ac69c865cd|url-status=dead}}</ref> 2016 నాటికి క్రొవేషియాలో 135 రేడియో స్టేషన్లు , 25 TV స్టేషన్లు ఉన్నాయి.{{sfn|2013 Statistical Yearbook of the Republic of Croatia|pages=509}} కేబుల్ టెలివిజన్, ఐ.పి.టి.వి. నెట్వర్కులు కేబుల్ టి.వి. సేవలన్ అందిస్తున్నాయి. కేబుల్ టివి నెట్వర్కులు 450 వేల మందికి (మొత్తం జనాభాలో 10%) సేవలు అందిస్తున్నాయి.<ref name="Lider-IPTV">{{Cite web|publisher=Lider|url=http://www.liderpress.hr/Default.aspx?sid=11836|title=Prva Internet televizija u Hrvatskoj|trans-title=The First Internet Television in Croatia|language=or|author=Sandra Babić|date=15 January 2007|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=27 October 2018|archive-date=11 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111153124/http://www.liderpress.hr/Default.aspx?sid=11836}}</ref><ref name="JL-cableTV">{{Cite news|website=Jutarnji list|url=http://www.jutarnji.hr/kabelska-televizija--vec-je-450--tisuca-hrvata-preslo-na-kabelsku-i-gleda-200-tv-programa/901119/|language=or|title=Već je 450 tisuća Hrvata prešlo na kabelsku i gleda 200 TV programa|trans-title=450 thousand Croats already switched to cable, watching 200 TV channels|author=Merita Arslani|date=6 November 2010|access-date=13 October 2011|archive-date=24 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120124011955/http://www.jutarnji.hr/kabelska-televizija--vec-je-450--tisuca-hrvata-preslo-na-kabelsku-i-gleda-200-tv-programa/901119/|url-status=dead}}</ref> క్రోయేషియాలో 314 వార్తాపత్రికలు, 2,678 పత్రికలు ప్రచురించబడుతున్నాయి.<ref name="DZS-Stat2010"/> ప్రింట్ మీడియా మార్కెట్టును ఐరోపాcరాస్ హోల్డింగు, స్టైరియా మీడియా గ్రూప్ ఆధిపత్యం చేస్తున్నాయి. ఇద జుటర్నుజీ లిస్టు, వీర్నుజి లిస్టు, 24సటా దినపత్రికలు నిర్వహిస్తుంది. ఇతర వార్తాపత్రికలలో నోవి లిస్టు, స్లబోడన్న డాల్మాజియా ప్రాధాన్యత వహిస్తూ ఉన్నాయి.<ref name="EPH-Print">{{Cite web|publisher=[[Europapress Holding]] |url=http://www.eph.hr/eng/products_and_services/index.html |title=Print Products |url-status=dead|access-date=27 October 2018 |archive-date=8 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008011534/http://www.eph.hr/eng/products_and_services/index.html }}</ref><ref name="Styria-dailies">{{Cite web|publisher=Styria Media Group |url=http://www.styria.com/en/konzernunternehmen/kategorie.php?&cat=1 |title=Daily papers |url-status=dead|access-date=27 October 2018 |archive-date=21 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921110603/http://www.styria.com/en/konzernunternehmen/kategorie.php?&cat=1 }}</ref> 2013 లో 24 సటా భారీ సర్క్యులేషన్ వార్తాపత్రికగా ఉంది. తరువాత స్థానంలో సెసర్నుజీ, జుట్టరుజీ లిస్టు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite journal|url=http://hrcak.srce.hr/135683|title=Tisak u krizi: analiza trendova u Hrvatskoj od 2008. do 2013.|website=Medijske studije|volume=5|issue=10|date=December 2014|last=Vozab|first=Dina|language=hr|format=PDF|access-date=26 December 2015|page=141}}</ref> క్రోయేషియా చిత్ర పరిశ్రమ చిన్నమొత్తంలో, భారీమొత్తంలో ప్రభుత్వం సబ్సిడీ అందిస్తుంది. తరచుగా చిత్రాలు హెచ్.ఆర్.టి. ద్వారా సహ-నిర్మాణం చేయబడుతున్నాయి. చిత్రాలకు " సంస్కృతి మంత్రిత్వశాఖ " గ్రాంట్సు అందిస్తుంది.<ref name="JL-Film">{{Cite news|website=Jutarnji list|url=http://www.jutarnji.hr/ministarstvo-financira-rekordan-broj-filmova/154303/|title=Ministarstvo financira rekordan broj filmova|trans-title=Ministry [of Culture] funding a record number of films|language=or|date=12 September 2006|author=Adriana Piteša|access-date=13 October 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126125752/http://www.jutarnji.hr/ministarstvo-financira-rekordan-broj-filmova/154303/|archive-date=26 January 2012|df=dmy-all}}</ref><ref name="HRT-coproducing">{{Cite web|publisher=Croatian Radiotelevision|url=http://www.hrt.hr/index.php?id=94&tx_ttnews%5Btt_news%5D=108897&tx_ttnews%5BbackPid%5D=23&cHash=348879aae9|language=or|title=Potpora hrvatskim filmovima i koprodukcijama|trans-title=Supporting Croatian Films and Co-Productions|date=18 March 2011|access-date=13 October 2011|website=|archive-date=28 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828143142/http://www.hrt.hr/index.php?id=94&tx_ttnews%5Btt_news%5D=108897&tx_ttnews%5BbackPid%5D=23&cHash=348879aae9|url-status=dead}}</ref> పులాలో వార్షికంగా " పులా ఫిలిం ఫెస్టివల్ " నిర్వహించబడుతుంది. దేశం ప్రతిష్టాత్మకంగా భావిస్తున్న ఈ ఉత్సవంలో జాతీయ, అంతర్జాతీయంగా నిర్మించబడిన చలన చిత్రాలు ప్రదర్శించబడుతున్నాయి.<ref name="Vjesnik-PulaFilm">{{Cite news|website=Vjesnik|url=http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=4D920144-9B74-462C-82CF-ED90611927CA|archive-date=14 June 2012|url-status=dead|archive-url=https://www.webcitation.org/68PZHz7nn?url=http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=4D920144-9B74-462C-82CF-ED90611927CA|title=Trierova trijumfalna apokalipsa|trans-title=Trier's Triumphant Apocalypse|author=Vedran Jerbić|date=12 July 2011|access-date=13 October 2011|language=or|df=dmy-all}}</ref> దుస్సాన్ వుకోటిక్ 1961 " ఎర్సోట్ " ఉత్తమ యానిమేటడ్ షార్ట్ ఫిలిం అకాడెమి పురస్కారం కొరకు ఎన్నిక చేయడం ద్వారా క్రొయేషియన్ చిత్రనిర్మాతలు గొప్ప సాఫల్యం సాధించారు. ({{lang-hr|Surogat}}).<ref name="Vjesnik-surogat">{{Cite news|website=Vjesnik|url=http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=7C537DEE-B4AE-4879-9F79-7C68D6294510|archive-date=14 June 2012|url-status=dead|archive-url=https://www.webcitation.org/68PZPXXTe?url=http://www.vjesnik.hr/Article.aspx?ID=7C537DEE-B4AE-4879-9F79-7C68D6294510|title="Surogat" napunio pola stoljeća|trans-title="Ersatz" celebrates half a century|language=or|author=Božidar Trkulja|date=29 May 2011|access-date=13 October 2011|df=dmy-all}}</ref> ===ఆహారసంస్కృతి === [[File:Homar_3.jpg|thumb|right|[[Lobster]] from Dalmatia]] క్రొయేషియన్ సంప్రదాయ వంటకాలలో ప్రాంతాల వారిగా వైవిధ్యం ఉంటుంది. ఇటాలియన్ , ఇతర మధ్యధరా వంటకాలు ప్రభావితం చేసిన డాల్మాటియా, ఇష్ట్రియా ఆహారాలు ప్రజాదరణ పొందాయి. ఇవి వివిధ సీఫుడ్, వండిన కూరగాయలు, పాస్తా, అలాగే ఆలివ్ నూనె, వెల్లుల్లి వంటి మసాలాలతో చేర్చి తయారు చేయబడుతూ ఉంటాయి. ఖండాంతర వంటకాలు ఆస్ట్రియన్, హంగేరియన్, టర్కిష్ పాక శైలులు ఎక్కువగా ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో మాంసాలు, మంచినీటి చేపలు, కూరగాయలతో చేసిన వంటకాలు ప్రధానంగా ఉన్నాయి.<ref name="HTZ-cuisine">{{Cite web|publisher=Croatian National Tourist Board|url=http://croatia.hr/en-GB/Discover-Croatia/Gastronomy-and-enology|access-date=13 October 2011|title=Gastronomy and enology|archive-date=6 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406080627/http://croatia.hr/en-GB/Discover-Croatia/Gastronomy-and-enology|url-status=dead}}</ref> [[File:Vino Teran (Croatia).jpg|thumb|right|[[Terrano (grape)|ఇస్ట్రియా కౌంటీ నుండి తెరాన్ వైన్]]]] క్రోయేషియాలో రెండు ప్రత్యేకమైన వైన్-ఉత్పత్తి ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. దేశం ఈశాన్య ప్రాంతంలోని స్లొవేనియాలో ఉన్న కాంటినెంటల్ ప్రాంతం శ్వేతజాతీయులు ఉత్పత్తి చేసే ప్రీమియం వైన్లకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఉత్తర తీరంలో ఇష్ట్రియన్, క్రిక్ వైన్లు పొరుగున ఉన్న ఇటలీలో ఉత్పత్తి చేయబడుతున్న వైనును పోలినట్లు ఉంటాయి. డాల్మాటియాలో మరింత దక్షిణాన మధ్యధరా-శైలి రెడ్ వైన్స్ ప్రమాణికంగా ఉన్నాయి.<ref name="HTZ-cuisine"/> వార్షిక ఉత్పత్తి వైన్ 140 మిలియన్ లీటర్ల కంటే అధికంగా ఉంది.<ref name="DZS-Stat2010"/> 18 వ శతాబ్దం చివరలో క్రోయేషియా బీరు అతిపెద్ద ఉత్పత్తి దారుగా ఉంది. తరువాత అప్పటివరకు వైన్ వినియోగించే దేశంగా ఉన్న క్రోయేషియాలో బీరు ఉపయోగం కూడా మొదలైంది.<ref name="skenderovic">{{Cite news|url=http://www.matica.hr/HRRevija/revija032.nsf/AllWebDocs/skenderovic|title=Kako je pivo došlo u Hrvatsku|last=Skenderović|first=Robert|date=2002|website=Hrvatska revija|language=or|access-date=10 September 2011|archive-date=5 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605031538/http://www.matica.hr/HRRevija/revija032.nsf/AllWebDocs/skenderovic|url-status=dead}}</ref> 2008 లో బీర్ వార్షిక వినియోగం తలసరి 83.3 లీటర్లు. బీరు ఉపయోగంలో క్రొవేషియా ప్రపంచంలోని దేశాలలో 15 వ స్థానంలో ఉంది.<ref name="kirin">{{Cite web|url=http://www.kirinholdings.co.jp/english/news/2009/1221_01.html|title=2008 Per-Capita Beer Consumption by Country|date=21 December 2009|website=Kirin Institute of Food and Lifestyle Report Vol. 22|publisher=Kirin Brewery Company|access-date=10 September 2011}}</ref> == క్రీడలు == [[File:18.10..2015. Arena . Zagreb - panoramio.jpg|thumb|left|Arena Zagreb, one of venues of the [[2009 World Men's Handball Championship]].]] [[File:Poljud panorama 2.jpg|thumb|left|Poljud stadium, [[Split, Croatia|Split]] was the venue of the 1990 European Athletics Championships.]] క్రొవేషియాలో 4,00,000 మంది క్రియాశీల క్రీడాకారులు ఉన్నారు.<ref name="Perman-400">{{Cite journal|website=JAHR|publisher=University of Rijeka|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=102603|title=Is sports system fair?|issn=1847-6376|volume=2|issue=3|date=May 2011|author=Biserka Perman|access-date=8 October 2011|pages=159–171}}</ref> ఇందులో 2,77,000 స్పోర్ట్సు అసోసియేషన్ సభ్యులు, 4,000 మంది చెస్ సభ్యులు, కాంట్రాక్టు బ్రిడ్జ్ అసోసియేషన్ సభ్యులు ఉన్నారు.<ref name="DZS-Stat2010"/> అసోసియేషన్ ఫుట్ బాల్ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడగా ఉంది. క్రొయేషియన్ ఫుట్ బాల్ ఫెడరేషనులో 1,18,000 కంటే అధికంగా నమోదిత క్రీడాకారులు ఉన్నారు. ఇది దేశంలో అతిపెద్ద క్రీడా సంఘంగా భావించబడుతుంది.<ref name="CFF-members">{{Cite web|publisher=Croatian Football Federation|url=http://www.hns-cff.hr/?ln=en&w=o_hns|title=About Croatian Football Federation|access-date=8 October 2011}}</ref> " ప్రవా హెచ్.ఎన్.ఎల్. " ఫుట్బాల్ లీగ్ దేశంలో " దేశంలోని ఇతర ప్రొఫెషనల్ స్పోర్ట్స్ లీగుల కంటే అత్యధికంగా ప్రేక్షకులనును ఆకర్షిస్తుంది. 2010-11 సీజన్లో ఇది 4,58,746 ప్రేక్షకులను ఆకర్షించింది.<ref name="Index-attendance">{{Cite web|publisher=Index.hr|language=or|url=http://www.index.hr/sport/clanak/evo-vam-lige-16-na-utakmicama-hnla-prosjecno-1911-ljudi/553229.aspx|title=Evo vam Lige 16: Na utakmicama HNL-a prosječno 1911|trans-title= There's league 16: Average attendance at HNL matches stands at 1911|date=24 May 2011|access-date=8 October 2011}}</ref> 1991 లో క్రొయేషియన్ స్వాతంత్ర్యం లభించినప్పటి నుండి అంతర్జాతీయ పోటీలలో పోటీ చేసిన క్రొయేషియన్ అథ్లెట్లు 44 ఒలింపిక్ బంగారు పతకాలను సాధించారు. వీటిలో 1996 - 2004 మద్యకాలంలో వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడలలో హ్యాండుబాల్ క్రీడలో, 2000 లో సమ్మర్ ఒలంపిక్స్ వెయిట్ లిఫ్టింగ్ లో, 2002 లో ఆల్పైన్ స్కీయింగ్, 2006 వింటర్ ఒలింపిక్సులో, 2012 ఒలింపిక్స్ లో పదిహేను బంగారు పతకాలు డిస్కస్ త్రో, ట్రాప్ షూటింగ్, వాటర్ పోలో క్రీడలలో, 2016 లో సమ్మర్ ఒలింపిక్స్ షూటింగ్, రోయింగ్, డిస్కస్ త్రో, సెయిలింగ్, జావెలిన్ త్రో క్రీడలలో బంగారుపతకాలను సాధించారు.<ref name="HOO-medalists">{{Cite web|title=Olympic medalists|publisher=Croatian Olympic Committee|url=http://www.hoo.hr/en/olimpijske_popis.aspx|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=27 October 2018|archive-date=21 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121013401/http://www.hoo.hr/en/olimpijske_popis.aspx}}</ref> అదనంగా క్రొయేషియన్ అథ్లెట్లు ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్పులలో 16 స్వర్ణ పతకాలను గెలుచుకున్నారు. 2007, 2009, 2013, 2017 లో నిర్వహించిన అథ్లెటిక్సులో జరిగిన ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్స్లో అథ్లెటిక్స్ లో నాలుగు, 2003 వరల్డ్ మెన్'స్ హ్యాండ్బాల్ చాంపియన్షిప్లో హ్యాండ్బాల్లో ఒకటైన, వాటర్ పోలోలో రెండు 2007 వరల్డ్ ఆక్వాటిక్సు చాంపియన్షిప్సు, 2017 వరల్డ్ ఆక్వాటిక్సు చాంపియన్షిప్సు, 2010 వరల్డ్ రోయింగ్ ఛాంపియన్షిప్పులో ఒకటి, 2003 - 2005 లో జరిగిన ఎఫ్.ఐ.ఎస్. ఆల్పైన్ వరల్డ్ స్కై ఛాంపియన్షిప్పులో ఆల్పైన్ స్కీయింగ్లో 6 బంగారుపతకాలు, 2011 - 2007 లో వరల్డు టైక్వాండో ఛాంపియన్షిప్పులో రెండు బంగారుపతకాలు సాధించారు. క్రొయేషియన్ అథ్లెట్లు కూడా 2005 డేవిస్ కప్ గెలుచుకున్నారు. క్రోయేషియా జాతీయ ఫుట్బాల్ జట్టు 1998 లో మూడవ స్థానంలో, 2018 FIFA వరల్డ్ కప్పులో 3 స్థానంలో ఉన్నారు. [[File:Croatia_WC2018_final.jpg|thumb|క్రోయేషియా జాతీయ ఫుట్బాల్ జట్టు 2018 ప్రపంచ కప్లో రెండవ స్థానంలో వచ్చింది]] 2009 ప్రపంచ పురుషుల హ్యాండ్బాల్ చాంపియన్షిప్పు, 2007 వరల్డ్ టేబుల్ టెన్నిస్ ఛాంపియన్షిప్పు, 2000 వరల్డ్ రోయింగ్ ఛాంపియన్షిప్పు, 1987 సమ్మర్ యూనివర్సియడ్, 1979 మెడిటెరేనియన్ గేమ్స్, అనేక యురోపియన్ ఛాంపియన్షిప్పులతో అనేక ప్రధాన క్రీడా పోటీలకు క్రోయేషియా ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. క్రొయేషియన్ ఒలింపిక్ కమిటీ 1991 సెప్టెంబరు 10 న స్థాపించబడింది. 1992 జనవరి 17 నుండి క్రొవేషియా అథ్లెటిల్స్ 1992 శీతాకాలంలో పాల్గొనడానికి అంతర్జాతీయ ఒలింపిక్ కమిటీ అనుమతించింది.<ref name="HOO-COO">{{Cite web|publisher=Croatian Olympic Committee|url=http://www.hoo.hr/en/hoo.aspx|title=Croatian Olympic Committee|website=hoo.hr|url-status=dead|df=dmy-all|access-date=27 October 2018|archive-date=4 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110704233649/http://www.hoo.hr/en/hoo.aspx}}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" cellspacing="2" style="margin-top:7px; margin-right:0; background:none; text-align:center; font-size:90%;" |- style="font-size:100%; text-align:right;" |+Medals won by Croatia at the Olympics<ref name="IOCMedalTable">{{Cite web|publisher=[[International Olympic Committee]]|url=http://www.olympic.org/croatia|title=Croatia|access-date=30 June 2012}}</ref> |- ! rowspan=2 style="width:250px;"|Olympic Games !! colspan=3|Olympic medals |- ! style="width:50px;"|Gold || style="width:50px;"|Silver || style="width:50px;"|Bronze|| style="width:50px;"|Total per OG |- | align=left|{{flagicon|FRA}} 1992 Winter Olympics || 0 || 0 || 0 || ''0'' |- | align=left|{{flagicon|ESP}} 1992 Summer Olympics || 0 || 1 || 2 || ''3'' |- | align=left|{{flagicon|NOR}} 1994 Winter Olympics || 0 || 0 || 0 || ''0'' |- | align=left|{{flagicon|USA}} 1996 Summer Olympics || 1 || 1 || 0 || ''2'' |- | align=left|{{flagicon|JPN}} 1998 Winter Olympics || 0 || 0 || 0 || ''0'' |- | align=left|{{flagicon|AUS}} 2000 Summer Olympics || 1 || 0 || 1 || ''2'' |- | align=left|{{flagicon|USA}} [[2002 Winter Olympics|2002 Salt Lake City]]|| 3 || 1 || 0 || ''4'' |- | align=left|{{flagicon|GRE}} 2004 Summer Olympics || 1 || 2 || 2 || ''5'' |- | align=left|{{flagicon|ITA}} 2006 Winter Olympics || 1 || 2 || 0 || ''3'' |- | align=left|{{flagicon|PRC}} 2008 Summer Olympics || 0 || 2 || 3 || ''5'' |- | align=left|{{flagicon|CAN}} 2010 Winter Olympics || 0 || 2 || 1 || ''3'' |- | align=left|{{flagicon|UK}} 2012 Summer Olympics || 3 || 1 || 2 || ''6'' |- | align=left|{{flagicon|RUS}} 2014 Winter Olympics || 0 || 1 || 0 || ''1'' |- | align=left|{{flagicon|BRA}} [[2016 Summer Olympics|2016 Rio de Janeiro]]|| 5 || 3 || 2 || ''10'' |- ! TOTAL: || 15 || 16 || 13 |} {{clear}} == మూలాలు == {{ఐరోపా}} {{reflist|2}} == బయటి లింకులు == {{sisterlinks}} ; ప్రభుత్వం * [https://web.archive.org/web/20080907013842/http://www.predsjednik.hr/default.asp?jezik=2 President of the Republic of Croatia] * [http://www.vlada.hr/en The Government of the Republic of Croatia] {{ఐరోపా}} [[వర్గం:ఐరోపా దేశాలు]] [[వర్గం:అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు]] <!--Interwikis--> 4vrk2nlznj1z2lcqq5x6z2j85nw13wu 0 93504 4890966 4620095 2026-06-25T14:16:16Z ~2026-36662-99 151121 /* తారాగణం */ 4890966 wikitext text/x-wiki {{వేదిక|తెలుగు సినిమా}} {{సినిమా| name = ఆది| year = 2002| image = Adi-cinima-stil.jpg| writer = | starring = [[జూనియర్ ఎన్టీఆర్]]<br>[[కీర్తి చావ్లా]]<br>[[చలపతిరావు]]<br/>[[ఫిష్ వెంకట్]]| director = [[వి.వి.వినాయక్]]| production_company = [[శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ ప్రొడక్షన్స్]]| producer = [[నల్లమలపు శ్రీనివాస్]]| distributor = | release_date = | runtime = | language = తెలుగు | music =[[మణిశర్మ]]| editing = [[గౌతంరాజు]] | awards = | imdb_id = | budget = }} '''ఆది''' సినిమా [[వి.వి.వినాయక్]] దర్శకత్వంలో [[జూనియర్ ఎన్.టి.ఆర్.|జూ.ఎన్టీఆర్]], [[కీర్తి చావ్లా]] ముఖ్యపాత్రల్లో నటించిన 2002 నాటి తెలుగు ఫ్యాక్షన్ సినిమా. శ్రీలక్ష్మీ నరసింహ ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై నిర్మించిన ఈ చిత్రానికి సంగీతం మణిశర్మ అందించారు. ==కథ== [[బొమ్మ:Aadi movie still.png|thumb|right|300px|చిత్ర సన్నివేశము.]] ధనవంతుడైనా ఆది తండ్రి అమెరికా నుండి వచ్చి తన తాతల ఆస్తి పేదలకు పంచాలనుకొంటాడు. అది ఆక్రమించిన మరొక భూస్వామి అతడిని హత్య చేస్తాడు. ఆ సమయంలో ఆదిని తీసుకొని పారిపోతాడు అతడి ఇంట్లో పనిచేసే ఒక నమ్మకస్తుడైన అతడు. పెరిగి పెద్దయిన ఆదికి ఊరి విశేషాలు చెప్పి తన ఆస్తిని తిరిగి తీసుకోమంటాడు. ఊరికి వెళ్ళిన ఆది తన ఆస్తిని రక్షించుకొని పేదలకు దానమివ్వడం, ప్రతినాయకుని కూతురిని వివాహం చేసుకోవడంతో కథ పూర్తవుతుంది. == తారాగణం == * [[ఎన్.టి.ఆర్. (తారక్)|జూనియర్ ఎన్టీఆర్]] * [[కీర్తి చావ్లా]] * [[అడుసుమిల్లి జనార్ధన వరప్రసాద్|ఆహుతి ప్రసాద్]] * [[తమ్మారెడ్డి చలపతిరావు|చలపతి రావు]] * [[రాజన్ పి. దేవ్]] * [[ఎల్. బి. శ్రీరామ్|ఎల్. బి. శ్రీరాం]] * [[ఎం. ఎస్. నారాయణ]] * [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] * రమ్యశ్రీ * కరాటే కళ్యాణి * ఫిష్ వెంకట్ * రఘుబాబు * చిత్రం శ్రీను * రామ్ లక్ష్మణ్ * వేణు మాధవ్ * రఘు కారుమంచి * రాజీవ్ కనకాల == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: వి.వి.వినాయక్ * కథ, చిత్రానువాదo: వి వి వినాయక్ * మాటలు: పరుచూరి బ్రదర్స్ * సంగీతం: మణిశర్మ * గీత రచయితలు: భువనచంద్ర, పోతుల రవికిరణ్, చంద్రబోస్ * నేపథ్య గానం: గోపికా పూర్ణిమ, శ్రీపతి పండితారాద్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, టిప్పు, మల్లిఖార్జున్, సునీత, కె .ఎస్ .చిత్ర, మురళీధర్, రాధిక * కూర్పు: గౌతంరాజు * ఛాయా గ్రహణం: సి.రామ్ ప్రసాద్ * సమర్పణ: బెల్లంకొండ సురేష్ * ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రొడ్యూసర్: నల్లమలపు శ్రీనివాస్ * నిర్మాత: నాగలక్ష్మి * నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీలక్ష్మీ నరసింహ ప్రొడక్షన్స్ * విడుదల:28:03:2002. == నిర్మాణం == === అభివృద్ధి === [[స్విట్జర్లాండ్]]లో [[స్టూడెంట్ నంబర్ 1]] సినిమాలో పాటలు చిత్రీకరణ పూర్తై, యూనిట్ బయలుదేరుతున్నప్పుడు [[నల్లమలపు శ్రీనివాస్]] ఆయనని కలిసి అప్పటికి అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ గా పనిచేస్తున్న [[వి.వి.వినాయక్]]ని పరిచయం చేసి, ఎన్టీఆర్ కి సరిపడే కథ ఒకటి ఆయన తయారుచేశారని వినమని అడిగారు. అంతకుముందు పెద్దగా పరిచయం లేని వ్యక్తులు కావడం, కథ అంటూ చాలామందే ఆయనని విసిగిస్తూండడంతో ఎన్టీఆర్ హైదరాబాద్ వచ్చాక కలవమని చెప్పి పంపేశారు. బుజ్జి ఆ తర్వాత ఎన్టీఆర్ ఇంటికి చాలాసార్లు ఫోన్లు చేసి ఇబ్బందిపెట్టడంతో, ఓసారి కథ విని నచ్చలేదని చెప్పి వదిలించుకుందామని ఆయన నిర్ణయించుకుని వాళ్ళని రమ్మన్నారు. తర్వాతి రోజు వినాయక్, బుజ్జి వచ్చారు. "మొత్తం కథ వద్దు, ఇంట్రడక్షన్, ఇంటర్వెల్, క్లైమాక్స్ మాత్రం చెప్పండి" అని ముందుగా చెప్పేశారు ఎన్టీఆర్, అందుకు వినాయక్ "ఒక్క ఇంట్రో మాత్రం చెప్తాను, నచ్చితేనే కూర్చోండి. మీ సమయం వృధా చేయదలుచుకోలేదు" అన్నారు. ఇంట్రో చెప్పడంతో బాగా నచ్చిన ఎన్టీఆర్ రెండు గంటల పాటు కథ విన్నారు. అదొక ప్రేమకథ. ఎన్టీఆర్ కి కథ నచ్చింది, మనం ఈ సినిమా చేస్తున్నామని నిర్ధారించారు. పరిశ్రమలో కూడా ఎన్టీఆర్, వినాయక్ సినిమా గురించి వార్త ప్రచారమైపోయింది. సినిమా ప్రారంభానికి ముందు ఎన్టీఆర్ సన్నిహితులు [[కొడాలి నాని]] ఆ దశలో ప్రేమకథలు వద్దని, మాస్ సినిమాలపైనే దృష్టిపెట్టమని సలహాఇచ్చారు.<ref>{{Cite web|title=NTR: ఆ కథ ఎన్టీఆర్‌తో చేస్తానంటే కొడాలి నాని ఒప్పుకోలేదు: వినాయక్‌|url=https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/director-vv-vinayak-about-aadi-movie-ntr-kodali-nani/0208/122138719|access-date=2022-09-10|website=EENADU|language=te}}</ref> దాంతో వినాయక్, బుజ్జిలను పిలిచి ఆ విషయాన్ని చెప్పి మాస్ కథ ఏదైనా ఉంటే చెప్పమన్నారు ఎన్టీఆర్. ఈ విషయం తెలిసి డీలాపడ్డ వినాయక్ అప్పటికప్పుడు తన వద్ద అలాంటి మాస్ కథ ఏమీ లేకపోవడంతో ఎప్పుడో రాసుకున్న సీన్లు గుర్తుచేసుకున్నారు. ఒకటి చిన్నపిల్లాడు బాంబు వేసే సన్నివేశం కాగా మరొకటి గాల్లోకి సుమోలు లేచే సన్నివేశం. ఆ రెండు సన్నివేశాలూ చెప్పి, నచ్చితే కథ తయారుచేస్తానని వినాయక్ చెప్పగా, ఫ్యాక్షన్ కథ నాకు మరీ హెవీ అయిపోతుందంటూ దాటవేయబోయారు ఎన్టీఆర్. "వారంరోజులు సమయం ఇస్తే కథ రాసుకుని వస్తాను, నచ్చితేనే చేద్దాం లేదంటే వేరెవరికైనా డేట్స్ ఇచ్చేద్దురు" అంటూ ఒప్పించారు వినాయక్. ఆ రాత్రి వినాయక్ రూంకి వచ్చీరాగానే అలిసిపోయిన బుజ్జి నిద్రపోగా, వినాయక్ మాత్రం అనుకున్న కథని అభివృద్ధి చేసే పనిలో పడ్డారు. అర్థరాత్రి 3 గంటలకు బుజ్జిని నిద్రలేపి కథ మౌలికంగా పూర్తిచేశానని వినిపించేశారు. కథ విన్న బుజ్జికి బాగా నచ్చింది. తిండి నిద్ర కనీసం బ్రష్ చేసుకోవడం కూడా మానేసి వినాయక్ కథ అభివృద్ధి చేసే పనిలోనే ఉండిపోయారు. అలా రెండు రోజులు గడిచాకా 58 సీన్లతో ఆది కథని తయారుచేసి ఎన్టీఆర్ కి వినిపించారు. బాగా ఎగ్జైట్ అయిన ఎన్టీఆర్ ఆ సినిమాకి అంగీకరించారు.<br /> [[బెల్లంకొండ సురేష్]] సమర్పకునిగా, నాగలక్ష్మి నిర్మాతగా, బుజ్జి ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రొడ్యూసర్ గా సినిమా ప్రారంభించారు. అయితే ప్రారంభానికి ముందు మళ్ళీ ఎన్టీఆర్ మరో ప్రతిపాదన ముందుకుతెచ్చారు. [[బూరుగుపల్లి శివరామకృష్ణ]] తనతో సినిమా తీసేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నారని, ఈ సినిమానే ఆయనతో తీద్దామని ప్రతిపాదించారు ఎన్టీఆర్. అయితే తనని దర్శకుణ్ణి చేసేందుకు బుజ్జి ఎంతో తపించారని, ఇప్పుడు అవకాశం వచ్చాకా ఆయనను వదిలేయలేనని వినాయక్ చెప్పడంతో ఆయన నిజాయితీ నచ్చి ముందు అనుకున్న క్రూతోనే షూటింగ్ కి అంగీకరించారు ఎన్టీఆర్.<ref name="ఆది గురించి సినిమా వెనుక స్టోరీ">{{cite web|last1=పులగం|first1=చిన్నారాయణ|title=అమ్మ తోడు... రికార్డుల్ని అడ్డంగా నరికేశాడు!|url=http://www.sakshi.com/news/funday/aadi-movie-jr-ntr-superb-dialogue-scenes-story-252257#|website=సాక్షి|accessdate=10 August 2015|quote=సినిమా వెనుక స్టోరీ - 5}}</ref> === చిత్రీకరణ === సినిమా చిత్రీకరణ [[విశాఖపట్నం]], [[విజయనగరం]], [[హైదరాబాద్]] తదితర ప్రాంతాల్లో జరిగింది. 65 రోజుల్లో చిత్రీకరణ పూర్తయ్యింది.<ref name="ఆది గురించి సినిమా వెనుక స్టోరీ" /> == విడుదల == ఆది సినిమా [[మార్చి 28]], [[2002]]న విడుదలైంది. సినిమా భారీ విజయాన్ని సాధించింది. అంతేకాక జూనియర్ ఎన్టీఆర్ కి గొప్ప స్టార్ డం సంపాదించిపెట్టింది. మొదటి సినిమాతోనే వి.వి.వినాయక్ స్టార్ డైరెక్టర్ గా పేరుపొందారు.<ref name="ఆది గురించి సినిమా వెనుక స్టోరీ" /> ==పాటలు== ఈ చిత్ర సంగీతం ఎంతగానో విజయవంతమైనది. * అయ్యో రామా ఆంజనేయా - బాలు, [[గోపిక పూర్ణిమ]] - రచన: భువనచంద్ర * చికుచికు బంబం - టిప్పు - రచన: పోతుల రవికిరణ్ * నీ నవ్వులను నాగమల్లి - [[మల్లికార్జున్]], సునీత - రచన: చంద్రబోస్ * తొలి పిలుపే - బాలు, చిత్ర - రచన: చంద్రబోస్ * సున్నుండ తీస్కో - మురళీధర్, [[రాధిక (గాయకురాలు)|రాధిక]] - రచన: చంద్రబోస్ * పట్టుకో ఒకటో సారి - మురళీధర్, [[రాధిక (గాయకురాలు)|రాధిక]] - రచన: చంద్రబోస్ == నంది అవార్డులు == * ఉత్తమ నూతన దర్శకుడు: వి.వి.వినాయక్ * ఉత్తమ ఎడిటర్: గౌతంరాజు * ఉత్తమ గీత రచయిత:చంద్రబోస్ * స్పెషల్ జ్యూరీ అవార్డు: జూనియర్ ఎన్టీఆర్. ==ఇతర విశేషాలు== *ఎన్.టి.ఆర్., వి.వినాయక్ కాంబినేషన్లలో పెద్ద హిట్ ఈ సినిమా. == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:ఫ్యాక్షనిజం నేపథ్యంలో సినిమాలు]] [[వర్గం:జూనియర్ ఎన్.టి.ఆర్ సినిమాలు]] [[వర్గం:చలపతి రావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:మణిశర్మ సంగీతం అందించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:వి.వి. వినాయక్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ఆహుతి ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ఎల్. బి. శ్రీరాం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు]] [[వర్గం:ఎం.ఎస్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కడప మాండలికం వాడబడ్డ చలన చిత్రాలు]] dyrp0i4mo96c2ynvimxz5csrdvqesuz 0 113815 4891110 4791687 2026-06-26T05:37:00Z Muralikrishna m 106628 4891110 wikitext text/x-wiki * భారత కుటుంబం పేర్లు ప్రాంతానికి, ప్రాంతానికి మారుతుంటాయి, నామకరణాలు, వివిధ మయినటువంటి మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. ఇంటి పేర్లు కూడా [[మతము|మతం]], [[కులం]] ప్రభావం ఉంటుంది. అంతేకాకుండా పేర్లు మతం లేదా పురాణాలు నుంచి రావచ్చు. భారతదేశం యొక్క జనాభా అనేక రకాల భాషలు మాట్లాడుతారు, ప్రపంచంలో వున్న దాదాపు ప్రతి ప్రధాన మతం యొక్క ఒక శాఖ అయినా భారతదేశం లో ఉంది. ఈ రకం పేర్లు, నామకరణ శైలులు లో, తరచుగా గందరగోళంగా, సూక్ష్మ వ్యత్యాసాలను చూపిస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఒక కుటుంబం [[ఇంటిపేర్లు|ఇంటి పేరు]] అనే భావన తమిళనాడు లో విస్తృతంగా లేదు. * అనేక మంది భారతీయులకు, వారి పుట్టిన పేరు, వారి అధికారిక పేరు విభిన్నంగా ఉంటుంది; పుట్టిన వ్యక్తి యొక్క పేరు, జాతకచక్రాన్ని ఆధారంగా ఒక పవిత్రమైన [[అక్షరము]]తో మొదలవుతుంది. కొంతమంది పిల్లలకు ఒక పెట్టిన పేరు (పెట్టిన పేరు)/(ఇవ్వబడిన పేరు) పెట్ట(ఇవ్వ)బడుతుంది. కుటుంబం పేర్లు ఉపయోగించని కమ్యూనిటీలు లో, మూడవ పేరు పిల్లల సెక్స్ (ఆడ/మగ) మీద ఆధారపడి, ఒక దేవుని పేరు, లేదా [[తాత]] యొక్క లేదా అమ్మమ్మ పేరు జత చేయవచ్చు. * అనేక మంది పిల్లల యొక్క పేర్లు, వారి మత [[బోధన]]లలో భాగంగా రెండు పేర్లు కొన్నిసార్లు పెట్టబడి నందువలన, ఉదాహరణకు "వెలనాటి", "తెలగాణ్య" అనే వివరాలు వారి పూర్వీకుల మూలం యొక్క స్థలాలను సూచిస్తూ ఉన్నాయి. ఈ ఉప తెగ గుర్తింపు కోసం మాత్రం ఉపయోగించవచ్చు, ఒక వ్యక్తి యొక్క అధికారిక పేరు లేదా రోజువారీ ఉపయోగించే పేరు లోని భాగంగా ఈ ఉప తెగలను ఉపయోగించ వలసిన అవసరం లేదు. కుల ఆధారిత వివక్ష లేదా కుల-తటస్థ ఉండాలి అనుకున్న కారణంగా, చాలా మంది వ్యక్తులు కుమార్ వంటి సాధారణ చివరి పేర్లు పెట్టడము ప్రారంభించారు. కుమార్ అనే పదానికి ఇంగ్లీషు భాషలో ""ప్రిన్స్"" అని, అలాగే కుమారి అంటే ""ప్రిన్సెస్"" అని అర్ధం. అనగా ఒక "కింగ్ (రాజా లేదా మహారాజు)" కుమారుడు అనే అర్థంలా ఉంటుంది. క్షత్రియులు (భారత ప్రభువులకు) కొన్నిసార్లు ఒక మధ్య పేరు గా కుమార్ ఉపయోగించబడింది [ఆధారం కోరబడినది]. ఇటువంటి వారిలో [[రాజ్‌కుమార్|రాజ్‌ కుమార్]] (కన్నడ సినిమా పురాణం), దిలీప్ కుమార్, మనోజ్ కుమార్, ఈ మధ్యనే, అక్షయ్ కుమార్ వంటి సినిమా తారలు వారి చివరి పేర్లుమార్కెటింగ్ కారణాల వలన ""కుమార్"" గా అవలంబించారు. * ఇతర వ్యక్తులు అంతర్జాతీయ వ్యక్తిత్వాలయిన తరువాత, వేరే కొంత మంది వారి వారి పిల్లలకు ఆయా వ్యక్తుల పేరు పెట్టుకోవడం ప్రారంభించారు. ఎక్కువ సమయ సందర్భాలలో, వ్యక్తి యొక్క ఇంటిపేరు [[ఐన్‌స్టీన్]], చర్చిల్, కెన్నెడీ, బీతోవెన్ లేదా [[షేక్స్పియర్|షేక్స్‌పియర్]] వంటివి, ఒక మొదటి పేరు ఉపయోగిస్తారు. ఈవిధమయినటు వంటి పేర్లు [[గోవా]] నుండి చర్చిల్ బి.అలెమావ్, తన సోదరులు అయిన రూజ్వెల్ట్ బి.అలెమావ్, కెన్నెడీ బి.అలెమావ్‌లు, [[తమిళనాడు]] నుండి [[నెపోలియన్ ఐన్‌స్టీన్]] ఉన్నాయి. [[పాశ్చాత్య సంస్కృతి|పాశ్చాత్య]] సమాజాలలో, తల్లిదండ్రులు పిల్లలకు అసాధారణ మయిన పేర్లు పెట్టే ప్రయోగాలు మొదలయ్యాయి లేదా సాధారణంగా పేర్లు పరిగణించబడని ""పదాలు"" ఉపయోగిస్తున్నారు. ==ఉత్తర భారత పేర్లు== * అస్సామీ పేర్లు * [[ఖరే]] * బెంగాలీ పేర్లు * ఒరియా పేర్లు * గుజరాతీ, మరాఠీ పేర్లు * కొంకణి పేర్లు ==దక్షిణ భారత పేర్లు== ===మొదటి పేర్లు, ఇచ్చిన పేర్లు=== ===ఆంధ్రప్రదేశ్=== * ఆంధ్రప్రదేశ్ లో, ఇంటిపేరుని చివరి పేరు లేదా కుటుంబం పేరు తమ పూర్వీకుల సొంత పట్టణం పేరు, లేదా కుటుంబం వృత్తి నుంచి సేకరించబడ్డాయి. ఈ సందర్భంలో కొన్నిసార్లు ఇంటిపేరు, పెట్టిన పేరు ముందు ఉంచుతారు. రెడ్డి ఆంధ్రప్రదేశ్ లో చాలా సాధారణము అయిన చివరి పేరు. కొంతమంది తెలుగు ప్రజలకు, ఉదాహరణకు గ్రామం పేరు, వారి పేరు భాగంగా ఒక కులం పేరు, "అల్లూరి సీతా రామ రాజు" లేదా "సీతా రామ రాజు అల్లూరి" రెండూ ఉన్నాయి. ఇక్కడ ఇంటిపేరుని "అల్లూరి", వ్యక్తి యొక్క వంశం / పూర్వీకుల ఇంటి [[పట్టణం]] సూచించడం, "రాజు" అనేది కులం పేరు. లేదా వారు రెడ్డి, చౌదరి, నాయుడు వంటి ఒంటరిగా తమ కులం పేరు ద్వారా కొన్ని సార్లు అని పిలుస్తారు. ఈ ప్రాంతంలో మధ్య పేరు గా తండ్రి పేరు ఉండదు. [[తెలుగు]] మహిళలు వారి ఇంటిపేరు వారి భర్త యొక్క ఇంటిపేరుగా అలవరచుకోవడం సర్వసాధారణం. రాయప్రోలు (పేరెంట్ యొక్క పేరు) పద్మావతి వివాహం తర్వాత (భర్త యొక్క పేరు) జలసూత్రం పద్మావతిగా, తన పేరు మార్పు ఉండవచ్చు. ===కర్ణాటక=== * కర్ణాటక లో, నామకరణ నాడు పెట్టిన పేరు, తండ్రి పేరు (మధ్య పేరు), చివరి పేరు (ఇంటిపేరు, కుటుంబ పేరు, [[స్థలం]], [[వృత్తి]] మొదలైనవి ప్రతిబింబిస్తాయి) ఇవ్వబడుతుంది. మంజునాథ, మురళీధర్, వెంకటేష, రాఘవ, రాధా కృష్ణ మూర్తి, రాఘవేంద్ర, రమేష్, బి.జయప్ప, ఎస్.మల్లప్ప, కె.మల్లప్ప, కాంతరాజప్ప, విశ్వనాథ్ లాంటివి పురుషులకు కొన్ని సాధారణ పేర్లు. అలాగే భాగ్య, భాగ్యలక్ష్మి, లక్ష్మి, మానస, మీరా, శైలజ, గాయత్రి, ఉమ, సీత, శాంతల, చైత్ర వంటివి అన్ని మహిళల సాధారణ పేర్లు. స్తీ ఇంటి నుంచి వివాహము తరువాత బయటకు కదిలి, భర్త యొక్క [[కుటుంబము|కుటుంబం]]లో భాగం కావడానికి సింబాలిక్ మార్చు ప్రతిబింబించేలా, భర్త యొక్క ఇంటిపేరు లేదా చివరి పేరు తన పేరుకి కలుపుకోవటం అది ఒక సంప్రదాయం. పురుషుడు ఇంటికి అధిపతి. * కొన్నిసార్లు గ్రామాలు, నగరం నుంచి దూరంగా వున్నవారు, వారి [[గ్రామం]] పేరు, తండ్రి పేరు, పెట్టిన పేరు కలుపుకొని వచ్చేట్లు ఇంటిపేర్లు కొనసాగుతాయి. ఉదాహరణకు, కగోడు బైరప్ప తిమ్మప్ప (గ్రామం, తండ్రి, ఇచ్చిన పేరు) ఇలా వుంటాయి. కొన్నిసార్లు మాత్రమే గ్రామం పేరు వారికి పెట్టిన పేరు ముందు ఏర్పడుతూ ఉంటుంది. కొన్ని పేర్లు స్పష్టంగా ఒక కుటుంబానికి అనుబంధం ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, పషరార కొల్లి ( పషరార కుటుంబం కొల్లి), నైగొదర కన్ని (నైగొదర కుటుంబం కన్ని). ===కేరళ=== ===తమిళనాడు=== ===కుదించిన పేఅర్లు=== ===ఇంటి పేర్లు లేదా కుటుంబం పేర్లు === ===కన్నడ పేర్లు=== ====కన్నడ పేర్లు==== ====మలయాళీ (కేరళ) పేర్లు==== ====తమిళ పేర్లు==== పొందలూరు ఇంటి పేర్లు ====మలేషియన్ ఇండియన్ (తమిళ) పేర్లు==== =====సింగపూర్ భారత (తమిళ) పేర్లు===== ==మూలాలు== {{DEFAULTSORT:భారతీయుల ఇంటి పేర్లు}} [[వర్గం:సంస్కృతి ద్వారా పేర్లు]] pxa18eb44k69aqmtfn006zstiabsuc9 0 117218 4890943 2997985 2026-06-25T12:03:16Z ~2026-36854-07 151127 /* జీవిత విశేషాలు */ 4890943 wikitext text/x-wiki '''మునుగంటి పానకాలరావు''' (1882 - 1918) [[నటుడు]], [[గాయకుడు]], .వాగ్గేయకారుడు. అతను స్వరగతులు, వర్ణాలు, కృతులు, జావళీలు, సంగీత లోకానికి అందించాడు. == జీవిత విశేషాలు == అతను [[కాకినాడ]]లో నారాయణరావు పంతులు, వెంకటరత్నమ్మ దంపతులకు 1882లో జన్మించాడు. మునుగంటి శ్రీరాములు పంతులు గారు, పానకాలరావులు సోదరులు. వారు జంత్ర ,గాత్ర నిపుణులు . శ్రీరామ సమాజమనే ఉచిత సంగీత పాఠశాల నిర్మించి,చాల మందికి సంగీతం నేర్పి,ఉచిత వసతి,భోజన ఏర్పాట్లు చేసి, చాలా సభలు చేయించి సంగీత ప్రాచుర్యము పాటు పడ్డారు శ్రీరాములుగారు. శ్రీరాములుగారి దత్తపుత్రుడు మునుగంటి వెంకటరావు .<ref>{{Cite web|url=https://sarasabharati-vuyyuru.com/2020/01/08/%e0%b0%a6%e0%b0%be%e0%b0%95%e0%b1%8d%e0%b0%b7%e0%b0%bf%e0%b0%a3%e0%b0%be%e0%b0%a4%e0%b1%8d%e0%b0%af-%e0%b0%b8%e0%b0%82%e0%b0%97%e0%b1%80%e0%b0%a4-%e0%b0%95%e0%b0%b3%e0%b0%be-%e0%b0%a4%e0%b0%aa-13/|title=దాక్షిణాత్య సంగీత కళా తపస్సంపన్నులు -16 ఆధునిక ఆంద్ర గాయక మహాశయులు 3|last=gdurgaprasad|date=2020-01-08|website=సరసభారతి ఉయ్యూరు|language=te|access-date=2020-07-22}}</ref> పానకాలరావు గారు తన గురువుగారిలాగే గాత్ర విద్వాంసుడే కాక మంచి వాయులీన విద్వాంసుడు. తన అన్నయ్య దగ్గర [[సంగీతము|సంగీతం]] నేర్చుకొని కాకినాడలో ప్రభుత్వ సంగీత పాఠశాలలో సంగీత ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేసాడు. అతను మంచి నటులు కావడం వలన సంగీతానికి నటన తోడై వాటికి అందమైన శరీరం ,శ్రావ్యమైన కంఠం వన్నె తెచ్చాయి. అతను ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో అనేక ముఖ్యమైన పట్టాణాలలో సంగీత సభలు చేసి ఖ్యాతిని పొందాడు. అతను "స్వరవర్ణ సుధానిధి", "సంగీతకృతి దర్పణము" అనే ఉత్కృష్టమైన రచనలను సంగీత లోకానికి అందించాడు. వీరు 36 సంవత్సరాల యుక్త వయసులో 1918 సంవత్సరం [[పుష్య బహుళ పంచమి]] రోజున పరమపదించారు. == కొన్ని రచనలు == * స్వరజతి: ఏరా ధీరా ఇటు వినరా, కీరవాణి రాగం, ఆదితాళం. * కీర్తన : త్యాగరాజస్వామి గురుని, ఖరహరప్రియ రాగం, ఆదితాళం. * వర్ణం : శ్రీరామచంద్ర..., కేదారి రాగం, ఆదితాళం. * కీర్తన: రాదా నీ దయ..., బిలహరి రాగం ఆది తాళం == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} ==బాహ్య లంకెలు== * {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WsDgK8aQBus|title=అజ్ఞాతవాగ్గేయకారులు {{!}} Agnatavaggeyakarulu {{!}} Ep 57 {{!}} 22-10-18 {{!}} SVBC TTD - YouTube|website=www.youtube.com|access-date=2020-07-23}} * {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zCImpakMmAY|title=Agnatavaggeyakarulu-Sri Munuganti Panakala Rao {{!}} Part 02 {{!}} Ep 58 {{!}} 23-10-18 {{!}} SVBC TTD - YouTube|website=www.youtube.com|access-date=2020-07-23}} {{Authority control}} [[వర్గం:1882 జననాలు]] [[వర్గం:1918 మరణాలు]] [[వర్గం:తెలుగువారు]] 5i4d6mxnq8iv3mo6snzrqsewflaxzm6 10 127875 4890999 4814895 2026-06-25T19:24:47Z ABreault (WMF) 120499 Update for [[phab:T353697 4890999 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Pre/styles.css"/>{{#if:{{{space|}}}{{{width|}}}{{{style|}}}|{{#tag:pre|{{{1|<noinclude>Sample text</noinclude>}}}|format=wikitext|class=pre {{#ifeq:{{{border|}}}|no|pre-borderless}}|style={{#if:{{{space|}}}|white-space: {{{space}}};}} {{#if:{{{width|}}}|width: {{{width}}};}} {{{style|}}}}}|{{#tag:pre|{{{1|<noinclude>Sample text</noinclude>}}}|format=wikitext|class=pre {{#ifeq:{{{border|}}}|no|pre-borderless}}}}}}<noinclude> {{Documentation}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --> </noinclude> 22sa1k0u2jf83124swp5gn7on8cvfol 0 129325 4891074 4620029 2026-06-26T04:58:59Z ~2026-36662-99 151121 /* తారాగణం */ 4891074 wikitext text/x-wiki {{వేదిక|తెలుగు సినిమా}} {{సినిమా| name = అహ! నా పెళ్ళంట! | year = 1987| image = Aha naa pellanta dvd cover.jpg| writer = [[ఆదివిష్ణు]] (కథ),<br>[[జంధ్యాల]] (సంభాషణలు)| starring = [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]], [[రజని]], [[నూతన్ ప్రసాద్]] , [[కోట శ్రీనివాసరావు]], [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]], [[రాళ్లపల్లి]], [[మామిడిపల్లి వీరభద్ర రావు|సుత్తి వీరభద్రరావు]], [[అశోక్‌రావు]], [[శుభలేఖ సుధాకర్]], విద్యాసాగర్| director = [[జంధ్యాల]]| producer = [[దగ్గుబాటి రామానాయుడు]]| distributor = | production_company = [[సురేష్ ప్రొడక్షన్స్]] | release_date = | runtime = 148 నిమిషాలు | language = తెలుగు | music = [[రమేష్ నాయుడు]]| awards = | imdb_id = 0249336| budget = షుమారు 16.00 లక్షల రూపాయలు }} '''అహ! నా పెళ్ళంట !''' హాస్యబ్రహ్మగా పేరొందిన [[జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి (దర్శకుడు)|జంద్యాల]] దర్శకత్వంలో [[సురేష్ ప్రొడక్షన్స్]] [[1987]] సంవత్సరంలో నిర్మించింది. పిసినారితనాన్ని ఆధారం చేసుకుని హాస్యాన్ని సృష్టించిన ఈ సినిమా పూర్తిస్థాయి హాస్యచిత్రాల విషయంలో తెలుగు సినిమా రంగంలో ఓ మేలిమలుపు. మొదటి నుంచి చివరి వరకూ హాస్యాన్ని పండించిన ఈ సినిమా సంచలన విజయాన్ని నమోదుచేసింది. రాజేంద్రప్రసాద్ కథానాయకుడుగా నటించగా, కోట శ్రీనివాసరావు పిసినారిగా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాడు. ఇంకా రజని, నూతన్ ప్రసాద్, రాళ్ళపల్లి ఇతర పాత్రలు పోషించారు. ==కథ== సత్యనారాయణ ([[నూతన్ ప్రసాద్]]) బాగా డబ్బున్న శ్రీమంతుడు. అతని భార్య ఒక బిడ్డకు జన్మనిచ్చి మరణిస్తుంది. ఈ శ్రీమంతుడు మళ్ళీ పెళ్ళి చేసుకోకుండా, తన ఒక్కగానొక్క కొడుకును గారాబంగా పెంచుతాడు. ఆ కొడుకు పేరు కృష్ణమూర్తి ([[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్రప్రసాద్]]). తండ్రి గారాబం వల్ల, కృష్ణమూర్తి చాలా మొండివాడిగా పెరుగుతాడు. ఈ తండ్రీ కొడుకులకు కోపం వస్తే ఒకరితో ఒకరు పోటీ పడి ఇంట్లో సామాన్లు పగలగొడుతూ ఉంటారు. దాన్ని ఆ ఇంట్లో నౌకరైన [[రాళ్ళపల్లి (నటుడు)|రాళ్ళపల్లి]] ప్రేక్షకుడిగా చూస్తూ లెక్కలు వేస్తుంటాడు. కృష్ణమూర్తి పద్మ([[రజని]])ని ఒక స్నేహితుని పెళ్ళిలో చూసి ప్రేమిస్తాడు. ఈ విషయాన్ని తన తండ్రికి వివరిస్తాడు కృష్ణమూర్తి. కాని, సత్యనారాయణ తన భార్యకు ఇచ్చిన మాట ప్రకారం, ప్రేమ వివాహానికి మాత్రం అంగీకరించనంటాడు. పద్మ వెంకటాపురానికి చెందిన మహా పిసినారి లక్ష్మీపతి([[కోట శ్రీనివాసరావు]])కూతురు. ఈ విషయం తెలిసి, కొడుకుని ఆ అమ్మాయిని మరచి పొమ్మంటాడు. చివరికి ప్రాణం విసిగి, సత్యనారాయణ, పిసినారి లక్ష్మీపతిని ఒప్పించి, మూడునెలల లోపున పెళ్ళిచేసుకోగలవా అని ఛాలెంజ్ విసురుతాడు. ఆ పని తన కొడుకువల్ల ఎలాగో కాదు కదా అన్న నమ్మకంతో. తన కొడుకుని ఆ పనిలో విజయం సాదించకుండా ఉండేందుకు, ఒక మెలిక కూడ పెడతాడు. అదేమిటంటే, కృష్ణమూర్తి, తాను ఒక కోటీశ్వరుడి ఏకైక కుమారుణ్ణని చెప్పుకోకూడదని ఆంక్ష విధిస్తాడు. తండ్రీ కొడుకులు పందెం కాసుకుంటారు. ఈ విధంగా తండ్రితో పందెం కాసి, కృష్ణమూర్తి వెంకటాపురానికి వెళ్ళి, జాగ్రత్తగా పిసినారి లక్ష్మిపతి ఇంటోనె అద్దెకి దిగుతాడు. ఇక అక్కడనుంచి, ఆ పిసినారిని తన వలలో పడేసుకోవటానికి ప్రయత్నాలు మొదలుపెట్టుతాడు. అందులో భాగంగా కృష్ణమూర్తి తాను ఇంకా వెయ్యి రెట్లు పెద్ద పిసినారినని నిరూపించుకోవటానికి అనేక పనులు చేస్తాడు. అతను చేసే అటువంటి పనులు, పిసినారి ప్రతిస్పందన, హాస్యాన్ని సృష్టిస్తుంది. అలా కొంతకాలానికి, కృష్ణమూర్తి, పిసినారికి చాలా దగ్గరవుతాడు. సత్యనారాయణ కూడ ఆ ఊరు వచ్చి, పిసినారి ఇంట్లోనే దిగి, తన కొడుకు పథకాలను తిప్పి కొట్టే ప్రయత్నాలు చేస్తాడు. ఈవిధంగా కథ అనేక హాస్య సంఘటనలతో జరిగి, చివరకు సత్యనారాయణ తన కొడుకు పెళ్ళి, పిసినారి కూతురితో జరగటానికి ఒప్పుకుంటాడు. పిసినారి భార్య, కూతురు కలసి తిరగబడి, అతనికి బుద్ధిచెప్పి ఈ పెళ్ళికి ఒప్పిస్తారు. == తారాగణం == * కస్తూరి కృష్ణమూర్తి గా [[గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్|రాజేంద్ర ప్రసాద్]] * కస్తూరి సత్యన్నారాయణ గా [[నూతన్ ప్రసాద్]], కృష్ణమూర్తి తండ్రి * పద్మ గా [[రజని]], లక్ష్మీపతి కూతురు * నౌకరు అబ్బన్న గా [[రాళ్ళపల్లి (నటుడు)|రాళ్ళపల్లి]] * పిసినారి లక్ష్మీపతి గా [[కోట శ్రీనివాసరావు|కోట శ్రీనివాస రావు]] <ref name="జంధ్యాల అహ నా పెళ్లంటలో కోట పాత్రకు ముందుగా ఎవర్ని అనుకున్నారో తెలుసా">{{cite news |last1=Namasthe Telangana |title=జంధ్యాల అహ నా పెళ్లంటలో కోట పాత్రకు ముందుగా ఎవర్ని అనుకున్నారో తెలుసా |url=https://www.ntnews.com/cinema/%e0%b0%9c%e0%b0%82%e0%b0%a7%e0%b1%8d%e0%b0%af%e0%b0%be%e0%b0%b2-%e0%b0%85%e0%b0%b9-%e0%b0%a8%e0%b0%be-%e0%b0%aa%e0%b1%86%e0%b0%b3%e0%b1%8d%e0%b0%b2%e0%b0%82%e0%b0%9f%e0%b0%b2%e0%b1%8b-%e0%b0%95-125426/ |accessdate=26 June 2021 |work=Namasthe Telangana |date=19 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210623130435/https://www.ntnews.com/cinema/%e0%b0%9c%e0%b0%82%e0%b0%a7%e0%b1%8d%e0%b0%af%e0%b0%be%e0%b0%b2-%e0%b0%85%e0%b0%b9-%e0%b0%a8%e0%b0%be-%e0%b0%aa%e0%b1%86%e0%b0%b3%e0%b1%8d%e0%b0%b2%e0%b0%82%e0%b0%9f%e0%b0%b2%e0%b1%8b-%e0%b0%95-125426/ |archivedate=23 జూన్ 2021 |url-status=bot: unknown }}</ref> * అరగుండు గోవిందు గా బ్రహ్మానందం, లక్ష్మీపతి ఇంట్లో పనివాడు * [[డబ్బింగ్ జానకి]], లక్ష్మీపతి భార్య * [[మామిడిపల్లి వీరభద్ర రావు|సుత్తి వీరభద్రరావు]], లక్ష్మీపతి బావమరిది * కుక్కుటేశ్వర రావుగా [[శుభలేఖ సుధాకర్]] * హాస్టల్ వార్డెనుగా [[తెలంగాణ శకుంతల|తెలంగాణా శకుంతల]] * [[గుండు హనుమంతరావు]], పెళ్ళి పెద్ద * [[బాబు మోహన్]], బస్సు డ్రైవర్ల యూనియన్ నాయకుడు * [[విద్యాసాగర్ రాజు]] * [[అశోక్ కుమార్ (నటుడు)|అశోక్ కుమార్]] * [[పుణ్యమూర్తుల చిట్టిబాబు|చిట్టిబాబు]] * [[జెన్నీ]] * [[తెలంగాణ శకుంతల]] * [[సుమిత్ర (నటి)|సుమిత్ర]] * సంధ్య * ఝాన్సీ * విశ్వాస్ * [[అనంత్]] * [[కుయిలి (నటి)|కుయిలి]] * [[సావిత్రి (నటి)|సావిత్రి]] * [[ఎస్.వి. రంగారావు|ఎస్. వి. రంగారావు]] == సాంకేతిక వర్గం == * దర్శకుడు: జంధ్యాల * కథ: ఆదివిష్ణు * సంగీతం: పసుపులేటి రమేష్ నాయుడు * మాటలు: జంధ్యాల * పాటలు: జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు, ఎం.ఆర్.ఎస్.శాస్త్రి, వేటూరి సుందర రామమూర్తి * నేపథ్య గానం: వాణీ జయరాం, శ్రీపతి పండితారాద్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పులపాక సుశీల, మనో * ఫోటోగ్రఫీ: ఎస్.గోపాల్ రెడ్డి * కూర్పు: బి.సత్యం * నిర్మాత: దగ్గుపాటి రామానాయుడు * నిర్మాణ సంస్థ: సురేష్ ప్రొడక్షన్స్ * విడుదల:27:11:1987. == పాటల జాబితా == * తిక్కన పాడినది, రచన: జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం * కస్తూరి రంగయ్య , రచన: ఎం ఆర్ ఎస్ శాస్త్రి, గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి సుశీల * ఇది శృంగార , రచన:వేటూరి సుందర రామమూర్తి గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, వాణి జయరాం * పీనాసి అయినా, రచన: జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు, గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం * స్వాగతం, రచన:వేటూరి సుందర రామమూర్తి, గానం.మనో, వాణి జయరాం * అహ నా పెళ్ళంట,రచన: గానం.ఘంటసాల , పి సుశీల ==నిర్మాణం== === కథాంశం అభివృద్ధి === అహ!నా పెళ్ళంట! చిత్రకథను ప్రముఖ కథా రచయిత [[ఆదివిష్ణు]] రాసిన సత్యం గారి ఇల్లు నవల ఆధారంగా అభివృద్ధి చేశారు. === తారాగణం ఎంపిక === కథలో కీలకమైన పాత్ర పిసినారి, కథానాయిక తండ్రి లక్ష్మీపతి పాత్ర. ఈ పాత్రను మొదట [[రావుగోపాలరావు]] పోషిస్తే బావుంటుందని భావించారు. కానీ పాత్రస్వభావం ప్రకారం ఆయన ఎంపిక సరికాదని ఎవరో సూచిస్తే ఆయనను కాదనుకుని అప్పటికి కేవలం రెండే సినిమాల్లో నటించిన [[కోట శ్రీనివాసరావు]]ను ఆ పాత్రకు తీసుకున్నారు. లక్ష్మీపతి పాత్రకు అనుగుణంగా కోట శ్రీనివాసరావు జుట్టు చాలావరకూ తీసేయించుకుని చిన్న తలకట్టుతో క్రాఫ్ చేయించుకోవాలి. అప్పటికే మరికొన్ని సినమాల్లో నటిస్తూండడంతో, ఈ సినిమాలోని పాత్ర ప్రాధాన్యత, విశిష్టత దృష్ట్యా దీన్ని వదులుకోలేక విగ్గు పెట్టుకుని నటిస్తానని ఇతర చిత్రాల దర్శక నిర్మాతలను ఒప్పించి మరీ దీనిలో పాత్ర పోషించారు. ముతకపంచె, బనీను, పగిలిన కళ్ళద్దాలతో కనిపించే ఈ పాత్ర ఆహార్యాన్ని జంధ్యాలే స్వయంగా తీర్చిదిద్దారు. పంచె, బట్టలు మాసిపోయి వుండాలని, పనిగట్టుకుని దుమ్ములో దొర్లించి మరీ ఇచ్చేవారట, కళ్ళజోడు మామూలుదే తెప్పించి తర్వాత జంధ్యాల రాయిపెట్టి పగలగొట్టి పగిలిన కళ్ళద్దాలతో నటింపజేశారు.<ref name="లక్ష్మీపతి పాత్ర గురించి జంధ్యావందనంలో">{{cite web|last1=పప్పు|first1=శ్రీనివాస్|title=అహనా పెళ్లంట - లక్ష్మీపతి|url=http://www.jandhyavandanam.com/2011-11-16-08-39-45/143-2014-03-20-07-30-16|website=జంధ్యావందనం|accessdate=21 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150406053845/http://www.jandhyavandanam.com/2011-11-16-08-39-45/143-2014-03-20-07-30-16|archive-date=6 ఏప్రిల్ 2015|url-status=dead}}</ref> == ప్రాచుర్యం == * హాస్యనటుడు [[కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం|బ్రహ్మానందం]] కు ఈ సినిమాతో అరగుండు బ్రహ్మానందంగా బాగా పేరు వచ్చింది. తన జీతాన్ని కోసేసినప్పుడల్లా ఆయన కోట శ్రీనివాస రావును తిట్టే తిట్లు చాలా ప్రాచుర్యం పొందాయి. ==సినిమా తీసిన ప్రాంతాలు== ఈ సినిమాను, [[హైదరాబాదు]]నగరం, [[దేవర]], [[యామిజాల]] గ్రామాలలో తీసారు. ఈ గ్రామాలలో ఉన్న కొన్ని ఇళ్ళలో వేరే సెట్లు వెయ్యకుండా తెయ్యటం ఈ సినిమా ప్రత్యేకత. ==ఊతపదాలు== * రాజేద్రప్రసాద్ ''ఎక్స్ పెక్ట్ చేశా'' * కోట శ్రీనివాస రావు ''నాకేంటి'' * నూతన్ ప్రసాద్ ''మా తాతలు నలుగురు'' * బ్రహ్మానందం ''ఆ మొహం చూడు'' == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:నవల ఆధారంగా తీసిన సినిమాలు]] [[వర్గం:రామానాయుడు నిర్మించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:సుత్తి వీరభద్రరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:రాజేంద్ర ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:నూతన్ ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:రావు గోపాలరావు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:రాళ్ళపల్లి నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:గుండు హనుమంతరావు నటించిన సినిమాలు]] 3iw7v2vgk9gp66sw9va4pxzjvy9bpui 3 132333 4891070 4815305 2026-06-26T04:53:06Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* కొమ్ము హరిబాబు అడుగుతున్న ప్రశ్న (04:53, 26 జూన్ 2026) */ కొత్త విభాగం 4891070 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <center ><font size="+1" color="Black">{{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికిపీడియాకు <font color="blue">[[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]]</font>! [[Image:Wikipedia-logo.png|40px]]</font></center> వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. {{ #if: | | * తెలుగులో ఎలా రాయాలో తెలుసుకోవడానికి [[వికీపీడియా:తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం|తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం]] మరియు [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]] మరియు [[కీ బోర్డు]] చదవండి. * వికీపీడియాలో మీరు సహాయం చేయదగిన [[వికీపీడియా:WikiProject|ప్రాజెక్టు]]లు కొన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. అందులో మీ సహకారం అందించండి. * దిద్దుబాటు పెట్టె పై భాగంలో ని కలంతోసంతకం వున్న బొమ్మ పై నొక్కిన లేక నాలుగు టిల్డెలతో <nowiki>(~~~~)</nowiki> ఇలా సంతకం చేస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి. (ఇది చర్చా పేజీలకు మాత్రమే పరిమితం, చర్చ ఎవరు జరిపారో తెలియడానికి, వ్యాసాలలో చెయ్యరాదు.) * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి మరియు ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [http://www.facebook.com/pages/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B1%80/319640018072022 తెవికీ సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * మీరు ఈ సైటు గురించి అభిప్రాయాలు ఇక్కడ వ్రాయండి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] <!-- * [[వికీపీడియా:ఈ వారపు వ్యాసం|ఈ వారం వ్యాసం]] ఈ-మైయిల్ ద్వారా తెప్పించుకొదలిస్తే [mailto:tewiki-maiku-subscribe@googlegroups.com tewiki-maiku-subscribe@googlegroups.com] అనే ఈ ఎడ్రస్సుకు ఒక మైయిల్ పంపండి. --> }} తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp; <!-- Template:Welcome --> [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 07:31, 8 మార్చి 2013 (UTC) ::ధన్యవాదలు [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 08:33, 8 మార్చి 2013 (UTC) == ప్రణయ్ రాజ్ వంగరి == ప్రణయ్ రాజ్ వంగరి 1985 మార్చ్ 25న నల్గొండ జిల్లా మోత్కుర్ మండలం మోత్కుర్ గ్రామంలో కళమ్మ మరియు జానయ్య దంపతులకు జన్మించాడు. మోత్కుర్ గ్రామంలోని ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాలలో ప్రాథమిక విధ్యను, ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలలో మాధ్యమిక విద్యను అభ్యసించారు : మీ గురించిన సమాచారాన్ని మీ వాడుకరి పేజీలో చేర్చాను. వికీపీడియాలో ఎవరి గురించి వారు వ్యాసాలు రచించకూడదని నియమం. మీ వ్యక్తిగత పేజీలో ఎంతైనా సమాచారాన్ని చేర్చుకోవచ్చును. వీలైతే మీ ముఖచిత్రాన్ని కూడా చేర్చండి.[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 13:44, 8 మార్చి 2013 (UTC) == మిస్ మీనా == [[మిస్ మీనా]] వ్యాసాన్ని సృష్టించి కొంత సమాచారాన్ని చేర్చాను. ఈ నాటకంలో భాగమైన వ్యక్తుల చేత దీనిని విస్తరించండి.[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 07:33, 9 మార్చి 2013 (UTC) ==తెలుగు వికీపీడియా సమావేశం== : తెలుగు వికీపీడియా సర్వసభ్య సమావేశంలో భాగంగా ముందు హైదరాబాదులోని తెలుగు వికీపీడియన్లు మార్చి 17 ఆదివారం, గోల్డెన్ త్రెషోల్డ్, కోఠి లో ఉదయం 10 గంటలకు కలుస్తున్నాము. దీనికి హాజరుకమ్మని మిమ్మల్ని ఆహ్వానిస్తున్నాము.[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 09:06, 16 మార్చి 2013 (UTC) ==జి.మేడపాడు== [[జి. మేడపాడు]] స్టేషన్ బొమ్మను వ్యాసంలో చేర్చాను.[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:44, 17 మార్చి 2013 (UTC) == విస్తరణకు సమాచారం == ప్రణయ్‌రాజ్ గారూ, మీరు ప్రారంభించిన వ్యాసాలలో ఈ వ్యక్తులకు సంబంధించి మరెక్కడా సమాచారం దొరకలేదు. వీలైతే ఈ వ్యాసాలను కాస్త విస్తరించగలరు [[మంగిన నాగమణి]], [[జ్యోతిరాణి. జి]], [[ఎమ్. చంద్రసేనగౌడ్]], [[రేకందాస్ గుణవతి]] --[[వాడుకరి:వైజాసత్య|వైజాసత్య]] ([[వాడుకరి చర్చ:వైజాసత్య|చర్చ]]) 07:01, 30 మే 2013 (UTC) == ఐ.పి నెంబర్లకు స్వాగత సందేశాలు == మిత్రులు ప్రణయరాజ్ గార్కి, మీరు ఐ.పి.నెంబర్లతో వ్రాసిన వారికి స్వాగత సందేశాలు యిస్తున్నారు. కానీ ఆ ఐ.పి.నెంబర్లు స్థిరంగా ఉండవు. మారవచ్చు. తెవికీలో చేరిన వారికి మాత్రమే స్వాగత సందేశాలు యిస్తె బాగుండునని నా అభిప్రాయం.--[[File:Quill and ink.svg|30px|]][[వాడుకరి:Kvr.lohith|<span style="text-shadow:#EE82EE 3px 3px 2px;"><font color="#0000FF"><b> కె.వెంకటరమణ </b></font></span>]]^{[[User talk:kvr.lohith|<font color="#FF007F"> చర్చ </font>]]} 10:31, 1 జూన్ 2013 (UTC) :*అవునండి. ఆటోమేటిగ్గా సృష్టించబడిన ఖాతాలకు కూడా స్వాగతం అవసరం లేదు.గమనించగలరు--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 04:44, 2 జూన్ 2013 (UTC) == పతకం == [[దస్త్రం:telugu-wiki-medal.JPG|thumb|right|తెలుగు మెడల్]] కళారంగంగురించి వికీపీడియాలో వ్యాసాలు చేర్చినందలకు కృతజ్ఞతాసూచకంగా అందుకోండి ఈ పతకం .--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 10:47, 16 ఆగష్టు 2013 (UTC) ==మిస్ మీనా ముగింపు== నమస్కారము ప్రణయ్,<br/> మీరు రాసిన [[మిస్ మీనా]] నాటకంలో ముగింపును తెలుపగలరు. మీనా కోరే చివరి కోరిక ఏంటి? ఉత్కంఠ భరించలేకున్నాము. మేము హైదరాబాద్ బయట ఉండటం వలన ఈ నాటకాన్ని వీక్షించే అవకాశం లేదు. కావున ముగింపు తెలుపగలరు. <br/>మీ,<br/> --[[వాడుకరి:పోటుగాడు|పోటుగాడు]] ([[వాడుకరి చర్చ:పోటుగాడు|చర్చ]]) 07:32, 26 ఆగష్టు 2013 (UTC) == మిస్ మీనా ముగింపు == మిస్ మీనా ముగింపుకు మరికొంత సమయం కావాలి సార్... ముగింపు తెలిసిన తర్వాత చూస్తే అంత ఉత్కంఠ ఉండదని నా అభిప్రాయం. అక్టోబర్ నెల చివర్లో పూర్తి నాటకాన్ని పొందుపరుస్తాను.[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 07:36, 26 ఆగష్టు 2013 (UTC) == వికీప్రాజెక్టు/లీలావతి కూతుళ్ళు == [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/లీలావతి కూతుళ్ళు|లీలావతి కూతుళ్ళు ప్రాజెక్టు]]లో కృషి చేస్తున్నందులకు ధన్యవాదాలు!! [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/లీలావతి కూతుళ్ళు#పాల్గొనేవారు|ఇక్కడ]] మీ పేరు నమోదు చేయ వినతి. ఇప్పటికే మన తెవికీలో 13 లీలావతి కూతుళ్ళు పుట్టారు. ఇంకో 40 పైచిలుకు మన తెవికీలో పుట్టటానికి వేచిచూస్తున్నాయి :) మీరూ కొన్ని వ్యాసాలు మొదలు పెట్టి సహకరిస్తారని ఆశిస్తూ... [[వాడుకరి:Visdaviva|విష్ణు]] ([[వాడుకరి చర్చ:Visdaviva|చర్చ]])18:47, 30 ఆగష్టు 2013 (UTC) : తప్పకుండా చేస్తాను సార్. ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 05:47, 2 సెప్టెంబర్ 2013 (UTC == దశాబ్ది ఉత్సవానికి కార్యదర్శిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నిక == దశాబ్ది ఉత్సవానికి కార్యదర్శిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనందుకు శుభాకాంక్షలు. [[వాడుకరి:రహ్మానుద్దీన్|రహ్మానుద్దీన్ ]] ([[వాడుకరి చర్చ:రహ్మానుద్దీన్|చర్చ]]) 09:44, 1 డిసెంబర్ 2013 (UTC) ధన్యవాదాలు, దశాబ్ది ఉత్సవానికి నావంతు బాధ్యతను పరిపూర్ణంగా నిర్వర్తించడానికి ప్రయత్నంచేస్తాను.[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 13:26, 2 డిసెంబర్ 2013 (UTC) == సినిమా పాటలసాహిత్యం చేర్చటానికి సలహాలు == [https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B0%B5%E0%B1%87%E0%B0%A3%E0%B1%81%E0%B0%B5%E0%B1%88_%E0%B0%B5%E0%B0%9A%E0%B1%8D%E0%B0%9A%E0%B0%BE%E0%B0%A8%E0%B1%81_%E0%B0%AD%E0%B1%81%E0%B0%B5%E0%B0%A8%E0%B0%BE%E0%B0%A8%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B0%BF&oldid=980343 మీరు ఇటీవల చేర్చిన సినిమా పాటల సాహిత్యం] పై స్వేచ్ఛా నకలు హక్కులులేవు . కావున సాహిత్యంలో మొదటి వరుసల మాత్రమే వుంచి. మిగతావి తొలగించబడినవి. మీరు ఇంతవరకూ చేర్చిన వాటిని సమీక్ష చేసి, స్వేచ్ఛా నకలుహక్కుల రుజువు లేనివాటికి పల్లవి లేక చాలా కొద్దిభాగమే వుంచి మిగతావి తొలగించండి. --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 04:55, 22 డిసెంబర్ 2013 (UTC) :సమాచారం అందించినందుకు ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారు...మీరు తెలిపిన సూచనలను తప్పకుండా పాటిస్తాను.[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 07:49, 22 డిసెంబర్ 2013 (UTC) == ఈము == [[ఈము]] పక్షి వ్యాసం వికీ ప్రాజెక్టు జీవశాస్త్రం లో భాగంగా విస్తరణ చేయవలసి ఉంది. [[ఆరోగ్యపరమైన జాగ్రత్తలు మరియు నిర్వహణ]] , [[ఈము పక్షుల ఉత్పత్తులు]] , [[ఈము పక్షుల అవయవ లక్షణాలు]] , [[ఈము పక్షుల పెంపకంలో ఆర్థిక లాభాలు]] , [[[[ఈము పక్షుల ఆహారం లేక మేత]] , [[ఈము పక్షి పిల్లల పెంపకం]] వంటి చిన్న వ్యాసాలను ఆ ప్రధాన వ్యాసం లో విలీనం చేస్తే అది విశేషమైన వ్యాసం అవుతుంది. అన్ని విషయాలు ఒకే దగ్గర తెలుసుకోవచ్చు. దీనిపై మీ అభిప్రాయం తెలియజేయండి.----<span style="text-shadow:grey 0.118em 0.118em 0.118em; class=texhtml">'''[[వాడుకరి:Kvr.lohith |కె.వెంకటరమణ]]''' ^{([[ User talk:kvr.lohith |చర్చ]])}</span> 13:02, 13 జనవరి 2014 (UTC) :తగిన సూచనలు అందించినందుకు [[వాడుకరి:Kvr.lohith |కె.వెంకటరమణ]] గారికి ధన్యవాదాలు. [[ఈము]] పక్షిని ఈ వ్యాసాలలో ఒక జంతు శాస్త్రంకి సంబంధించిన వ్యాసంలా కాకుండా వ్యవసాయంలోని పశుసంవర్ధక శాఖలో భాగంగా జరిగే ఈము పక్షి పెంపకంలో భాగంగా రాయటం జరిగింది. [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 03:29, 15 జనవరి 2014 (UTC) :::ధన్యవాదాలు. [[ఆరోగ్యపరమైన జాగ్రత్తలు మరియు నిర్వహణ]] వంటి శీర్షికలను మార్చాల్సిన అవసరం ఉందని నా అభిప్రాయం.----<span style="text-shadow:grey 0.118em 0.118em 0.118em; class=texhtml">'''[[వాడుకరి:Kvr.lohith |కె.వెంకటరమణ]]''' ^{([[ User talk:kvr.lohith |చర్చ]])}</span> 03:44, 15 జనవరి 2014 (UTC) == వికీపీడియా:తెవికీ దశాబ్ది ఉత్సవాల ఆహ్వానం == {{talkback|సుల్తాన్ ఖాదర్}} == తెలుగు వికీపీడియా దశాబ్ది వేడుకల స్కాలర్షిప్ శీర్షిక మార్పు == ప్రణయ్,<br/> ''' తెలుగు వికీపీడియా దశాబ్ది వేడుకల స్కాలర్షిప్ ''' శీర్షికను '''తెలుగు వికీపీడియా దశాబ్ది వేడుకల ఉపకార వేతనము ''' గా సవరిస్తే బాగుంటుంది.--[[వాడుకరి:సుల్తాన్ ఖాదర్|సుల్తాన్ ఖాదర్]] ([[వాడుకరి చర్చ:సుల్తాన్ ఖాదర్|చర్చ]]) 07:45, 12 ఫిబ్రవరి 2014 (UTC) : [[వాడుకరి:సుల్తాన్ ఖాదర్|సుల్తాన్ ఖాదర్]] గారు మీ సూచనకు ధన్యవాదాలు... తక్షణమే ఆ శీర్షికను మార్పు చేస్తాను. [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 07:50, 12 ఫిబ్రవరి 2014 (UTC) ==ధన్యవాదాలు== ప్రణయ్ రాజ్ గారూ, ధన్యవాదాలు. పూణే నుండి శుక్రవారం ఉదయం బయలుదేరి శనివారం తెలవారిజామున 3.30 గం.లకు విజయవాడ చేరుకుంటున్నాము. తెలుపుటకు చాలా ఆనందంగా వున్నది. [[వాడుకరి:అహ్మద్ నిసార్|అహ్మద్ నిసార్]] ([[వాడుకరి చర్చ:అహ్మద్ నిసార్|చర్చ]]) 09:52, 12 ఫిబ్రవరి 2014 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:అహ్మద్ నిసార్|అహ్మద్ నిసార్]] గారు. [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 10:05, 12 ఫిబ్రవరి 2014 (UTC) <br=clearall> ==కొలరావిపు ప్రశంసాపత్రం== {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" halign="center" | [[దస్త్రం:Komarraju Lakshmana Rao Puraskaram 2013 prasamsa patakam.png]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 1; vertical-align: bottom; height: 1em;" | '''[[వికీపీడియా:కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు వికీమీడియా పురస్కారం|కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు వికీమీడియా పురస్కారం]] - ప్రశంసా పతకం (2013)''' |- |style="font-size: medium; padding: 1; border-top: 1px solid gray; vertical-align: center; " | ప్రణయ్‌రాజ్ గారూ, తెలుగు వికీమీడియా ప్రాజెక్టులలో నాటక రంగానికి చెందిన వ్యాసాల పై మీరు చేసిన కృషిని గుర్తిస్తూ , [[వికీపీడియా:కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు వికీమీడియా పురస్కారం/2013/ఎంపిక మండలి ప్రశంసాపత్ర విజేతల వివరాలు|పురస్కారాల ఎంపిక మండలి]] తరఫున ఈ ప్రశంసా పతకాన్ని బహూకరిస్తున్నాను. మీ కృషి సర్వదా అభినందనీయం. మున్ముందు కూడా మీ కృషిని ఇలాగే కొనసాగిస్తారని ఆశిస్తున్నాం. |} : [[వాడుకరి:వైజాసత్య|వైజా సత్య]] గారికి మరియు [[వికీపీడియా:కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు వికీమీడియా పురస్కారం/2013/ఎంపిక మండలి ప్రశంసాపత్ర విజేతల వివరాలు|పురస్కారాల ఎంపిక మండలి]] వారికి ధన్యవాదాలు. తెలుగు వికీపీడియా అభివృద్ధిలో ఎల్లవేళలా నా వంతు సహకారం అందించగలను... [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 20:14, 26 ఫిబ్రవరి 2014 (UTC) == ప్రాజెక్టు ఆహ్వానం == మీరు రూపుదిద్దుతున్న వ్యాసం [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/నాణ్యతాభివృద్ధి-వికీట్రెండ్స్ ‎]] పరిధిలోకి వచ్చినందుకు అభినందనలు. మీరు కూడా ప్రాజెక్టు సభ్యునిగా పాల్గొంటే తెవికీని మరింత అభివృద్ధి చేయవచ్చు. మీ పేరు [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/నాణ్యతాభివృద్ధి-వికీట్రెండ్స్#సభ్యులు]] లో నమోదు చేసుకోమని ఆహ్వానిస్తున్నాము. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:33, 6 మార్చి 2014 (UTC) <!-- Template:Welcome --> : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారు. తెవికీ అభివృద్ధి నావంతు సహాయం అందించగలను... [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 06:59, 6 మార్చి 2014 (UTC) ==Wikimedians Speak== <div style="margin: 0.5em; border: 2px black solid; padding: 1em;background-color:#E3F0F4" > {| style="border:1px black solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- {| style="width:100%; font-family: serif; border:1px solid #C7D0F8; font-size:75%; -moz-border-radius:1em; -webkit-border-radius:1em;border-radius:1em;" | valign="top" style="padding:12px 17px 12px 17px" | <center><div style="font-size:210%; border:none; margin:0; padding:.1em; color:#3B444B">{{space|10}}[[File:CIS-A2K Wikimedians Speak logo.png|center|250px|link=:commons:WikipediansSpeak]]<br/><center>''An initiative to bring the voices of Indian Wikimedians to the world''</center> |} |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;" align=left |Hi {{BASEPAGENAME}}, <span class="plainlinks"> I am writing as Community Communications Consultant at CIS-A2K. I would like to interview you. It will be a great pleasure to interview you and to capture your experiences of being a wikipedian. You can reach me at rahim@cis-india.org or call me on +91-7795949838 if you would like to coordinate this offline.</span> We would very much like to showcase your work to the rest of the world. Some of the previous interviews can be seen [[:commons:Category:WikipediansSpeak|here]]. Thank you! --[[వాడుకరి:రహ్మానుద్దీన్|రహ్మానుద్దీన్]] ([[వాడుకరి చర్చ:రహ్మానుద్దీన్|చర్చ]]) 06:58, 21 మార్చి 2014 (UTC) |}</div> ==ఏప్రిల్ 27, 2014 సమావేశం== ఈనెల 27 తేదీన [[వికీపీడియా:సమావేశం/హైదరాబాదు/ఏప్రిల్ 27, 2014 సమావేశం|తెవికీ సమావేశం]] జరుగుతున్నది. మీరు దయచేసి ఇందులో ప్రత్యక్షంగా గాని స్కైప్ ద్వారా పాల్గొని సమావేశాన్ని సఫలీకృతం చేస్తారని కోరుతున్నాను.[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:55, 23 ఏప్రిల్ 2014 (UTC) == ప్రాజెక్టు విషయంలో సహకారం కోరుతూ == నమస్కారం..<br /> తెలుగు వికీపీడియాలో, మరీ ముఖ్యంగా నాటకాల వివరాల విషయంలో, ఆఫ్-వికీ మీటింగ్స్ నిర్వహణ విషయంలో మీరు చేస్తున్న కృషికి అభినందనలు. తెలుగు వికీపీడియాలో ప్రస్తుతానికి [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/తెలుగు సమాచారం అందుబాటులోకి]] అనే ప్రాజెక్టు జరుగుతోంది. ఆ ప్రాజెక్టుకు బాధ్యునిగా మీరు ఇటువంటి ప్రాజెక్టుల్లో మరింత ఉత్సాహంగా పనిచేయగలరని భావిస్తున్నాను. ఇందులో భాగంగా [http://www.dli.gov.in/ డిజిటల్ లైబ్రరీ ఆ ఇండియా]లోని తెలుగు పుస్తకాలను వికీపీడియన్లకు పనికివచ్చే విధంగా [[డిజిటల్ లైబ్రరీ ఆఫ్ ఇండియాలోని తెలుగు పుస్తకాల జాబితా - అ|కాటలాగ్]] చేస్తున్నాము. అలాగే కాటలాగులోని తెలుగు పుస్తకాలను డిజిటల్ లైబ్రరీ ద్వారా దించుకుని చదివి వికీలో చక్కని వ్యాసాలూ రాస్తున్నాము, ఉన్న వ్యాసాలూ అభివృద్ధి చేస్తున్నాం. [http://te.wikisource.org వికీసోర్సు]లో [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|రాజశేఖర్ గారి]] చొరవతో [https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%B8%E0%B1%82%E0%B0%9A%E0%B0%BF%E0%B0%95:SamardaRamadasu.djvu సమర్థ రామదాసు], [[ఆంధ్ర వీరులు]] [https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%B8%E0%B1%82%E0%B0%9A%E0%B0%BF%E0%B0%95:Andhraveerulupar025903mbp.pdf మొదటి భాగం], [https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%B8%E0%B1%82%E0%B0%9A%E0%B0%BF%E0%B0%95:Andhraveerulupar025958mbp.pdf రెండవ భాగం], [https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%B8%E0%B1%82%E0%B0%9A%E0%B0%BF%E0%B0%95:Bharatiyanagarik018597mbp.pdf భారతీయ నాగరికతా విస్తరణము], [https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%B8%E0%B1%82%E0%B0%9A%E0%B0%BF%E0%B0%95:KaliyugarajaVamshamulu.djvu కలియుగ రాజవంశములు], [https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%B8%E0%B1%82%E0%B0%9A%E0%B0%BF%E0%B0%95:Kasiyatracharitr020670mbp.pdf కాశీ యాత్రా చరిత్ర], [https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%B8%E0%B1%82%E0%B0%9A%E0%B0%BF%E0%B0%95:KolachalamSrinivasaRao.djvu కోలాచలం శ్రీనివాసరావు], [https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%B8%E0%B1%82%E0%B0%9A%E0%B0%BF%E0%B0%95:Naajeevitayatrat021599mbp.pdf నా జీవిత యాత్ర (టంగుటూరి ఆత్మకథ)] వంటి అపురూపమైన గ్రంథాలు ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా చేర్చి అభివృద్ధీ చేస్తున్నాం. వీటిలో మీకు ఏదైనా విభాగం ఆసక్తికరంగా తోస్తే దానిని ఎంచుకుని మొత్తం ప్రాజెక్టును అభివృద్ధి చేసే దిశకు వెళ్ళాలని ఆశిస్తున్నాము. మీతో పాటుగా ఈ ప్రాజెక్టులో పనిచేయడానికి ఉత్సుకతతో --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్ ]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 10:51, 26 జూలై 2014 (UTC) :: ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] గారు... తప్పకుండా నా వంతు సహకారం అందిస్తాను. [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 17:41, 27 జూలై 2014 (UTC) ::: మీకు వీలైతే సోషల్ మీడియాలో ప్రాజెక్టు గురించిన వివరాలు ప్రచారం చేయడం, వికీపీడియన్ల మెయిల్ లిస్టుకు మెయిల్స్ ఫార్వర్డ్ చేయడం వంటి పనులు పంచుకోవచ్చు.(వీలైతేనే సుమా) --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్ ]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 17:48, 27 జూలై 2014 (UTC) :::: తప్పకుండా చేస్తాను [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] గారు. [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 17:52, 27 జూలై 2014 (UTC) ==వికీపీడియా - విశేష వ్యాసాల ఎంపిక ప్రక్రియ == నమస్కారం, సభ్యులు [[వికీపీడియా:విశేష వ్యాసాలు/ప్రతిపాదనలు/2014]] పేజీని ఓసారి చూసి అందులోని ప్రతిపాదిత వ్యాసాల జాబితాను పరిశీలించండి. అందులో విశేష వ్యాసాలకు కావలసిన లక్షణాలుంటే, వాటిని మీ ఆమోదం తెలుపండి, వాటిని విశేష వ్యాసాలుగా గుర్తించేందుకు వీలుంటుంది. మీ అభిప్రాయాలు ప్రతిపాదిత వ్యాసాల క్రింద "సభ్యుల అభిప్రాయాలు" శీర్షికలో వ్రాయండి. అలాగే, వ్యాసాలపేర్ల క్రింద మీ అంగీకారం తెలుపుతూ సంతకం చేయండి. మీ అంగీకారం ఓటుగా పరిగణింపబడును. మెజారిటీ సభ్యుల అభిప్రాయాలతోనే వ్యాసం విశేష వ్యాసంగా ఎన్నుకోబడుతుంది. సభ్యులందరూ తప్పక పాల్గొనవలసినదిగా మనవి. [[వాడుకరి:అహ్మద్ నిసార్|అహ్మద్ నిసార్]] ([[వాడుకరి చర్చ:అహ్మద్ నిసార్|చర్చ]]) 20:05, 3 ఆగష్టు 2014 (UTC) ==కూరెళ్ళ విఠలాచార్య పేజీ దిద్దుబాటు== నేను కూరెళ్ళ విఠలాచార్య గారి పేజీని స్వయానా వారి సహకారంతో పూర్తి చేస్తున్నాను, ఇంకా మా స్వగ్రామం అయిన ఎల్లంకి గురించి కూడా రాస్తున్నాను. నేను తెవికీ కి కొత్త కావున నా దిద్దుబాట్లలో కొన్ని సమస్యలు ఉన్నాయి వాటికి పరిష్కారం అందించగలరు [[వాడుకరి:pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ గారు]] అందుకు కృతఙ్ఞతలు. ([[వాడుకరి చర్చ:pranayraj1985|చర్చ]]) 10:58, 28 ఆగష్టు 2014 (UTC) :: [[వాడుకరి చర్చ:Dhananjaya.karre|ధనంజయ]] గారు తెలుగు వికీపీడియాలో వ్యాసాలు రాస్తున్నందుకు ముందుగా మీకు నా ధన్యవాదాలు... మీకు నా సహాయం తప్పకుండా అందిస్తాను.... ఇతర వివరాలకు నా [https://www.facebook.com/Pranayrajvangari ఫేస్ బుక్] లోగానీ, నా వ్యక్తిగత చరవాణి సంఖ్య 9948 152 952 లో సంప్రదించవచ్చు. [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 08:14, 29 ఆగష్టు 2014 (UTC) ==పేరు తొలగించినందుకు ధన్యవాదాలు== వికీపీడియా సహాయమండలి జాబితాలో నా పేరు తప్ప అందరి పేర్లు రాశారు. మొదటి జాబితాలో నా పేరు ఉన్నది. కానీ నన్ను అనర్హుడిగా భావించి నా పేరు తొలగించినందులకు ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:సుల్తాన్ ఖాదర్|సుల్తాన్ ఖాదర్]] ([[వాడుకరి చర్చ:సుల్తాన్ ఖాదర్|చర్చ]]) 08:33, 1 జనవరి 2015 (UTC) == గోదావరి పుష్కరాల ప్రాజెక్టు ప్రారంభించినందుకు == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="top" | [[దస్త్రం:Pootarekulu.jpg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: bottom; height: 1.1em;" | '''పూతరేకు ఈనాము''' |- |style="vertical-align: top; border-top: 1px solid gray;" | [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/గోదావరి పుష్కరాలు|గోదావరి పుష్కరాల ప్రాజెక్టు]]ను ప్రారంభించి తెవికీలో పుష్కరోత్సవాల వాతావరణాన్ని తీసుకురానున్నందున ముందస్తుగానే ఈ పూతరేకుల్ని ఈనాంగా ఇస్తున్నాను. ఏదో తెవికీలో ఇచ్చి ఊరుకుంటాననుకుంటన్నారేమో, వస్తన్నానండీ. వచ్చినప్పుడు నిజంగానే ఇస్తానండీ. --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్ ]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 07:57, 17 మార్చి 2015 (UTC) |} : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్ ]] గారు. ఇప్పటివరకి ఇతర ప్రాజెక్టులలో భాగస్వామిగా ఉన్న నాకు... ఈ ప్రాజెక్టును అందించిన [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|రాజశేఖర్]] గారికి నా ప్రత్యేక ధన్యవాదాలు.. ఈ ప్రాజెక్టుకు తెవికీ సభ్యులందరి సహకారం నాకు కావాలి. --[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 05:02, 18 మార్చి 2015 (UTC) == వికీలో మీ కృషికి అభివందనల ప్రశంసా పతకం == :[[File:Appreciation Award for Tewiki Users.gif|thumb|ఇటీవల వికీలో మీ కృషికి అభివందనల ప్రశంసా పతకం.......[[వాడుకరి:విశ్వనాధ్.బి.కె.|విశ్వనాధ్]]]] దీనిని మీ వాడుకరి పేజీలో వీలుగా అమర్చుకోగలరు...--[[వాడుకరి:విశ్వనాధ్.బి.కె.|విశ్వనాధ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:విశ్వనాధ్.బి.కె.|చర్చ]]) 07:24, 18 ఏప్రిల్ 2015 (UTC) :ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:విశ్వనాధ్.బి.కె.|విశ్వనాధ్]] గారు... --[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 07:26, 18 ఏప్రిల్ 2015 (UTC) == సముదాయేతర సంస్థలు == ప్రణయ్ గారూ, తెలుగు వికీలో సముదాయేతర సంస్థల యొక్క కార్యకలాపాలను నియత్రించేందుకు [[వికీపీడియా:సముదాయేతర సంస్థలు]] పేజీలో ప్రతిపాదనలు చేశాను. వాటిని పరిశీలించి, చర్చా పేజీలో మీ అభిప్రాయాలు తెలియజేయగలరు --[[వాడుకరి:వైజాసత్య|వైజాసత్య]] ([[వాడుకరి చర్చ:వైజాసత్య|చర్చ]]) 04:09, 5 జూన్ 2015 (UTC) ==గ్రామ జనాభా == ప్రణయ్ గారు, గ్రామ జనాభా బదులుగా గణాంక వివరాలు అని చేర్చుతున్నాము. మీరు ఖాళీ విభాగాలలోని ఆ ఒక విభాగము మార్పు అవసరము అంతగా లేదనిపిస్తోంది. ఒకసారి అలోచించండి. [[వాడుకరి:JVRKPRASAD|JVRKPRASAD]] ([[వాడుకరి చర్చ:JVRKPRASAD|చర్చ]]) 05:17, 19 ఆగష్టు 2015 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:JVRKPRASAD|JVRKPRASAD]] గురువు గారు... తప్పకుండా మీ సూచనలను పాటిస్తాను.. --[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 05:20, 19 ఆగష్టు 2015 (UTC) :::ఒకవేళ గ్రామజనాభా వివరాలు పొందుపరచి ఉంటే మాత్రము అవి సరి చేయండి. [[వాడుకరి:JVRKPRASAD|JVRKPRASAD]] ([[వాడుకరి చర్చ:JVRKPRASAD|చర్చ]]) 05:22, 19 ఆగష్టు 2015 (UTC) :::: సరే గురువు గారు...--[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 05:25, 19 ఆగష్టు 2015 (UTC) ==నెల వారి సమావేశాలు ????== నెలవారీ తెవికి సమావేశాలు మానేశారా.....????... నవంబరు నెల మొదటి ఆదివారము సమావేశము పెట్టగలరు. మేము వస్తాము... తప్పక పెట్టాలి. [[వాడుకరి:Bhaskaranaidu|భాస్కరనాయుడు]] ([[వాడుకరి చర్చ:Bhaskaranaidu|చర్చ]]) 08:50, 25 అక్టోబరు 2015 (UTC) : నమస్కారం [[వాడుకరి:Bhaskaranaidu|భాస్కరనాయుడు]] గారు... నెలవారీ తెవికీ సమావేశాలు మానేయడం అనేది జరగదు. బతుకమ్మ, దసరా పండుగలు ఉన్న నేపథ్యంలో అక్టోబర్ నెల సమావేశం నిర్వహించలేకపోయాము. త్వరలోనే సమావేశం ఏర్పాటు చేసుకుందాం... ధన్యవాదాలు....--[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 09:36, 26 అక్టోబరు 2015 (UTC) ==సహాయం== నాటక రంగ ప్రముఖులు [[పెద్ది రామారావు]] వ్యాసంలో ఆయన గూర్చి సమాచారపెట్టెలో వివరాలు, వ్యక్తిగత జివితం మొదలైన ఆయన గూర్చి పూర్తి వివరాలు తెలిస్తే (లేదా తెలుసుకొని) వ్రాసి వ్యాసాన్ని అభివృద్ధి చేయగలరు.--<span style="white-space:nowrap;text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#FF0000">'''[[File:Admin logo.gif|20px|ఈ వాడుకరి నిర్వాహకుడు]][[User:kvr.lohith|కె.వెంకటరమణ]]⇒[[User talk:kvr.lohith|చర్చ]]'''</span> 13:15, 10 మే 2016 (UTC) : తప్పకుండా [[User:kvr.lohith|కె.వెంకటరమణ]] గురువు గారు..--[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 13:34, 10 మే 2016 (UTC) == పంజాబ్ ఎడిటథాన్ విజయం చేసినందుకు ఓ పతకం == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki conference India 2016 Memento.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''పంజాబ్ ఎడిటథాన్ విజయ పతకం''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | పంజాబ్ ఎడిటథాన్ లో తెలుగు వికీపీడియాను విజయం వైపు నడపడంలో మీ సమన్వయ, నిర్వహణ నైపుణ్యాన్ని వినియోగించినందుకు, స్వయంగా అనేక వ్యాసాలను సరిదిద్ది సహ సభ్యులను ఉత్సాహపరిచినందుకు మీకు ఓ విజయ పతకం. పవన్ సంతోష్</br> పంజాబ్ ఎడిట్-అ-థాన్ నిర్వహణ సమన్వయకర్తలు తరఫున [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 14:50, 10 ఆగష్టు 2016 (UTC) |} ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] గారు...--[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 13:30, 11 ఆగష్టు 2016 (UTC) ==నిర్వాహకత్వ ప్రతిపాదన== నేను మీ యొక్క నిర్వాహకత్వానికి [[వికీపీడియా:నిర్వాహక హోదా కొరకు విజ్ఞప్తి/Pranayraj1985|ప్రతిపాదన]] చేసాను. దయచేసి మీ సమ్మతిని తెలియజేయగలరు.--<span style="white-space:nowrap;text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#FF0000">'''[[File:Admin logo.gif|20px|ఈ వాడుకరి నిర్వాహకుడు]][[User:kvr.lohith|కె.వెంకటరమణ]]⇒[[User talk:kvr.lohith|చర్చ]]'''</span> 13:53, 1 నవంబర్ 2016 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[User:kvr.lohith|కె.వెంకటరమణ]] గారు. తెవికీలో నా కృషిని గుర్తించి నన్ను నిర్వాహక హోదాకు ప్రతిపాదించినందుకు మీకు సర్వదా కృతజ్ఞుడను. ఈ ప్రతిపాదనకు నేను అంగీకరిస్తున్నాను. --<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 17:28, 1 నవంబర్ 2016 (UTC) == అభినందనలు == ప్రణయ్ రాజ్ గారూ, నిర్వాహకత్వ బాధ్యతలు చేపడుతున్న సదర్భంగా మీకు నా అభినందనలు. (కొత్తగా మీరు చేపట్టబోయేది పెద్దగా ఏమీ లేదనుకుంటాను. మీరు చేస్తున్న పనులు చూసి మీరు ఈ సరికే నిర్వాహకుడని అనుకుంటూండేవాణ్ణి.) ముందుముందు తెవికీ అభివృద్ధిలో మరింతగా తోడ్పడతారని ఆశిస్తూ__[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 03:48, 8 నవంబర్ 2016 (UTC) :::నిర్వాహకత్వ బాధ్యతలు చేపడుతున్న సదర్భంగా మీకు నా అభినందనలు--<span style="white-space:nowrap;text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#FF0000">'''[[File:Admin logo.gif|20px|ఈ వాడుకరి నిర్వాహకుడు]][[User:kvr.lohith|కె.వెంకటరమణ]]⇒[[User talk:kvr.lohith|చర్చ]]'''</span> 08:49, 8 నవంబర్ 2016 (UTC) : [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారికి, [[User:kvr.lohith|కె.వెంకటరమణ]] గారికి మరియు తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ సభ్యులకు నా ధన్యవాదాలు. నాయందు మీరు చూపించిన అభిమానం అపారమైనది. నాకు అప్పగించిన ఈ బాధ్యతను నిర్వహించడంలో అనుక్షణం చురుకుగా ఉంటానని తెలియజేస్తున్నాను. --<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 18:30, 8 నవంబర్ 2016 (UTC) == వికీపీడియా ఏషియన్ నెల వ్యాసాలు సమర్పించేందుకు గడువు పెంపు == వికీపీడియా ఏషియన్ నెల వ్యాసాలు సమర్పించడానికి గడువు నిన్నటితో ముగిసిన విషయం తెలిసిందే. నవంబరు నెలలో, మిగతా ప్రమాణాలను అనుసరిస్తూ వ్రాసిన వ్యాసాలను సమర్పించేందుకు మరో రెండు రోజుల పాటు అవకాశం కల్పించారు. [[:meta:Wikipedia_Asian_Month/late_submit#Telugu|ఈ లంకె]] అనుసరించి వెళ్ళి అక్కడ సమర్పించవచ్చు, గమనించగలరు. అభినందనలతో --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్ (సీఐఎస్-ఎ2కె)]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 03:56, 1 డిసెంబరు 2016 (UTC) == షేర్-ఎ-ఫ్యాక్ట్ ఉపయోగించవచ్చు == ప్రణయ్ గారూ,<br /> ఎఫ్.బి., వాట్సప్ గ్రూపుల్లో మీరు తెవికీ గురించి చేస్తున్న ప్రచారంలో మరో ఉపకరణం [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/ff/Share-a-Fact_on_the_Official_Wikipedia_Android_app.webm ఇదిగో]. యాండ్రాయిడ్ మొబైల్ వాడుతున్నారు కనుక, అందులో వికీపీడియా యాప్ లో (తెలుగు అని పెట్టి వెతికితే తెలుగు వ్యాసాలు వెతుక్కోవచ్చు) మనకి నచ్చిన వ్యాసం తెరచి, దానిలో చక్కని ఆసక్తికరమైన అంశాన్ని సెలెక్ట్ చేసి, షేర్ బటన్ నొక్కితే మీకు అందమైన ఫోటో రూపంలో అది వస్తుంది. దానిలో వికీపీడియా వ్యాసం పేరు, వికీపీడియా పేరు ఉంటాయి. ఇలా తెవికీ వ్యాసాల్లోని ఆసక్తికరమైన విషయాలను మనం సోషల్ మీడియాలో పంచుకోవచ్చు. నేనూ వాడుతున్నాను, మీరూ ప్రయత్నించి చూడండి. మీకు నచ్చుతుందని ఆశిస్తున్నాను. --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 15:34, 12 డిసెంబరు 2016 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] గారు. చాలా మంచి సమాచారం అందించారు. ఇకపై అలానే చేస్తాను. --<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 15:41, 12 డిసెంబరు 2016 (UTC) == మీ వందరోజుల దీక్ష == [[వాడుకరి:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్]] గారూ, రోజుకో కొత్త వ్యాసం చొప్పున వందరోజుల నుండీ రాస్తూ ఇవ్వాళ వందరోజుల పండగ చేసుకుంటున్న సందర్భంలో మీకు నా అభినందనలు.__[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 10:18, 16 డిసెంబరు 2016 (UTC) :ధన్యవాదాలు [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారు... మన సముదాయ సభ్యుల ప్రోత్సాహం వల్లే నేను తెవికీలో కృషి చేయగలుగుతున్నాను.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 08:10, 23 ఫిబ్రవరి 2017 (UTC) == తెవికీలో మీ కృషికి == {| cellpadding="1" width="10%" style="float: center;border: 1px solid #8888aa; background: #FFDFBF; padding: 5px; font-size: 75%; margin: 0 15px 0 15px;" |- | [[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif]] |- | style="text-align: center;" |[[వాడుకరి:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్]] గారు తెవికీలో చేస్తున్న కృషిను అభినందిస్తూ చదువరి చదివిస్తున్న తార - [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> |} ==వికీ సంవత్సరం ఐడియాకి ఓ పతకం == {| cellpadding="1" width="10%" style="float: center;border: 1px solid #8888aa; background: #FFDFBF; padding: 5px; font-size: 75%; margin: 0 15px 0 15px;" |- | [[File:Brilliant Idea Barnstar Hires.png|thumb]] |- | style="text-align: center;" |[[వాడుకరి:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్]] గారు వంద వికీరోజులైనా, మరేదైనా ఎవరికో వచ్చిన ఆలోచన, దాన్ని ప్రయోగంలో పెట్టి చేసిన గట్టి ప్రయత్నం వల్లనే మనదాకా ప్రాచుర్యం పొందాయి. ఇవాళ మీరు తలపెట్టిన వికీ వత్సరం ఆలోచన సాహసోపేతమే కాక వినూత్నం, ఇదీ అలానే ప్రపంచవ్యాప్తమై మిమ్మల్ని అనుసరించే ఎందరో వెంట నడవాలని ఆశిస్తూ మీకు ఈ వాట్ ఎన్ ఐడియా సర్జీ పతకం. --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 03:44, 25 డిసెంబరు 2016 (UTC) |} :ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] గారు...--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 08:14, 23 ఫిబ్రవరి 2017 (UTC) ==కొన్ని సూచనలు== వికీ వందరోజుల కార్యక్రమాన్ని విజయవంతంగా చేపట్టినందుకు శుభాకాంక్షలు. అలాగే వికీ వత్సర కార్యక్రమాన్ని భుజాలపైకి ఎత్తుకున్నందుకు అభినందనలు. మీరు రాసిన/ రాస్తున్న కొన్ని వ్యాసాలను చూశాను. సమయాభావం వలన మీరు కొన్ని ఆంగ్ల పదాలు ఎక్కువగా వాడటం గమనించాను. అలాగే వ్యక్తులను ఎక్కువగా బహువచనంలో సంబోధిస్తూ రాస్తున్నారు. ఈ రెండు విషయాలపై దృష్టి పెట్టగలరని మనవి. మీరు రాస్తున్న వ్యాసాలు మరింత మందికి చేరువ కావాలని ఆశిస్తున్నాను.<br /> మిత్రుడు,<br /> సుల్తాన్ ఖాదర్. : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:సుల్తాన్ ఖాదర్|సుల్తాన్ ఖాదర్]] గారు. వ్యక్తుల గురించి రాసేప్పుడు ఏకవచనంలో కాకుండా బహువచనంలో సంబోధిస్తూ రాస్తేనే బాగుంటుందని అలా చేశాను. మీరన్నట్టుగానే, నాకున్న వివిధ పనుల వల్ల దొరికిన కాస్త సమయంలోనే వికీ వ్యాసం రాస్తున్నాను. మీ సూచనలను తప్పకుండా పాటిస్తూ, ఇకపై అలా జరగకుండా చూస్తాను.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:14, 7 మార్చి 2017 (UTC) ==వర్గం:విజయ నరేష్ నటించిన చిత్రాలు == '''వర్గం:నరేష్ నటించిన చిత్రాలు ''' ని '''వర్గం:విజయ నరేష్ నటించిన చిత్రాలు ''' కి తరలించాను. నరేష్ అసలుపేరు విజయనరేష్ కావున ఈ దిద్దుబాటు. మీ లింకులను సరిచేయగలరు.--[[వాడుకరి:సుల్తాన్ ఖాదర్|సుల్తాన్ ఖాదర్]] ([[వాడుకరి చర్చ:సుల్తాన్ ఖాదర్|చర్చ]]) 13:12, 19 జూన్ 2017 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:సుల్తాన్ ఖాదర్|సుల్తాన్ ఖాదర్]] గారు... తప్పకుండా సరిచేస్తాను...--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 04:44, 20 జూన్ 2017 (UTC) == ఏడాది పాటు రోజుకో వ్యాసం == [[వాడుకరి:Pranayraj1985]] గారూ, ఏడాది పాటు రోజుకో వ్యాసం రాయడమనేది ఒక అద్భుతం. ఇది సాధించినందుకు మీకు శతసహస్రాభినందనలు. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:18, 14 సెప్టెంబరు 2017 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారు. సముదాయ సభ్యుల ప్రొత్సాహం నన్ను వికీవత్సరం రాసేలా చేసింది. తెవికీ ప్రచారానికి నావంతు బాధ్యతను నిర్వహిస్తున్నాను. అందరికి ధన్యవాదాలు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 06:30, 14 సెప్టెంబరు 2017 (UTC) == మనం చర్చించిన మూలాలు == # తెలంగాణలో జాతీయోద్యమాలు - [[దేవులపల్లి రామానుజరావు]] # తెలంగాణ సాయుధ పోరాట చరిత్ర 1 సంపుటం - [[దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు]] ప్రణయ్ గారూ, ఈరోజు మనం చర్చించుకున్న మూలాల వివరాలు ఇవిగో ఇక్కడ. గుర్తుకోసం రాస్తున్నాను, గమనించగలరు. --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 11:01, 15 సెప్టెంబరు 2017 (UTC) == ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలకు తెలుగు వికీపీడియన్లకు విశేష ఆహ్వానం == అందరకి నమస్కారం. [[తెలంగాణ ప్రభుత్వం]], తెలంగాణ సాహిత్య అకాడమి నిర్వహణలో 2017, డిసెంబర్ 15 నుంచి 19 వరకు ఐదురోజులపాటు [[హైదరాబాద్]] [[ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు - 2017]] నిర్వహించబోతున్న విషయం అందరికి తెలిసిందే. ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల్లో తెలుగుకు సంబంధించిన నూతన విధానాలగురించి ఎలాంటి చర్చించడంకోసం డిజిటల్ మీడియా డైరెక్టర్ కొణతం దిలీప్ గారి ఆహ్వానంమేరకు [[వాడుకరి:Veeven|వీవెన్]] గారు, [[వాడుకరి:Kasyap|కశ్యప్]] గారు, [[వాడుకరి:రహ్మానుద్దీన్|రహ్మానుద్దీన్]] గారు, నేను, ([[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] గారు చరవాణి ద్వారా) ఈరోజు ఉదయం దిలీప్ గారి ఛాంబర్లో సమావేశమవ్వడం జరిగింది. అందులో భాగంగా తెలుగు వికీపీడియన్లకు ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలలో పాల్గొనడానికి విశేష ఆహ్వానం ఉంటే బాగుంటుందని కోరడం జరిగింది. దానికి దిలీప్ గారు ఆమోదం తెలిపి 25మంది తెలుగు వికీపీడియన్ల జాబితాను పంపించమని చెప్పారు. అలాగే ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల చర్చలలో పాల్గొని ఆ విషయాలు కూడా తెలుగు వికీపీడియాలో పొందుపరచవచ్చని సూచించారు. --<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 10:28, 5 డిసెంబరు 2017 (UTC) ===ప్రత్యేకమైన కృషికి ఓ ప్రత్యేకమైన పతకం=== {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Surreal Barnstar Hires.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''ప్రత్యేక కృషి పతకం''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Pranayraj1985 గారూ 100WikiDays ఛాలెంజిని వికీవత్సరంగా విస్తరించి, ప్రపంచంలోనే వికీవత్సరం బ్యానర్ కింద ఏడాది పొడవునా రోజుకొక వ్యాసం రాసిన తొలి వికీపీడియన్ గానూ, మీ పెళ్ళి జరిగిన రోజున కూడా ఓ వ్యాసం రాసిన ఘనతకు ఉపరాష్ట్రపతి ప్రశసంసలను అందుకున్నందుకు, ఆపైన అదే పోటీని 500 రోజులకు, వెయ్యిరోజులకు తీసుకుపోతూ విభిన్నమైన, విశిష్టమైన కృషిచేస్తున్నందుకు మీకు ఈ విశిష్ట పతకం. వీటితో పాటు వికీపీడియా కార్యకలాపాల నిర్వహణలోనూ, ప్రభుత్వాలు, సంస్థలతో వికీపీడియన్ల చర్చల్లో స్వేచ్ఛా విజ్ఞాన అభివృద్ధికి అనుకూలంగా విధాన నిర్ణయాల కోసం కృషిచేయడంలోనూ మీరు చేస్తున్న కృషి ఈ పతకానికి వన్నె తెస్తుందని నమ్ముతూ [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 07:15, 3 జనవరి 2018 (UTC) |} ==ప్రత్యేకమైన కృషికి అభినందనలు== {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Balloons-aj.svg|150px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''ప్రత్యేక కృషికి అభినందనలు''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారూ ఏకధాటిగా 500 రోజులు రోజుకొక వ్యాసం చొప్పున 500 వ్యాసాలను వ్రాసి తెలుగు వికీపీడియా అభివృద్ధికి పాటుపడుతున్న మీ కృషిని అభినందిస్తున్నాను.--[[వాడుకరి:స్వరలాసిక|స్వరలాసిక]] ([[వాడుకరి చర్చ:స్వరలాసిక|చర్చ]]) 16:35, 20 జనవరి 2018 (UTC) |} Dear Pranayraj1985! Can you make an article about Telugu-language film [[Okka Kshanam]] and find poster? Thank you! --[[ప్రత్యేక:చేర్పులు/178.66.105.28|178.66.105.28]] 17:00, 2 మార్చి 2018 (UTC) ---- == ప్రాజెక్టు టైగర్‌లో కొత్త వ్యాసాలొచ్చాయి! == [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారూ! నమస్తే. ప్రాజెక్టు టైగర్ రచనా పోటీలోకి కొత్త వ్యాసాలు వచ్చిచేరాయి. అవి కూడా మన సముదాయ సభ్యులు కోరుకోగా, జ్యూరీ పలు ప్రాతిపదికలు ఏర్పరుచుకుని రూపొందించినవి. <br> [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ప్రాజెక్టు టైగర్ రచనా పోటీ/అంశాలు/స్థానిక ప్రాధాన్యత కల అంశాలు|స్థానిక ప్రాధాన్యత కల అంశాల జాబితాలో]] మహిళల గురించి వ్యాసాలు, జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిల్లో ప్రఖ్యాతులైన మహిళలు, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలో ప్రసిద్ధులైన కొందరు మహిళలు, తిరుమల-తిరుపతి దేవస్థానాలకు సంబంధించిన అంశాలు, సింధులోయ నాగరికత విశేషాలు, ప్రాచీన-మధ్యయుగ భారతీయ సామ్రాజ్యాలు, జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాల్లో ఉత్తమ తెలుగు చిత్రాలుగా ఎంపికైన సినిమాలు, ఆస్కార్ నామినేషన్ పొందిన, ప్రపంచ వేదికలపై సత్తాచాటిన భారతీయ చలనచిత్రాలు, భారత సైనిక దళాలు, క్షిపణులు, భారతదేశం-విదేశీ సంబంధాలు, సంస్కృత-తెలుగు సాహిత్య రచనలు, రచయితలు, భారతీయ రైల్వేలు, వంటకాలు వంటివి వీటిలో కొన్ని. ఇక [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ప్రాజెక్టు టైగర్ రచనా పోటీ/అంశాలు#జాతీయ ప్రాధాన్యత కల అంశాలు|జాతీయ ప్రాధాన్యత కల అంశాల]]లో రసాయన మూలకాలు, లోహాలు, ఖనిజాలు వగైరా విజ్ఞాన శాస్త్ర అంశాలు, అన్ని దేశాలు, అన్ని నదులు, యుద్ధాలు-పోరాటాలు వంటి భౌగోళిక, చారిత్రక అంశాలు, భారతదేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలు, అన్ని అధికారిక భాషలు, జాతీయ ప్రాధాన్యత కల సంస్థలు, ప్రధానులు, రాష్ట్రపతులు, జ్ఞానపీఠ్, సాహిత్య అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు, అనేక సంస్థలు, విమానాశ్రయాలు, జాతీయ రహదారులు, డ్యాములు, వగైరా ఎన్నో భారతదేశ వ్యాప్తంగా ముఖ్యమైన అంశాలూ ఉన్నాయి. ఇక అంతర్జాతీయ స్థాయిలో అన్ని వికీపీడియాల్లోనూ ఉండవలసిన పదివేల వ్యాసాల జాబితా భౌగోళికం నుంచి మతం వరకూ, వ్యక్తుల నుంచి విజ్ఞాన శాస్త్రాల వరకూ అనేక విభాగాలతో పదివేల వ్యాసాలతో ఉండనే ఉంది.<br> ఇవి మీ ఆసక్తులకు సరిపడే అంశాలు కలిగివున్నాయని ఆశిస్తున్నాం. దయచేసి ఈ జాబితాల్లోంచి మీకు నచ్చిన వ్యాసాలను ఎంపికచేసుకుని అభివృద్ధి చేయండి. --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 05:21, 7 మే 2018 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] గారు. తప్పకుండా చేస్తాను.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 14:58, 7 మే 2018 (UTC) == ఒక పేజీని ఎన్ని భాషలలో, ఎన్నిసార్లు చూశారో తెలుసుకునే టూల్ == ల్యాంగ్-వివ్స్ అనాలసిస్ టూల్, [https://tools.wmflabs.org/langviews/]. ఉదాహరణకు [[భారత దేశం]] [https://tools.wmflabs.org/langviews/?project=en.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-30&sort=views&direction=1&view=list&page=India].--[[వాడుకరి:IM3847|IM3847]] ([[వాడుకరి చర్చ:IM3847|చర్చ]]) 02:29, 3 జూలై 2018 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:IM3847|IM3847]].--<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:46, 3 జూలై 2018 (UTC) == భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమ వ్యాసాల్లో చేయదగ్గ మార్పులు == భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం ఎడిటథాన్‌లో పాల్గొంటున్నందుకు అభినందనలు, శుభాకాంక్షలు. ఈ ఎడిటథాన్ ద్వారా మరింత కృషి జరిగేందుకు వీలుగా కొన్ని పనులు చేశాను. అవేమిటో రాస్తున్నాను, మీ కృషిలో ఉపయోగపడతాయేమో పరిశీలించండి, ఇప్పటికే ఆంగ్లంలో ఉన్న భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమ వ్యాసాలు జాబితా వేయడం కాకుండా చేసినవి: # [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/భారత_స్వాతంత్ర్య_ఉద్యమం_ఎడిటథాన్#వనరులు|వనరులు]]: రాయడానికి అవసరమైన వనరులు కొన్ని అంతర్జాలంలో అందుబాటులో ఉన్న మేరకు జాబితా వేశాం. దీనిని ఉపయోగించుకుని వ్యాసాల్లో సమాచారం చేర్చవచ్చు. అలానే మీకు ఏదైనా మంచి వనరులు తెలిస్తే (భాషల వారీగా రాయండి, ఆంగ్లం విడిగా ఓ ఉపవిభాగంలో) అక్కడ చేర్చవచ్చు. # [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/భారత_స్వాతంత్ర్య_ఉద్యమం_ఎడిటథాన్#చేయదగ్గ_పనులు|చేయదగ్గ పనులు]]: భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం వర్గానికి చెందిన వ్యాసాల్లో మొలకలు, విస్తరించదగ్గ వ్యాసాలు, కామన్సులో బొమ్మలు ఉండి ఇక్కడ బొమ్మలు లేని వ్యాసాలు ఇలా జాబితా వేసుకుంటూ వెళ్తున్నాం. మీకు వీటిలో ఏదైనా ఒక అంశాన్ని అభివృద్ధి చేసే ఆసక్తి ఉంటే అది తీసుకుని నాణ్యత మెరుగుపరచవచ్చు. ధన్యవాదాలతో --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 08:03, 14 ఆగస్టు 2018 (UTC) :: ధన్యాదాలు [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] గారు. మీ సూచనలతో భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం ఎడిటథాన్‌లో మరింత కృషి చేస్తాను.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 11:36, 14 ఆగస్టు 2018 (UTC) == భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా వికీడేటా లేబులథాన్ == భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ శుభాకాంక్షలు. ఈ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా తెలుగు సహా వివిధ భారతీయ భాషల వికీమీడియా సముదాయాల్లో ఎడిటథాన్ నిర్వహిస్తున్నట్టే వికీడేటాలో వికీప్రాజెక్టు ఇండియా వారు భారతదేశానికి సంబంధించిన లేబులథాన్ నిర్వహిస్తున్నారు. ఆ పేజీ ఇదిగో [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/Indian Independence Day 2018|ఇక్కడ]] చూడవచ్చు. సాహిత్య అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు, భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం, భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, వగైరా కేటగిరీలకు చెందిన లేబుళ్ళు, డిస్క్రిప్షన్లు వివిధ భారతీయ భాషల్లో చేరుస్తున్నారు. ఒక సారి సదరు పేజీ సందర్శించి, ఆసక్తి మేరకు పాల్గొంటారని ఆశిస్తున్నాను. అదే నేపథ్యంలో మన [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం ఎడిటథాన్]] పేజీలో [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/భారత_స్వాతంత్ర్య_ఉద్యమం_ఎడిటథాన్#చేయదగ్గ_పనులు|చేయదగ్గ పనులు ఉప విభాగంలో]] వికీడేటా ఐటంలో వివరణ (డిస్క్రిప్షన్) లేనివి, తెలుగులో స్వాతంత్ర్యోద్యమం గురించి ఉన్నవీ వ్యాసాలు, వాటి వికీడేటా ఐటంలు జాబితా వేశాను. వికీడేటా పేజీలో పేరు నమోదుచేసుకుని, నేను అందించిన పట్టిక ఉపయోగించి కృషి ప్రారంభించవచ్చు.--[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 05:46, 15 ఆగస్టు 2018 (UTC) ==Great work on [[మహమ్మద్ మియా మన్సూర్ అన్సారీ]]== Many Thanks for working on [[మహమ్మద్ మియా మన్సూర్ అన్సారీ]] article. plz if yo could translate the '''[[Silk Letter Movement]]''' article to your sweet Mothertoungue!? i will be thankful to you. respect --[[వాడుకరి:عثمان منصور انصاري|عثمان منصور انصاري]] ([[వాడుకరి చర్చ:عثمان منصور انصاري|చర్చ]]) 18:20, 30 ఆగస్టు 2018 (UTC) : Thanks [[వాడుకరి:عثمان منصور انصاري|عثمان منصور انصاري]] Bhai. i will do.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 18:25, 30 ఆగస్టు 2018 (UTC) ==మీ కృషి== మీ కృషి అభినందనీయం. ప్రచార యావ కొంచెం తగ్గించుకుంటే ఇంకా బాగా పేరు వస్తుంది. ఆలోచించుకోండి.---రాముడు ==ఆన్ లైన్ తరగతి == ఆన్ లైన్ తరగతి 10 ఫిబ్రవరి ఉదయం 10.30 నుంచి 12 వరకు జరగనుంది. గమనించగలరు. మిగిలిన వివరాలు రేపు తెలియజేయగలను. --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 16:17, 8 ఫిబ్రవరి 2019 (UTC) == మొదటి ఆన్ లైన్ తరగతి: శుద్ధి చేయాల్సిన వ్యాసం == మొదటి ఆన్ లైన్ తరగతిలో 2019 ఫిబ్రవరి 10 తేదీన మీరు పాల్గొన్నందుకు ముందస్తుగా అభినందనలు. అప్పుడు నిర్ణయించుకునన్న విధంగా [[జమలాపురం కేశవరావు]] వ్యాసాన్ని పరిశీలించి, దిద్దమని సూచిస్తున్నాను. ప్రధానంగా [[వికీపీడియా:తటస్థ దృక్కోణం]], [[వికీపీడియా:మౌలిక పరిశోధనలు నిషిద్ధం]] అన్న రెండు సూత్రాలను ఈ వ్యాసంలోని ప్రతీ వాక్యంలోనూ ఎలా ప్రతిఫలిస్తున్నాయో పరిశీలించండి. సరిగా లేనిచోట్ల మీరే సరిదిద్దండి. ఆపైన పూర్తయ్యాకా నన్ను పింగ్ చేస్తూ [[చర్చ:జమలాపురం కేశవరావు]] పేజీలో కానీ, ఇక్కడే కానీ రాస్తే నేను పున:పరిశీలన చేసి మీకు సహాయం అందిస్తాను. --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 04:06, 12 ఫిబ్రవరి 2019 (UTC) : [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] గారు ధన్యవాదాలు--<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 05:53, 12 ఫిబ్రవరి 2019 (UTC) === తర్వాతి టాస్కు === నమస్తే, ఆన్ లైన్ తరగతుల్లో పాల్గొంటున్నందుకు ధన్యవాదాలు. ఇటీవలి తరగతిలో మనం చర్చించుకున్న [[వికీపీడియా:శైలి/వ్యాస పరిచయం|వ్యాస పరిచయం]] ఎలావుండాలి, బహువచనం (చేశారు అన్నది చేశాడు, ఆయన అన్నది అతను, వగైరా) అన్న రెండు శైలీ పరమైన అంశాలు ఎలా ఉన్నాయన్నది మీకు ఇంతకుముందు ఇచ్చిన వ్యాసాల్లోనే పరిశీలించి, సరిగా లేకపోతే వీలువెంబడి మార్చి 24 నాటికి దిద్దగలరు. ధన్యవాదాలతో --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 12:51, 6 మార్చి 2019 (UTC) == సమాచారపెట్టెకు సంబంధించి == ప్రణయ్‌రాజ్ గారూ, మీరు కింది పేజీల్లో పెట్టిన సమాచారపెట్టెలు వ్యాస విషయానికి సంబంధించినవిగా తోచడం లేదు, పరిశీలించండి. మీకూ అలాగే అనిపిస్తే సరైన సమాచార పెట్టెను చేర్చండి. [[ఫైబర్‌ గ్రిడ్‌ పథకం]], [[చేనేత లక్ష్మి పథకం]], [[తెలంగాణకు హరితహారం]], [[తెలంగాణ ఆసరా ఫింఛను పథకం]], [[తెలంగాణ పల్లె ప్రగతి పథకం]], [[తెలంగాణ గ్రామజ్యోతి పథకం]], [[షాదీ ముబారక్ పథకం]], [[అమ్మఒడి మరియు కె.సి.ఆర్‌. కిట్‌ పథకం]], [[మన ఊరు - మన ప్రణాళిక (పథకం)]], [[ఆరోగ్య లక్ష్మి పథకం]], [[టీఎస్ ఐపాస్‌]], [[మిషన్ కాకతీయ]], [[మిషన్ భగీరథ]], [[కళ్యాణలక్ష్మి పథకం]] అలాగే [[వాడుకరి:Ajaybanbi]] గారు [[రైతుబంధు పథకం]], [[కంటి వెలుగు]] పేజీల్లోను, [[వాడుకరి:Arkumar 147]] గారు [[తెలంగాణ ప్రభుత్వ పథకాలు]] పేజీలోనూ ఈ మూసను పెట్టారు. అవి కూడా పరిశీలించగలరు. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 02:54, 15 మార్చి 2019 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారు... తప్పకుండా సరిచేస్తాను.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 06:56, 15 మార్చి 2019 (UTC) == సముచిత వినియోగం హేతువు లేని బొమ్మలు == ప్రణయ్ రాజ్ గారికి, మీరు చేర్చిన చాలా బొమ్మలకు సముచిత వినియోగం హేతువు లేనట్లుగా గమనించాను. వాటికి సరియైన మూలం వివరాలతో సముచిత వినియోగం హేతువు చేర్చాలి. ఇకముందు చేర్చే బొమ్మలకు సరియైన సముచిత వినియోగం హేతువు చేర్చుతూ, ఇప్పటివరకు చేర్చిన 1000 పైగా బొమ్మలకు కూడా వీలు వెంబడి చేర్చండి. మీ పని స్థితిని తాజా చేయటానికి వీలుగా [[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985/20190406 వరకు సముచిత వినియోగం హేతువు లేని బొమ్మలు|జాబితా]] చేర్చాను. --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:36, 6 ఏప్రిల్ 2019 (UTC) :ఉదాహరణ మూసకు [[:దస్త్రం:Kannada Swayam Bodhini.jpg]] చూడండి.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 05:07, 6 ఏప్రిల్ 2019 (UTC) :: అలాగే [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారు...<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 10:30, 6 ఏప్రిల్ 2019 (UTC) ::: [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారు... మీరు ఇచ్చిన [[:దస్త్రం:Kannada Swayam Bodhini.jpg]] ను అనుసరించి నేను ఎక్కించిన పుస్తక ముఖచిత్రాలకు సంబంధించిన బొమ్మలకు సారాంశం, లైసెన్సింగ్ వివరాలు పొందుపరచాను. అలాగే సినిమా పోస్టర్, వ్యక్తులు, భవనాలు, కార్యక్రమాలు, లోగోలు, కోటలు, జలపాతాలు, అవార్డులు వంటి వాటికి సంబంధించిన ఉదహరణలు కూడా అందించగలరు. ధన్యవాదాలు--<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 11:17, 6 ఏప్రిల్ 2019 (UTC) == మీ మార్పులు - నాణ్యత == @[[User:Pranayraj1985]] గారికి, మీ మార్పులు కొన్నింటిన పరిశీలించిన మీదట, కొన్ని మార్పులు నాణ్యత కొరవడుతున్నట్లనిపిస్తున్నది. మూలం చేర్చినప్పుడు. మూలంలో మరింత విస్తారమైన వివరం వుండాలి. మీరు చేర్చిన మూలాలలో కొన్ని అలాలేవు. ఉదా:[[ప్రపంచ హోమియోపతి దినోత్సవం]] లో నవతెలంగాణ లింకులో పెద్ద వివరమేమి లేదు. దానివలన వికీపీడియాకు ఉపయోగం లేదు, నవతెలంగాణ కు ప్రచారంగానే పనికొస్తుంది. అలాగే కొన్ని వ్యాసాలు ([https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%AA%E0%B0%82%E0%B0%9A_%E0%B0%B9%E0%B1%8B%E0%B0%AE%E0%B0%BF%E0%B0%AF%E0%B1%8B%E0%B0%AA%E0%B0%A4%E0%B0%BF_%E0%B0%A6%E0%B0%BF%E0%B0%A8%E0%B1%8B%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B8%E0%B0%B5%E0%B0%82&oldid=2633955 ప్రపంచ హోమియోపతి దినోత్సవం (చర్చనాటిరూపం శాశ్వతలింకు)]], [https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B0%AA%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E2%80%8C%E0%B0%97%E0%B0%9F%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E0%B0%BF,_%E0%B0%B9%E0%B1%88%E0%B0%A6%E0%B0%B0%E0%B0%BE%E0%B0%AC%E0%B0%BE%E0%B0%A6%E0%B1%81&oldid=2632563 పత్తర్‌గట్టి, హైదరాబాదు (చర్చనాటి రూపం శాశ్వతలింకు)]) చాలా క్లుప్తంగా వుంటే leader లో తరువాత పేరాలో అదే విషయం పునరుక్తి అవుతూ, నాణ్యతని దెబ్బతీస్తున్నాయి. రాశి కంటే వాసి ముఖ్యమన్న నానుడి తెలుగు వికీపీడియాకు కూడా వర్తిస్తుంది. కనుక మీ మార్పులు తెలుగువికీపీడియా నాణ్యతని దెబ్బతీయకుండా వుండేందుకు ప్రయత్నించమని మనవి. --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:48, 11 ఏప్రిల్ 2019 (UTC) : [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారు మీరు చెప్పింది బాగుంది. కానీ, ఒక వ్యాసానికి సంబంధించి ఒకే మూలం నుండి మొత్తం వ్యాస సమాచారం దొరకదు. ''నవతెలంగాణ లింకులో పెద్ద వివరమేమి లేదు'' అన్నారు, కానీ అక్కడ నేను ''హోమియోపతి పితామహుడు డాక్టర్ శామ్యూల్ హానిమెన్ జయంతి సందర్భంగా సోమవారం ప్రపంచ హోమియోపతి దినోత్సవం నిర్వహించనున్నారు'' అనే వాక్యాన్ని వాడుకొని దానికి సంబంధించిన మూలంగా దాన్ని ఇచ్చాను. మరో మాటలో ''చాలా క్లుప్తంగా వుంటే leader లో తరువాత పేరాలో అదే విషయం పునరుక్తి అవుతూ, నాణ్యతని దెబ్బతీస్తున్నాయి'' అన్నారు. [[వికీపీడియా:శైలి/వ్యాస పరిచయం]] ప్రకారం చూసినా, మంచి వ్యాసాలు పరిశీలించినా నేను చేసింది సరైనదని తెలుతోంది. మొత్తం వ్యాసాన్ని వ్యాస పరిచయంలో క్లుప్తంగా రాస్తారన్న విషయం మీకు ఉంటుందని అనుకుంటున్నాను. వికీ మార్గదర్శకాలను అనసరించే నేను వ్యాసాలను రాస్తున్నాను. దీనిని బట్టి చూస్తే మీ సమస్య నా వ్యాసరచనపై కాదు వికీవ్యాస శైలిపై అనిపిస్తుంది. కాబట్టి, ఈ విషయం గురించి వికీవ్యాస శైలిలోనే చర్చించగలరు. ఇదంతా చూసాక నన్ను నేను పునః పరిశీలించుకున్నాను. నా వ్యాసాలు తెవికీ నాణ్యత దెబ్బతీస్తున్నాయని ఏ కోశాన అనిపించట్లేదు, పైపెచ్చు మీ ఉదాహరణే చూసినా నేను మార్గదర్శకాలు, విధానాలు అనుసరిస్తున్నానని తెలుస్తోంది.<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 05:37, 11 ఏప్రిల్ 2019 (UTC) ::[[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]]గారికి, మీరు విషయానికి సంబంధించి మూలాలను చేరుస్తున్నది మెచ్చుకోదగినదే. నేను చెప్పేదేంటంటే మూలాలను ఎంచుకొనేటప్పుడు మంచి విలువైన మూలాలు వాడితే వికీపీడియా వాడుకరులు మరింత సమాచారం పొందగలుగుతారు. హోమియోపతి దినోత్సవం గురించి మరింత వివరము వున్న విలువైన మూలం కోసం వెదకటం, దొరకనపుడు ఆ దినోత్సవ విషయాలు పత్రికలలో సమగ్రంగా ప్రచురించేదాకా ఆగడం చేయవచ్చు. ఒకవేళ తెలుగులో దొరకకపోతే ఆంగ్ల మూలాలు పరిమితంగా వాడవచ్చు. ఇక వ్యాసాలు ప్రారంభించేటప్పుడు వివరం సరిపోయినంత లేనపుడు వాటిని ఒకటి రెండు పేరాలలోనే వుంచితే బాగుంటుంది. వివరం పెరిగిన తరువాత ఇంకా శీర్షికలు చేర్చి పరిచయ పేరాలోని లింకులను ఇతర చోట్లకు మార్చాలి. లేకపోతే మొలక వ్యాసాల్లో ఎక్కువ శీర్షికలు ప్రారంభంలోనే పెట్టి పరిచయంలో, తరువాతి శీర్షికలలో అదే విషయం రాసుకుంటూ పోతే వ్యాసం ఎబ్బెట్టుగా తయారవుతుంది. ఉపమానం చెప్పాలంటే మన తెలుగు టీవీ చానళ్లు బ్రేకింగ్ న్యూస్ అని పదే పదే ఫ్లాష్ చేయటం లాంటిదవుతుంది. అది సగటు వారిని విసిగిస్తుంది. నా విమర్శలో అంతరార్ధం ఈ వ్యాఖ్యతో మీకు అర్ధమైందని భావిస్తాను. --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 07:01, 12 ఏప్రిల్ 2019 (UTC) :::[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారికి...<br> :::1. నమస్తే తెలంగాణ అన్నది గాసిప్స్ రాసుకుని బతికే పత్రిక కాదు. నేను మూలంగా ఇచ్చిన వ్యాసంలో నేను చెప్పిన అంశం ఉంది. పూర్తి స్థాయి వ్యాసాలనే మూలాలుగా ఇవ్వాలన్న మీ అవగాహన సరికాదని తెవికీలో మంచి వ్యాసాలు, ఆంగ్ల వికీలో విశేష వ్యాసాలు వేటిని చదివిన తెలుస్తుంది. :::2. వ్యాస శైలికి సంబంధించి నేను ప్రస్తావించిన [[వికీపీడియా:శైలి/వ్యాస పరిచయం]] పేజీ మీరు చూసినట్టు లేదు. చూసివుంటే, నా అవగాహన సరైనదని మీకు తెలిసేది. వ్యాస నిర్మాణం ఎలా ఉండాలో చెప్పిన శైలి పేజీని అనుసరించి రాస్తున్నాను, ఇష్టం వచ్చినట్టు రాయట్లేదు. :::అంతేకాకుండా వ్యాస రచనపై మీరు చెప్పే వ్యాఖ్యానాలు ఆ పేజీలోని శైలికి అనుగుణంగా లేవు కాబట్టి మీతో నేను ఏకీభవించలేను. :::కాబట్టి...<br> :::1. పాలసీ చర్చ: ఒకవేళ మీరు ఈ విధమైన ప్రతిపాదనలు చేయాలనుకుంటే పాలసీ పేజీకి వెళ్ళి అక్కడ ప్రతిపాదించగలరు. సమూహం చర్చించి మీ ప్రతిపాదనలను ఆమోదిస్తే నాతోపాటు సమూహ సభ్యులందరం కూడా దాన్ని పాటిస్తాము. :::2. నిర్వాహకుల నోటీసు బోర్డు: వికీపీడియా మార్గదర్శకాలకు, నియమాలకు విరుద్దంగా నా వ్యాస రచన ఉందని, మీరు చెప్పినా నేను వినడంలేదని మీరు భావిస్తే నిర్వాహకుల నోటీస్ బోర్డులో రాయండి. నేను కూడా నా వాదన అక్కడ వినిపిస్తాను. సముదాయం కూడా చర్చిస్తుంది.<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 08:18, 14 ఏప్రిల్ 2019 (UTC) ::::@ [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] గారికి, నేను చెప్పాల్సినది నేను ఇంకా సరిగా వివరించలేకపోయననుకుంటున్నాను.ఇంకొక ప్రయత్నం చేస్తాను. నేను నమస్తే తెలంగాణా విశ్వసనీయతని ప్రశ్నించలేదు. మీరు చేర్చిన మూలం రెండు మూడు వాక్యాల పరిమాణమైనందున అటువంటివి వాడటం నాణ్యతకు లేక తెవికీ చదువరులకు తెవికీ విలువని పెంచడానికి దోహదపడదంటున్నాను. ఇక రెండో సంగతి కొస్తే మీరు ప్రస్తావించినది, 10 సంవత్సరాల పైగా వికీకు కృషిచేస్తున్న నాకు తెలియనిది కాదు. కాకపోతే ఆ ప్రస్తావన అభివృద్ధి చెందిన వ్యాసాలకు సంబంధించినది. మొలకలు లేక మొలకలుగా పరిగణించబడే వ్యాసాలకు వర్తించదు. ఒకవేళ వర్తించదలిస్తే తెవికీ నాణ్యతకు దోహదపడదని నా అభిప్రాయం. మొలకలను మీరు విస్తారంగా అభివృద్ధిచేస్తుంటే, లేక ఇతరులు కూడా అభివృద్ధికి సహకరిస్తే, త్వరలోనే నాణ్యత మెరుగవుతుంది. అప్పుడు నేను చెప్పిన రెండో సంగతి ఎటూ అన్వయించదు. నా అనుభవంలో సాధారణంగా ఒక లక్ష్యం (నాణ్యత వివరం లేకుండా) ఏర్పరచుకున్నప్పుడు, నాణ్యత దెబ్బతినే అవకాశం వుంటుంది. మీకు వికీలో రోజుకొక వ్యాసం వ్రాసే లక్ష్యాలు వున్నదని నేను గమనించినందున, నాణ్యత గురించి నా అనుభవం తెలియపరచాను. మీరు అటువంటి వ్యాసాల నాణ్యత గురించి పదిమందితో చర్చించండి. అందరి స్పందనలు గమనించినమీదట, మీ వ్యాసాల రచనలో ఏవైనా మార్పులు చేయదలచుకుంటే చేయవచ్చు. ధన్యవాదాలు --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 04:05, 16 ఏప్రిల్ 2019 (UTC) == The Mystery of the third planet == ప్రియమైన Pranayraj1985! మీరు తెలుగులో ది మూన్ ఆఫ్ ది థర్డ్ గ్రహం గురించి రష్యన్ చిత్రం గురించి వ్యాసం చేయవచ్చా ([[:en:The Mystery of the Third Planet]]? నేను మీకు సహాయం చేయగలను మరియు నేను కృతజ్ఞతలు ఇస్తాను! ధన్యవాదాలు! --[[ప్రత్యేక:చేర్పులు/217.66.159.228|217.66.159.228]] 15:01, 2 మే 2019 (UTC) : తప్పకుండా చేస్తాను, ధన్యవాదాలు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 15:51, 2 మే 2019 (UTC) ::ప్రియమైన Pranayraj1985! దయచెసి నాకు సహయమ్ చెయ్యి! నా వ్యాసం పేలవమైన అనువాద కారణంగా [[ది మూడో ప్లానెట్ మిస్టరీ]] ([[:en:The Mystery of the Third Planet]]? తొలగించబడింది, మీరు ఒక కథనాన్ని తయారు చేసి పోస్టర్ను కనుగొనగలనా? ధన్యవాదాలు! --[[ప్రత్యేక:చేర్పులు/178.71.217.163|178.71.217.163]] 16:45, 4 మే 2019 (UTC) == నర్రా ప్రవీణ్ రెడ్డి == ప్రణయ్ రాజ్ గారూ, నర్రా ప్రవీణ్ రెడ్డి పేరుతో ఒక పేజీని అజ్ఞాత సృష్టిస్తున్నారు. విషయ ప్రాముఖ్యత సందేహాస్పదం కావడం వలన, సృష్టిస్తున్నది అజ్ఞాత కావడం వలనా దాన్ని రెండు సార్లు తొలగించాను. ప్రస్తుతం సంరక్షణలో ఉంచాను. మీరు తెలంగాణ సాహితీకారుల వ్యాసాలు రాస్తూ ఉన్నారు కాబట్టి, విషయ ప్రాముఖ్యతను నిర్ధారించి సముచితమనుకుంటే పేజీని సృష్టించగలరు / లేదా వేరే ఎవరైనా సృష్టిస్తే పరిశీలించగలరు. ధన్యవాదాలతో..__[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 05:05, 9 మే 2019 (UTC) : అలాగే [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారు. నేను పరిశీలిస్తాను. ధన్యవాదాలు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 18:42, 9 మే 2019 (UTC) ==ఉత్సవ్ (1984 సినిమా)== Thank you for writing article about Utsav Film Pranay Raj Garu.. your Talk page is not allowing me to type in Telugu. hence writing in English.--[[వాడుకరి:సుల్తాన్ ఖాదర్|సుల్తాన్ ఖాదర్]] ([[వాడుకరి చర్చ:సుల్తాన్ ఖాదర్|చర్చ]]) 12:30, 28 జూన్ 2019 (UTC) : మీ ప్రోత్సాహానికి ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:సుల్తాన్ ఖాదర్|సుల్తాన్ ఖాదర్]] గారు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 13:26, 28 జూన్ 2019 (UTC) == FUW వాడకుండా ఎక్కింపులు == ప్రణయరాజ్ గారికి, మీరు ఇటీవల FUW వాడకుండా [https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%AF%E0%B1%87%E0%B0%95:%E0%B0%AB%E0%B1%88%E0%B0%B3%E0%B1%8D%E0%B0%B2%E0%B0%9C%E0%B0%BE%E0%B0%AC%E0%B0%BF%E0%B0%A4%E0%B0%BE?limit=50&user=Pranayraj1985 బొమ్మలు] ఎక్కించుతున్నట్లు గమనించాను. మీకేమైనా సమస్య ఎదురైందా? అది వాడకబోతే ముఖ్యమైన సమాచారం బొమ్మ పేజీలో చేరదు తరువాత దానిని నిర్వహించటం కష్టం. దయచేసి ఇప్పటికే ఎక్కించినవాటికి fair use summaries చేర్చండి.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 04:45, 26 ఆగస్టు 2019 (UTC) :అవునండి [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారు. వ్యక్తులు, కట్టడాలు, సినిమా పోస్టర్లు, లోగోలు, పుస్తకాలకు సంబంధించిన ఫోటోలను సాదా ఫారము ద్వారా ఎక్కించుటకు కావలసిన సారాంశాలు, లైసెన్సింగ్ వివరాలను నాకు అందించగలరు. ధన్యవాదాలు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 13:47, 26 ఆగస్టు 2019 (UTC) ::[[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] గారికి, నేను ఇంతకు ముందు చెప్పాను అనుకున్నాను. తెలుగులో ఇప్పటికే అలాంటి వాటికి సముచిత వినియోగ హేతువు వుంటే వాటిని చూసి ([[ప్రత్యేక:ఫైళ్లజాబితా/Arjunaraoc| ఉదా: నా బొమ్మలు]]), లేక ఆంగ్ల వికీలో సంబంధించిన సముచిత వినియోగ సారాంశాలు చూసి తెలుగులో తగు మార్పులు చేసి వాడండి. మీరు చేయడం మొదలుపెడితే, సహసభ్యులు ఏదైనా సవరణలు అవసరమైతే చేస్తారు, లేక వ్యాఖ్యానిస్తారు. FUW ప్రారంభించక ముందు సముచిత వినియోగాలు సరిచేయడమే పెద్ద నిర్వహణ పని, FUW ప్రారంభించిన తరువాత కూడా ఎక్కించిన బొమ్మలకు సముచిత వినియోగ సారాంశాలు సవరించాలంటే ఇంకా పెద్ద పని, వేరే వ్యక్తులు చేయటానికి చాలా కష్టం, తెలుగు వికీపీడియానాణ్యతగా చేయటానికి అడ్డంకి. మీ సహకారానికి ధన్యవాదాలు. --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:24, 27 ఆగస్టు 2019 (UTC) == మీ కృషి == ప్రణయ్‌రాజ్ గారూ, "100 రోజుల్లో 100 వ్యాసాలు" చాలా చిన్నదైపోయింది మీ ముందు. 365 రోజుల్లో 365 వ్యాసాలు అనే సవాలు కూడా ఎప్పుడో చిన్నబోయింది. 1000/1000 మెట్టు కూడా ఎక్కేసారేమో చూడాలి. ముఖ్య విశేషం ఏంటంటే.., సృష్టించిన వ్యాసాలను విస్తరించడం. మీరు రాసిన వ్యాసాలను ఆలస్యం చెయ్యకుండా మీరే విస్తరింపజేస్తున్నందుకు ధన్యవాదాలు, అభినందనలు. ఈ బార్న్‌స్టార్‌ను స్వీకరించండి. {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Writers Barnstar Hires.png|100px]]|[[File:Writer's barnstar.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Writer's Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | రోజుకో వ్యాసం చొప్పున అసంఖ్యాకంగా రాస్తూ, రాసిన వ్యాసాలను ఆలస్యం చెయ్యకుండా మీరే విస్తరింపజేస్తున్నందుకు ధన్యవాదాలు. అభినందనలతో __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 14:41, 5 డిసెంబరు 2019 (UTC) |} : మీ ప్రోత్సాహానికి ధన్యవాదాలు [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారు. 2019, డిసెంబరు 5వ తేది నాటికి 1185 రోజులు పూర్తయ్యాయి. రోజుకొక వ్యాసం రాస్తున్న క్రమంలో ఒక్కోసారి సమయం సరిపోకపోవడం వల్ల వ్యాసాన్ని పూర్తి చేయలేకపోతున్నాను. అయినాకాని, వాటిని ఒక్కొక్కటిగా పూర్తిచేస్తూ వస్తున్నాను. మీరు ఇచ్చిన బార్న్‌స్టార్‌కు నా కృతజ్ఞతలు, ఇది నా బాధ్యతను మరింతగా పెంచింది.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 11:06, 6 డిసెంబరు 2019 (UTC) ==నిర్వాహకత్వాన్ని దుర్వినియోగం చేస్తున్న నిర్వాహకుడు Pranayraj1985== * [[వీడియో గేమ్]] - విస్తరించిన వ్యాసాన్ని తొలగించారు. మళ్ళీ సృష్టించి విస్తరించాను. మళ్ళీ తొలగించారు. * [[సూసైడ్ నోట్]] - తొలగింపు మూసకు ముందే నాలుగు లైన్ల సమాచారం ఉంది, అయినా తొలగించారు, మళ్ళీ సృష్టించి విస్తరించాను, మళ్ళీ తొలగించారు. * [[సమాధి]] - సమాధి వ్యాసంలో తక్కువ సమాచారం ఉందని నాకు సూచన వచ్చిన రోజునే దానిని నేను విస్తరించాను. అయినా తొలగించారు. [[వాడుకరి:YVSREDDY|YVSREDDY]] ([[వాడుకరి చర్చ:YVSREDDY|చర్చ]]) 02:55, 10 మే 2020 (UTC) :: దీనికి సంబంధించిన చర్చ రచ్చబండలోని [[వికీపీడియా:రచ్చబండ#నిర్వాహకత్వాన్ని దుర్వినియోగం చేస్తున్న నిర్వాహకుడు Pranayraj1985|నిర్వాహకత్వాన్ని దుర్వినియోగం చేస్తున్న నిర్వాహకుడు Pranayraj1985]] విభాగంలో జరిగింది.<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:38, 13 మే 2020 (UTC) :: [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] గారూ,[[User:K.Venkataramana|కె.వెంకటరమణ]] గారు, నమస్కారం, ప్రస్తుతం ఏ వ్యాసంను మొలక స్థాయి దాటించి వ్రాయగలనో లేదో నాకు తెలియదు, కావున ఏదైనా వ్యాసం తొలగిస్తే మొలక స్థాయి దాటించ గల వ్యాసాన్ని నేను ప్రారంభించాలనుకుంటే ఏమి చేయాలనేది నాకు తెలియదు కావున వివరిస్తే వికీ నియమాల ప్రకారం తొలగించిన వ్యాసాన్ని సృష్టిస్తాను. తొలగించబడిన వ్యాసాలను ఎలా ప్రారంభించాలో తెలిపే తెలుగు సమాచారం ఉన్న లింకు ఇస్తే అక్కడి నియమాల ప్రకారం మాత్రమే తొలగించబడిన వ్యాసాలను ప్రారంభిస్తాను. ఎవరికైనా వికీ నియమాలు తెలియకపోతే, ముఖ్యంగా నాకు వికీ నియమాలు తెలియనందున (నాకు నిజంగా తెలియదు) వికీ నిర్వాహకులైన మీకు వికీ నియమాలను వివరించవలసిన బాధ్యత వుంది. [[వాడుకరి:YVSREDDY|YVSREDDY]] ([[వాడుకరి చర్చ:YVSREDDY|చర్చ]]) 06:54, 15 మే 2020 (UTC) :::[[వాడుకరి:YVSREDDY|YVSREDDY]] గారూ, మీకు నియమాలు తెలియక పోవడం ఏమిటి? మీరు తెలుగు వికీపీడియాలో 2011 అక్టోబరు 30 నుండి వ్యాసాలు రాయడం మొదలుపెట్టి 2314 వ్యాసాలను రాసారు. అన్ని వ్యాసాల సరాసరి పేజీ సైజు 1.32 కె.బి మాత్రమే. దీనిని బట్టి మీరు ఎన్ని వేల మొలక వ్యాసాలు సృష్టించారో తెలుస్తుంది. ఈ మొలక వ్యాసాల గూర్చి నియంత్రణ విధానం ఈ మొలక వ్యాసాలపైనే చర్చలో భాగంగా జరిగిందని మీకు తెలియదా? [[వికీపీడియా:రచ్చబండ/పాత చర్చ 18]] , [[వికీపీడియా:రచ్చబండ/పాత చర్చ 17]] లలో మీ వ్యాసాల గురించి విపరీతమైన చర్చ జరిగిందని మీకు తెలియదా? సీనియర్ వాడుకరులందరూ మీకు సలహాలు ఇవ్వలేదా? అన్నీ తెలిసి నియమాలు గురించి తెలియదంటున్నారు. ఏమనుకోవాలండీ. ఆ రచ్చబండ చర్చల మూలంగానే కదా ఈ మొలకల నియంత్రణ విధానం ప్రారంభమైంది. ఈ నియంత్రణ విధాన ఏర్పాటుకు మూలమైనది మీ వ్యాసాలపై చర్చ కాదా? మీకు వ్యాసాలు ఎలా రాయాలో తెలియదంటే నమ్మమంటారా? అనేక మంది నిర్వాహకులు నిర్వాహణ మూసలు ఉంచినపుడు మీరేమి స్పందించడం లేదు. తొలగింపు చర్చలలో పాల్గొనాలని తెలియదా? నిర్వాహకుల కంటే ఎక్కువ నియమాలు తెలిసినవారు మీరు. మీరు రాసిన వ్యాసాలను మొలక స్థాయి దాటించడమే కాకుండా అందులో మూలాలను చేర్చడం, వ్యాసంలోని వివిధ పదాలకు ఇతర వ్యాసాలకు లింకులు ఇవ్వడం. మీరు రాస్తున్న వ్యాసానికి ఇతర వ్యాసాలనుండి లింకు లుండాలని తెలియదా? పై రచ్చబండ లింకులలోని అంశాలను ఎవరైనా చదివితే వికీపీడియాలో మీకున్న పరిజ్ఞానం అర్థమవుతుంది. కనుక మీరు సృష్టించిన వ్యాసాల అభివృద్ధికి కృషి చేయగలరు. ఒక వ్యాసాన్ని మొలకలనియంత్రణ విధానాన్ని అడ్డు పెట్టుకొని విస్తరించడానికి సమాచారం ఉన్నా 2000 బైట్లకు చేర్చి వదిలేస్తున్నారు. వికీలో క్రియాశీలక సభ్యులు తక్కువగా ఉన్నందున మీ వ్యాసాలను ఎవరూ అభివృద్ధి చేయరు. మీరు రాసిన ఏకవాక్య మొలక వ్యాసాలు తొలగిస్తే మంచి వ్యాసాలుగా తీర్చిదిద్దడానికి ఎవరైనా ముందుకు వస్తారు. మీకు వ్యాసకర్తగా ఉండాలనే కోరిక ఎలా ఉంటుందో నూతన సభ్యులకు కూడా అలానే ఉంటుంది. కనుక మీరు అభివృద్ధి చేయనిచో ఏక వాక్యాల వ్యాసాలు తొలగించబడతాయి. మీరు తొలగించకూడదని భావిస్తే మీరు ఆ వ్యాసాల చర్చా పేజీలో చర్చించండి.[[User:K.Venkataramana|<span style="background:#cedff2;color:#11e">''' కె.వెంకటరమణ '''</span>]][[User talk:K.Venkataramana|<span style="background:#cedff2;color:#11e">(చర్చ)</span>]] 07:19, 15 మే 2020 (UTC) * [[చర్చ:డీవీడీ ప్లేయర్]] ను గమనించగలరు. [[వాడుకరి:YVSREDDY|YVSREDDY]] ([[వాడుకరి చర్చ:YVSREDDY|చర్చ]]) 05:02, 18 మే 2020 (UTC) :: వ్యాసాలను విస్తరిస్తున్నందుకు ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:YVSREDDY|YVSREDDY]] గారు. వ్యాసాలు తొలగింపు ప్రతిపాదన చేయబడింది కాబట్టి, ఆయా వ్యాసాల తొలగింపు ప్రతిపాదన పేజీలో వ్యాసాలను విస్తరణ చేసిన విషయం రాయండి. అప్పుడు నిర్వాహకులు వ్యాసాన్ని పరిశీలించి నిర్ణయం తీసుకుంటారు.<font color="RED" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 09:25, 18 మే 2020 (UTC) == పురాణపాత్రలకు తెలుగు మూలము == పురాణపాత్రల గురించి వ్యాసాలను తయారుచేస్తున్నందులకు ధన్యవాదాలు. ఈ లింకు [[పురాణనామచంద్రిక]] (మొదటి ముద్రణ 1879; ప్రస్తుత ముద్రణ: 1994) మీ వ్యాసాలకు తెలుగు మూలముగా ఉపయోగపడవచ్చును. https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.386291/mode/2up ఒకసారి చూడండి. --[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 08:04, 1 జూలై 2020 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|రాజశేఖర్]] సర్.--<font color="Red" face="Arial" size="2.5"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 08:20, 1 జూలై 2020 (UTC) == 1400/1400 == క్రికెట్లో ఆల్‌రౌండర్లకు -100 వికెట్లు/1000 పరుగులు, 200 వికెట్లు/2000 పరుగులు, 300 వికెట్లు/3000 పరుగులు.. ఇలా ఒక రికార్డు ఉంటదనుకుంటాను. మీరు వికీలో 100 రోజులు/100 వ్యాసాలు అనే రికార్డును 1400/1400 దాకా తీసుకొచ్చారు. వ్యాసాన్ని సృష్టించడంతో సరిపెట్టెయ్యకుండా, దాన్ని మీ బాధ్యతగా విస్తరించడం మీ పనిలో ఉన్న విశిష్టత. (పుంఖానుపుంఖంగా మొలకలను సృష్టించి, బాధ్యతా రహితంగా గాలికి వదిలేసేవారు మిమ్మల్ని ఆదర్శంగా తీసుకుంటే వికీకి ఒక బరువు తగ్గుతుంది.) మీ కృషి కొనసాగి మీరు మరింత ఎత్తుకు ఎదగాలని కోరుకుంటున్నాను. అభినందనలు అందుకోండి. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 07:57, 13 జూలై 2020 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారు. మీ అందరి ప్రోత్సాహం, సహకారంతోనే నేను ఇవన్నీ చేస్తున్నాను. తెవికీని తక్కువచేసి మాట్లాడే అవకాశం ఎవరికి ఇవ్వకూడదనేది నా ఉద్దేశ్యం.--<font color="Red" face="Arial" size="2.5"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 08:35, 14 జూలై 2020 (UTC) == ఇష్క్ పేజీ == ఇష్క్ పేజీని విస్తరించారు గానీ మూస తీసెయ్యలేదు. పరిశీలించండి. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 04:31, 17 ఆగస్టు 2020 (UTC) : ఆరోజు మరికొంత సమాచారం చేర్చి మూస తీసేద్దాం అనుకున్నా. వేరే వ్యాసాలు విస్తరణ చేస్తూ ఈ వ్యాసం మరిచిపోయాను. గుర్తుచేసినందుకు ధన్యవాదాలు [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారు.--<font color="red" face="Arial" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Pranayraj1985|రచనలు]]) </font>} 05:41, 17 ఆగస్టు 2020 (UTC) ::సరేనండి. [[ఛాయా దేవి]] కూడా పరిశీలించండి. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:31, 17 ఆగస్టు 2020 (UTC) ::: [[ఇష్క్]], [[ఛాయా దేవి]] వ్యాసాలు విస్తరించి, మొలక మూస తొలగించాను [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారు.--<font color="red" face="Arial" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Pranayraj1985|రచనలు]]) </font>} 14:23, 17 ఆగస్టు 2020 (UTC) ==అరట్లకట్ట గ్రామం== ఈ పేజీ తొలగించడం జరిగింది. ఒకే పేరుతో రెండు గ్రామాలు ఉన్నాయి.ఒకటి తూర్పు గోదావరి జిల్లా లో రెండవది పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలో గమనంచగలరు.ఇప్పుడు కొత్త పేజీ ఎలా తయారుచేసేది.....🙏[[వాడుకరి:RAMA KRISHNA KETHA|RAMA KRISHNA KETHA]] ([[వాడుకరి చర్చ:RAMA KRISHNA KETHA|చర్చ]]) 07:34, 1 సెప్టెంబరు 2020 (UTC) : [[వాడుకరి:RAMA KRISHNA KETHA|RAMA KRISHNA KETHA]] గారు, మీ అభ్యర్థన మేరకు వ్యాసాన్ని పునఃస్థాపించి, వ్యాస గుర్తింపు కొరకు పేరును '''[[అరట్లకట్ట (పాలకొల్లు మండలం)]]''' గా మార్చాను. మీరు మరింత సమాచారం చేర్చి, వ్యాసాన్ని విస్తరించండి, ధన్యవాదాలు.--<font color="red" face="Arial" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Pranayraj1985|రచనలు]]) </font>} 08:51, 1 సెప్టెంబరు 2020 (UTC) =='''''మొలకల విస్తరణ ఋతువు 2020 ప్రాజెక్టు''''' విజయవంతమైనందుకు అభినందిస్తూ...== [[File:Stub Barnstar 2019.png|thumb|center|<center>మొలకల విస్తరణ ఋతువు ప్రాజెక్టులో భాగంగా మీరు చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా ఈ పతకాన్ని స్వీకరించండి - స్వరలాసిక</center>]] :ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:స్వరలాసిక|స్వరలాసిక]] గారు.--[[User:Pranayraj1985|''' <span style="font-family:Comic Sans MS; color:red">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</span>''']] ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) 17:40, 3 సెప్టెంబరు 2020 (UTC) ==ఇరిసెట్== [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] గారూ,మీరు [[రైల్ నిలయం]] వ్యాసంలో ఇండియన్ రైల్వే ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సిగ్నల్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెలికమ్యూనికేషన్స్ (ఐరిసెట్), రైల్వే సిగ్నలింగ్ అండ్ టెలికమ్యూనికేషన్స్ లో శిక్షణ ఇచ్చే భారతీయ రైల్వే ప్రధాన కేంద్రీకృత శిక్షణా సంస్థ కూడా రైల్ నిలయంలో ఉంది అని వ్రాశారు. ఇదే విషయం వికీపీడియా మొదటి పేజీలో "మీకు తెలుసా?" అనే శీర్షిక క్రింద ప్రకటించారు. నిజానికి ఇరిసెట్ తార్నాక నుండి సికిందరాబాదు వెళ్ళే మార్గంలో ఎడమవైపు రైల్వే డిగ్రీ కళాశాల ప్రక్కన మెట్టుగూడ సమీపంలో ఉంది. ఇది రైల్ నిలయానికి కనీసం 2.5 కి.మీల దూరంలో ఉంటుంది. మీరు బహుశా ఇంగ్లీషు వికీపీడియా నుండి అనువదించినట్టున్నారు. నేను రైల్వేశాఖలో పనిచేస్తున్నాను కనుక ఈ విషయం నాకు స్పష్టంగా తెలుసు. దయచేసి రైల్ నిలయం వ్యాసంలో ఈ విషయం సరిదిద్దగలరు. అలాగే [[:en:Indian Railways Institute of Signal Engineering and Telecommunications|ఇరిసెట్]] వ్యాసాన్ని తెవికీలో సృష్టించగలరు. [[వాడుకరి:స్వరలాసిక|స్వరలాసిక]] ([[వాడుకరి చర్చ:స్వరలాసిక|చర్చ]]) 09:04, 21 సెప్టెంబరు 2020 (UTC) : ఇంగ్లీషు వికీపీడియా వ్యాసంలో ఉన్న సమాచారాన్ని తెవికీలో రాసే క్రమంలో ఇలా జరిగింది. వ్యాసాన్ని సరిచేశాను. సవరణ సూచన చేసినందుకు ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:స్వరలాసిక|స్వరలాసిక]] గారు. ఇరిసెట్ వ్యాసాన్ని కూడా సృష్టిస్తాను.--[[User:Pranayraj1985|''' <span style="font-family:Comic Sans MS; color:red">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</span>''']] ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) 13:09, 21 సెప్టెంబరు 2020 (UTC) == షోలే సినిమా లాగా == ప్రణయ్ గారూ, మీ వికీ ఛాలెంజి 1500/1500 చేరుకున్న సందర్భంగా మీకు నా అభినందనలు. ఇదేదో షోలే సినిమాలాగా ఐదేళ్ళు దాటటం ఖాయంగా కనిపిస్తోంది. మీ వికీపీడియా ప్రయాణం ఇలాగే దిగ్విజయంగా సాగుతూనే ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను. ఒక సూచన.. మీ చాలెంజి గురించీ, అందులో మీ ప్రస్థానం గురించీ మీ వాడుకరి పేజీకి అనుబంధంగా ఒక పేజీ పెట్టి వివరంగా రాస్తే, నాలాంటి వారికి ఉత్తేజకరంగా ఉంటుంది. పరిశీలించండి. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 04:42, 19 అక్టోబరు 2020 (UTC) :మరొక సంగతేంటంటే.., మీరు సాధిస్తున్న ఈ రికార్డులు ఒక తెలుగు వికీపీడియావి మత్రమే కాదు, ఇవి సకల భాషల వికీపీడియాలన్నిటిలోకీ రికార్డులే. కాబట్టి దీన్ని మెటావికీలో కూడా ప్రకటించాలి. పరిశీలించండి. __[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 04:48, 19 అక్టోబరు 2020 (UTC) :[[వాడుకరి:Pranayraj1985|ప్రణయ్ రాజ్]] గారూ, మీ వికీ ఛాలెంజి 1500/1500 చేరుకున్న సందర్భంగా మీకు నా అభినందనలు... అందుకోండి మరియు శుభాకాంక్షలు, మీ విజయం ఎంతో మందికి స్ఫూర్తి దాయకం భవిష్యత్ తరాలకు మీ రికార్డు చూసి ఎవరెస్టు అనుకోవాల్సిందే. ఈ రికార్డు సాధిస్తూ మరింత ముందుకు సాగిపోవాలని ఎవరికీ అందనంత పెద్ద రికార్డు కావాలని కోరుతున్నాం, భావితరాలు అందుకోవడం కూడా అనితర అసాధ్యం. ఈ విజయం సాధిస్తున్న వారు మా సహచరులు, మిత్రులు తెలుగువారు కావటం చాలా సంతోషం.[[వాడుకరి:ప్రభాకర్ గౌడ్ నోముల|'''<font color="#FF4500">ప్రభాకర్ గౌడ్ </font><font color="#008000">నోముల</font>''']][[వాడుకరి చర్చ:ప్రభాకర్ గౌడ్ నోముల|<font color="#1C39BB">(చర్చ)</font>]]• 06:22, 19 అక్టోబరు 2020 (UTC) :: ధన్యవాదాలు [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారూ, దీని గురించి తప్పకుండా ఒక పేజీ పెడతాను. అలాగే మెటావికీలో కూడా రాస్తాను. ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:ప్రభాకర్ గౌడ్ నోముల|ప్రభాకర్ గౌడ్ నోముల]] గారు.--[[User:Pranayraj1985|''' <span style="font-family:Georgia; color:MediumVioletRed">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</span>''']] ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) 13:30, 19 అక్టోబరు 2020 (UTC) == 'వికీపీడియాలో రాసేదెవరూ' అనే వ్యాసం తొలగింపు గూర్చి == నమస్తే ప్రణయ్ గారూ ఆ వ్యాసం నేను ఇండిక్ వికీ ప్రాజెక్ట్ లో భాగంగా కశ్యప్ గారి సూచన మేరకు రాస్తున్నాను. దయచేసి తొలగింపు రద్దు చేయండి. ముందు హాయ్ అని ఉన్నది ఒక చిన్న పొరపాటు, మన్నించ ప్రార్ధన. [[వాడుకరి:Nikhil.indicwiki|Nikhil.indicwiki]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nikhil.indicwiki|చర్చ]]) 11:00, 11 డిసెంబరు 2020 (UTC) :[[వాడుకరి:Nikhil.indicwiki|Nikhil.indicwiki]] గారూ, మీ అభ్యర్థన మేరకు ఆ పేజీని పునస్థాపన చేశాను. గమనించగలరు.--[[User:Pranayraj1985|''' <span style="font-family:Georgia; color:MediumVioletRed">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</span>''']] ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) 13:12, 11 డిసెంబరు 2020 (UTC) == వికీమీడియా ఫౌండేషన్ బోర్డ్ అఫ్ ట్రస్టీస్: కమ్యూనిటీ బోర్డు స్థానాల కోసం సంప్రదింపులు == వికీమీడియా ఫౌండేషన్ బోర్డ్ అఫ్ ట్రస్టీస్ వారు ఫిబ్రవరి 1 నుండి మర్చి 14 వరకు, [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Community Board seats|కమ్యూనిటీ ద్వారా ఎన్నుకోబడే బోర్డు స్థానాల కోసం సంప్రదింపులు జరుపుతున్నారు]]. దీనికి కారణం; గత పది సంవత్సరాలలో వికీమీడియా ఫౌండేషన్, ప్రాజెక్టులు ఐదు రెట్లు పెరగగా, బోర్డ్ పనితీరు, ఏర్పాట్లు, ఏమి మారలేదు. ఇప్పుడు ఉన్న విధానాల ప్రకారం, బోర్డుకు తగినంత సామర్థ్యం, ప్రాతినిధ్యం లేవు. మామూలుగా జరిగే ఎన్నికలు, బహిర్ముఖులుగా ఉంటూ ఇంగ్లీష్ వికీపీడియా వంటి పెద్ద ప్రాజెక్టులు లేదా అమెరికా వంటి పాశ్చాత్య దేశాలు నుండి వచ్చేవారికి తోడ్పడుతున్నాయి. మిగిలిన వారికీ ఎన్ని శక్తిసామర్ధ్యాలు ఉన్నా తగినంత ప్రచారం లేనందు వలన వారికి ఓటు వేసే వారు తక్కువ మంది. ఉదాహరణకి, వికీమీడియా ఫౌండేషన్ పదిహేను సంవత్సరాల చరిత్రలో, భారత ఉపఖండం నుండి కేవలం ఒక్కళ్ళు మాత్రమే బోర్డు లో సేవలు అందించారు. వారు కూడా నిర్దిష్ట నైపుణ్యం కోసం నేరుగా నియమించబడ్డవారే గాని, ఎన్నుకోబడలేదు. రానున్న నెలలో, మొత్తం ఆరు కమ్యూనిటీ బోర్డు స్థానాల కోసం ఎన్నికలు జరగాల్సి ఉంది. ఇప్పుడు జరుగుతున్న సంప్రదింపుల ద్వారా బోర్డు వారు కమ్యూనిటీల నుండి వారి పద్ధతుల మీద అభిప్రాయం సేకరిస్తున్నారు. ఈ నిమిత్తం తెలుగు కమ్యూనిటీలో తో మాట్లాడేందుకు ఒక ఆన్లైన్ సమావేశం ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇది ఫిబ్రవరి 6 (శనివారం), 6:00 pm నుండి 7:30 pm వరకు జరుగుతుంది; పాల్గొనడానికి గూగుల్ మీట్ లింకు ఇది https://meet.google.com/oki-espq-kog. ఈ కార్యక్రమములో పాల్గొనవలసిందిగా మిమల్ని ఆహ్వానితున్నాను. [[User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 11:24, 1 మార్చి 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Telugu_volunteers&oldid=21164917 --> == [[User:Kasyap|Kasyap]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (05:57, 30 మార్చి 2021) == నమస్కారం , ఇక్కడ ఈ ఎంపిక సంతోషం గా ఉన్నది --[[వాడుకరి:Kasyap|Kasyap]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kasyap|చర్చ]]) 05:57, 30 మార్చి 2021 (UTC) == [[User:Praveen9551|Praveen9551]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (14:34, 23 మే 2021) == శుభ సాయంత్రం ...మేము సమాచారం లొ మరిన్ని అంశాలు జోడించాలి అనుకుంటున్నాము ఎలా? --[[వాడుకరి:Praveen9551|Praveen9551]] ([[వాడుకరి చర్చ:Praveen9551|చర్చ]]) 14:34, 23 మే 2021 (UTC) : శుభ సాయంత్రం [[వాడుకరి:Praveen9551|Praveen9551]] గారు, మీరు ఏ సమాచారాన్ని చేర్చాలనుకుంటున్నారో ఆయా సంబంధిత వ్యాసాల్లో మీరు ఆ సమాచారాన్ని చేర్చవచ్చు.--[[User:Pranayraj1985|''' <span style="font-family:Georgia; color:MediumVioletRed">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</span>''']] ([[User talk:Pranayraj1985|చర్చ]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|రచనలు]]) 14:38, 23 మే 2021 (UTC) అన్నగారు నీను వికీపీడియకి కొత్త.ఏమైన తప్పిదాలు ఉంటే క్షమించండి.నాకు సలహాలు ఇవ్వండి. == వికీపీడియాలో మీ కృషి == ప్రణయ్ గారూ, వికీపీడియాలో మీరు చేస్తున్న కృషిని విమర్శిస్తూ రచ్చబండలో చంద్రకాంతరావు గారు రాసినదాన్ని నేను చూసాను. మీ కృషిని పరిశీలిస్తే ఆయన చేసిన విమర్శ తప్పని తేలుతుంది. మీరు సృష్టిస్తున్న పేజీలను ఏదో మొక్కుబడిగా కాకుండా, సరిపడినంత సమాచారంతో, తగు మూలాలతో, ఇతర హగులతో సృష్టిస్తూ ఉండడం నేను గమనించాను,. ఆ విషయమై నేను గతంలో మిమ్మల్ని అభినందించాను కూడా. మీరు చేస్తున్న పని మీకు రికార్డులను తేవడంతో పాటు, వికీపీడియాకు అభివృద్ధినీ తెస్తోంది. ఆ విషయంలో నాకు సందేహమేమీ లేదు. అయితే చంద్రకాంతరావు గారు ఇవేమీ చూసినట్టు లేరు. మీరు సృష్టించిన పేజీల్లో ఏమైనా దోషాలుంటే ఆయనే వాటిని సరిచెయ్యవచ్చు, లేదా వాటి గురించి ఆ వ్యాసాల చర్చ పేజీల్లో రాయవచ్చు, లేదా మీ చర్చ పేజీ లోనే నేరుగా రాయవచ్చు, లేదా రచ్చబండ లోనే ఒక కొత్త విభాగం పెట్టి రాయవచ్చు. దాని వలన ఆ దోషాలను మీరు సవరించుకోడానికి, భవిష్యత్తులో చెయ్యకుండా ఉండడానికీ దోహదపడుతుంది. వికీపీడియాకూ పనికొస్తుంది. కానీ ఆయన ఆ శ్రమ తీసుకోలేదు. చాలా జనరలైజ్ చేస్తూ విమర్శించేసారు. అది మీకు వికీకి - ఇద్దరికీ పనికిరాదు. కానీ అది మిమ్మల్ని నిరుత్సాహపరచే అవకాశముందేమోనని నేను ఇది రాస్తున్నాను. మీరు ఆర్నెల్ల కోసారి ప్రకటిస్తున్న మీ నిర్వాహకత్వ సమీక్షలను ఒక్కసారి అలవోకగా చూసి ఉన్నా.., మీరు చేస్తున్న నిర్వాహక పనులేంటో ఆయనకు తెలిసి ఉండేది. నిర్వాహకుడిగా మీరు చేసినదేంటీ అంటూ మాట్లాడేవారు కాదు. రికార్డుల స్వార్థం అంటూ మిమ్మల్ని చిన్నబుచ్చేవారు కాదు. దీన్ని బట్టే అర్థమౌతుంది.. అయన వాస్తవాలను పరిశీలించి మాట్లాడలేదని, మనసులో వేరే ఉద్దేశాలేవో పెట్టుకుని మాట్లాడారనీ. అంతేకాదు.. గతంలో, ఒకటో రెండో వాక్యాలతో సంవత్సరాల తరబడి మొలకలుగా పడి ఉన్న పేజీలను తగినంత చర్చ చేసి మరీ తొలగించే సందర్భాల్లో, అలాంటి అనేక మొలక పేజీలను సృష్టించిన వాడుకరులను ఆయన వెనకేసుకు వచ్చి మాట్లాడారు. కాబట్టి రావుగారి విమర్శలను పట్టించుకోకండి. కువిమర్శలను చూసి మనం నిరుత్సాహపడితే ఆ విమర్శకులు అనుకున్నది సాధించినట్లు అవుతుంది. అది వికీపీడియాకు మంచిది కాదు. మీ దీక్షను కొనసాగించండి. త్వరలో ఐదేళ్ళు పూర్తి కావస్తున్నట్లుంది గదా.. ఐదేళ్ళ వికీ ఉత్సవాన్ని దర్జాగా, సగర్వంగా జరుపుకోండి. మరిన్ని రికార్డులు సాధించండి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 03:54, 19 జూన్ 2021 (UTC) :ధన్యవాదాలు [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారు. వికీపీడియాలో నా కృషి ఏంటి అనేది నాకూ, తెవికీ సముదాయ సభ్యులకు, గ్గోబల్ వికీపీడియా సభ్యులకు, ఇంకా చాలామందికి తెలుసు. అయితే, గతంలో కూడా కొన్నిసార్లు నా మీద విమర్శలు వచ్చాయి. అప్పుడూ నేను నిరుత్సాహపడలేదు, ఇప్పుడూ నిరుత్సాహపడను, ఇకముందు కూడా నిరుత్సాహపడబోను. ఎవరు ఏమన్నా వికీలో నా కృషి ఇలాగే కొనసాగుతూనే వుంటుంది. ఇక నా రికార్డుల విషయానికి వస్తే, అంతర్జాతీయంగా తెలుగు వికీపీడియాకు సముచిత స్థానం కలిగించాలన్న ప్రయత్నంలో భాగంగా చేస్తున్న రికార్డులవి. ఈ విషయంలో నన్ను ప్రోత్సహిస్తున్న సముదాయ సభ్యులందరికీ ధన్యవాదాలు.--[[User:Pranayraj1985|''' <span style="font-family:Georgia; color:MediumVioletRed">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</span>''']] ([[User talk:Pranayraj1985|చర్చ]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|రచనలు]]) 06:49, 19 జూన్ 2021 (UTC) == [[వికీపీడియా:విషయ ప్రాముఖ్యత]] గురించి [[User:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (08:17, 14 ఆగస్టు 2021) == నమస్కారం సార్ నేను వ్రాసిన భోగాది దుర్గాప్రసాద్ గారి వ్యాసం ఎందుకు గూగుల్ వికీపీడియాలో లో కనపడటం లేదు ? --[[వాడుకరి:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] ([[వాడుకరి చర్చ:D.V.A.CHOWDARY|చర్చ]]) 08:17, 14 ఆగస్టు 2021 (UTC) :నమస్కారం [[User:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] గారు. తెవికీ అభివృద్ధిలో భాగస్వామ్యులవుతున్నందుకు ధన్యవాదాలు. [[భోగాది దుర్గాప్రసాద్]] వ్యాసం గూగుల్ సెర్చ్ లో కనపడడానికి కొంత సమయం పడుతుంది. ఆలోపు మీరు వ్యాస సమాచారానికి సంబంధించి మరిన్ని నమ్మదగిన మూలాలు చేర్చి, వ్యాస విషయ ప్రాముఖ్యతను నిర్ధారణ చేయగలరు. అలాగే మీ వాడుకరి పేజీలో మీ గురించి ప్రాథమిక సమాచారం రాసుకోండి, వికీ సభ్యులు మీ గురించి తెలుసుకోవడానికి వీలుంటుంది. వికీ రచనలో మీకు ఇంకా ఏవన్న సందేహాలు ఉంటే నన్ను అడగగలరు.--[[User:Pranayraj1985|''' <span style="font-family:Georgia; color:MediumVioletRed">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</span>''']] ([[User talk:Pranayraj1985|చర్చ]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|రచనలు]]) 08:53, 14 ఆగస్టు 2021 (UTC) == [[User:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (14:12, 14 ఆగస్టు 2021) == సార్ వికీపీడియాలో ఫోటో గూగుల్ లోది పెడుతుంటే ఎందుకు తిరస్కరించ బడుతుంది ? కొంచెం వివరంగా తెలపండి ? --[[వాడుకరి:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] ([[వాడుకరి చర్చ:D.V.A.CHOWDARY|చర్చ]]) 14:12, 14 ఆగస్టు 2021 (UTC) : వికీలో సొంతంగా తీసిన ఫోటోలనే పెట్టాలి. గూగుల్, మరియు ఇతర వెబ్సైట్ల నుండి దిగుమతి చేసిన ఫోటోలను పెట్టకూడదు.--[[User:Pranayraj1985|''' <span style="font-family:Georgia; color:MediumVioletRed">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</span>''']] ([[User talk:Pranayraj1985|చర్చ]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|రచనలు]]) 18:01, 14 ఆగస్టు 2021 (UTC) == [[User:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (14:14, 14 ఆగస్టు 2021) == సార్ వికీపీడియా పేజీ లో హెడ్డింగ్స్ ను ఎలా హైలైట్ చెయ్యాలి . --[[వాడుకరి:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] ([[వాడుకరి చర్చ:D.V.A.CHOWDARY|చర్చ]]) 14:14, 14 ఆగస్టు 2021 (UTC) : హెడ్డింగ్స్ అంటేనే హైలైట్ అన్నట్టు కనుక హెడ్డింగ్స్ ను ప్రత్యేకంగా హైలైట్ చేయాల్సిన అవసరం లేదు.--[[User:Pranayraj1985|''' <span style="font-family:Georgia; color:MediumVioletRed">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</span>''']] ([[User talk:Pranayraj1985|చర్చ]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|రచనలు]]) 18:02, 14 ఆగస్టు 2021 (UTC) == ఆహ్వానం : ఆజాదీ కా అమృత్‌ మహోత్సవం - మొదటి Edit-a-thon ( 1 సెప్టెంబర్ నుంచి 14 నవంబర్ 2021 వరకు) == నమస్కారం , తెలుగు వికీపీడియాలో భారత స్వాతంత్ర పోరాటం లో వెలుగు చూడని వీరుల గాథలు, మహిళా స్వాతంత్ర సమరయోధులు, స్వతంత్ర భారతంలో వెలుగు చూసిన ఉద్యమాలు, కీలక సంఘటనల గురించిన సమాచారం, సంబంధిత ఫొటోలు లాంటి విషయాలకు అనుగుణంగా 75 రోజులు ఆజాదీ కా అమృత్ మహోత్సవం అనే పేరుతో నిర్వహిస్తున్నాము, ఇందులో భాగంగా ఈ బుధవారం 1 సెప్టెంబర్ నుంచి 14 నవంబర్ 2021 వరకూ జరిగే మొదటి విడత ఎడిట్ థాన్ కార్యక్రమంలో లో వికీపీడియన్లు అందరూ పాల్గొని విజయవంతం చేయవలసిందిగా అభ్యర్థిస్తున్నాము. ఆజాదీ కా అమృత్‌ మహోత్సవ సంబరాలు ఘనంగా జరుపుకోడానికి సభ్యులందరు తప్పక చొరవ తీసుకుంటారని ఆశిస్తున్నాము. ఆసక్తి గల సభ్యులు, మరిన్ని వివరాలకు , పాల్గొనటానికి [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ఆజాదీ_కా_అమృత్‌_మహోత్సవం|ఆజాదీ కా అమృత్‌ మహోత్సవం ప్రాజెక్టు పేజీ ]] చూడగలరు : [[వాడుకరి:Kasyap|Kasyap]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kasyap|చర్చ]]) 03:26, 1 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) :అలాగేనండి.. -- <span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 06:10, 1 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) == ఐదేళ్ళు నాటౌట్ == ప్రణయ్ గారూ, ఐదేళ్ళుగా రోజుకొక్క వ్యాసం రాస్తూ దిగ్విజయంగా ముందుకు నడుస్తున్నారు. ఈ ఐదేళ్లలో మీరు రాస్తున్న వ్యాసాల నాణ్యత మెరుగుపడుతూండడమే కాదు, రోజుకొకటి అనే స్థాయిని దాటి రోజుకు రెండు, మూడు, నాలుగు.. ఇలా పెరిగింది కూడా. "వికీలో వ్యాసం రాయడమా.. హమ్మో" అనుకునే కొత్తవాళ్లకు మీ ప్రస్థానం చక్కటి స్ఫూర్తి నిస్తుంది. నాబోటి పాతవాళ్లకు కూడా "మాటలు కాదు, చేతలు ముఖ్యం, రాతలు ముఖ్యం" అని గుర్తు చేస్తూ ముందుకు నడిపిస్తుంది. మిమ్మల్ని మనసారా అభినందిస్తున్నాను. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:42, 7 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) :ధన్యవాదాలు [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారు. --<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 10:44, 7 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) ==అభినందనలు== [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/వికీపీడియా పేజస్ వాంటింగ్ ఫోటోస్ 2021|వికీపీడియా పేజస్ వాంటింగ్ ఫోటోస్ 2021]] ప్రాజెక్టులో మీ కృషి ప్రశంసనీయం. అభినందనలు. త్వరలో మీకు WPWP సావినీర్లు, సర్టిఫికెట్ పంపబడతాయి. దయచేసి వెంటనే ఈ క్రింది లంకెలో ఉన్న ఫారంలో మీ వివరాలు తెలియజేయండి. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd-TaLmENAW9Y3HbSDtLyBsneiZqiGFbStEjrr-lC9ASAZywA/viewform --[[వాడుకరి:స్వరలాసిక|స్వరలాసిక]] ([[వాడుకరి చర్చ:స్వరలాసిక|చర్చ]]) 09:57, 9 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:స్వరలాసిక|స్వరలాసిక]] గారు. ఫారంలో వివరాలు పంపించాను.--<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 18:43, 9 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) == [[వాడుకరి చర్చ:7Rakesh7]] గురించి [[User:7Rakesh7|7Rakesh7]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (10:54, 18 సెప్టెంబరు 2021) == Hello Namasthe, how to contact the author of this page https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A8%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E0%B0%BE%E0%B0%AF%E0%B0%A3_%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%A6%E0%B1%8D%E0%B0%AF%E0%B0%BE%E0%B0%B8%E0%B0%82%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%A5%E0%B0%B2%E0%B1%81 --[[వాడుకరి:7Rakesh7|7Rakesh7]] ([[వాడుకరి చర్చ:7Rakesh7|చర్చ]]) 10:54, 18 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) :నమస్కారం [[వాడుకరి:7Rakesh7|7Rakesh7]] గారు. పై వ్యాసపు చరిత్ర ట్యాబ్ లో వ్యాసాన్ని సృష్టించిన వాడుకరి పేరు ఉంటుంది. ఆ వాడుకరి చర్చ పేజీ ద్వారా మీరు సంప్రదించవచ్చు.--<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 07:54, 19 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) == [[User:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (04:36, 23 సెప్టెంబరు 2021) == పేజీ టైటిల్ లో మార్పులు చేయాలంటే ఎలాగో వివరించగలరు ? --[[వాడుకరి:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] ([[వాడుకరి చర్చ:D.V.A.CHOWDARY|చర్చ]]) 04:36, 23 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) : నమస్కారం [[వాడుకరి:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] గారు. వికీ రచనలో చురుగ్గా పాల్గొంటున్నందుకు ధన్యవాదాలు. వికీవ్యాసంలో '''చదువు, సవరించు, చరిత్ర''' అనే టాబ్స్ పక్కన '''మరిన్ని''' అనే టాబ్ ఉంటుంది. దానిమీద కర్సర్ పెట్టినపుడు మూడు ఆప్షన్స్ (తొలగించు, తరలింపు, సంరక్షించు) వస్తాయి. అందులో రెండవది తరలింపు పైన నొక్కినపుడు మరో పేజీలో తరలింపు వివరాలు ఓపన్ అవుతాయి. అందులో కొత్తపేరు అనే దానిలో ప్రస్తుతమున్న వ్యాసం పేరు ఉంటుంది. దాని స్థానంలో మీరు మార్చాలనుకుంటున్న టైటిల్ చేర్చి, కింది బాక్సులో తరలింపు కారణం రాయాలి. దాని కింద '''పాత పేజీని దారిమార్పుగా ఉంచు''' అనే ఆప్షన్ ఉంటుంది. దాన్ని '''టిక్''' మార్కుచేస్తే, మునుపు ఉన్న టైటిల్ తో కూడా పేజి ఓపెన్ అవుతుంది. అలా వద్దు అనుకుంటే బాక్సులో టిక్ మార్క్ చేయకూడదు. ఆ తరువాత కిందనున్న '''పేజీని తరలించు''' నొక్కితే పేజీ టైటిల్ మారిపోతుంది.--<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 07:24, 24 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) ధన్యవాదాలు సార్ [[వాడుకరి:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] ([[వాడుకరి చర్చ:D.V.A.CHOWDARY|చర్చ]]) 09:27, 24 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) == తెవికీ నిర్వహణపై ఆసక్తి == నమస్కారం [[User:Pranayraj1985]] గారూ, తెవికీలో కృషి చేయడం నాకు చాలా ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది. నేను వికీలో చేరిన గత తొమ్మిది నెలలుగా వికీ పట్ల చక్కటి అవగాహన ఏర్పరచుకున్నాను. వికీలో నా సేవలు మరింత విస్తృత స్థాయిలో చేపడుతూ ముందుకు సాగాలని నా ఆశయం .. ఈ క్రమంలో వికీ నిర్వహణ పట్ల నాకు ఆసక్తి కలిగింది, ఈ విషయంపై మీ అభిప్రాయాలు సూచనలు తెలియజేయవలసిందినంగా కోరుతున్నాను. <span style="background:Gainsboro">[[User:Nskjnv|<font color="#FF9933">'''Nsk'''</font><font color="white">'''jnv'''</font> ]][[User Talk:Nskjnv|<font color="#128807">_{☚╣✉╠☛}</font>]] </span> 19:00, 23 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) :[[User:Nskjnv|Nsk]] గారూ, తెవికీలో చురుగ్గా కృషి చేస్తున్నందుకు ధన్యవాదాలు. వికీ నిర్వహణ పట్ల మీకు ఆసక్తి కలిగి, నా అభిప్రాయాలు సూచనలు తెలియజేయవలసిందిగా కోరారు. చాలా సంతోషం. దానిని బట్టి నేను నా అభిప్రాయాలను తెలుపుతున్నాను. నిర్వాహకహోదాలో కొన్ని ప్రత్యేక పనులకు అనుమతులు ఉండొచ్చు. కానీ, ఆ హోదా లేకున్నా ముందుగా చేసే పనులు చాలానే ఉన్నాయి. ఒక వాడుకరిగా ఆయా వికీ నిర్వహణ పనులను నిర్వర్తిస్తూ, మరికొన్నాళ్ళపాటు తెవికీలో మీ అనుభవాన్ని, సముదాయ అనుబంధాన్ని మరింతగా పెంచుకొని ఆ తరువాత నిర్వాహక హోదాకి ప్రతిపాదన చేసుకుంటే బాగుంటుందని నా అభిప్రాయం.--<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 09:57, 25 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) :ఇక వికీలో నా అనుభవం, అవగాహన మరింత పెంపొందించుకునే వైపు సాగుతాను. మీ సూచనలకు ధన్యవాదాలు. <span style="background:Gainsboro">[[User:Nskjnv|<font color="#FF9933">'''Nsk'''</font><font color="white">'''jnv'''</font> ]][[User Talk:Nskjnv|<font color="#128807">_{☚╣✉╠☛}</font>]] </span> 18:13, 26 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) == [[User:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (09:30, 24 సెప్టెంబరు 2021) == నమస్తే సార్ వ్యాసం లో ఫోటో చేర్చాలంటే అనుమతి అడుగుతున్నారు ఫోటో ను చర్చలో వివరంగా తెలపగలరు --[[వాడుకరి:D.V.A.CHOWDARY|D.V.A.CHOWDARY]] ([[వాడుకరి చర్చ:D.V.A.CHOWDARY|చర్చ]]) 09:30, 24 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) :వికీలో సొంతంగా తీసిన ఫోటోలనే పెట్టాలి. గూగుల్, మరియు ఇతర వెబ్సైట్ల నుండి దిగుమతి చేసిన ఫోటోలను పెట్టకూడదు.--<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 09:38, 24 సెప్టెంబరు 2021 (UTC) == Movement Charter Drafting Committee - Community Elections to take place October 11 - 24 == నమస్కారం ప్రణయ్ గారూ , వికీమీడియా ఉద్యమంలో వికిపీమీడియన్ల పాత్రలు బాధ్యతలను ఉద్యమ చార్టర్ నిర్వచిస్తుంది. అందరి భాగస్వామ్యంతో వ్యూహాత్మక దిశలో కలిసి పనిచేయడానికి ఈ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ఉపయోగపడననుంది. ఉద్యమ చార్టర్ డ్రాఫ్టింగ్ కమిటీ ఈ చార్టర్ ముసాయిదాను రూపొందిస్తుంది. కంటెంట్ ఈక్విటీ ఇన్ డెసిషన్ మేకింగ్ "అనే మూవ్మెంట్ స్ట్రాటజీ సిఫార్సును అనుసరిస్తుంది. కమిటీ పని ముసాయిదా రాయడం వరకు విస్తరించింది. ఇందులో కమ్యూనిటీలు, నిపుణులు, సంస్థలతో పరిశోధన ఇంకా సంప్రదింపులు ఉంటాయి. ఈ ముసాయిదా చార్టర్‌గా మారడానికి ముందు ఉద్యమం-అంతటా ఆమోదం ద్వారా ఏకాభిప్రాయం పొందాలి. ఈ గ్రూపులో దాదాపు 15 మంది సభ్యులు ఉంటారు. ఇది ఉద్యమంలో వైవిధ్యాన్ని సూచిస్తుందని భావిస్తున్నారు. లింగం, భాష, భౌగోళికం అనుభవం లాంటి వివిధ వైవిద్యాలతో అభ్యర్థుల ఎంపిక జరగనుంది . ఈ సమూహ సభ్యులు ప్రాజెక్టులు, అనుబంధ సంస్థలు వికీమీడియా ఫౌండేషన్‌కి సంబందించిన కార్యకలాపాలలో పాల్గొనవలసి ఉంటుంది. సభ్యుడిగా మారడానికి ఆంగ్ల భాష వచ్చి ఉండవలసిన అవసరం లేదు. అవసరమైతే అనువాదం, వివరణ మద్దతు అందించబడుతుంది. ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొనే వారికి ప్రతి రెండు నెలలకు US $ 100 పారితోషికం అందిచంబడుతుంది. ఈ పోటీలో భారత్ నుండి 9 మంది వ్యక్తులు ఉండగా మన తెలుగు వికీ నుండి నేను ఒక్కడిని పాల్గొంటున్నాను అక్టోబరు 11 అనగా రేపటి నుండి దీని ఎన్నికలు జరగనున్నాయి. ఇది నా [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Drafting_Committee/Candidates#Nethi_Sai_Kiran_(Nskjnv) సభ్యత్వ పేజీ ] , పరిశీలించగలరు. వికీమీడియా ఉద్యమంపై మంచి అవగాహన ఉన్న, నాకు మరింత అనుభవం అవసరమని భావిస్తున్నాను. కానీ, ఇటువంటి కార్యాచరణాలలో నేను భాగం కావడం నా కెరీర్ కి చాలా ఉపయోగపడనుంది. ఈ పోటీలో నాకు మీ మద్దతు ఉంటుందని ఆశిస్తున్నాను. ఒకవేళ నేను ఈ సమూహంలో సభ్యుడను కాగలిగితే మీ అనుభవం నుండి నేర్చుకుంటూ ముందుకు సాగాలని కోరుకుంటున్నాను. ధన్యవాదాలు. <span style="background:Gainsboro">[[User:Nskjnv|<font color="#FF9933">'''Nsk'''</font><font color="white">'''jnv'''</font> ]][[User Talk:Nskjnv|<font color="#128807">_{☚╣✉╠☛}</font>]] </span> 06:25, 10 అక్టోబరు 2021 (UTC) == [[User:Venkat telugu all mix|Venkat telugu all mix]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (14:33, 30 అక్టోబరు 2021) == నమస్కారం గురువుగారు వికి ను ఎలా వినియోగించాలి వివరాలు తెలుపగలరు --[[వాడుకరి:Venkat telugu all mix|Venkat telugu all mix]] ([[వాడుకరి చర్చ:Venkat telugu all mix|చర్చ]]) 14:33, 30 అక్టోబరు 2021 (UTC) :నమస్కారం [[వాడుకరి:Venkat telugu all mix|Venkat telugu all mix]] గారు, వికీలో రచనలు చేయడానికి ముందుకు వచ్చినందుకు ముందుగా మీకు ధన్యవాదాలు. వికీపీడియా ఎవరైనా రాయదగిన స్వేచ్ఛా విజ్ఞాన సర్వస్వం. ఇందులో సమాచారాన్ని వాడుకోవటమే కాదు, ఉన్న సమాచారంలో అవసరమైన మార్పుచేర్పులు చెయ్యవచ్చు, కొత్త సమాచారాన్ని చేర్చవచ్చు.--<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 15:51, 30 అక్టోబరు 2021 (UTC) == [[User:వయస్వి|వయస్వి]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (15:29, 30 నవంబరు 2021) == ప్రణయ్ రాజ్ గారు నమస్తే, పలకరింపు ఆలస్యం చేసినందుకు క్షమించండి. కొన్ని రచనలు ( కనీసం అనువాదలైనా) చేసి నన్ను గురిచిన అవగాహన కలిపించాలనే ఆలోచన తో ఆలస్యం అయ్యింది. మీరు ఇప్పటివరకు నేను చేసిన అనువాదాలు చూసే వుంటారు. మీరు గమనించిన పొరపాట్లు, లేదా తప్పులు నా దృష్టికి తెచ్చి మెరుగుపరుచుకునే సూచనలు చేయండి. మిగతా తెలుగు వికీ మిత్రుల తోడ్పాటు కూడా ఆశిస్తూ... ధన్య వాదాలు. --[[వాడుకరి:వయస్వి|వయస్వి]] ([[వాడుకరి చర్చ:వయస్వి|చర్చ]]) 15:29, 30 నవంబరు 2021 (UTC) :నమస్కారం [[User:వయస్వి|వయస్వి]] గారు, వికీలో రచనలు చేయడానికి ముందుకు వచ్చినందుకు ముందుగా మీకు ధన్యవాదాలు. మీరు వికీలోకి వచ్చిరాగానే కొత్త వ్యాసాలు రాయాలని చూస్తున్నారు. అది మంచిదే కానీ, వికీలో ఇప్పటికే ఉన్న వ్యాసాలను గమనిస్తూ వాటిలో చిన్నచిన్న మార్పులు చేసి వికీ గురించి కొంత అవగాహన వచ్చిన తరువాత కొత్త వ్యాసాల రచన ప్రారంభిస్తే బాగుంటుంది. ఇక మీరు సృష్టించిన [https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ప్రత్యేక:Undelete&target=Kagura&timestamp=20211129052937 Kagura], [https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ప్రత్యేక:Undelete&target=Culture+of+Korea&timestamp=20211128212630 Culture of Korea] పేజీల విషయానికి వస్తే... ఆంగ్ల వ్యాసాలలోని కొంత భాగాన్ని తెలుగు వికీలో ఆంగ్ల పాఠ్యంగానే చేర్చి వదిలేసారు. అందువల్ల ఆ రెండు వ్యాసాలను తొలగించవలసి వచ్చింది. కాబట్టి, కొంతకాలం కొత్త వ్యాసాల వైపు వెళ్ళకుండా ఇతర వ్యాసాలలో తగిన మార్పులు చేయగలరు. [https://te.wikipedia.org/wiki/వాడుకరి:వయస్వి మీ వాడుకరి పేజీ]లో మీ గురించిన ప్రాథమిక వివరాలు రాసుకుంటే, మీ గురించి ఇతర వికీపీడియన్లు తెలుసుకోవడానికి అవకాశం ఉంటుంది.--<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 18:12, 30 నవంబరు 2021 (UTC) == బొమ్మలకు సరియైన సముచిత వినియోగం == @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు, మీరు చేర్చిన బొమ్మలలో కొన్నిటికి సరియైన సముచిత వినియోగం మూస వాడటం లేదు. [[:దస్త్రం:TS Cop Logo.png|ఉదాహరణగా]] ఈ చిత్రం లోగోకి కూడా, పోస్టర్ మూస వాడారు. సరియైన మూసతో సరిచెయ్యండి. ఇప్పటికే ఎక్కించిన వాటిని కూడా సరిచూడండి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 09:47, 5 డిసెంబరు 2021 (UTC) : [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారు, నును చేర్చిన బొమ్మలలో అవసరమైన వాటికి సరియైన సముచిత వినియోగం మూసలను చేర్చగలరు. ధన్యవాదాలు.--<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 10:37, 5 డిసెంబరు 2021 (UTC) ::@[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు, మీరు చేర్చిన బొమ్మల సముచిత వినియోగంలో దోషాలను మీరు సరిచేయడమే సముచితం. మీకు సందేహాలుంటే అడగండి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 04:31, 7 డిసెంబరు 2021 (UTC) :::[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారు, వికీలో ఏవరు రాసినదానినైనా ఎవరైన సరిచేయవచ్చు కదా. అలా మీరుకూడా సరిచేయండి. మూలాలు లేకుండా మీరు సృష్టించి వదిలేసిన [[ఆంధ్రప్రదేశ్ తెలుగు భాషా దినోత్సవం]] పేజీని, మీరే సరిచేయవచ్చని నేను వదిలేయకుండా దానికి తగిన మూలాలు కూడా చేర్చాను. అంతేకాని అర్జునగారు మీరు మూలాలు చేర్చండి అని మీకు చెప్పలేదు. అలా మీరుకూడా నాకు చెప్పడం కంటే చేయడం ఉత్తమం అని నా అభిప్రాయం.--<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 05:04, 7 డిసెంబరు 2021 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు, నా తెలుగు వికీకృషి తొలినాళ్లలో మూలాలు లేకుండా ప్రారంభించిన వ్యాసాన్ని మీరు మూలాలు చేర్చి అభివృద్ధి చేసినందులకు ధన్యవాదాలు. అయితే వ్యాసానికి, చిత్రానికి సంబంధించిన ఒక కీలక తేడాని మీరు మరచినట్లున్నారు. వ్యాసం ఒకరి పేరుతో గుర్తించబడదు. చిత్రం ఎక్కించిన వారి పేరుతో గుర్తించబడుతుంది. దీనికి ఉదాహరణగా తెలుగువికీపీడియా మొదటిపేజీలో ఈ వారపు వ్యాసం, ఈ వారపు బొమ్మ విభాగాలాను చూడవచ్చు. అంతేకాక ఇతరుల సముచిత వినియోగ చిత్రాలపై నాకు పెద్దగా ఆసక్తి లేకపోయినా, సవరణలు కొద్ది సంఖ్యలో వున్నట్లైతే నేను సవరించేవాడిని, మీరు బాగు చురుకైన వాడుకరి కావున ఇలాంటి సవరణలు పదులు లేక వందల సంఖ్యలో వుండే అవకాశముంది. ఇంకొక విషయమేమంటే మీ బొమ్మలకు చేర్చిన సముచితవినియోగాలలో దోషాలున్నా దానిని ఆదర్శంగా తీసుకొని ఇతరులు అటువంటిదోషాలు చేయటం కూడా గమనించాను. కావున మీరే మీ చిత్రాలన్నీ తనిఖీ చేసి సవరించి ఇతరులకు ఆదర్శంగా కొనసాగడం మంచిది. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 05:01, 9 డిసెంబరు 2021 (UTC) == వికీపీడియా పేరుబరిలో వాడిన మీరు ఎక్కించిన చిత్రాలు == @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు, స్వేచ్ఛానకలుహక్కులు లేని ఈ క్రింది చిత్రాలు వికీపీడియా పేరుబరిలో వాడకూడదు. కావున వాటిని తొలగించాలి. మీరు వాటికి ఆర్కైవ్ లింకులేమైనా వుంటే వాటిని చేర్చవచ్చు. # [[:File:Andrajyothi_14.12.2015.jpg]] [[Wikipedia:సమావేశం/తెలుగు_వికీపీడియా_దినోత్సవం_2015_-_తెవికీలోకి_చారిత్రిక_ఛాయాచిత్రాలు/నివేదిక]] # [[:File:Andrajyothi_21.12.2015.jpg]] [[Wikipedia:సమావేశం/హైదరాబాదు/డిసెంబర్_20,_2015_సమావేశం]] # [[:File:Eenadu_13.12.2015.jpg]] [[Wikipedia:సమావేశం/తెలుగు_వికీపీడియా_దినోత్సవం_2015_-_తెవికీలోకి_చారిత్రిక_ఛాయాచిత్రాలు/నివేదిక]] # [[:File:Eenadu_14.12.2015.jpg]] [[Wikipedia:సమావేశం/తెలుగు_వికీపీడియా_దినోత్సవం_2015_-_తెవికీలోకి_చారిత్రిక_ఛాయాచిత్రాలు/నివేదిక]] # [[:File:Namasthe_Telangana_14.12.2015.jpg]] [[Wikipedia:సమావేశం/తెలుగు_వికీపీడియా_దినోత్సవం_2015_-_తెవికీలోకి_చారిత్రిక_ఛాయాచిత్రాలు/నివేదిక]] # [[:File:Sakshi_21.12.2015.jpg]] [[Wikipedia:సమావేశం/హైదరాబాదు/డిసెంబర్_20,_2015_సమావేశం]] # [[:File:State_Archaeological_Museum.jpg]] [[Wikipedia:సమావేశం/తెలుగు_వికీపీడియా_దినోత్సవం_2015_-_తెవికీలోకి_చారిత్రిక_ఛాయాచిత్రాలు]] వారం రోజులలోపు ఈ విషయమై చర్యతీసుకొనవలసినది. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 07:21, 31 డిసెంబరు 2021 (UTC) :: [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారూ, పైవాటిని తొలగించడానికి నాకెలాంటి అభ్యంతరం లేదు. ఇవేకావు, నేను ఎక్కించిన స్వేచ్ఛానకలుహక్కులు లేని చిత్రాలన్ని ఎలాంటి హెచ్చరికలు లేకుండా తొలగించవచ్చు, ధన్యవాదాలు.--<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 07:34, 31 డిసెంబరు 2021 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు, మీ స్పందనకు ధన్యవాదాలు. వికీపీడియా విధానం ప్రకారం హెచ్చరిక చేయక తప్పదు. ఒక్కోసారి, నా హెచ్చరికలో తప్పులు వుంటే, మీరు కనిపెట్టటానికి ఉపయోగంగా వుంటుంది. మీరు హెచ్చరికలు రాకుండా వుంటాలంటే, మీరే మీ ఎక్కింపులన్నీ తనిఖీ చేసి సరిగా లేనివి తొలగించుకోవాలి, [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 05:39, 1 జనవరి 2022 (UTC) == మీ సంతకం రూపం == @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు, మీ సంతకం పైన, క్రింద రంగుల డిజైను పై క్రింది వరుసల పాఠ్యంపై పడి చదవటానికి కొన్ని సందర్భాలలో అసౌకర్యంగా వుంది. మీ సంతకం డిజైన్ అదే వరుసలో ఖతి స్థాయిలో వుండేటట్లు మార్చుకుంటే బాగుంటుంది. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 08:50, 3 జనవరి 2022 (UTC) :[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారూ, సంతకం డిజైన్ సైజు తగ్గించాను.--<span style='border-radius:10px;border-top:3px solid #FF9933; border-bottom:3px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="1">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 10:16, 11 జనవరి 2022 (UTC) == ఒక ఐపి అడ్రస్ పై నిరోధ కాలం == @[[User:Pranayraj1985]] గారు, ఒక ఐపి అడ్రస్ పై అనంతకాలం నిరోధించటం సరికాదు. మీరు చేసిన అటువంటి నిరోధాలను 90 days కు కుదించడం, లేక చాలాకాలమైనట్లైతే తొలగించడం చేశాను. గమనించండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 04:37, 9 జనవరి 2022 (UTC) :అలాగేనండీ [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారూ...--<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 07:59, 9 జనవరి 2022 (UTC) ==మీరు ఎక్కించిన సముచిత వినియోగ వివరాలు లేని ఫైళ్లు == @[[User:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు, మీరు బొమ్మలు ఎక్కించడం ద్వారా వికీపీడియా అభివృద్ధికి కృషి చేసినందులకు అభివందనాలు. [[వికీపీడియా:బొమ్మల నిర్వహణ/non-free-no-rationale-20220111#Pranayraj1985 |మీరు ఎక్కించిన స్వేచ్ఛానకలు హక్కులు లేని బొమ్మ(లు)]] వ్యాస పేరుబరిలో వాడారు కాని, వాటికి సముచిత వినియోగం వివరాలు చేర్చలేదు. కావున వికీసమగ్రతకొరకు వాటిని తొలగించే వీలుంది. వీటిని తొలగించకుండా కాపాడాలంటే వాటిని ఏ వ్యాసంలో వాడుతున్నారో, దానికి తగిన సముచిత వినియోగ వివరణ చేర్చాలి లేక సవరించాలి. దీనికొరకు బొమ్మ పేజీలో {{tl|Non-free use rationale 2}} లేక అటువంటి మూస వాడండి, అలాగే లైసెన్స్ కూడా అవసరమైతే సరిచేయండి. లైసెన్స్ ఉదాహరణలు [[:వర్గం:Wikipedia_image_copyright_templates]] లో చూడండి. ఏమైనా సందేహాలుంటే మీరు సంబంధిత ఫైల్ చర్చాపేజీలో లేక ఇదే పేజీలో వాడుకరి:Arjunaraoc పేర్కొంటు(లింకు ఇవ్వటం ద్వారా) అడగండి. మీరు సవరణలు చేస్తే ఆ వివరం [[వికీపీడియా:బొమ్మల నిర్వహణ/non-free-no-rationale-20220111#Pranayraj1985 | మీ బొమ్మ(లు)]] విభాగంలో ఆ బొమ్మ పేరు తరువాత చేర్చండి. ఒక వారంలోగా మీ నుండి స్పందన లేకపోతే బొమ్మలు తొలగించుతాను. ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:Arjunaraocbot|Arjunaraocbot]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraocbot|చర్చ]]) 01:11, 11 జనవరి 2022 (UTC) : [[వాడుకరి:Arjunaraocbot|Arjunaraocbot]] గారూ, తొలగించండి.--<span style='border-radius:15px;border-top:6px solid #FF9933; border-bottom:6px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="3">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 04:55, 11 జనవరి 2022 (UTC) == మణిపూసలు వ్యాసం తొలగింపు గురించి == [వాడుకరి: Ramesh Bethi]తెలుగు సాహిత్యం పేజిలోని మణిపూసల పేజిని మీరు తొలగించారు. మణిపూసలు అనేది కొత్త ప్రక్రియ.ఇది త్వరగా విస్తృతమై లిమ్కాబుక్‌ రికార్ద్స్ లోను, తెలుగు బుక్‌ రికార్ద్స్ లోను చోటు సంపాదించింది.ఈ ప్రక్రియను అభివృద్ది పరచాలి. దానికై కొంత సమయం అవసరం ఉంది.మరి మీరు తొలగించారు. : [[వాడుకరి:Ramesh bethi|రమేష్]] గారూ, మణిపూసలు పేజీలో మీరు రెండు లైన్ల పాఠ్యం మాత్రమే రాశారు. దానికి సంబంధించిన మరింత సమాచారం చేర్చలేదు, కనీసం నిర్మాణ మూసలు (మూస:నిర్మాణంలో ఉంది) కూడా పెట్టలేదు. అందుకే తొలగించవలసి వచ్చింది. రెండు లైన్ల వ్యాసం ఉండడం వికీ నియమం కాదు. అందునా అది ఒక ప్రాజెక్టులో భాగంగా రాసిన వ్యాసం. మీకు పూర్తి సమాచారం లభించిన తరువాత నాకు తెలియజేయగలరు. తొలగించబడిన వ్యాసాన్ని మళ్ళీ పునస్థాపిస్తాను.--<span style='border-radius:10px;border-top:3px solid #FF9933; border-bottom:3px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="1">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 18:09, 24 ఫిబ్రవరి 2022 (UTC) :[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు మణిపూసలకు సంబంధించిన సమాచారం లభించింది. కావున మణీపూసల పేజిని పునరుద్దరించగలరు. [[వాడుకరి:Ramesh bethi|~~ramesh bethi~~]] ([[వాడుకరి చర్చ:Ramesh bethi|చర్చ]]) 16:51, 5 మార్చి 2022 (UTC) ::: [[వాడుకరి:Ramesh bethi|రమేష్]] గారు, మీ అభ్యర్థన మేరకు [[మణిపూసలు]] వ్యాసాన్ని పునస్థాపించాను. మీకు లభించిన సమాచారంతో వ్యాసాన్ని పూర్తిచేయగలరు.--<span style='border-radius:10px;border-top:3px solid #FF9933; border-bottom:3px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="1">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 18:15, 5 మార్చి 2022 (UTC) == చర్చలలో చురుకైనవారు == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Noun discuss 3764702.svg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''చర్చలలో చురుకైనవారు''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | @[[User:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు, 2021 లో వ్యాస, వికీపీడియా పేరుబరుల చర్చాపేజీలలో చురుకుగా పాల్గొన్నందులకు అభివందనాలు. గుర్తింపుగా ఈ పతకాన్ని స్వీకరించండి. [[వికీపీడియా:2021 సమీక్ష/active talk pages of article, wikipedia namespaces-participants|మరిన్ని వివరాలు]] చూడండి. వికీపీడియా అభివృద్ధికి సామరస్యపూర్వక చర్చలు కీలకం. మీరు మరింత క్రియాశీలంగా చర్చలలో పాల్గొంటారని ఆశిస్తున్నాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 07:00, 23 మార్చి 2022 (UTC) |} : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] గారు.--<span style='border-radius:10px;border-top:3px solid #FF9933; border-bottom:3px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="1">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 07:48, 23 మార్చి 2022 (UTC) == [[User:భవానీశంకర్ శర్మ|భవానీశంకర్ శర్మ]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (10:31, 9 ఏప్రిల్ 2022) == నమస్తే ! సంతకం మార్పు వాడుకలో సందేహం ఉంది. ఒకసారి మార్చిన కూడా అది ప్రచురితం అవటంలేదు తెలుపగలరు --[[వాడుకరి:భవానీశంకర్ శర్మ|భవానీశంకర్ శర్మ]] ([[వాడుకరి చర్చ:భవానీశంకర్ శర్మ|చర్చ]]) 10:31, 9 ఏప్రిల్ 2022 (UTC) ::[[వాడుకరి:భవానీశంకర్ శర్మ|భవానీశంకర్ శర్మ]] గారూ, [https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:అభిరుచులు| అభిరుచులు] పేజీలో 'సంతకం' అనే విభాగంలో మీకు కావలసిన సంతకం రూపాన్ని మార్చుకోవచ్చు.--<span style='border-radius:10px;border-top:3px solid #FF9933; border-bottom:3px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="1">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 15:29, 9 ఏప్రిల్ 2022 (UTC) ==మీరు ఛెప్పినట్లు "ఒక యోధుడు","మిడిల్ క్లాస్ మెలోడీస్" సినిమా అభివృద్ధి చేసాను== నమస్తే Pranayraj1985 గారు ,మీరు చెప్పే సూచనలు తో ముందుకు సాగుతాను . మీరు ఛెప్పినట్లు గా ఈ "ఒక యోధుడు","మిడిల్ క్లాస్ మెలోడీస్" సినిమా అభివృద్ధి చేసాను . ఒక యోధుడు అభివృద్ధి సరిపోయింది అనుకుంటే "డిలీట్ " టాగ్ తీసేయండి .నేను ఒక యోధుడు సినిమా కొత్త లింక్స్ జత చేసాను . నేను రాసిన , సీత (2019 సినిమా) ‎ ,కాంచన 3 (2019సినిమా) ‎,‎ గీత గోవిందం (సినిమా) ‎ ,ఇంకా చాల సినిమా వ్యాసాలూ మీరు చెప్పిన విధము గా అభివృద్ధి చేస్తాను . .ఇంత మంచి గా , నన్ను ప్రోత్స హిస్తున్నందుకు ధన్యురాలను : [[వాడుకరి:అరుణ|అరుణ]] గారూ... ఒక యోధుడు సినిమాకి సంబంధించి వ్యాసం చర్చాపేజీలో రాశాను. చూడగలరు.--<span style='border-radius:10px;border-top:3px solid #FF9933; border-bottom:3px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="1">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 06:38, 1 మే 2022 (UTC) ==ధన్యవాదాలు..!== [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/తెవికీ పాఠ్య ప్రణాళిక/పాఠ్యాశాలు/మొదటిపేజీ పరిచయం]] చాలా బాగుంది. ధన్యవాదాలు..!--[[వాడుకరి:Muralikrishna m|Muralikrishna m]] ([[వాడుకరి చర్చ:Muralikrishna m|చర్చ]]) 20:14, 4 మే 2022 (UTC) :ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:Muralikrishna m|Muralikrishna m]] గారు. [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/తెవికీ పాఠ్య ప్రణాళిక/పాఠ్యాంశాలు/పాఠాలు|తెవికీ పాఠ్య ప్రణాళిక పాఠాలు]] పేజీలో ఉన్న మిగతా పాఠాలను కూడా పరిశీలించి మీ అభిప్రాయాలను తెలియజేయగలరు.-- <span style='border-radius:10px;border-top:3px solid #FF9933; border-bottom:3px solid #138808'>'''[[User:Pranayraj1985|<small><font colour="white" face="segoe script" size="1">ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి</font></small>]]'''</span>([[User_Talk:Pranayraj1985|చర్చ]]) 04:32, 5 మే 2022 (UTC) ధన్యవాదాలు--[[వాడుకరి:Muralikrishna m|Muralikrishna m]] ([[వాడుకరి చర్చ:Muralikrishna m|చర్చ]]) 07:58, 12 మే 2022 (UTC) == ఆహ్వానం: '''వికీపీడియా పేజస్ వాంటింగ్ ఫోటోస్ (WPWP) 2022''' == నమస్కారం '''వికీపీడియా పేజస్ వాంటింగ్ ఫోటోస్ (WPWP)''' అనేది ప్రతి యేటా నిర్వహించే ఉద్యమం. దీనిలో పాల్గొనే వాడుకరులు బొమ్మలు లేని వ్యాసాలలో బొమ్మలను చేరుస్తారు. వికీమీడియా నిర్వహించే అనేక ఫోటోగ్రఫీ పోటీలద్వారా, ఫోటో వాక్‌ల ద్వారా సేకరించిన ఫోటోలను వికీపీడియా వ్యాసాలలో ఉపయోగించడాన్ని ప్రోత్సహించడమే ఈ ఉద్యమం ఉద్దేశం. బొమ్మలు పాఠకుల దృష్టిని అక్షరాలకన్నా ఎక్కువగా ఆకర్షిస్తాయి. సచిత్ర వ్యాసాలు బొమ్మలు లేని వ్యాసాలతో పోలిస్తే ఆకర్షణీయంగా ఉండి పాఠకుల మనసును ఆకట్టుకుంటాయి. [[వికీ లవ్స్ మాన్యుమెంట్స్]], వికీ లవ్స్ ఆఫ్రికా, వికీ లవ్స్ ఎర్త్, వికీ లవ్స్ ఫోక్‌లోర్ వంటి అనేక అంతర్జాతీయ పోటీలద్వారా, ఇతర అనేక మార్గాల ద్వారా వికీమీడియా కామన్స్లో ఎన్నో వేల చిత్రాలను చేర్చారు. ఐతే వీటిలో కొన్ని మాత్రమే వికీపీడియా వ్యాసాలలో ఉపయోగించబడ్డాయి. ఈ ఖాళీని పూరించడమే ఈ ప్రాజెక్టు లక్ష్యం. ఈ ప్రాజెక్టుని ఘనంగా జరుపుకోవడానికి మన తెలుగు వికీపీడియా సభ్యులందరూ చొరవ తీసుకుంటారని ఆశిస్తున్నాము. ఆసక్తి గల సభ్యులు, మరిన్ని వివరాలకు , పాల్గొనటానికి ప్రాజెక్టు పేజీ [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/వికీపీడియా పేజస్ వాంటింగ్ ఫోటోస్ 2022|వికీపీడియా పేజస్ వాంటింగ్ ఫోటోస్ 2022]] ని చూడగలరు. మీ <span style="background:Gainsboro">[[User:Nskjnv|<font color="#FF9933">'''Nsk'''</font><font color="white">'''jnv'''</font> ]][[User Talk:Nskjnv|<font color="#128807">_{☚╣✉╠☛}</font>]] </span> 18:24, 28 జూన్ 2022 (UTC) == [[User:డాక్టర్ ఎల్మల రంజిత్ కుమార్|డాక్టర్ ఎల్మల రంజిత్ కుమార్]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (10:15, 14 సెప్టెంబరు 2022) == నేను రాసింది అలాగే ఉండాలి అంటే ఎం చేయాలి --[[వాడుకరి:డాక్టర్ ఎల్మల రంజిత్ కుమార్|డాక్టర్ ఎల్మల రంజిత్ కుమార్]] ([[వాడుకరి చర్చ:డాక్టర్ ఎల్మల రంజిత్ కుమార్|చర్చ]]) 10:15, 14 సెప్టెంబరు 2022 (UTC) :@[[వాడుకరి:డాక్టర్ ఎల్మల రంజిత్ కుమార్|డాక్టర్ ఎల్మల రంజిత్ కుమార్]] గారు, వికీరచనలో నిబంధనలు, సూచనల గురించి మీ [[వాడుకరి చర్చ:డాక్టర్ ఎల్మల రంజిత్ కుమార్#వికీ రచన నిబంధనలు, సూచనలు|చర్చాపేజీ]]లో రాశాను. గమనించగలరు.-- [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 15:37, 14 సెప్టెంబరు 2022 (UTC) == అభినందనలు == ప్రణయ్ గారూ, * ఆరేళ్ళుగా రోజూ కనీసం ఒక్క వ్యాసం చొప్పున ప్రతిరోజూ రాస్తూ వస్తున్న మీకు అభినందనలు, ధన్యవాదాలు. * ఈ విషయం గురించి బతుకమ్మ సంబరాల్లో ప్రస్తావనకు రావడం కూడా అభినందనీయం. * మీరు రాసిన వ్యాసాల్లో 1475 వ్యాసాలు అనువాద పరికరం ద్వారా సృష్టించినవి కావడం మరీ సంతోషదాయకం. ఆ పరికరాన్ని అత్యంత ప్రయోజనకరంగా, అత్యధికంగా, అత్యంత ప్రభావశీలంగా వాడుతున్నందుకు మీకు అభినందనలు. మీ వికీ నేతృత్వం ఇలాగే కొనసాగాలని కోరుకుంటున్నాను. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 08:43, 3 అక్టోబరు 2022 (UTC) : [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారూ, అనువాద పరికరాన్ని నాకు పరిచయం చేసి, దాని ద్వారా మరింత సులభంగా కొత్త వ్యాసాలను రాసేలా మీరు నాకు తోడ్పాటును అందించారు. అందేకాకుండా రోజుకు ఒకటికంటే ఎక్కువ వ్యాసాలను కూడా రాయడానికి ప్రయత్నించమని మీరిచ్చిన సూచనతో కుదిరినప్పుడు ఒకటికంటే ఎక్కువ వ్యాసాలను కూడా రాస్తున్నాను. మీ ప్రోత్సాహానికి ధన్యవాదాలు సార్.--[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 09:00, 3 అక్టోబరు 2022 (UTC) == వికీ వ్యాసాల రచన == లోకల్ రాజకీయ నాయకుల గురించి రాయవచ్చ..... నా పేజీ ఎంత మంది గురించి రాయవచ్చు... [[వాడుకరి:Prasadchetpally|Prasadchetpally]] ([[వాడుకరి చర్చ:Prasadchetpally|చర్చ]]) 17:38, 16 అక్టోబరు 2022 (UTC) :[[వాడుకరి:Prasadchetpally|Prasadchetpally]] గారూ, తెలుగు వికీలో ప్రస్తుతం రాష్ట్రస్థాయిలో పేరొందిన రాజకీయ నాయకుల గురించి మాత్రమే వ్యాసాలు రాయబడుతున్నాయి.--[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 17:50, 16 అక్టోబరు 2022 (UTC) == ఎర్రలింకుల సంస్కరణ == ప్రణయ్ గారూ, ఎర్రలింకుల సంస్కరణ ప్రాజెక్టులో చురుగ్గా పాల్గొంటున్నందుకు ధన్యవాదాలు. ఇప్పటికి మీరు 30 పైచిలుకు వ్యాసాల/దారిమార్పుల సృష్టి చేసి దాదాపు 1500 ఎర్రలింకులను తొలగించారు. ఈ ప్రాజెక్టు గడువు ఈ నెలాఖరుతో ముగుస్తుంది. ఈలోగా మనం వీలైనన్ని ఎర్రలింకులను తొలగిద్దాం. అందులో భాగంగా మీరు రోజూ సృష్టించే పేజీలకు గాను [[ప్రత్యేక:అవసరమైనపేజీలు|ఎర్రలింకులు అధికంగా ఉన్న ప్రధానబరి వ్యాసాలను]] మరిన్ని ఎంచుకుంటే ఉభయతారకంగా ఉంటుంది. ఆ జాబితాలో ఇంగ్లీషు పేర్లున్న వ్యాసాలను తెలుగు పేరుతోనే అనువదించి, ఆ తరువాత ఇంగ్లీషు పేర్లను ఈ కొత్త పేజీలకు దారిమార్పు చేస్తే సరిపోతుంది. పరిశీలించండి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 11:02, 1 నవంబరు 2022 (UTC) :అలాగేనండీ @[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారు.--[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 17:36, 1 నవంబరు 2022 (UTC) == WPWPTE బహుమతుల ప్రధానోత్సవ కార్యక్రమం == [[వాడుకరి :Pranayraj1985]] గారికి నమస్కారం! ఇటీవల అక్టోబరు 31 తో తెలుగు వికీలో చిత్రాలు చేర్చే పోటీ ముగిసినది, పోటీ ఫలితాలు త్వరలో ప్రకటిస్తాము. అయితే దీనికి సంబంధించి బహుమతుల ప్రధానోత్సవ సభ ఒకటి '''నవంబరు 12(రెండవ శనివారం)''' రోజున జరప దలిచాము, ఆ రోజున '''రవీంద్ర భారతి'''లో సభ జరపటానికి కావాల్సిన అనుమతులు వగైర గురించి మిమ్మల్ని సంప్రదిస్తున్నాను. దీనికి సంబందించిన వివరాలు తెలపగలరు. ధన్యవాదాలు <span style="background:Gainsboro">[[వాడుకరి:Nskjnv|<font color="green">'''Nsk'''</font><font color="blue">'''Jnv'''</font>]] </span> 08:50, 3 నవంబరు 2022 (UTC) : మంచి ఆలోచన [[వాడుకరి:Nskjnv|సాయికిరణ్]] గారు, తప్పకుండా చేద్దాం. అయితే, బహుమతుల ప్రధానోత్సవ కార్యక్రమ వివరాలు (సమయం, ప్రణాళిక) ముందుగా నిర్ణయించుకుంటే దాన్నిబట్టి డా. మామిడి హరికృష్ణ గారి దగ్గర అనుమతి తీసుకోవచ్చు. బహుమతుల ప్రధానోత్సవ కార్యక్రమంకోసం ఒక ఉపపేజీ సృష్టిస్తే, అందులో చర్చించుకొని ముందుకుపోదాం.--[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 09:03, 3 నవంబరు 2022 (UTC) == Article Removed: Tushar Rayate == [[User :Pranayraj1985]] Hello and greeting for the day. As i am new on wikipedia and after the breif study itself i have created article about this person who was very well know for the work from his feild. would like to know that why the article was exactly removed from wikipedia so i could improve my learning accordinly. Please consider that before writing the article about this person i had done brief research and included only reliable sources and crossedchecked then if they was not the paid articles and all the articles reference added were non-paid articles. Looking forward for positive reply and hear from you. Your inputs will really help me to grow on this platform [[వాడుకరి:Tanisha R|Tanisha R]] ([[వాడుకరి చర్చ:Tanisha R|చర్చ]]) 05:31, 5 నవంబరు 2022 (UTC) :Hello [[వాడుకరి:Tanisha R|Tanisha R]].., In Telugu Wikipedia, articles should write in Telugu Text. But your article in English Text and the given reliable sources also his social media pages. wikipedia requires citations from authentic websites. You are new in Wikipedian, please make some changes for a few months in existing wikipedia articles .--[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 05:42, 5 నవంబరు 2022 (UTC) ::Thank you so much for your valuable input [[User :Pranayraj1985]], ::will it work if i write the article in telgu language ? and also about adding the reliable sources i have added the article reference from some of famous news articles such as DNA, Hindustan Times & so on. ::Please let me know if writing the same article in telgu laguage will work or not, would help me to improve a lot. ::Regards, ::Tanisha R [[వాడుకరి:Tanisha R|Tanisha R]] ([[వాడుకరి చర్చ:Tanisha R|చర్చ]]) 06:01, 5 నవంబరు 2022 (UTC) :::@[[వాడుకరి:Tanisha R|Tanisha R]], please follow [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Policies_and_guidelines Wikipedia:Policies and guidelines] and notability of the person. thankyou. [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 06:09, 5 నవంబరు 2022 (UTC) == WPWPTE ముగింపు వేడుక == నమస్కారం ! [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/వికీపీడియా పేజస్ వాంటింగ్ ఫోటోస్ 2022|వికీపీడియా పేజస్ వాంటింగ్ ఫోటోస్ 2022]] ప్రాజెక్టులో మీ కృషికి ధన్యవాదాలు. నవంబరు 12 (రెండవ శనివారం) నాడు హైద్రాబాద్ రవీంద్ర భారతిలో WPWPTE ముగింపు వేడుక నిర్వహిస్తున్నాము. ఆరోజు పోటీలో గెలుపొందిన వారిని సత్కరించుకుందాం, అలాగే ఇటీవల మన సముదాయం కోల్పోయిన వికీపీడియను ఎల్లంకి భాస్కర్ నాయుడు గారిని స్మరించుకుందాం. కావున మీరు తప్పక హాజరవ్వగలరని నా మనవి. వేడుకకి హాజరయ్యే వారు [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/వికీపీడియా పేజస్ వాంటింగ్ ఫోటోస్ 2022/వేడుక| వేడుక]] పేజీలో పాల్గొనేవారు అనే శీర్షిక కింద మీ సంతకం చేయగలరు. పోటీలో పాల్గొన్న వారందరికీ సావనీర్లు అందించాలని తలుస్తున్నాము, వీటికోసం ఈ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCDfrUhfsynvNUeKCPR2V49fUr1rOwbghR5-t4ML1RWnn69A/viewform?usp=sf_link] ఫారంలో మీ వివరాలు చేర్చగలరు. ధన్యవాదాలు. <span style="background:Gainsboro">[[వాడుకరి:Nskjnv|<font color="green">'''Nsk'''</font><font color="blue">'''Jnv'''</font>]] </span> 05:43, 5 నవంబరు 2022 (UTC) : ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Nskjnv|సాయికిరణ్]] గారు.--[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 06:01, 5 నవంబరు 2022 (UTC) == [[User:Jakku Kranthi Kumar|Jakku Kranthi Kumar]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (08:34, 15 నవంబరు 2022) == Hello! Sir! How to add photos to the wikipedia page --[[వాడుకరి:Jakku Kranthi Kumar|Jakku Kranthi Kumar]] ([[వాడుకరి చర్చ:Jakku Kranthi Kumar|చర్చ]]) 08:34, 15 నవంబరు 2022 (UTC) :తెలుగు వికీపీడియాకు స్వాగతం @[[వాడుకరి:Jakku Kranthi Kumar|Jakku Kranthi Kumar]] గారు, వికీపీడియా పేజీలో ఫోటోలను చేర్చడానికి [[వికీపీడియా:బొమ్మలు అప్ లోడు చెయ్యడం|వికీపీడియాలో బొమ్మలు అప్ లోడు చెయ్యడం]] పేజీని చూడగలరు. ఇంకా సందేహాలుంటే అడగండి.-- [[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pranayraj1985|చర్చ]]) 09:12, 15 నవంబరు 2022 (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 11:25, 16 నవంబరు 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:m:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 15:21, 18 నవంబరు 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 16:21, 2 డిసెంబరు 2022 (UTC) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == ఐఐఐటీ వారి ప్రాజెక్టు గురించిన టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా వ్యాసంలో మీ ప్రసక్తి == ప్రణయ్ గారూ, ఈరోజు టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాలో ఐఐఐటీ హైదరాబాద్ వారి ప్రాజెక్టు ద్వారా పదిలక్షల రిఫరెన్స్ వ్యాసాలు రూపొందించారని, వాటి ద్వారా కేవలం 80 వేల దరిదాపుల్లో ఉన్న తెవికీ వ్యాసాలు అనేక రెట్లు పెంచే అవకాశం ఉందని ఒక వార్తాకథనం వేశారు. అందులో మీ కొటేషన్ ఒకటి వాడారు. ఆఫ్కోర్స్ మీరు చెప్పినది తెలుగు వికీపీడియాలో మరింతమంది వాలంటీర్లు ఎలా రావాలన్న సంగతే అనుకోండి. అయితే, ఈమధ్యనే అసలు ఎన్ని వ్యాసాలో ఇదమిత్థంగా చెప్పలేమని వీళ్ళు తెవికీలో జవాబు ఇచ్చారు. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాకు మళ్లీ 10 లక్షల రిఫరెన్స్ వ్యాసాలు అని చెప్తున్నారు. ఇలాంటి వార్తలో మీ గురించి వచ్చిందన్న సంగతి మీకు తెలుసా? [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 06:38, 4 డిసెంబరు 2022 (UTC) :@[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] గారూ, ఈ రోజు పత్రికలో వచ్చిన వార్తను చూసి ముందు నేను కూడా ఆశ్చర్యపోయాను. శుక్రవారం (డిసెంబరు 2) నాడు శ్రీబాల గారు నాకు కాల్ చేసి 'టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా నుండి కాల్ చేస్తున్నాను, కశ్యప్ గారు మీ నెంబరు ఇచ్చారు, టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాలో తెలుగు వికీ గురించి వ్యాసం రాస్తున్నాను, మీరు తెవిలో చేసిన కృషి గురించి కూడా రాద్దామని కాల్ చేశాను' అని చెప్పారు. నా వికీ ఛాలెంజ్ గురించి, వికీలో నేను రాస్తున్న అంశాల గురించి అడిగారు, చెప్పాను. వికీలో ఎక్కువమంది కంట్రిబ్యూట్ చేయలేకపోవడానికి గల కారణాల గురించి అడిగినపుడు, వికీలో రాయోచ్చన్న విషయం తెలియకపోవడం గానీ, తెలుగులో టైపు చేయడం రాకపోవడం గానీ, వాలంటరీగా చేసే ఉద్దేశ్యం లేకపోవడంగానీ అని చెప్పాను. దాంతోపాటు, ప్రస్తుతం మొబైల్స్ లో తెలుగు టైపింగ్ ఈజీ అయింది కాబట్టి తెలుగులో సమాచారాన్ని వెతికేవాళ్ళ సంఖ్య కూడా పెరిగిందని చెప్పాను. అయితే, ఐఐఐటీ వారి ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన వ్యాసం రాయబోతున్నట్టుగా శ్రీబాల గారు ముందుగా నాకు చెప్పలేదు, వ్యాసం ప్రచురించడానికి ముందు కూడా నాకు ఎటువంటి సమాచారం ఇవ్వలేదు. ఒకవేళ వారు ముందుగానే నాకు ఈ వ్యాసం ఉద్దేశ్యం గానీ, వ్యాసం రాసిన తరువాత ఫీడ్ బ్యాక్ కోసం నాకు పంపించినా గానీ దీనిని నేను అంగీకరించేవాడిని కాదు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 08:38, 4 డిసెంబరు 2022 (UTC) ::దురదృష్టకరం @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారూ. ఇట్లాంటిదే ఏదో జరిగి ఉంటుందని ఊహించే ఈ వార్త గురించి మీకు తెలుసో లేదోనని అడిగాను. [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|పవన్ సంతోష్]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 16:30, 5 డిసెంబరు 2022 (UTC) :::ఆలింకును అర్కేవ్ లో సేవ్ చేసి ఇక్కడ చూపితే బాగుంటుందని నా అభిప్రాయం. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 17:34, 5 డిసెంబరు 2022 (UTC) ::::నేను కూడా ఆ వ్యాసం లింకు గురించి టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా వెబ్సైటులో వెతికితే దొరకలేదు @[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 18:15, 6 డిసెంబరు 2022 (UTC) :::ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 18:11, 6 డిసెంబరు 2022 (UTC) == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 08:11, 18 డిసెంబరు 2022 (UTC) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 --> == [[వాడుకరి చర్చ:Meesrk]] గురించి [[User:Meesrk|Meesrk]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (10:58, 19 డిసెంబరు 2022) == హలో టీఆర్ఎస్ పేరు, జెండా మార్చాలి. ఎలా మార్చాలి? --[[వాడుకరి:Meesrk|Meesrk]] ([[వాడుకరి చర్చ:Meesrk|చర్చ]]) 10:58, 19 డిసెంబరు 2022 (UTC) :@[[వాడుకరి:Meesrk|Meesrk]] గారూ, టీఆర్ఎస్ పేరు, జెండాను ఎక్కడ, ఎందుకు మార్చాలి అనుకుంటున్నారో వివరంగా తెలుపగలరు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 11:39, 19 డిసెంబరు 2022 (UTC) == [[User:Sivakasaav|Sivakasaav]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (09:37, 22 జనవరి 2023) == the best diagrams which site search --[[వాడుకరి:Sivakasaav|Sivakasaav]] ([[వాడుకరి చర్చ:Sivakasaav|చర్చ]]) 09:37, 22 జనవరి 2023 (UTC) :నమస్కారం @[[వాడుకరి:Sivakasaav|Sivakasaav]] గారు, మీకు ఎటువంటి బొమ్మలు అవసరమో తెలుపగలరు. ధన్యవాదాలు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:18, 24 జనవరి 2023 (UTC) == [[User:వెంకట రామకృష్ణ|వెంకట రామకృష్ణ]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (05:48, 24 జనవరి 2023) == నమస్కారం గురూజు --[[వాడుకరి:వెంకట రామకృష్ణ|వెంకట రామకృష్ణ]] ([[వాడుకరి చర్చ:వెంకట రామకృష్ణ|చర్చ]]) 05:48, 24 జనవరి 2023 (UTC) :నమస్కారం @[[వాడుకరి:వెంకట రామకృష్ణ|వెంకట రామకృష్ణ]] గారు, తెలుగు వికీపీడియాలోకి స్వాగతం. తెవికీ రచనలో మీకు ఎటువంటి సహకారం కావాలన్నా నన్ను అడుగవచ్చు. ధన్యవాదాలు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:17, 24 జనవరి 2023 (UTC) == [[User:Gayamma|Gayamma]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (05:56, 10 ఫిబ్రవరి 2023) == నమస్కారం అంది. --[[వాడుకరి:Gayamma|Gayamma]] ([[వాడుకరి చర్చ:Gayamma|చర్చ]]) 05:56, 10 ఫిబ్రవరి 2023 (UTC) ::నమస్కారం @[[వాడుకరి:Gayamma|Gayamma]] గారు, తెలుగు వికీపీడియాలోకి స్వాగతం. తెవికీ రచనలో మీకు ఎటువంటి సహకారం కావాలన్నా నన్ను అడుగవచ్చు. ధన్యవాదాలు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 06:25, 10 ఫిబ్రవరి 2023 (UTC) == [[User:Dinnu Gundu|Dinnu Gundu]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (06:30, 19 ఫిబ్రవరి 2023) == Virat kohli --[[వాడుకరి:Dinnu Gundu|Dinnu Gundu]] ([[వాడుకరి చర్చ:Dinnu Gundu|చర్చ]]) 06:30, 19 ఫిబ్రవరి 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:Dinnu Gundu|Dinnu Gundu]] గారు, తెలుగు వికీపీడియాలోకి స్వాగతం. తెవికీ రచనలో మీకు ఎటువంటి సహకారం కావాలన్నా నన్ను అడుగవచ్చు. ధన్యవాదాలు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 16:02, 19 ఫిబ్రవరి 2023 (UTC) == శోభన్ బాబు == మీరు అంత అసహ్యంగా రాసిన వ్యాసాని ఎందుకు ఎంచుకొని నా మార్పులని త్రిప్పినారో అర్థం కాలేదు. వివరిస్తారా? [[వాడుకరి:Hnaluru|Hnaluru]] ([[వాడుకరి చర్చ:Hnaluru|చర్చ]]) 12:05, 20 ఫిబ్రవరి 2023 (UTC) :మన్నించాలి @[[వాడుకరి:Hnaluru|Hnaluru]] గారు, [[శోభన్ బాబు]] వ్యాసంలో మీరు సవరించిన విషయం తెలియక అన్నీ మార్పులను రద్దుచేశాను. అయితే వెంటనే మళ్ళీ వ్యాసాన్ని పరిశీలించి మీరు చేసిన మార్పులను మళ్ళీ యధావిధిగా తిప్పడం జరిగింది. ధన్యవాదాలు-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 12:10, 20 ఫిబ్రవరి 2023 (UTC) == [[User:Gayakwadtulsidas|Gayakwadtulsidas]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (00:10, 1 మార్చి 2023) == Mang charitra in telugu lo Vyasam rasanu... Kanabadutaledu sir garu --[[వాడుకరి:Gayakwadtulsidas|Gayakwadtulsidas]] ([[వాడుకరి చర్చ:Gayakwadtulsidas|చర్చ]]) 00:10, 1 మార్చి 2023 (UTC) == [[User:Gayakwadtulsidas|Gayakwadtulsidas]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (00:14, 1 మార్చి 2023) == Mang charitra (telugu) Wikipedia create cheyali... Kindly may be helped in this regard... I have already written n Available with me... Want to publish it in🙏🤝🙏 --[[వాడుకరి:Gayakwadtulsidas|Gayakwadtulsidas]] ([[వాడుకరి చర్చ:Gayakwadtulsidas|చర్చ]]) 00:14, 1 మార్చి 2023 (UTC) == గొడ్డు వెలగల ఉదయ్ కిరణ్. == ప్రణయ్ రాజుగారు నేను చాలా వ్యాసాలు సృష్టించాను. కానీ వాటిని మీరు తొలగించలేదు. నేను వికీపీడియాలో నా గురించి రాసుకున్నాను. దాని మాత్రం తొలగించారు. గొడ్డు వెలగల ఉదయ్ కిరణ్ వ్యాసం తొలగించదలచుకుంటే నేను సృష్టించిన వ్యాసాలన్నీ తొలగించండి. [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/2409:4070:6E08:9546:0:0:4FCA:400C|2409:4070:6E08:9546:0:0:4FCA:400C]] 12:18, 4 మే 2023 (UTC) :ఉదయ్ కిరణ్ గారూ, మీ గురించి మీరు రాసుకోవడానికి వాడుకరి పేజీలు ఉంటాయి. అంటే అవి వికీ వ్యాసాలు కాదు. సభ్యుల పేజీలన్న మాట. ఒక వ్యక్తి గురించి వికీపీడియాలో వ్యాసం ఉండాలంటే అతను ఏదో రంగంలో చెప్పుకోదగ్గ గుర్తింపు ఉండాలి. అలా ఉంది అనే ప్రముఖ పత్రికలో, పుస్తకాలో, పరిశోధన పత్రాలో ధృవీకరించాలి. మీ పేరు మీద వ్యాసం ఉండటం వికీ విధానాలకు విరుద్ధం. అందుకనే ఈ వ్యాసం పదే పదే తొలగింపులకు గురి అవుతోంది. దయచేసి గమనించగలరు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 15:55, 4 మే 2023 (UTC) == వికీపీడియాలో సభ్యుల పేజీని సృష్టించుకోవడం ఎలా == ప్రణయ్ రాజుగారు వికీపీడియాలో నేను సభ్యుని పేజీని సృష్టించుకోవాలనుకుంటున్నాను. దయచేసి సభ్యుని పేజీ ఎలా సృష్టించుకోవాలో చెప్పండి. [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/2409:4070:6E06:50F1:0:0:4F4A:3C0A|2409:4070:6E06:50F1:0:0:4F4A:3C0A]] 04:54, 5 మే 2023 (UTC) :ముందుగా మీరు మీ వాడుకరి పేరుతో లాగిన్ అవండి, అప్పుడు వికీ పేజీలో పైన మీ పేరు కనిపిస్తుంది. ఆ పేరుపైన క్లిక్ చేస్తే వాడుకరి (సభ్యుని) పేజీ ఓపన్ అవుతుంది, అందులో మీ వివరాలు రాసుకోవచ్చు. అయితే, మీరు లాగిన్ అవనంతవరకు మీరు అజ్ఞాత వాడుకరిగానే ఉంటారు, సభ్యుని పేజీని సృష్టించుకోలేరు. గమనించగలరు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 05:36, 5 మే 2023 (UTC) ప్రణయ్ రాజుగారు నేను వికీపీడియాలో లాగిన్ అవుతున్నప్పుడు సంకేత పదం అడుగుతున్నారు.సంకేత పదం అంటే ఏమిటి. [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/2409:4070:6E06:50F1:0:0:4F4A:3C0A|2409:4070:6E06:50F1:0:0:4F4A:3C0A]] 06:01, 5 మే 2023 (UTC) :సంకేత పదం అంటే పాస్ వర్డ్ <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 06:23, 5 మే 2023 (UTC) ప్రణయ్ రాజుగారు నేను వికీపీడియాలో నా సంకేత పదాన్ని మర్చిపోయాను. నేను నా ఈమెయిల్ అడ్రస్ ను పంపాను. నాకు సంకేత పదం ఇంకా రాలేదు.[[ప్రత్యేక:చేర్పులు/2409:4070:6E06:50F1:0:0:4F4A:3C0A|2409:4070:6E06:50F1:0:0:4F4A:3C0A]] 07:17, 5 మే 2023 (UTC) :మీరు వికీపీడియాలో ఖాతా సృష్టించినపుడు మీ మెయిల్ చేర్చి, దాన్ని ధృవీకరణ చేయాల్సివుంటుంది. అలా చేసినపుడు మీ మెయిల్ ఐడి వికీపీడియాలో ధృవీకరించబడుతుంది. ప్రస్తుతం మీ మెయిల్ ఐడి ధృవీకరించబడలేదు కాబట్టి, ఆ మెయిల్ కి సంకేతపదం రాదు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:56, 5 మే 2023 (UTC) == భారతదేశ రాజదందం అను వ్యాసం గురించి == Hi ... మీరు Wikipedia లో చాల అనుభవం ఉన్నవారు. భారతదేశ రాజదందం అను వ్యాసం తొలగించకండా సరిదిద్ది ఉండాలి సర్ [[వాడుకరి:Dr.Mangalagiri Srinivasulu|Dr.Mangalagiri Srinivasulu]] ([[వాడుకరి చర్చ:Dr.Mangalagiri Srinivasulu|చర్చ]]) 07:30, 27 మే 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:Dr.Mangalagiri Srinivasulu|Dr.Mangalagiri Srinivasulu]] గారూ, నేను ఆ వ్యాసాన్ని పరిశీలించాను. అందులోని సమాచారం వికీ శైలీలో లేదు. అదంతా వ్యక్తిగత అభిప్రాయంతో ఉంది. వికీలో అభిప్రాయాలకు తావుండదు, ఒక అంశం గురించిన ప్రాథమిక సమాచారం మాత్రమే ఉంటుంది. కాబట్టి, ఆ వ్యాసాన్ని తొలగించడం జరిగింది. వ్యక్తిగత అభిప్రాయాలతో కాకుండా ప్రాథమిక సమాచారం ఇచ్చేలా మరలా ఆ వ్యాసాన్ని రాయగలరు. కొత్త వ్యాసాలను రాయడంకంటే ముందు వికీలో ఇదివరకే ఉన్న వ్యాసాలను పరిశీలించి, వ్యాస నిర్మాణం, శైలీపై అవగాహన పెంచుకోగలరు. అదేవిధంగా వికీలో కొత్తవారు వ్యాసాల గురించి ప్రయోగాలు చేయడానికి ప్రతిఒక్క వాడుకరికి ప్రయోగశాల ఉంటుంది, అందులో వ్యాస రచనపై అభ్యాసం చేయగలరు. ధన్యవాదాలు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:48, 27 మే 2023 (UTC) == Block request == Dear, @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] please can you block [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/155.137.183.249|them]]? User commits vandalism. Greetings, [[వాడుకరి:Drummingman|Drummingman]] ([[వాడుకరి చర్చ:Drummingman|చర్చ]]) 10:17, 27 మే 2023 (UTC) == [[User:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (09:01, 8 జూన్ 2023) == namaste, doubts vachinappudu clear kosamu sahayam mee nundi aasinchavachchaa --[[వాడుకరి:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vimalaprasad g.|చర్చ]]) 09:01, 8 జూన్ 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] గారూ, వికీ రచనలో మీకు ఎటువంటి సహాయం కావాల్సినా నన్ను సంప్రదించవచ్చు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 17:30, 8 జూన్ 2023 (UTC) == Feminism and Folklore 2023 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Congratulations on your remarkable achievement of winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2023''' writing competition! We greatly appreciate your valuable contribution and the effort you put into documenting your local Folk culture and Women on Wikipedia. To ensure you receive your prize, please take a moment to complete the preferences form before the 1st of July 2023. You can access the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWlxDwI6UgtPXPfjQTbVjgnAYUMSYqShA5kEe4P4N5zwxaEw/viewform?usp=sf_link by clicking here]. We kindly request you to submit the form before the deadline to avoid any potential disappointments. If you have any questions or require further assistance, please do not hesitate to contact us via talkpage or Email. We are more than happy to help. Best wishes, [[:m:Feminism and Folklore 2023|FNF 2023 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 10:47, 10 జూన్ 2023 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023&oldid=25134473 --> == తెలుగు వికీపీడియా కి అనువాదాలను సమర్పించడం ఎలా == ప్రణయ్ రాజుగారు నేను తెలుగు వికీపీడియాలో ఇతర భాషలలో ఉన్న వికీపీడియావ్యాసాలను తెలుగు వికీపీడియా లోకి అనువదించాలని అనుకుంటున్నాను. ఇతర భాషలలోని వికీపీడియా వ్యాసాలను తెలుగు వికీపీడియాలోకి ఎలా అనువదించాలో మీరు తెలియజేయండి. [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/2409:4070:6E93:9903:0:0:4F4A:3911|2409:4070:6E93:9903:0:0:4F4A:3911]] 08:26, 11 జూన్ 2023 (UTC) :ప్రస్తుతం మీరు వికీలో లాగిన్ కాలేదు. కాబట్టి ముందుగా మీరు తెలుగు వికీపీడియాలో ఖాతాను తెరవగలరు. ఆ తరువాత వికీలో అనువాద ఉపకరణం ఉంది. దానితో మీరు అనువాదాలు చేయవచ్చు. <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 09:42, 11 జూన్ 2023 (UTC) == కొత్త సంకేతపదం అభ్యర్థన == ప్రణయ్ రాజుగారు నేను వికీపీడియాలో నా సంకేత పదాన్ని మర్చిపోయాను. నేను కొత్త సంకేత పదం పొందడానికి ఈమెయిల్ ను పంపాను. మీరు ధ్రువీ కరించండి [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/2409:4070:6E12:C55C:0:0:4F0A:ED10|2409:4070:6E12:C55C:0:0:4F0A:ED10]] 10:49, 12 జూన్ 2023 (UTC) :మీరు వికీపీడియాలో ఖాతాను తెరిచినపుడు, మీ ఈమెయిల్ ఐడిని ఎంటర్ చేసి ధ్రువీకరించుకున్నట్లయితే కొత్త సంకేత పదం పొందడానికి మీ ఈమెయిల్ నోటిఫికేషన్ వచ్చేది. కాని మీ ఈమెయిల్ ఐడిని ధృవీకరించుకోలేదు కాబట్టి, ప్రస్తుతమున్న మీ ఖాతా సంకేత పదం పొందలేరు. కాబట్టి, మరో ఖాతాను తెరువగలరు. ధన్యవాదాలు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 18:58, 12 జూన్ 2023 (UTC) == అనుపల్లవి == ప్రణయ్ రాజుగారు ప్రస్తుతం తెలుగు వికీపీడియాలో సీరియల్ గురించి కూడా వ్యాసాలు వస్తున్నాయి. అందుకే నేను ఒక సీరియల్ గురించి వ్యాసాన్ని రాశాను. మీరు అనుపల్లవి వ్యాసాన్ని తొలగించారు. ఎందుకు తొలగించారొ చెప్పండి. [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/2409:4070:6E8C:3C4D:0:0:4F0A:E905|2409:4070:6E8C:3C4D:0:0:4F0A:E905]] 09:25, 16 జూన్ 2023 (UTC) :ఒక పొరపాటు వల్ల అనుపల్లవి దాద గా వ్యాసం అచ్చయింది. Contested deletion అని [[చర్చ:అనుపల్లవి దాద|వ్యాస చర్చాపేజీ]]లో మీరే రాసినరు. అందుకే రచయిత కోరికపై వ్యాసాన్ని తొలగించడం జరిగింది.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 09:31, 16 జూన్ 2023 (UTC) == [[User:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (12:34, 16 జూన్ 2023) == నమస్తే, 15-06-2023 ఒక కొత్త వ్యాసం చూశాను. బాబాతి అమ్మాళ్ ఆలయం గురించి.అందులో భాష బాగా లేదు. దిద్దుబాటు చేయవచ్చా --[[వాడుకరి:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vimalaprasad g.|చర్చ]]) 12:34, 16 జూన్ 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] గారూ, వికీపీడియా అంటేనే అందరూ కలిసి ఒకచోట విజ్ఞాన సర్వస్వాన్ని తయారుచేయడం. ఇందులోని వ్యాసాలను కానీ, వ్యాస సమాచారాన్ని కానీ సరైన మూలలతో ఎవరైనా దిద్దుబాటు చేయవచ్చు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 14:45, 16 జూన్ 2023 (UTC) ::ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vimalaprasad g.|చర్చ]]) 15:11, 16 జూన్ 2023 (UTC) == ఈమెయిల్ ధ్రువీకరణ == ప్రణయ్ రాజుగారు ‌నేను నా సంకేత పదాన్ని మర్చిపోయాను.. నేను ఈ మెయిల్ పంపాను. మీరు దువీకరించడం లేదు. నేను పంపిన ఈ మెయిల్ సరైనదే. ఎందుకు ధ్రువీకరించడం లేదో చెప్పండి. [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/2409:4070:2580:3280:0:0:21CA:48A1|2409:4070:2580:3280:0:0:21CA:48A1]] 06:18, 19 జూన్ 2023 (UTC) ::మీరు వికీపీడియాలో ఖాతాను తెరిచినపుడు, మీ ఈమెయిల్ ఐడిని ఎంటర్ చేసి ధ్రువీకరించుకున్నట్లయితే కొత్త సంకేత పదం పొందడానికి మీ ఈమెయిల్ నోటిఫికేషన్ వచ్చేది. కాని మీ ఈమెయిల్ ఐడిని ధృవీకరించుకోలేదు కాబట్టి, ప్రస్తుతమున్న మీ ఖాతా సంకేత పదం పొందలేరు. కాబట్టి, మరో ఖాతాను తెరువగలరు. ధన్యవాదాలు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 06:40, 19 జూన్ 2023 (UTC) == అధికారిగా ఎన్నికైనందుకు == అధికారి బాధ్యతలను నెత్తికెత్తుకున్నందుకు ధన్యవాదాలు, అభినందనలు. నాకు ఇంటర్‌ఫేసు అడ్మిన్ బాధ్యత ఉందిప్పుడు. దాన్ని తీసెయ్యండి. ఇప్పుడు మీరు ఇద్దరు చురుకైన అధికారులు ఉన్నారు కాబట్టి అవసరమైనప్పుడల్లా ఎవరికైనా ఆ బాధ్యతలు ఇవ్వవచ్చు. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 23:30, 9 జూలై 2023 (UTC) :ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారు. మీ అభ్యర్థన మేరకు మీకున్న ఇంటర్‌ఫేసు అడ్మిన్ బాధ్యతను తీసేసాను.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 04:36, 10 జూలై 2023 (UTC) == ఊమెన్ చాందీ == ప్రణయ్ రాజుగారు 2023 జూలై 18న ఊమెన్ చాందీ గారు మరణించారు. ఆయన వ్యాసాన్ని విజువల్ ఎడిటర్ ద్వారా నేను సవరించలేకపోతున్నాను మీరు ఒకసారి ఊమెన్ చాందీ వ్యాసాన్ని పరిశీలించండి. [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/2409:4070:6E92:C52B:0:0:4FCA:9C0F|2409:4070:6E92:C52B:0:0:4FCA:9C0F]] 04:45, 18 జూలై 2023 (UTC) :మీరు కోరిన విధంగా [[ఊమెన్ చాందీ]] వ్యాసంలో మార్పులు చేశాను. మీరు వికీలో మార్పులు చేయడానికి ఖాతాను సృష్టించుకోగరు. ధన్యవాదాలు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 06:20, 18 జూలై 2023 (UTC) == తెవికీ జన్మదిన వేడుక 2022 ఖర్చు గురించి == నమస్కారం [[వాడుకరి:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] గారు, వేడుక నిర్వహణలో భాగంగా ఫ్లెక్సీ (డిజైన్, ప్రింట్, పేస్టింగ్)లకు 3వేలు, మధ్యాహ్న భోజనంకు 2వేలు, కేకు-స్నాక్స్ లకు 1వేయి రూపాయలు... ఈ ఖర్చులకి సంబంధించి రసీదులు పంపగలరు. ఒకవేళ ఆ రసీదులు లేకపోతే ఖర్చులని ఒక పట్టికలో రాసి ఈ కార్యక్రమానికి ఉపయోగించినట్టు ఒక పేపరు పై సంతకం చేసి పంపగలరు. మీ బ్యాంకు వివరాలు లేదా UPI వివరాలు వగైరా తో నాకు wikikiranam@gmail.com మెయిల్ చేయగలరు. తద్వారా మీరు ఖర్చు చేసిన డబ్బులని మీకు అందిచగలను. <span style="background:Gainsboro">[[వాడుకరి:Nskjnv|<font color="green">'''Nsk'''</font><font color="blue">'''Jnv'''</font>]] </span> 09:05, 20 జూలై 2023 (UTC) :అలాగేనండీ @[[వాడుకరి:Nskjnv|Nskjnv]] గారు. ఖర్చులకి సంబంధించిన రసీదులను పంపిస్తాను.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 19:27, 20 జూలై 2023 (UTC) == [[గ్లోబల్ టెక్ సమ్మిట్]] == Hi Pranayraj1985, sorry for writing in English. Could you take a look at [[గ్లోబల్ టెక్ సమ్మిట్]]? Its machine translated crosswiki spam, see [[meta:Talk:Wikiproject:Antispam#Global Tech Summit + related pages]]. I have tagged the article for deletion multiple times, but every time a new sockpuppet / IP of this spamer removes the request without waiting for a local sysop to decide [https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B0%97%E0%B1%8D%E0%B0%B2%E0%B1%8B%E0%B0%AC%E0%B0%B2%E0%B1%8D_%E0%B0%9F%E0%B1%86%E0%B0%95%E0%B1%8D_%E0%B0%B8%E0%B0%AE%E0%B1%8D%E0%B0%AE%E0%B0%BF%E0%B0%9F%E0%B1%8D&action=history]. [[వాడుకరి:Johannnes89|Johannnes89]] ([[వాడుకరి చర్చ:Johannnes89|చర్చ]]) 09:09, 20 జూలై 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:Johannnes89|Johannnes89]], Thankyou for your Information. we will check.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 09:22, 20 జూలై 2023 (UTC) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 18:37, 25 జూలై 2023 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] గారూ... [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ఫెమినిజం, ఫోక్‌లోర్ ఎడిటథాన్ 2023|ఫెమినిజం, ఫోక్‌లోర్ ఎడిటథాన్ 2023]] పోటీలో 12 కొత్త వ్యాసాలు రాసి ద్వితీయ స్థానంలో నిలిచినందుకు మీకు అభినందనలు.--[[వాడుకరి:Nagarani Bethi|Nagarani Bethi]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nagarani Bethi|చర్చ]]) 06:20, 26 జూలై 2023 (UTC) == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == ఖాతా పై నిషేధం ఎత్తివేయండి == ప్రణయ్ రాజుగారు నేను వికీపీడియాలో కొత్తగా చేరాను. ఉదయ్ కిరణ్ అనే నా ఖాతాపై నిషేధం ఎత్తివేయాలని కోరుతున్నాను. నేను ఇక ఖాతాలుసృష్టించుకోను [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/2409:4070:6E80:54D1:0:0:4F4A:9F03|2409:4070:6E80:54D1:0:0:4F4A:9F03]] 07:16, 23 ఆగస్టు 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్]] గారూ... మీ ఖాతాపై నిషేధం ఎత్తివేశాను. ఇకమీదట అనేక ఖాతాలు సృష్టించుకోకుండా, ఈ ఖాతాతోనే వికీలో దిద్దుబాట్లు చేయగలరు. ధన్యవాదాలు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 10:41, 23 ఆగస్టు 2023 (UTC) ::అసలు ఎన్ని ఖాతాలు వీరివో ఒకసారి వివరిస్తే బాగుంటుంది [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 11:21, 23 ఆగస్టు 2023 (UTC) :::@[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] గారూ... ఈ @[[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] అనే వాడుకరి తన ఐపి అడ్రస్ తోనూ, తన పేరు ఖాతాలతోనూ గతంలో చాలాసార్లు గొడ్డువెలగల పేరుతో ఒక గ్రామ వ్యాసాన్ని సృష్టించి అందులో పలుమార్లు తన గురించి రాసుకున్నాడు. అలాంటి వాటిని గమనించి వెంటనే తొలగించాము. మళ్ళీ ఇప్పుడు [[వాడుకరి:గొడ్డు వెలగల ఉదయ్ కిరణ్|గొడ్డు వెలగల ఉదయ్ కిరణ్]], [[వాడుకరి:గొడ్డు వెలగలు ఉదయ్ కిరణ్|గొడ్డు వెలగలు ఉదయ్ కిరణ్]], [[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] అనే ఖాతాలను సృష్టించుకోవడంతోపాటు పలు ఐపి అడ్రసుల నుండి దిద్దుబాట్లు చేస్తున్నారు. అందుకే ఆయా ఖాతాలపై శాశ్వత నిరోధం విధించాను. ఆ తరువాత, ఉదయ్ కిరణ్ గారి విజ్ఞప్తిమేరకు [[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] అనే ఖాతాపై నిరోధం ఎత్తివేశాను.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:54, 26 ఆగస్టు 2023 (UTC) == సీఆర్.రావు == సీఆర్.రావు.గారు ఉదయం మరణీంచారు.ఆపేజీని పరీశిలించండి‌ [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/2409:4070:6E80:54D1:0:0:4F4A:9F03|2409:4070:6E80:54D1:0:0:4F4A:9F03]] 08:10, 23 ఆగస్టు 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్]] గారూ... మీ మీ ఖాతాపై నిషేధం ఎత్తివేశాను. మీరు ఇక వికీలో దిద్దుబాట్లు చేయవచ్చు. గమనించగలరు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 10:50, 23 ఆగస్టు 2023 (UTC) == కొత్త వాడుకరి ఉదయ్ కిరణ్ == ప్రణయ్ రాజుగారు వికీపీడియా లో ఇతర భాషలలోని వికీపీడియా వ్యాసాలను తెలుగు వికీపీడియాలోకి అనువదించడం ఎలా [[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:ఉదయ్ కిరణ్|చర్చ]]) 02:51, 24 ఆగస్టు 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] గారూ... ఇతర భాషలలోని వికీపీడియా వ్యాసాలను తెలుగు వికీపీడియాలోకి అనువదించడానికి వికీపీడియాలోనే అనువాద ఉపకరణం ఉంది. దానిద్వారా వ్యాసాలను సులభంగా అనువదించవచ్చు. అనువాదాలు చేయడమెలాగో తెలుసుకోవడానికి [[వికీపీడియా:విషయ అనువాద ఉపకరణం]] అనే పేజీని పరిశీలించగలరు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 06:58, 24 ఆగస్టు 2023 (UTC) == [[User:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (09:12, 26 ఆగస్టు 2023) == నమస్తే, నిన్న నా వాడుకరి పేజీ సృష్టించాను. దానికి ఉప పేజీ ఆప్షను కనిపించలేదు. అందువలన డైరెక్ట్ గా కొత్త వ్యాసం గా ఒక వ్యాసం వ్రాసాను. దానికి ఇంకా ఎవరి నుండి సూచనలు రాలేదు. మార్పులు, చేర్పులు చేసే విషయంలో సందేహంగా ఉంది. సరిగ్గా ఉందా లేదా సలహా కావాలి. ధన్యవాదాలు. వ్యాసం పేరు తెలుగుతల్లి --[[వాడుకరి:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vimalaprasad g.|చర్చ]]) 09:12, 26 ఆగస్టు 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] గారూ... వికీలో చురుగ్గా రచనలు చేస్తున్నందుకు ముందుగా మీకు ధన్యవాదాలు. మీరు రాసిన [[తెలుగుతల్లి కెనడా]] వ్యాసాన్ని నిన్ననే గమనించాను. అయితే, మీరు ఆ వ్యాసంలో మార్పులు చేర్పులు చేస్తారేమోనన్న ఉద్దేశ్యంతో సూచనలు వంటివి చేయలేదు. ఒకసారి మళ్ళీ పరిశీలించి వ్యాసం చర్చాపేజీలో రాస్తాను. ధన్యవాదాలు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 10:24, 26 ఆగస్టు 2023 (UTC) == వాడుకరి భాస్కర నాయుడు పేజీ సంరక్షణ == ప్రణయ్ రాజుగారు భాస్కర్ నాయుడు గారు అనే వాడు కరి మరణించారు. ఆయన పేజీని అజ్ఞాత వాడుకరులు దిద్దుబాటు చేయకుండా ఆయన పేజీని సంరక్షించాలని కోరుతున్నాను. [[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:ఉదయ్ కిరణ్|చర్చ]]) 08:30, 28 ఆగస్టు 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] గారూ... ఇంతవరకు భాస్కర్ నాయుడు గారు మరణించిన తరువాత, వారి వాడుకరి పేజీలో ఎవరూ కూడా మార్పులు చేయలేదు. మరి మీరు పేజీని సంరక్షించాలని కోరారు. మరణించిన వికీపీడియన్ వాడుకరి పేజీని సంరక్షించాలని ఎక్కడైనా చూశారా? వివరాలు తెలుపగలరు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 10:36, 29 ఆగస్టు 2023 (UTC) ::ప్రణయ్ రాజుగారు పందిళ్ళ శేఖర్ బాబు గారు అనే తెలుగు వికీపీడియా వాడు కరి మరణించాడు. ఆ వాడుకరి పేజిని సంరక్షించారు అందుకే భాస్కర నాయుడు గారి వాడు కరి పేజీని సంరక్షించాలని కోరాను. [[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:ఉదయ్ కిరణ్|చర్చ]]) 06:49, 30 ఆగస్టు 2023 (UTC) :::@[[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] గారూ... మరణించిన వాడుకరి పేజీని సంరక్షించే విషమయై వికీలో చర్చించాల్సివుంది.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 08:27, 30 ఆగస్టు 2023 (UTC) == [[User:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (09:30, 29 ఆగస్టు 2023) == నమస్కారం. మీ సూచనలు ఇంకా రాలేదు. నా వ్యాసం ప్రచురణకు అర్హమైనదేనా.. దయచేసి చెప్పగలరు. --[[వాడుకరి:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vimalaprasad g.|చర్చ]]) 09:30, 29 ఆగస్టు 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] గారూ... [[తెలుగుతల్లి కెనడా]] వ్యాసంలో సవరణల గురించి, ఆ [[చర్చ:తెలుగుతల్లి కెనడా|వ్యాసం చర్చాపేజీ]]లో రాశాను. గమనించగలరు. ధన్యవాదాలు- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 10:50, 29 ఆగస్టు 2023 (UTC) == విభాగాలను సొంతంగా చేర్చడం ఎలా == ప్రణయ్ రాజుగారు తెలుగు వికీపీడియా లో మార్పులు చేసేటప్పుడు విభాగాలను చేర్చడం ఎలా [[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:ఉదయ్ కిరణ్|చర్చ]]) 08:19, 30 ఆగస్టు 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] గారూ... రెండవ స్థాయి విభాగాల కోసం '== శీర్షిక పాఠ్యం ==', మూడవ స్థాయి విభాగాల కోసం '=== శీర్షిక పాఠ్యం ===', నాల్గవ స్థాయి విభాగాల కోసం '==== శీర్షిక పాఠ్యం ====', ఐదవ స్థాయి విభాగాల కోసం '===== శీర్షిక పాఠ్యం =====' ఉపయోగించాలి.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 08:30, 30 ఆగస్టు 2023 (UTC) == Speedy deletion == Hi, could you please execute [[వాడుకరి చర్చ:Aka|this speedy deletion request]]? It's a few months old now ;-) Thank! -- Best regards, [[వాడుకరి:Aka|Aka]] ([[వాడుకరి చర్చ:Aka|చర్చ]]) 07:14, 2 సెప్టెంబరు 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:Aka|Aka]], its deleted.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:22, 2 సెప్టెంబరు 2023 (UTC) ::Thanks a lot and greetings from Germany. -- [[వాడుకరి:Aka|Aka]] ([[వాడుకరి చర్చ:Aka|చర్చ]]) 07:26, 2 సెప్టెంబరు 2023 (UTC) == కీసరి నర్సింగం == ప్రణయ్ రాజుగారు నేను కీసరి నర్సింగం వ్యాసాన్ని సృష్టించాను ఆ వ్యాసంలో మూలాలను చేర్చండి. [[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:ఉదయ్ కిరణ్|చర్చ]]) 06:24, 6 సెప్టెంబరు 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] గారూ...మీరు తక్కువ సైజులో మూలాలు లేకుండా వ్యాసాలను రాస్తూ, ఇతరులను వాటిలో సవరణలు చేయమని చెపుతున్నారు. ఇది మంచి పద్ధతి కాదు. ముందుగా మీరు వ్యాసాలను మరింత ఎక్కువ సమాచారంతో, తగిన మూలాలతో రాయండి. ఆ తరువాత, ఇంకా ఏదైనా సమాచారం ఉంటే ఇతర వికీపీడియన్లు చేరుస్తారు. ఎక్కువ సమాచారం, తగిన మూలాలు లేకుండా రాసినవ్యాసాలు తొలగించబడుతాయని మీకు మరోమారు గుర్తు చేస్తున్నాను. అదేవిధంగా ఏదైనా విషయం చెప్పాలి అనుకుంటే, ప్రతిసారి నా వాడుకరి చర్చాపేజీలో కాకుండా దానికి సంబంధించిన చర్చాపేజీలో రాయండి. ప్రస్తుతానికి ఆ వ్యాసాన్ని మీ వాడుకరి ఉపపేజీకి తరలిస్తున్నాను. ఎక్కువ సమాచారంతో, తగిన మూలాలతో విస్తరించిన తరువాత ప్రధాన పేరుబరికి తరలిస్తాము.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:35, 6 సెప్టెంబరు 2023 (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:Azerbaijan State Academic Opera and Ballet Theater]] in Telugu Wikipedia? Yours sincerely, [[వాడుకరి:Multituberculata|Multituberculata]] ([[వాడుకరి చర్చ:Multituberculata|చర్చ]]) 13:53, 14 సెప్టెంబరు 2023 (UTC) == Need help in doing few changes in the page == Hello, information provided in this [[తోట చంద్రశేఖర్|Thota chandrashekhar]] is incorrect. I have correct information provided from him self.. need your help in updating them [[వాడుకరి:Clindman|Clindman]] ([[వాడుకరి చర్చ:Clindman|చర్చ]]) 06:26, 22 సెప్టెంబరు 2023 (UTC) == [[User:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (09:15, 29 సెప్టెంబరు 2023) == నమస్కారం, తెలుగుతల్లి కెనడా పేజీలో మీ సూచనల ప్రకారం సరిచేసాను. సహాయ కేంద్రం పేజీలో స్పందన లేదు. చాలా రోజులు అయింది. అందుకని ఇక్కడ అడుగుతున్నాను. ఇప్పుడు తెలుగుతల్లి కెనడా వ్యాసం లో పైన మీరు పెట్టిన బాక్సు ఎలా తీసివేయాలి. --[[వాడుకరి:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vimalaprasad g.|చర్చ]]) 09:15, 29 సెప్టెంబరు 2023 (UTC) :నా ఉద్ధేశ్యం అది ఇంక తీసివేయవచ్చు అనుకుంటాను, అందుకని అడుగుతున్నాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vimalaprasad g.|చర్చ]]) 10:43, 29 సెప్టెంబరు 2023 (UTC) ::@[[వాడుకరి:Vimalaprasad g.|Vimalaprasad g.]] గారూ, ఏదైనా వ్యాసం గురించి చెప్పదలుచుకుంటే ఆ వ్యాసం చర్చాపేజీలోనే రాయగలరు. వ్యాసం చర్చాపేజీలో రాశాను చూడగలరు. ధన్యవాదాలు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 15:01, 1 అక్టోబరు 2023 (UTC) == పాకీ క్రికెటర్లలో == పాకిస్తాను ప్రపంచ కప్ జట్టులో Babar Azam, Usama Mir, Fakhar Zaman (cricketer) - ఈ ముగ్గురూ మిగిలిపోయారండి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 14:10, 1 అక్టోబరు 2023 (UTC) :అలాగేనండీ @[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 14:11, 1 అక్టోబరు 2023 (UTC) :అలాగే శ్రీలంక వాళ్లలో Dilshan Madushanka, Matheesha Pathirana, Dushan Hemantha - ఈ ముగ్గురిని కూడా చూడండి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 14:13, 1 అక్టోబరు 2023 (UTC) ::@[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారూ, పైన మీరు సూచించిన ఆరుగురి వ్యాసాలను కూడా రాశాను.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 06:19, 3 అక్టోబరు 2023 (UTC) == నా వాడుకరి పేజీని అజ్ఞాత వాడుకరులు దిద్దుబాటు చేయకుండా సంరక్షించండి == @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు ఇటీవల అజ్ఞాత వాడుకరులు నా వాడుకరి పేజీతోపాటు పలు వ్యాసాలలో దుశ్చర్యలకు పాల్పడుతున్నారు. ఆ అజ్ఞాత వాడుకరి పై నిషేధం విధించి నా వాడుకరి పేజీని సంరక్షించాలని కోరుతున్నాను. [[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:ఉదయ్ కిరణ్|చర్చ]]) 05:07, 26 అక్టోబరు 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] గారూ, గత రెండురోజులుగా అజ్ఞాత వాడుకరి పనిగట్టుకొని కొందరి వాడుకరి పేజీలు, వాడుకరి చర్చాపేజీలు, వ్యాసాలలో సమాచారాన్ని తొలగిస్తున్నాడు. ఇది కావాలనే చేస్తున్నట్టు అనిపిస్తోంది. ఈ విషయమై రచ్చబండలో చర్చను ప్రారంభించగలరు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 05:58, 26 అక్టోబరు 2023 (UTC) == తెలుగు వికీపీడియా 20వ వార్షికోత్సవం గురించిన ఆన్లైన్ సమావేశం నివేదిక == నమస్తే, [[వికీపీడియా:సమావేశం/తెలుగు వికీపీడియా 20వ వార్షికోత్సవం గురించిన ఆన్లైన్ సమావేశం]]<nowiki/>లో పాల్గొన్నందుకు ధన్యవాదాలు. సమావేశంలో మీరు వ్యక్తపరిచిన అభిప్రాయాలు, ఆలోచనలను సారాంశప్రాయంగా నివేదికలో రాశాను. మీరు వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయాల సారాంశం మీ ఉద్దేశానికీ, ఆనాడు మీరు మాట్లాడినదానికీ సరిపోలుతున్నదో లేదో పరిశీలించి అవసరమైతే మీ మాటలవరకూ మార్చమని కోరుతున్నాను. నివేదిక చూశాకా మార్చడం పూర్తిచేసినా, మార్చాల్సిన అవసరం కనిపించకపోయినా ఏ సంగతీ ఇక్కడ ప్రతిస్పందనగా నాకు చెప్పండి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Pavan (CIS-A2K)|పవన్ సంతోష్ (సీఐఎస్‌-ఎ2కె)]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan (CIS-A2K)|చర్చ]]) 14:51, 8 నవంబరు 2023 (UTC) :అలాగేనండీ @[[వాడుకరి:Pavan (CIS-A2K)|Pavan (CIS-A2K)]] గారు. ధన్యవాదాలు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 15:26, 8 నవంబరు 2023 (UTC) == సహాయం == ప్రణయ్ రాజ్ గారు నమస్కారం! మన ఓటు మన హక్కు ఎడిట్ తాన్ లో భాగంగా మా స్నేహితుడు [[వాడుకరి:Nikesh Mannepalli 123]] వ్యాసాలు రాయాలని ఉత్సుకతతో ఉన్నాడు. కానీ అతడి ఐపీ నిరోధము లో ఉంది... దయచేసి సహాయం చేయగలరు. [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 14:03, 16 నవంబరు 2023 (UTC) :@[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] గారూ, ఐపీ నిరోధం తొలగించడం గురించి నాకు అంతగా తెలియదు. ఈ విషయంలో ఇతర సభ్యులను సంప్రదించగలరు. ధన్యవాదాలు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 15:47, 16 నవంబరు 2023 (UTC) == దుశ్చర్యలపై నిరోధం == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Barnstar of Reversion Hires.png|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''దుశ్చర్యల నిరోధక బార్న్‌స్టార్''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | అజ్ఞాతలు చేస్తున్న దుశ్చర్యలపై నిఘా పెట్టి తక్షణ చర్యలు తీసుకుంటున్నందుకు గాను ధన్యవాదాలతో - [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 08:18, 19 నవంబరు 2023 (UTC) :ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారూ.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 08:49, 19 నవంబరు 2023 (UTC) |}<!--template:The Anti-Vandalism Barnstar--> == క్రికెట్ 2023 ప్రాజెక్టులో మీ అనన్యమైన కృషికి అభినందనలు == {{Cricket Barnstar|1=[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/క్రికెట్ 2023|క్రికెట్ 2023 ప్రాజెక్టు]]లో కృషి చేసి ప్రాజెక్టు విజయంలో పాలుపంచుకున్నందుకు అభినందనలతో__[[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 14:08, 21 నవంబరు 2023 (UTC) : భవిష్యత్తులో నిర్వహించే ప్రాజెక్టులకు క్రికెట్ ప్రాజెక్టు రోల్ మోడల్ గా నిలిచేలా చక్కటి ప్రణాళికతో ప్రాజెక్టును నిర్వహించినందుకు ధన్యవాదాలు [[User:Chaduvari|చదువరి]] గారు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 19:28, 26 నవంబరు 2023 (UTC)|2=alt}} == క్రికెట్ వ్యాసాల సృష్టి కొనసాగింపు == ప్రణయ్ గారూ, క్రికెట్ వ్యాసాలను సృష్టించడం ఇంకా ముందుకు తీసుకుపోతున్నందుకు ధన్యవాదాలు. ఇందులో భాగంగా ఈసరికే వ్యాసాల్లో ఉన్న ఎర్రలింకుల లక్ష్యంగా ఉన్న పేజీలను సృష్టిస్తే ఒకే దెబ్బకు రెండు పిట్టలు అన్నట్టు ఉంటది. ముందుగా వివిధ జాతీయ జట్ల పేజీల్లో ఉన్న ఎర్ర లింకులపై దృష్టి పెట్టవచ్చు. పరిశీలించండి. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 03:13, 29 నవంబరు 2023 (UTC) :అలాగేనండీ @[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:33, 29 నవంబరు 2023 (UTC) == అనాథ వ్యాసాలు == ప్రణయ్ గారూ, గతంలో మీ వ్యాసాల్లో అనాథలు బాగా తక్కువగా ఉండేవి. ఇప్పటికీ అవి తక్కువే గానీ, గతం కంటే కొంచెం పెరిగి [[quarry:query/78946|392 కి చేరాయి]]. దానికి కారణం క్రికెట్ 2023 ప్రాజెక్టు అని అనిపిస్తోంది. వేలాది వ్యాసాలు రాస్తూ ఇంత తక్కువ అనాథలుండడం విశేషమే. అయితే వీటిని సున్నా చేస్తే మరింత విశేషంగా ఉంటుంది. పరిశీలించండి.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 03:44, 25 డిసెంబరు 2023 (UTC) :ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారు. వాటిని సరిచేస్తాను.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 06:52, 25 డిసెంబరు 2023 (UTC) ::నాలుగే నాలుగు రోజుల్లో అనాథల సంఖ్యను 25 కి తెచ్చేసారు - బ్రహ్మాండం, ప్రణయ్ గారు! అభినందనలు.__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 03:32, 30 డిసెంబరు 2023 (UTC) :::ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 13:22, 18 జనవరి 2024 (UTC) == నూతన సంవత్సర శుభాకాంక్షలు == @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు మీకు నూతన సంవత్సర శుభాకాంక్షలు. [[వాడుకరి:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] ([[వాడుకరి చర్చ:ఉదయ్ కిరణ్|చర్చ]]) 04:24, 1 జనవరి 2024 (UTC) == [[బల్మూరి వెంకట్]] గురించి [[User:R lalreddy|R lalreddy]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (13:19, 18 జనవరి 2024) == How to add photo --[[వాడుకరి:R lalreddy|R lalreddy]] ([[వాడుకరి చర్చ:R lalreddy|చర్చ]]) 13:19, 18 జనవరి 2024 (UTC) :@[[వాడుకరి:R lalreddy|R lalreddy]] గారూ, వికీలో ఒరిజినల్ ఫోటో చేర్చాల్సివుంటుంది.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 13:23, 18 జనవరి 2024 (UTC) ==స్త్రీవాదము - జానపదము 2024 ప్రాజెక్టు బ్యానర్ == @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు, స్త్రీవాదము - జానపదము 2024 ప్రాజెక్టు కు బ్యానర్ ఇంకా ఫౌంటైన్ టూల్ కావాలి. నాకు సహాయం చేయగలరా... :: [[వాడుకరి:Tmamatha|మమత]] గారూ, స్త్రీవాదము - జానపదము 2024 ప్రాజెక్టు పేజీని చూశాను. ప్రాజెక్టు బ్యానర్, ఫౌంటైన్ టూల్ వంటివి అందులో ఉన్నాయి.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 14:00, 2 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) :[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] గారు, నాకు బ్యానర్ వికీపీడియా ఓపెన్ చేసిన లేదా ఏదయినా ఆర్టికల్ వెళ్లిన పైన కనిపించేలా కావాలి. [[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] ([[వాడుకరి చర్చ:Tmamatha|చర్చ]]) 14:10, 3 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) ::@[[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] గారూ, మీరు అనేది వికీ సైట్ నోటీస్ గురించేనా?-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 15:11, 3 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) :::అవునండి [[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] ([[వాడుకరి చర్చ:Tmamatha|చర్చ]]) 15:36, 3 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) ::::@[[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] గారూ, ఆ సైట్ నోటీసులో పెట్టాల్సిన కంటెంట్ ను రాసి పంపించండి. నేను నోటీసులో పెట్టెస్తాను.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 15:42, 3 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) :::::తెలుగు వికీపీడియా నిర్వహిస్తున్న స్త్రీవాదము - జానపదము 2024 ప్రాజెక్టులో వ్యాసాలు రాయండి. అమూల్యమైన బహుమతులు గెలుచుకోండి. [[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] ([[వాడుకరి చర్చ:Tmamatha|చర్చ]]) 16:37, 3 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) ::::::@[[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] గారూ, వికీలో లాగిన్ అయిన వారికి కనిపించేలా [[మీడియావికీ:Sitenotice|సైట్ నోటీస్]] లోనూ, లాగిన్ కానివారికి కనిపించేలా [[మీడియావికీ:Anonnotice|ప్రకటన నోటీస్]] లోనూ ప్రాజెక్టు గురించి చేర్చాను. ఒకసారి పరిశీలించగలరు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 17:39, 3 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) :::::::ధన్యవాదాలు [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] గారు. [[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] ([[వాడుకరి చర్చ:Tmamatha|చర్చ]]) 08:53, 5 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) ::::::::అలాగేనండీ @[[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 14:10, 5 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) ==[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2024| స్త్రీవాదము - జానపదము 2024 ప్రాజెక్టు]]== నమస్కారం @ [[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] గారు, స్త్రీవాదము - జానపదము అనేది ప్రతి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి, మార్చి నెలలలో వికీపీడియాలో జరిగే అంతర్జాతీయ రచనల పోటీ. వికీపీడియాలో ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు చెందిన జానపద సంస్కృతి, జానపద కథలతో సంబంధం ఉన్న స్త్రీలకు సంబంధించిన అనేక అంశాలను డాక్యుమెంట్ చేయడం దీని ఉద్దేశం. ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా జానపద వారసత్వాన్ని డాక్యుమెంట్ చేయడానికి వికీమీడియా కామన్స్‌లో నిర్వహించబడిన వికీ లవ్స్ ఫోక్‌లోర్ (WLF) ఫోటోగ్రఫీ ప్రచారానికి వికీపీడియా మరోరూపం. ఈ ప్రాజెక్టులో జానపద ఉత్సవాలు, జానపద నృత్యాలు, జానపద సంగీతం, జానపద మహిళలు, విచిత్రమైన జానపద కథలు, జానపద ఆటల క్రీడాకారులు, పురాణాలలో మహిళలు, జానపద కథలలో మహిళా యోధులకు గురించిన కొత్త వ్యాసాలను రాయడం లేదా వికీలో ఉన్న వ్యాసాలను మెరుగుపరచవచ్చు. 2024 గాను ఫిబ్రవరి మార్చి రెండు నెలల్లో స్త్రీవాదం- జానపదం ప్రాజెక్టును నిర్వహించడం జరుగుతుంది. ఈ ప్రాజెక్టులో విజేతలుగా నిలిచిన వారికి బహుమతులు కూడ అందిస్తున్నాము. వెంటనే [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2024| స్త్రీవాదము-జానపదము]] ప్రాజెక్టు పేజీ సందర్శించి మీ వంతు సహకారం అందించగలరు. ధన్యవాదాలు. ఇట్లు [[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] ([[వాడుకరి చర్చ:Tmamatha|చర్చ]]) 09:05, 5 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) :అలాగేనండీ @[[వాడుకరి:Tmamatha|Tmamatha]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 14:11, 5 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC) == నిర్వాహకత్వ హక్కులు పొందటానికి కొత్త మార్గదర్శకాలు పేజీలో స్పందించండి == [[వాడుకరి:Pranayraj1985|ప్రణయ్ రాజ్]] గారూ, నిర్వాహకత్వ బాధ్యతలు స్వీకరించుటకు కావలిసిన కనీస మార్గదర్శకాలు సూచించటానికి [[వికీపీడియా:రచ్చబండ (పాలసీలు)/నిర్వాహకత్వ హక్కులు పొందటానికి మార్గదర్శకాలు|తయారుచేసిన ప్రతిపాదనల పేజీలో మీరు 2024 మార్చి 31 లోపు స్పందించవలసిందిగా కోరుచున్నాను]]. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 13:07, 25 మార్చి 2024 (UTC) :@[[వాడుకరి:Pranayraj1985|ప్రణయ్ రాజ్]] గారూ పై లింకులోని నిర్వాహకత్వ హక్కులు పొందటానికి కొత్త మార్గదర్శకాలు పేజీలోని మధ్యంతర ప్రతిపాదనల విభాగంలో కూడా స్పందించగలరు. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 06:51, 29 మార్చి 2024 (UTC) ::చేశానండీ.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 06:55, 29 మార్చి 2024 (UTC) == మీరు రాసిన వ్యాసం సమీక్షించబడ్డది. == చివరి మార్పు తరువాత కొన్ని కొత్త వ్యాసాలు సమీక్షించబడ్డాయి: * [[మార్టినా అమతి]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[నవ్నీంద్ర బెహ్ల్]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[అనుపమ చోప్రా]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) ఇది క్యాంప్విజ్ బాటు ద్వారా అందజేయబడ్డ సందేశం. - [[వాడుకరి:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[వాడుకరి చర్చ:CampWiz Bot|చర్చ]]) 16:57, 12 ఏప్రిల్ 2024 (UTC) == మీరు రాసిన వ్యాసం సమీక్షించబడ్డది. == చివరి మార్పు తరువాత కొన్ని కొత్త వ్యాసాలు సమీక్షించబడ్డాయి: * [[మార్టినా అమతి]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[నవ్నీంద్ర బెహ్ల్]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[అనుపమ చోప్రా]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) ఇది క్యాంప్విజ్ బాటు ద్వారా అందజేయబడ్డ సందేశం. - [[వాడుకరి:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[వాడుకరి చర్చ:CampWiz Bot|చర్చ]]) 14:29, 16 ఏప్రిల్ 2024 (UTC) == baswani pavan kumar == {{సహాయం చేయబడింది}} <!--ఈ వరుస వ్యాఖ్య కావున భద్రపరచినతరువాత చదివేవారికి కనబడదు. మీ ప్రశ్నలను తెలుగు లేక ఇంగ్లీషులో అడగవచ్చు. 'సందేహం' బదులుగా క్లుప్తంగా మీ సందేహం శీర్షిక(ఉదాహరణకు బొమ్మల గురించి అయితే 'బొమ్మలు చేర్చటంలో సమస్య') రాయండి. దాని వివరణ (మీరు ప్రయత్నించిన వివరాలు, ఎదురైన సమస్య లాంటివి) ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత 'మార్పులను ప్రచురించు' పై నొక్కి భద్రపరచండి.--> <!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--> —[[వాడుకరి:Baswani Pavan Kumar|Baswani Pavan Kumar]] ([[వాడుకరి చర్చ:Baswani Pavan Kumar|చర్చ]]) 02:27, 25 ఏప్రిల్ 2024 (UTC) my page is not showing why? @[[వాడుకరి:Baswani Pavan Kumar|Baswani Pavan Kumar]] గారూ, వికీ నియమాల ప్రకారం వాడుకరి తన స్వంత పేజీని రాసుకోవద్దు. మిగతా వివరాలను మీ [[వాడుకరి చర్చ:Baswani Pavan Kumar#వాడుకరి సొంత వ్యాసం|చర్చాపేజీ]]లో రాశాను. గమనించగలరు. ధన్యవాదాలు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 07:28, 25 ఏప్రిల్ 2024 (UTC) == మీరే ఒక అనువాద యంత్రం == {| class="barnstar" style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{#ifeq:alt|alt|[[file:Translation-Barnstar.svg|100px]]|[[File:Translation-Barnstar.png|100px]]}} |rowspan="1" | |style="font-size: x-large; padding: 0; text-align:left; border-bottom:1px solid #aaa;" | '''అనువాద పతకం''' |- |rowspan="1" | |style="vertical-align:middle; " | అనువాద పరికరం లోని యాంత్రికానువాద విశేషాన్ని వాడి అనువదించడమే కాకుండా, అది చేసే కృతకానువాదాన్ని సవరించి, పఠనయోగ్యంగా మార్చి ప్రచురించడం మీ ప్రత్యేకత. ఈ పరికరాన్ని వాడి మీరు ఇప్పటి వరకు 4,024 పైచిలుకు కొత్త వ్యాసాలను ప్రచురించారు. ఈ విషయంలో తెవికీలో మీరే నంబర్ వన్! రెండవస్థానంలో ఉన్నవారు అందులో సగం కూడా చెయ్యలేదంటే మీ వేగం ఎలాంటిదో అర్థమౌతుంది. 2023 లో 1,684, 2024 లో ఈ నాలుగు నెలల్లోనే 753 అనువాదాలు చేసారు. మీరే ఒక అనువాద యంత్రం! మీ అనువాద కృషిని అభినందిస్తూ ఈ నూలుపోగు మీకోసం, స్వీకరించండి. [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 03:14, 1 మే 2024 (UTC) |} :@[[వాడుకరి:Pranayraj1985|ప్రణయ్ రాజ్]] గారూ అనువాద పతకం అందుకున్న సందర్బంగా శుభాకాంక్షలు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 03:30, 1 మే 2024 (UTC) == మహిళా క్రీడాకారులు - క్రీడాకారిణులు == వర్గాలలో "మహిళా క్రీడాకారులు" అనే పదానికి బదులుగా "క్రీడాకారిణులు" అనే పదం వాడితే బాగుండునని నా అభిప్రాయం. [[వికీపీడియా:చర్చ_కొరకు_వర్గాలు/చర్చించాల్సిన_వర్గాల_జాబితా]] లో కూడా ఈ విషయాన్ని తెలియజేసారు. కనుక వాటిని మార్చాలనుకుంటున్నాను. ➤ <span style="white-space:nowrap;text-shadow:white 0em 0em 0.8em,#FF5800 -0.8em -0.8em 0.9em,#00FF00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#00FF00"><span style="color:blue"> [[User:K.Venkataramana|కె.వెంకటరమణ]] ❋ [[User talk:K.Venkataramana|చర్చ]]</span></span> 13:55, 7 మే 2024 (UTC) :అలాగేనండి @[[వాడుకరి:K.Venkataramana|K.Venkataramana]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 03:54, 8 మే 2024 (UTC) == మీరు రాసిన వ్యాసం సమీక్షించబడ్డది. == చివరి మార్పు తరువాత కొన్ని కొత్త వ్యాసాలు సమీక్షించబడ్డాయి: * [[లీనా యాదవ్]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[అనురాధ తివారీ]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) ఇది క్యాంప్విజ్ బాటు ద్వారా అందజేయబడ్డ సందేశం. - [[వాడుకరి:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[వాడుకరి చర్చ:CampWiz Bot|చర్చ]]) 13:00, 5 జూన్ 2024 (UTC) == మీరు రాసిన వ్యాసం సమీక్షించబడ్డది. == చివరి మార్పు తరువాత కొన్ని కొత్త వ్యాసాలు సమీక్షించబడ్డాయి: * [[అను మల్హోత్రా]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[సాయి దేవధర్]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[నార్మా అలార్కాన్]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[బ్రిగిట్టే అలెగ్జాండర్]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) ఇది క్యాంప్విజ్ బాటు ద్వారా అందజేయబడ్డ సందేశం. - [[వాడుకరి:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[వాడుకరి చర్చ:CampWiz Bot|చర్చ]]) 10:00, 9 జూన్ 2024 (UTC) == మీరు రాసిన వ్యాసం సమీక్షించబడ్డది. == చివరి మార్పు తరువాత కొన్ని కొత్త వ్యాసాలు సమీక్షించబడ్డాయి: * [[మరియా లూయిసా అల్గర్రా]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) * [[సారా అబూబకర్]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) ఇది క్యాంప్విజ్ బాటు ద్వారా అందజేయబడ్డ సందేశం. - [[వాడుకరి:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[వాడుకరి చర్చ:CampWiz Bot|చర్చ]]) 11:00, 9 జూన్ 2024 (UTC) == భారత రాష్ట్ర సమితిలో రాసిన సర్ , == తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి ఎన్నికలు గురించి రాసిన విషయాలు తోలగించి భారత రాష్ట్ర సమితిలో రాసిన సర్ ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:RATHOD SRAVAN|RATHOD SRAVAN]] ([[వాడుకరి చర్చ:RATHOD SRAVAN|చర్చ]]) 01:43, 11 జూన్ 2024 (UTC) :ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:RATHOD SRAVAN|RATHOD SRAVAN]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 05:23, 11 జూన్ 2024 (UTC) == మీరు రాసిన వ్యాసం సమీక్షించబడ్డది. == చివరి మార్పు తరువాత కొన్ని కొత్త వ్యాసాలు సమీక్షించబడ్డాయి: * [[జాన్హవి ఆచారేకర్]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = rejected) * [[తెంసుల ఏవో]] (evaluated by Nskjnv; స్థితి = approved) ఇది క్యాంప్విజ్ బాటు ద్వారా అందజేయబడ్డ సందేశం. - [[వాడుకరి:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[వాడుకరి చర్చ:CampWiz Bot|చర్చ]]) 08:06, 11 జూన్ 2024 (UTC) ==2024 ఎన్నికలలో గణనీయమైన కృషి చేసినందుకు గుర్తింపుగా == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | {{SAFESUBST:<noinclude />#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Special Barnstar Hires.png|100px]]|[[File:SpecialBarnstar.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Special Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/ఎన్నికలు/ఎన్నికల సంబంధిత వ్యాసాల సృష్టింపు-2024|ఎన్నికల ప్రాజెక్టు -2024]] వ్యాసాల సృష్టింపులో 24% తో గణనీయమైన కృషి చేసినందుకు గుర్తింపుగా అభినందనలతో ప్రత్వేక పతకం బహుకరణ. ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 08:15, 19 జూన్ 2024 (UTC) :ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 14:56, 19 జూన్ 2024 (UTC) |} == అనువాదాల్లో అగ్రగణ్యులు మీరు == అనువాద పరికరం వాడి, తెవికీ లోనే అత్యధికంగా 5 వేలకు పైగా వ్యాసాలు రాసి రికార్డు సృష్టించారు మీరు. కొన్ని వికీల్లో జరిగిన మొత్తం అనువాదాలన్నిటి కంటే ఈ సంఖ్య ఎక్కువ. అభినందనలు అందుకోండి. భారతీయ భాషా వికీల్లో మీకంటే ముందు ఉన్నవారు కింది నలుగురే. వీళ్లని అధిగమించడం కొంచెం కష్టమే అయినా మీకు అంత కష్టమేమీ కాదని అనుకుంటున్నాను. {| class="wikitable" |1 |ابوالحسن راجپوت |16983 |urwiki |- |2 |কুউ পুলক |10617 |bnwiki |- |3 |சத்திரத்தான் |7980 |tawiki |- |4 |Balu1967 |5827 |tawiki |} __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 01:51, 4 సెప్టెంబరు 2024 (UTC) :[[వాడుకరి:Pranayraj1985|ప్రణయ్ రాజ్ గార్కి]] ఈ సందర్బంగా శుభాకాంక్షలు. ఇంకోరకంగా చెప్పాలంటే తెలుగు వికీపీడియాకు లబించిన ఒక గిప్ట్ అని చెప్పవచ్చు. [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[వాడుకరి చర్చ:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) 03:43, 4 సెప్టెంబరు 2024 (UTC) ::[[User:Chaduvari|చదువరి]], [[వాడుకరి:యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] గార్లకు ధన్యవాదాలు.--<font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 13:14, 8 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC) == Translation request == Hello, Pranayraj1985. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Telugu Wikipedia? Yours sincerely, [[వాడుకరి:Oirattas|Oirattas]] ([[వాడుకరి చర్చ:Oirattas|చర్చ]]) 04:18, 5 సెప్టెంబరు 2024 (UTC) ==Reference fixing tool== Have you seen this tool? https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php Thank you for joining us :-) [[:en:User:Jmh649|<span style="color:#0000f1">'''James Heilman, MD'''</span>]] ([[:en:User talk:Jmh649|talk]] · [[Special:Contributions/Jmh649|contribs]] · [[Special:EmailUser/Jmh649|email]])(please leave replies on my talk page) 10:21, 9 సెప్టెంబరు 2024 (UTC) == ఇండిక్ మీడియావికి డెవలపర్స్ యూజర్ గ్రూప్ - టెక్నికల్ సంప్రదింపులు 2024 == నమస్తే, [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ఇండిక్ మీడియావికీ డెవలపర్స్ యూజర్ గ్రూప్]] వికీమీడియా ప్రాజెక్ట్‌లకు సహకరిస్తున్నప్పుడు వివిధ సాంకేతిక సమస్యలపై సభ్యుల అవసరాలను అర్థం చేసుకోవడానికి కమ్యూనిటీ టెక్నికల్ కన్సల్టేషన్ ప్రక్రియను ప్రారంభించారు. వీటి లక్ష్యం కమ్యూనిటీలలోని సవాళ్లను బాగా అర్థం చేసుకోవడం, సాధారణ సమస్యలను అర్థం చేసుకోవడం మరియు భవిష్యత్ సాంకేతిక అభివృద్ధి కార్యకలాపాలను క్రమబద్ధీకరించడం. మొదటి దశ మీ సాధారణ సమస్యలు, ఆలోచనలు మొదలైనవాటిని ఎక్కడ నివేదించాలనే సర్వే. దయచేసి సర్వేను (మీకు నచ్చిన భాషలో) ఇక్కడ పూరించండి. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link చివరి తేదీ 20 సెప్టెంబర్ 2024. మీరు బహుళ సమస్యలు లేదా ఆలోచనలను నివేదించాలనుకుంటే, మీరు సర్వేను ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు పూరించవచ్చు. కార్యాచరణ గురించి మరింత చదవడానికి, దయచేసి సందర్శించండి: https://w.wiki/AV78 సర్వే తెలుగులో పైన పేజీలో ఉన్నాయ్. ధన్యవాదాలు! [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:29, 9 సెప్టెంబరు 2024 (UTC), ఇండిక్ మీడియావికీ డెవలపర్స్ తరపున <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/te&oldid=27434535 --> == GreenC bot కు బాట్ హోదా == GreenC bot చేసుకున్న బాట్ అభ్యర్థనను [[వికీపీడియా:Bot/Requests for approvals#GreenC bot|సముదాయం ఆమోదించింది]] గానీ, ఆ వాడుకరికి బాట్ హోదా ఇచ్చే సంగతి మర్చిపోయాం. బాట్ హోదా ఇచ్చి, వారికి ఆ సమాచారాన్ని తెలియజేయవలసినది. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 01:48, 15 సెప్టెంబరు 2024 (UTC) :బాట్ హోదా ఇచ్చే సంగతి గుర్తుచేసినందుకు ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారు. బాట్ హోదా ఇచ్చి, బాట్ అభ్యర్థన పేజీద్వారా ఆ వాడుకరికి తెలియజేశాను.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 05:47, 15 సెప్టెంబరు 2024 (UTC) == సందేహం == @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు నేను నిన్న బి ఎస్ మక్బూల్ వ్యాసం వ్యాసం సృష్టించారు బి, ఎస్ మక్బూల్ గా మార్చండి [[వాడుకరి:ఎం.జస్వంత్|ఎం.జస్వంత్]] ([[వాడుకరి చర్చ:ఎం.జస్వంత్|చర్చ]]) 04:19, 27 సెప్టెంబరు 2024 (UTC) == నాటెగ్లినైడ్ పేజీలో == ప్రణయ్ గారూ, పలు మందుల వివరాలను చేరుస్తున్నందుకు ధన్యవాదాలు. [[నాటెగ్లినైడ్]] పేజీలో "ఇది ఆహారం, వ్యాయామంతో కలిపి ఉపయోగించబడుతుంది." అనే వాక్యం అర్థం కాలేదు. ఎన్వికీ వ్యాసంలో కనబడలేదు. మూలాన్ని పరిశీలించగలరా?__ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 02:14, 21 అక్టోబరు 2024 (UTC) :ఈ విషయాన్ని నా దృష్టికి తీసుకొచ్చినందుకు ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] గారు. మెడికల్ వికీలోని [[mdwiki:Nateglinide|Nateglinide]] పేజీలో "It is used together with diet and exercise" అనే వాక్యం "ఇది ఆహారం, వ్యాయామంతో కలిపి ఉపయోగించబడుతుంది." అని అనువాదం అయింది. దీనికి www.drugs.com లోని [Https://www.drugs.com/monograph/nateglinide.html Nateglinide (Monograph)] పేజీలో ఉంది. ఆ వాక్యాన్ని సరిచేశాను.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 04:47, 21 అక్టోబరు 2024 (UTC) ::సూపర్ సార్. ధన్యవాదాలు. __ [[User:Chaduvari|చదువరి]]<small> ([[User_Talk:Chaduvari|చర్చ]] • [[Special:Contributions/Chaduvari|రచనలు]])</small> 06:39, 21 అక్టోబరు 2024 (UTC) == కృష్ణశాస్త్రి ప్రూఫ్ రీడథాన్ == నమస్కారం! వికీపీడియాలో మనందరం సమిష్టిగా చేస్తున్న కృషి అమోఘం. ఈ చురుకుదనాన్నిసోదర ప్రాజెక్టులలోకి సైతం తీసుకువెళ్లడానికి ఈ నవంబర్ 1న తెలుగు సాహిత్యంలో ఎంతో కృషి చేసిన భావకవి అయిన [[దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి]] గారి జన్మదినాన్ని పురస్కరించుకొని వికీసోర్సులో ప్రూఫ్ రీడథాన్ ను నిర్వహించడం జరుగుతుంది. ఈ [[s:వికీసోర్సు:వికీప్రాజెక్టు/కృష్ణశాస్త్రి_ప్రూఫ్_రీడథాన్|ప్రాజెక్టు పేజీ]] ని గమనించి పాల్గొనగలరు. --[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 13:33, 7 నవంబరు 2024 (UTC) :ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 13:09, 8 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC) == Eega (2012) == Hello Pranayraj1985! It's a pleasure to meet you. I apologise for posting in English, but unfortunately, I do not speak Telugu. I am currently editing the Italian Wikipedia article about the Telugu film ''Eega'' ([[ఈగ (సినిమా)]], 2012), directed by S. S. Rajamouli. I’m reaching out because I would like to know the sentence that the housefly Nani writes on Bindu's desk in the film. It should be something like "నేను నాని పునర్జన్మ." I have a screenshot, but I cannot share it due to copyright restrictions. Thank you in advance for your help! Best,—[[user:super nabla|<span style="font:1em 'Monospace'; color:#000; background: #00FA9A90; border-radius: .5em;">సూపర్ నబ్లా</span>]][[User talk:Super nabla|¶]] 00:16, 22 డిసెంబరు 2024 (UTC) :This is the scene I'm referring to: https://www.youtube.com/watch?v=Y-3_zVozSZk&t=129s —[[user:super nabla|<span style="font:1em 'Monospace'; color:#000; background: #00FA9A90; border-radius: .5em;">సూపర్ నబ్లా</span>]][[User talk:Super nabla|¶]] 01:17, 22 డిసెంబరు 2024 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:21, 26 జనవరి 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> :Thanks @[[వాడుకరి:Doc James|Doc James]].-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 13:08, 8 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC) == Thank you for being a medical translator! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Translators Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?camp=all&project=all&year=2024&start=Filter joined us as a medical translator]. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We look forwards to working together in 2025. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:54, 26 జనవరి 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Translators_2024&oldid=28173086 --> ::You were our second most prolific translator :-) Best [[:en:User:Jmh649|<span style="color:#0000f1">'''James Heilman, MD'''</span>]] ([[:en:User talk:Jmh649|talk]] · [[Special:Contributions/Jmh649|contribs]] · [[Special:EmailUser/Jmh649|email]])(please leave replies on my talk page) 06:57, 26 జనవరి 2025 (UTC) :::Thanks @[[వాడుకరి:Doc James|Doc James]] and @[[వాడుకరి:Jmh649|Jmh649]].-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 13:08, 8 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC) == వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2025 == @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారూ నమస్కారం! గత సంవత్సరం నిర్వహించిన [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2024]] ప్రాజెక్టులో పాల్గొని తెవికీ ఖ్యాతిని అంతర్జాతీయ స్థానంలో నిలబెట్టే ప్రయత్నంలో భాగస్వామ్యం అయ్యారు. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా తెవికీ అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని పొందింది. అంతటి మహా యజ్ఞంలో మీరూ ఒక సమిధగా మారి మీ వంతు కృషిని చేశారు అందుకు మనందరం గర్వించాలి. భారత మహిళా సాధికారతను, జానపద విజ్ఞానాన్ని దశ దిశలా చాటే అవకాశం [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/స్త్రీవాదము - జానపదము 2025]] ప్రాజెక్టు రూపంలో మళ్ళీ మన ముందుకు వచ్చింది. కాబట్టి దీని ద్వారా మీ వంతు కృషి చేయగలరని మనవి. ఇట్లు ప్రాజెక్టు సహ నిర్వహకుడు--[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|అభిలాష్ మ్యాడం]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 13:57, 7 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC) :ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] గారు.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 13:07, 8 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC) == ఒక వ్యాసాన్ని తొలగించాలి. == @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు నమస్కారం! నేను ఒక వ్యాసం అనువదించి సృష్టించాను. అందులో వ్యాసం పేరు ఆంగ్లంలో ఉండిపోయింది. నేను అది అనువదించేసను. తర్వాత ఆ వ్యాసం గురించి వెతికినప్పుడు నాకు ఆంగ్లం లో కనిపించింది. అది మల్లి నేను పేరు మర్చి అనువదించాను. ఆ ఆంగ్ల పేరు ఉన్న వ్యాసాన్ని తొలగిస్తారు అని మీకు తెలియచేస్తునాను. తొలగించాల్సిన వ్యాసం [[Amery Municipal Airport]]. పేరు మార్చిన మల్లి అనువదించిన వ్యాసం [[అమెరీ మున్సిపల్ విమానాశ్రయం]]. మీ కృషికి నా ధన్యవాదాలు @[[వాడుకరి:Pranayraj1985|Pranayraj1985]] గారు. [[వాడుకరి:Yaswanthgadu.21|Yaswanthgadu.21]] ([[వాడుకరి చర్చ:Yaswanthgadu.21|చర్చ]]) 11:06, 14 మార్చి 2025 (UTC) :@[[వాడుకరి:Yaswanthgadu.21|Yaswanthgadu.21]] గారూ, వ్యాసం తొలగించబడింది.-- <font color="RED" face="Segoe Script" size="3"><b>[[User:Pranayraj1985|ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి]] </b></font>^{<font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|Talk2Me]]&#124;[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]]) </font>} 18:01, 20 మార్చి 2025 (UTC) == re == Hello, can you take a look at [[సామ్ (సంగీతకారుడు)]], it is a spam article created by LTA, thanks. [[వాడుకరి:Aqurs1|Aqurs1]] ([[వాడుకరి చర్చ:Aqurs1|చర్చ]]) 17:50, 8 ఏప్రిల్ 2025 (UTC) == [[User:Neeraja2026|Neeraja2026]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (08:37, 8 జూలై 2025) == నమస్తే సార్... నేను మొన్న పెట్టిన text కి సంబంధించిన ఫోటోను ఎలా అప్ లోడ్ చేయాలో తెలియజేయగలరు. మీ నీరజ2026 --[[వాడుకరి:Neeraja2026|Neeraja2026]] ([[వాడుకరి చర్చ:Neeraja2026|చర్చ]]) 08:37, 8 జూలై 2025 (UTC) == [[సాతాని]] గురించి [[User:Vishnuvardhanacharyulu|Vishnuvardhanacharyulu]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (14:57, 6 ఆగస్టు 2025) == చాత్తద శ్రీ వైష్ణవ బ్రాహ్మణులు (శాతాని) --[[వాడుకరి:Vishnuvardhanacharyulu|Vishnuvardhanacharyulu]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vishnuvardhanacharyulu|చర్చ]]) 14:57, 6 ఆగస్టు 2025 (UTC) == sir నేను ఫోటోలు upload చేస్తున్న వివిధ కారణాలతో డిలీట్ చేసి బ్లాక్ చేసినారు ప్లీజ్ హెల్ప్ == '''Information for the blocked user:''' To request a review of your block: * add <code>[[మూస:Unblock|<nowiki>{{Unblock|</nowiki>''your reason for requesting an unblock here''<nowiki>}}</nowiki>]]</code> to [[ప్రత్యేక:MyTalk|your user talk page]]. Blocked users may edit [[ప్రత్యేక:MyTalk|their own user talk page]], unless specifically disallowed from doing so, e.g., for incivility. If you are not logged in as a registered user, use the [[వాడుకరి చర్చ:2401:4900:1CB5:5EB8:B110:65B0:3D61:33C1|talk page for your IP address]]. * e-mail [[వాడుకరి:Christian Ferrer|‪Christian Ferrer‬]] or another [[commons:Administrators|administrator]] ([[ప్రత్యేక:ListAdmins|list]]). This option should work if a valid email address is specified in your [[ప్రత్యేక:Preferences|account preferences]], has been confirmed, and you are permitted to use it while blocked. If the block reason seems unrelated to you, it is possible you were affected by a software feature known as the [[:en:Wikipedia:Autoblock|autoblock]]. In that case contact info-commonswikimedia.org to remove the autoblock. Your current IP address is 2401:4900:1cb5:5eb8:b110:65b0:3d61:33c1 and the block ID is #499634. Please include this information in your query. Please note that, for technical reasons, removing the autoblock is not always possible. In such cases, you may need to wait 24 hours for the autoblock to expire. సర్ i am from nalgonda dist you also same dist i studied at Atmakur near Mothkur...i am senior citizen&working only for telangan&bhakti pracharm #yedavalli_sudarshan_reddy [[వాడుకరి:Yedavallisreddy|Yedavallisreddy]] ([[వాడుకరి చర్చ:Yedavallisreddy|చర్చ]]) 20:54, 26 ఆగస్టు 2025 (UTC) == [[User:బెజవాడ నజీర్|బెజవాడ నజీర్]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (10:35, 27 డిసెంబరు 2025) == వికీపీడియా లో ఫోటోలు ఎలా అప్లోడ్ చేయాలి --[[వాడుకరి:బెజవాడ నజీర్|బెజవాడ నజీర్]] ([[వాడుకరి చర్చ:బెజవాడ నజీర్|చర్చ]]) 10:35, 27 డిసెంబరు 2025 (UTC) == [[User:బెజవాడ నజీర్|బెజవాడ నజీర్]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (10:37, 27 డిసెంబరు 2025) == అయ్యా నమస్కారం నా పేరు బెజవాడ నజీర్ నేను ఫోటోలను వికీపిడియాలో ఎలా అప్లోడ్ చేయగలను కాస్త వివరించగలరు. ధన్యవాదములు 🙏 --[[వాడుకరి:బెజవాడ నజీర్|బెజవాడ నజీర్]] ([[వాడుకరి చర్చ:బెజవాడ నజీర్|చర్చ]]) 10:37, 27 డిసెంబరు 2025 (UTC) == E69NEWS == https://e69news.com/ తొలగించిన విషయం తెలుసుకొనుట గురించి [[ప్రత్యేక:చేర్పులు/&#126;2026-11094-8|&#126;2026-11094-8]] ([[వాడుకరి చర్చ:&#126;2026-11094-8|చర్చ]]) 10:30, 6 జనవరి 2026 (UTC) == వికీపీడియా @ 25 – హైదరాబాద్‌లో ప్రత్యేక వేడుకకు ఆహ్వానం ! == స్వేచ్ఛా విజ్ఞానాన్ని అందరికీ చేరువ చేసిన మహా ఉద్యమమైన వికీపీడియా 25 ఏళ్ల ప్రయాణాన్ని ఘనంగా జరుపుకుంటున్న శుభసందర్భంలో, ఐఐఐటీ–హైదరాబాద్ క్యాంపస్‌లో 2026 జనవరి 18వ తేదీ ఆదివారం సాయంత్రం నిర్వహిస్తున్న ప్రత్యేక వేడుకకు మిమ్మల్ని హృదయపూర్వకంగా ఆహ్వానిస్తున్నాం. మన నగరంలో వికీపీడియా ఎలా ఎదిగిందో, స్వచ్ఛందకర్తల అంకితభావం, వారి విజయగాథలు, అనుభవాలు— అన్నింటినీ కలిసి గుర్తుచేసుకుంటూ, ఈ జ్ఞానోత్సవాన్ని మనమందరం కలిసి సంబరంగా జరుపుకుందాం! నమోదుకు , వివరాలకు [https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Events/2025/Wikipedia_25th_Birthday:_Celebrating_Wikimedia_in_Hyderabad ఈవెంట్ పేజీ] చూడండి. [[వాడుకరి:Krupal (OKI)|Krupal (OKI)]] ([[వాడుకరి చర్చ:Krupal (OKI)|చర్చ]]) 11:57, 16 జనవరి 2026 (UTC) == [[User:Jaykasula|Jaykasula]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (10:05, 2 ఏప్రిల్ 2026) == నమస్తే అండీ --[[వాడుకరి:Jaykasula|Jaykasula]] ([[వాడుకరి చర్చ:Jaykasula|చర్చ]]) 10:05, 2 ఏప్రిల్ 2026 (UTC) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) on 18:30, 11 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:11, 28 ఏప్రిల్ 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == [[User:Vivekananda Babu Thallam|Vivekananda Babu Thallam]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (00:18, 3 మే 2026) == నమస్తే, --[[వాడుకరి:Vivekananda Babu Thallam|Vivekananda Babu Thallam]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vivekananda Babu Thallam|చర్చ]]) 00:18, 3 మే 2026 (UTC) == [[User:కొమ్ము హరిబాబు|కొమ్ము హరిబాబు]] అడుగుతున్న ప్రశ్న (04:53, 26 జూన్ 2026) == కొమ్ము హరిబాబు గారు రాసిన " అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " పోస్ట్ వైరల్ అయ్యింది కానీ అయన పేరు ప్రాచుర్యంలోకి రాకపోవడానికి కారణం ఏమై ఉంటుంది. --[[వాడుకరి:కొమ్ము హరిబాబు|కొమ్ము హరిబాబు]] ([[వాడుకరి చర్చ:కొమ్ము హరిబాబు|చర్చ]]) 04:53, 26 జూన్ 2026 (UTC) sffvqkbf61m24gyplhg8hfogl8avpec 0 136939 4891172 4886483 2026-06-26T08:30:05Z ~2026-36861-62 151162 /* */ 4891172 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ఎల్. బి. శ్రీరాం (లంక భద్రాద్రి శ్రీరామచంద్రమూర్తి) | image = L._B._Sriram.png | imagesize = | caption = | residence = [[ఫిలిం నగర్]], హైదరాబాద్ | birth_name = లంక భద్రాద్రి శ్రీరామ్ | birth_date = | birth_place = [[నేదునూరు]], [[తూర్పు గోదావరి జిల్లా]] | death_date = | death_place = | awards = [[నంది పురస్కారాలు]] | occupation = నటుడు<br> స్క్రిప్టు రచయిత<br>హాస్యనటుడు<br/>రంగస్థల నటుడు }} '''ఎల్.బి.శ్రీరాం''' గా పేరొందిన '''లంక భద్రాద్రి శ్రీరామ చంద్రమూర్తి''' ఒక [[నటుడు]], [[రచయిత]], దర్శకుడు. ఆయన ముందుగా రంగస్థలం పై పేరు తెచ్చుకుని, తరువాత [[రేడియో]]లో పనిచేసి తరువాత సినిమా పరిశ్రమలో ప్రవేశించారు.ముందుగా సినీ రచయితగా పనిచేసి తరువాత నటుడుగా నిరూపించుకున్నారు.400కి పైగా సినిమాల్లో నటించారు. నాలుగు సార్లు నంది పురస్కారాలను అందుకున్నారు.[[యూట్యూబ్|యూట్యూబు]]లో ఎల్. బి. శ్రీరాం హార్ట్ ఫిలింస్ పేరుతో లఘుచిత్రాలు కూడా రూపొందిస్తున్నారు.<ref name="ఈనాడు ఆదివారం వ్యాసం">{{cite web|url=http://www.eenadu.net/magazines/sunday-magazine/sunday-magazineinner.aspx?item=Sunday%20Magazine&no=7208&pagesrc=mr|title=నష్టాలొస్తున్నాయని తెలిసే చేస్తున్నా!|work=ఈనాడు|date= 25 September 2016|accessdate=25 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160925013719/http://www.eenadu.net/magazines/sunday-magazine/sunday-magazineinner.aspx?item=Sunday%20Magazine&amp;no=7208&amp;pagesrc=mr|archivedate=25 September 2016}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == శ్రీరామ్ మే 30న [[తూర్పు గోదావరి జిల్లా]], [[అమలాపురం]] సమీపంలోని [[నేదునూరు]] అనే [[అగ్రహారం]]లో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి వేదపండితుడు. రాష్ట్రపతి పురస్కార గ్రహీత. అప్పటి జమీందారు ఆయన పాండిత్య ప్రతిభకు మెచ్చి ఒక ఇల్లు బహుమానంగా ఇచ్చాడు. అందులోనే వారి కుటుంబం నివాసం. శ్రీరామ్ పెద్దన్నయ్య కూడా వేద పండితుడే.<ref name="EenaduInterview2019">{{Cite news|title=ఎన్నో మిథునాలు సృష్టిస్తున్నా..|date=26 May 2019|url=https://www.eenadu.net/hai/featuredstory/103383|work=ఈనాడు|access-date=27 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527164850/https://www.eenadu.net/hai/featuredstory/103383|archive-date=27 May 2019|url-status=dead}}</ref> శ్రీరామ్ మొదట రంగస్థల నటుడిగా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పేరు సంపాదించుకున్నాడు. తరువాత కొద్ది రోజులు [[ఆలిండియా రేడియో]]లో కూడా పనిచేశాడు. శ్రీరాం కొడుకు గ్రాఫిక్స్ విభాగంలో పనిచేస్తున్నాడు. == రంగస్థల జీవితం, రచనలు == ఈయన రచయితగా అనేక రచనలు చేశారు. అందులో అనేక ప్రసిద్ధ నాటికలు ఉన్నాయి. 1983లో రచించిన [[గజేంద్ర మోక్షము|గజేంద్రమోక్షం]] నాటిక బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ నాటిక అనేక వేల ప్రదర్శనలు జరిగింది. ==సినిమా జీవితం== కిష్కిందకాండ సినిమా ద్వారా [[రచయిత]]గా గుర్తింపు పొందిన శ్రీరాం అపుడపుడు కొన్ని సినిమాలలో అతిథి పాత్రలు వేసేవారు. [[హలో బ్రదర్]] (1994), [[హిట్లర్ (సినిమా)|హిట్లర్]] (1997) లాంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు మాటల రచయితగా పనిచేశాడు. తరువాత [[ఇ.వి.వి. సినిమా]] [[చాలా బాగుంది]] ద్వారా పల్లెటూరి యాసతో మాట్లాడే పాత్రతో మంచి నటుడిగానూ గుర్తింపు పొందారు. దాంతో చాలా సినిమాల్లో అవకాశం వచ్చింది. హాస్య పాత్రల్లో తనదైన ముద్ర వేసుకున్నారు. అంతేకాకుండా సెంట్ మెంట్, భావోద్వేగాలతో మిళితమైన అమ్మో ఒకటో తారీఖు అనే సినిమాలో నటించారు. ఈ సినిమా ఎల్. బి. శ్రీరామ్ ''ఒంటెద్దు బండి'' అనే [[నాటకం]] ఆధారంగా తీయబడింది. అంతేకాకుండా చాలా నాటకాలు రచించారు. ==నిర్మాతగా== *[[కవిస్రమాట్]] (2021) == వెబ్ సిరీస్ == {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !పేరు !పాత్ర !నెట్‌వర్క్ !గమనికలు |- |2019 |''[[గాడ్స్ ఆఫ్ ధర్మపురి]]'' |డిఎన్ రెడ్డి |జీ5 | |- |2020 |''[[అమృతం ద్వితీయం]]'' |అముదాల ఆంజనేయులు అలియాస్ అంజి |జీ5 | |} ==అవార్డులు== === [[నంది పురస్కారాలు]] === * ఉత్తమ మాటల రచయిత - [[రామసక్కనోడు]] (1999). * ఉత్తమ హాస్య నటుడు - [[చాలా బాగుంది]] (2000). * ఉత్తమ మాటల రచయిత - [[సొంతవూరు (2009 సినిమా)|సొంతవూరు]] (2009). * ఉత్తమ పాత్రోచిత నటన - [[సొంతవూరు (2009 సినిమా)|సొంతవూరు]] (2009). ==నటించిన చిత్రాల జాబితా== {{refbegin|4}} * [[ఎల్‌జీబీటీ - ఎ లీగల్ బ్యాటిల్]] (2026) * [[లగ్గం]] (2024) * [[మోహన్‌కృష్ణ గ్యాంగ్ లీడర్]] (2023) * [[బెదురులంక 2012]] (2023) * [[మా నాన్న నక్సలైట్]] (2022) *[[కొండా]] (2022) *[[కవిస్రమాట్]] (2021) * [[శరభ (సినిమా)|శరభ]] (2018)<ref name="‘శరభ’ మూవీ రివ్యూ">{{cite news |last1=సాక్షి |first1=సినిమా |title=‘శరభ’ మూవీ రివ్యూ |url=https://www.sakshi.com/news/movies/sarabha-telugu-movie-review-1137423 |accessdate=19 March 2020 |date=22 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181122104941/https://www.sakshi.com/news/movies/sarabha-telugu-movie-review-1137423 |archivedate=22 November 2018 |work= |url-status=live }}</ref> * [[మేరా భారత్ మహాన్]] (2019) *[[శ్రీశ్రీ (2016 సినిమా)|శ్రీశ్రీ]] (2016) * [[ఎ శ్యామ్ గోపాల్ వర్మ ఫిల్మ్]] (2015) *[[టామి (2015 సినిమా)|టామి]] (2015) * [[పాఠశాల (2014 సినిమా)|పాఠశాల]] (2014) * [[బన్నీ అండ్ చెర్రీ]] (2013) *[[చిన్న సినిమా]] (2013) * [[రచ్చ]] (2012) * [[దరువు]] (2012) * [[శ్రీమతి కళ్యాణం]] (2010) * [[ఆలస్యం అమృతం]] (2010) * [[శంభో శివ శంభో]] (2010) * [[కత్తి కాంతారావు]] (2010) * [[కారా మజాకా]] (2010) * [[సింహా]] (2010) * [[బెట్టింగ్ బంగార్రాజు]] (2010) * [[బెండు అప్పారావ్ ఆర్. ఎం. పి]] (2009) *[[పదహారేళ్ళ వయసు (2009 సినిమా)|పదహారేళ్ళ వయసు]] (2009) * [[శంఖం (సినిమా)|శంఖం]] (2009) * [[అధినేత (సినిమా)|అధినేత]] (2009) * [[సొంతవూరు (2009 సినిమా)|సొంతవూరు]] (2009) * [[బలాదూర్]] (2008) * [[సిద్దు ఫ్రం శ్రీకాకుళం]] (2008) * [[సుందరకాండ (2008 సినిమా)|సుందరకాండ]] (2008) * [[ఉల్లాసంగా ఉత్సాహంగా]] (2008) * [[పాండురంగడు (2008 సినిమా)|పాండురంగడు]] (2008) * [[గమ్యం (2008 సినిమా)|గమ్యం]] (2008) * [[మిస్సమ్మ ఐ.పి.ఎస్]] (2007) * [[అత్తిలి సత్తిబాబు ఎల్కేజీ]] (2007) * [[అన్నవరం (సినిమా)|అన్నవరం]] (2006) * [[భాగ్యలక్ష్మి బంపర్ డ్రా]] (2006) * [[స్టాలిన్ (సినిమా)|స్టాలిన్]] (2006) * [[అమ్మ చెప్పింది]] (2006) * [[బంగారం (సినిమా)|బంగారం]] (2006) * [[హ్యాపీ]] (2006) * [[లక్ష్మి (2006 సినిమా)|లక్ష్మి]] (2006) * [[ఛత్రపతి (సినిమా)|ఛత్రపతి]] (2005) * [[వీరి వీరి గుమ్మడి పండు|వీరివీరి గుమ్మడిపండు]] (2005) * [[సుభాష్ చంద్రబోస్ (సినిమా)|సుభాష్ చంద్రబోస్]] (2005) * [[బన్ని]] (2005) * [[రాధాగోపాలం]] (2005) * [[అంజలి ఐ లవ్యూ]] (2004) * [[మీ ఇంటికొస్తే ఏం ఇస్తారు మా ఇంటికొస్తే ఏం తెస్తారు]] (2004) * [[ఇంక అంతా శుభమే పెళ్ళి జరిపించండి]] (2004) * [[మిస్టర్ అండ్ మిసెస్ శైలజా కృష్ణమూర్తి]] (2004) * [[శివ్ శంకర్]] (2004) * [[గుడుంబా శంకర్]] (2004) * [[కొడుకు (సినిమా)|కొడుకు]] (2004) * [[రక్షక్ ది ప్రొటెక్టర్]] (2004) * [[జానకి వెడ్స్ శ్రీరామ్]] (2003) * [[ఒట్టు ఈ అమ్మాయెవరో తెలీదు!]] (2003) * [[మిస్సమ్మ (2003 సినిమా)|మిస్సమ్మ]] (2003) * [[చంటిగాడు]] (2003) * [[దిల్]] (2003) * [[ఫూల్స్]] (2003) * [[హోలీ (సినిమా)|హోలీ]] (2002) * [[తొట్టిగ్యాంగ్]] (2002) * [[శివరామరాజు (సినిమా)|శివరామరాజు]] (2002) * [[ఔను వాళ్ళిద్దరూ ఇష్టపడ్డారు]] (2002) * [[అల్లరి రాముడు (సినిమా)|అల్లరి రాముడు]] (2002) * [[తప్పుచేసి పప్పుకూడు]] (2002) * [[హనుమాన్ జంక్షన్ (సినిమా)|హనుమాన్ జంక్షన్]] (2001) * [[థాంక్యూ సుబ్బారావు]] (2001) * [[అందాల ఓ చిలకా]] (2001) * [[రా (సినిమా)|రా]] (2001) * [[అమ్మాయే నవ్వితే]] (2001) * [[9 నెలలు]] (2001) * [[6 టీన్స్]] (2001) * [[ఇదే నా మొదటి ప్రేమలేఖ]] (2001) * [[చిన్నా]] (2001) * [[ప్రేమసందడి]] (2001) * [[ఎదురులేని మనిషి (2001 సినిమా)|ఎదురులేని మనిషి]] (2001) * [[బడ్జెట్ పద్మనాభం]] (2001) * [[మృగరాజు (సినిమా)|మృగరాజు]] (2001) * [[ఇట్లు శ్రావణి సుబ్రమణ్యం]] (2001) * [[చెప్పాలని ఉంది]] (2001) * [[కలిసి నడుద్దాం]] (2001) * [[ఆజాద్]] (2000) * [[చాలా బాగుంది]] (1999) * [[జయం మనదేరా (2000 సినిమా)|జయం మనదేరా]] (2000) {{refend}} === రచయితగా సినిమాల జాబితా === {{colbegin}} * [[అమ్మో ఒకటోతారీఖు]] * [[భాగ్యలక్ష్మి బంపర్ డ్రా]] (2006) * [[అరుంధతి]] (1999) * [[హిట్లర్]] (1997) * [[హలో బ్రదర్]] (1994) * [[ఓ తండ్రి – ఓ కొడుకు]] (1994) * [[ఆ ఒక్కటీ అడక్కు]] (1993) * [[అప్పుల అప్పారావు]] (1991) * [[ఏప్రిల్ ఒకటి విడుదల]] (1991) * [[కిష్కింధకాండ (సినిమా)|కిష్కిందకాండ]] {{colend}} == మూలాలు == * {{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/lanka-bhadradri-sri-ramachandra-moorthy-its-the-governments-that-should-recognize-our-service-and-recognize-it-behindthecamera-exclusive/articleshow/93834164.cms|title=Lanka Bhadradri Sri Ramachandra Moorthy: It's the Government that should recognize our services and address it- #BehindTheCamera! - Exclusive!|date=2022-08-28|work=The Times of India|access-date=2026-01-21|issn=0971-8257}} {{మూలాలజాబితా}} {{నంది పురస్కారాలు}} [[వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు]] [[వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు]] [[వర్గం:నంది ఉత్తమ సంభాషణల రచయితలు]] [[వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా సినిమా నటులు]] [[వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రంగస్థల నటులు]] [[వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా సినిమా రచయితలు]] t3rs3ohgtnue9j4l4zx3e9uik3nv5wv 0 156722 4891165 4871453 2026-06-26T07:46:38Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891165 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | name = గురువాయూరు ఆలయం | image = Guruvayoor Temple 1.jpg | alt = | caption = గురువాయూర్ శ్రీ కృష్ణ దేవాలయం | map_caption = కేరళ పటంలో గురువాయూర్ స్థానం | map_type = India | map_size = 200 | coordinates = {{coord|10.5945|76.0390|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | other_names = గురువాయూర్ ఆలయం | proper_name = కృష్ణాలయం | country = [[భారతదేశం]] | state = [[కేరళ]] | district = [[త్రిస్సూర్]] | location = [[గురువాయూరు]] | elevation_m = 12<ref>[https://www.latlong.net/place/guruvayoor-kerala-india-11102.html Guruvayur Elevation]</ref> | deity = గురువాయూరప్పన్ ([[విష్ణు]] [[చతుర్భుజ|నాలుగు చేతులతో]] తన [[కృష్ణ]] రూపంలో) | festivals= [[జన్మాష్టమి]], [[కుంభం|కుంభం ఉత్సవం]], [[గురువాయూర్ ఏకాదశి]] | architecture = కేరళ వాస్తుశిల్పకళ | temple_quantity = | monument_quantity= | inscriptions = కేరళ కుడ్యచిత్రాలు | year_completed = ఈ ఆలయం దాదాపు 14వ శతాబ్దంలో పూర్తయింది, పురాతన ఆలయ రికార్డులు 17వ శతాబ్దానికి చెందినవి. | creator = సంప్రదాయం ప్రకారం, [[విశ్వకర్మ]] (శిల్పి) <br/> [[బృహస్పతి]], [[వాయుదేవుడు|వాయు]] (''ప్రాణ ప్రతిష్ఠ'') | governing_body = గురువాయూర్ దేవస్థానం బోర్డు | website = {{URL|https://www.guruvayurdevaswom.in}} }} '''గురువాయూరు శ్రీకృష్ణ మందిరం,''' [[కేరళ]] రాష్ట్రం, త్రిసూర్ జిల్లా, [[గురువాయూరు|గురువాయూర్]] పట్టణంలో ఉంది. ఇది [[విష్ణువు]] రూపమైన గురువాయూరప్పన్‌కు అంకితం చేయబడిన హిందూ దేవాలయం, కానీ [[శ్రీ కృష్ణుడు|శ్రీకృష్ణుడి ఆలయంగా]] ప్రసిద్ధిచెందింది. ఈ ఆలయం కేరళ, [[తమిళనాడు|తమిళనాడుల]] లోని హిందువులకు అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రార్థనాస్థలాలలో ఇది ఒకటి. దీనిని తరచుగా [[వైకుంఠం|''భూలోక వైకుంఠం'']] (భూలోకరాజ్యం లోని వైకుంఠం) అని పిలుస్తారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.guruvayurdevaswom.in/|access-date=2020-11-25|website=www.guruvayurdevaswom.in|title=ఆర్కైవ్ నకలు|archive-date=2020-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120101702/https://guruvayurdevaswom.in/|url-status=dead}}</ref> ఈ ఆలయం [[వైష్ణవం|వైష్ణవ]] సంప్రదాయానికి చెందిన '''108 అభిమాన క్షేత్రాలలో''' ఒకటి. కృష్ణ విగ్రహ ప్రతిష్ఠకు ముఖ్య కారకులు గురు - వాయువులు కాబట్టి ఈ ఊరిని 'గురువాయూరు' (గురువు+వాయువు+ఊరు) గా నిర్ణయించారు. శ్రీకృష్ణ దేవుడిని 'గురువాయూరప్పన్' అని భక్తిభావంతో పిలుస్తారు. దక్షిణ భారతంలో 'అప్ప' అనగా తండ్రి, ప్రభువు, దేవుడు అనే అర్థాలున్నాయి. ఈ ఆలయానికి ప్రతి రోజు సగటున ముప్పైవేల మంది భక్తులు వస్తుంటారని ప్రతీతి. పర్వ దినాలలో భక్తుల సంఖ్య లక్షకు పైగా ఉంటుందని అంటారు. ఈ ఆలయ వార్షికాదాయం సరాసరి రెండున్నర కోట్ల రూపాయలు. ఈ దేవుని ఆస్తుల విలువ రెండు వందల యాబై కోట్ల రూపాయలు. బీమా పథకం క్రింద ఏడాదికి యాబై లక్షలు చెల్లిస్తున్నారు. ఆలయ సంపదతో బాటు అక్కడ పనిచేసే ఉద్యోగులకు, దేవుని నగలకు, గుడిలోని 63 ఏనుగులకు, ఆవులకు, ఈ బీమా వర్తిసుంది. == విగ్రహ ప్రాశశ్త్యం == మధ్య చిహ్నం నాలుగు చేతులతో నిలబడి ఉన్న[[విష్ణువు]] శంఖం [[పాంచజన్యము|పాంచజన్యం]], చక్రం [[సుదర్శన చక్రం|సుదర్శనం]], జాపత్రి [[కౌమోదకి]], [[తులసి]] దండ, కమలంతో కూడిన కృష్ణుడు పుట్టిన సమయంలోఅతని తల్లిదండ్రులు [[వసుదేవుడు|వాసుదేవ]], [[దేవకి|దేవకికి]] వెల్లడించిన [[విష్ణువు|విష్ణు]] రూపాన్ని ఈ చిత్రం సూచిస్తుంది. ఈ ఆలయంలో [[ఆది శంకరాచార్యులు|ఆది శంకరుడు]] నిర్దేశించిన నిత్యకృత్యాల ప్రకారం ఆరాధన మొదట్లో కొనసాగింది. ఆ తరువాత మధ్యయుగ భారతదేశంలో చెన్నాస్ నారాయణన్ నంబూదిరి ద్వారా ఉద్భవించిన అంతర్-మత ఆధ్యాత్మిక ఉద్యమం ప్రకారం అధికారికంగా [[తంత్ర దర్శనము|తాంత్రిక]] పద్ధతిలో జరుగుతుంది. ప్రధాన పూజారులుగా గురువాయూర్ ఆలయ వంశపారంపర్య వారసులు తాంత్రికులుగా కొనసాగుతున్నారు.<ref name="G1">{{Cite web|title=www.guruvayurdevaswom.in - Official Website Of Guruvayur Devaswom|url=https://guruvayurdevaswom.in/|access-date=2020-05-12|website=guruvayurdevaswom.in|archive-date=2020-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616140857/https://guruvayurdevaswom.in/|url-status=dead}}</ref> == ఆలయ నిర్వహణ == ఈ ఆలయ నిర్వహణ కేరళ ప్రభుత్వ నియంత్రణలో నిర్వహింపబడుతుంది. ఈ ఆలయ ప్రధాన పండుగలు మలయాళ మాసం కుంభంలో 10 రోజుల పండుగ [[పుష్యమి నక్షత్రము|పూయం నక్షత్రం]] నాడు ధ్వజారోహణంతో మొదలవుతుంది,<ref>{{Cite web|title=Archived copy|url=http://guruvayurdevaswom.nic.in/utsavam.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190225152356/http://guruvayurdevaswom.nic.in/utsavam.html|archive-date=25 February 2019|access-date=22 February 2019}}</ref> [[కృష్ణాష్టమి|కృష్ణ జన్మాష్టమి]] (కృష్ణుని పుట్టినరోజు) చింగం మాసం, <ref name="guruvayurdevaswom.nic.in">{{Cite web|title=Archived copy|url=http://guruvayurdevaswom.nic.in/orfestivals.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216234631/http://www.guruvayurdevaswom.nic.in/orfestivals.html|archive-date=16 February 2019|access-date=22 February 2019}}</ref> [[ఏకాదశి]] (11వ రోజు) వృశ్చికం మాసంలో శుక్ల పక్షం (ప్రకాశవంతమైన పక్షం రోజులు), దీనిని ''గురువాయూర్ ఏకాదశి'' అని పిలుస్తారు. <ref>{{Cite web|title=Archived copy|url=http://guruvayurdevaswom.nic.in/ekadasi.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190211181609/http://www.guruvayurdevaswom.nic.in/ekadasi.html|archive-date=11 February 2019|access-date=22 February 2019}}</ref> మళయాల క్యాలెండరు ప్రకారం మేడం మాసం మొదటి రోజున విషు, ఒకప్పటి పంట పండుగ. <ref name="guruvayurdevaswom.nic.in" /> ఆలయ ఉప దేవతలు [[వినాయకుడు|గణపతి]], [[అయ్యప్ప|అయ్యప్పన్]], భగవతి, ఒక్కొక్కటిగా రెండు ఉప ఆలయాలు ఉన్నాయి. ఒకటి గణపతికి, మరొకటి నాగదేవతలకు (ఆలయానికి సమీపంలోఉన్న పాము దేవతలు. [[ఢిల్లీ|ఢిల్లీలోని]] మయూర్ విహార్‌లో ఉన్న ఉత్తర గురువాయూరప్పన్ ఆలయం దాని ప్రతిరూప దేవాలయాలలో ఒకటి. ఇది కృష్ణ దేవాలయ దేవత గురువాయూరప్పన్‌గా పూజించబడే కృష్ణుడికి ఈ ఆలయం అంకితం చేయబడింది. ఈ ఆలయాన్ని మలయాళీలు, తమిళులుఎక్కువగా పూజిస్తారు. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల నుండి దక్షిణ భారతదేశ యాత్రలలో భాగంగా ఈ ఆలయాన్ని దర్శిస్తారు. హిందువులు కాని వారికి గురువాయూర్ ఆలయంలోకి ప్రవేశం నిషేధించబడింది. == పురాణ కథనం == [[దస్త్రం:Guruvayoor_Temple_2.jpg|thumb|ఆలయానికి ప్రధాన ద్వారం]] === గురువాయూర్ మహాత్మ్యం - ప్రారంభ పురాణం === [[దస్త్రం:Guruvayoor_temple.jpg|thumb|గురువాయూర్ ఆలయ ప్రవేశం]] పురాణాల ప్రకారం,తన తండ్రి [[పరీక్షిత్తు]] మరణానికి కారణమైన [[తక్షకుడు|తక్షకుడితో]] సహా ప్రపంచంలోని అన్నిపాములను నాశనం చేయడానికిరాజు [[జనమేజయుడు]] ఒక యాగం నిర్వహించాడు. లక్షలాది పాములు యజ్ఞంలోని అగ్నిలో పడి చనిపోయాయి, అయితే తక్షకుడు చంపబడటానికిముందు ఆస్తిక అనే బ్రాహ్మణుడు యాగాన్ని ఆపాడు. <ref name="G2">Narayaneeyam, translated by Swami Tapasyananda, Appendix-1, Pg 350, Sri Ramakrishna Math</ref> లక్షలాది పాముల మరణానికి [[జనమేజయుడు]] కారణమైనందున, అతను [[కుష్టు వ్యాధి|కుష్టు]] వ్యాధితో బాధపడుతుంటాడు. ఆ వ్యాధిని నయం చేయుంచుకోవాలనే ఆశను అతను కోల్పోయాడు. ఒకరోజు ఆత్రేయ మహర్షి (అత్రి కుమారుడు) జనమేజయుని ముందుకు వచ్చి [[గురువాయూరు|గురువాయూర్‌లో]] కృష్ణుని పాదాల క్రింద నీవు ఆశ్రయం పొందమని చెప్తాడు. గురువాయూర్‌లోని ఆలయంలో [[విష్ణువు|హరి]] తేజస్సు అత్యుత్తమంగా ఉంటుందనీ, భక్తులందరికీ [[విష్ణువు]] తన ఆశీర్వాదాలను అందిస్తాడని ఆత్రేయుడు అతనికి చెప్తాడు. వెంటనే అక్కడికి పరుగెత్తి, ఆ తర్వాతి పదినెలలు గురువాయూర్ దేవుడిని పూజిస్తూ గడిపాడు. పది నెలల తర్వాత, అతను ఆరోగ్యంగా ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు. తప్పుడు అంచనా వేసినందుకు జ్యోతిష్కుడిపై దృష్టి పెట్టాడు. అతని ఎడమకాలు మీద పాము కాటు వేసిన గుర్తు కనిపిస్తుందని జ్యోతిష్యుడు చెప్పాడు. అతను ఆ సమయంలో [[ఆదిశేషుడు|అనంత]] (సర్పాల రాజు) ఉన్న ఆలయంలోఉన్నందున, గురువాయూర్‌లోని దేవుడికి [[ఆదిశేషుడు|అనంత]] సోదరుడు కావడం వల్ల మాత్రమే అతను మరణం నుండి తప్పించుకున్నాడు, అక్కడ అతను పూజలు ముగించాడు. <ref name="G2" /> రాజు గురువాయూర్‌లో పూర్తి స్థాయి ఆలయాన్ని నిర్మించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. కాలక్రమేణా, ఈ ఆలయం [[కేరళ|కేరళను]] పెరుమాళ్ల పాలనలో ఉన్న రోజుల్లో పేదరికంలోకి తగ్గించబడింది. పెరుమాళ్ పాలకులు ఎక్కువగా [[శైవం|శైవులు]], [[వైష్ణవం|వైష్ణవ]] పుణ్యక్షేత్రాలకు వారి ఆదరణ అంతగా లేక, ఆలయ అభివృద్ధి పెద్దగా విస్తరించలేదు. మమ్మియూర్‌లోని శివాలయం వారి ఆదరణను పొందింది. రాజ ఆశ్రయంతో, భక్తులూ శివాలయానికి తరలివెళ్లారు. ఆ విధంగా గురువాయూర్ దేవాలయం అత్యంత పేదరికంలోకి దిగజారింది. అయితే, ఒక రోజు, ఒక పవిత్ర వ్యక్తి, రాత్రి భోజనం, ఆతిథ్యం కోసం మమ్మియూర్ ఆలయానికి వెళ్ళాడు. ఆలయం సంపన్నమైనప్పటికీ, ఆలయ అధికారులు తమ వద్ద ఏమీ లేనట్లు నటించి, పక్కనే ఉన్న గురువాయూర్ ఆలయానికి వెళ్లవలసిందిగా సలహాఇచ్చి అతన్ని దారి మళ్లించారు. పవిత్రుడు గురువాయూర్ ఆలయ ఆవరణలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, ఒక [[బ్రాహ్మణులు|బ్రాహ్మణ]] బాలుడు మర్యాదపూర్వకంగా అతనిని స్వాగతించి, విలాసవంతంగా తినిపించాడు. పవిత్ర వ్యక్తి చాలా సంతోషించాడు. అతను ఆలయానికి ఒక ఆశీర్వాదం ఇస్తాడు. పురాణాల ప్రకారం, మమ్మియూర్ శివాలయం క్షీణించడం ప్రారంభించింది. గురువాయూర్ విష్ణు దేవాలయం, అదృష్ట బలం నుండి, పూర్తి బలానికి పురోగమించింది. <ref>Narayaneeyam, translated by Swami Tapasyananda, Appendix-1, Pg 352, Sri Ramakrishna Math</ref> == చరిత్ర == === పూర్వ వలస యుగం === సా.శ. 14వ శతాబ్దంలో,తమిళ సాహిత్యం "కోకసందేశం" "కురువాయూర్" అనేపేరుగల ప్రదేశాన్ని సూచిస్తుంది.సా.శ.16వ శతాబ్దంలో (''[[నారాయణీయం]]'' రచించిన యాభైసంవత్సరాల తర్వాత) కురువాయూర్ గురించి అనేక సూచనలున్నాయి. పాత తమిళంలో,"కురువై" అంటే "సముద్రం", కాబట్టి మలబార్ తీరంలోఉన్న గ్రామాన్ని కురువాయూర్ అని పిలిచారు. <ref>{{Cite web|last=Nair|first=Preetu|date=June 8, 2019|title=All you need to know about Guruvayur temple in Kerala|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/all-you-need-to-know-about-guruvayur-temple-in-kerala/articleshow/69700293.cms|access-date=2020-05-12|website=The Times of India|language=en}}</ref> పురాతన ఆలయ రికార్డులు సా.శ. 17వ శతాబ్దానికి చెందినవి. కేరళలోని అనేక ముఖ్యమైన విష్ణు దేవాలయాల గురించిన తొలిప్రస్తావన తమిళ కవి-సన్యాసులు అయిన [[ఆళ్వారులు|ఆళ్వార్ల]] పాటలలో కనుగొనబడింది, వారి కాలక్రమం సరిగ్గా నిర్ణయించబడలేదు.<ref>Narayaneeyam, translated by Swami Tapasyananda, Appendix-1, Pg 353, Sri Ramakrishna Math</ref> అయితే 16వ శతాబ్దం చివరి నాటికి, గురువాయూర్ కేరళలో అత్యంత ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రంగా మారింది. === వలసవాద యుగం === 1716లో డచ్ వారు గురువాయూర్‌పై దాడి చేశారు.వారు ఆలయ నిధులను దోచుకున్నారు. పశ్చిమ గోపురానికి నిప్పంటించారు (తరువాత 1747లో పునర్నిర్మించారు).సా శ.1755లో డచ్ వారు త్రిక్కునవాయ్ ఆలయాన్ని ధ్వంసం చేయడంతో బ్రాహ్మణులు అక్కడి నుంచి పారిపోయారు. 1766లో మైసూరుకు చెందిన హైదర్ అలీ కోజిక్కోడ్ (కాలికట్) ఆ పై గురువాయూర్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఆలయాన్ని కాపాడేందుకు 10,000 ఫానమ్‌లను విమోచన క్రయధన చెల్లింపుకోసం వత్తిడి చేశాడు. విమోచన క్రయధనం చెల్లించబడింది, కానీ అభద్రతాభావం కారణంగా యాత్రికులు వెనక్కి తగ్గారు. మలబార్ గవర్నర్ శ్రీనివాసరావు అభ్యర్థన మేరకు హైదర్ అలీ ఆలయాన్ని కాపాడేందుకు దేవాదాయ శాఖను మంజూరు చేశారు. తరువాత, సా.శ. 1789 లో, టిప్పుసుల్తాన్ ప్రావిన్స్‌పై దండెత్తాడు. టిప్పు చిన్న దేవాలయాలను ధ్వంసం చేసి, ఆలయానికి నిప్పు పెట్టాడు, కానీ సకాలంలో వర్షం కారణంగా అది రక్షించబడింది. టిప్పు 1792లో ట్రావెన్‌కోర్, ఆంగ్లేయుల చేతిలో ఓడిపోయాడు. టిప్పు స్వాధీనం కోసం ఊహించి భూగర్భంలో దాచిన విగ్రహం 1792 సెప్టెంబరు 17న తిరిగి ప్రతిష్టించబడింది <ref>{{Cite web|url=http://guruvayurdevaswom.org/temple/history/period-of-zamorins/|access-date=2020-11-25|website=guruvayurdevaswom.org|title=ఆర్కైవ్ నకలు|archive-date=2017-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910042634/http://guruvayurdevaswom.org/temple/history/period-of-zamorins/|url-status=dead}}</ref> ఉల్లనాడ్ పనిక్కర్లు 1825 నుండి 1900 వరకు ఆలయాన్ని రక్షించారు. 1859 నుండి 1892 వరకు, చుట్టంబలం, విళక్కుమతం, కూట్టంబలం, శాస్తా మందిరం పునర్నిర్మించబడ్డాయి. రాగి షీటింగ్‌తో పైకప్పు చేయబడ్డాయి. 1900లో నిర్వాహకుడు కొంటి మీనన్ పూజల వేళలను నిర్ణయించారు. ఆలయ ప్రాంగణాన్ని శుభ్రంగా ఉంచడానికి డ్రైవ్‌ నాయకత్వం వహించాడు. అతను పెద్ద గుంటను ఏర్పాటు చేసి, పాతయప్పురా (ధాన్యాగారం) పునర్నిర్మించాడు. === వలస పాలనానంతర యుగం === [[దస్త్రం:Vilakku.jpg|కుడి|thumb|విళక్కుమఠం]] 1970 నవంబరు 30న ఆలయంలో భారీ అగ్నిప్రమాదం సంభవించి, పశ్చిమ, దక్షిణ, ఉత్తరం వైపున ఉన్న చుట్టంబళం, విళక్కుమతం మొత్తం దగ్ధమైంది. <ref>{{Cite web|url=http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple3.shtml|access-date=2020-11-25|website=www.guruvayurdevaswom.org|title=ఆర్కైవ్ నకలు|archive-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100222231704/http://www.guruvayurdevaswom.org/htemple3.shtml|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Sevak|title=The Fire and Renovation {{!}} Holy Dham|url=https://www.holydham.com/the-fire-and-renovation/|access-date=2020-11-25|language=en-US}}</ref> == రుద్రతీర్థం == ఆలయానికి ఉత్తరం వైపున ఉన్న ఆలయ ట్యాంక్ (చెరువు)ని ''రుద్రతీర్థం'' అంటారు. పురాణాల ప్రకారం, వేల సంవత్సరాల నుండి, శివుడు ఈ చెరువు దక్షిణ ఒడ్డున స్నానం చేసేవాడు. శివునికి 'రుద్ర' అనే పేరు కూడా ఉంది కాబట్టి ఆ చెరువుకు రుద్రతీర్థం అని పేరు వచ్చింది. [[దస్త్రం:Guruvayur_temple_pond.jpg|కుడి|thumb|గురువాయూర్ ఆలయ పుష్కరణి (చెరువు)]] == ప్రముఖ భక్తులు == [[దస్త్రం:East_Nada,_Guruvayur,_Kerala,_India_-_panoramio_(4).jpg|thumb|గురువాయూర్ ఆలయంలో [[గరుత్మంతుడు|గరుడ]] విగ్రహం]] * గురువాయూరప్పన్ ప్రముఖ భక్తుల జాబితాలో శ్రీ గురువాయూరప్పన్ భక్తురాలు కురూరమ్మ వృద్ధురాలు. మాతృత్వం రూపంలో ఆమె అపారమైన భక్తికి, భగవంతుడు స్వయంగా ఆమెతో పెంపుడు కొడుకుగా జీవించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఆమె కలియుగంలో తల్లి యశోధ పునర్ అవతారంగా పరిగణించబడుతుంది. * [[మేల్పత్తూరు నారాయణ భట్టతిరి|మెల్పత్తూర్ నారాయణ భట్టతిరి]] (1560-1646/1666): ఒక సంస్కృత పండితుడు, గురువాయూరప్పన్ భగవంతుని భక్తుడు, అతని గొప్ప రచన ''[[నారాయణీయం|నారాయణేయం]].'' * పూంథానం నంబూతిరి (1547-1640): మెల్పత్తూరు సమకాలీనుడు. మేల్పత్తూరులా కాకుండా స్వచ్ఛమైన మలయాళంలో పద్యాలు రాశారు. అతనికి సంస్కృతంలో అంత ప్రావీణ్యం లేదని, [[విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రము|విష్ణుసహస్రనామాన్ని]] తప్పుగా జపించినప్పుడు సంస్కృత పండితులచేత తప్పించబడ్డాడని, భగవంతుడు స్వయంగా సరిదిద్దాడని ఒక కథనం. గురువాయూర్ ఆలయానికి సంబంధించిన కథలలో అతను సుపరిచితుడు. మలయాళీల [[భగవద్గీత|భగవద్గీతగా]] ప్రసిద్ధి చెందిన ''జ్ఞానప్పన'' రచనకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. * విల్వమంగళం స్వామియార్ ఒక బ్రాహ్మణ సన్యాసి, మేల్పత్తూర్, పూంథానం, కురూరమ్మల సమకాలీనుడు. * [[చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్]] * సెంగలిపురం అనంతరామ దీక్షితార్ == వస్త్ర నిబంధన == గురువాయూర్ ఆలయంలోకి ప్రవేశించాలనుకునే వ్యక్తుల కోసం కఠినమైన దుస్తుల కోడ్ ఉంది. పురుషులు తమ ఛాతీని కప్పి ఉంచే దుస్తులు లేకుండా నడుము చుట్టూ ముండు ధరించాలి. కానీ ఛాతీ ప్రాంతాన్ని చిన్న గుడ్డ ముక్కతో (వేష్ఠి) కప్పిపుచ్చటానికి అనుమతి ఉంది. అబ్బాయిలు షార్ట్‌లు ధరించడానికి అనుమతించబడతారు,అయితే వారు చొక్కా ధరించడం నిషేధించబడింది. అమ్మాయిలు, మహిళలు దుస్తులు లేదా పొట్టి స్కర్టులు వంటి ఎలాంటి ట్రౌజర్‌ను ధరించడానికి అనుమతిలేదు.స్త్రీలు [[చీర|చీరలు]], అమ్మాయిలు పొడవాటి లంగా, బ్లౌజులు ధరించవచ్చు.ప్రస్తుతం [[సల్వార్ కమీజ్|షల్వార్ కమీజ్]] (చురీదార్ పైజామా) అనుమతించబడటంతో మహిళల దుస్తుల కోడ్ సడలించబడింది. <ref>{{Cite web|date=27 July 2007|title=Dress code relaxed in Guruvayur|url=http://www.hindu.com/2007/07/27/stories/2007072750030100.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080120132148/http://www.hindu.com/2007/07/27/stories/2007072750030100.htm|archive-date=20 January 2008|access-date=1 May 2018}}</ref> == ఆలయ ఏనుగులు == [[దస్త్రం:Guruvayoor_Kesavan_Statue.jpg|కుడి|thumb|[[గురువాయూరు|గురువాయూర్‌లోని]] గురువాయూర్ కేశవన్ విగ్రహం.]] పున్నతుర్ కోట, ''అనకోట్ట'' (ఇంగ్లీషులో ''ఎలిఫెంట్ యార్డ్'') అని పిలుస్తారు, ఇందులో ఆలయానికి చెందిన 56 ఏనుగులు ఉన్నాయి. ఈ ప్రదేశం ప్రపంచంలోని బందీ అయిన మగ ఆసియా ఏనుగుల అతిపెద్ద జనాభాకు నిలయం. ఈ ఏనుగులను భక్తులు ఆలయానికి విరాళంగా అందించారు. దంతాలగల మగ ఏనుగులను దానం చేయడానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వల్ల అనకోటలో నివసించే మగ, ఆడ ఏనుగుల నిష్పత్తి తారుమారైంది. <ref name="peepli.org">{{Cite web|title=Temple elephants… and what lies beneath &#124; Peepli Project Blog|url=http://peepli.org/blog/2015/08/18/temple-elephants-and-what-lies-beneath/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150818182810/http://peepli.org/blog/2015/08/18/temple-elephants-and-what-lies-beneath/|archive-date=18 August 2015|access-date=2016-12-01|publisher=Peepli.org}}</ref> ఏనుగుల సంఖ్య తక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఆలయానికి సమీపంలోని ప్రాంగణంలో మొదట ఏనుగులను ఉంచారు. అయినప్పటికీ, ఎక్కువ మంది భక్తులు ఏనుగులను విరాళంగా ఇవ్వడంతో, స్థలం సరిపోనందున వాటిని ఆలయానికి మూడు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న పెద్ద ప్రదేశానికి తరలించారు. ఆలయంతో వాటి అనుబంధం కారణంగా, భక్తులు ఈ ఏనుగులలో చాలా వరకు గురువాయూరప్ప సజీవ రూపాలుగా భావిస్తారు. <ref>{{Cite web|title=Elephant Sanctuary|url=http://guruvayurdevaswom.nic.in/elephants.html|access-date=2016-12-01|website=www.guruvayurdevaswom.in}}</ref> వారిలో గురువాయూర్ కేశవన్ అత్యంత ప్రసిద్ధుడు.<ref>{{Cite web|last=Sreedhar Vijayakrishnan|date=2015-12-30|title=Elephant in the Room – Glimpses from the past &#124; IndiaFactsIndiaFacts|url=http://indiafacts.org/elephant-in-the-room-glimpses-from-the-past/|access-date=2016-12-01|publisher=Indiafacts.org|archive-date=2016-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160502145604/http://indiafacts.org/elephant-in-the-room-glimpses-from-the-past/|url-status=dead}}</ref> ఇతర ప్రముఖ ఏనుగు గురువాయూర్ పద్మనాభన్, గురువాయూర్ ఏనుగుల అధినేతగా భావిస్తారు. గురువాయూర్‌లో ఏనుగులను పట్టుకోవడం, చికిత్స చేయడం, జీవన స్థితిగతులు విమర్శలకు గురవుతున్నాయి.<ref>{{Cite web|last=Posted: 12/29/2014 6:14 pm EST|date=2014-12-29|title=The Indian Temple That's "Ground Zero" for Elephant Torture &#124; Sangita Iyer|url=http://m.huffpost.com/ca/entry/6387994|access-date=2016-12-01|publisher=M.huffpost.com}}</ref> యానిమల్ వెల్ఫేర్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా ఒక అధ్యయనంలో అనేక ఉల్లంఘనలను గుర్తించింది. <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/magazine/rukmini-sekhar-on-the-plight-of-temple-elephants/article7796436.ece|title=Gods in Shackles|last=Shekhar, Rukmini|date=24 October 2015|work=The Hindu|access-date=9 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180109033357/http://www.thehindu.com/features/magazine/rukmini-sekhar-on-the-plight-of-temple-elephants/article7796436.ece|archive-date=9 January 2018}}</ref> <ref>{{Cite web|date=8 September 2014|title=Restrict visitor timings at Kerala's Guruvayur elephant sanctuary: Animal welfare board|url=http://www.firstpost.com/india/restrict-visitor-timings-at-keralas-guruvayur-elephant-sanctuary-animal-welfare-board-1702087.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20180109034641/http://www.firstpost.com/india/restrict-visitor-timings-at-keralas-guruvayur-elephant-sanctuary-animal-welfare-board-1702087.html|archive-date=9 January 2018|access-date=9 January 2018|website=firstpost.com}}</ref> == ఇది కూడ చూడు == * [[శబరిమల]] * [[శ్రీ అనంతపద్మనాభస్వామి దేవాలయం (కేరళ)|శ్రీ పద్మనాభస్వామి దేవాలయం]] * [[కేరళ హిందూ దేవాలయాలు జాబితా|కేరళలోని హిందూ దేవాలయాలు]] * [[నెయ్యట్టింకర శ్రీ కృష్ణ స్వామి ఆలయం]] * [[పన్నీయూర్ వరాహమూర్తి ఆలయం]] == మూలాలు == {{మూలాలు}} == వెలుపలి లంకెలు == {{కేరళ హిందూ మతం దేవాలయాలు}} [[వర్గం:కేరళ]] [[వర్గం:కేరళ పుణ్యక్షేత్రాలు]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] 7j11tqif4gnhnpeecyj7y01of4iu8j7 0 157864 4891173 4741379 2026-06-26T08:33:47Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891173 wikitext text/x-wiki {{India Districts |Name = గోండా |Local = |State = ఉత్తర ప్రదేశ్ |Division = దేవీపటన్ |HQ = గోండా |Map = India Uttar Pradesh districts 2012 Gonda.svg |Area = 3404 |Rain = |Population = 34,31,386 |Urban = |Year = 2011 |Density = |Literacy = 100 per cent |SexRatio = |Tehsils = 4 |Assembly = |Highways = |Website = http://gonda.nic.in/ }}[[దస్త్రం:Rajendranath Lahiri.jpg|thumb|గోండా జిల్లా జైలులో రాజేంద్రనాథ్ లాహిరి విగ్రహం]] [[ఉత్తర ప్రదేశ్]] రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో '''గోండా''' జిల్లా ఒకటి. గోండా పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. గోండా జిల్లా దేవీపటన్ డివిజన్‌లో భాగంగా ఉంది.జిల్లా వైశాల్యం 3404 చ.కి.మీ. == సరిహద్దులు == {| class="wikitable" |- ! సరిహద్దు వివరణ ! జిల్లా |- | ఉత్తర సరిహద్దు | [[శరవస్తి]] జిల్లా |- | ఈశాన్య సరిహద్దు | [[బల్‌రాంపూర్]] జిల్లా, [[సిద్ధార్థనగర్ జిల్లా]] |- | తూర్పు సరిహద్దు | [[బస్తీ జిల్లా]] |- | దక్షిణ సరిహద్దు | [[ఫైజాబాద్ జిల్లా]] |- | నైరుతీ సరిహద్దు | [[బారాబంకీ జిల్లా]] |- | వాయవ్య సరిహద్దు | [[బహ్‌రైచ్ జిల్లా]] |} == చరిత్ర == [[Image:Mulagandhakuti.jpg|thumb|250px|Mulagandhakuti. The remains of [[Gautama Buddha|Buddha]]'s hut in [[Jetavana]] Monastery, [[Sravasti]] in Gonda Division]] ప్రస్తుత గోండా జిల్లా ప్రాంతం పురాతన కోసలరాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. రాముని తరువాత సూర్యవంశానికి చెందిన కోసలరాజ్యం గంగానది ప్రాతిపదికగా విభజించబడుంది. గంగానదికి ఉత్తరతీరాన ఉన్న రాజ్యాన్ని లవుడు శరవస్తిని రాజధానిగా చేసుకుని పాలించాడు.<ref>[http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V12_317.gif Gonda District] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128020231/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V12_317.gif |date=2020-11-28 }} at ''[[The Imperial Gazetteer of India]], 1908, v. 12, p. 312.''</ref> బౌద్ధులకాలంలో శరవస్తి సమృద్ధిగా ఉండేది. మహాపరినిర్వాణ సమయంలో బుద్ధుడు శరవస్తి నగరానికి 21 మార్లు విజయం చేసాడు. సమీపకాలంలో సాగించిన పరిశోధనలో శరవస్తి నగరంలో చాలా ప్రాంతాలలో ఆరంభకాల బుద్ధిజం సంబంధిత ఆధారాలు లభించాయి.<ref>[http://www.indiadivine.org/audarya/hinduism-forum/172928-excavations-sravasti.html India Divine]</ref> === మధ్యయుగం === మధ్యయుగంలో ముస్లిములు మొదటి సారిగ ఈ ప్రాంతం మీద దండయాత్ర చేసారు.11 వ శతాబ్దంలో ముస్లిములు సయ్యద్ సలార్ మసూద్ నాయకత్వంలో ముందుగా ఘాఘ్రా నదికి ఉత్తర భూభాగం మీద దండయాత్ర చేసారు. గోండా సమీపప్రాంతంలో ఉన్న రాజులంతా ఏకమై సయ్యద్ దండయాత్రను ఎదుర్కొన్నారు. 13వ శతాబ్ధపు చివరి భాగంలో గోండాభూభాగం ముస్లిం పాలకుల చేత బహ్‌రైచ్ రాజ్యంలో విలీనం చెయ్యబడింది. తరువాత గోండా స్వతంత్రంగా పాలించబడలేదు. తరువాత తుగ్లక్ ప్రవేశించే వరకు గోండా ప్రాంతం గురించిన సమాచారం లభించలేదు. === షరాఖి వంశం === [[1394]]లో జిల్లా ప్రాంతం షరాక్వి సామ్రాజ్యంలో (ఖ్వాజ మాలిక్ సర్వార్) భాగం అయింది. 1394లో జౌన్‌పూర్ రాజధానిగా చేసుకుని ఖ్వాజ మాలిక్ సర్వార్ షరాక్వి సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. అక్బర్ కాలం వరకు ఆరంభకాల గోండా ప్రాంత చరిత్ర ప్రాతీయ రాజవంశాలతో ముడిపడి ఉంది. ఆరంభకాలం చాలావతకు ఈ ప్రాంతాన్ని స్థానికులైన డొంబాలు, తరు గిరిజనులు, భార్, పాసి మొదలైన వారు పాలించారు. అక్బర్ కాలంలో (1556-1605) ముహల్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా జిల్లా రూపొందింది. === ఈస్ట్ ఇండియా కంపనీ === [[1856]]లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపనీ గోండా ప్రాంతాన్ని అవధ్ భూభాగంనికి విలీనం చేసింది. గోండా- బహ్‌రైచ్ కమీషనర్‌షిప్ ఆధ్వర్యంలో గోండా జిల్లా రూపొందించబడింది. అయినప్పటికీ సరిహద్దుల విషయంలో గోండా రాజా వివాదం తీసుకువచ్చి గోండా కోటను వదిలి జిల్లా అధికారిని కలిసి సమాలోచనలు సాగించాడు. మహాత్మాగాంధీ నాయకత్వంలో సాగించిన సహాయనిరాకరణోధ్యమంలో ఈ జిల్లాకు చెందిన ప్రజలు ఉత్సాహంగా పాల్గొన్నాడు. [[1929]] అక్టోబరు 9న మహాత్మా గాంధీ జవహర్లాల్ నెహ్రూతో గోండాను సందర్శించాడు. === స్వతంత్ర సమరం === గోండా స్వాతంత్ర్య సమరంలో కీలకపాత్ర వహించింది. జిల్లాలోని అనేక మంది ప్రజలు స్వాతంత్ర్య సమరంలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. మాహారాజా దేవి బక్షా సింగ్ (నేపాల్‌కు పారిపోయాడు) స్వాతంత్ర్య సమరంలో పాల్గొన్న యోధులలో ఒకరు.<ref>1857:The Oral Tradition, Pankaj Rag, Rupa Publication,2010</ref> చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ ఈ జిల్లాలో కొంతకాలం ఆశ్రయం పొందాడు. రాజేద్ర లాహ్రి ఖైదుచేయబడి గోండా జైలులో ఉరితీయబడ్డాడు. భారతదేశ 5వ అధ్యక్షుడు " ఫక్రుద్దీన్ అలి అహమ్మద్ " గోండా జిల్లాలోని గవర్నమెంటు హై స్కూలులో విద్యాభ్యాసం చేసాడు. === వార్తలలో === గోండా జిల్లాలోని మాధోపూర్ ప్రాంతంలో 13 మంది ప్రజలను డెవ్యూటీ సూపరింటెడెంటుతో సహా ఎంకౌటర్‌లో చంపినందుకు 3 పోలీసులకు కాపిటల్ పనిష్మెంటు విధించిన తరుణంలో వార్తలలో కేంద్రంగా మారింది.<ref>{{Cite web |url=http://www.dailypioneer.com/nation/3-cops-get-death-5-life-term-for-gonda-fake-encounter.html |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2014-12-16 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203041659/http://www.dailypioneer.com/nation/3-cops-get-death-5-life-term-for-gonda-fake-encounter.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.apnnews.com/2013/04/05/3-cops-gets-death-5-get-life-in-gonda-fake-encounter-case/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2014-12-16 |website= |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113427/http://www.apnnews.com/2013/04/05/3-cops-gets-death-5-get-life-in-gonda-fake-encounter-case/ |url-status=dead }}</ref> == భౌగోళికం == జిల్లా 26° 47' నుండి 27° 20' ఉత్తర అక్షాంశం, 81° 30' నుండి 82° 46' రేఖంశంలో ఉంది.సరయూ, ఘాఘ్రా నది జిల్లా గుండా ప్రవహిస్తున్నాయి. ఈ నదులు తీసుకువస్తున్న సారవంతమైన మట్టి జిల్లాను తారై భూభాగంలో ఫలవంతమైన భూమిగా మారుస్తూ ఉంది. === జలవిద్యుత్తు === గోండా భూభాగాన్ని అభివృద్ధి చేయడంలో నదులు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న నదులలో ప్రధానమైనది ఘాఘ్రా. జిల్లాలో ఘాఘ్రానది సరయు, కౌరియాలా, చౌక్యా, ఇతర ఉపనదుల జలాలతో ప్రవహిస్తుంది. ఘాఘ్రా నది జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులో ప్రవహించి దక్షిణ సరిహద్దులో ప్రవహిస్తూ ఉంది. విశాలమైన ప్రదేశంలో ప్రవహిస్తూ ఘాఘ్రా నది ప్రవాహమార్గాన్ని ప్రతి సంవత్సరం కొంత మార్చుకుంటూ ఉంటుంది. నదీతీరంలోని భూమి వర్షాలకు కోతకు గురౌతూ ఉంటుంది. అందువలన జిల్లా వైశాల్యం అప్పుడప్పుడూ మారుతూ ఉంటుంది. జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న ప్రధాన నదులలో బహ్‌రైచ్ జిల్లాలో జన్మించిన సరయు నది ఒకటి. సరయూ నది గోండా జిల్లాలో ఘాఘ్రానదిలో సంగమిస్తూ ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో కువనో నది మరొక చిన్న సెలయేరుతో కలిసి ప్రవహిస్తుంది. సెయేర్లకంటే పెద్దవిగా ఉన్న మంవార్, చండై, తెర్హి నదులు కూడా జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్నాయి. జిల్లాలో బంకి, కొడార్, అరంగ, పార్వతి, పత్రి మొదలైన సరోవరాలు ఉన్నాయి. === వాతావరణ === * సగటు వేసవి ఉష్ణోగ్రత దాదాపు 34 ; సి °. అనే వేడి గాలి లో 'మేలో, జూన్ మొదట్లో' దెబ్బలు. * వర్షాకాలంలో వర్షాలు సెప్టెంబరు వరకు జరుగుతాయి. * కనీస శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రత -0,2 ఉంది; ° సి * జిల్లాలో సగటు వర్షపాతం 1152మి.మీ ఉంది. == ఆర్థిక వ్యవస్థ == === వ్యవసాయం === జిల్లా మొత్తం ఉత్పత్తి {{సంవత్సరం తప్పిపోయిన |date = అక్టోబరు 2011}} * ఆహార ధాన్యం 1145 థౌజండ్ ఎమ్.టి. * చమురు సీడ్ 16 వేల ఎమ్.టి. * షుగర్ కేన్ 1254 థౌజండ్ M.T * బంగాళాదుంప 112 థౌజండ్ M.T * జిల్లాలో ప్రధానంగా గోధుమ, వరి, ఇతర రకాల పప్పులు. * జిల్లాలో కృషి విఙానకేంద్రం ఉంది.<ref>[http://www.icar.org.in/krishi-vigyan-kendra.htm?q=node/205 ICAR site]</ref> ఈ వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రం గోపాల్‌గ్రాం - దుర్గోన్వా రహదారిలో ఉంది. == విభాగాలు == జిల్లాలో 4 తాలూకాలు (గోండా, కొలోనెగంజ్, తరబ్‌గంజ్, మంకాపూర్) ఉన్నాయి. ==[[2001]] లో గణాంకాలు == {| class="wikitable" |- ! విషయాలు ! వివరణలు |- | జిల్లా జనసంఖ్య . | 3,431,386 <ref name=districtcensus>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref> |- | ఇది దాదాపు. | పనామా దేశ జనసంఖ్యకు సమానం.<ref name="cia">{{cite web | author = US Directorate of Intelligence | title = Country Comparison:Population | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | accessdate = 2011-10-01 | quote = Panama 3,460,462 July 2011 est. | website = | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | url-status = dead }}</ref> |- | అమెరికాలోని. | కనెక్టికట్ నగర జనసంఖ్యకు సమం.<ref>{{cite web|url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php|title=2010 Resident Population Data|publisher=U. S. Census Bureau|accessdate=2011-09-30|quote=Connecticut 3,574,097|website=|archive-date=2011-08-23|archive-url=https://www.webcitation.org/619lRoKht?url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php|url-status=dead}}</ref> |- | 640 భారతదేశ జిల్లాలలో. | 95వ స్థానంలో ఉంది.<ref name=districtcensus/> |- | 1చ.కి.మీ జనసాంద్రత. | 857 <ref name=districtcensus/> |- | 2001-11 కుటుంబనియంత్రణ శాతం. | 24.07%.<ref name=districtcensus/> |- | స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి. | 922:1000 <ref name=districtcensus/> |- | జాతియ సరాసరి (928) కంటే. | |- | అక్షరాస్యత శాతం. | 61.16%.<ref name=districtcensus/> |- | జాతియ సరాసరి (72%) కంటే. | తక్కువ |} === అభివృద్ధి గణాంకాలు === {| class="wikitable" |- ! విషయాలు ! వివరణలు |- | దశాబ్ధ జనసంఖ్య అభివృద్ధి | 24.07% (యు.పి సరాసరి 20.09) |- | స్త్రీ: పురుషులు | 922:1000 (యు.పి 908:1000) |- | 6 లోపు బాలికలు:బాలురు | 924:1000 (మొత్తం 922), (యు.పి 899). |- | అక్షరాస్యత | 61.16% (69.72%) |- | స్త్రీ పురుషుల అక్షరాస్యత భేదం | 23.10% (19.98%) <ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/UP/datasheetpaper2.pdf Provisional Population Totals Paper 2 of 2011 - Uttar Pradesh]</ref> |} === భాషలు === జిల్లాలో హిందీ వ్యవహారిక భాషలలో ఒకటైన అవధి భాష వాడుకలో ఉంది. అవధి భాషను అవధి భూభాగంలో 3.8 కోట్ల మంది ప్రజలలో వాడుకలో ఉంది. <ref>{{cite encyclopedia | editor = M. Paul Lewis | encyclopedia = Ethnologue: Languages of the World | title = Awadhi: A language of India | url = http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=awa | accessdate = 2011-09-28 | edition = 16th| year = 2009 | publisher = SIL International | location = Dallas, Texas}}</ref> అలాగే హిందీ భాష కూడా అధికంగా వాడుకలో ఉంది. ==సంస్కృతి== === పర్యాటకం === జిల్లాలో పలు మతప్రధాన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. జిల్లా కేంద్రం అత్యంత మతప్రాముఖ్యత కలిగిన [[అయోధ్య]]. అయోధ్య శ్రీరాముని జన్మస్థలం. === ప్రముఖులు === * గోండా తులసీదాస్ జన్మస్థలం. " తులసీదాస్ రామచంద్రమానస్ " <ref>[http://www.dlshq.org/saints/tulsidas.htm His Holiness Sri Swami Sivananda Saraswati Maharaj]</ref> * గోండా జిల్లా చపైయా తాలూకాలోని ఘనశ్యాం పాండే గ్రామంలో స్వామినారాయణ్ సంప్రదాయ స్థాపకుడు స్వామినారాయణ్ జన్మించాడు. గోండా జిల్లాలోని అక్షరధాం స్వామినారాయణ్ జన్మించిన ప్రదేశమని విశ్వసిస్తున్నారు. * [[రాజా దేవి బక్ష్ సింగ్]] ==వృక్షజాలం , జంతుజాలం== గోండా జిల్లాలో రెండు ప్రధాన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: * కువానో అరణ్యంలో సాగన్, హల్దు, షొరియా, షిషా, తిబు, మధుకా, బాస్, వేప, జామ, మాయో మొదలైన వైవిధ్యమైన వృక్షాలు ఉన్నాయి. * మంకాపూర్ అరణ్యం తిబు, సఖు, సాల వృక్షాలు ఉన్నాయి. == విద్య == ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో గోండా జిల్లా విద్యాపరంగా, సాంఘికంగా వెనుకబడిన జిల్లాగా వర్గీకరించబడింది. భారతప్రభుత్వం జిల్లాకు ప్రత్యేక ప్రణాళిక నుండి జిల్లా అభివృద్ధికి నిధులు మంజూరు చేస్తుంది.<ref>[http://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=19785 Press information release]</ref> గోండాజిల్లా మానవభివృద్ధి ఇండేక్స్ చాలా దిగువన ఉంది. <ref>{{Cite web |url=http://planningcommission.nic.in/plans/stateplan/sdr_pdf/uphdr_2003e.pdf |title=Planning commission release |website= |access-date=2014-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094117/http://planningcommission.nic.in/plans/stateplan/sdr_pdf/uphdr_2003e.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" ! విద్యా సంస్థ ! ప్రాంతం |- | శ్రీ కృష్ణ కాంవెంట్ బంద్వా, | వజీర్గంజ్, గోండా |- | శ్రీ కృష్ణ కాంవెంట్ గౌరియా, | రఘురాజ్ నగర్, గోండా |- | శ్రీ కృష్ణ కంప్యూటర్ సెంటర్ బంద్వా, | వజీర్గంజ్, గోండా |- | అల్- హుడా పబ్లిక్ స్కూల్, | ఫైజాబాద్ రోడ్డు, గోండా |- | అల్- హుడా పబ్లిక్ స్కూల్, | (కర్బలా రోడ్డు) గోండా |- | ఎయింస్ ఇంటర్నేషనల్ స్కూల్, | సర్క్యులర్ రోడ్డు, కర్బల ఎదురుగా, గోండా |- | కె.సి.ఐ.టి. పబ్లిక్ స్కూల్, | ఖైర న్యూ బస్తీ బర్గఒన్ గోండా |- | శివ్ శరణ్ సింగ్ బాలికా ఇంటర్ కాలేజ్ | ---- |- | క్రిసక్ బాలికా ఇంటర్ కాలేజ్, | ఇంతియథొక్, గోండా. |- | రాష్ట్రీయ ఇంటర్ కాలేజ్, | ఫతెహౌర్, బల్పుర్, గోండా |- | రాజీవ్ సిటీ మొంతెస్సొర్య్ స్కూల్, | జైల్ రోడ్, గోండా. |- | కేంద్రీయ విద్యాలయ, | రైల్ పరిసర్, గోండా. |- | జనతా హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్, | కౌరీ, గోండా. |- | జి.పి.ఎం.ఎల్. ఇంటర్ కాలేజ్, | కౌరీ, గోండా |- | భారతీయ ఇంటర్ కాలేజ్, | కత్రా, గోండా |- | బల్ విద్యా మందిర్ ఇంటర్ కళాశాల, | ఈతియథొక్, గోండా. |- | డాక్టర్ జె.డి.సింఘ్ ఆదర్శ్ ఇంటర్ కాలేజ్, | సల్పుర్, గోండా. |- | ఎం,డి.బి.ఎస్ ఇంటర్ కాలేజ్ తరబ్గంజ్ | గోండా |- | వికసించే బడ్స్ పబ్లిక్ స్కూల్ | బలరామ్పూర్, గోండా రోడ్ |- | ఛాంబర్స్ మెమోరియల్ స్కూల్ | ( బస్ స్టేషను సమీపంలో), గోండా |- | సిటీ పొంతెస్సొర్య్ స్కూల్, | గోండా |- | డి.ఎ.వి ఇంటర్ కాలేజ్ | ఐటిఐ టౌన్షిప్ మంకపుర్ |- | ఎఫ్.ఎ.ఎ ప్రభుత్వం ఇంటర్ కళాశాల | (బస్ స్టేషను సమీపంలో), బర్గోన్ రోడ్, గోండా |- | ఫాతిమా స్కూల్ | సర్కులర్ రోడ్, గోండా |- | మహాత్మా గాంధీ విద్యాలయ ఇంటర్మీడియెట్ కాలేజ్, | రైల్వే కాలనీ, గోండా. |- | గోండా సిటీ మాంటిస్సోరి స్కూల్, | గోండా |- | ప్రభుత్వ బాలికల ఇంటర్ కాలేజ్, | గోండా |- | సర్జు ప్రసాద్ కన్యా పథ్షల ఇంటర్ కాలేజ్, | గోండా |- | హెచ్,ఎం.ఎస్ పబ్లిక్ స్కూల్ | ఇతియథొక్ బజార్, గోండా. |- | జవహర్ నవోదయ విద్యాలయ | మంకపుర్, గోండా |- | జనతా ఇంటర్ కళాశాల | ఇంతియథొక్, గోండా |- | గోల్డెన్ అకాడమీ (గి.ఐ.ఐ.టి) | గోండా |- | జిగర్ మొంతెస్సొర్య్ స్కూల్, | గోండా. |- | జిగర్ మెమోరియల్ ఇంటర్ కాలేజ్. | ----- |- | కే.ఎల్ ఇంటర్ కాలేజ్ చొలోనెల్గంజ్. | గోండా. |- | కేంద్రీయ విద్యాలయ | ఐ.టి.ఐ. టౌన్షిప్ సంచార్ మంకపుర్, గోండా. |- | మహారాజా దేవి బక్స్ సింగ్ | ఇంటర్ కాలేజ్ బెల్సర్, గోండా - 271401. |- | మహర్షి విద్యా మందిర్, | గోండా |- | నగర్ పలిక బాలికల ఇంటర్ కాలేజ్ | నవబ్గంజ్ |- | ప్రకాష్ పుంజి విద్యాలయ గాయత్రీ పురం, | సివిల్ లైన్స్, గోండా |- | రాజేంద్ర లాహిరి స్కూల్ పంత్ నగర్, | గోండా |- | సరస్వతి విద్యా మందిర్ మాలవ్య నగర్, | గోండా |- | ఎస్.జి.వి. ఇంటర్ కాలేజ్ నవబ్గంజ్, | గోండా. |- | ఎస్,గి,వి.ఆర్.సి బద్గౌన్, | రైల్వే కాలనీ, గోండా |- | శ్రీ గి.వి.ఎం . ఇంటర్ కాలేజ్ రథకుంద్, | గోండా. |- | శ్రీ రఘుకుల్ విద్యా పీఠం | ఐటిఐ రోడ్, గోండా |- | శ్రీ రాజారాం త్రిపాఠి ఎస్.ఎస్.యు.ఎం.విద్యాలయ. | భవకహ్వ (ధనెపుర్), గోండా |- | సెయింట్ మైఖేల్ యొక్క కాన్వెంట్ స్కూల్, |,మంకాపూర్ టౌన్షిప్ గోండా |- | సెయింట్ జేవియర్స్ సీనియర్ సెకండరీ స్కూల్ | గోండా |- | సెయింట్ థామస్ స్కూల్లో అంబేద్కర్ | చౌరహ, లుచ్‌క్నవ్ రోడ్, గోండా |- | షహీద్-ఇ-ఆజం సర్దార్ భగత్ సింగ్ ఇంటర్ కాలేజ్, | లక్నో రోడ్, గోండా |- | తులసీ స్మారక్ ఇంటర్ కాలేజ్, | పరస్పుర్, గోండా. |- | నవోదయ విద్యాలయ, | డెవొరియా మంకపుర్ గోండా |- | వికాస్ నిల్యం హైయర్ సెకండరీ స్కూల్, | సర్క్యులర్ రోడ్, గోండా |- | స్టార్ పబ్లిక్ స్కూల్ చెదిపుర్వ, | జిల్లా . హాస్పిటల్ సమీపంలో, గోండా |- | బెని మాధవ్ ఇంటర్ కాలేజ్ పరస్పుర్, | గోండా. |- | తులసీదాస్ మహావిద్యాలయ పరస్పుర్, | గోండా |- | కృష్ణ అకాడమీ, చమత్కారియైన దగ్గర ఎల్.బి.ఎస్. పి.గి. కాలేజ్, | గోండా |- | ఎ.పి. ఇంటర్ కాలేజ్ మంకపుర్, | గోండా |- | డీ.పీ. ఇంటర్ కాలేజ్ మంకపుర్, | గోండా |- | ఆర్.పి.ఎ.విఇంటర్ కాలేజ్, | మంకపుర్, గోండా |- | పరుష్రం బాలికా ఇంటర్ కాలేజ్, | మంకపుర్ గోండా |- | నవ్క్రితి బాలికా ఇంటర్ కాలేజ్ | మంకపుర్, గోండా |- | స్వామి వివేకానంద్ ఇంటర్ కాలేజ్, | నంకపుర్, గోండా. |- | సైన్స్ అండ్ కామర్స్, | మంకపుర్, గోండా శ్రీ దత్ మెమోరియల్ పబ్లిక్ స్కూల్. |- | షకున్ ఛొలోగీతె, | మంకపుర్, గోండా. |- | మహర్షి విద్యా మందిర్, | మంకపుర్, గోండా. |- | ఆర్.ఎస్.ఎస్. ఇంటర్ కాలేజ్, | ఝిలహి, మంకపుర్, గోండా. |- | కృష్ణ గిర్ల్స్ హయర్ సెకండరీ స్కూల్ | కసైల, మంకపుర్, గోండా. |- | శారద దేవి మెమోరియల్ పబ్లిక్ స్కూల్, | జై ప్రభ గ్రామ, గోండా. |- | సి.గి.వి.ఎం. ఇంటర్ కాలేజ్, | జై ప్రభ గ్రామ, గోండా. |- | అవినాష్ మొంతెస్సొర్య్ స్కూల్, | అనంద్పురి కాలనీ, జైల్ రోడ్, గోండా |- | రాజేంద్ర నాథ్ లాహిరి ఇంటర్ కాలేజ్, | దుమరియదీహ్, గోండా |- | సుభాష్ ఇంటర్ కాలేజ్, | ఉమరి బేగం గంజ్, గోండా |- | సరస్వతి శిశు మందిర్ ఇంటర్ కాలేజ్ | కరువపర, ఇంతియథొక్, గోండా. |- | భయ్యా హరిభన్ దత్ ఇంటర్ కాలేజ్ (భి.జె.వి), | ధనెయ్పుర్, గోండా |- | చెదిలల్ రంఫెర్ గిర్ల్స్ హయర్ సెకండరీ స్కూల్ | మొతిగంజ్, గోండా. |- | డి.ఎ.వి. ఇంటర్ కాలేజ్, | నవబ్గంజ్, గోండా |- | రోజ్వుడ్ ఇంటర్ కళాశాల, | గోండా |- | పి.టి.రాం సుందర్ మిశ్రా విద్యా ఇంటర్ కళాశాల, | పిప్ర భితౌర గోండా. |- | ఫా ప్రభుత్వం ఇంటర్ కళాశాల | బస్ స్టేషను సమీపంలో, బర్గోన్ రోడ్, గోండా |- | స్వామి నర్యన్ ఇంటర్ కళాశాల | చపియ గోండా |- | జనతా ఇంటర్ కళాశాల | పత్స్వెర్ నాథ్ పతిజే బుజుర్గ్ గోండా |- | జనతా ఇంటర్ కాలేజ్ ఇంతియాతోక్ | గోండా |- | రామ్ లాల్ ఇంటర్ కాలేజ్, | చౌహాన్ పుర్వ దుబహ బజార్ (గోండా) |- | విద్యానగర్ కిసాన్ ఇంటర్ కళాశాల, | మొతిగంజ్, గోండా. |- | గోవింద్ ప్రసాద్ శుక్లా ఇంటర్ కాలేజ్ | గౌర చౌకీ, గోండా |} === డిగ్రీ కళాశాలలు === గోండా అన్ని కళాశాలలు ఫైజాబాద్ యూనివర్సిటీకి అనుసంధానించబడి ఉన్నాయి. * '' 'మీనా షా డిగ్రీ కాలేజ్' '' - గోండా నగరానికి మొదటి రెగ్యులర్ వృత్తి డిగ్రీ కాలేజ్. * బాబా చెయిన్ సింగ్ శిక్షా సంస్థాన్ మధ్యప్రదేశ్ నగర్ INTIYATHOK గోండా * బాబా Gayadeen వైద్య బాబు రామ్ మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.bgvbcollege.com/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2020-12-30 |website= |archive-date=2010-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100521070351/http://bgvbcollege.com/ |url-status=dead }}</ref> * Baikunth నాథ్ మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.baikunthnathcollege.org.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180623141012/http://www.baikunthnathcollege.org.in/ |archive-date=2018-06-23 |url-status=dead }}</ref> * భాగీరథి సింగ్ మెమోరియల్ మహావిద్యాలయ, Sahibapur, గోండా <ref>{{Cite web |url=http://www.bssmgonda.org/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100925102052/http://www.bssmgonda.org/ |archive-date=2010-09-25 |url-status=dead }}</ref> * చంద్ర శేఖర్ Shyamraji మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.cssm.org.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100925104006/http://www.cssm.org.in/ |archive-date=2010-09-25 |url-status=dead }}</ref> * దశరథ్ సింగ్ మెమోరియల్ మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.dssm.org.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091123105845/http://www.dssm.org.in/ |archive-date=2009-11-23 |url-status=dead }}</ref> * డాక్టర్ Bheem రావు అంబేద్కర్ మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.dbamkg.org/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523095116/http://www.dbamkg.org/ |archive-date=2010-05-23 |url-status=dead }}</ref> * Hakikullah చౌదరి మహావిద్యాలయ <ref>[http://www.hccollege.org.in]</ref> * జగదంబ శరణ్ సింగ్ ఎడ్యుకేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ <ref>{{Cite web |url=http://www.jssi.org.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200113081254/http://www.jssi.org.in/ |archive-date=2020-01-13 |url-status=dead }}</ref> * KaMta ప్రసాద్ మథుర ప్రసాద్ జనతా మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.kpmpjdc.org/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116132229/http://kpmpjdc.org/ |archive-date=2018-11-16 |url-status=dead }}</ref> * కిసాన్ డిగ్రీ కళాశాల <ref>{{Cite web |url=http://www.kisancollege.org/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2014-12-16 |archive-date=2014-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141217153600/http://kisancollege.org/ |url-status=dead }}</ref> * L.B.S. మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.lbspgcollege.org.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100926155656/http://www.lbspgcollege.org.in/ |archive-date=2010-09-26 |url-status=dead }}</ref> (గోండా పట్టణం లో) * లఖన్ లాల్ శరణ్ సింగ్ మహావిద్యాలయ <ref>[http://www.lakhanlalcollege.org.in]</ref> * మా గాయత్రీ రామ్ సుఖ్ పాండే మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.mgrspm.org/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100925091924/http://www.mgrspm.org/ |archive-date=2010-09-25 |url-status=dead }}</ref> * మహాకవి తులసీదాస్ మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.mtdc.org.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100925112733/http://www.mtdc.org.in/ |archive-date=2010-09-25 |url-status=dead }}</ref> * నందిని నగర్ మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.nnmv.org.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2014-12-16 |archive-date=2014-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141218182718/http://nnmv.org.in/ |url-status=dead }}</ref> Nawabgang * నందిని నగర్ Vidhi మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.nnvm.org.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511185629/http://www.nnvm.org.in/ |archive-date=2019-05-11 |url-status=dead }}</ref> Nawabgang * పండిట్. డీన్ దయాళ్ ఉపాధ్యాయ గ్రామోదాయ్ మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.pdugcollege.org.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100925105348/http://www.pdugcollege.org.in/ |archive-date=2010-09-25 |url-status=dead }}</ref> * పండిట్. జగ నారాయణ్ శుక్లా గ్రామోదాయ్ మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.jnsgm.org/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130716163810/http://jnsgm.org/ |archive-date=2013-07-16 |url-status=dead }}</ref> * పండిట్. రామ్ దత్ శుక్లా మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.prdscollege.org.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630192017/http://www.prdscollege.org.in/ |archive-date=2017-06-30 |url-status=dead }}</ref> * Raghoram దివాకర్ దత్ Gyanoday మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.rrddc.org.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2022-05-07 |archive-date=2021-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211223134430/http://rrddc.org.in/ |url-status=dead }}</ref> * రాజా రఘురాజ్ సింగ్ మహావిద్యాలయ <ref>[http://www.rrsdigreecollege.webs.com]{{Dead link|date=జనవరి 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Mankapur * రామ్ నాథ్ మెమోరియల్ మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.srscollege.com/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2022-05-20 |archive-date=2021-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211224093619/http://srscollege.com/ |url-status=dead }}</ref> * రవీంద్ర సింగ్ మెమోరియల్ మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.rssmgonda.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100925081746/http://www.rssmgonda.in/ |archive-date=2010-09-25 |url-status=dead }}</ref> * సరస్వతి దేవి నారీ Gyansthali మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.sdngyanasthalicollege.org.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100916105510/http://www.sdngyanasthalicollege.org.in/ |archive-date=2010-09-16 |url-status=dead }}</ref> (గోండా పట్టణం లో) * సర్దార్ Mohar సింగ్ మెమోరియల్ మహిళా మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.smsmgc.org.co.in/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2014-12-16 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402144017/http://www.smsmgc.org.co.in/ |url-status=dead }}</ref> Mankapur * సరయు డిగ్రీ కళాశాల <ref>[http://www.saryudegreecollege_edu.com]{{Dead link|date=జనవరి 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> tehshil Colonelganj గోండా జిల్లాలో నెలకొని. * Smt. J. దేవి మహిళా మహావిద్యాలయ <ref>[http://www.sjdmm.org]{{Dead link|date=జనవరి 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> * శ్రీ Raghukul మహిళా విద్యాపీఠం <ref>[http://www.shreeraghunath_teacher.com]{{Dead link|date=జనవరి 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> (గోండా పట్టణం లో) * సుభాష్ చంద్ర బోస్ మెమోరియల్ మహావిద్యాలయ <ref>{{Cite web |url=http://www.scpgcollege.org/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |website= |access-date=2020-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100925112802/http://www.scpgcollege.org/ |archive-date=2010-09-25 |url-status=dead }}</ref> * గురు వశిష్ట మహావిద్యాలయ, Mankapur == ఇన్స్టిట్యూట్స్ == * బాగోలేదు కెరీర్ అకాడమీ, కంప్యూటర్ ఇన్స్టిట్యూట్ (ECA), మాలవ్య నగర్ * మీనా షా ఇన్స్టిట్యూట్ (MSITM)Techhnology & మేనేజ్మెంట్ * టెక్నాలజీ కమలేష్ కంప్యూటర్ ఇన్స్టిట్యూట్ (KCIT) ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్ * Icit ఇన్స్టిట్యూట్ * కంప్యూటర్ & నెట్వర్కింగ్ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని (ICNT) ఇన్స్టిట్యూట్ MANKAPUR * ICS ఇన్స్టిట్యూట్ (కంప్యూటర్, ఇంగ్లీష్ శిక్షణ) * ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ గోల్డెన్ ఇన్స్టిట్యూట్ (GIIT) కంప్యూటర్ ట్రైనింగ్ * ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ Partibha ఇన్స్టిట్యూట్ (PIIT) Itiyathok * నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ Dubaha బజార్ కంప్యూటర్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ * మానస్ ఇన్స్టిట్యూట్ (MIIT)ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ * ఇన్ఫోటెక్ కంప్యూటర్ సెంటర్, నియర్ Mankapur బస్ స్టాండ్, గోండా * Ganna కిసాన్ సంస్థాన్ Rajjanpur గోండా == ఆరోగ్యసంరక్షణ == గోండా జిల్లాలో 15 అల్లోపతి వైద్యశాలలు, 27 ఆయుర్వేదిక్ వైద్యశాలలు, 11 హోమియోపతి వైద్యశాలలు, 2 యునాని వైద్యశాలలు, 66 ప్రభుత్వ ప్రైమరీ ఆరోగ్యకేంద్రాలు ఉన్నాయి. గోండా దేశంలో వెనుకబడిన జిల్లాలలో ఒకటి. భ్రూణహత్యా జిల్లాల (100) లో గోండా ఒకటి. == బయటి లింకులు == * {{official website|http://gonda.nic.in/}} * [http://www.gondvi.com Alternative Web Site Of the Gonda District] * [http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V12_317.gif Gonda District] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128020231/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V12_317.gif |date=2020-11-28 }} at ''[[The Imperial Gazetteer of India]]'', 1908, v. 12, p.&nbsp;311-319. {{Geographic location |Centre = గోండా జిల్లా |North = [[శ్రావస్తి జిల్లా]] |Northeast = [[బల్‌రాంపూర్ జిల్లా]], [[సిద్ధార్థనగర్ జిల్లా]] |East = [[బస్తీ జిల్లా]] |Southeast = |South = [[ఫైజాబాద్ జిల్లా]] |Southwest = [[బారాబంకీ జిల్లా]] |West = |Northwest = [[బహ్‌రైచ్ జిల్లా]] }} == మూలాలు == {{Commons category}} {{reflist|2}} {{ఉత్తర ప్రదేశ్ జిల్లాలు}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:గోండా జిల్లా}} [[వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ జిల్లాలు]] [[వర్గం:గొండా జిల్లా| ]] [[వర్గం:అవధ్]] [[వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు]] r6pj1x0rknihxovgrbzoh0ccmvqff6c 0 158906 4891201 2880435 2026-06-26T09:42:33Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891201 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = గ్రేజియా డెలెడా | awards = {{awd|[[నోబెల్ బహుమతి]]|1926}} | image = Grazia Deledda 1926.jpg | birth_date = {{birth date|1871|9|27|df=y}} | birth_place = నువోరీ, ఇటలీ | death_date = {{death date and age|1936|8|15|1871|9|27|df=y}} | death_place = రోమ్‌, ఇటలీ | nationality = ఇటాలియన్ | occupation = రచయిత, నవలా రచయిత | movement = [[Literary realism|Realism]], [[Decadent movement|Decadence]] }} '''గ్రేజియా డెలెడా''' ([[సెప్టెంబర్ 27]] [[1871]] – [[ఆగష్టు 15]] [[1936]]) ఇటలీ రచయిత. ఆమె చేసిన కృషికి 1926 లో నోబెల్ సాహిత్య బహుమతి పొందారు.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/156461/Grazia-Deledda Grazia Deledda (Italian author)]. britannica.com</ref> ==జీవిత చరిత్ర== ఆమె [[సార్డీనియా]] లోని ఒక మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించింది. ఆమె ప్రాథమిక పాఠశాలలో విద్యను పొంది తర్వాత ఒక ప్రైవేటు ఉపాధ్యాయుని ద్వారా విద్యనభ్యసించారు. ఆ తర్వాత ఆమె స్వయంగా సాహిత్యాభిలాష కలిగి సాహిత్యం పై కృషిచేశారు. ఆమె ''L'అల్టిమా మోడా''అనే మ్యాగజైన్ లో కొన్ని నవలలు ప్రచురించారు. అవి పద్య, గద్య రూపంలో ప్రస్తుతం కూడా ప్రచురింపబదుతున్నవి. 1890 లో ''Nell'azzurro'' అనేది ట్రెవిసాని ద్వారా ప్రచురింపబడింది. ఈ రచన ఆమె మొదటిదిగా గుర్తింపబడింది. ఇప్పటికీ గద్య భాగం, కవిత్వాలతో 1896 లో "స్పైరాని" ప్రచురించిన,'' పేసాగ్గి సర్ది'', మొదటి రచనల్లో ఒకటిగా ఉన్నాయి. 1899 లో "పాల్మిరో మాడసాని"ను వివాహం చేసుకున్నారు. 1900 లో ఆమె రోమ్‌ నగరానికి పయనమయ్యారు. 1895 లో ప్రచురితమైన "అనిమె ఒనెస్టె" అంరియు 1900 లో ప్రచురితమైన "ఇల్ వెక్కియో డెల్లా మొంటాగ్నా" తర్వాత ఆమె వివిధ మ్యాగజైన్లైన "లా సార్డెగ్నా", "పిక్కోలా రివిస్టా", "నువా అంటోలోగియా" వంటి సహకారంతో తన రచనా కృషిని కొనసాగించారు. 1903 లో ఆమె "ఎలిసా పోర్టోలు"ను ప్రచురించారు. ఇది ఆమె విజయవంతమైన నవలా రచయితగా నిరూపించే రచనగా ఖ్యాతికెక్కింది. ఆతర్వాత ఆమె యితర పనులు "సెనెరె" (1904),[[L'ఎడెరా (నవల)]]'' (1908), ''సినో ఆల్ కన్‌ఫైన్'' (1911), ''కొలంబి ఎ స్పార్‌వైరి '' (1912), ''కాన్నె వాల్ వేంటో'' (1913)ముఖ్యమైనవి. ఆమె ప్రసిద్ధ పుస్తకాలు ఇటలీలో -- ''L'ఇంసెన్‌డియో నెల్ల్ ఒలివెట్టో '' (1918), ''ఇల్ డియో డీ వెంటీ '' (1922)లు. ఆమె రోమ్‌ నగరంలో 64 వ యేట పరమపదించారు. <!-- Her work has been highly regarded by [[Luigi Capuana]] and [[Giovanni Verga]] plus some younger writers such as [[Enrico Thovez]], [[Pietro Pancrazi]], [[Renato Serra]], and later until today by Sardinian writers such as [[Sergio Atzeni]], [[Giulio Angioni]], [[Salvatore Mannuzzu]], starters of the so-called [[Sardinian Literary Spring]].--> ==సేవలు== [[File:Grazia Deledda - Ritratto.jpg|thumbnail|right|A portrait of Grazia Deledda]] Deledda's whole work is based on strong facts of love, [[pain]] and death upon which rests the feeling of [[sin]] and of an inevitable fatality. In her works we can recognize the influence of the [[verism]] of [[Giovanni Verga]] and, sometimes, also that of the [[decadentism]] by [[Gabriele D'Annunzio]]. In Deledda's novels there is always a strong connection between places and people, feelings and [[social environment|environment]]. The environment depicted is mostly that one harsh of native [[Sardinia]], but it is not depicted according to regional veristic schemes neither according to the otherworldly vision by D'Annunzio, but relived through the myth. ==ప్రధాన పనులు== [[File:Grazia Deledda.jpg|thumb|With her husband and son, Rome circa 1905]] * ''[[Fior di Sardegna]]'' (1892) * ''[[La via del male]]'' (1896) * ''[[Racconti sardi]]'' (1895) * ''[[Anime oneste]]'' (1895) * ''Dopo il divorzio'' (1902; English translation: ''[[After the divorce]]'', 1905) * ''[[Elias Portolu]]'' (1903) * ''Cenere'' (1904; English translation: ''[[Ashes (novel)|Ashes]]'', 1908) * ''[[Nostalgie (novel)|Nostalgie]]'' (1905) * ''[[L'edera (novel)|L'edera]]'' (1908) * ''[[Canne al vento]]'' (1913) * ''[[Marianna Sirca]]'' (1915) * ''La madre'' (1920; English translation: ''[[The Woman and the Priest]]'', 1922; English translation: ''[http://digital.library.upenn.edu/women/deledda/mother/mother.html The Mother]'', 1923) * ''[[La fuga in Egitto]]'' (1925) * ''[[Il sigillo d'amore]]'' (1926) * ''[[Cosima (novel)|Cosima]]'' (1937) published posthumously * ''[[Il cedro del Libano]]'' (1939) published posthumously ==యివికూడా చూడండి== * [[నోబెల్ పురస్కార మహిళా విజేతలు]] == మూలాలు == {{reflist}} *[[Attilio Momigliano]], ''Intorno a Grazia Deledda'', in ''Ultimi studi'', Firenze, La Nuova Italia, 1954. *[[Emilio Cecchi]], ''Grazia Deledda'', in ''Prosatori e narratori'', in ''Storia della letteratura italiana'', ''Il Novecento'', Milano, Garzanti, 1967. *[[Antonio Piromalli]], ''Grazia Deledda'', Firenze, La Nuova Italia, 1968. *[[Natalino Sapegno]], ''Prefazione'' a ''Romanzi e novelle'', Milano, Mondadori, 1972. *[[Giulio Angioni]], ''Grazia Deledda, l'antropologia positivistica e la diversità della Sardegna'', in ''Grazia Deledda nella cultura contemporanea'', Nuoro, 1992, 299–306; ''Introduzione'', ''Tradizioni popolari di Nuoro'', [[Bibliotheca sarda]], Nuoro, Ilisso, 2010. == వాయిస్ రికార్డింగ్ == 1926 లో నోబెల్ బహుమతి ఉత్సవంలో మాట్లాడిన గ్రేజియా డెలెడా యొక్క సంభాషణ రికార్డింగు. [[File:GraziaDeledda.ogg|Listen]] ==ఇతర లింకులు== * {{gutenberg author}} * [http://nobelprize.org/literature/laureates/1926/deledda-autobio.html Nobel Prize autobiography] * [http://digilander.libero.it/testi_di_deledda/index.html Summary of works by Grazia Deledda and complete texts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304020048/http://digilander.libero.it/testi_di_deledda/index.html |date=2021-03-04 }} *[http://www.italicapress.com/index089.html Martha King's English translation of ''Cosima.''] *[http://www.italicapress.com/index119.html Martha King's English translation of ''Canne al vento'' as ''Reeds in the Wind.''] *[http://www.bbc.co.uk/programmes/b01dzhmp BBC Radio 4's 10-part dramatisation of ''Reeds in the Wind'' 2012] {{నోబెల్ బహుమతి అందుకున్న మహిళలు}} [[వర్గం:1871 జననాలు]] [[వర్గం:1936 మరణాలు]] [[వర్గం:People from Nuoro]] [[వర్గం:Italian women poets]] [[వర్గం:Italian novelists]] [[వర్గం:Italian dramatists and playwrights]] [[వర్గం:Italian women writers]] [[వర్గం:Italian Nobel laureates]] [[వర్గం:నోబెల్ బహుమతి పొందిన మహిళలు]] [[వర్గం:నోబెల్ బహుమతి గ్రహీతలు]] [[వర్గం:సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతి గ్రహీతలు]] [[వర్గం:ఇటలీ రచయితలు]] 3mcpic9gwzuwlq4zh166z56x9pv4ru5 0 159803 4891030 4660286 2026-06-26T01:20:29Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891030 wikitext text/x-wiki '''కొటికలపూడి సీతమ్మ''' ([[1874]] - [[1936]]) ప్రముఖ [[రచయిత్రి]]. సంఘ సంస్కర్త.<ref>{{Cite web|url=http://www.vepachedu.org/Women.html#Kotikalapudi|title=Telugu Women Writers of the Last Millennium|last=Vepachedu|first=Sreenivasarao|website=www.vepachedu.org|access-date=2017-09-24|archive-date=2018-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20181228095712/http://www.vepachedu.org/Women.html#Kotikalapudi|url-status=dead}}</ref> ఈమె అబ్బూరి సుబ్బారావు గారి కుమార్తె; కొటికలపూడి రామారావు గారి భార్య. భర్త ఉద్యోగరీత్యా [[రాజమండ్రి]]లో చాలాకాలం నివసించారు. ఆకాలంలో [[కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు|కందుకూరి వీరేశలింగం]] గార్కి శుశ్రూషచేసి, వారినుండి తెలుగు భాషలోని మెళకువలు తెలుసుకొని మంచి కవయిత్రిగా పరిణమించారు. వీరేశలింగం గార్కి స్త్రీవిద్య విషయంలో తోడ్పడ్డారు. ఈమె [[సావిత్రి (పత్రిక)|సావిత్రి]] అనే పత్రికను కొంతకాలం నిర్వహించారు. ఈమె కుమార్తె [[కానుకొల్లు చంద్రమతి]] కూడా మంచి రచయిత్రి. ఆమె 1961లో [[గృహలక్ష్మి స్వర్ణకంకణము|గృహలక్ష్మి స్వర్ణకంకణం]] గైకొంది.[[కొల్లిపర మండలం]] [[జెముడుపాడు]] ఈమె స్వగ్రామం. 1913లో [[బాపట్ల]]లో జరిగిన మొదటి [[ఆంధ్ర మహాసభ (ఆంధ్ర)|ఆంధ్ర మహాసభ]] యందలి మహిళా శాఖకు అధ్యక్షత వహించారు.<ref>నూరేళ్ళ [[తెనాలి]] రంగస్థలి, నేతి పరమేశ్వర శర్మ, సప్తసింధు ప్రచురణలు, [[తెనాలి]], 2006, పేజీ. 560.</ref> అందులొ పాల్గొన్నవారి ఉపన్యాసములన్నింటిని వచన గ్రంథముగా సంపుటీకరించారు. చివరిదశలో [[పిఠాపురం సంస్థానం జమీందారుల వంశవృక్షము|పిఠాపురం మహారాణి]] గారికి విద్యనేర్చే గురువుగా పనిచేశారు. ఈమె వీరేశలింగం గారి జీవితచరిత్రను రచించారు. "ఒక మహమ్మదీయ వనిత" అనే కరుణరసమైన పద్యములు, లేడీ జేన్ గ్రే మొదలైన చిన్న కావ్యములు రచించారు. ==రచనలు== * అహల్యాబాయి చరిత్ర * సాధురక్షక శతకము * గీతాసారము (పద్యకావ్యము) * సతీధర్మములు * ఉపన్యాసమాలిక * ఉన్నత స్త్రీవిద్య * కందుకూరి వీరేశలింగం చరిత్ర ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==బాహ్య లంకెలు== * [http://www.maganti.org/chitraindex/pics/sahiti/seetamma.html మాగంటి.ఆర్గ్ లో అమె చిత్రపటం ] {{Authority control}} [[వర్గం:1874 జననాలు]] [[వర్గం:1936 మరణాలు]] [[వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు]] [[వర్గం:గుంటూరు జిల్లా మహిళా సామాజిక కార్యకర్తలు]] [[వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా మహిళా సామాజిక కార్యకర్తలు]] h93orstjw3qhi76nx3pjaf12tmg05us 0 165823 4891064 4497439 2026-06-26T04:33:11Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891064 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ఏప్రిల్ 2025}} {{Infobox religious building |building_name=ఖలీఫా అల్ తజర్ |image= |caption= |location= [[దుబాయి]] |geo={{coord|24|57|0|N|55|20|00|E|region:IN-DL_type:landmark|display=inline,title}} |religious_affiliation=[[ఇస్లాం]] |rite= |province= |territory=[[దుబాయి]] |district=సయీద్ వీధి, డైరా. |consecration_year= |status=[[మస్జిద్]] |leadership= |website= |architect= |architecture_type=Mosque |architecture_style=ఇస్లామిక్ |facade_direction= |year_completed= [[2014]] |construction_cost= 40 కోట్లు |capacity= 3500 |length= |width= |width_nave= |height_max= |dome_quantity= |dome_height_outer= |dome_height_inner= |dome_dia_outer= |dome_dia_inner= |minaret_quantity= |minaret_height= |spire_quantity= |spire_height= |materials= }} '''ఖలీఫా అల్ తజర్''' ప్రపంచంలోనే తొలిసారిగా పర్యావరణానికి అనుకూలంగా ఉండేలా నిర్మించిన హరిత [[మసీదు]]. ==విశేషాలు== [[దస్త్రం:Dubai_night_skyline.jpg|alt=రాత్రివేళ దుబాయి దృశ్యం|thumb|రాత్రివేళ దుబాయి దృశ్యం]] ఈ [[మస్జిద్|మసీదు]] [[దుబాయి]]లోని దీరాలో గల సయీద్ స్ట్రీట్‌లో ఉంది. ఇది [[జూలై 19]] [[2014]] న ప్రారంభమైంది. ఈ మస్జిద్ దుబాయిలోని బర్ సయీద్ వీధి లో ఉన్నది. ఈ మసీదులో ఒకేసారి 3,500 మంది ప్రార్ధనలు చేసుకోవచ్చు. ఈ మసీదును [[దుబాయి]] ప్రభుత్వానికి చెందిన "ఆఖాఫ్ అండ్ మైనర్స్ అఫైర్స్ ఫౌండేషన్" 40 కోట్ల రూపాయల ఖర్చు చేసి నిర్మించారు. ఈ మసీదు 105,000 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంతో కూడుకొని ఉన్నది. ఈ మసీదును హరితత్వం పెంపొందించుటకు పర్యావరణ సమతౌల్యం చేసే పదార్థాలతోనే నిర్మించారు. దీనిలో మసీదు 45 వేల చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో హరిత భవన సామాగ్రితో నిర్మితమైనది. ఇతర మసీదులతో పోల్చితే ఈ మసీదులో నీరు, విద్యుత్ 19 శాతం వరకు తగ్గుతుందట. అమెరికా హరిత భవనాల మండలి ప్రమాణాలకు, మార్గదర్శకాలకు, దుబాయిలోని కొత్త చట్టాల నిబంధనలకు అనుగుణంగా దీనిని నిర్మించారు. దీనిలో సౌర విద్యుత్ దీపాలు, నీరు వేడిచేసేందుకు సోలార్ హీటర్లు, కార్బన్ ఉద్గారాలను తక్కువగా విడుదల చేసే ఏసీల వంటివి అమర్చారు. ఉష్ణోగ్రతలను స్థిరంగా ఉంచేందుకు ఉష్ణ నిరోధక పదార్థాలను నిర్మాణంలో ఉపయోగించారు. ==మూలాలు== * సాక్షి - 20-07-2014 - 16వ పేజి ==ఇతర లింకులు== * [http://www.emirates247.com/news/first-eco-friendly-mosque-opens-in-dubai-2014-07-19-1.556981 frindly mosque opens in dubai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140722085123/http://www.emirates247.com/news/first-eco-friendly-mosque-opens-in-dubai-2014-07-19-1.556981 |date=2014-07-22 }} * [http://timesofindia.indiatimes.com/home/environment/developmental-issues/Worlds-first-eco-friendly-mosque-opens-in-Dubai/articleshow/38690266.cms టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా లో కథనం] [[వర్గం:మస్జిద్‌లు]] [[వర్గం:దుబాయి]] owwcnkua7nggnfwvp8w5s65d0ewl3jg 0 172239 4890987 4719478 2026-06-25T17:19:28Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890987 wikitext text/x-wiki {{అనువాదం}}[[దస్త్రం:Tungabhadra_Dam.jpg|alt=|thumb|250x250px|తుంగభద్ర డ్యామ్]] ఇది [[భారతదేశం|భారతదేశంలోని]] [[కర్ణాటక]] రాష్ట్రంలో ఉన్న ఆనకట్టలు, రిజర్వాయర్ల జాబితా.<ref>{{Cite web|title=MAJOR RESERVOIR LEVEL INFORMATION – 02.12.2016|url=http://dmc.kar.nic.in/RL.pdf|access-date=2 April 2019|website=Dmc.kar.nic.in}}{{Dead link|date=సెప్టెంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web|title=Archived copy|url=https://www.ksndmc.org/Uploads/RL.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911162140/https://www.ksndmc.org/Uploads/RL.pdf|archive-date=11 September 2017|access-date=11 September 2017}}</ref> == స్పెసిఫికేషన్లతో జాబితా == '''ఈ క్రింది ఆనకట్టలు, జలాశయాలు [[కర్నాటక]] రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి.''' {|class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" |- ! Dam/Reservoir !! River !! Location !! Storage capacity (tmcft) !! Reservoir level (m) !! Height of Dam (m) !! Length of Dam (m)!! No. of Gates !! Type !! Reservoir Area (km²) !! Completed year !! Purpose |- | [[Almatti Dam]]<ref>{{cite web | url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Almatti_Dam_D04310 | title=Almatti Dam | publisher=India-WRIS | access-date=27 July 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180425131601/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Almatti_Dam_D04310 | archive-date=25 April 2018 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.kbjnl.com/Comp-Dam-Almatti | title=Almatti Dam | publisher=Krishna Bhagya Jala Nigam Limited | access-date=27 July 2016 | archive-date=3 సెప్టెంబర్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160903064030/http://www.kbjnl.com/Comp-Dam-Almatti | url-status=dead }}</ref> || [[Krishna River|Krishna]]|| [[Nidagundi taluk]], [[Bijapur district, Karnataka|Bijapur district]]|| 123.25 ||519.6 || 49.29 || 1564.85 || 26 ||[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]] || 540.11||1999 || [[Irrigation]] & [[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- | [[Basava Sagara|Basava Sagara Dam]]([[Narayanpur Dam]])<ref>{{cite web | url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Narayanapura_Dam_D04315 | title=Basava Sagara (Narayanapur Dam) | publisher=India-WRIS | access-date=27 July 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180323041857/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Narayanapura_Dam_D04315 | archive-date=23 March 2018 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.kbjnl.com/Narayanpur | title=Basava Sagara (Narayanapur Dam) | publisher=Krishna Bhagya Jala Nigam Limited | access-date=27 July 2016 | archive-date=31 జూలై 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160731054534/http://www.kbjnl.com/Narayanpur | url-status=dead }}</ref> || [[Krishna River|Krishna]]|| [[Narayanpur Rural|Narayanapur]], [[Hunasagi|Hunasagi taluk]], [[Yadgir district]] || 37.965 ||492.252 || 29.72 || 10637.52|| 30||[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]] || 132.06|| 1982 || [[Irrigation]] & [[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- |[[Raja Lakhamagowda dam]]<ref>{{cite web | url=http://waterresources.kar.nic.in/salient_features_ghataprabha.htm | title=Ghataprabha Dam | publisher=waterresources.kar.nic.in | access-date=27 July 2016}}</ref>||[[Ghataprabha River|Ghataprabha]]||[[Hidkal]], [[Hukkeri|Hukkeri taluk]], [[Belgaum district]]|| 51.16 || 745.79 ||53.34 || 10183|| 10||[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]]|| 63.38|| 1977 ||[[Irrigation]] & [[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- |[[Renuka Sagara|Renuka Sagara Dam]]<ref>{{cite web | url=http://waterresources.kar.nic.in/salient_features_malaprabha.htm | title=Malaprabha Dam | publisher=waterresources.kar.nic.in | access-date=27 July 2016}}</ref>||[[Malaprabha River|Malaprabha]]||[[Navilatirtha|Navilutheertha]], [[Saundatti|Saundatti taluk]], [[Belgaum district]]|| 37.73 || 633.83 ||43.13 || 154.52|| 4||[[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]]|| 54.97|| 1972 ||[[Irrigation]] & [[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- |[[Vani Vilasa Sagara]]<ref>{{cite web | url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Vanivilasa_Sagar_Dam_D05492 | title=Vani Vilasa Sagara Dam | publisher=India-WRIS/ | access-date=21 October 2016}}</ref>||[[Vedavathi]]|| Marikanive, [[Hiriyur]] [[Taluk]], [[Chitradurga district]]|| 30.442 || 652.28 ||43.28 || 405.4|| 2||[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]]|| 87.63|| 1907 ||[[Irrigation]] & [[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- |Upper Tunga Dam |[[Tunga River|Tunga]] |Gajanur, [[Shimoga]] |3.24 |588.24 |17.5 |791.39 |22 |[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]] |13.389 |2007 |[[Irrigation]] & [[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- | [[Bhadra Dam]]<ref>{{cite web | url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Bhadra_Dam_D04426 | title=Bhadra Dam | publisher=India-WRIS | access-date=27 July 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160925005457/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Bhadra_Dam_D04426 | archive-date=25 September 2016 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://waterresources.kar.nic.in/salient_features_badrareservoir.htm | title=Bhadhra Reservoir Project | publisher=KARNATAKA WATER RESOURCES DEPARTMENT | access-date=27 July 2016}}</ref>||[[Bhadra]]||[[Lakkavalli]], Tarikere taluk, Chikmagaluru [[Shivamogga district|district]] | 71.50 ||631.54 ||59.14 || 1708|| 4||[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]]|| 112.508|| 1965 ||[[Irrigation]] & [[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- |[[Tungabhadra Dam]]<ref>{{cite web | url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Tungabhadra_Dam_D05483 | title=Tungabhadra Dam | publisher=India-WRIS | access-date=27 July 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140106040926/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Tungabhadra_Dam_D05483 | archive-date=6 January 2014 | url-status=dead }}</ref>||[[Tungabhadra]]||[[Hospet]], [[Vijayanagara district]]|| 132.47 ||497.74 ||49.39 || 2443|| 33||[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]]|| 378|| 1953 ||[[Irrigation]] & [[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- |Hemavathi Reservoir<ref>{{cite web | url=http://waterresources.kar.nic.in/salient_features_hemavathy.htm| title=Hemavathi Reservoir | publisher=Karnataka-WR Department/ | access-date=4 June 2017}}</ref>||[[Hemavati River|Hemavathi]]|| Gorur, [[Hassan district]]|| 35.76 || 489.63 ||58.50 || 4692|| 6 ||[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Masonry dam]], [[Spillway]] & [[Gravity dam|Gravity]]|| 85.02|| 1979 ||[[Irrigation]] |- |Kabini Reservoir |[[Kabini River|Kabini]] |Heggadadevanakote Taluk, [[Mysore]] |19.52 |696 |59.44 |2732 |4 |[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]] | - |1974 |[[Irrigation]] & [[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- |[[Harangi Reservoir]]<ref>{{cite web | url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Harangi_Dam_D05143 | title=Harangi Dam | publisher=India-WRIS | access-date=27 July 2016 | archive-date=24 September 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160924193850/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Harangi_Dam_D05143 | url-status=dead }}</ref>|| Harangi || Hudgur, [[Kushalnagar|Kushalnagar taluk]], [[Kodagu district]]|| 8.07 || 871.42 ||53 || 845.8|| 4||[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]]|| 19.081|| 1982 ||[[Irrigation]] & [[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- |[[Krishna Raja Sagara|Krishna Raja Sagara Dam]]<ref>{{cite web | url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Krishnarajasagar_Dam_D05445 | title=Krishnarajasagar Dam | publisher=India-WRIS | access-date=27 July 2016}}</ref>||[[Kaveri]]||[[Mandya]]||45.05 || 791 ||42.62 || 2621|| 18|18||[[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]]|| 107.808 ||1931 |[[Irrigation]] & [[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- | [[Linganamakki Dam]]<ref>{{cite web | url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Linganamakki_Dam_D05448 | title=Linganamakki Dam | publisher=India-WRIS | access-date=27 July 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180426080030/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Linganamakki_Dam_D05448 | archive-date=26 April 2018 | url-status=dead }}</ref>||[[Sharavathi river|Sharavathi]]||Linganamakki, [[Sagara, Karnataka|Sagara Taluk]], [[Shimoga district]]|| 156.62 || 554.43 ||61.26 || 2749.29|| 11||[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]]|| 317.28|| 1964 ||[[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- |Chakra Reservoir |[[Chakra River|Chakra]] |Chakra Nagar, Hosanagar Taluk, [[Shimoga]] |7.3 |575 |84 |570 |1 |[[Embankment dam|Rock-fill]] | - |1985 |[[Irrigation]] |- |Savehaklu Reservoir |Chakra |Chakra Nagar, Hosanagar Taluk, [[Shimoga]] |4.1 |582 |59 |633 |1 |[[Embankment dam|Rock-fill]] | - |1980 |[[Irrigation]] |- |Mani Reservoir |[[Varahi River|Varahi]] |Hummadagallu, Hosanagar Taluk, [[Shimoga]] |35.2 |594.36 |59 |580 |3 |[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]] |<nowiki>-</nowiki> |1988 |[[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- | [[Supa Dam]]<ref>{{cite web | url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Supa_Dam_D04595 | title=Supa Dam | publisher=India-WRIS/ | access-date=15 October 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180428185216/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Supa_Dam_D04595 | archive-date=28 April 2018 | url-status=dead }}</ref>||[[Kali River (Karnataka)|Kali]]||Ganesha Gudi, [[Joida|Joida Taluk]], [[Uttara Kannada|Uttara Kannada district]]|| 147.54 || 564 ||101 || 331.29|| 3||[[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]]|| 124|| 1987 ||[[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- |[[Kodasalli Dam]]<ref>{{cite web | url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Kodasalli_Dam_D05176 | title=Kodasalli Dam | publisher=India-WRIS/ | access-date=15 October 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180429224331/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Kodasalli_Dam_D05176 | archive-date=29 April 2018 | url-status=dead }}</ref>||[[Kali River (Karnataka)|Kali]]||Kodasalli, [[Joida|Joida Taluk]], [[Uttara Kannada|Uttara Kannada district]]|| 10.14 || 75.5 m ||52.1 || 534|| 9||[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]]|| 20.85|| 2000 ||[[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- |[[Kadra Dam]]<ref>{{cite web | url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Kadra_Dam_D05175 | title=Kadra Dam | publisher=India-WRIS/ | access-date=27 July 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180429222500/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Kadra_Dam_D05175 | archive-date=29 April 2018 | url-status=dead }}</ref>||[[Kali River (Karnataka)|Kali]]||Virje [[Karwar|Karwar Taluk]], [[Uttara Kannada|Uttara Kannada district]]|| 13.74 || 34.50 m ||40.50 || 2313|| 10||[[Embankment dam|Earth-fill]], [[Gravity dam|Gravity]] & [[Masonry dam]]|| 32.48|| 1997 ||[[Hydroelectricity|Hydroelectric]] |- |[[Shanti Sagara]]|| Haridra ||Kerebilchi, [[Channagiri|Channagiri taluk]], [[Davanagere district]]|| 3.5 || 612 ||8 || 290|| 2||[[Embankment dam|Earth-fill]]|| 26.51|| - ||[[Irrigation]] |- |[[Karanja Dam]]||Karanja||Byalahalli, Bhalki taluk, Bidar district|| 13.1 || 587 || 19 || 3480 || 6 || - || 45 || 1989 || [[irrigation]] |} ==ఇవి కూడా చూడండి== *[[List of dams and reservoirs in India]] == మూలాలు == {{మూలాలు}} == బయటి లింకులు == *[http://waterresources.kar.nic.in/introduction.htm Website of the Karnataka state Water Resources department] *[http://www.karnataka.com/profile/water-resource/ Water Resources of Karnataka] [[వర్గం:భారతదేశం లోని ఆనకట్టల జాబితాలు|K ]] [[వర్గం:కర్ణాటక లోని భవనాలు, నిర్మాణాల జాబితాలు|ఆనకట్టలు, రిజర్వాయర్లు]] [[వర్గం:కర్ణాటక లోని జలవిద్యుత్ కేంద్రాలు| ]] [[వర్గం:కర్ణాటక లోని ఆనకట్టలు]] [[వర్గం:కర్ణాటక]] [[వర్గం:కర్ణాటకకు సంబంధించిన జాబితాలు]] [[వర్గం:జాబితాల జాబితాలు]] cj7e3ker5u8hd2ws3dv07aftk5nk9eg 1 187553 4891228 3278774 2026-06-26T10:26:45Z Pavan santhosh.s 33622 4891228 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.sakshi.com/telugu-news/srikakulam/1888943}} 6bomd1yhhtw658brxu3u73dyuru8l5t 1 189590 4891230 3296331 2026-06-26T10:28:13Z Pavan santhosh.s 33622 4891230 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.andhrajyothy.com/2022/andhra-pradesh/srikakulam/complete-land-survey-expeditiously-930107.html}} rvde3hjkipbkkg8hg876y8fpkxvde9n 1 196655 4891185 3283203 2026-06-26T09:10:47Z Pavan santhosh.s 33622 4891185 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626085904/https://www.andhrajyothy.com/2020/andhra-pradesh/srikakulam/irregular-irrigation-difficulties-every-year-112553.html}} ehcrgbqeik5a618ahy1ktb6olfv7atw 1 196928 4891189 3280570 2026-06-26T09:12:56Z Pavan santhosh.s 33622 4891189 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.andhrajyothy.com/2022/andhra-pradesh/srikakulam/lifting-of-chilakapalem-toll-plaza-963584.html}} oldolaopbzfz15jqvfs5amylf7zh9nn 1 197890 4891192 3283267 2026-06-26T09:15:54Z Pavan santhosh.s 33622 4891192 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/srikakulam/a-life-full-of-speed-is-sacrificed-1400274.html}} 0tcgp6u71lsy5x42n9thwc1dre4h0l2 1 198928 4891194 3298195 2026-06-26T09:20:13Z Pavan santhosh.s 33622 4891194 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/vizianagaram/take-government-programs-to-the-people-1393711.html}} bhzdi99yme9ubnnyl9gj1tvry93lnzl 1 198969 4891221 3298202 2026-06-26T10:19:26Z Pavan santhosh.s 33622 Pavan santhosh.s, [[చర్చ:తలతారియా]] పేజీని [[చర్చ:తలతరియా]] కు తరలించారు: శీర్షికలో తప్పు దొర్లింది 3298202 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 4891224 4891221 2026-06-26T10:21:00Z Pavan santhosh.s 33622 4891224 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626101108/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178}} 3s0skis2o5u0rsnvmbo951f6xyj7rd5 1 199061 4891216 3298208 2026-06-26T10:13:09Z Pavan santhosh.s 33622 4891216 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626101108/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178}} 3s0skis2o5u0rsnvmbo951f6xyj7rd5 1 200418 4891226 3298244 2026-06-26T10:22:43Z Pavan santhosh.s 33622 4891226 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626101108/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178}} 3s0skis2o5u0rsnvmbo951f6xyj7rd5 1 202087 4891205 3285325 2026-06-26T09:50:44Z Pavan santhosh.s 33622 4891205 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.andhrajyothy.com/2024/andhra-pradesh/srikakulam/buchiraju-as-the-principal-of-duppalavalasa-gurukula-1272698.html}} 4i06glz6sl2b1rmy6981lria9v40ot0 1 202447 4891207 3285355 2026-06-26T09:54:02Z Pavan santhosh.s 33622 4891207 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626085904/https://www.andhrajyothy.com/2020/andhra-pradesh/srikakulam/irregular-irrigation-difficulties-every-year-112553.html}} ehcrgbqeik5a618ahy1ktb6olfv7atw 0 212968 4891009 4823811 2026-06-25T21:51:42Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891009 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = కుమారజీవుడు | image = | birth_date = సా.శ. 344 | image_size = 200px | caption = ప్రపంచ అత్యుత్తమ అనువాదకులలో ఒకడు | birth_place = కూచా, [[చైనా]] | death_date = సా.శ. 413 | death_place = చాంగన్, [[చైనా]] | religion = [[బౌద్ద మతం]] | known = సంస్కృత భాషలో వున్న బౌద్ద గ్రంధాలను [[చైనా భాష]]లోనికి అనువదించడం. | occupation = బౌద్ద సన్యాసి, మహాయాన పండితుడు, గొప్పఅనువాదకుడు | spouse = | parents = జీవిక, కుమారయాన | children = |}} సా.శ. 5 వ శతాబ్దికి చెందిన '''కుమారజీవుడు''' [[మధ్య ఆసియా]] నగర రాజ్యమైన కూచా (Kucha) లో జన్మించిన సుప్రసిద్ధ బౌద్ధ సన్యాసి. మహాయాన బౌద్ద పండితుడు. [[ప్రపంచము|ప్రపంచ]] అత్యుత్తమ అనువాదకులలో ఒకడు. ఇతని తల్లి జీవిక కూచా రాకుమార్తె. తండ్రి కుమారయాన భారతీయ బ్రాహ్మణుడు. జన్మతా [[భారతదేశ పౌరుడు|భారతీయుడు]] కానప్పటికి భారతీయ మూలాలను కలిగివున్న కుమారజీవుడు [[బాల్యం]] నుండే అత్యంత ప్రజ్ఞాశాలిగా పేరు తెచ్చుకొన్నాడు. తన తొమ్మిదవ సంవత్సరం నుండే తల్లితో కలసి దేశాలు పర్యటిస్తూ, [[కాశ్మీర్]], కాష్గర్, కూచా లలో బౌద్ధ సిద్ధాంతాలు అభ్యసించాడు. తొలుత సర్వాస్థివాద (హీనయానం) శాఖను అనుసరించినప్పటికి తరువాత మహాయాన బౌద్ధం లోకి మారాడు. ఇరవై సంవత్సరాల వయసు వచ్చేనాటికి [[మధ్య ఆసియా]]లో అత్యంత ప్రముఖ బౌద్ధ సన్యాసిగా, అఖండ మేధో సంపన్నుడుగా పేరుగాంచాడు. [[మధ్య ఆసియా]] నుండే కాక, తూర్పు ఆసియా, [[చైనా]] దేశాలనుండి బొద్ద బిక్షువులు బోధనల కోసం, జ్ఞాన సముపార్జనకోసం ఇతని వద్దకు వచ్చేవారు. అయితే దురదృష్టవశాత్తూ చైనా దేశపు అంతర్గత రాజకీయ పోరులో నలిగిపోయి 17 సంవత్సరాలు పాటు యుద్ద ఖైదీగా బందీలో ఉన్నాడు. చివరకు విడుదలై సా.శ. 401 లో ఉత్తర చైనా రాజధాని ‘చాంగన్’ (changan) లో స్థిరపడ్డాడు. చైనా చక్రవర్తి కోరిక మేరకు ప్రామాణిక బౌద్ధ గ్రంథాలను [[పాళీ]], [[సంస్కృత భాష]] ల నుండి [[చైనా భాష]]లోనికి అనువదించే బృహత్తర కార్యక్రమానికి నాయకత్వం వహించాడు. 12 సంవత్సరాల పాటు నిర్విరామ కృషి చేసి 384 వాల్యూంలతో కూడిన 74 బౌద్ధ గ్రంథాలను [[చైనా భాష]] లోనికి అనువదించి చైనీయులకు నిజమైన బౌద్ధతత్వాన్ని పరిచయం చేసాడు. తన ముందు కాలంలో చినా భాషలోనికి మొరటుగాను, అసంబద్డంగాను అనువదించబడిన ప్రామాణిక బౌద్ధ గ్రంథాలను చక్కని అనువాదంతో తిరిగి పరిష్కరించడమే కాక తన అనువాదాల ద్వారా చైనాలో మహాయాన బౌద్ధ వికాసానికి అవసరమైన తాత్విక ఆధార భూమికను కల్పించాడు. సర్వాస్థివాద, మహాయాన బౌద్దానికి చెందిన అనేక ప్రముఖ [[గ్రంథాలు]] మూల సంస్కృతంలో అలభ్యమైనప్పటికి కుమారజీవుని చైనీయ అనువాదాల నుండే అందులోని విషయాలు తిరిగి వెలుగులోకి వచ్చాయి. కుమారజీవుని చైనా అనువాదాలనుండే ఇంగ్లిష్ భాషలతోపాటు ఇతర ప్రపంచ భాషల్లో ప్రామాణిక బౌద్ధ గ్రంథాలు అనువదించబడ్డాయి. ప్రపంచ అత్యుత్తమ అనువాదకులలో ఒకనిగా కుమారజీవుడు చరిత్రలో చిరస్మరణీయంగా నిలిచిపోయాడు. [[File:Kumarajiva at Kizil Caves, Kuqa.jpg|400px|thumb|కూచా నగరానికి 30 కి.మీ. దూరంలో గల కిజిల్ గుహల ప్రవేశప్రాంగణంలో నిర్మితమైన కుమారజీవుని స్మారక విగ్రహం]] ==ఆధార గ్రంధాలు== కుమారజీవుని జీవిత చరిత్రకు సంబంధించిన వివరాలు Kao seng techoam (2 వ భాగం) (సా.శ. 519), Tch’ou san tsang ki si (సా.శ. 520), Chi-mo-lo-shi మొదలగు చైనా గ్రంథాలలో విపులంగా పేర్కొనబడింది. ==కుటుంబ నేపథ్యం== కుమారజీవుడు సా.శ. 344 లో [[మధ్య ఆసియా]] లోని [[తక్లమకాన్ ఎడారి]] ప్రాంతం లోని [[ఒయాసిస్సు|ఒయాసిస్]] నగర రాజ్యమైన కూచా (Kucha) లో జన్మించాడు. ఇది (ప్రస్తుత Xinjiang) చైనా దేశంలో అంతర్భాగంగా ఉంది. ఇతని తల్లి జీవిక (జీవ) కూచా రాకుమార్తె. తండ్రి కుమారయాన జన్మతా భారతీయ బ్రాహ్మణుడు. ‘కుమారయాన’ [[కాశ్మీర్]] లోని సంపన్న కులీన వర్గానికి చెందిన వాడు. ఇతను బౌద్ధ బిక్షువుగా మారి ధర్మ ప్రచారం కోసం కాశ్మీర్ ను విడిచిపెట్టి పామీర్ పర్వతాలను దాటి మధ్య ఆసియా లోని నగర రాజ్యమైన ‘కూచా’ (kucha) కు వచ్చి అక్కడి రాజాస్థానంలో బౌద్ధ సన్యాసిగా స్థిరపడ్డాడు. ఇతని ప్రతిబా విశేషాలను చూసిన కూచా రాజు ఇతనికి ‘కువో షిహ్’ బిరుదుతో (kuo-shih జాతీయ గురువు) గౌరవించాడు. ఈ రాజు యొక్క చిన్న సోదరి ‘జీవిక’ గొప్ప విదుషీమణి. అమోఘమైన జ్ఞాపక శక్తి కలది. రాకుమారి అయిన జీవిక సాటి రాకుమారులను కాదని, కుమారయానను చూసినంతనే అతనినే వివాహం చేసుకోవాలనే ఆకాంక్షను వెలిబుచ్చింది. రాజు కూడా బౌద్ధ బిక్షువు అయిన కుమారయానుని తన సోదరితో వివాహానికి అంగీకరించమని కోరడం, నచ్చచెప్పడం జరిగి చివరకు జీవిక-కుమారయానుల వివాహం జరిగింది. వీరికి సా.శ. 344 లో ‘కుమారజీవుడు’ జన్మించాడు. కుమారయాన, జీవికలకు జన్మించిన కారణంగా వారి పేర్ల భాగాలతో కుమారజీవుడుగా పిలవబడ్డాడు. ==బాల్యం-విద్యాభ్యాసం== కుమారజీవుని 7సంవత్సరాల వయసులో ఇతని తల్లి జీవిక తన భర్త నుండి అనుమతి పొంది బౌద్ధ సన్యాసినిగా మారి కూచాలోని సియోలి (Tsio-li) సన్యాసినుల [[మఠం]]లో చేరింది. ఏడు సంవత్సరాల చిరుప్రాయంలోనే కుమారజీవుడు బౌద్ధ సూత్రాలను వల్లెవేస్తూ అసాధారణ ప్రజ్ఞా పాటవాలను కనపరచడంతో, తల్లి జీవిక ఇతనిలోని ప్రతిభను గుర్తించి బౌద్ధ సిద్ధంతాలతోను, చింతనలోను చక్కని ప్రావీణ్యం నేర్పించాలనే నిశ్చయించింది. ===[[కాశ్మీర్]] లో విద్యాభ్యాసం=== కుమారజీవుని విద్యాభ్యాస నిమిత్తం 9 సంవత్సరాల వయసులో అతనిని తోడ్కొని తల్లి జీవిక [[మధ్య ఆసియా]] నుండి ప్రయాసభరితమైన ప్రయాణం సాగించి బుద్ధుడు జన్మించిన భారతదేశానికి చేరుకొంది. కుమారజీవుడు ముందుగా తండ్రి స్వస్థలం అయిన కాశ్మీర దేశంలో ప్రసిద్ధ బౌద్ధాచార్యుడు అయిన ‘బందుదత్తు’ని వద్ద సంస్కృతం అభ్యసించాడు. స్థవిరవాదుల సంప్రదాయానికి చెందిన నికాయాలను దీర్ఘ ఆగమ, మధ్యమ ఆగమ, ఖుద్దక ఆగమాలను నేర్వడమే కాకుండా భారతీయ వైద్యం, ఖగోళం, జ్యోతిషం, తర్కం, గ్రంథ వివరణ, వ్యాఖ్యాన రీతులలో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. కాశ్మీర రాజు సమక్షంలో జరిగిన విద్వత్ గోష్ఠిలో పాల్గొన్న కుమారజీవుడు పిన్న వయసులోనే తన వాదనాపటిమతో అనేకమంది బౌద్దేతర గురువులను ఓడించడంతో అతని పేరు ప్రసిద్ధమైంది. 3 సంవత్సరాల తదనంతరం భారతదేశంలో విద్యను పూర్తి చేసుకొని తన తల్లితో కలసి కుమారజీవుడు తిరిగి కూచా రాజ్యానికి పయనమైనాడు. ===కాష్గర్ లో విద్యాభ్యాసం=== మార్గమద్యంలో తల్లితో కలసి కుమారజీవుడు కాష్గర్ నగరంలో ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు ఒక బౌద్ద మోక్ష సన్యాసి (Arhat) కుమారజీవుని ఉద్దేశించి అతనికి ఉజ్వల భవిష్యత్తు వుందని, బౌద్ధ ధర్మప్రచారకుడిగా అసాంఖ్యకమైన ప్రజలను బౌద్ధంలోకి ఆకర్షించగలడని భవిష్యవాణి పలికాడు. అప్పటికే మద్య ఆసియా లోని కాష్గర్ నగరం బౌద్ధ ఆచార్యులతో, బౌద్ద గ్రంథాలయాలతో విలసిల్లుతున్నది. కాష్గర్ లో స్థిరపడిన ఒక కాశ్మీర బౌద్ధసన్యాసి 'బుద్ధయాసు'ని మార్గదర్శకత్వంలో అభిధర్మ సాహిత్యాన్ని అభ్యసించాడు. వైదిక సాహిత్యం, వేద మంత్ర ఉచ్చారణ రీతులను నేర్చి, పారమార్ధిక సత్త్యోద్ఘాటనలో కనిపించాల్సిన ఉచ్చారణా ధ్వనిరీతులపై పట్టు సాధించాడు. కాష్గర్ నగరంలో వుంటున్నప్పుడే [[పాళీ]], [[సంస్కృత భాష]] లతో పాటు మధ్య ఆసియా భాషలపై పట్టు సాధించాడు. ఇవి తరువాతి కాలంలో [[సంస్కృతము|సంస్కృతం]]లో వున్న బౌద్ధ గ్రంథాలను [[చైనా]] భాషలోకి అనువాదం చేయడంలో కుమారజీవునికి ఎంతగానో ఉపకరించాయి. ఒకానొక సందర్భంలో కాష్గర్ రాజాస్థానంలో కుమారజీవుడు విశిదీకరించిన ఒక బౌద్ధ ధర్మసూత్రాన్ని ఆధారం చేసుకొని అక్కడి బౌద్ధ మఠాలలో కనిపించే నిర్లక్ష్యధోరణిలను సంస్కరించే ప్రయత్నం జరిగింది.తరువాత 12 వ ఏట కుమారజీవుడు తల్లితో కలసి కాష్గర్ ను విడిచి తుర్పాన్ (Turpan) చేరుకొన్నాడు. ==మహాయాన బౌద్దంలోనికి కుమారజీవుడు== [[Image:Tarimbecken 3. Jahrhundert.png|thumb|300px|సా.శ. 4 వ శతాబ్దంలో తారిమ్ బేసిన్ (చైనా) లో ఏర్పడిన కూచా, కాష్గర్, తుర్పాన్ తదితర మద్య ఆసియా రాజ్యాలు]] కూచా రాజ్యానికి [[ఈశాన్యం|ఈశాన్య]] సరిహద్దులలో వున్న తుర్పాన్ రాజ్యంలో 10 వేలకు పైగా బౌద్ధ సన్యాసులు వుండేవారు. కుమారజీవుడు దాదాపుగా ఇక్కడ ఉంటున్న సమయంలోనే కుమారజీవుని ధర్మపధం మహాయానం వైపు నడిచింది. ఒకప్పుడు యార్కండ్ (Yarkand) రాకుమారుడు తరువాతి కాలంలో మహాయాన బౌద్ధసన్యాసిగా మారిన సుత్యసోముని ప్రభావం కుమారజీవునిపై గాఢంగా పడింది. అతని ప్రభావం వల్ల కుమారజీవుడు శూన్యవాదం వైపు ఆకర్షించబడ్డాడు. సుత్యసోముని ఉపదేశంతో కుమారజీవుడు మహాయాన బౌద్ధసూత్రాలని ఆకళింపు చేసుకొన్నాడు. హీనయానం (స్థవిర వాదం) నుంచి మహాయాన బౌద్ధానికి మారిన తరువాత కుమారజీవుడు తన మనోవైఖిరిని వివరిస్తూ “బంగారాన్ని (మహాయానం) ఎరుగని వ్యక్తి, ఇత్తడిని (స్థవిరవాదం) చూసి అదే గొప్పదని భ్రమపడినట్టుగా, తానింతకాలం వున్నానని, చివరకు మహాయాన ప్రభావంతో తాను విముక్తుడు అయినట్లు” వెల్లడించాడు. తుర్పాన్ లోవున్న ఆనతి కాలంలోనే మాధ్యమిక బౌద్ధానికి చెందిన ఆచార్య [[నాగార్జునుడు]], ఆచార్య [[ఆర్యదేవుడు]] మొదలగు ఉద్దండుల గ్రంథాలను అభ్యసించాడు. మహాయాన బౌద్ధం నేర్చుకోవడానికి భారతదేశం నుండి తన తొలి గురువు బందదత్తుని ఆహ్వానించి వాదనలో గురువుని మెప్పించగలిగాడు. క్రమేణా తుర్పాన్ రాజ్యంలో కుమారజీవుని పేరు ప్రఖ్యాతులు ఉత్తర చైనాకు, తూర్పు ఆసియాకు విస్తరించాయి. తూర్పుఆసియా నుండి అనేకమంది అతని వద్దకు బౌద్ధదర్మం నేర్చుకోవడానికి రాసాగారు. కూచా రాజు పోషుయ్ (Po-shui) ఆహ్వానం మేరకు స్వదేశం చేరుకొన్న కుమారజీవుడు అక్కడ బౌద్ద సన్యాసినిగా మారిన రాకుమారికి ధర్మోపదేశం చేసాడు. 20 సంవత్సరాలు వచ్చేసరికి కుమారజీవుడు పూర్తి బౌద్ద సన్యాసిగా మారాడు. కూచా రాజాస్థానంలో దేశ, విదేశీ బౌద్ద వేత్తలతో బౌద్ద తాత్విక చర్చలు నిర్వహిస్తూ ప్రోత్సాహించేవాడు. కుమారజీవుడు కూచా రాజ్యంలో వుంటన్నప్పుడు అతని ప్రజ్ఞా పాటవాలను విన్న ఉత్తర చైనా చక్రవర్తి ‘ఫు జియన్’ (Fu Jian), బౌద్ధ సూత్రాలను [[చైనా]] భాషలోనికి అనువదించగల సమర్ధుడిగా కుమారజీవుని భావించి, తన [[రాజధాని]] ‘చాంగన్’ (Changan) కు పంపించవలసినదిగా కూచా రాజును కోరాడు. కాని కూచా రాజు నిరాకరించడంతో చక్రవర్తి కోపోద్రికుడయ్యాడు. ==చైనాలో నిర్భందం – విడుదల== కుమారజీవుని రాకకై వేగిరపడిన చైనా చక్రవర్తి యొక్క ఆజ్ఞ మేరకు అతని సేనాధిపతి జనరల్ ‘లుగుయాంగ్’ (Gen. Lu Guang) సా.శ. 383 లో కూచా రాజ్యంపై దాడిచేసి రాజుని చంపి కుమారజీవుని బంధించాడు. బంధించబడే నాటికి కుమారజీవుని వయస్సు 40 సంవత్సరాలు. ఇదే సమయంలో ఉత్తర చైనా రాజ్యంలో అంతర్గత రాజకీయ పోరు సంభవించింది. కిన్ వంశానికి చెందిన పాత చక్రవర్తి చంపబడటం, యావో వంశానికి చెందిన కొత్త చక్రవర్తి అధికారంలోకి రావడం జరగడంతో సేనాధిపతి జనరల్ లుగుయాంగ్ తన విధేయతను మార్చుకొని స్వతంత్రం ప్రకటించుకొన్నాడు. యుద్ద ఖైదీ అయిన కుమారజీవుని చక్రవర్తి వద్దకు పంపకుండా తన రాజధాని ‘లియాంగ్ గ్జౌ’ (Liangzhou) లో తన వద్దనే 16 సంవత్సరాలుకు పైగా బందీగా వుంచుకొన్నాడు. ఈ బందీ పరిస్థితులలోనే కుమారజీవుడు [[చైనా భాష]]ను నేర్చుకొనడం జరిగింది. తదనంతరం రెండవ చక్రవర్తి అయిన యావో జింగ్ (Yao Xing) తన సేనాధిపతి జనరల్ లుగుయాంగ్ ప్రదర్శిస్తున్న ధిక్కార ధోరణికి విసిగిపోయి సా.శ. 401 లో అతనిపై దాడి చేసి ఓడించి కుమారజీవుని సురక్షితంగా విముక్తి చేసి తన రాజధాని చాంగన్ కు రప్పించుకొన్నాడు. ఈవిధంగా చైనా అంతర్గత [[రాజకీయాలు|రాజకీయ]] పోరులో నలిగిపోయిన కుమారజీవుడు సా.శ. 384 నుండి 401 వరకు 16 సంవత్సరాలకు పైగా అకారణంగా బందీయై మగ్గిపోవలసి వచ్చింది. ==చాంగన్ నగరంలో కుమారజీవుడు== [[image:White Horse Pagoda, Duhuang.jpg|thumb|చైనాకు బౌద్ద గ్రంథాలను చేరవేస్తూ మరణించిన తన అశ్వానికి స్మారకంగా కుమారజీవుడు దుహాంగ్ లో నిర్మించిన White Horse Pagoda]] 16 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ బందనం నుంచి విముక్తుడై సా.శ. 401 లో రాజధాని చాంగన్ (ప్రస్తుత Xian, చైనా) లో అడుగుపెట్టిన కుమారజీవునికి ఉత్తర చైనా చక్రవర్తి యావో జింగ్ (Yao Xing) (సా.శ. 366 - 416) నుండి అఖండ ఆదరణ లభించింది. చక్రవర్తి అతనిని జాతీయ [[గురువు]] (National Perceptor) గా నియమించడమే కాక రాజ గురువుగా స్వీకరించి గౌరవించాడు. బౌద్ధ సూత్రాలను, సారస్వతాన్ని [[చైనా భాష]]లోనికి అనువదించడంలో ప్రముఖ పాత్ర వహించవలసిందిగా చక్రవర్తి అతనిని కోరాడు. బౌద్ద పరిభాషను, బుద్ధుని యథార్థ బోధనలను అర్థం చేసుకొంటూ, మూల సంస్కృత బౌద్ద గ్రంథాలలోని భావాన్ని, తత్వాన్ని అనువాదంలో స్పష్టంగా వ్యక్తం చేయాలంటే, చైనా అనువాదకునిగా స్థానిక తావో (Taoism) తాత్విక ప్రభావానికి గురికాని విదేశీ బౌద్ద సన్యాసి అవసరమవుతుంది. అప్పటికే కుమారజీవుడు మద్య ఆసియాలో అత్యంత ప్రముఖ ఆచార్యుడిగా పేరు పొందాడు. పైగా [[పాళీ భాష|పాళీ]], [[సంస్కృతము|సంస్కృత]] భాషలలో దిట్ట, మహాయాన బౌద్ద్దంలో కూడా పండితుడు కావడం, బౌద్ద తత్వాన్ని, ధర్మాన్ని విశిదీకరించడంలో అతనికున్న సాధికారత, అపార ప్రజ్ఞా పాటవాలు ఈ అంశాలన్నీ చైనా చక్రవర్తి కుమారజీవుని అనువాద కార్యానికి నాయకత్వం వహించవలసిందిగా కోరడానికి దారితీసాయి. అప్పటికే టావోన్ (Tao-on) అనే బౌద్ద సన్యాసి కృషితో చాంగన్ నగరంలో ఒక అనువాద కేంద్రం నెలకొల్పబడింది. చక్రవర్తి ఆదరణ పుష్కలంగా ఉండడంతో, ఉత్సాహపరులైన బౌద్ద సన్యాసుల, అనువాదకుల సహకారంతో ఈ అనువాద కేంద్రంలో పని ప్రారంభించిన కుమారజీవుడు [[సంస్కృతము|సంస్కృత]] భాషనుండి అనేక ప్రామాణిక బౌద్ద గ్రంథాలను [[చైనా భాష]]లోనికి అనువదించాడు. కొత్త అనువాదాలనే కాక పాత అనువాదాలను సమీక్షించి, పునః పరిష్కరించడం కూడా చేసాడు. ఉత్తర చైనా రాజధాని చాంగాన్ లో అనువాద కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్నప్పుడు కుమారజీవుని ఖ్యాతి దక్షిణ చైనా రాజ్యానికి కూడా ప్రాకింది. దక్షిణ చైనా బౌద్దసంఘ నాయకుడైన ‘హ్యు యువాన్’ (Hui-Yuan) కుమారజీవునితో బౌద్ద తత్వంపై, ఆశ్రమ విషయాలపై చర్చిస్తూ కుమారజీవుని అనువాద కృషిని ప్రోత్సాహించేవాడు. ఇతని కోరికపై కుమారజీవుడు ధర్మ కాయానికి, ధర్మధాతుజ కాయానికి మద్య గల భేదాన్ని విశిదీకరించినట్లు తెలుస్తుంది. ఒకానొక దశలో కుమారజీవుడు తన స్వస్థలమైన కూచా రాజ్యానికి వెళ్లిపోదలుచుకొన్నాడన్న వార్త విని అతనిని చైనాలోనే వుండిపోవలసిందిగా హ్యు యువాన్ కుమారజీవుని తీవ్రంగా అభ్యర్థించాడు. హ్యు యువాన్ తో కుమారజీవుడు జరిపిన 18 ఉత్తర ప్రత్య్త్తత్తరాలు చారిత్రిక ప్రాధాన్యం కలిగివున్నాయి. అనువాదకుడుగా చాంగన్ లో స్థిరపడిన కుమారజీవుడు సా.శ. 413 లో తను మరణించే వరకూ 12 సంవత్సరాల పాటు చైనా లోనే నివసించాడు. ==కుమారజీవునికి ముందు కాలంలో చైనీయుల అనువాదాల స్థితి== కుమారజీవునికి ముందు నుంచి కూడా పాళీ, సంస్కృత భాషలలో వున్న బౌద్ద సూత్రాలు అనేక వందల సంఖ్యలో [[చైనా భాష]]లోనికి అనువదించబడి వున్నప్పటికీ, బౌద్ద సిద్దాంతాలు చైనా ప్రజలలో గాఢంగా చొచ్చుకోలేకపోయాయి. దీనికి కారణం చైనా అనువాదాల దుస్థితి. ఈ అనువాదాలు అప్పటికే స్థానికంగా వ్యాప్తిలోనున్న తావోమతం (Taoism) తత్వ భావాన్ని వుపయోగించి చేసినవై ఉన్నాయి. దీని వల్ల చైనా అనువాదకులు బుద్ధుని బోధనలను వాస్తవికంగా అర్ధం చేసుకోలేకపోయారు. బొద్ద తత్వం పట్ల సరైన అవగాహన లేని అనువాదాల వాళ్ళ [[చైనా భాష]]లోనికి తర్జుమా చేయబడ్డ బౌద్ద గ్రంథాలు చైనీయులలో బౌద్ధం పట్ల సరైన తాత్విక భూమికను కలిగించలేకపోయాయి. చైనీయులకు అసలైన బౌద్ధతత్వం పట్ల అవగాహన కల్పించడంలో పాత అనువాద క్రియలు విఫలం అయ్యాయి. కుమారజీవుడు [[చైనా భాష]]లో అనువాదాలు ప్రారంభించడంతో ఈ పరిస్థితులు మారిపోయాయి. ==కుమారజీవుని అనువాద శైలి== కుమారజీవునికి ముందు [[చైనా భాష]]లోని బౌద్ద అనువాద గ్రంథాలలో ‘కోయ్’ (ko-i అనగా అర్ధంతో సరిపడటం) అనువాద విధానం వుండేది. దీని వలన పరిచయం లేని సంస్కృత సారస్వత పదాలకు బాగా తెలిసిన చైనా పదాలను వాడారు. దీని వలన మూలంలోని భావం విశిదీకరించడంలో రాజీ పడాల్సివచ్చేది. అయితే దీన్ని అధిగమించడానికి సంస్కృతపదాలకు సరిసమాన పదాలు [[చైనా భాష]]లో లేనిపోని కారణంగా సరి సమానార్ధక పదాలుగా నూతన పదాలను సృష్టించి అనువాదాలలో వాడడంతో ఆ అనువాదాలు గందరగోళంలా తయారయ్యేవి. కుమారజీవుడు ఈ అనువాదాలను చూసి అనువాదం అనేది మూల గ్రంథంలోని భావానికి భంగం వాటిల్లకుండా తెలియచేసే విధంగా ఉండాలన్న నిర్ణయానికి వచ్చాడు. ఫలితంగా కుమారజీవుని రాకతో బౌద్ద గ్రంథాలకు చైనా అనువాదశైలిలో నూతన శకం బయలుదేరింది. మూలంలోని భావానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం వలన, నూతన పద సృష్టి జోలికి పోకపోవడం వాళ్ళ ఇతని అనువాద శైలి విలక్షణంగా, మృదు ప్రవాహ శైలిలో కొనసాగి సామాన్య చైనీయులకు సులభంగా చేరువైంది. మూలంలోని అసలు భావాన్ని విశిదీకరించడంలో అందె వేసిన ఇతని అనువాదాలు చైనీయులకు బౌద్దధర్మం యొక్క అసలు తత్వం తెలియచెప్పాయి. ==కుమారజీవుని అనువాద ప్రక్రియ== కుమారజీవుడు అనువాద శైలిలోనే కాకుండా అనువాద విధానాలలో నూతన మార్పులు ప్రవేశపెట్టాడు. ముఖ్యంగా అనువాద ప్రక్రియలో అంతకు ముందెన్నడూ లేని విధంగా సామూహిక కృషికి ప్రముఖ స్థానం కల్పించాడు. ఇతను నెలకొల్పిన వ్యవస్థాగతమైన అనువాద పద్ధతులు ‘సద్దర్మ పుండరీక సూత్ర’ (Lotus Sutra) అనే అనువాద గ్రంథ పీఠికలో పేర్కొనబడ్డాయి. కుమారజీవుని ఆధ్వర్యంలో అనువాద సభలు ఏర్పాటయ్యేవి. వాటి సమావేశాలకు వందలాది బౌద్ద సన్యాసులు హాజరయ్యేవారు. ఆ సమావేశాలలో అనువాదం చెయదానికి ఎంచుకొన్న మూల తాళపత్ర గ్రంథంలోని ప్రతీ వాక్యాన్ని గట్టిగా పఠించేవారు. ప్రతీ వాక్య పఠనానంతరం ఆ వాక్యానికి కుమారజీవుడు అర్ధాన్ని, భావాన్ని విశిదీకరించేవాడు. [[చైనా భాష]]లో తన అనువాదాన్ని సైతం వినిపించేవాడు. అనువాద సభా సమావేశాలకు హాజరైన వందలాది బౌద్ద సన్యాసులు దానికి వ్యాఖ్యలు, మార్పులు, చేర్పులు సూచించేవారు. అత్యధికుల ఆమోదం పొందిన అనంతరం అనువాద వాక్యం రాయబడేది. తరువాత మూల గ్రంథంలో అంతర్గతంగా పొసగేటట్లుగా ఆ అనువాద వాక్య శైలి సవరించబడేది. తరువాత నగిషీకారులు (Calligraphers) ఆ వాక్యాన్ని చైనా లిపిలోకి మార్చేవారు. ఇటువంటి అనువాద సభా సమావేశాలకు చైనా చక్రవర్తి సైతం తరచుగా హాజరయ్యేవాడు. ఈ విధంగా అనువాద ప్రక్రియలో సామూహిక కృషికి పెద్ద పీట వేయడం వలన విస్తృత జనామోదం పొందిన వాక్యాలే నిలిచేవి. గందరగోళంతో కూడిన నూతన పదాలకు ఆస్కారం వుండేది కాదు. కుమారజీవుడు అనువాద ప్రక్రియలో ప్రవేశపెట్టిన నిర్దిష్ట మార్పులు, వ్యవస్థాగతమైన పద్ధతులు తదనంతర కాలంలో అనువాదకులకు మార్గదర్శకంగా నిలిచాయి. ఈ అనువాద కృషిలో 800 కు పైగా చైనా, విదేశీ పండితులు, బౌద్ద సన్యాసులు, అనువాదకులు కుమారజీవునికి సాయంగా నిలిచారు. అనువాద కృషి సామూహికంగా జరిగినప్పటికీ అనువాద కర్తగా కుమారజీవుని పేరుతోనే నమోదయ్యంది. దీనికి కారణం అనువాదంలోని కనిపించిన ప్రతీ చైనా పదం అనేక విస్తృత చర్చలనంతరం కుమారజీవుని ఆమోదంతోనే ప్రకటితం కావడమే. ==కుమారజీవుడు అనువదించిన ముఖ్య బౌద్ధ గ్రంధాలు== కుమారజీవుడు సా.శ. 401 లో రాజధాని చాంగన్ లో అడుగుపెట్టినప్పటినుండి తను మరణించేవరకు (సా.శ. 413) 12 సంవత్సరాల పాటు బృహత్తర అనువాద కార్యక్రమానికి నాయకత్వం వహించాడు. అకుంఠిత దీక్షతో నిర్విరామ కృషి చేసి 384 వాల్యూంలతో కూడిన 74 బౌద్ధ గ్రంథాలను [[చైనా భాష]] లోనికి అనువాదం చేసాడు. అనేక బౌద్ద సూత్రాలను, వ్యాఖ్యలను ముఖ్యంగా మహాయానానికి చెందిన ప్రజ్ఞాపారమిత సాహిత్యాన్ని అనువదించాడు. కుమారజీవుడు అనువదించిన ప్రామాణిక బౌద్ద గ్రంథాలలో కొన్ని # సత్య సిద్ది శాస్త్ర – 20 వాల్యూమ్స్ – (సా.శ. 402-412 ల మద్య కాలంలో) # అష్ట సహస్రిక ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్ర - 10 వాల్యూమ్స్ – (సా.శ. 408 లో) # వజ్రచ్చేదిక ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్ర (The Diamond Sutra) – 1 వాల్యూమ్ – (సా.శ. 402-412 ల మద్య కాలంలో) # సద్దర్మ పుండరీక సూత్ర (The Lotus Sutra) - 8 వాల్యూమ్స్ – (సా.శ. 406 లో) # లఘు సుఖావతి వ్యూహ (అమితభ సూత్ర) – 1 వాల్యూమ్ – (సా.శ. 402 లో) # మాద్యమిక శాస్త్ర – 4 వాల్యూమ్స్ – (సా.శ. 409 లో) # శతక శాస్త్ర – 2 వాల్యూమ్స్ – (సా.శ. 409 లో) # ద్వాదశముఖ శాస్త్ర – 1 వాల్యూమ్ – (సా.శ. 409 లో) # సర్వాస్థివాద వినయ – 61 వాల్యూమ్స్ – (సా.శ. 404-409 ల మద్య కాలంలో) # మహా ప్రజ్ఞాపారమిత ఉపదేశ – 100 వాల్యూమ్స్ – (సా.శ. 402-405 ల మద్య కాలంలో) # పంచవింశతి సహస్రిక ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్ర – 27 వాల్యూమ్స్ – (సా.శ. 404 లో) # విమలకీర్తి నిర్దేశ సూత్ర - 3 వాల్యూమ్స్ – (సా.శ. 406 లో) # కరుణికరాజ ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్ర - 2 వాల్యూమ్స్ # మైత్రేయ వ్యాకరణ సూత్ర – 1 వాల్యూమ్ # శురంగమ సమాధి సూత్ర - 2 వాల్యూమ్స్ # బ్రహ్మజాల సూత్ర - 2 వాల్యూమ్స్ # దశాభూమిక విభాస - 17 వాల్యూమ్స్ వీటిలో 'వజ్రచ్చేదిక ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్ర’ (The Diamond Sutra), సుఖావతి వ్యూహ (అమితభ సూత్ర), సద్దర్మ పుండరీక సూత్ర (The Lotus Sutra), ‘విమలకీర్తి నిర్దేశ సూత్ర’, ‘అష్ట సహస్రిక ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్ర', ‘మహా ప్రజ్ఞాపారమిత ఉపదేశ’ అనువాదాలు ముఖ్యమైనవి. వీటన్నింటిలోకూడా లోటస్ సూత్రాలకు చేసిన అనువాదం (సంస్కృతంలో 'సద్దర్మ పుండరీక సూత్ర’: [[చైనా భాష]]లో 'Miao-fu-lien-hauo') బౌద్ద ధర్మాన్ని విశిదీకరించడంలోను, భాషా [[అనువాదం|అనువాద]] స్థాయిలోను కుమారజీవుని ప్రతిభను చాటి, ప్రపంచ అత్యుత్తమ అనువాదకారులలో ఒకడిగా చిరస్మరణీయం చేసింది. కుమారజీవుడు స్వయంగా రచించిన గ్రంథాలు అరుదనే చెప్పాలి. [[అశ్వఘోషుడు]], [[నాగార్జునుడు|నాగార్జనుడు]], [[ఆర్యదేవుడు]], వసుబంధుల జీవన చరిత్రలను చినా భాషలో రాసాడు. ==చక్రవర్తి యావో జింగ్ తో కుమారజీవుని సత్సంబందాలు== కుమారజీవుడు ఆనాటి ఉత్తర చైనా చక్రవర్తి యావో జింగ్ (Yao Xing) (సా.శ. 366 - 416) తో చక్కని స్నేహపూరితమైన సంబంధాలు కలిగి ఉన్నాడు. కుమారజీవుని అసాధారణ ప్రజ్ఞా పాటవాలు, బౌద్ద ధర్మ వివరణలో అతనికున్న సాధికారత, చక్రవర్తిని అమితంగా ఆకర్షించాయి. బౌద్ద గ్రంథాల చైనా అనువాద ప్రక్రియలకు సమర్ధుడిగా అతనినే భావించిన చక్రవర్తి కుమారజీవుని శత్రు చెర నుంచి విడిపించి తన వద్దకు రప్పించుకొన్నాడు. జాతీయ గురువుగా గౌరవించడమే కాకుండా, రాజ గురువుగా ప్రకటించి తన ఆస్థానంలో అతని స్థాయిని అతి స్వల్ప వ్యవధిలోనే ఉన్నతీకరించాడు. అనువాద కేంద్రానికి నాయకుడిగా చేసి బృహత్తర అనువాద కార్యక్రమ బాధ్యతను కుమారజీవుని భుజ స్కంధాలపై నిలిపాడు. అదేవిధంగా చక్రవర్తి చూపిన ఆదరణ, అందించిన తోడ్పాటు, అనువాదం పట్ల చక్రవర్తికి గల ప్రత్యేకాసక్తిని గమనించిన కుమారజీవుడు చక్రవర్తి అభిమతానికి అనుగుణంగా అనువాద కార్యక్రమాన్ని రాజధానికి చేరుకొన్న ఆరు రోజుల వ్యవధిలోనే ప్రారంభించాడు. తను మరణించేవరకూ 12 సంవత్సరాలపాటు నిరాఘాటంగా అసమాన కృషితో అనువాద యజ్ఞాన్ని కొనసాగించి చక్రవర్తి అభిమానానికి పాత్రుడయ్యాడు.కుమారజీవుని ప్రభావంతో చక్రవర్తి యావో జింగ్ తన రాజ్యంలో అనేక బౌద్దాలయాలు, నిర్మించాడు. కుమారజీవుని ప్రభావం వలన ఈ చక్రవర్తి కాలంలోనే బౌద్దమతానికి తొలిసారిగా రాజ మద్దతు లభించింది. ఫలితంగా కుమారజీవుని ప్రభావంతో ఇతని రాజ్యంలో 90 శాతం ప్రజలు బౌద్ధులుగా మారారని వర్ణించబడింది. కుమారజీవుని ధార్మిక చింతన, [[ప్రతిభ]], ఆధ్యాత్మిక సంపన్నత చక్రవర్తిని ఎంతగా కదిలించాయంటే, సన్యాసి అయిన కుమారరజీవునికి సంతతి లేని కారణంగా, అతని అపూర్వ ప్రతిభా పాటవాలు అతనితోనే అంతరించిపోతాయనే దిగులు సైతం చక్రవర్తికి కలిగింది. ఫలితంగా ఆశ్రమజీవితం నుండి కుమారజీవుని తప్పించి ఒక అందమైన రాజ భవంతిలోకి తరలించాడు. ఆకర్షణీయమైన అంతఃపుర పడుచులను ఎన్నిక చేసి మరీ అతనికి పరిచారకులుగా నియమించి వారి ద్వారా ఉత్తమ సంతానం కలిగేటట్లుగా అనుకూల పరిస్థితులు కల్పించాడు. దీనితో బొద్ద సన్యాసిగా కుమారజీవునికి సంకట పరిస్థితి ఎదురైంది. ఒకవైపు చక్రవర్తి ఆజ్ఞ ధిక్కరిస్తే అనువాద కేంద్రం మూతబడవచ్చు. మరోవైపు పాటిస్తే సన్యాసిగా తన నియమ నిష్ఠకు భంగం వాటిలుతుంది. జాగ్రత్తగా ఆలోచించి చక్రవర్తి ఆజ్ఞకు తలవంచవలసి వచ్చింది. కొన్ని ఆధారాల ప్రకారం ప్రతికూల పరిస్థితుల ప్రభావానికి గురైన కుమారజీవుడు ఆశ్రమ జీవితం నుండి సాంసారిక జీవితానికి బలవంతంగా మళ్ళించబడ్దాడని, అతనికి సంతతి కలిగిందని తెలుస్తుంది. ఒకానొక సమయంలో అసలు సంగతులు తెలియని అతని గురువు 'విమలరక్ష' (సా.శ. 337 - 413) చైనాకు వచ్చినపుడు శిష్యుడైన కుమారజీవుని జీవనరీతిని చూసి ఆశ్చర్యపోయినట్లు తెలుస్తుంది. ఖిన్నుడైన కుమారజీవుడు గురువుతో తాను కర్మకు బందీ అయినవాడుగా, క్లేశానికి లోనైన వాడుగా వివరించి, గౌరవార్హతకు నోచుకున్నవానిగా తనకు తాను పరిగణించుకోవడం లేదని విన్నవించుకొన్నాడు. పశ్చతాపానికి లోనైన కుమారజీవుడు రాజ భవంతిలో భోగభాగ్యాల మద్య తులతూగవలసి వచ్చినప్పటికీ తన జీవన రీతిని ఒక బౌద్దాశ్రమ సన్యాసి జీవించే రీతిలోనే గడపడానికి చివరివరకు ప్రయత్నించాడు. బురద నుండి వెలువడిన పద్మం వలె తనను పోల్చుకొన్నాడు. తన శిష్యులతో, తన తోటి బౌద్దసన్యాసులతో తన జీవన రీతిని ఉద్దేశిస్తూ పద్మాన్ని మాత్రమే చూసి దానికి అంటిన బురదని పట్టించుకోవలదని కోరాడు. తన బోధనలలోని అంతిమ సత్యాన్ని మాత్రమే అంటిపెట్టుకొనమని, తన జీవన విధానాన్ని ఆదర్శంగా గ్రహించవద్దని తరచు కోరేవాడు. ఏది ఏమైనప్పటికి సమకాలీన బౌద్ద సమాజం కూడా అతని సంకట పరిస్థితిని అర్ధం చేసుకొన్నట్లే కనిపించింది. అనువాద కృషి అవాంతరాలు లేకుండానే చివరవరకూ కొనసాగింది. ==మరణం== [[image:Kumārajīva sheli.JPG|thumb|కుమారజీవుని స్మారక పగోడా, Huxian ప్రాంతం - దీనిలోనే చితిజ్వాలలలో నాశనం కాకుండా మిగిలినిదిగా భావించబడిన కుమారజీవుని 'నాలుక' భద్రపరచబడింది.]] సా.శ.413 లో తన 69 వ సంవత్సరంలో కుమారజీవుడు చాంగన్ నగరంలో మరణించాడు. సాంప్రదాయం ప్రకారం కుమారజీవుడు మరణశయ్యపై వున్నప్పుడు తన ఆంతరంగిక శిష్యులతో ‘తన శరీర దహనం (Cremation) అనువాదకుడిగా తన విజయాన్ని నిరూపిస్తుందని, తను చేసిన అనువాదంలో బౌద్ద ధర్మానికి విరుద్దంగా ఏమైనా లోపాలుంటే చితి జ్వాలలు తన పార్దివ దేహాన్ని ఆసాంతం దహించివేస్తాయని, తన అనువాదంలో లోపాలు లేనట్లయితే తన నాలుక (tongue) తప్ప మిగిలిన దేహం మాత్రమే దహించబడుతుంద’ని చెప్పినట్లు ప్రతీతి. అతని మరణానంతరం శిష్యులు దీనిని నిరూపించడానికి ప్రయత్నించగా ఒక్క నాలుక మాత్రమె నాశనం కాకుండా మిగిలివుందని శిష్యులు గ్రహించినట్లు తెలుస్తుంది. చాంగాన్ లో మరణించిన కుమారజీవుని చైనీయులు భారతీయునిగానే భావించి భారతీయ ఆచారాల ప్రకారమే అతనికి దహన సంస్కారాలు నిర్వహించారు. కుమారజీవుని కృషికి స్మారక చిహ్నంగా చైనాలోని ప్రాచీన చాంగన్ (Xian) నగరానికి 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో Huxian ప్రాంతంలో కుమారజీవ పగోడా నిర్మించి అతని అవశేషాలను (చితాభస్మాన్ని,చితిజ్వాలలలో నాశనంకాని నాలుక) భద్రపరిచారు. కుమారజీవుని మరణానంతరం చాంగాన్ రాజకీయంగా అలజడులకు లోనయ్యింది. దానితో అనేక మంది బౌద్ద [[సన్యాసులు]] సురక్షితమైన ప్రదేశాలకు తరలిపోవలసి వచ్చింది. ==వారసత్వం== కుమారజీవునికి 3 వేలకు పైగా శిష్యులుండేవారని ప్రతీతి. వీరిలో నలుగురు ప్రధాన శిష్యులు * దావో షెంగ్ (Dao Sheng), * సింగ్ జావో (Seng hao), * దావో రాంగ్ (Dao rong), * సేంగ్రుయ్ (Sengrui) వీరిలో సేంగ్రుయ్, దావో షెంగ్ లు తియన్ తాయ్ (Tien Tai) బౌద్ద శాఖను నెలకొల్పారు. కొంతమంది శిష్యులు చైనాలో సాన్ లున్ (Sanlun) బౌద్దశాఖను నెలకొల్పారు. ఇది తూర్పు ఆసియాలోని మాద్యమిక శాఖ వంటిది. ==సూక్తులు== పంచవింశతి సహస్రిక ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్ర కు చేసిన అనువాదంలో కుమారజీవుని ప్రముఖ సూక్తి ఈ విధంగా వుంది. “What is seen does not differ from what is empty, What is empty does not differ from what is seen, Form is emptiness, Emptiness is form. It is the same for feeling, perception, interaction & consciousness.” “ఏదైతే కనిపిస్తుందో అది శూన్యంతో విభేదించదు. ఏదైతే శూన్యంగా వుంటుందో అది కనిపించే రీతితో విభేదించదు. రూపం వున్న చోటే శూన్యత కూడా వుంటుంది. శూన్యత వున్న చోటే రూపం కూడా వుంటుంది. .... ” ==అనువాదకునిగా కుమారజీవుని విశిష్టతలు== * [[పాళీ]], [[సంస్కృత భాష]] లలో వున్న మూల బౌద్ద గ్రంథాలు సా.శ. 2 వ శతాబ్దం నుండి 13 వ శతాబ్దం వరకూ గల మద్య కాలంలో సుమారు 6, 000కు పైగా చైనా దేశంలోనికి తరలించబడి వుంటాయని ఒక అంచనా. 200 మందికి పైగా ప్రముఖ అనువాదకులు ఈ వేలాది గ్రంథాలను పాళీ/సంస్కృత భాషలనుండి [[చైనా భాష]]లోనికి అనువదించారు. వీరందరిలో సా.శ. 5వ శతాబ్దానికి చెందిన కుమారజీవుడు, 7వ శతాబ్దానికి చెందిన [[హుయన్ త్సాంగ్]]లు అత్యంత ప్రముఖ అనువాదకులుగా చరిత్రలో పేరుపొందారు. వీరిలో కుమారజీవుడు జన్మతా భారతీయుడు కానప్పటికీ భారతీయ సంతతి (Indian Origion) కి చెందిన వ్యక్తి. ముఖ్యంగా ఒకవైపు [[గౌతమ బుద్ధుడు|బుద్ధుడు]] జన్మించిన దేశంలో బౌద్దమత ప్రాభవం క్షీణిస్తున్న కాలంలోనే (మలి [[గుప్తుల]] కాలంలో), మరొవైపు విదేశాలలో ముఖ్యంగా చైనాలో బౌద్దమత గ్రంథాల అనువాదం ద్వారా బౌద్ద మత వికాసానికి ఎనలేని కృషి చేసినవాడు కుమారజీవుడు. * కుమారజీవుడు అనువాద శైలిలోను, ప్రక్రియా విధానంలోను సమూలమైన మార్పులు ప్రవేశపెట్టాడు. భావానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తూ మృదుప్రవాహ శైలిలో అనువదించాడు. కుమారజీవుని అనువాదాలు ప్రస్తుత కాల పరిస్థితులలో సైతం అధ్యయనం చేయడానికి అనుకూలంగా వున్నాయంటే అతని అనువాదం ఎంత సరళంగా భావస్ఫురితంగా వుంటుందో అర్ధమవుతుంది. అనువాద ప్రక్రియలో కుమారజీవుడు ప్రవేశపెట్టిన బృహత్తర సామూహిక కృషి కూడా అంతకు ముందు అనువాదాల క్రియలో ఎన్నడూ లేదు. అనువాద ప్రక్రియను నిరంతరం కొనసాగించడం కోసం సంస్థాగత యంత్రాంగాన్ని (Institutional Mechanism) ఏర్పాటుచేయడం ద్వారా క్షేత్ర స్థాయిలో వందలాది స్వచ్ఛంద అనువాద సహాయకుల, సహకారాన్ని పొందగలిగాడు. అనువాద విధానాన్ని అనువాదకుల వ్యక్తిగత కృషి (individual effort) స్థాయి నుండి వ్యవస్థీకృత కృషి (organized effort) స్థాయికి తీర్చిదిద్ది తన తరువాతి అనువాదకులకు మార్గదర్శిగా నిలిచాడు. * కుమారజీవుని చైనా అనువాదాలనుండే ఇంగ్లిష్ భాషతో పాటు ఇతర ప్రపంచ భాషలలోకి బౌద్ద గ్రంథాలు అనువదించబడ్డాయి. స్థవిరవాదుల, మహాయానుల సాహిత్యం మూల సంస్కృతంలో అలభ్యం అయినప్పటికీ ఇతని అనువాదాల నుండే అందలి విషయాలు బయటి ప్రపంచానికి తెలిసాయి. ఉదాహరణకు 'మాద్యమిక కారిక' అనువాద గ్రంథానికి అసలు సంస్కృత ప్రతి అలభ్యం అయినప్పటికీ కుమారజీవుని అనువాదం వల్లే అందలి విషయాలు బయటకి వెల్లడయ్యాయి. కుమారజీవుడు లేనట్లయితే కొన్ని గొప్ప మహాయాన గ్రంథాలు సంరక్షించబడకపోయి వుండవచ్చు. ==కుమారజీవుని అనువాదాల ప్రభావం== చైనాలో బౌద్ద చింతన, బుద్దబోధనల వికాసానికి కుమారజీవుడు చేసిన అనువాదాలు మూలాధారంగా నిలిచాయి. * కుమారజీవుని అనువాదాల వల్లే అంతవరకూ చైనీయులకు తెలియని ప్రామాణిక బౌద్ద గ్రంథాలు (ముఖ్యంగా మహాయాన బౌద్ద గ్రంథాలు) అందుబాటులోకి వచ్చాయి. అంతేగాక బౌద్ద పరిభాషను స్పష్టం చేయడంలో, బౌద్ద తత్వ భావనలను విపులీకరించడంలో కుమారజీవుడు చూపిన అనన్యమైన ప్రతిభ చైనీయుల బౌద్ద తత్వంపై గాడమైన ప్రభావం చూపింది. * కుమారజీవుని అనువాదాల వలన చైనాకు యథార్థ బౌద్ధతత్వం పరిచయమైంది. సా.శ.2 వ శతాబ్దం నుండి సా.శ. 5 వ శతాబ్దం వరకు వచ్చిన మొరటు అనువాదాలు చైనీయులకు బౌద్ద ధర్మం, తాత్వికత పట్ల సరైన అవగాహన కల్పించలేకపోయాయి. ఆ విధంగా బౌద్ద తాత్విక అంధకారంలో వున్న సామాన్య చైనీయులకు కుమారజీవుని అనువాద గ్రంథాలతో నూతన గవాక్షాలు తెరుచుకొన్నట్లయ్యింది. అసలైన బౌద్దతత్వం సామాన్యులకు చేరువవ్వడంతో చైనాలో (మహాయాన) బౌద్ద ప్రాభవం పరవళ్ళు తొక్కడం ప్రారంభమైంది. కుమారజీవుని అనువాద ప్రభావం వలన సా.శ. 5 వ శతాబ్దం నుండి చైనాలో బౌద్ధం ఒక విదేశీమతంగా ఇక ఏమాత్రం పరిగణించలేనంతగా చైనాలో అంతర్భాగమయ్యింది. ఒక విధంగా చెప్పాలంటే సా.శ. 5 వ శతాబ్దానికి బౌద్ధం చైనీయులకు సజీవ ఆరాధ్య మతంగా మారిపోయింది. * చైనాలో మహాయాన బౌద్దమత వికాసానికి కావలిసిన నేపథ్య ఆధార భూమికను కుమారజీవుడు తన అనువాదాల ద్వారా అందించాడు. మహాయానతత్వం పట్ల సాధికారత గల కుమారజీవుని నుంచి వచ్చిన అనువాదాలు చైనాలో మహాయాన బౌద్ధం వికసించడానికి మాత్రమే కాక తూర్పు ఆసియా దేశాలకు ([[వియత్నాం]], [[సింగపూర్]], [[కంబోడియా]] తదితర దేశాలకు) అక్కడినుంచి [[కొరియా]], [[జపాన్]] దేశాలకు సైతం వ్యాపించడానికి దోహదం చేసింది. తూర్పు ఆసియా దేశాలలో అనుసరిస్తున్న మహాయాన బౌద్ధానికి సంబంధించిన పారాయణ గ్రంథాలు కుమారజీవుని చైనా అనువాద గ్రంథాలను ఆధారంగా చేసుకొనే రూపు దిద్దుకొన్నాయి. * అంతేగాక కుమారజీవుని కృషి చైనాలో బౌద్ద శాఖలు అభివృద్ధి చెందడానికి దోహదం చేసాయి. అటువంటి బౌద్ద శాఖలలో ‘తియన్ తాయ్’ (Tien Tai) శాఖ, ‘సాన్ లున్’ శాఖ (Sanlun) లు ముఖ్యమైనవి. వీటిలో ‘సాన్ లున్’ శాఖ తూర్పు ఆసియా మాధ్యమిక శాఖగా, ‘త్రి శాస్త్ర’ శాఖ (Three Treatises) గా పేరుపొందింది. ఈ రెండు శాఖలకు ప్రధాన సాహిత్య పారాయణాలుగా కుమారజీవునిచే అనువదించబడిన [[మాధ్యమిక విద్య|మాధ్యమిక]] బౌద్ద సూత్రాలే ఉన్నాయి. ==మూలాలు== * Puri, B. N. Buddhism in Central Asia, Motilal Banarsidass Publishers Private Limited, Delhi, 1987. ISBN 9781884997891 * Kumarajiva (http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Kumarajiva) * The great translator kumarajiva (http://www.buddhistdoor.com/OldWeb/bdoor/archive/nutshell/teach47.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150901201315/http://www.buddhistdoor.com/OldWeb/bdoor/archive/nutshell/teach47.htm |date=2015-09-01 }}) * Kumarajiva (AD 344-413) translated many Buddhist Scriptures into Chinese. (http://buddhismnow.com/2009/11/14/kumarajiva/) * Kumarajiva Facts (http://biography.yourdictionary.com/kumarajiva{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) * Kumarajiva (https://en.wikipedia.org/wiki/Kum%C4%81raj%C4%ABva) * Kumarajiva by Fotopoulou Sophia (https://web.archive.org/web/20160305070534/http://www.newsfinder.org/site/more/kumarajiva/) * Kumarajiva and maadhyamika school of thought- Dr Bachchan Kumar of Indira Gandhi National Centre for Arts, New Delhi (http://ignca.nic.in/kumarjiva/kumarjiva_abstracts_cvs/ab_bachchan_kr.pdf) ==ఇతర రిఫరెన్సు గ్రంధాలు== * Himalaya Calling: The Origins of China and India, World century publishing corporation, NJ 07601, USA * Saints & Sages of Kashmire-T.N Dhar Kundan (A.P.H. Publishing Corporation, New Delh -2004) * Some Aspects of Asian History and Culture –Upendra Thakur (Abhinav Publications –1986) [[వర్గం:బౌద్ధ పండితులు]] [[వర్గం:బౌద్ద మత ప్రచారకులు]] [[వర్గం:చైనా అనువాదకులు]] [[వర్గం:బౌద్ధ సన్యాసులు]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] 0hs8l47515581lbhn9nvgd4idirgf8v 2 235567 4891045 2052861 2026-06-26T03:25:01Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* శీర్షిక పాఠ్యం */ "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " 4891045 wikitext text/x-wiki == "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " సోషల్ మీడియా వైరల్ పోస్ట్ రచయిత : కొమ్ము హరిబాబు MA LItt == కొమ్ము హరిబాబు ఆదికవి నన్నయ యూనివర్సిటీ d4gq07udqdxeo718zs5ns1ac15cii52 4891046 4891045 2026-06-26T03:26:28Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " 4891046 wikitext text/x-wiki జీవితాల గురించి మాట్లాడటానికి మాత్రం ఎప్పుడూ ముందే ఉంటారు." [6/25, 8:29 PM] Haribabu Kommu📚: మనసు పూర్తిగా నవ్వలేని జీవితం... ఎప్పుడంటే, ఎదుటివారి జీవితాల్లోకి తొంగి చూసినప్పుడు." [6/25, 8:34 PM] Haribabu Kommu📚: ఓర్వలేని వాళ్ళ కడుపుమంటను సైతం... నా చిరునవ్వు చల్లదనం హాయిని ఇవ్వలేకపోతుంది." [6/25, 8:40 PM] Haribabu Kommu📚: మాటల చిక్కదనాన్ని పల్చన చేయకపోతే... కొన్ని బంధాలు ఆ బరువును మోయలేక ముక్కలైపోతాయి." [6/25, 8:45 PM] Haribabu Kommu📚: కోటలు బద్దలు కొట్టే బలమైన మాటలు వాడకు... ఎందుకంటే, అందమైన మనసుల్ని కూల్చేయడం సులువు, కానీ తిరిగి కట్టడమే చాలా కష్టం." [6/25, 8:50 PM] Haribabu Kommu📚: నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... ఇప్పుడు కొత్తగా గాయపరచడానికి అక్కడ ఖాళీ ఎక్కడుంది?".                                    "నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... శత్రువులు వేసినవి అయితే ఎప్పుడో తీసేసేవాడిని, కానీ అన్నీ నా అనుకున్న వాళ్లు వేసినవే!" గొప్ప గొప్ప పుస్తకాల్లో గొప్ప గొప్ప అక్షరాలు అంటూ ఉండవు అందులో గొప్ప మనసు ఉంటుంది అంటూ గొప్ప భావాన్ని చెప్పగలిగారు. పెరుగుతున్న టెక్నాలజీ గురించి అవగాహన లేక వెనకబడ్డారు. తన పేరు జన ప్రాచుర్యంలోకి వెళ్ళలేదు. == "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " సోషల్ మీడియా వైరల్ పోస్ట్ రచయిత : కొమ్ము హరిబాబు MA LItt == కొమ్ము హరిబాబు ఆదికవి నన్నయ యూనివర్సిటీ iusxy3c0t0nj7f69hznt10erc46xhgz 4891047 4891046 2026-06-26T03:29:14Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " సోషల్ మీడియా వైరల్ పోస్ట్ రచయిత కొమ్ము హరిబాబు 4891047 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. [6/25, 8:29 PM] Haribabu Kommu📚: మనసు పూర్తిగా నవ్వలేని జీవితం... ఎప్పుడంటే, ఎదుటివారి జీవితాల్లోకి తొంగి చూసినప్పుడు." [6/25, 8:34 PM] Haribabu Kommu📚: ఓర్వలేని వాళ్ళ కడుపుమంటను సైతం... నా చిరునవ్వు చల్లదనం హాయిని ఇవ్వలేకపోతుంది." [6/25, 8:40 PM] Haribabu Kommu📚: మాటల చిక్కదనాన్ని పల్చన చేయకపోతే... కొన్ని బంధాలు ఆ బరువును మోయలేక ముక్కలైపోతాయి." [6/25, 8:45 PM] Haribabu Kommu📚: కోటలు బద్దలు కొట్టే బలమైన మాటలు వాడకు... ఎందుకంటే, అందమైన మనసుల్ని కూల్చేయడం సులువు, కానీ తిరిగి కట్టడమే చాలా కష్టం." [6/25, 8:50 PM] Haribabu Kommu📚: నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... ఇప్పుడు కొత్తగా గాయపరచడానికి అక్కడ ఖాళీ ఎక్కడుంది?".                                    "నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... శత్రువులు వేసినవి అయితే ఎప్పుడో తీసేసేవాడిని, కానీ అన్నీ నా అనుకున్న వాళ్లు వేసినవే!" గొప్ప గొప్ప పుస్తకాల్లో గొప్ప గొప్ప అక్షరాలు అంటూ ఉండవు అందులో గొప్ప మనసు ఉంటుంది అంటూ గొప్ప భావాన్ని చెప్పగలిగారు. పెరుగుతున్న టెక్నాలజీ గురించి అవగాహన లేక వెనకబడ్డారు. తన పేరు జన ప్రాచుర్యంలోకి వెళ్ళలేదు. == "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " సోషల్ మీడియా వైరల్ పోస్ట్ రచయిత : కొమ్ము హరిబాబు MA LItt == కొమ్ము హరిబాబు ఆదికవి నన్నయ యూనివర్సిటీ rtgook6f6suv1em05xcu8nmhe2n1iyn 4891048 4891047 2026-06-26T03:31:06Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " సోషల్ మీడియా వైరల్ పోస్ట్ రచయిత కొమ్ము హరిబాబు 4891048 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. . . "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి " ఇది రాసిన తొలి కవి ఈయన. MA చదివే రోజుల్లోనే ఇంతటి యూనివర్సల్ వాక్యాన్ని రాసి కవి గా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. అతి తక్కువ కాలం లోనే బాగా జనధారణ పొందింది. "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి" పేరుతో సినీ ప్రముఖుడు, హస్యనటులు, హీరో అలీ గారు ఒక సినిమా కూడా తీశారు. ఇదే వాక్యాన్ని పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత, ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త ", గారికపాటి నరసింహారావు " ఈ వాక్యాన్ని బలంగా విమర్శించారు. అయినప్పటికీ ఈ వాక్యాన్ని జనాలు గుండెల్లో పెట్టుకున్నారు. వాహనాలు మీద ఈ వాక్యాన్ని రాయించుకుని తమ ప్రేమని చాటుతున్నారు. [6/25, 8:29 PM] Haribabu Kommu📚: మనసు పూర్తిగా నవ్వలేని జీవితం... ఎప్పుడంటే, ఎదుటివారి జీవితాల్లోకి తొంగి చూసినప్పుడు." [6/25, 8:34 PM] Haribabu Kommu📚: ఓర్వలేని వాళ్ళ కడుపుమంటను సైతం... నా చిరునవ్వు చల్లదనం హాయిని ఇవ్వలేకపోతుంది." [6/25, 8:40 PM] Haribabu Kommu📚: మాటల చిక్కదనాన్ని పల్చన చేయకపోతే... కొన్ని బంధాలు ఆ బరువును మోయలేక ముక్కలైపోతాయి." [6/25, 8:45 PM] Haribabu Kommu📚: కోటలు బద్దలు కొట్టే బలమైన మాటలు వాడకు... ఎందుకంటే, అందమైన మనసుల్ని కూల్చేయడం సులువు, కానీ తిరిగి కట్టడమే చాలా కష్టం." [6/25, 8:50 PM] Haribabu Kommu📚: నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... ఇప్పుడు కొత్తగా గాయపరచడానికి అక్కడ ఖాళీ ఎక్కడుంది?".                                    "నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... శత్రువులు వేసినవి అయితే ఎప్పుడో తీసేసేవాడిని, కానీ అన్నీ నా అనుకున్న వాళ్లు వేసినవే!" గొప్ప గొప్ప పుస్తకాల్లో గొప్ప గొప్ప అక్షరాలు అంటూ ఉండవు అందులో గొప్ప మనసు ఉంటుంది అంటూ గొప్ప భావాన్ని చెప్పగలిగారు. పెరుగుతున్న టెక్నాలజీ గురించి అవగాహన లేక వెనకబడ్డారు. తన పేరు జన ప్రాచుర్యంలోకి వెళ్ళలేదు. == "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " సోషల్ మీడియా వైరల్ పోస్ట్ రచయిత : కొమ్ము హరిబాబు MA LItt == కొమ్ము హరిబాబు ఆదికవి నన్నయ యూనివర్సిటీ 0pa4btws1bw0tviy2bfyyoge7yfq3x3 4891050 4891048 2026-06-26T03:43:24Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " సోషల్ మీడియా వైరల్ పోస్ట్ ఒరిజినల్ రచయిత ' కొమ్ము హరిబాబు ' 4891050 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. . ఈయన సొంత ఊరిలో 7వ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. తరువాత పక్క ఊరు అయిన ఎర్నగూడెంలో పది వరకు చదివారు. కుటుంబ పరిస్థితి బాగోలేనందున చదువు ఆపేసి కూలి నాలి చేస్తూ, తల్లికి చేదోడు వాదోడుగా వుంటూ కటిక పేదరికం నుంచి బయట పడ్డారు. తోటి తరగతి మిత్రుడు మందపాటి పోచయ్య గారు సలహాతో దూరవిద్య ద్వారా డిగ్రీ కట్టి పాసయ్యారు. B. Ed మరియు MA telugu litterature ఆదికవి నన్నయ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివారు. MA చదివే సమయంలో తోటి మిత్రులు కవిత్వం రాయటం చూసి అందులో గుడాల లక్ష్మణ్ రావు చాలా ప్రేమగా రాసిన కవితలు దాచుకోవడం చూసి.కవిత్వం ఎలా రాయాలి. నేను కూడా నేర్చుకుంటా అని రోజూ అడిగేవారు హరిబాబు. ఇంకో తోటి మిత్రుడు గోపాలకృష్ణ గారు rtd LIC... స్వతః కవి. ఆయన చేతుల్లో కవిగా తన తొలి ప్రయత్నం చేసారు. సోషల్ మీడియా లో Hello app, sharechat your quote వంటి వాటిలో కొటేషన్స్ రాయడం అందులో చాలా ప్రచుర్యామ్ పొందారు. , . "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి " ఇది రాసిన తొలి కవి ఈయన. MA చదివే రోజుల్లోనే ఇంతటి యూనివర్సల్ వాక్యాన్ని రాసి కవి గా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. అతి తక్కువ కాలం లోనే బాగా జనధారణ పొందింది. "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి" పేరుతో సినీ ప్రముఖుడు, హస్యనటులు, హీరో అలీ గారు ఒక సినిమా కూడా తీశారు. ఇదే వాక్యాన్ని పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత, ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త ", గారికపాటి నరసింహారావు " ఈ వాక్యాన్ని బలంగా విమర్శించారు. అయినప్పటికీ ఈ వాక్యాన్ని జనాలు గుండెల్లో పెట్టుకున్నారు. వాహనాలు మీద ఈ వాక్యాన్ని రాయించుకుని తమ ప్రేమని చాటుతున్నారు. [6/25, 8:29 PM] Haribabu Kommu📚: మనసు పూర్తిగా నవ్వలేని జీవితం... ఎప్పుడంటే, ఎదుటివారి జీవితాల్లోకి తొంగి చూసినప్పుడు." [6/25, 8:34 PM] Haribabu Kommu📚: ఓర్వలేని వాళ్ళ కడుపుమంటను సైతం... నా చిరునవ్వు చల్లదనం హాయిని ఇవ్వలేకపోతుంది." [6/25, 8:40 PM] Haribabu Kommu📚: మాటల చిక్కదనాన్ని పల్చన చేయకపోతే... కొన్ని బంధాలు ఆ బరువును మోయలేక ముక్కలైపోతాయి." [6/25, 8:45 PM] Haribabu Kommu📚: కోటలు బద్దలు కొట్టే బలమైన మాటలు వాడకు... ఎందుకంటే, అందమైన మనసుల్ని కూల్చేయడం సులువు, కానీ తిరిగి కట్టడమే చాలా కష్టం." [6/25, 8:50 PM] Haribabu Kommu📚: నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... ఇప్పుడు కొత్తగా గాయపరచడానికి అక్కడ ఖాళీ ఎక్కడుంది?".                                    "నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... శత్రువులు వేసినవి అయితే ఎప్పుడో తీసేసేవాడిని, కానీ అన్నీ నా అనుకున్న వాళ్లు వేసినవే!" గొప్ప గొప్ప పుస్తకాల్లో గొప్ప గొప్ప అక్షరాలు అంటూ ఉండవు అందులో గొప్ప మనసు ఉంటుంది అంటూ గొప్ప భావాన్ని చెప్పగలిగారు. పెరుగుతున్న టెక్నాలజీ గురించి అవగాహన లేక వెనకబడ్డారు. తన పేరు జన ప్రాచుర్యంలోకి వెళ్ళలేదు. == "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " సోషల్ మీడియా వైరల్ పోస్ట్ రచయిత : కొమ్ము హరిబాబు MA LItt == కొమ్ము హరిబాబు ఆదికవి నన్నయ యూనివర్సిటీ qgs76zjpnjyx9ovtcslrgzr3f3irbsa 4891055 4891050 2026-06-26T04:00:44Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ 4891055 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. . ఈయన సొంత ఊరిలో 7వ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. తరువాత పక్క ఊరు అయిన ఎర్నగూడెంలో పది వరకు చదివారు. కుటుంబ పరిస్థితి బాగోలేనందున చదువు ఆపేసి కూలి నాలి చేస్తూ, తల్లికి చేదోడు వాదోడుగా వుంటూ కటిక పేదరికం నుంచి బయట పడ్డారు. తోటి తరగతి మిత్రుడు మందపాటి పోచయ్య గారు సలహాతో దూరవిద్య ద్వారా డిగ్రీ కట్టి పాసయ్యారు. B. Ed మరియు MA telugu litterature ఆదికవి నన్నయ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివారు. MA చదివే సమయంలో తోటి మిత్రులు కవిత్వం రాయటం చూసి అందులో గుడాల లక్ష్మణ్ రావు చాలా ప్రేమగా రాసిన కవితలు దాచుకోవడం చూసి.కవిత్వం ఎలా రాయాలి. నేను కూడా నేర్చుకుంటా అని రోజూ అడిగేవారు హరిబాబు. ఇంకో తోటి మిత్రుడు గోపాలకృష్ణ గారు rtd LIC... స్వతః కవి. ఆయన చేతుల్లో కవిగా తన తొలి ప్రయత్నం చేసారు. సోషల్ మీడియా లో Hello app, sharechat your quote వంటి వాటిలో కొటేషన్స్ రాయడం అందులో చాలా ప్రచుర్యామ్ పొందారు. , . "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి " ఇది రాసిన తొలి కవి ఈయన. MA చదివే రోజుల్లోనే ఇంతటి యూనివర్సల్ వాక్యాన్ని రాసి కవి గా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. అతి తక్కువ కాలం లోనే బాగా జనధారణ పొందింది. "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి" పేరుతో సినీ ప్రముఖుడు, హస్యనటులు, హీరో అలీ గారు ఒక సినిమా కూడా తీశారు. ఇదే వాక్యాన్ని పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత, ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త ", గారికపాటి నరసింహారావు " ఈ వాక్యాన్ని బలంగా విమర్శించారు. అయినప్పటికీ ఈ వాక్యాన్ని జనాలు గుండెల్లో పెట్టుకున్నారు. వాహనాలు మీద ఈ వాక్యాన్ని రాయించుకుని తమ ప్రేమని చాటుతున్నారు. . [6/25, 5:56 PM] Haribabu Kommu📚: నన్ను విమర్శించే వాళ్ల మాటలు వినడానికి కూడా నాకు ఓపిక లేదురా... ఎందుకంటే, కుక్కలు మొరిగినప్పుడల్లా సింహం వెనక్కి తిరిగి చూస్తే, అడవికి రాజు ఎవరు అనేది కన్ఫ్యూజ్ అయిపోతారు!" [6/25, 6:03 PM] Haribabu Kommu📚: నన్ను మెచ్చుకునే వాళ్లని గుండెల్లో పెట్టుకుంటా... కానీ నన్ను విమర్శించే వాళ్ల మాటలకి నా చెవుల్లో కూడా చోటు లేదు! నా లెవెల్ వేరు... నా స్టైల్ వేరు! నెక్స్ట్...!!" [6/25, 6:09 PM] Haribabu Kommu📚: నా సపోర్ట్ ఉన్నంత వరకే ఎవరికైనా గెలుపు అనే ఆప్షన్ ఉంటుంది. ఒక్కసారి నేను వాళ్లని వదిలేశానా... వాళ్ల తలరాతలో ఓటమి తప్ప ఇంకేం మిగలదు. ఇక వాళ్లు గెలవాలంటే ఆ దేవుడు దిగివచ్చినా కుదరదు!" [6/25, 6:16 PM] Haribabu Kommu📚: నా కోపం ఎంత కఠినంగా ఉంటుందో తెలుసా? అది ఒకసారి బయటకు వస్తే... అవతలి వాళ్లకి అది చివరి శ్వాస అవుతుంది! నేను శాంతంగా ఉన్నప్పుడే నాతో సేఫ్... ఒక్కసారి నా మైండ్ బ్లాక్ అయిందా, నీ లైఫ్ క్లోజ్!" [6/25, 6:19 PM] Haribabu Kommu📚: నేను ప్రశాంతంగా ఉన్నంత వరకే ఈ ప్రపంచం ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. ఒక్కసారి నా కోపం హద్దులు దాటిందా... ఇక్కడ శబ్దాలు వినపడవు, కేవలం శవాల గుట్టలే కనిపిస్తాయి. నా మైండ్ బ్లాక్ అయితే నీ ఊపిరి ఆగిపోవడమే కాదు, నీ పేరు కూడా చరిత్రలో కలిసిపోతుంది!" [6/25, 6:19 PM] Haribabu Kommu📚: నాతో సేఫ్‌గా ఉండటం అనేది నీకు దొరికిన లక్. దాన్ని మిస్ చేసుకున్నావా... ఇక నీకు దక్కేది నరకమే! నా థింకింగ్ స్టాప్ అయితే, నీ హార్ట్ బీట్ స్టాప్ అవుతుంది. నెక్స్ట్ సెకండ్ నీ లైఫ్‌కి పర్మనెంట్ ఎండ్ కార్డ్ పడుతుంది!" [6/25, 7:57 PM] Haribabu Kommu📚: జీవితంలో అందరినీ ద్వేశిస్తూ పోకూడదు ఎందుకంటే కొందరు పాఠాలు నేర్పుతారు కొందరు మార్గాలు చూపుతారు ఇంకొందరు మనకి మనల్ని గుర్తు చేస్తారు [6/25, 8:04 PM] Haribabu Kommu📚: నేను ఖాళీగా పడుకున్న నా గురించి మాట్లాడే వాళ్ళ నోళ్లు మాత్రం ఖాళీగా ఉండవు [6/25, 8:06 PM] Haribabu Kommu📚: నిశ్శబ్దంగా కష్టపడు... నిన్ను తక్కువ అంచనా వేసిన వాళ్లందరికీ నీ విజయం గట్టిగా వినిపించేలా చెబుతుంది! [6/25, 8:09 PM] Haribabu Kommu📚: నన్ను ఎంతవరకు భరించాలో అంతవరకే భరించు. నా కోపం చాలా కాస్ట్‌లీ... అది ఎంత కఠినంగా ఉంటుందంటే, అది చూసిన వాళ్లకి ఈ భూమి మీద అదే చివరి శ్వాస అవుతుంది. తప్పుకో...!" [6/25, 8:16 PM] Haribabu Kommu📚: ఇక్కడ అందరూ కలలు కంటారు. కానీ నా కలలు నిజం అవ్వడం చూసి... వాళ్లకి కడుపు మంటతో నిద్రపట్టదు. అంతే తేడా." [6/25, 8:25 PM] Haribabu Kommu📚: కొందరికి... ఇల్లు సర్దుకోవడం రాదు, ఒళ్ళు దాచుకోవడం రాదు. కానీ పక్కనోళ్ల జీవితాల గురించి మాట్లాడటానికి మాత్రం ఎప్పుడూ ముందే ఉంటారు." [6/25, 8:29 PM] Haribabu Kommu📚: మనసు పూర్తిగా నవ్వలేని జీవితం... ఎప్పుడంటే, ఎదుటివారి జీవితాల్లోకి తొంగి చూసినప్పుడు." [6/25, 8:34 PM] Haribabu Kommu📚: ఓర్వలేని వాళ్ళ కడుపుమంటను సైతం... నా చిరునవ్వు చల్లదనం హాయిని ఇవ్వలేకపోతుంది." [6/25, 8:40 PM] Haribabu Kommu📚: మాటల చిక్కదనాన్ని పల్చన చేయకపోతే... కొన్ని బంధాలు ఆ బరువును మోయలేక ముక్కలైపోతాయి." [6/25, 8:45 PM] Haribabu Kommu📚: కోటలు బద్దలు కొట్టే బలమైన మాటలు వాడకు... ఎందుకంటే, అందమైన మనసుల్ని కూల్చేయడం సులువు, కానీ తిరిగి కట్టడమే చాలా కష్టం." [6/25, 8:50 PM] Haribabu Kommu📚: నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... ఇప్పుడు కొత్తగా గాయపరచడానికి అక్కడ ఖాళీ ఎక్కడుంది?".                                    "నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... శత్రువులు వేసినవి అయితే ఎప్పుడో తీసేసేవాడిని, కానీ అన్నీ నా అనుకున్న వాళ్లు వేసినవే!" గొప్ప గొప్ప పుస్తకాల్లో గొప్ప గొప్ప అక్షరాలు అంటూ ఉండవు అందులో గొప్ప మనసు ఉంటుంది అంటూ గొప్ప భావాన్ని చెప్పగలిగారు. పెరుగుతున్న టెక్నాలజీ గురించి అవగాహన లేక వెనకబడ్డారు. తన పేరు జన ప్రాచుర్యంలోకి వెళ్ళలేదు. == "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " సోషల్ మీడియా వైరల్ పోస్ట్ రచయిత : కొమ్ము హరిబాబు MA LItt == కొమ్ము హరిబాబు ఆదికవి నన్నయ యూనివర్సిటీ mu1e8kvpist072s1fweeaob8ch9o76v 0 244313 4890948 4602133 2026-06-25T12:31:09Z స్వరలాసిక 13980 /* 2011 పురస్కార గ్రహీతలు */ 4890948 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Awards|awardname=ప్రవాసీ భారతీయ సమ్మాన్|image=|type=పౌరులకు|category=అంతర్జాతీయ|instituted=2003|firstawarded=|lastawarded=|total=136|awardedby=భారత రాష్ట్రపతి|cashaward=|medal=|description=అత్యున్నత స్థాయి కృషి చేసిన ప్రవాస భారతీయులను సన్మానించడం|previousnames=|obverse=|reverse=|ribbon=|firstawardees=|lastawardees=|recentawardees=|precededby=|followedby=}} [[దస్త్రం:The President, Smt. Pratibha Devisingh Patil with the Pravasi Bhartiya Samman awardees for 2009, at the 7th Pravasi Bharatiya Divas, in Chennai on January 09, 2009.jpg|thumb|2009 ప్రవాసి భారతీయ సమ్మాన్ పురస్కారాలను అందజేస్తున్న రాష్ట్రపతి ప్రతిభాపాటిల్]] '''ప్రవాసీ భారతీయ సమ్మాన్''', (ప్రవాస భారతీయ పురస్కారం) వివిధ రంగాల్లో ప్రశంసనీయమైన కృషి చేసిన ప్రవాస భారతీయులను సన్మానించేందుకు భారత ప్రభుత్వం నెలకొల్పిన పురస్కారాలు. [[ప్రవాస భారతీయుల దినోత్సవం]] నాడు [[భారత రాష్ట్రపతి]] ఈ పురస్కారాలను అందజేస్తారు.<ref name="eco">{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/services/travel/visa-power/pravasi-bharatiya-divas-concludes-overseas-indian-doctors-ready-to-help-india/articleshow/7249551.cms|title=Pravasi Bharatiya Divas concludes; Overseas Indian doctors ready to help India|date=9 Jan 2011|work=Economic Times}}</ref> భారత విదేశీ వ్యవహారాల శాఖ వెబ్‌సైటులో పురస్కార గ్రహీతల జాబితాను చూడవచ్చు.<ref>[http://moia.gov.in/services.aspx?id1=30&id=m2&idp=30&mainid=23 Pravasi Bharatiya Samman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101103050004/http://moia.gov.in/services.aspx?ID1=30&id=m2&idp=30&mainid=23 |date=2010-11-03 }} ''MOIA'' website.</ref> == 2015 పురస్కార గ్రహీతలు == # మాలా మెహతా: [[హిందీ భాష]]కు ఆమె చేసిన కృషికి గాను ఈ పురస్కారం పొందారు. సిడ్నీ శివార్లలో ఇండో ఆస్ట్రేలియన్ బాల భారతీయ విద్యాలయంను స్థాపించారామె. ఈ సంస్థ ద్వారా [[ఆస్ట్రేలియా]]లో హిందీ భాషాభివృద్ధికి కృషిచేస్తున్నారు. # డోనాల్డ్ రబీందర్నాథ్ రామావ్‌తార్: గయానా అధ్యక్షుడు. గయానాలో భారతీయ సంతతికి ఆయన్ చేసిన సేవకు గుర్తింపుగా ఈ పురస్కారం పొందారు. # డా. రాజారామ్‌ సంజయ: భారత్‌లో జన్మించిన [[మెక్సికో]] శాస్త్రవేత్త. 480 గోధుమ రకాలను కనిపెట్టినందుకు గాను ఆయన 2014 ప్రపంచ ఆహర పురస్కారం పొందారు. # కన్వల్ సింగ్ బక్షీ: న్యూజీల్యాండ్‌లో పార్లమెంటు సభ్యుడు. ఆ దేశంలో భారత సంతతి ప్రజలకు ఎంతో సేవ చేసారు. # రాజ్‌మల్ పరాఖ్: ప్రముఖ దాత. ఒమన్, భారత్‌లలో ఆయన ధార్మిక, సంఘ సేవ చేసారు. # దురైకణ్ణు కరుణాకరన్: సీషెల్స్ సుప్రీమ్‌కోర్టు న్యాయమూర్తి. # ఎసోప్ గూలామ్‌ పహాడ్: దక్షిణాఫ్రికాలో 1999 నుండి 2008 వరకు మంత్రిగా పనిచేసారు. # భరత్ కుమార్ జయంతిలాల్ షా: యుఏఈలో సంఘ సేవకుడు. # అష్రాఫ్ పాలాకున్నుమ్మాల్: యుఏఈ లో మలయాళీ సంఘ సేవకుడు. # మహేంద్ర నాన్‌జీ మెహతా: ఉగాండాలో వ్యాపారవేత్త. # ప్రొఫెసర్ నాథూ రాం పురి: ప్యూరికో గ్రూపు వ్యవస్థాపకుడు. సంఘసేవకుడు. # [[సత్య నాదెళ్ల|సత్య నాదెళ్ళ]]: మైక్రోసాఫ్ట్ సిఈవో # డా. నందిని టాండన్: అమెరికాలో ఆరోగ్య, ఐటీ రంగాల్లో ఆమె చేసిన సేవకు గాను ఆమెకు ఈ పురస్కారం లభించింది.  # డా. కమ్లేష్ లుల్లా: నాసాలో ఎర్త్ అబ్సర్వేషన్‌లో ఛీఫ్ సైంటిస్టుగాపనిచేస్తున్నారు. అంతరిక్ష శాస్త్రంలో ఆయన కృషికిగానూ ఈ పురస్కారం పొందారు. # రాజ్ లూంబా: రింకు గ్రూపు వ్యవస్థాపకుడు. దాత. ఇంగ్లాండు హౌస్ ఆఫ్ లార్డ్స్‌ సభ్యుడు. == 2014 పురస్కార గ్రహీతలు == # సెనెటరు లీసా మేరియా సింగ్ - ఆస్ట్రేలియా పార్లమెంటులో దక్షిణాసియా సంతతికి చెందిన తొలి వ్యక్తి # కురియన్ వర్ఘీస్ - బహ్రెయిన్‌లో ప్రముఖ భారతీయ వ్యాపారవేత్త # వాసుదేవ్ చంచ్లానీ - కెనడాలో స్థిరపడ్డ వ్యాపారవేత్త, దాత # రామకృష్ణ మఠం - ఫిజీ # బికాస్ చంద్ర సన్యాల్ - ఫ్రాన్సులో ప్రఖ్యాతిగాంచిన విద్యావేత్త # సత్‌నారాయణ్‌సింగ్ రాఅబిన్ బల్దేవ్‌సింగ్ - నెదర్లాండ్స్‌లో భారత్ పట్ల సదవగాహనకు కృషి చేసారు. # శశీంద్రన్ ముత్తువేల్ - పపువా న్యూ గినియా పార్లమెంటులో తొలి భారత సంతతి సభ్యులు # షిహాబుదీన్ వావా కుంజూ - సౌదీ అరేబియాలో భారత సమాజ సంక్షేమం కోసం కృషి చేసారు # ఎళా గాంధీ - భారత దక్షిణాఫ్రికాల మధ్య సంబంధాల ప్రగతికి కృషి చేసారు # [[షంషీర్ వయలిల్]] - యుఏఈలో ఆరోగ్య రంగంలో వ్యాపారం, భారత్ పట్ల సదవగాహనకు కృషి # శైలేష్ లక్ష్మణ్ వర - ఇంగ్లాండులో భారత సంతతికి చెందిన కంసర్వేటివ్ మంత్రి # డా. పార్థసారథి చిరామెల్ పిళ్ళై - శాస్త్ర విజ్ఞాన రంగంలో కృషి, భారత అమెరికాల మధ్య సత్సంబంధాలకై కృషి # డా. రేణు ఖటోర్ - అమెరికాలో ఓ రీసెర్చి యూనివర్సిటీ అధ్యక్షుడైన తొలి భారత సంతతి వ్యక్తుల్లో ఒకరు. # డా. నమితా రాయ్ చౌదరి - న్యూ యార్కు లోని ఐన్‌స్టీన్ కాలేజ్ ఆఫ్ మెడిసిన్‌లో ఫుల్ ప్రొఫెసరైన తొలి భారతీయ మహిళ. == 2013 పురస్కార గ్రహీతలు == # రాజ్‌కేశ్వర్ పర్యాగ్ - మారిషస్ అధ్యక్షుడు # నరేంద్ర ఆర్ కుమార్ - తల మెడ సర్జరీలో స్పెషలిస్టు # మొహమ్మద్ రబీ కరువంతోడి - మధ్య ఆసియాలో పాలీక్లినిక్కులను నడుపుతున్నారు # బావా హాజీ పండలింగళ్ - యుఏఈ # పాట్రీషియా మారియా రొజరియో - సంగీతంలో ఆమె కృషికి  # ప్రొఫెసరు గురుశరణ్ సింగ్ చత్వాల్ - జర్మనీ  (శాస్త్ర విజ్ఞానం). # అశోక్ వాస్వానీ - గినియా (సమాజ సేవ). # తన్ శ్రీ రవీంద్రన్ మీనన్ - మలేసియా (సమాజ సేవ). # డా. స్రసిక్ వి జోషి - మెక్సికో (సాహిత్యం). # డా. సతీంద్ర కె సింగ్ - న్యూజీలాండ్ (సమాజ సేవ). # గిల్బర్ట్ సి మోటియెన్ - రీయూనియన్ ఐలండ్ (వ్యాపారం). # ఇస్మాయిల్ ఇ ఎబ్రహీమ్‌ -  దక్షిణాఫ్రికా (ప్రజా సేవ). # సుభాష్ రాజ్దాన్, అమెరికా (ప్రజా సేవ). == 2012 పురస్కార గ్రహీతలు == * రాధాకృష్ణ ప్లవలిళ్ కిఝక్కెత్తిల్ వాసుదేవన్ పిళ్ళై, బహ్రెయిన్ * సచ్చిదానంద్ సహాయ్, కంబోడియా * ఇండో కెనడా చాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్, కెనడా * దీపక్ నారాయణ్‌దాస్ శివ్‌దాసాని, కోటె డి వోయిర్ * విక్టర్ షహీద్ స్మెటాసెక్, జర్మనీ * ప్రకాష్ లోహియా ఇండోనేసియా * జోస్ పరయాంకెన్, మొజాంబిక్ * కిరణ్ నవీన్‌చంద్ర అషర్ - ఒమన్ * హసన్ అబ్దుల్‌కరీం చౌగులే - కతార్ * ఎస్.ఆర్. నాథన్ - మాజీ సింగపూర్ అధ్యక్షుడు * కుమారి ఖొర్షెద్ నోషిర్ ఘిన్‌వాలా - దక్షిణాఫ్రికా * కమలా పెర్సాద్ బిస్సేస్సర్ - ట్రినిడాడ్, టొబాగో ప్రధానమంత్రి * రాజేష్ కుమార్ సరయ్యా - యుక్రెయిన్ * ప్రొఫెసరు సురేంద్ర కుమార్ కౌశిక్ -  అమెరికా * కుమారి కల్పలత కుమ్మమూరి గుంటుపల్లి - అమెరికా == 2011 పురస్కార గ్రహీతలు == * ప్రొఫెసరు వీణా హర్‌భగవాన్ సహజ్‌వాలా - ఆస్ట్రేలియా (శాస్త్ర విజ్ఞానం) * లతా పాడా (కళలు) * హరీందర్ సింగ్ బంగా - హాంగ్‌కాంగ్ (వ్యాపారం) * మొహమ్మద్ మునీర్ నజీర్ హసన్ అన్సారి - ఇజ్రాయిల్ (సమాజ సేవ) * ఉప్‌జిత్ సింగ్ సచ్‌దేవా -లైబీరియాఅ (సమాజ సేవ) * తన్ శ్రీ దాతో అజిత్ సింగ్ - మలేసియా (ప్రజాహిత కార్యక్రమాలు) * సర్ ఆనంద్ సత్యానంద్ న్యూజీలాండ్ (ప్రజాహిత కార్యక్రమాలు) * సాలెహ్ వహీద్ - నెదర్లాండ్స్ (సమాజ సేవ) * భారతీయ సమాజ సంక్షేమ నిధి - కతార్ (సమాజ సేవ) * డా. మొహియుద్దీన్ సయ్యద్ కరీముద్దీన్, పిల్ల వైద్య నీపుణులు, జెడ్డా, సౌదీ అరేబియా (సమాజ సేవ) * మనో సెల్వనాథన్ - శ్రీలంక (వ్యాపారం) * మోహన్ జషన్‌మల్ - యుఏఈ (సమాజ సేవ) * బరోనెస్ (డా.) సందీప్ వర్మ, ఇంగ్లాండు (ప్రజాహిత కార్యక్రమాలు) == 2010 పురస్కార గ్రహీతలు == * అజాద్ మూపెన్ - యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరీట్స్ (ఆరోగ్యసంరక్షణ) * అజీమ్‌ అబ్బాస్ - ఖతార్ (వాణిజ్యం) * రజనీ కనబర్ - టాంజానియా (ఆరోగ్యసంరక్షణ) * మొహిందర్ సింగ్ భుల్లర్ - బ్రూనీ దారుస్సలామ్ (సమాజ సేవ) * యంకటేష్ పెరుమాళ్ రెడ్డి - ఫిజి (సమాజ సేవ) * [[ర్యూకో హిరా]] - జపాన్(సమాజ సేవ) * రూబీ ఉమేష్ పవంకర్ - జపాన్ (వైద్యం) * సురేష్ కుమార్ వీరమణి - ఒమన్ (సమాజ సేవ) * ప్రవీణ్ జమ్నాదాస్ గోర్ధన్ - దక్షిణ ఆఫ్రికా (ప్రజా సేవ) * తులసయ్య పెరుమాళ్ నాయుడు - దక్షిణ ఆఫ్రికా (సమాజ సేవ) * దీపక్ మిట్టల్ - థాయిలాండ్ (వ్యాపారం) * లెన్నీ కృషేందత్ సేథ్ - ట్రినిడాడ్ & టొబాగో (ప్రజా సేవ) * మణిలాల్ భౌమిక్ - యు.ఎస్.ఎ. (సమాజ సేవ) * అశోక్ కుమార్ మాగో - యు.ఎస్.ఎ. (సమాజ సేవ) * ఉపేంద్ర జె. చివుకుల - యు.ఎస్.ఎ. (ప్రజా సేవ) == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:ప్రవాస భారతీయులు]] [[వర్గం:పురస్కారాలు]] 8i2fuos7mqshihw3k2vkxilrzw1z61e 0 254255 4891067 4660981 2026-06-26T04:47:22Z రవిచంద్ర 3079 కాపీ ఎడిటింగ్ 4891067 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name =పవిత్ర లోకేశ్ | image =పవిత్ర లోకేష్.webp | image_size = 250px | alt = | caption = గురువారం, 11 జనవరి 2018 | birth_name = | birth_date = {{circa}} {{birth year and age|1979}} | birth_place = [[మైసూరు]], [[కర్ణాటక]], [[భారత దేశము]] | nationality = భారతీయురాలు | other_names = | occupation = నటీమణి | years_active = 1994–ప్రస్తుతం | spouse = {{marriage|[[విజయ నరేష్]]|2023}} | partner = {{marriage|[[సుచేంద్ర ప్రసాద్ ]]|2007-2018}}<ref>{{cite web|title=True To Their Roles|url=http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala//articleshow/22311088.cms?|website=Bangalore Mirror|accessdate=23 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423150036/http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala//articleshow/22311088.cms|archivedate=23 April 2017|date=30 November 2008}}</ref> | children = 2 }} '''పవిత్ర లోకేశ్''' (జననం 1979) భారతీయ చలనచిత్ర, టెలివిజన్ నటి. <ref>{{cite web|last1=Rao|first1=Geetha|title="If I go back to zero, I can start all over again"|url=http://timesofindia.indiatimes.com/bangalore-times/If-I-go-back-to-zero-I-can-start-all-over-again/articleshow/1680188.cms|website=The Times of India|accessdate=23 April 2017|date=25 February 2007}}</ref> ఈమె ప్రధానంగా [[కన్నడం]], [[తెలుగు]] చిత్రాలలో సహాయక పాత్రలు పోషిస్తుంది. ఈమె నాటక, చలన చిత్ర నటుడు మైసూర్ లోకేశ్‌కు కూతురు. ఆమె 16 ఏళ్ల వయసులోనే తన తొలి చిత్రంలో నటించింది. అప్పటి నుండి 150 కి పైగా కన్నడ సినిమాలలో నటించింది.<ref name="th1">{{cite web|last1=Chowdhary|first1=Y. Sunita|title=An eventful career|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/an-eventful-career/article3537850.ece|work=The Hindu|accessdate=23 April 2017|date=17 June 2012}}</ref> ఆమె సోదరుడు [[ఆది లోకేష్]], మొదటి భర్త సుచేంద్ర ప్రసాద్ ఇద్దరూ నటులు.<ref>{{cite web|title=Aadi Lokesh is the brother of Pavithra Lokesh|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/did-you-know-/Aadi-Lokesh-is-the-brother-of-Pavithra-Lokesh/articleshow/45574773.cms|work=The Times of India|accessdate=23 April 2017|date=19 December 2014}}</ref><ref>{{cite web|last1=Chowdhary|first1=Y. Sunita|title=Balancing parallel cinema|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/balancing-parallel-cinema/article7003898.ece|work=The Hindu|accessdate=23 April 2017|date=17 March 2015}}</ref> ==జీవితం తొలి దశ== పవిత్ర [[మైసూర్]] లో జన్మించింది. ఆమె తండ్రి, లోకేశ్ ఒక నటుడు, ఆమె తల్లి ఒక ఉపాధ్యాయురాలు. ఆమె తమ్ముడు ఆది. పవిత్ర పదవ తరగతిలో ఉన్నప్పుడు తండ్రి మరణించాడు. ఈమె మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలో 80 శాతం సాధించిన తరువాత, ఒక ప్రభుత్వ ఉద్యోగి కావాలని ఆశపడింది. ఏదేమైనా, తండ్రి మరణం తరువాత, కుటుంబ బాధ్యతలు చేపట్టి తల్లికి సాయంగా ఉండాలని నిర్ణయించుకుంది.<ref name="th2">{{cite web|last1=Ganesh|first1=K. R.|title=Into the light|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/into-the-light/article3230851.ece|website=The Hindu|accessdate=23 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423164534/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/into-the-light/article3230851.ece|archivedate=23 April 2017|date=29 September 2006}}</ref> మైసూర్లోని ఎస్.బి.ఆర్.ఆర్. మహాజన ఫస్ట్ గ్రేడ్ కాలేజ్ నుండి ఆమె తన బాచిలర్ డిగ్రీని పూర్తి చేసింది. సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షకు హాజరయ్యింది. నటనా వృత్తిలో తన తండ్రి అడుగుజాడలను అనుసరించడానికి మొదట్లో పవిత్ర విముఖత చూపింది. ఆమె తొలి ప్రయత్నంలో పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించకపోవడంతో, [[బెంగుళూరు]]కు వెళ్ళి నటనా వృత్తిని స్వీకరించింది.<ref name="dh1">{{cite web|last1=Srinivasa|first1=Srikanth|title=Donning a new garb|url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/july252004/enter4.asp|work=Deccan Herald|accessdate=23 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423142443/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/july252004/enter4.asp|archivedate=23 April 2017|date=25 July 2004}}</ref> ==కెరీర్== ===సినిమాలు=== 1994 సం.లో నటుడు [[అంబరీష్]] సలహాపై పవిత్ర సినిమాలలో నటించింది. ''మిస్టర్ అభిషేక్'' సినిమాలో ఆమె తొలి పాత్రను పోషించింది. అదే సంవత్సరంలో, ఆమె ''బంగారద కలశ''లో నటించింది. ఈ చిత్రాల ద్వారా సరైన గుర్తింపు రాకపోవడంతో, పవిత్ర తన గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేసి మానవ వనరుల సలహా సంస్థ కోసం పనిచేయడం ప్రారంభించింది. ఆ సమయంలో, టి. ఎస్. నాగభరణం 1996 సం.లో విడుదలైన తన చిత్రం ''జనుమాద జోడి'' లో ఆమెకు ఓ పాత్ర లభించింది. కామెడీ సినిమా ఉల్టా పల్టా (1997) లో నటించింది. ==టెలివిజన్== నాగభరణ టెలివిజన్ ధారావాహిక జీవనముఖిలో, ఆమె మధ్య వయస్కురాలైన భార్యగా నటించారు, మంచి పాత్ర పోషించారు. 2000 సం.ల ఆరంభంలో ప్రసారమయిన గుప్తగమినిలో పాత్రకు ఆమె గుర్తింపు పొందింది.<ref>{{cite web|last1=Srinivasa|first1=Srikanth|title=Pavithra says...|url=http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jan142007/enter161102007113.asp|website=Deccan Herald|accessdate=25 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170425122023/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jan142007/enter161102007113.asp|archivedate=25 April 2017|date=14 January 2007}}</ref> ఆ సమయంలోనే, ఆమె గెలాతి, నీతి చక్ర, ధరిత్రి, పునర్జన్మ, ఈశ్వరి వంటి ఇతర సబ్బులు ప్రచారంలో కూడా కనిపించింది.<ref>{{cite web|last1=Srinivasa|first1=Srikanth|title=Pavithra says...|url=http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jan142007/enter161102007113.asp|website=Deccan Herald|accessdate=25 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170425122023/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jan142007/enter161102007113.asp|archivedate=25 April 2017|date=14 January 2007}}</ref><ref name="dh1"/><ref>{{cite web|last1=Srinnivasa|first1=Srikanth|title=Eshwari scales popularity charts|url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/july042004/enter8.asp|website=Deccan Herald|accessdate=25 April 2017|date=4 July 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425205215/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/july042004/enter8.asp|archive-date=25 April 2017|url-status=dead}}</ref> ==పాక్షిక చిత్రాల జాబితా== === తెలుగు === * ''[[దొంగోడు - 2003 సినిమా|దొంగోడు]] '' (2003) * ''[[ఆలయం (2008 సినిమా)|ఆలయం ]]'' (2008) * ''[[ప్రస్థానం]]'' (2010) మిత్రా తల్లి * ''[[బావ (సినిమా)|బావ]]'' (2010) వీరబాబు తల్లి * ''[[ఆరెంజ్ (సినిమా)|ఆరెంజ్ ]]'' (2010) జాను తల్లి * ''[[శక్తి (2011 సినిమా)|శక్తి ]]'' (2011) ఐశ్వర్య తల్లి * ''[[రేసుగుర్రం]]'' (2014) రాం, లక్కీ తల్లి * ''[[కరంట్ తీగ]]'' (2014) పార్వతి * ''[[లక్ష్మీ రావే మా ఇంటికి]]'' (2014)<ref name="Lakshmi Raave Maa Intiki Telugu Movie Review">{{cite web |last1=123 తెలుగు |first1=సినిమా రివ్యూ |title=Lakshmi Raave Maa Intiki Telugu Movie Review |url=https://www.123telugu.com/telugu/reviews/lakshmi-raave-ma-intiki-movie-review.html |website=www.123telugu.com |accessdate=8 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180323054025/http://www.123telugu.com/telugu/reviews/lakshmi-raave-ma-intiki-movie-review.html |archivedate=23 March 2018 |date=5 December 2014}}</ref> * ''[[పటాస్]]'' (2015) కల్యాణ్ తల్లి * ''[[మళ్ళీ మళ్ళీ ఇది రాని రోజు]]'' (2015) పార్వతి * ''[[టెంపర్ (సినిమా)|టెంపర్ ]]'' (2015) లక్ష్మీ తల్లి * ''[[తుంగభద్ర (సినిమా)|తుంగభద్ర ]]'' (2015) గౌరీ తల్లి * '' [[ఎవడే సుబ్రహ్మణ్యం]] '' (2015) రిషి తల్లి * '' [[సన్నాఫ్ సత్యమూర్తి]] '' (2015) విరాజ్ ఆనంద్ తల్లి * '' [[బెంగాల్ టైగర్ (సినిమా) |బెంగాల్ టైగర్]] '' (2015) * '' [[పండగ చేస్కో]] '' (2015) కార్తీక్ తల్లి * '' [[బ్రూస్ లీ (సినిమా)|బ్రూస్ లీ - ది ఫైటర్]] '' (2015) కార్తీక్ తల్లి * '' [[లోఫర్ (సినిమా) | లోఫర్]] '' (2015) మౌని తల్లిగా * '' [[కృష్ణాష్టమి (సినిమా) |కృష్ణాష్టమి]] '' (2016) * '' [[డిక్టేటర్]] '' (2016) రాజశేఖర్ భార్య * ''[[స్పీడున్నోడు]]'' (2016) * [[జానకి రాముడు (2016 సినిమా)|జానకి రాముడు]] (2016) * ''[[కాటమరాయుడు]]'' (2017) * ''[[జై లవకుశ]]'' (2017) * ''[[ఎంసిఎ (మిడిల్ క్లాస్ అబ్బాయి)]]'' (2017) * ''[[అజ్ఞాతవాసి]]'' (2018) సుకుమారి తల్లి * ''[[జైసింహా]]'' (2018) * [[ఈ మాయ పేరేమిటో]] (2018) * [[మిస్టర్ మజ్ను (2019 సినిమా)|మిస్టర్ మజ్ను (2019)]] * [[ఎంత మంచివాడవురా!]] (2020)<ref name="‘ఎంత మంచివాడవురా!’ మూవీ రివ్యూ">{{cite news |last1=సాక్షి |first1=సినిమా |title=‘ఎంత మంచివాడవురా!’ మూవీ రివ్యూ |url=https://www.sakshi.com/news/movies/kalyan-ram-entha-manchi-vadavura-movie-review-and-rating-1255984 |accessdate=19 January 2020 |publisher=సంతోష్‌ యాంసాని |date=15 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200119191508/https://www.sakshi.com/news/movies/kalyan-ram-entha-manchi-vadavura-movie-review-and-rating-1255984 |archivedate=19 January 2020 |work= |url-status=live }}</ref><ref name="రివ్యూ: ఎంత మంచివాడ‌వురా">{{cite news |last1=ఈనాడు |first1=సినిమా |title=రివ్యూ: ఎంత మంచివాడ‌వురా |url=https://www.eenadu.net/cinema/newsarticle/Entha-Manchivaadavuraa-film-review/0203/120007382 |accessdate=19 January 2020 |date=15 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200119191948/https://www.eenadu.net/cinema/newsarticle/Entha-Manchivaadavuraa-film-review/0203/120007382 |archivedate=19 January 2020}}</ref> * [[చూసి చూడంగానే]] (2020)<ref name="‘చూసీ చూడంగానే’ మూవీ రివ్యూ">{{cite news |last1=సాక్షి |first1=సినిమా |title=‘చూసీ చూడంగానే’ మూవీ రివ్యూ |url=https://www.sakshi.com/news/movies/choosi-choodangaane-telugu-movie-review-and-rating-1259901 |accessdate=7 February 2020 |date=31 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200206120324/https://www.sakshi.com/news/movies/choosi-choodangaane-telugu-movie-review-and-rating-1259901 |archivedate=6 February 2020 |work= |url-status=live }}</ref><ref name="రివ్యూ: చూసీ చూడంగానే..">{{cite news |last1=ఈనాడు |first1=సినిమా |title=రివ్యూ: చూసీ చూడంగానే.. |url=https://www.eenadu.net/cinema/newsarticle/Choosi-Choodangaane-Telugu-movie-review/0203/120014849 |accessdate=7 February 2020 |date=31 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200206120343/https://www.eenadu.net/cinema/newsarticle/Choosi-Choodangaane-Telugu-movie-review/0203/120014849 |archivedate=6 ఫిబ్రవరి 2020 |work= |url-status=dead }}</ref> * [[తెలిసినవాళ్లు]] * [[కళ్యాణం కమనీయం]] (2023) * [[మళ్ళీ పెళ్ళి (2023 సినిమా)|మళ్ళీ పెళ్ళి]] (2023) * [[ది గ్రేట్ ఇండియన్ సూసైడ్]] (2023) * [[సప్త సాగరాలు దాటి- సైడ్ ఎ]] (2023) * [[సప్త సాగరాలు దాటి- సైడ్ బి]] (2023) * [[ఎక్స్‌ట్రా ఆర్డినరీ మ్యాన్]] (2023) * [[ఫియర్]] (2024) ===టెలివిజన్=== * ''జీవన్ముఖి'' * ''గుప్తాగామిని'' * ''గెలాతి'' * ''నీతి చక్ర'' * ''ధాత్రి'' * ''పునర్జన్మ'' * ''ఈశ్వరి'' (2004) * ''స్వాభిమాన'' * ''ఒలావ్ నమ్మ బడుకు'' (2007) * ''పున్నాగ'' ==అవార్డులు== కన్నడ చిత్రం నాయయి నెరారూ (2006) సినిమాలోని ఆమె నటనకు, ఆమె ఉత్తమ నటిగా కర్ణాటక స్టేట్ ఫిల్మ్ అవార్డును అందుకుంది.<ref>{{cite web|title=`Naayi Neralu' best film; Shivrajkumar best actor|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/naayi-neralu-best-film-shivrajkumar-best-actor/article3078346.ece|work=The Hindu|accessdate=23 April 2017|date=20 September 2006}}</ref> ==మూలాలు== {{reflist}} == బయటి లింకులు == * {{IMDb name|1748588}} [[వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు]] 3w5zeuru2gg1dl3p8whre9m3p6qzmp5 0 257111 4891168 4882226 2026-06-26T08:12:15Z ~2026-36763-36 151161 /* జీవిత విశేషాలు */ 4891168 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి | name = Prof. Sagi Kamalakara Sharma <br> ఆచార్య సాగి కమలాకర శర్మ | residence = హైదరాబాద్ [[భారత దేశము]] {{flagicon|India}} | other_names = | image = Kamalakara sharma.jpg | imagesize = | caption = ఆచార్య సాగి కమలాకర శర్మ | birth_name = | birth_date = | birth_place = గ్రామం : జువ్విగూడెం, మండలం : నార్కట్ పల్లి, జిల్లా : [[నల్గొండ]] | native_place = [[నల్గొండ]] | death_date = | death_place = | death_cause = | known = సంపాదకులు, జ్యోతిష్కులు | occupation = తెలుగు ఆచార్యులు | title = | salary = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = హిందూ | wife = డాక్టర్ సాగి మనోహరి | spouse= | partner = | children = | father = సాగి జానకి రామశర్మ | mother = సాగి స్వరాజ్య లక్ష్మి | footnotes = | employer = [[ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము]] | height = | weight = | website =http://sksastro.blogspot.in// }} '''ఆచార్య సాగి కమలాకర శర్మ''' (Prof. Sagi Kamalakara Sharma) తెలుగు సాహిత్యం, జ్యోతిషశాస్త్రం రంగాలలో కృషి చేస్తున్న ప్రముఖ విద్యావేత్త, పరిశోధకుడు, రచయిత. ప్రస్తుతం ఈయన [[ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము]] తెలుగు శాఖలో ఆచార్యులుగా సేవలందిస్తున్నారు. గతంలో అదే శాఖకు అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. అలాగే [[మూసీ (పత్రిక)|మూసీ]], జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞానం మాసపత్రికలకు సంపాదకులుగా వ్యవహరిస్తున్నారు.<ref>{{Cite web|url=http://www.clickastro.com/sagi-kamalakara-sharma-astrologer|title=Ask Sagi Kamalakara Sharma, Consultant Astrologer on Clickastro.com|website=www.clickastro.com|access-date=2018-05-19}}</ref> == జీవిత విశేషాలు == ఈయన సాగి జానకిరామ శర్మ, స్వరాజ్య లక్ష్మి దంపతులకు [[నల్గొండ జిల్లా]]లోని జువ్విగూడెం గ్రామంలో జన్మించారు. సుమారు మూడు దశాబ్దాలుగా బోధన, పరిశోధన రంగాలలో సేవలందిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు శాఖలో ఆచార్యులుగా తమ వృత్తి బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నారు. అలాగే భారతీయ వేద, సాహిత్య, సాంస్కృతిక వారసత్వ పరిరక్షణ లక్ష్యంగా స్థాపించబడిన '''వేద సంస్కృతి పరిషత్''' సంస్థకు వ్యవస్థాపక అధ్యక్షునిగా సేవలందిస్తున్నారు. == విద్యాభ్యాసం == ఈయన తెలుగు, సంస్కృతం, జ్యోతిషం, ఆంగ్లం, తత్వశాస్త్రం, యోగశాస్త్రం తదితర విభాగాలలో స్నాతకోత్తర విద్యను అభ్యసించారు. ప్రాకృతం, జర్నలిజం విభాగాలలో పిజి డిప్లొమాలు పూర్తి చేశారు. ''ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యంలో జ్యోతిష విజ్ఞానం (పోతన వరకు)'' అనే అంశంపై పరిశోధన చేసి 2004లో [[ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము]] నుండి పీహెచ్.డి. పట్టా పొందారు.<ref>{{Cite news|url=http://astro.onlineprasad.com/astrology-expert/sagi-kamalakara-sharma/|title=Sagi Kamalakara Sharma|date=2015-03-26|work=International Astrology Experts|access-date=2018-05-19|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404123521/http://astro.onlineprasad.com/astrology-expert/sagi-kamalakara-sharma/|url-status=dead}}</ref> == సాహిత్య ప్రస్థానం == ఆచార్య సాగి కమలాకర శర్మ [[మూసీ (పత్రిక)|మూసీ]] మాసపత్రికకు సంపాదకుడిగా పనిచేస్తున్నాడు. ఆయన సంపాదకత్వంలో ఆలోకనం పేరుతో తెలంగాణ 31 జిల్లాల సాహిత్యం, చరిత్ర, సంస్కృతికి సంబంధించిన వ్యాసాల సంకలనం ప్రచురించబడింది. ఇందులో ఆయా జిల్లాల ప్రాంతీయ, సాంస్కృతిక, సాహిత్య విశేషాలు పొందుపరచబడ్డాయి. జ్యోతిష సాహిత్యం, ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యం ఆయన ప్రధాన పరిశోధనా రంగాలు. వీరి మార్గదర్శకత్వంలో ఇప్పటివరకు 21 మంది పరిశోధకులు పీహెచ్.డి. పట్టాలు పొందారు. మరికొందరు పరిశోధకులు ఆయన పర్యవేక్షణలో పరిశోధనలు చేస్తున్నారు. జాతీయ, అంతర్జాతీయ సదస్సుల్లో అనేక పరిశోధనా పత్రాలను సమర్పించారు. సాహిత్యం, జ్యోతిషశాస్త్రం, భారతీయ సంస్కృతి, ఆధ్యాత్మికత వంటి అంశాలపై ఉపన్యాసాలు అందించారు. == రచనల జాబితా == #2003 జ్యోతిష కమలాకరం, తేజశ్రీ ప్రచురణలు, హైదరాబాద్ #2003 జానపదుల జ్యోతిర్విజ్ఞానం, తేజశ్రీ ప్రచురణలు, హైదరాబాద్ #2005 జ్యోతిర్మయం వాఙ్మయం, తేజశ్రీ ప్రచురణలు, హైదరాబాద్ #2006 అందరికీ జ్యోతిషం, వేద సంస్కృతి పరిషత్ ప్రచురణ, హైదరాబాద్ (కన్నడ భాషలోకి కూడా అనువదితం) #2012 సాహిత్యం - జ్యోతిషం, తెలుగు అకాడమీ ప్రచురణ, హైదరాబాద్ #2012 జ్యోతిష కిరణం, జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ ప్రచురణ, హైదరాబాద్ #2012 జ్యోతిషం - పరిశోధన, (సహ రచయిత), జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ ప్రచురణ, హైదరాబాద్ #2012 ఆధునిక కాలంలో మేలాపకం, (సహ రచయిత), జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ, హైదరాబాద్ #2015 నాగరత్నమాల, (అనువాదం), తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రచురణ #2016 పుష్కర కృష్ణవేణి, (సహ రచయిత), తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రచురణ #2017 ఇదీ జ్యోతిషమంటే, జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ ప్రచురణ, హైదరాబాద్ #2022 శ్రీకరం (వైజ్ఞానిక కోణంలో శ్రీసూక్తం), వేద సంస్కృతి పరిషత్ ప్రచురణ #2022 కమలాకరం-1, (మూసీ సంపాదకీయాలు), వేద సంస్కృతి పరిషత్ ప్రచురణ #2022 పరాత్పరం - 1, (అమృత భావనలు), వేద సంస్కృతి పరిషత్ ప్రచురణ == సంపాదకత్వం == #2011 సంపాదకులు, మేదినీ జ్యోతిషం - ప్రపంచ గోచారం, జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ, హైదరాబాద్ #2012 సంపాదకులు, వైద్యం - జ్యోతిషం, జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ, హైదరాబాద్ #2013 సంపాదకులు, శాంతి ప్రక్రియలు, జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ, హైదరాబాద్ #2014 సంపాదకులు, పంచమ భావం, జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ, హైదరాబాద్ #2014 సంపాదకులు, కదంబం (తెలుగు సాహిత్య ప్రక్రియలు), మూసీ సాహిత్య మాస పత్రిక, హైదరాబాద్, #2016 సంపాదకులు, వివాహ మేలాపకం, జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ, హైదరాబాద్ #2016 సభ్యులు, సంపాదక మండలి, భద్రాచల రామదాసు సాహిత్యామశీలన, తెలుగుశాఖ, ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల, ఖైరతాబాద్, హైదరాబాద్ఐ, ISBN 978-81-931105-3-5 #2017 సంపాదకులు, వివాహ వైభవం - గ్రహ ప్రభావం, జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ, అనకాపల్లి #2017 సంపాదకులు, ఆనంద జ్యోతి, జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ, హైదరాబాద్ #2017 సంపాదకులు, ఆలోకనం (తెలంగాణ 31 జిల్లాల సంక్షిప్త సమాచార దీపిక), మూసీ సాహిత్య మాస పత్రిక, హైదరాబాద్ - డిసెంబర్ 2017, <nowiki>ISBN 978-93-87173-04-0</nowiki> #2019 సభ్యులు, సంపాదకమండలి, శతవాసంతిక (ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం శతజయంతి ఉత్సరం ప్రత్యేక సంచిక), తెలుగు శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్, <nowiki>ISBN 978-81-931198-3-9</nowiki> #2020 సభ్యులు, సంపాదక మండలి, ఉస్మానియా జ్ఞాపకాలు (తెలుగు శాఖ పరిశోధక విద్యార్థుల స్పందనలు), తెలుగు శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్ #2021సభ్యులు, సంపాదక మండలి, వివేచన (ఉస్మానియా తెలుగు శాఖ శతాబ్ది ప్రత్యేక సంచిక, 28 వ సంచిక), తెలుగు శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్, <nowiki>ISBN 978-81-954991-0-6</nowiki> #2022 సభ్యులు, సంపాదక మండలి, ఉస్మానియా సంశోధిత మహాభారతము - పీఠికలు, తెలుగు శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్, <nowiki>ISBN 978-81-954991-1-0</nowiki> #జ్యోతిష విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారి గ్రంథానికి సంపాదకత్వం (నిర్మాణంలో). - ఇంకా జ్యోతిర్వాస్తు, షబ్నవీసు శత జయంతి సంచిక, పుష్కర కిరణం, నిత్యజీవితంలో జ్యోతిషం, భారతీయం, శరత్కిరణం, దివ్యభారతి, జ్యోతిర్దర్శనం, తెలుగు సంస్కృతి, సుచరిత, మన తెలుగు వంటి ఎన్నో జ్యోతిష, చారిత్రక, సాహిత్య సంపుటాలకు ప్రధాన సహాయ సంపాదకునిగా కొనసాగుతున్నారు. అంతేకాకుండా అంతార్జాతీయ సదస్సులో 10, జాతీయ సదస్సులో 41, వివిధ సాహిత్య సదస్సులలో అతిథి ఉపన్యాసాలు 21, ఇవేకాకుండా దాదాపు 300 వ్యాసాలు, సంపాదకీయాలు మూసీ మాసపత్రిక, జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞానం మాసపత్రికలో వివిధ దిన మాసపత్రికలో వీరి యొక్క వ్యాసాలు ప్రచురితం అయ్యాయి. == పత్రికా సంపాదకత్వం == #సంపాదకుడు, మూసీ తెలుగు మాస పత్రిక, హైదరాబాద్, 20 సంవత్సరాలుగా (తెలుగు సాహిత్య పరిశోధనాత్మక మాస పత్రిక) యుజిసి కేర్ లిస్ట్ లోని పత్రిక, ఐఎస్ఎన్ సంఖ్య - 2457-0796. #సంపాదకుడు, జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞానం మాస పత్రిక, హైదరాబాద్, 2010 - 2019, (జ్యోతిష పరిశోధనా వ్యాస మాన పత్రిక) ఐఎన్ఎస్ సంఖ్య - 2581 -3099, == పురస్కారాలు == #1996 రామరాజు జానపద విజ్ఞాన పురస్కారం , జానపద సాహిత్య పరిషత్తు, ఆంధ్రప్రదేశ్, హైదరాబాద్.. (జానపదుల జ్యోతిష విజ్ఞానం- సామెతలు, పొడుపుకథలు, నమ్మకాలలో) అనే పరిశోధనా గ్రంధానికి #2006 రాష్ట్రీయ వికాస శిరోమణి పురస్కారం (ఉగాది జ్యోతిష పురస్కారం) - 2006, ఢిల్లీ తెలుగు అట్లాడమీ వారిచే #2008, 2012 లలో, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ గురుపూజా పురస్కారం, బాసర సరస్వతీ అమ్మవారి సన్నిధిలో, గురుపౌర్ణిమ #2008 ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ ఉగాది పండిత సత్కారం, శ్రీవిరోధి నామ సంవత్సర పంచాంగపఠనం, హైదరాబాద్ #2009 ఉత్తమ అధ్యాపక పురస్కారం, కమలాకర లలిత కళా భారతి ట్రస్ట్, హైదరాబాద్, #2014 కీ.శే. వేంకటరావు వంతులు స్మారక 'ధార్మిక సాహిత్య పురస్కారం, రంగారెడ్డి జిల్లా #2015 తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఉగాది జ్యోతిష పండిత సత్కారం, రవీంద్ర భారతి, హైదరాబాద్ #2018 'తాడ్వాయి నరసింహారెడ్డి స్మారక పురస్కారం', సర్వ వైదిక సంస్థానం, కరీంనగర్, నవంబర్ #2019 'శ్రీమతి ఇల్లిందల సరస్వతి - శ్రీ సీతారామారావు స్మారక సాహిత్య పురస్కారం" కమలాకర లలిత కళాభారతి ట్రస్ట్, హైదరాబాద్ #2022 'మాటేటి రామప్ప స్మారక కీర్తి పురస్కారం', పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్ #భాషా ప్రావీణ్య ప్రతిభా పురస్కారం (లాంగ్వేజ్ ఎఫిషిఎన్ట్ ఎక్స్ లెన్సీ అవార్డు ) - 2025 == బిరుదులు, సత్కారాలు == #1995 ఆంధ్రభాషా భూషణ - విద్యాసంవర్ధినీ పరిషత్, మద్రాసు #1994 జ్యోతిష ప్రవీణ - ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఆస్ట్రాలాజికల్ సైన్సెస్ #1996 జ్యోతిష విశారద - ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ప్రోలాజికల్ సైన్సెస్ #1999 జ్యోతిష మనీషి - ఆసియన్ ఆస్ట్రాలజర్స్ అసోసియేషన్ #2000 దైవజ్ఞరత్న - విశ్వ సనాతన ధర్మ సంస్థ, హైదరాబాద్ #2005 జ్యోతిష శిరోమణి - అఖిల భారత జ్యోతిష సమ్మేళనం, హైదరాబాద్ #2006 జ్యోతిష మార్తాండ - ఆర్ష విద్యా పరిషత్, భాగ్యనగరం #2006 అతీంద్రియ శక్తి సంపన్నులు - అతీంద్రియ విజ్ఞాన పరిశోధనా సంస్థ, భాగ్యనగరం #2008 జ్యోతిర్విద్యా భూషణ - జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ, హైదరాబాద్ #2008 జ్యోతిష ఆరాధక - జ్యోతిర్వాస్తు విజ్ఞాన సంస్థ, హైదరాబాద్ #2008 దైవజ్ఞ భాస్కర - గ్రహవాణి, స్టార్ ఆస్ట్రాలజికల్ రిసెర్చ్ సెంటర్, హైదరాబాద్ #2008 ఆధ్యాత్మిక రత్న- మహాకామేశ్వరీ పీఠం, విశాఖపట్నం #2009 సాహితీ జ్యోతిషు రత్నాకర - శ్రీ గాయత్రీ, జ్యోతిష, విద్యా, సాంస్కృతిక కళాపీఠం #2014 జ్యోతిష విజ్ఞాన మార్తాండ - జెకెఆర్ ఆస్ట్రో రిసెర్చ్ ఫౌండేషన్ #2014 జ్యోతిష మణి భూషణ - శ్రీ శ్వేతార్క గణపతి దేవాలయం, వరంగల్ #2020 జ్యోతిష శాస్త్ర విద్వన్మణి సనాతన ఆర్ష వాఙ్మయ పరిశోధనా కేంద్రం, హైదరాబాద్ #2022 జ్యోతిష విద్యా భాస్కర - యూనివర్సల్ రీసర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆస్ట్రో & అక్కల్ట్ సైన్సెస్, హైదరాబాద్ == వ్యవస్థాపన, నిర్వహణ == #వేద సంస్కృతి పరిషత్ (వైదిక సంస్కృతి అవగాహన, ఉద్దీపన, పరిశోధనా సంస్థ) == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == ఇతర లింకులు == * [https://www.facebook.com/kamalakarasharma.sagi సాగి కమలాకర శర్మ గారి పేస్ బుక్ పేజీ ] * [https://www.telugubooks.in/products/alokanam ఆలోకనం(31 తెలంగాణ జిల్లాల సాహిత్యం, చరిత్ర, సంస్కృతీ సమాహారం)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925101349/https://www.telugubooks.in/products/alokanam |date=2020-09-25 }} * [https://www.telugubooks.in/products/kadambam-1 కదంబం తెలుగు సాహిత్య ప్రక్రియలు -రూపాల] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200810000730/https://www.telugubooks.in/products/kadambam-1 |date=2020-08-10 }} * [http://magazine.telangana.gov.in/31-%E0%B0%9C%E0%B0%BF%E0%B0%B2%E0%B1%8D%E0%B0%B2%E0%B0%BE%E0%B0%B2-%E0%B0%B8%E0%B0%AE%E0%B0%BE%E0%B0%9A%E0%B0%BE%E0%B0%B0-%E0%B0%A6%E0%B1%80%E0%B0%AA%E0%B0%BF%E0%B0%95-%E0%B0%86%E0%B0%B2%E0%B1%8B/ 31 జిల్లాల సమాచార దీపిక ‘ఆలోకనం’] * [https://web.archive.org/web/20180520120920/http://www.osmania.ac.in/ArtsCollege/telugu.htm తెలుగుశాఖ ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం] {{Authority control}} [[వర్గం:చరిత్రకారులు]] [[వర్గం:సంపాదకులు]] [[వర్గం:తెలుగువారు]] [[వర్గం:తెలుగు ఆచార్యులు]] [[వర్గం:నల్గొండ జిల్లా జ్యోతిష్యులు]] [[వర్గం:నల్గొండ జిల్లా ఉపాధ్యాయులు]] [[వర్గం:నల్గొండ జిల్లా రచయితలు]] alg8re5y55yzzl5wuc74hptp9ch51fj 0 294159 4891160 4838677 2026-06-26T06:51:18Z ~2026-35313-83 151158 /* హోమ్ మీడియా */ 4891160 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game|title=Grand Theft Auto: Vice City|image=Grand Theft Auto Vice City logo.svg|developer=[[Rockstar North]]{{efn|Ported to Xbox by [[Rockstar Vienna]].<ref name="Vienna" /> ''10th Anniversary Edition'' developed by [[War Drum Studios]].}}|publisher=[[Rockstar Games]]|producer=[[Leslie Benzies]]|programmer={{Unbulleted list|Obbe Vermeij|Adam Fowler|Alexander Roger}}|artist=Aaron Garbut|writer={{Unbulleted list|[[Dan Houser]]|James Worrall}}|composer=Lex Horton|series=''[[Grand Theft Auto]]''|engine=[[RenderWare]]|platforms={{Unbulleted list|[[PlayStation 2]]|[[Microsoft Windows]]|[[Xbox (console)|Xbox]]|[[Mac OS X]]|[[iOS]]|[[Android (operating system)|Android]]|[[Fire OS]]}}|released={{Collapsible list|title=29 October 2002 And 27 June 2024|titlestyle=font-weight:normal;background:transparent;text-align:left;|'''PlayStation 2'''{{Video game release|NA|29 October 2002|PAL|8 November 2002}}'''Microsoft Windows'''{{Video game release|NA|12 May 2003|EU|15 May 2003|AU|21 May 2003}}'''Xbox'''{{Video game release|NA|31 October 2003|PAL|2 January 2004}}'''Mac OS X'''{{Video game release|WW|12 November 2010}}'''iOS'''{{Video game release|WW|6 December 2012}}'''Android'''{{Video game release|WW|12 December 2012}}'''Fire OS'''{{Video game release|WW|27 August 2013}}}}|genre=[[Action-adventure]]|modes=[[Single-player]]}} '''''గ్రాండ్ తెఫ్ట్ ఆటో: వైస్ సిటీ''''' అనేది యాక్షన్-అడ్వెంచర్ వీడియో గేమ్, ఇది రాక్‌స్టార్ నార్త్ చే అభివృద్ధి చేయబడింది , రాక్‌స్టార్ గేమ్స్ దీని ప్రచురించింది. ఇది 29 అక్టోబర్ 2002 న ప్లేస్టేషన్ 2 కొరకు, 12 మే 2003 న [[విండోస్|మైక్రోసాఫ్ట్ విండోస్]] కొరకు , 31 అక్టోబర్ 2003 న Xbox కొరకు విడుదలైంది. ఆట యొక్క పదవ వార్షికోత్సవం కోసం 2012 లో మొబైల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల కోసం మెరుగైన వెర్షన్ విడుదల చేయబడింది. ఇది <nowiki><i id="mwHA">గ్రాండ్ తెఫ్ట్ ఆటో</i></nowiki> సిరీస్‌లో ఆరవ శీర్షిక , 2001 ''గ్రాండ్ తెఫ్ట్ ఆటో III'' నుండి మొదటి ప్రధాన ప్రవేశం జరిగింది. [[మయామి]] ఆధారంగా కల్పిత వైస్ సిటీలో ఏర్పాటు చేయబడిన ఈ ఆట జైలు నుండి విడుదలైన తరువాత టామీ వెర్సెట్టిని అనుసరిస్తుంది. అతను ఆకస్మిక మాదకద్రవ్యాల ఒప్పందంలో చిక్కుకున్న తరువాత, అతను ఒక నేర సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించేటప్పుడు , నగరంలోని ఇతర నేర సంస్థల నుండి అధికారాన్ని స్వాధీనం చేసుకునేటప్పుడు బాధ్యులను వెతుకుతాడు. ఆట మూడవ వ్యక్తి దృష్టికోణం నుండి ఆడబడుతుంది , దాని ప్రపంచం కాలినడకన ద్వారా లేదా వాహనం ద్వారా నావిగేట్ అవుతుంది. ఓపెన్ వరల్డ్ డిజైన్ రెండు ప్రధాన ద్వీపాలను కలిగి ఉన్న వైస్ సిటీలో స్వేచ్ఛగా తిరుగుతూ ఉంటుంది. క్యూబాన్, హైటియన్, , బైకర్ ముఠాలు, 1980 ల క్రాక్ ఎపిడెమిక్, మయామి యొక్క మాఫియోసో డ్రగ్ లార్డ్స్ , గ్లాం మెటల్ యొక్క ఆధిపత్యం వంటి మయామిలోని బహుళ వాస్తవ ప్రపంచ ప్రజలు , సంఘటనల ఆధారంగా ఈ ఆట యొక్క ప్లాట్లు రూపొందించబడ్డాయి. ఈ ఆట ''స్కార్ఫేస్'' , ''మయామి వైస్‌తో'' సహా యుగపు చలనచిత్రం , టెలివిజన్ ద్వారా కూడా ప్రభావితమైంది. అభివృద్ధి , పని కాలానికి తగినట్లుగా ఆట ప్రపంచాన్ని సృష్టించే చాలా అభివృద్ధి పనులు; అభివృద్ధి బృందం ప్రపంచాన్ని సృష్టించేటప్పుడు మయామిలో విస్తృతమైన క్షేత్ర పరిశోధనలను నిర్వహించింది. విడుదలైన తర్వాత, ఆట విమర్శకుల ప్రశంసలను అందుకుంది, ముఖ్యంగా దాని సంగీతం, గేమ్‌ప్లే , ఓపెన్ వరల్డ్ డిజైన్‌పై ప్రశంసలు అందుకున్నాయి. ఏదేమైనా, ఆట కూడా వివాదాన్ని సృష్టించింది, హింస , జాతి సమూహాల వర్ణనపై విమర్శలు వచ్చాయి. హింసాత్మకంగా , స్పష్టంగా లేబుల్ చేయబడినప్పుడు ఆట వ్యాజ్యాలు , నిరసనలకు దారితీసింది. ''వైస్ సిటీ'' 2002 లో అత్యధికంగా అమ్ముడైన వీడియో గేమ్ గ చేరి 17.5 మిలియన్ కాపీలు అమ్ముడైంది. ఆరవ తరం వీడియో గేమ్‌లలో చాలా ముఖ్యమైన శీర్షికలలో ఒకటిగా , ఇప్పటివరకు చేసిన గొప్ప వీడియో గేమ్‌లలో ఒకటిగా పరిగణించబడి మరియి అనేక గేమింగ్ ప్రచురణల నుండి గేమ్ ఆఫ్ ది ఇయర్ అవార్డులతో సహా అనేక సంవత్సర-ముగింపు ప్రశంసలను గెలుచుకుంది. విడుదలైనప్పటి నుండి, ఆట అనేక గేమింగ్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లకు అనేక పోర్ట్‌లను అందుకుంది. దానికి వారసుడైన, ''గ్రాండ్ తెఫ్ట్ ఆటో: శాన్ ఆండ్రియాస్'', అక్టోబర్ 2004 లో విడుదల చేసారు , ''వైస్ సిటీ స్టోరీస్'' అనే ప్రీక్వెల్ 2006 లో విడుదలైంది. == గేమ్స్ == [[దస్త్రం:"Grand Theft Auto Vice City" Goodies (1296618216).jpg|thumb|260x260px|Grand Theft Auto Vice City" Goodies]] ''గ్రాండ్ తెఫ్ట్ ఆటో: వైస్ సిటీ'' అనేది మూడవ వ్యక్తి కోణం నుండి ఆడే యాక్షన్-అడ్వెంచర్ గేమ్ . క్రీడాకారుడు క్రిమినల్ టామీ వెర్సెట్టిని నియంత్రిస్తాడు , కథ ద్వారా పురోగతి సాధించడానికి మిషన్లు-సరళ దృశ్యాలను సెట్ లక్ష్యాలతో పూర్తి చేస్తాడు. కొన్ని మిషన్లు ఆటగాడికి కొన్ని సూచనలు లేదా సంఘటనల కోసం వేచి ఉండాల్సిన అవసరం ఉండటం వలన, ఒకేసారి అనేక క్రియాశీల మిషన్లు నడుస్తున్న అవకాశం ఉంది. మిషన్ల వెలుపల, ఆటగాడు ఆట యొక్క బహిరంగ ప్రపంచంలో స్వేచ్ఛగా తిరుగుతాడు , సైడ్ మిషన్లను పూర్తి చేసే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాడు.<ref name="AllGame Review"><cite class="citation web">Marriott, Scott Alan. [https://web.archive.org/web/20141210172958/http://www.allgame.com/game.php?id=39501&tab=review "Grand Theft Auto: Vice City – Review"]. ''[[AllGame]]''. [[All Media Network]]. Archived from [http://www.allgame.com/game.php?id=39501&tab=review the original] on 10 December 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 April</span> 2016</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> రెండు ప్రధాన ద్వీపాలు , అనేక చిన్న ప్రాంతాలతో కూడిన ఈ శ్రేణి సిరీస్‌లోని మునుపటి ఎంట్రీల కంటే విస్తీర్ణంలో చాలా పెద్దవిగా, {{Efn|Art director Aaron Garbut estimated that the area of Vice City is almost twice as large as ''Grand Theft Auto III''{{'}}s Liberty City, at over 4.25 million square meters.<ref name="GameSpot Level Design"/>}} కథ సాగుతున్న కొద్దీ ద్వీపాలు ఆటగాడి కోసం అన్‌లాక్ చేయబడుతుంది.<ref name="Eurogamer Review"><cite class="citation web">Bramwell, Tom (8 November 2002). [http://www.eurogamer.net/articles/r_vicecity_ps2 "Grand Theft Auto: Vice City"]. ''[[Eurogamer]]''. Gamer Network. from the original on 16 April 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 April</span> 2016</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> [[దస్త్రం:Grand Theft Auto Vice City logo.svg|thumb|289x289px|Grand Theft Auto Vice City" Logo]] ఆట యొక్క ప్రపంచాన్ని నావిగేట్ చేయడానికి ఆటగాడు వాహనాలను నడపవచ్చు, దూకవచ్చు లేదా నడపవచ్చు. ఆటగాడు శత్రువులతో పోరాడటానికి కొట్లాట, దాడులు, తుపాకీ , పేలుడు పదార్థాలను ఉపయోగిస్తాడు. తుపాకీలలో కోల్ట్ పైథాన్, ఎమ్ 60 మెషిన్ గన్ , మినిగన్ వంటి ఆయుధాలు ఉన్నాయి.<ref name="IGN Guns"><cite class="citation web">Perry, Douglass C. (3 October 2002). [http://ign.com/articles/2002/10/03/gta-vice-city-guns-guns-and-more-guns "GTA: Vice City: Guns, Guns, and More Guns"]. ''[[IGN]]''. [[Ziff Davis]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 July</span> 2016</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="IGN Inside 3"><cite class="citation web">Sulic, Ivan; Perry, Doug (7 April 2003). [http://ign.com/articles/2003/04/07/inside-vice-city?page=3 "Inside Vice City"]. ''[[IGN]]''. [[Ziff Davis]]. p.&nbsp;3<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 July</span> 2016</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> స్నిపర్ రైఫిల్ , రాకెట్ లాంచర్‌తో లక్ష్యంతో ఆట యొక్క త్రిమితీయ వాతావరణం మొదటి-వ్యక్తి వీక్షణను అనుమతిస్తుంది. అదనంగా, ఆట యొక్క పోరాటం ఆటగాడు వాహనంలో పక్కకి ఎదుర్కోవడం ద్వారా డ్రైవ్-బై కాల్పులకు అనుమతిస్తుంది.<ref name="GameRev Review"><cite class="citation web">Silverman, Ben (1 November 2002). [http://www.gamerevolution.com/review/grand-theft-auto-vice-city "Grand Theft Auto: Vice City Review"]. ''[[Game Revolution]]''. [[CraveOnline]]. from the original on 16 April 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 April</span> 2016</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref name="GameSpot Review"><cite class="citation web">[[Jeff Gerstmann|Gerstmann, Jeff]] (28 October 2002). [http://www.gamespot.com/reviews/grand-theft-auto-vice-city-review/1900-2895954/ "Grand Theft Auto: Vice City Review"]. ''[[GameSpot]]''. [[CBS Interactive]]. [https://web.archive.org/web/20131016205722/http://www.gamespot.com/reviews/grand-theft-auto-vice-city-review/1900-2895954/ Archived] from the original on 16 October 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 April</span> 2016</span>.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> ఆట ఆటగాడికి అనేక రకాల ఆయుధ ఎంపికలు అందిస్తుంది-వాటిని స్థానిక తుపాకీ డీలర్ల నుండి కొనుగోలు చేసుకోవచ్చు, భూమిపై దొరుకుతుంది, చనిపోయిన శత్రువుల నుండి తిరిగి పొందవచ్చు లేదా నగరం చుట్టూ కనుగొనవచ్చు. {{Sfn|Rockstar North|2002|p=14}} == హోమ్ మీడియా == ప్రైమ్ వీడియో, సోనిలివ్ హక్కులను పొందింది. Prime Video acquired rights from 15 August 2026 for streaming and SonyLIV is acquired to set for streaming rights. == మూలాలు == {{reflist}} == గమనికలు == <references group="lower-alpha" /> == వెలుపలి లంకెలు == 8qtybhp049utun9zddpefjiydc53fy0 0 314477 4891016 4871435 2026-06-25T23:53:17Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891016 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|conventional_long_name=కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం|area_label=|GDP_PPP_rank=|GDP_PPP=|population_density_km2=|population_estimate_year=|population_estimate=|area_label2=|percent_water=|GDP_PPP_per_capita=|area_footnote=|area_sq_mi=|area_km2=|official_website={{URL|http://tibet.net/}}|established_date9=|established_event9=|GDP_PPP_year=|GDP_nominal=|established_event2=|currency=[[Indian rupee]] (de facto)|area_rank=|demonym=|footnotes=|utc_offset=|time_zone=|currency_code=INR|HDI_year=|GDP_nominal_year=|HDI_ref=|HDI=|Gini_year=|Gini_ref=|Gini=|GDP_nominal_per_capita=|established_date2=|established_date1=|native_name={{bo-textonly|བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་}}<br />''Bod mi'i sgrig 'dzugs / Bömi Drikdzuk''|alt_coat=టిబెట్ ఎంబ్లెం|text_symbol=|text_symbol_type=|anthem=గ్యాలూ|englishmotto=|motto=|symbol_width=100px|image_coat=Emblem of Tibet.svg|loctext=|symbol_type=ఎంబ్లెం|flag_border=|alt_flag=టిబెట్ పతాకం|image_flag=Flag of Tibet.svg|status=ప్రవాస ప్రభుత్వం|linking_name=టిబెట్|image_map=|alt_map=|established_event1=|religion=టిబెటన్ బౌద్ధం <!--- Since 2011, The Dalai Lama has no government function within the CTA. --->|established=1959 ఏప్రిల్ 28|legislature=కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వ పార్లమెంటు|leader_name2=పెమా జంగ్నీ|leader_title2=స్పీకర్|leader_name1=లోబ్సాంగ్ సంగే|leader_title1=సిక్యోంగ్|languages=టిబెటన్|map_width=|languages_type=అధికారిక భాషలు|admin_center=176215, [[ధర్మశాల]], [[కాంగ్రా జిల్లా]], [[హిమాచల్ ప్రదేశ్]], [[భారతదేశం]]|admin_center_type=కేంద్ర కార్యాలయం|membership=|membership_type=|org_type=ప్రవాస ప్రభుత్వం|map_caption=|today=}} '''కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం''' (ప్రవాస టిబెట్ ప్రభుత్వం అనేవారు) [[భారత దేశం|భారతదేశంలోని]] [[ధర్మశాల]] కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న ఎన్నికైన టిబెట్ పార్లమెంటరీ ప్రభుత్వం. దీన్ని ప్రవాస టిబెట్ ప్రజా సంస్థ ('''''ఎక్సైల్ టిబెటన్ పీపుల్స్ ఆర్గనైజేషన్''''') అని కూడా అంటారు <ref name="CTA">{{Cite web|url=http://www.tibet.net/en/index.php?id=14|title=Central Tibetan Administration|publisher=[Central Tibetan Administration|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100803041342/http://www.tibet.net/en/index.php?id=14|archive-date=3 August 2010|access-date=28 August 2010}}</ref> ఇందులో న్యాయవ్యవస్థ, శాసన శాఖ, కార్యనిర్వాహక శాఖలు ఉంటాయి. 1959 లో ఏర్పడినప్పటి నుండి, ''ప్రవాస'' ''టిబెట్ ప్రభుత్వాన్ని'' [[చైనా]] అధికారికంగా గుర్తించలేదు. <ref>{{Cite web|url=http://www.tibet.cn/wap/news/focus/1458278498557.shtml|title=外交部：中方从来不承认所谓的西藏"流亡政府"|date=18 March 2016|publisher=中国西藏网|language=zh-s|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929044336/http://www.tibet.cn/wap/news/focus/1458278498557.shtml|archive-date=29 September 2017|access-date=1 March 2020}}</ref> పార్లమెంటు సభ్యులను, అధ్యక్షుణ్ణి ఎన్నుకోవడం ద్వారాను, "గ్రీన్ బుక్" ను ఉపయోగించి వార్షిక ఆర్థిక సహకారాన్ని అందించడం ద్వారానూ టిబెటన్ ప్రవాసులు, కాందిశీకులూ టిబెట్ ప్రభుత్వానికి మద్దతు ఇస్తున్నారు. ప్రవాస టిబెట్ ప్రభుత్వం అంతర్జాతీయంగా, సంస్థల నుండి, వ్యక్తుల నుండీ కూడా మద్దతును పొందుతుంది. కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వ అంతర్గత నిర్మాణం ప్రభుత్వాన్ని పోలి ఉంటుంది; దీన్ని "టిబెట్‌లో అధికారాన్ని చేజిక్కించుకునేందుకు రూపొందించలేదు" అని పేర్కొంటూ, "టిబెట్‌లో స్వేచ్ఛ పునరుద్ధరించబడిన వెంటనే" టిబెట్ లోపలే టిబెటన్లు ఏర్పాటు చేసుకున్న ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా దీన్ని రద్దు చేస్తాం అని చెప్పింది. <ref name="CTA"/> రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం వహించడంతో పాటు, ఇది నివేదికలు, పత్రికా ప్రకటనలు తయారు చేసి ప్రచురిస్తుంది. ఇది భారతదేశం లోని టిబెటన్ల కోసం పాఠశాలలు, ఇతర సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల నెట్‌వర్కు‌ను నిర్వహిస్తుంది. 1991 ఫిబ్రవరి 11 న, [[నెదర్లాండ్స్|నెదర్లాండ్స్‌లోని]] హేగ్‌లోని పీస్ ప్యాలెస్‌లో జరిగిన కార్యక్రమంలో ప్రవాస టిబెట్ ప్రభుత్వం ప్రాతినిధ్యం లేని దేశాలు, ప్రజల సంస్థ (యుఎన్‌పిఓ) లో వ్యవస్థాపక సభ్యురాలిగా చేరింది. <ref>{{Cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/International_Organizations2.html#UNPO|title=International Organizations N–W|last=Ben Cahoon|publisher=Worldstatesmen.org|access-date=27 November 2011}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.unpo.org/members.php|title=Members|publisher=UNPO|access-date=27 November 2011|archive-date=2 డిసెంబరు 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202114558/https://unpo.org/members.php|url-status=dead}}</ref> == టిబెట్‌పై అభిప్రాయం == టిబెట్ భూభాగాన్ని పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా పరిపాలించడాన్ని, [[టిబెట్‌పై చైనా దురాక్రమణ|టిబెట్‌పై చైనా చట్టవిరుద్ధంగా చేసిన సైనిక ఆక్రమణగా]] కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం భావిస్తుంది. టిబెట్ సుదీర్ఘ స్వేచ్ఛా స్వాతంత్ర్యాల చరిత్ర కలిగిన ప్రత్యేక దేశం. పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ చైనా అభిప్రాయం భిన్నంగా ఉంది: చైనా బహుళ జాతుల ప్రజల దేశం. టిబెటన్లు గుర్తింపు పొందిన జాతుల్లో ఒకటి. 700 సంవత్సరాలుగా నిరంతరాయంగా చైనా కేంద్ర ప్రభుత్వానికి (చారిత్రికంగా దాని రూపాలన్నిటిలోనూ) టిబెట్‌పై సార్వభౌమాధికారం ఉంటూ వచ్చింది. టిబెట్‌కు స్వాతంత్ర్యం ఎప్పుడూ లేదు. 1912 - 1951 మధ్య కాలంలో ఉందని చెబుతున్న స్వాతంత్ర్యం "ఆధునిక చరిత్రలో చైనాపై దురాక్రమణ చేసిన సామ్రాజ్యవాదుల కల్పన తప్ప మరొకటి కాదు". <ref>{{Cite web|url=http://www.npc.gov.cn/englishnpc/Special_NPC_Delegation/2009-03/18/content_1493948.htm|title=Tell you a true Tibet – Origins of so-called "Tibetan Independence"|date=18 March 2009|publisher=National People's Congress of the People's Republic of China|access-date=27 September 2009|website=|archive-date=18 సెప్టెంబరు 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090918192109/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/Special_NPC_Delegation/2009-03/18/content_1493948.htm|url-status=dead}}</ref> [[దస్త్రం:Ekzilita_tibeta_administrejo_pri_internaciaj_aferoj.jpg|thumb|262x262px|2006 లో కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వపు (గతంలో ప్రవాస టిబెట్ ప్రభుత్వం) సమాచార, అంతర్జాతీయ సంబంధాల విభాగం]] == నిధులు == కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వానికి నిధులు ఎక్కువగా టిబెట్ ఫండ్, గ్రీన్ బుక్ ("ప్రవాస టిబెటన్ పాస్‌పోర్టు") ల ద్వారాను, <ref>Fiona McConnell, [https://books.google.com/books?id=wkE1CAAAQBAJ&pg=PA138 Rehearsing the State: The Political Practices of the Tibetan Government-in-Exile], p. 138</ref> భారతదేశం, యుఎస్ వంటి ప్రభుత్వాల సహాయంతో సేకరించిన ప్రైవేట్ విరాళాల నుండీ వస్తాయి. <ref>{{Cite news|url=http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=33499|title=Central Tibetan Administration's Financial Viability|last=Namgyal|first=Tsewang|date=28 May 2013|access-date=27 September 2017|agency=Phayul|work=|archive-date=27 సెప్టెంబరు 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170927113832/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=33499|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://tibet.net/department/finance/|title=Department of Finance|last=Central Tibetan Administration|website=Central Tibetan Administration|access-date=27 September 2017}}</ref> కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వపు వార్షిక ఆదాయం అధికారికంగా 22 మిలియన్ డాలర్లు (US డాలర్లలో కొలుస్తారు). రాజకీయ కార్యకలాపాలకు (7 మిలియన్లు), పరిపాలనకు (4.5 మిలియన్లు) ఖర్చవుతాయి. అయితే, మైఖేల్ బ్యాక్మన్, ఈ సంస్థ చేసే పనులు చెయ్యడానికి ఈ మొత్తాలు "చాలా తక్కువ"ని, బహుశా మిలియన్ల కొద్దీ విరాళాలు కూడా వస్తూ ఉండి ఉండవచ్చుననీ అన్నాడు . CTA అటువంటి విరాళాలు వచ్చాయని గానీ, వాటికి వనరులు ఫలానా అని గానీ చెప్పదు. <ref name="backman">{{Cite news|url=http://www.theage.com.au/news/business/behind-dalai-lamas-holy-cloak/2007/05/22/1179601410290.html|title=Behind Dalai Lama's holy cloak|last=Backman|first=Michael|date=23 March 2007|work=[[The Age]]|access-date=20 November 2010}}</ref> అమెరికా కూడా కొన్ని సమయాల్లో CTA కి నిధులు సమకూర్చింది. ఒక చైనా మూలం ప్రకారం, 1964, 1968 మధ్య, అమెరికా ఏటా 1.735 మిలియన్ డాలర్లు సమకూర్చింది. <ref>{{Cite web|url=http://gb.cri.cn/12764/2008/04/11/2945@2016740.htm|website=gb.CRI.cn|language=zh-hans|script-title=zh:美印出资养活达赖集团 – 世界新闻报 – 国际在线|access-date=1 October 2017|archive-date=8 జూలై 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130708042656/http://gb.cri.cn/12764/2008/04/11/2945@2016740.htm|url-status=dead}}</ref>{{refn|{{zh|美国政府的一份解密文件显示，1964至1968年，美国给予达赖集团的财政拨款每年达173.5万美元，其中包括给达赖喇嘛个人津贴18万美元}} "{{lang|en|A declassified document from the U.S. government shows that from 1964 to 1968, the U.S. financial allocation to the Dalai Group amounted to $1.735 million per year, including a personal allowance of $180,000 to the Dalai Lama.}}"|group=note}} అమెరికా వారి సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ నుండి 1960 లలో సంవత్సరానికి US $ 1.7 మిలియన్లను అందుకున్నట్లు 1998 అక్టోబరులో CTA చెప్పింది. <ref name="tnyt 10-2-1998">{{Cite news|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F3061EF73E5C0C718CDDA90994D0494D81&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fD%2fDalai%20Lama|title=World News Briefs; Dalai Lama Group Says It Got Money From C.I.A.|date=2 October 1998|work=The New York Times}}</ref> 2012 లో, CTA కి సబ్సిడీ ఇవ్వడానికి గాను అమెరికా, 2002 టిబెటన్ పాలసీ చట్టాన్ని ఆమోదించింది. <ref>{{Cite web|url=https://2001-2009.state.gov/p/eap/rls/rpt/20699.htm|title=Tibetan Policy Act of 2002|website=2001-2009.State.gov|access-date=1 October 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://news.dwnews.com/china/news/2017-05-31/59817805.html|title=U.S. government intends to withdraw aid to exiled Tibetans (美政府拟撤销对流亡藏人援助 )|date=31 May 2017|website=news.dwnews.com|language=zh}}</ref>  2016 లో, యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ డెవలప్‌మెంట్ (USAID), CTA కి US $ 23 మిలియన్ల గ్రాంటు ఇచ్చింది. <ref>{{Cite web|url=http://www.contactmagazine.net/october-2016/grant-funding-tibetan-exile-community-thanks-usaid/|title=Grant Funding for the Tibetan Exile Community Thanks to USAID – Tibetan Magazine for Tibet News & Issues|date=5 October 2016|website=ContactMagazine.net|access-date=1 October 2017|archive-date=27 సెప్టెంబర్ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170927113307/http://www.contactmagazine.net/october-2016/grant-funding-tibetan-exile-community-thanks-usaid/|url-status=dead}}</ref> అమెరికా అధ్యక్షుడు [[డోనాల్డ్ ట్రంప్|డొనాల్డ్ ట్రంప్]] 2018 లో CTA కి సహాయాన్ని ఆపాలని 2017 లో ప్రతిపాదించారు. <ref name="firstpost">{{Cite web|url=http://www.firstpost.com/world/trump-administration-makes-tough-choices-proposes-zero-aid-to-tibetans-wants-other-countries-to-follow-suit-3482781.html|title=Trump administration makes 'tough choices,' proposes zero aid to Tibetans; wants other countries to follow suit|date=26 May 2017|website=FirstPost.com|access-date=1 October 2017}}</ref> ట్రంప్ ప్రతిపాదనను [[డెమొక్రటిక్ పార్టీ (యునైటెడ్ స్టేట్స్)|డెమోక్రటిక్ పార్టీ]] సభ్యులు నాన్సీ పెలోసి , టామ్ లాంటోస్ మానవ హక్కుల కమిషన్ సహ అధ్యక్షుడు జిమ్ మెక్‌గవర్న్ తీవ్రంగా విమర్శించారు. <ref>{{Cite news|url=https://mcgovern.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=397016|title=McGovern: America Must Stand Up for Human Rights in Tibet|date=2 May 2017|access-date=27 September 2017}}</ref> 2020 ఫిబ్రవరిలో వార్షిక జాతీయ ప్రార్థన అల్పాహార సమావేశానికి ట్రంప్ హాజరైనప్పుడు పెలోసి ఇలా అర్థించింది; "పంచెన్ లామా కోసం, చైనాలోని జైళ్లలో ఉన్న టిబెటన్ బౌద్ధులందరి కోసం, తమ మతాన్ని అనుసరిస్తున్నందుకు గాని గల్లంతైపోయిన వారందరి కోసం ప్రార్థిద్దాం". <ref>''Tibet’s disappeared Panchen Lama remembered in US National Prayer Breakfast'', (7 February 2020), Tibetan Review, https://www.tibetanreview.net/tibets-disappeared-panchen-lama-remembered-in-us-national-prayer-breakfast/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101003531/https://www.tibetanreview.net/tibets-disappeared-panchen-lama-remembered-in-us-national-prayer-breakfast/ |date=2020-11-01 }}</ref> == ప్రధాన కార్యాలయం == [[దస్త్రం:Tibetan_Library_Dharamsala.jpg|thumb|262x262px|లైబ్రరీ ఆఫ్ టిబెటన్ వర్క్స్ అండ్ ఆర్కైవ్స్ 2010 లో]] కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం ప్రధాన కార్యాలయం హిమాచల్ ప్రదేశ్, [[ధర్మశాల|ధర్మశాలలోని]] మెక్లియోడ్ గంజ్‌లో ఉంది. [[టిబెట్ స్వాధికార ప్రాంతం]], కింగాయ్ ప్రావిన్స్, రెండు టిబెట్ అటానమస్ జిల్లాలు, సిచువాన్ ప్రావిన్స్ లోని ఒక టిబెటన్ అటానమస్ కౌంటీ, ఒక టిబెటన్ అటానమస్ ప్రిఫెక్చర్, గన్సు ప్రావిన్స్ లోని ఒక టిబెటన్ అటానమస్ కౌంటీ, యునాన్ ప్రావిన్స్ లోని ఒక టిబెటన్ అటానమస్ ప్రిఫెక్చర్ - ఈ ప్రాంతాలన్నిటి లోని టిబెటన్ ప్రజలందరికీ ఇది ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది <ref>{{Cite web|url=http://tibet.net/map-of-tibet/|title=Map of Tibet|website=Tibet.net|access-date=1 October 2017}}</ref> -ఈ ప్రాంతాలన్నిటినీ కలిపి CTA, "చారిత్రిక టిబెట్" అని పిలుస్తుంది. భారతదేశంలో సుమారు 1,00,000 మంది దాకా ఉన్న ప్రవాస టిబెటన్ సమాజపు సంక్షేమాన్ని CTA చూస్తుంది. ఇది టిబెటన్ సమాజానికి పాఠశాలలు, ఆరోగ్య సేవలు, సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలు, ఆర్థికాభివృద్ధి ప్రాజెక్టులను నిర్వహిస్తుంది. చైనా నుండి ఏటా 1,000 మందికి పైగా శరణార్థులు ఇప్పటికీ వస్తూంటారు. <ref>{{Cite web|url=https://www.refworld.org/docid/3f51f90821.html|title=India: Information on Tibetan Refugees and Settlements|date=30 May 2003|publisher=United States Bureau of Citizenship and Immigration Services|via=Refworld|id=IND03002.ZNY|access-date=3 June 2019}}</ref> వీరంతా సాధారణంగా [[నేపాల్]] ద్వారా వస్తారు. <ref>{{Cite web|url=http://www.savetibet.org/documents/pdfs/2003RefugeeReport.pdf|title=Dangerous Crossing|year=2003|publisher=The International Campaign for Tibet|archive-url=https://web.archive.org/web/20080613165802/http://savetibet.org/documents/pdfs/2003RefugeeReport.pdf|archive-date=13 June 2008}}</ref> === గ్రీన్ బుక్ === టిబెట్ వెలుపల నివసిస్తున్న టిబెటన్లు తమ నివాస దేశంలోని కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం కార్యాలయంలో ''గ్రీన్ బుక్'' అనే వ్యక్తిగత పత్రం కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. ఇది సదరు వ్యక్తి సిటిఎకు ఇచ్చిన "స్వచ్ఛంద విరాళాలకు" రసీదు పత్రం. వారి "టిబెటన్ పౌరసత్వానికి" ఇది ఆధారం. <ref name="gb">{{Cite web|url=https://www.refworld.org/docid/45f1470c2.html|title=China: The 'Green Book' issued to Tibetans; how it is obtained and maintained, and whether holders enjoy rights equivalent to Indian citizenship (April 2006)|date=28 April 2006|publisher=[[Immigration and Refugee Board of Canada]]|type=Responses to Information Requests (RIRs)|via=Refworld|id=CHN101133.E|access-date=3 June 2019}}</ref> దీని కోసం CTA, "టిబెట్‌లో జన్మించిన ఏ వ్యక్తి అయినా, లేదా తల్లిదండ్రులలో ఒకరు టిబెట్‌లో జన్మించిన వ్యక్తి అయినా" ఆ వ్యక్తి టిబెటన్‌ అని నిర్వచించింది. టిబెటన్ శరణార్థుల వద్ద వారి జన్మస్థలాన్ని ధృవీకరించే పత్రాలు లేనందున, అర్హతను సాధారణంగా ఇంటర్వ్యూ ద్వారా నిర్ధారిస్తారు. <ref name="gb"/> === బ్లూ బుక్ === బ్లూ బుక్ లేదా టిబెటన్ సాలిడారిటీ పార్ట్‌నర్‌షిప్ అనేది కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన ఒక ప్రాజెక్టు. దీనిలో 18 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు గల టిబెట్ మద్దతుదారులకు సిటిఎ బ్లూ బుక్‌ను అందజేస్తుంది. దీని ద్వారా టిబెటన్ పిల్లలు, శరణార్థులకు సంబంధించిన విద్యా, సాంస్కృతిక, అభివృద్ధికి మానవతా కార్యకలాపాలకూ మద్దతు ఇవ్వడంలో ప్రభుత్వానికి ఆర్థిక సహకారాన్ని అందించడానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా టిబెట్ మద్దతుదారులకు వీలు కలుగుతుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వివిధ సిటిఎ కార్యాలయాలలో ఈ పుస్తకాన్ని జారీ చేస్తారు. <ref>{{Cite web|url=https://tibet.net/support-tibet/blue-book-frequently-asked-questions/|title=Blue Book: Frequently Asked Questions (Updated 2020)|website=Central Tibetan Administration}}</ref> == అంతర్గత నిర్మాణం == [[దస్త్రం:SamdhongRinpoche.jpg|ఎడమ|thumb|200x200px|CTA మంత్రివర్గానికి మాజీ ఛైర్మన్, సామ్‌డాంగ్ రిన్‌పోచే, 2006 ఫిబ్రవరిలో, ఆస్ట్రేలియాలోని సిడ్నీలో నిధుల సేకరణ విందులో ప్రసంగించారు.]] కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం 1991 లో ఆమోదించిన "చార్టర్ ఆఫ్ ది టిబెటన్ ఇన్-ఎక్సైల్" క్రింద పనిచేస్తుంది. <ref name="CharterOfTibet">{{Cite web|url=http://www.tibet.net/en/index.php?id=15|title=Constitution: Charter of the Tibetans in Exile|last=Staff|publisher=Central Tibetan Administration|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100127164356/http://www.tibet.net/en/index.php?id=15|archive-date=27 January 2010|access-date=3 February 2010}}</ref> కార్యనిర్వహణాధికారం ''సిక్యాంగ్'' (ప్రెసిడెంట్ అని కూడా పిలుస్తారు) వద్ద ఉంటుంది. ప్రస్తుతం 2011 లో ఎన్నికైన లోబ్సాంగ్ సంగె సిక్యాంగ్‌గా ఉన్నాడు. వివిధ శాఖల వ్యవహారాలు చూసే మంత్రుల మంత్రివర్గం సిక్యాంగ్‌కు తోడ్పాటు నిస్తుంది. శాసనాధికారం కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వ పార్లమెంటు చేతిలో ఉంటుంది. కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వపు ఆర్థిక శాఖలో ఏడు విభాగాలు, అనేక ప్రత్యేక కార్యాలయాలూ ఉంటాయి. 2003 వరకు ఇది, ప్రచురణ, హోటళ్ళు, [[హస్తకళ|హస్తకళల]] పంపిణీ సంస్థలతో సహా 24 వ్యాపారాలను నిర్వహించింది. [[దస్త్రం:Lobsang_Sangay_delivering_6th_Dr._K_R_Narayanan_Memorial_Lecture_at_Jamia_Millia_Islamia,_New_Delhi,_India.JPG|thumb|డాక్టర్ లోబ్సాంగ్ సంగే, సిటిఐ సిక్యాంగ్ (అధ్యక్షుడు)]] 1959 లో స్థాపించబడిన సమయంలో, [[14 వ దలైలామా]] కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వానికి అధిపతి. తరువాతి దశాబ్దాలలో, ప్రజాస్వామ్య పాలన దిశగా క్రమంగా పరివర్తన చెందింది. ప్రవాస పార్లమెంటుకు మొదటి ఎన్నికలు 1960 సెప్టెంబరు 2 న జరిగాయి. ఆ తరువాత దలైలామాతో కార్యనిర్వాహక అధికారాన్ని పంచుకునేందుకు సిక్యాంగ్ కు అధికారం కల్పించారు. సిక్యాంగ్‌ను మొదట దలైలామా నియమించారు. కాని, 2001 నుండి, ఈ స్థానాన్ని టిబెటన్ ప్రవాస ఓటర్లు ప్రజాస్వామ్యయుతంగా ఎన్నుకుంటూ వస్తున్నారు. ఎన్నికైన మొట్టమొదటి సిక్యాంగ్, 62 ఏళ్ల బౌద్ధ సన్యాసి, లోబ్సాంగ్ టెన్జిన్ (సామ్‌డాంగ్ రిన్‌పోచే అని పిలుస్తారు). <ref>{{Cite web|url=http://www.snowlionpub.com/pages/N56_6.php|title=Snow Lion Publications|date=5 September 2001|publisher=Snowlionpub.com|access-date=27 November 2011}}</ref> 2011 మార్చి 10 న, దలైలామా ప్రవాస చార్టర్‌లో మార్పులను ప్రతిపాదించాడు. ఈ మార్పుల ప్రకారం సంస్థలో అతడి అధికారాన్ని తొలగిస్తుంది. ఈ మార్పులు 2011 మే 29 న ఆమోదించారు. ఫలితంగా సిక్యాంగ్ అత్యున్నత స్థాయి పదవిగా నిలిచింది. <ref>The CTA's website lists "Head of State" as "Kalon Tripa".</ref> === మంత్రివర్గం === [[దస్త్రం:2013西藏流亡政府(藏人行政中央)財政部長拜會臺灣國會(立法院)_TIBETAN_Minister_of_Finance_visited_TAIWANESE_Congress.jpg|కుడి|thumb|300x300px|ఆర్థిక మంత్రి సెరింగ్ ధొండప్ (ముందు వరుస, ఎడమ నుండి రెండవ) 2013 లో [[తైవాన్]] శాసన యువాన్‌ను సందర్శించారు]] మంత్రివర్గం లోని గత సభ్యులలో, కేబినెట్ ఛైర్మన్గా, భద్రతా మంత్రిగా పనిచేసిన దలైలామా పెద్దన్నయ్య గ్యాలో తోండప్, ఆరోగ్య, విద్యా మంత్రిగా పనిచేసిన దలైలామా చెల్లెలు జెట్సన్ పెమా ప్రనుఖులు. <ref name="backman"/> అమెరికా లో 14 వ దలై లామా ప్రతినిధిగా పనిచేసిన లోబ్సాంగ్ న్యాండాక్ జాయుల్ <ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2012/02/21/147170229/protests-self-immolation-signs-of-a-desperate-tibet|title=Protests, Self-Immolation Signs Of A Desperate Tibet|website=NPR.org|language=en|access-date=13 March 2020}}</ref> వివిధ మట్రివర్గాల్లో సభ్యుడిగా పనిచేసాడు. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=v0lRBAAAQBAJ&pg=PA346&lpg=PA346&dq=https://tibet.net+%22lobsang+nyandak%22+%22health%22+finance%22|title=Tibet: An Unfinished Story|last=Halper|first=Lezlee Brown|last2=Halper|first2=Stefan A.|date=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-936836-5|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tibet.net/finance-kalon-speaks-on-the-financial-status-of-the-central-tibetan-administration/|title=Finance Kalon speaks on the financial status of the Central Tibetan Administration|date=6 October 2005|website=Central Tibetan Administration|language=en-US|access-date=13 March 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tibet.net/eu-sidesteps-human-rights-to-promote-trade-says-kalon-lobsang-nyandak/|title=EU Sidesteps Human Rights to Promote Trade, Says Kalon Lobsang Nyandak|date=28 July 2005|website=Central Tibetan Administration|language=en-US|access-date=13 March 2020}}</ref> ప్రస్తుతం అతను టిబెట్ ఫండ్ అధ్యక్షుడిగా పనిచేస్తున్నాడు. <ref>{{Cite web|url=https://www.harford.edu/about/news/2019/08/president-of-the-tibet-fund-and-representative-of-the-dalai-lama-to-speak-at-hcc-on-september-12.aspx|title=Harford Community College|website=www.harford.edu|access-date=13 March 2020|archive-date=7 ఆగస్టు 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807090349/http://www.harford.edu/about/news/2019/08/president-of-the-tibet-fund-and-representative-of-the-dalai-lama-to-speak-at-hcc-on-september-12.aspx|url-status=dead}}</ref> * లోబ్సాంగ్ సంగే - సిక్యాంగ్ (CTA అధ్యక్షుడు) * వెన్ కర్మ గెలేక్ యుతోక్ - మత, సాంస్కృతిక శాఖ మంత్రి * సోనమ్ తోప్‌గాల్ ఖోర్లాట్‌సాంగ్ - హోంమంత్రి * కర్మ యేషి - ఆర్థిక మంత్రి * డాక్టర్ పెమా యాంగ్చెన్ - విద్యా మంత్రి * ఫగ్పా త్సేరింగ్ లాబ్రాంగ్ - భద్రతా మంత్రి * లోబ్సాంగ్ సంగే - సమాచార, అంతర్జాతీయ సంబంధాల మంత్రి * చోక్యోంగ్ వాంగ్చుక్ - ఆరోగ్య మంత్రి == ఆవాస శిబిరాలు == కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం, భారత ప్రభుత్వంతో కలిసి, 2020 నాటికి టిబెటన్ శరణార్థుల కోసం భారతదేశంలో 45 కి పైగా "స్థావరాలను" నిర్మించింది. <ref>{{Cite news|url=https://scmp.com/week-asia/politics/article/3102744/tibetan-sff-soldier-killed-india-china-border-told-family-we-are|title=Tibetan SFF soldier killed on India-China border told family: 'we are finally fighting our enemy'|last=Punohit|first=Kunal|date=24 September 2020|work=[[South China Morning Post]]|access-date=24 September 2020|quote=Choglamsar, one of more than 45 “settlements” – special colonies for Tibetan refugees – constructed by the Central Tibetan Authority (CTA), the Tibetan government-in-exile and Indian authorities.}}</ref> టిబెటన్ రీ-సెటిల్మెంట్ అండ్ రిహాబిలిటేషన్ (టిఆర్ఆర్) స్థావరాల స్థాపన 1966 లో ప్రారంభమైంది. <ref name="Pulman">{{Cite journal|last=Pulman|first=Lynn|year=1983|title=Tibetans in Karnataka|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/kailash/pdf/kailash_10_0102_04.pdf|journal=[[Kailash: A Journal of Himalayan Studies|Kailash]]|volume=10|pages=119–171|access-date=2020-10-28|archive-date=2011-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007095231/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/kailash/pdf/kailash_10_0102_04.pdf|url-status=dead}}</ref> {{Rp|120, 127–131}} [[దక్షిణ భారతదేశం]], [[డార్జిలింగ్]], [[సిక్కిం|సిక్కింలలోని]] {{Rp|120, 127–131}} స్థావరాలు అధికారికంగా "రక్షిత ప్రాంతాలు" గా ఏర్పడ్డాయి. ప్రత్యేక ప్రవేశ అనుమతి లేనిదే వీటిలో ప్రవేశించే వీలు లేదు.{{Rp|120}} == మీడియా కార్యకలాపాలు == 1978 లో మెల్విన్ గోల్డ్‌స్టెయిన్ చేసిన అధ్యయనం, 1983 లో దక్షిణ భారతదేశంలోని ప్రవాస టిబెటన్ కమ్యూనిటీలపై లిన్ పుల్మాన్ చేసిన అధ్యయనం ఇలా చెప్పాయి: CTA ఒక "వెనక్కి వెళ్ళే ఆలోచన" ను కాపాడుకుంటూ, టిబెటన్ సాంస్కృతిక, రాజకీయ జాతీయతా భావనను తీవ్రస్థాయిలో పెంపొందింపజేస్తూ ఆయా సమాజాల్లో ఒక ఆవశ్యకమైన భాగంగా నిలబడేందుకు ఈ వైఖరిని అవలంబించింది <ref name="Goldstein">{{Cite book|title=Himalayan Anthropology: The Indo-Tibetan Interface|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3517|last=Goldstein|first=Melvyn C.|publisher=[[Walter de Gruyter]]|year=1978|editor-last=Fisher|editor-first=James F.|pages=[https://archive.org/details/dli.pahar.3517/page/394 395]–420|chapter=Ethnogenesis and resource competition among Tibetan refugees in South India: A new face to the Indo-Tibetan interface|author-link=Melvyn Goldstein}}</ref> {{Rp|408–410}} <ref name="Pulman"/> {{Rp|158–159}} టిబెటన్ తిరుగుబాటు దినోత్సవం, టిబెటన్ జాతీయ గీతం, స్థానిక టిబెటన్ భాషా మాధ్యమాలపై CTA నియంత్రణ ద్వారా "టిబెటన్ జాతిని నిర్మూలించే" చైనా ప్రయత్నాల ఆలోచనలను ప్రోత్సహించడం ద్వారా ఇది సాధించిందని ఈ అధ్యయనాలు పేర్కొన్నాయి. {{Rp|410–417}} {{Rp|159–161}} 1990 ల నుండి, టిబెట్ ప్రవాస పోరాటాన్ని నొక్కిచెప్పడానికి, ప్రవాసంలోను టిబెట్‌లోనూ ఉన్న టిబెటన్ల విధేయతను పొందడానికీ, టిబెటన్ జాతీయతను ప్రోత్సహించడానికీ, యావత్తు టిబెట్ దేశం.పేరున సిటిఎ చట్టబద్ధతను ప్రచారం చేసుకోడానికీ స్థానిక మీడియాతో పాటు హాలీవుడ్ చిత్రాలను కూడా సిటిఎ ఉపయోగించుకుంది. <ref>{{Cite book|title=The Tibetan Government-in-Exile: Politics at Large|last=Römer|first=Stephanie|publisher=[[Routledge]]|year=2008|pages=150–152}}</ref> == విదేశీ సంబంధాలు == కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వాన్ని ఏ దేశమూ సార్వభౌమ ప్రభుత్వంగా గుర్తించలేదు. కాని భారతదేశంలోని టిబెటన్ ప్రవాస సమాజంలో చేసే సంక్షేమ పనుల కోసం ప్రభుత్వాల నుండి, అంతర్జాతీయ సంస్థల నుండీ ఆర్థిక సహాయం పొందుతుంది.  === అమెరికా === 1991 లో, అమెరికా అధ్యక్షుడు [[జార్జి బుష్|జార్జ్ హెచ్డబ్ల్యు బుష్]] టిబెట్‌ను "ఆక్రమిత దేశం" అని పిలిచే ఒక కాంగ్రెస్ చట్టంపై సంతకం చేశాడు. దలైలామాను, కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వాన్నీ "టిబెట్ యొక్క నిజమైన ప్రతినిధులు" గా గుర్తించాడు. <ref>Goldstein, Melvyn C., The Snow Lion and the Dragon, University of California Press, 1997, p. 119</ref> 1998 అక్టోబరులో, కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం 1960 లలో యుఎస్ ప్రభుత్వం నుండి సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ ద్వారా సంవత్సరానికి US $ 1.7 మిలియన్లను అందుకున్నట్లు అంగీకరించింది, <ref name="tnyt 10-2-1998"/> వాలంటీర్లకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి, చైనీయులకు వ్యతిరేకంగా గెరిల్లా ఆపరేషన్లను నిర్వహించడానికీ, కార్యాలయాలు తెరవడానికీ, అంతర్జాతీయ లాబీయింగ్ కోసమూ ఈ నిధులను ఉపయోగించింది. కొలరాడోలోని క్యాంప్ హేల్‌లో గెరిల్లా దళానికి శిక్షణ ఇచ్చినట్లు కూడా సమాచారం. <ref>{{Cite book|title=The CIA's Secret War in Tibet|url=https://archive.org/details/ciassecretwarint0000conb|last=Conboy|first=Kenneth|last2=Morrison, James|publisher=Univ. Press of Kansas|year=2002|isbn=978-0-7006-1159-1|location=Lawrence, Kansas|pages=[https://archive.org/details/ciassecretwarint0000conb/page/85 85], 106–116, 135–138, 153–154, 193–194}} [citation needs quotation]</ref> తన పరిపాలనలో, అమెరికా అధ్యక్షుడు [[బరాక్ ఒబామా]] కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వ విధానాలకు మద్దతు ఇచ్చాడు <ref>''His Holiness the Dalai Lama and Former US President Barack Obama Meet in Delhi, Call for Action for World Peace'', (2017), https://tibet.net/his-holiness-the-dalai-lama-and-former-us-president-barack-obama-meet-in-delhi-call-for-action-for-world-peace/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201103052936/https://tibet.net/his-holiness-the-dalai-lama-and-former-us-president-barack-obama-meet-in-delhi-call-for-action-for-world-peace/ |date=2020-11-03 }}</ref> దలైలామాతో నాలుగుసార్లు సమావేశమయ్యాడు <ref>Tenzin Gaphel, ''His Holiness arrives in Washington for annual National Prayer Breakfast'', (4 February 2015), https://tibetexpress.net/1051/his-holiness-arrives-in-washington-for-annual-national-prayer-breakfast/</ref> - 2015 నాటి వార్షిక జాతీయ ప్రార్థన అల్పాహారంతో సహా. <ref>David Jackson, ''Obama praises Dalai Lama at prayer breakfast'', USA TODAY, (5 February 2015), https://usatoday.com/story/news/politics/2015/02/05/obama-national-prayer-breakfast-dalai-lama/22914569/</ref> === అంతర్జాతీయ సంస్థలు === 1991 ఫిబ్రవరి 11 న నెదర్లాండ్స్‌లోని హేగ్‌లోని పీస్ ప్యాలెస్‌లో జరిగిన కార్యక్రమంలో CTA, ప్రాతినిధ్యం లేని దేశాలు, ప్రజల సంస్థకు వ్యవస్థాపక సభ్యురాలు అయింది. == ఇవి కూడా చూడండి == * [[14 వ దలైలామా|టిబెట్‌కు చెందిన 14 వ దలైలామా]] * [[1914 సిమ్లా ఒప్పందం|సిమ్లా ఒప్పందం]] - టిబెట్ విషయమై, 1914 లో బ్రిటిషు భారత ప్రభుత్వం, టిబెట్, చైనాలు కుదుర్చుకున్న ఒప్పందం * [[పీపుల్స్ పార్టీ ఆఫ్ టిబెట్]] == గమనికలు == <references group="note" /> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:టిబెట్ చరిత్ర]] [[వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు]] fox11sqbm4yaf7bxaalmynipf2v7bfe 828 319181 4891002 3127702 2026-06-25T19:41:42Z ABreault (WMF) 120499 Update from enwiki 4891002 wikitext text/x-wiki {{Module rating|protected}} {{High-use}} This module has three functions to extract data from [[:Category:Country data templates|country data templates]] (which are used for most [[WP:WPFT|flag templates]]). === gettable === Extracts all parameters from a data template and returns them as a Lua table. This function is only usable from other Lua modules; invoke it using <code>require('Module:CountryData').gettable(''parameters'')</code>. The first parameter is the <code>frame</code> of the invoking module; the second is the country or other entity to get the data of. The optional third parameter is a table of parameters to pass into the data template; this may, for example, include {{para|age}} or {{para|mw}}, which are used in the values of some sports alias parameters. E.g., <syntaxhighlight lang="Lua">local data = require('Module:CountryData').gettable(frame,"France",{age="20",mw="men's"})</syntaxhighlight> The function returns an empty table if a data template does not exist or does not conform to the [[WP:WPFT#Basic country data template structure|standard structure]]. === getalias === If used from wikicode, this function returns the value of a single field in a data template. The first parameter is the country or other entity whose data to return; the second is the name of the field. For example, <code>{{((}}#invoke:CountryData|getalias|France|flag alias{{))}}</code> &rarr; {{#invoke:CountryData|getalias|France|flag alias}}. The other parameters are {{para|variant}} to return a variant parameter value, with fallback to the main field value if the variant does not exist, and {{para|def}} for the fallback output if the wanted data template or field does not exist, the default for which is a literal "nil". Note: This is likely not quicker than wikicode-only alternatives such as {{tl|getalias}} and {{tl|getalias2}}, because it transcludes the data template from Lua and converts it to a Lua table using the above function, picks the wanted parameter name, and returns it to wikicode, whereas other templates perform two simple non-Lua transclusions to get, in most cases, the same result. The Lua version does have the advantage that using it with a non-existing country data template returns "nil" (or the value of {{para|def}}) rather than a redlink to the data template. See a comparison of the four at [[User:SiBr4/Flagg tests#Lua-based getalias|User:SiBr₄/Flagg tests#Lua-based getalias]]. === gettemplate === This function concatenates the fields of a data template into a string similar to what you get when transcluding it directly. It can be compared with a direct transclusion to test if a template is being converted to Lua correctly: <pre> {{#tag:pre|{{Country data France}}}} {{#tag:pre|{{#invoke:CountryData|gettemplate|France}}}} </pre> gives {{#tag:pre|{{Country data France}}}} {{#tag:pre|{{#invoke:CountryData|gettemplate|France}}}} Note that, like with all Lua tables, the order of entries is not preserved, so the parameters are mixed up. <includeonly>{{Sandbox other | | [[Category:Flag template system]] }}</includeonly><noinclude> [[Category:Module documentation pages]] </noinclude> lpev0q4fn5ufv1cx32rdzc1ymgjx4rj 0 326890 4891063 4801472 2026-06-26T04:33:05Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి. ఈ వాక్యం కొమ్ము హరిబాబు రాసి సోషల్ మీడియా లో పెట్టగా పోస్ట్ వైరల్ అవ్వడంతో సినిమా పేరుగా ప్రకటించారు 4891063 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి | image = | caption = | director = శ్రీపురం కిరణ్ | producer = [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] <br>కొణతాల మోహన్<br>శ్రీచరణ్‌ | screenplay = | starring = [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] <br> [[విజయ నరేష్|నరేష్]]<br>[[మౌర్యాని]] | music = రాకేశ్‌ పళిదం | cinematography = రాకేశ్‌ పళిదం | studio =ఆలీవుడ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ | songs = భాస్కరభట్ల | released = 2022 అక్టోబర్ 28 ([[ఆహా (స్ట్రీమింగ్ సేవ)|ఆహా ఓటీటీలో]]) | runtime = | country = {{IND}} | language = [[తెలుగు]] | budget = }} '''అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి''' ఈ వాక్యం రచయిత కొమ్ము హరిబాబు త్యాజంపూడి అబ్బాయి)సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేయగా వైరల్ అవ్వడంతో ఈ పేరును తెలుగు సినిమా పేరుగా సినీ నటుడు అలీ గారు ప్రకటించారు. 2021లో విడుదలైంది తెలుగు సినిమా. 2019లో మలయాళంలో విడుదలైన 'వికృతి' చిత్రాన్ని తెలుగులో అలీవుడ్ ఎంట‌ర్‌టైన్‌మెంట్స్ బ్యానర్‌పై శ్రీపురం కిరణ్ దర్శకత్వంలో [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]], కొణతాల మోహన్, శ్రీచరణ్‌ నిర్మించారు.<ref name="‘అందరూ బాగుండాలి.. అందులో నేనుండాలి’.. అంటున్న ఆలీ {{!}} ABAN Movie Launching">{{cite news |last1=10TV |title=‘అందరూ బాగుండాలి.. అందులో నేనుండాలి’.. అంటున్న ఆలీ {{!}} ABN Movie Launching |url=https://10tv.in/latest/andaru-bagundali-andulo-nenundali-movie-launching-162276.html |accessdate=30 May 2021 |work=10TV |date=16 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210530082205/https://10tv.in/latest/andaru-bagundali-andulo-nenundali-movie-launching-162276.html |archivedate=30 May 2021 |language=te |url-status=live }}</ref><ref name="అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి">{{cite news |last1=Namasthe Telangana |title=అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి |url=https://www.ntnews.com/cinema/superstar-krishna-garu-wishes-team-andarubagundaliandulonenundali-54119/ |accessdate=30 May 2021 |work=Namasthe Telangana |date=14 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210530082513/https://www.ntnews.com/cinema/superstar-krishna-garu-wishes-team-andarubagundaliandulonenundali-54119/ |archivedate=30 May 2021 |url-status=live }}</ref> [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]], [[విజయ నరేష్|నరేష్]], [[పవిత్ర లోకేష్]], [[మౌర్యాని]], [[మంజు భార్గవి]] ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా అక్టోబర్ 28న ఆహా ఓటీటీలో విడుదలైంది.<ref name="‘అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి’ ఓటిటి రిలీజ్">{{cite news |last1=Eenadu |title=‘అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి’ ఓటిటి రిలీజ్ |url=https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/andaru-bagundali-andulo-nenundali-press-meet/0201/122202953 |accessdate=31 October 2022 |work= |date=31 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221031153107/https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/andaru-bagundali-andulo-nenundali-press-meet/0201/122202953 |archivedate=31 October 2022 |language=te}}</ref> ==చిత్ర నిర్మాణం== ఆలీవుడ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ బ్యానర్‌పై శ్రీపురం కిరణ్ దర్శకత్వంలో ఆలీ, కొణతాల మోహన్, శ్రీచరణ్‌ నిర్మిస్తున్న ఈ సినిమాను 2020 డిసెంబరు 16న పూజా కార్యక్రమాలతో లాంఛనంగా ప్రారంభించారు. 2021 మార్చి నాటికి ఈ సినిమా చిత్రీకరణ 90 శాతం పూర్తయిందని నిర్మాతలు తెలిపారు. ఈ సినిమాలోని 'నా గుండె చిక్కుకుంది' గీతాన్ని కాశ్మీర్‌లో చిత్రీకరించారు.<ref name="అందరూ బాగుండాలని">{{cite news |last1=Eenadu |title=అందరూ బాగుండాలని |url=https://www.eenadu.net/mukyamshalu/mainnews/ali-new-movie/0201/121061230 |accessdate=30 May 2021 |work=EENADU |date=24 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210530083712/https://www.eenadu.net/mukyamshalu/mainnews/ali-new-movie/0201/121061230 |archivedate=30 May 2021 |language=te |url-status=live }}</ref> ==నటీనటులు== {{Div col|colwidth=25em|gap=2em}} *[[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] *[[విజయ నరేష్|నరేష్]] *[[మౌర్యాని]] *అచ్చిరెడ్డి *[[ఎస్వీ కృష్ణారెడ్డి]] <ref name="'అంద‌‌రూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి'తో ఆ ఇద్ద‌రి రుణం తీర్చుకోలేనిది - కమిడియన్ అలీ. - comedian ali new movie shooting start photos">{{cite news |last1=TV9 Telugu |first1=TV9 |title='అంద‌‌రూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి'తో ఆ ఇద్ద‌రి రుణం తీర్చుకోలేనిది - కమిడియన్ అలీ. - comedian ali new movie shooting start photos |url=https://tv9telugu.com/photo-gallery/comedian-ali-new-movie-shooting-start-photos-395697.html |accessdate=30 May 2021 |work=TV9 Telugu |date=21 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228163450/https://tv9telugu.com/photo-gallery/comedian-ali-new-movie-shooting-start-photos-395697.html |archivedate=28 February 2021 |language=te |url-status=live }}</ref> *[[పవిత్ర లోకేష్]] *రవిశంకర్ *మంజు భార్గవి *[[తనికెళ్ల భరణి]] *సనా *వివేక్ *[[సప్తగిరి (నటుడు)|సప్తగిరి]] *[[పృధ్వీ]] *రామ్‌జగన్ *భద్రం *లాస్య *ప్రణవి మానుకొండ {{div col end}} ==సాంకేతిక నిపుణులు== *నిర్మాత: ఆలీ<br>కొణతాల మోహన్<br>శ్రీచరణ్‌ *దర్శకత్వం: శ్రీపురం కిరణ్ * సంగీతం: రాకేశ్‌ పళిదం *ఛాయాగ్రహణం: ఎస్. మురళీమోహన్ రెడ్డి *పాటలు: భాస్కరభట్ల *బ్యానర్: ఆలీవుడ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ ==మూలాలు== <references /> [[వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు]] kcscthpye824hiffknaa7bc9yw62lgr 4891065 4891063 2026-06-26T04:34:35Z రవిచంద్ర 3079 4891065 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి | image = | caption = | director = శ్రీపురం కిరణ్ | producer = [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] <br>కొణతాల మోహన్<br>శ్రీచరణ్‌ | screenplay = | starring = [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] <br> [[విజయ నరేష్|నరేష్]]<br>[[మౌర్యాని]] | music = రాకేశ్‌ పళిదం | cinematography = రాకేశ్‌ పళిదం | studio =ఆలీవుడ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ | songs = భాస్కరభట్ల | released = 2022 అక్టోబర్ 28 ([[ఆహా (స్ట్రీమింగ్ సేవ)|ఆహా ఓటీటీలో]]) | runtime = | country = {{IND}} | language = [[తెలుగు]] | budget = }} '''అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి''' 2021లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 2019లో మలయాళంలో విడుదలైన 'వికృతి' చిత్రాన్ని తెలుగులో అలీవుడ్ ఎంట‌ర్‌టైన్‌మెంట్స్ బ్యానర్‌పై శ్రీపురం కిరణ్ దర్శకత్వంలో [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]], కొణతాల మోహన్, శ్రీచరణ్‌ నిర్మించారు.<ref name="‘అందరూ బాగుండాలి.. అందులో నేనుండాలి’.. అంటున్న ఆలీ {{!}} ABAN Movie Launching">{{cite news |last1=10TV |title=‘అందరూ బాగుండాలి.. అందులో నేనుండాలి’.. అంటున్న ఆలీ {{!}} ABN Movie Launching |url=https://10tv.in/latest/andaru-bagundali-andulo-nenundali-movie-launching-162276.html |accessdate=30 May 2021 |work=10TV |date=16 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210530082205/https://10tv.in/latest/andaru-bagundali-andulo-nenundali-movie-launching-162276.html |archivedate=30 May 2021 |language=te |url-status=live }}</ref><ref name="అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి">{{cite news |last1=Namasthe Telangana |title=అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి |url=https://www.ntnews.com/cinema/superstar-krishna-garu-wishes-team-andarubagundaliandulonenundali-54119/ |accessdate=30 May 2021 |work=Namasthe Telangana |date=14 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210530082513/https://www.ntnews.com/cinema/superstar-krishna-garu-wishes-team-andarubagundaliandulonenundali-54119/ |archivedate=30 May 2021 |url-status=live }}</ref> [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]], [[విజయ నరేష్|నరేష్]], [[పవిత్ర లోకేష్]], [[మౌర్యాని]], [[మంజు భార్గవి]] ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా అక్టోబర్ 28న ఆహా ఓటీటీలో విడుదలైంది.<ref name="‘అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి’ ఓటిటి రిలీజ్">{{cite news |last1=Eenadu |title=‘అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి’ ఓటిటి రిలీజ్ |url=https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/andaru-bagundali-andulo-nenundali-press-meet/0201/122202953 |accessdate=31 October 2022 |work= |date=31 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221031153107/https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/andaru-bagundali-andulo-nenundali-press-meet/0201/122202953 |archivedate=31 October 2022 |language=te}}</ref> ==చిత్ర నిర్మాణం== ఆలీవుడ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ బ్యానర్‌పై శ్రీపురం కిరణ్ దర్శకత్వంలో ఆలీ, కొణతాల మోహన్, శ్రీచరణ్‌ నిర్మిస్తున్న ఈ సినిమాను 2020 డిసెంబరు 16న పూజా కార్యక్రమాలతో లాంఛనంగా ప్రారంభించారు. 2021 మార్చి నాటికి ఈ సినిమా చిత్రీకరణ 90 శాతం పూర్తయిందని నిర్మాతలు తెలిపారు. ఈ సినిమాలోని 'నా గుండె చిక్కుకుంది' గీతాన్ని కాశ్మీర్‌లో చిత్రీకరించారు.<ref name="అందరూ బాగుండాలని">{{cite news |last1=Eenadu |title=అందరూ బాగుండాలని |url=https://www.eenadu.net/mukyamshalu/mainnews/ali-new-movie/0201/121061230 |accessdate=30 May 2021 |work=EENADU |date=24 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210530083712/https://www.eenadu.net/mukyamshalu/mainnews/ali-new-movie/0201/121061230 |archivedate=30 May 2021 |language=te |url-status=live }}</ref> ==నటీనటులు== {{Div col|colwidth=25em|gap=2em}} *[[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] *[[విజయ నరేష్|నరేష్]] *[[మౌర్యాని]] *అచ్చిరెడ్డి *[[ఎస్వీ కృష్ణారెడ్డి]] <ref name="'అంద‌‌రూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి'తో ఆ ఇద్ద‌రి రుణం తీర్చుకోలేనిది - కమిడియన్ అలీ. - comedian ali new movie shooting start photos">{{cite news |last1=TV9 Telugu |first1=TV9 |title='అంద‌‌రూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి'తో ఆ ఇద్ద‌రి రుణం తీర్చుకోలేనిది - కమిడియన్ అలీ. - comedian ali new movie shooting start photos |url=https://tv9telugu.com/photo-gallery/comedian-ali-new-movie-shooting-start-photos-395697.html |accessdate=30 May 2021 |work=TV9 Telugu |date=21 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228163450/https://tv9telugu.com/photo-gallery/comedian-ali-new-movie-shooting-start-photos-395697.html |archivedate=28 February 2021 |language=te |url-status=live }}</ref> *[[పవిత్ర లోకేష్]] *రవిశంకర్ *మంజు భార్గవి *[[తనికెళ్ల భరణి]] *సనా *వివేక్ *[[సప్తగిరి (నటుడు)|సప్తగిరి]] *[[పృధ్వీ]] *రామ్‌జగన్ *భద్రం *లాస్య *ప్రణవి మానుకొండ {{div col end}} ==సాంకేతిక నిపుణులు== *నిర్మాత: ఆలీ<br>కొణతాల మోహన్<br>శ్రీచరణ్‌ *దర్శకత్వం: శ్రీపురం కిరణ్ * సంగీతం: రాకేశ్‌ పళిదం *ఛాయాగ్రహణం: ఎస్. మురళీమోహన్ రెడ్డి *పాటలు: భాస్కరభట్ల *బ్యానర్: ఆలీవుడ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ ==మూలాలు== <references /> [[వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు]] cs0dpx9ninnrfv9pwfww3o9h19blph4 4891100 4891065 2026-06-26T05:29:06Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ 4891100 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి. కొమ్ము హరిబాబు రాసిన కొటేషన్ వైరల్ కావడంతో దీనిని సినిమా పేరుగా సినీ నటుడు అలీ గారు తీసుకున్నారు. | image = | caption = | director = శ్రీపురం కిరణ్ | producer = [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] <br>కొణతాల మోహన్<br>శ్రీచరణ్‌ | screenplay = | starring = [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] <br> [[విజయ నరేష్|నరేష్]]<br>[[మౌర్యాని]] | music = రాకేశ్‌ పళిదం | cinematography = రాకేశ్‌ పళిదం | studio =ఆలీవుడ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ | songs = భాస్కరభట్ల | released = 2022 అక్టోబర్ 28 ([[ఆహా (స్ట్రీమింగ్ సేవ)|ఆహా ఓటీటీలో]]) | runtime = | country = {{IND}} | language = [[తెలుగు]] | budget = }} '''అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి కొమ్ము హరిబాబు రాసిన కొటేషన్ ని సినిమా పేరుగా తీసుకున్నారు ''' 2021లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 2019లో మలయాళంలో విడుదలైన 'వికృతి' చిత్రాన్ని తెలుగులో అలీవుడ్ ఎంట‌ర్‌టైన్‌మెంట్స్ బ్యానర్‌పై శ్రీపురం కిరణ్ దర్శకత్వంలో [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]], కొణతాల మోహన్, శ్రీచరణ్‌ నిర్మించారు.<ref name="‘అందరూ బాగుండాలి.. అందులో నేనుండాలి కొమ్ము హరిబాబు రాసిన కొటేషన్ ని సినిమా పేరుగా తీసుకున్నారు ’.. అంటున్న ఆలీ {{!}} ABAN Movie Launching">{{cite news |last1=10TV |title=‘అందరూ బాగుండాలి.. అందులో నేనుండాలి కొమ్ము హరిబాబు రాసిన కొటేషన్ వైరల్ కావడం వల్ల దానిని సినిమా పేరుగా తీసుకున్నారు ’.. అంటున్న ఆలీ {{!}} ABN Movie Launching |url=https://10tv.in/latest/andaru-bagundali-andulo-nenundali-movie-launching-162276.html |accessdate=30 May 2021 |work=10TV |date=16 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210530082205/https://10tv.in/latest/andaru-bagundali-andulo-nenundali-movie-launching-162276.html |archivedate=30 May 2021 |language=te |url-status=live }}</ref><ref name="అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి కొమ్ము హరిబాబు రాసిన కొటేషన్ వైరల్ కావడంతో దీనిని సినిమా పేరుగా తీసుకున్నారు ">{{cite news |last1=Namasthe Telangana |title=అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి కొమ్ము హరిబాబు రాసిన కొటేషన్ వైరల్ కావడంతో దీనిని సినిమా పేరుగా తీసుకున్నారు |url=https://www.ntnews.com/cinema/superstar-krishna-garu-wishes-team-andarubagundaliandulonenundali-54119/ |accessdate=30 May 2021 |work=Namasthe Telangana |date=14 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210530082513/https://www.ntnews.com/cinema/superstar-krishna-garu-wishes-team-andarubagundaliandulonenundali-54119/ |archivedate=30 May 2021 |url-status=live }}</ref> [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]], [[విజయ నరేష్|నరేష్]], [[పవిత్ర లోకేష్]], [[మౌర్యాని]], [[మంజు భార్గవి]] ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా అక్టోబర్ 28న ఆహా ఓటీటీలో విడుదలైంది.<ref name="‘అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి’ ఓటిటి రిలీజ్">{{cite news |last1=Eenadu |title=‘అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి’ ఓటిటి రిలీజ్ |url=https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/andaru-bagundali-andulo-nenundali-press-meet/0201/122202953 |accessdate=31 October 2022 |work= |date=31 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221031153107/https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/andaru-bagundali-andulo-nenundali-press-meet/0201/122202953 |archivedate=31 October 2022 |language=te}}</ref> ==చిత్ర నిర్మాణం== ఆలీవుడ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ బ్యానర్‌పై శ్రీపురం కిరణ్ దర్శకత్వంలో ఆలీ, కొణతాల మోహన్, శ్రీచరణ్‌ నిర్మిస్తున్న ఈ సినిమాను 2020 డిసెంబరు 16న పూజా కార్యక్రమాలతో లాంఛనంగా ప్రారంభించారు. 2021 మార్చి నాటికి ఈ సినిమా చిత్రీకరణ 90 శాతం పూర్తయిందని నిర్మాతలు తెలిపారు. ఈ సినిమాలోని 'నా గుండె చిక్కుకుంది' గీతాన్ని కాశ్మీర్‌లో చిత్రీకరించారు.<ref name="అందరూ బాగుండాలని">{{cite news |last1=Eenadu |title=అందరూ బాగుండాలని |url=https://www.eenadu.net/mukyamshalu/mainnews/ali-new-movie/0201/121061230 |accessdate=30 May 2021 |work=EENADU |date=24 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210530083712/https://www.eenadu.net/mukyamshalu/mainnews/ali-new-movie/0201/121061230 |archivedate=30 May 2021 |language=te |url-status=live }}</ref> ==నటీనటులు== {{Div col|colwidth=25em|gap=2em}} *[[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] *[[విజయ నరేష్|నరేష్]] *[[మౌర్యాని]] *అచ్చిరెడ్డి *[[ఎస్వీ కృష్ణారెడ్డి]] <ref name="'అంద‌‌రూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి'తో ఆ ఇద్ద‌రి రుణం తీర్చుకోలేనిది - కమిడియన్ అలీ. - comedian ali new movie shooting start photos">{{cite news |last1=TV9 Telugu |first1=TV9 |title='అంద‌‌రూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి'తో ఆ ఇద్ద‌రి రుణం తీర్చుకోలేనిది - కమిడియన్ అలీ. - comedian ali new movie shooting start photos |url=https://tv9telugu.com/photo-gallery/comedian-ali-new-movie-shooting-start-photos-395697.html |accessdate=30 May 2021 |work=TV9 Telugu |date=21 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228163450/https://tv9telugu.com/photo-gallery/comedian-ali-new-movie-shooting-start-photos-395697.html |archivedate=28 February 2021 |language=te |url-status=live }}</ref> *[[పవిత్ర లోకేష్]] *రవిశంకర్ *మంజు భార్గవి *[[తనికెళ్ల భరణి]] *సనా *వివేక్ *[[సప్తగిరి (నటుడు)|సప్తగిరి]] *[[పృధ్వీ]] *రామ్‌జగన్ *భద్రం *లాస్య *ప్రణవి మానుకొండ {{div col end}} ==సాంకేతిక నిపుణులు== *నిర్మాత: ఆలీ<br>కొణతాల మోహన్<br>శ్రీచరణ్‌ *దర్శకత్వం: శ్రీపురం కిరణ్ * సంగీతం: రాకేశ్‌ పళిదం *ఛాయాగ్రహణం: ఎస్. మురళీమోహన్ రెడ్డి *పాటలు: భాస్కరభట్ల *బ్యానర్: ఆలీవుడ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ ==మూలాలు== <references /> [[వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు]] suxzl2gnk2wunxh08zsvrdksp2ueu6r 4891111 4891100 2026-06-26T05:37:59Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 [[Special:Contributions/కొమ్ము హరిబాబు|కొమ్ము హరిబాబు]] ([[User talk:కొమ్ము హరిబాబు|చర్చ]]) దిద్దుబాటు చేసిన కూర్పు 4891100 ను రద్దు చేసారు 4891111 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి | image = | caption = | director = శ్రీపురం కిరణ్ | producer = [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] <br>కొణతాల మోహన్<br>శ్రీచరణ్‌ | screenplay = | starring = [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] <br> [[విజయ నరేష్|నరేష్]]<br>[[మౌర్యాని]] | music = రాకేశ్‌ పళిదం | cinematography = రాకేశ్‌ పళిదం | studio =ఆలీవుడ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ | songs = భాస్కరభట్ల | released = 2022 అక్టోబర్ 28 ([[ఆహా (స్ట్రీమింగ్ సేవ)|ఆహా ఓటీటీలో]]) | runtime = | country = {{IND}} | language = [[తెలుగు]] | budget = }} '''అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి''' 2021లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 2019లో మలయాళంలో విడుదలైన 'వికృతి' చిత్రాన్ని తెలుగులో అలీవుడ్ ఎంట‌ర్‌టైన్‌మెంట్స్ బ్యానర్‌పై శ్రీపురం కిరణ్ దర్శకత్వంలో [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]], కొణతాల మోహన్, శ్రీచరణ్‌ నిర్మించారు.<ref name="‘అందరూ బాగుండాలి.. అందులో నేనుండాలి’.. అంటున్న ఆలీ {{!}} ABAN Movie Launching">{{cite news |last1=10TV |title=‘అందరూ బాగుండాలి.. అందులో నేనుండాలి’.. అంటున్న ఆలీ {{!}} ABN Movie Launching |url=https://10tv.in/latest/andaru-bagundali-andulo-nenundali-movie-launching-162276.html |accessdate=30 May 2021 |work=10TV |date=16 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210530082205/https://10tv.in/latest/andaru-bagundali-andulo-nenundali-movie-launching-162276.html |archivedate=30 May 2021 |language=te |url-status=live }}</ref><ref name="అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి">{{cite news |last1=Namasthe Telangana |title=అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి |url=https://www.ntnews.com/cinema/superstar-krishna-garu-wishes-team-andarubagundaliandulonenundali-54119/ |accessdate=30 May 2021 |work=Namasthe Telangana |date=14 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210530082513/https://www.ntnews.com/cinema/superstar-krishna-garu-wishes-team-andarubagundaliandulonenundali-54119/ |archivedate=30 May 2021 |url-status=live }}</ref> [[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]], [[విజయ నరేష్|నరేష్]], [[పవిత్ర లోకేష్]], [[మౌర్యాని]], [[మంజు భార్గవి]] ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా అక్టోబర్ 28న ఆహా ఓటీటీలో విడుదలైంది.<ref name="‘అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి’ ఓటిటి రిలీజ్">{{cite news |last1=Eenadu |title=‘అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి’ ఓటిటి రిలీజ్ |url=https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/andaru-bagundali-andulo-nenundali-press-meet/0201/122202953 |accessdate=31 October 2022 |work= |date=31 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221031153107/https://www.eenadu.net/telugu-news/movies/andaru-bagundali-andulo-nenundali-press-meet/0201/122202953 |archivedate=31 October 2022 |language=te}}</ref> ==చిత్ర నిర్మాణం== ఆలీవుడ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ బ్యానర్‌పై శ్రీపురం కిరణ్ దర్శకత్వంలో ఆలీ, కొణతాల మోహన్, శ్రీచరణ్‌ నిర్మిస్తున్న ఈ సినిమాను 2020 డిసెంబరు 16న పూజా కార్యక్రమాలతో లాంఛనంగా ప్రారంభించారు. 2021 మార్చి నాటికి ఈ సినిమా చిత్రీకరణ 90 శాతం పూర్తయిందని నిర్మాతలు తెలిపారు. ఈ సినిమాలోని 'నా గుండె చిక్కుకుంది' గీతాన్ని కాశ్మీర్‌లో చిత్రీకరించారు.<ref name="అందరూ బాగుండాలని">{{cite news |last1=Eenadu |title=అందరూ బాగుండాలని |url=https://www.eenadu.net/mukyamshalu/mainnews/ali-new-movie/0201/121061230 |accessdate=30 May 2021 |work=EENADU |date=24 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210530083712/https://www.eenadu.net/mukyamshalu/mainnews/ali-new-movie/0201/121061230 |archivedate=30 May 2021 |language=te |url-status=live }}</ref> ==నటీనటులు== {{Div col|colwidth=25em|gap=2em}} *[[ఆలీ (నటుడు)|ఆలీ]] *[[విజయ నరేష్|నరేష్]] *[[మౌర్యాని]] *అచ్చిరెడ్డి *[[ఎస్వీ కృష్ణారెడ్డి]] <ref name="'అంద‌‌రూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి'తో ఆ ఇద్ద‌రి రుణం తీర్చుకోలేనిది - కమిడియన్ అలీ. - comedian ali new movie shooting start photos">{{cite news |last1=TV9 Telugu |first1=TV9 |title='అంద‌‌రూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి'తో ఆ ఇద్ద‌రి రుణం తీర్చుకోలేనిది - కమిడియన్ అలీ. - comedian ali new movie shooting start photos |url=https://tv9telugu.com/photo-gallery/comedian-ali-new-movie-shooting-start-photos-395697.html |accessdate=30 May 2021 |work=TV9 Telugu |date=21 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228163450/https://tv9telugu.com/photo-gallery/comedian-ali-new-movie-shooting-start-photos-395697.html |archivedate=28 February 2021 |language=te |url-status=live }}</ref> *[[పవిత్ర లోకేష్]] *రవిశంకర్ *మంజు భార్గవి *[[తనికెళ్ల భరణి]] *సనా *వివేక్ *[[సప్తగిరి (నటుడు)|సప్తగిరి]] *[[పృధ్వీ]] *రామ్‌జగన్ *భద్రం *లాస్య *ప్రణవి మానుకొండ {{div col end}} ==సాంకేతిక నిపుణులు== *నిర్మాత: ఆలీ<br>కొణతాల మోహన్<br>శ్రీచరణ్‌ *దర్శకత్వం: శ్రీపురం కిరణ్ * సంగీతం: రాకేశ్‌ పళిదం *ఛాయాగ్రహణం: ఎస్. మురళీమోహన్ రెడ్డి *పాటలు: భాస్కరభట్ల *బ్యానర్: ఆలీవుడ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ ==మూలాలు== <references /> [[వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు]] cs0dpx9ninnrfv9pwfww3o9h19blph4 0 327805 4891164 4496764 2026-06-26T07:35:56Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891164 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ఏప్రిల్ 2025}} [[దస్త్రం:The Yogi - The Beginning - Based on true story.jpg|thumb|ఆది గురు ఫోటో]] "గురు " అనే [[సంస్కృతం|సంస్కృత]] పదం, '''గు''', '''రు''' అనే రెండు మూల అక్షరాలతో రూపొందించబడింది. దీనిలో "'''గు''' "అంటే చీకటి అని ,"'''రు'''" అంటే తొలగించుట అని అర్థం . అంటే అజ్ఞానమనే అంధకారాన్ని తొలగించి మన జీవితానికి జ్ఞానమనే వెలుగు ను ప్రసాదించే వ్యక్తి యే గురువు అని అర్థం. ==శ్లోకం<ref name=":0">{{Cite web|url=http://indiafacts.org/guru-as-brahman/|title=గురుర్బ్రహ్మ|last=Rao|first=Aravinda|date=2017-12-20|website=IndiaFacts|language=en-US|access-date=2021-10-21|archive-date=2021-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021161831/http://indiafacts.org/guru-as-brahman/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%B6%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%80_%E0%B0%97%E0%B1%81%E0%B0%B0%E0%B1%81%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%8B%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%82|title=శ్రీ గురుస్తోత్రం - వికీసోర్స్|website=te.wikisource.org|language=te|access-date=2021-10-21}}</ref>== <poem> గురుర్బ్రహ్మా గురుర్విష్ణుః గురుర్దేవో మహేశ్వరః గురుః సాక్షాత్ పరబ్రహ్మ తస్మై శ్రీ గురవే నమః </poem> ==శ్లోకం చరిత్ర == సనాతన ధర్మాన్ని ఆచరించే వాళ్లందరికీ ఈ శ్లోకం కంఠోపాఠం . ఈ శ్లోకం - వేదవ్యాస విరచిత స్కాంద పురాణాంతర్గత ప్రథమాధ్యాయం లోని "'''గురుగీత'''" యందు 58 వ శ్లోకం. ఈ గురుగీత ,స్వయంగా [[పరమేశ్వరుడు]] [[పార్వతి]]<nowiki/>కి ఉపదేశించినది. ఈ గురుగీత లో గురు శబ్ద నిర్వచనము, గురు స్వరూపము, గురు సేవా విధానం ఇంకా సద్గురు లక్షణాలు వంటి ఎన్నో విషయాలు చెప్పబడ్డాయి. == శ్లోకం అర్థం<ref name=":0" /> == ఈ శ్లోకంలో -గురువుని [[బ్రహ్మ]] గా , [[విష్ణువు]] గా , [[మహేశ్వరుడు|మహేశ్వరుని]]<nowiki/>గా వర్ణించారు. బ్రహ్మ ను సృష్టి కర్తగా, విష్ణువు ను స్థితి కారునిగా, శివుణ్ణి లయకారునిగా మన పురాణాల్లో చెప్పబడింది. అంటే, మనలో మంచి ఆలోచనలను సృష్టించి, మనని ధార్మికం గా జీవించేలా చేసి, మనలోని చెడుని లయం చేయడానికి వచ్చిన త్రిమూర్త్యాత్మక పరబ్రహ్మా రూపమే "గురువు" అని మనం భావించవచ్చును. === మూలాలు : === {{మూలాల జాబితా}} [[వర్గం:సంస్కృత శ్లోకాలు]] aqd0zig074186lzxt0kw38jyxlloiqk 0 334921 4891249 4163626 2026-06-26T11:55:07Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891249 wikitext text/x-wiki {{Infobox criminal|name=చార్లెస్ శోభరాజ్|image_name=Charles_Sobhraj_statue_(cropped).jpg|alt=|parents=హాత్‌చంద్ శోభరాజ్ (తండ్రి)<br>ట్రాన్ లొవాంగ్ ఫున్ (తల్లి)|children=1|spouse=చాంటాల్ కాంపాగ్నాన్|birth_name=హాత్‌చంద్ భావ్‌నాని గురుముఖ్ చార్లెస్ శోభరాజ్|alias=బికినీ కిల్లర్, స్ప్లిట్టింగ్ కిల్లర్, సర్పెంట్|birth_date={{Birth date and age|1944|04|06|df=yes}}|birth_place=[[హోచిమిన్ సిటీ]]}} '''చార్లెస్ శోభరాజ్''' (జననం 1944 ఏప్రిల్ 6), దొంగ, మోసగాడు, సీరియల్ కిల్లరు. భారత, వియత్నామ్ మూలాలు కలిగిన ఫ్రెంచి వ్యక్తి. 1970 లలో [[ఆగ్నేయ ఆసియా|ఆగ్నేయాసియాలోని]] హిప్పీ ట్రెయిల్ అంతటా పాశ్చాత్య పర్యాటకులను - ప్రధానంగా బీట్నిక్‌లను - వేటాడాడు. అతడు చంపినవారి వేషధారణ కారణంగా అతణ్ణి బికినీ కిల్లర్ అనీ, స్ప్లిట్టింగ్ కిల్లర్ అనీ అంటారు. మోసం, తప్పించుకోవడాల్లోని అతని నైపుణ్యం కారణంగా అతణ్ణి '''పాము''' అని కూడా అంటారు. శోభరాజ్ కనీసం డజను హత్యలు చేశాడనే నేరంపై ే ఆరోపణలపై దోషిగా నిర్ధారణై 1976 నుండి 1997 వరకు [[భారత దేశం|భారతదేశంలో]] జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. విడుదలైన తరువాత [[పారిస్|పారిస్‌]] వెళ్ళాడు. అక్కడ అతడొక ప్రముఖుడిగా వెలిగాడు. 2003 లో మళ్ళీ [[నేపాల్]] వెళ్ళాడు. అక్కడ అతన్ని అరెస్టు చేసి, విచారించి, [[యావజ్జీవ కారాగారశిక్ష|జీవిత]] ఖైదు విధించారు.<ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://ekendraonline.com/nepal/sobhraj-finally-convicted-life-sentenced-79.html|title=Sobhraj finally Convicted & Life-sentenced|accessdate=30 July 2010|archive-date=25 జూన్ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110625033251/http://ekendraonline.com/nepal/sobhraj-finally-convicted-life-sentenced-79.html|url-status=dead}}</ref> శోభరాజ్ ఒకమానసిక రోగి అని భావిస్తారు. అతనికి [[హిప్పీ|హిప్పీలంటే]] తీవ్రమైన ద్వేషం. అతడు చేసిన అనేక హత్యలు దీనిని ప్రతిబింబిస్తాయి. అతను అందమైనవాడు. నేర వృత్తిలో తన ఆకర్షణను ఉపయోగించుకోడానికి వెనకాడలేదు. ఇదీ, అలాగే అతని మోసపూరిత, సంస్కారాన్ని ప్రదర్శించే వ్యక్తిత్వం వలన జైలు నుండి విడుదల కావడానికి చాలా కాలం ముందే అతనికి సెలెబ్రిటీ హోదా వచ్చింది. అతను తన కీర్తిని ఆస్వాదించాడు. ఇంటర్వ్యూలు ఇవ్వడానికి, చిత్ర హక్కుల కోసం పెద్ద మొత్తాలను వసూలు చేశాడు. అతని గురించి నాలుగు జీవిత చరిత్రలు, మూడు డాక్యుమెంటరీలు, మై ఔర్ చార్లెస్ అనే బాలీవుడ్ సినిమా వచ్చాయి. నేపాల్లో అతడి కోసం పోలీసు అధికారులు ఎదురు చూస్తూ ఉన్నప్పటికీ అతడు అక్కడికి వెళ్ళడానికి కారణం, ప్రచారంపై అతడి కున్న యావే ననీ, తన తెలివితేటలపై మితిమీరిన నమ్మకమేననీ భావిస్తారు.<ref>{{Cite news|url=http://www.asian-news-channel.tv/index.php/entertainment/67-bollywood/6120-the-bikini-killer|title=Bikini Killer|access-date=23 January 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222104742/http://www.asian-news-channel.tv/index.php/entertainment/67-bollywood/6120-the-bikini-killer|archive-date=22 December 2015}}</ref> ఛార్లెస్ శోభరాజ్ కు పెట్టిన పేరు హాత్‌చంద్ భావ్‌నాని గురుముఖ్ చార్లెస్ శోభరాజ్. దుకాణంలో పనిచేసే వియత్నాం అమ్మాయి ట్రాన్ లొవాంగ్ ఫూన్ కు, సైగాన్‌లో స్థిరపడ్డ భారతీయ [[సింధీ ప్రజలు|సింధీ]] వ్యాపారవేత్త శోభరాజ్ హాత్‌చంద్ భావ్‌నాని కీ అతడు జన్మించాడు.<ref>{{వెబ్ మూలము|url=https://www.youtube.com/watch?v=FEAZl6QOyK0|title=SOBHRAJ – Or How To Be Friends With A Serial Killer (FULL FEATURE)|accessdate=6 October 2018}}</ref><ref>{{వెబ్ మూలము|url=https://puzzups.com/bikini-killer-charles-sobhraj-complete-life-story-where-is-he-now/|title=Bikini killer Charles Sobhraj and his complete life story! Where is he now?|accessdate=6 October 2018|archive-date=7 అక్టోబరు 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181007145446/https://puzzups.com/bikini-killer-charles-sobhraj-complete-life-story-where-is-he-now/|url-status=dead}}</ref> అతని తల్లిదండ్రులు విడాకులు తీసుకున్నారు. తండ్రి ఆ కుటుంబాన్ని వదిలేసాడు. కొన్నాళ్ళపాటు అతడు ఏ దేశానికీ చెందనివాడిగా మిగిలిపోయాడు.<ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://www.tomvater.com/charles.html|title=Charles Sobhraj profile|accessdate=23 January 2016|archive-date=30 జనవరి 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090130014448/http://tomvater.com/charles.html|url-status=dead}}</ref> ఆ తరువాత, అతని తల్లి కొత్త ప్రియుడు, ఫ్రెంచ్ ఇండోచైనాలో ఉన్న ఫ్రెంచ్ ఆర్మీ లెఫ్టినెంటు అతణ్ణి దత్తత తీసుకున్నాడు. ఆ దంపతులకు పిల్లలు పుట్టిన తరువాత శోభరాజ్‌ను వాళ్ళు నిర్లక్ష్యం చేసాడు. అయితే, ఆ కుటుంబంతో పాటు శోభరాజ్ కూడా ఇండోచైనా, [[ఫ్రాన్సు|ఫ్రాన్స్]]<nowiki/>ల మధ్య తిరుగుతూ ఉండేవాడు. యుక్తవయసులో, అతను చిన్నచిన్న నేరాలకు పాల్పడటం ప్రారంభించాడు. 1963 లో [[పారిస్]] సమీపంలోని పాయిసీ జైలులో తన మొదటి జైలు శిక్ష (దోపిడీకి గాను) అనుభవించాడు.<ref>{{వెబ్ మూలము|url=http://www.crimeandinvestigation.co.za/famous_criminal/93/the_crimes/1/Charles_Sobhraj_The_Serpent.htm|title=Charles Sobhraj: The Serpent – Famous Criminal – The Crimes|accessdate=27 September 2009|archive-date=9 అక్టోబరు 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111009013306/http://www.crimeandinvestigation.co.za/famous_criminal/93/the_crimes/1/Charles_Sobhraj_The_Serpent.htm|url-status=dead}}</ref> జైలు శిక్ష అనుభవిస్తున్నప్పుడు, తన సెల్‌లో పుస్తకాలను అనుమతించడం వంటి ప్రత్యేక సహాయాలను పొందేందుకు జైలు అధికరులను లోబరచుకున్నాడు. అదే సమయంలో, అతను ఒక సంపన్న యువకుడు, జైలు వాలంటీర్ అయిన ఫెలిక్స్ డి ఎస్కోగ్నేను కలుసుకున్నాడు, అతనికి దగ్గరయ్యాడు.<ref>[http://www.trutv.com/library/crime/notorious_murders/famous/charles_sobraj/4.html Profile], trutv.com; accessed 1 February 2016.</ref> పెరోల్‌పై విడుదలయ్యాక, శోభరాజ్ డి ఎస్కోగ్నేతో కలిసి జీవించాడు. పారిస్ సమాజంలోని ఉన్నత వర్గాల తోను, నేర సామ్రాజ్యం లోనూ కలుపుగోలుగా తిరుగుతూ తన సమయం గడిపాడు. వరుస దోపిడీలు, మోసాల ద్వారా ధనాన్ని కూడబెట్టడం ప్రారంభించాడు. ఈ సమయంలో, శోభరాజ్ సంప్రదాయవాద కుటుంబానికి చెందిన పారీసియన్ యువతి అయిన చాంటల్ కాంపాగ్నోన్‌తో అన్యోన్యమైన సంబంధాన్ని మొదలుపెట్టాడు. శీభరాజ్ కాంపాగ్నోన్‌తో వివాహ ప్రతిపాదన చేసాడు. కాని అదే రోజున దొంగిలించిన వాహనాన్ని నడుపుతూ పోలీసులను తప్పించుకునే ప్రయత్నం చేసినందుకు అరెస్టయ్యాడు. అతనికి ఎనిమిది నెలల జైలు శిక్ష పడింది. చాంటల్ తన శిక్షాకాలం మొత్తం అతడికి మద్దతుగా నిలిచింది. అతను విడుదలైన తర్వాత వాళ్ళిద్దరూ పెళ్ళి చేసుకున్నారు. <ref name="indiatimes.com"/> 1970 లో శోభరాజ్, అరెస్టు నుండి తప్పించుకోవడానికి గర్భవతి అయిన ఛాంటల్‌తో కలిసి ఫ్రాన్సు నుండి [[ఆసియా|ఆసియాకు]] వెళ్ళాడు. నకిలీ పత్రాలతో తూర్పు యూరప్ గుండా ప్రయాణించే సమయంలో, వారు పర్యాటకులతో స్నేహంగా చేసుకుని వారిని దోచుకున్నారు. అదే సంవత్సరం చివరలో శోభరాజ్ [[ముంబై]] వెళ్ళాడు. అక్కడ చాంటల్, ఉష అనే ఆడ శిశువుకు జన్మనిచ్చింది. ఈలోగా, శోభరాజ్ తన నేర జీవితాన్ని తిరిగి ప్రారంభించాడు. కారు దొంగతనాలు, [[అక్రమ రవాణా|స్మగ్లింగ్]] పనులు మొదలుపెట్టాడు. ఈ పనుల్లో వస్తున్న లాభాలు శోభరాజ్‌ను జూద వ్యసనం వైపు తీసుకు వెళ్ళాయి. <ref name="indiatimes.com"/> 1973 లో, హోటల్ అశోకా లోని ఆభరణాల దుకాణంలో [[దోపిడీ|విఫల సాయుధ దోపిడీ]] ప్రయత్నం చేసిన తర్వాత శోభరాజ్‌ను అరెస్టు చేసి జైలులో పెట్టారు. శోభరాజ్ నకిలీ అనారోగ్యం వంక చూపి చాంటల్ సహాయంతో తప్పించుకోగలిగాడు. కానీ ఆ తర్వాత కొన్నాళ్ళకే తిరిగి పట్టుబడ్డాడు. బెయిల్ కోసం శోభరాజ్ తన తండ్రి నుండి డబ్బు అప్పు తీసుకున్నాడు. ఆ వెంటనే [[కాబూల్|కాబుల్‌]] పారిపోయాడు.<ref>[http://www.crimeandinvestigation.co.uk/crime-files/charles-sobhraj-the-serpent/crime Sobhraj profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170110031045/http://www.crimeandinvestigation.co.uk/crime-files/charles-sobhraj-the-serpent/crime |date=2017-01-10 }}, crimeandinvestigation.co.uk; accessed 1 February 2016.</ref> అక్కడ, ఈ జంట హిప్పీల దారిలో వెళ్ళే పర్యాటకులను దోచుకోవడం ప్రారంభించారు. మరోసారి అరెస్టయ్యారు. భారతదేశంలో చేసిన విధంగానే - అనారోగ్యం నటించడం, హాస్పిటల్ గార్డుకు మత్తుమందు పెట్టడం - చేసి శోభరాజ్ మళ్ళీ తప్పించుకున్నాడు. సోభ్రాజ్ కుటుంబాన్ని వదిలి [[ఇరాన్|ఇరాన్‌కు పారిపోయాడు.]] చాంటాల్, ఇప్పటికీ శోభరాజ్‌కు విధేయురాలిగానే ఉన్నప్పటికీ, తమ నేర జీవితాన్ని విడిచిపెట్టే ఉద్దేశంతో ఫ్రాన్స్‌కు తిరిగి వెళ్ళిపోయింది. మళ్లీ అతని ముఖం చూడనని ప్రతిజ్ఞ కూడా చేసింది. <ref name="indiatimes.com">{{వెబ్ మూలము|url=http://www.indiatimes.com/culture/who-we-are/12-things-you-didn%E2%80%99t-know-about-the-infamous-charles-sobhraj-233025.html|title=12 Things You Didn't Know About The Infamous Charles Sobhraj|accessdate=23 January 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vice.com/read/its-a-secret-0000450-v21n9|title=It's a Secret: My Time with Charles Sobhraj, the Bikini Killer|last=Gary Indiana|website=VICE|access-date=23 January 2016}}</ref> శోభరాజ్ తర్వాతి రెండు సంవత్సరాలు పరారీలో ఉన్నాడు. దొంగిలించిన పది పాస్‌పోర్ట్‌లను ఉపయోగించాడు. అతను తూర్పు ఐరోపా, [[మధ్య ప్రాచ్యం|మధ్యప్రాచ్యంలో]] వివిధ దేశాల్లో ప్రయాణించాడు. శోభరాజ్‌ తమ్ముడు ఆండ్రే [[ఇస్తాంబుల్|ఇస్తాంబుల్‌లో]] అతడితో చేరాడు. శోభరాజ్, ఆండ్రేలు త్వరలోనే నేరాల్లో భాగస్వాములయ్యారు. [[టర్కీ]], [[గ్రీస్|గ్రీసుల్లో]] పలు నేరాలు చేసారు. చివరికి ఇద్దరూ [[ఏథెన్స్|ఏథెన్స్‌లో]] అరెస్టయ్యారు. గుర్తింపులు మార్చుకునే ప్రయత్నం విఫలమయ్యాక, శోభరాజ్ తప్పించుకోగలిగాడు. కానీ అతని సవతి సోదరుడు కైల్లోనే ఉండిపోయాడు. గ్రీకు అధికారులు ఆండ్రేను టర్కీ పోలీసులకు అప్పగించారు. అతడు అక్కడ 18 ఏళ్ళ జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. <ref name="indiatimes.com"/> <ref name="nandiniramnath"/> == హత్యలు == మళ్ళీ పరారీలో ఉన్న శోభరాజ్ వజ్రాల వ్యాపారిగానో, మాదక ద్రవ్యాల డీలరుగానో నటిస్తూ పర్యాటకులను ఆకట్టుకుని వారితో స్నేహం చేసి మోసం చేసేవాడు. [[కెనడా]] దేశం, క్యూబెక్‌ రాష్ట్రం లోని లెవిస్ నుండి సాహస కృత్యాల కోసం [[థాయిలాండ్|థాయ్‌లాండ్‌]] వచ్చిన పర్యాటకురాలు మేరీ-ఆండ్రీ లెక్లెర్క్ (1945-1984) ను శోభరాజ్ కలిశాడు. శోభరాజ్ మాయలో పడిన ఆమె, అతనికి పూర్తిగా లొంగిపోయింది. అతని నేరాలు, స్థానిక మహిళలతో అతనికున్న సంబంధాలు ఇవేవీ ఆమెకు కనిపించలేదు. శోభరాజ్ ప్రజల్లో తన పట్ల విశ్వాసాన్ని సాధించుకుని వారిని అనుచరులుగా చేసుకునేవాడు. తాను లక్ష్యంగా ఎంచుకున్న వ్యక్తిని క్లిష్ట పరిస్థితుల నుండి బైట పడవెయ్యడంలో సహాయపడటం ఒక పద్ధతి. ఒక సందర్భంలో, అతను, స్వయంగా తానే దొంగిలించిన పాస్‌పోర్ట్‌లను వెతికి కనుక్కోవడంలో యానిక్, జాక్వెస్‌ అనే ఇద్దరు మాజీ ఫ్రెంచ్ పోలీసులకు సహాయం చేసాడు. మరో పన్నాగంలో శోభరాజ్, విరేచనాలతో బాధపడుతున్న డొమినిక్ రెన్నెలూ అనే ఒక ఫ్రెంచి వ్యక్తికి ఆశ్రయం ఇచ్చాడు; వాస్తవానికి శోభరాజే రెన్నెలూకు విరేచనాలయ్యేలా మందు ఇచ్చాడు. చివరకు, యువ భారతీయుడైన అజయ్ చౌదరి అనే నేరస్థుడు సోభ్రాజ్‌తో చేతులు కలిపి, అతడి తరువాత రెండవ స్థానంలో నిలిచాడు. <ref name="ajay1">{{Cite web|url=http://www.trutv.com/library/crime/notorious_murders/famous/charles_sobraj/11.html|title=Charles Sobhraj - Crime Library on truTV.com|access-date=27 September 2009}}</ref> <ref name="ajay2">{{Cite web|url=http://www.stararticle.com/article_112081_Hunt-still-on-for-Sobhrajs-partner-in-crime.html|title=Hunt still on for Sobhraj's partner in crime|access-date=27 September 2009|archive-date=21 ఆగస్టు 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060821141521/http://www.stararticle.com/article_112081_Hunt-still-on-for-Sobhrajs-partner-in-crime.html|url-status=dead}}</ref> శోభరాజ్, చౌదరిలు కలిసి 1975 లో మొదటి (బహిరంగంగా తెలిసినంతవరకు) హత్యలు చేశారు. చాలా మంది బాధితులు వారి మరణానికి ముందు వారితో కొంత సమయం గడిపారు. పరిశోధకుల ప్రకారం, తమ నేరాలలో భాగమయ్యేందుకు వారిని శోభరాజ్, చౌదరిలు నియమించుకున్నారు. తాను చేసిన హత్యలు చాలావరకు ప్రమాదవశాత్తు ఎక్కువ మోతాదులో వాడిన మత్తుమందులే నని శోభరాజ్ వాదించేవాడు.<ref>{{Cite web|date=2018-07-01|title=The Most Evil Person in the World - The Bikini Killer|url=https://www.youtube.com/watch?v=65vK_gbsgwI}}</ref> కానీ దర్యాప్తు అధికారులు మాత్రం - బాధితులు అతడి నేరాలను బయటపెడతామని బెదిరించినందునే అతడు వారిని హత్య చేసాడని వాదించారు. మొదటి బాధితురాలు [[సియాటెల్|సీటెల్‌కు చెందిన]] యువతి. ''తెరాస నోల్టన్ (సెర్పెంటైన్'' పుస్తకంలో జెన్నీ బొల్లివర్ అని పేరు పెట్టబడింది) థేయిలాండ్ గల్ఫ్‌లోని టైడల్ పూల్‌లో పూల [[బికిని|బికినీ]] ధరించి మునిగిపోయి కనిపించింది. కొన్ని నెలల తర్వాత నోల్టన్‌పై జరిపిన [[శవ పరీక్ష|శవపరీక్ష]], ఫోరెన్సిక్ సాక్ష్యాల తర్వాత మాత్రమే ఆమె మరణించినది ప్రమాదవశాత్తూ మునిగి చనిపోవడం వల్ల కాదనీ, అది హత్య అనీ <ref name="natgeovid">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=QNAsPISleMM|title=Charles Sobhraj – The Serpent (Serial Killer Documentary)|last=Cissel|first=Jim|publisher=National Geographic|access-date=13 December 2012}}</ref> తేలింది. తరువాతి బాధితుడు ఒక యువ సంచార సెఫార్డిక్ యూదు, విటాలి హకీం. కాలిపోయిన అతని మృతదేహాన్ని పట్టాయా రిసార్ట్‌కి వెళ్లే దారిలో కనుగొన్నారు. అక్కడే శోభరాజ్, అతని పెరుగుతున్న ముఠా ఉండేవి. [[నెదర్లాండ్స్|డచ్]] విద్యార్థులు హెంక్ బింటాన్యా (29) అతని కాబోయే భార్య కర్నేలియా హెమ్‌కర్ (25), శోభరాజ్‌ను [[హాంగ్‌కాంగ్|హాంగ్ కాంగ్]]<nowiki/>లో కలిసినపుడు వారిని థాయిలాండ్ ఆహ్వానించాడు. వారు, చాలా మందిలాగే, శోభరాజ్ చేతిలో విషప్రయోగానికి గురయ్యారు. తర్వాత అతనే వారికి స్వస్థత చేకూర్చి వాఇ అభిమానాన్ని, కృతజ్ఞతనూ చూరగొన్నాడు. వారు కోలుకుంటూండగా, శోభరాజ్‌ చేతిలో మిఉనుపు ప్రాణాలు కోల్పోయిన హకీమ్ గర్ల్‌ఫ్రెండు ఛార్మైన్ కార్రో వచ్చింది. ఆమె తన ప్రియుడి అదృశ్యంపై పరిశోధిస్తూ అక్కడికి వచ్చింది. తన బండారం బయటపడుతుందనే భయంతో, శోభరాజ్, చౌదరిలు ఆ దంపతులను హడావుడిగా బయటకు పంపించారు. 1975 డిసెంబరు 1 న వారిద్దరి గొంతులు పిసికి చంపబడ్డారు. వారి మృతదేహాలు కాలిపోయిన స్థితిలో కనిపించాయి. ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే, కార్రో కూడా నీటిలో మునిగి చనిపోయి కనిపించింది. శోభరాజ్ బాధితురాలైన తెరెసా నోల్టన్‌ లాగానే ఈమె కూడా ఈత దుస్తులు ధరించి ఉంది. ఆ సమయంలో జరిపిన దర్యాప్తులు ఇద్దరి మహిళల హత్యలకు సంబంధం ఉందని భావించనప్పటికీ, తరువాతి కాలంలో ఆ హత్యలు శోభరాజ్‌కు "ది బికినీ కిల్లర్" అనే మారుపేరు రావడానికి కారణమయ్యాయి. <ref name="mammoth" /> బింతంజా, హేమ్‌కర్ మృతదేహాలను గుర్తించిన రోజునే, డిసెంబర్ 18 న, సోభ్రాజ్, లెక్లెర్క్‌లు మరణించిన ఆ జంట పాస్‌పోర్ట్‌లను ఉపయోగించుకుని [[నేపాల్|నేపాల్‌లోకి ప్రవేశించారు.]] డిసెంబరు 21-22 న వారు, నేపాల్ లో లారెంట్ క్యారియరె (26, కెనడా దేశస్థురాలు), కొన్నీ బ్రోంజిక్ (29, అమెరికా) లను హత్య చేసారు. కొన్ని వనరులు ఈ ఇద్దరు బాధితులను లాడీ డుపర్, అన్నబెల్లా ట్రెమోంట్ అని తప్పుగా గుర్తించాయి. వారి మృతదేహాలను గుర్తించే లోపే, ఆ ఇద్దరి పాస్‌పోర్ట్‌లను ఉపయోగించుకుని శోభరాజ్, లెక్లెర్క్‌లు థాయ్‌లాండ్‌కు తిరిగి వచ్చారు. థాయ్‌లాండ్‌కు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, హతులకు సంబంధించిన పత్రాలు తనవద్ద దొరికడంతో, తన ముగ్గురు ఫ్రెంచి సహచరులు తనను హంతకుడిగా అనుమానించడం మొదలుపెట్టారని శోభరాజ్ గ్రహించాడు. వారు ఈ సంగతిని స్థానిక అధికారులకు తెలియపరచి, పారిస్‌కు పారిపోయారు. శోభరాజ్ తదుపరి గమ్యస్థానంగా [[కాశీ|వారణాసి]] గాని [[కోల్‌కాతా|కలకత్తా]] గానీ చేరాడు. అక్కడ అతను [[ఇజ్రాయిల్|ఇజ్రాయెల్]] పండితుడు అవోని జాకబ్‌ను హత్య చేశాడు. కేవలం జాకబ్ పాస్‌పోర్ట్ కోసమే శోభరాజ్ అతణ్ణి హత్య చేసాడు. లెక్లెర్క్, చౌదరిలతో కలిసి ప్రయాణించడానికి సోభ్రాజ్ ఆ పాస్‌పోర్ట్‌ను ఉపయోగించాడు. మొదట [[సింగపూరు|సింగపూర్]], తరువాత ఇండియా వెళ్ళారు. 1976 మార్చిలో, [[బ్యాంకాక్|బ్యాంకాక్‌కు]] తిరిగి వచ్చారు, అక్కడి అధికారులు తనను వెతుకుతున్నారని తెలిసినప్పటికీ. హత్యలకు సంబంధించి ముఠాను థాయ్ పోలీసులు విచారించారు. కాని హత్య విచారణ వలన వచ్చే ప్రతికూల ప్రచారం వలన దేశ పర్యాటక పరిశ్రమకు హాని కలుగుతుందని భయపడి అధికారులు అతణ్ణి విడుదల చేసారు. ఇదిలా ఉండగా, డచ్ దౌత్యవేత్త హెర్మన్ నిప్పెన్‌బర్గ్, బింటాంజా, హేమ్‌కర్‌ల హత్యలపై దర్యాప్తు చేస్తున్నాడు. నిప్పెన్‌బర్గ్‌కు సోభ్రాజ్ గురించి కొంత పరిజ్ఞానం ఉంది. బహుశా అతన్ని కలిసాడు కూడా. అయితే అప్పటికి శోభరాజ్ నిజమైన గుర్తింపు అప్పటికి ఆ దౌత్యవేత్తకు తెలియదు. అతను సాక్ష్యాలను సేకరించడం కొనసాగించాడు. శోభరాజ్ ఇరుగు పొరుగుల సహాయంతో, నిప్పెన్‌బర్గ్ అతనిపై కేసును నిర్మించాడు. చివరికి అనుమానితుడు దేశం విడిచి వెళ్లిన నెల రోజుల తర్వాత శోభరాజ్ అపార్ట్‌మెంట్‌లో సెర్చ్ చేయడానికి అతనికి పోలీసు అనుమతి లభించింది. నిప్పెన్‌బర్గ్ బాధితుల పత్రాలు, పాస్‌పోర్ట్‌లు, అలాగే విషాలు, సిరంజిలతో సహా ఆధారాలను కనుగొన్నాడు. ఈ ముగ్గురి తదుపరి మజిలీ [[మలేషియా]]. ఇక్కడ చౌదరిని రత్నాల దొంగతనం కోసం పంపారు. చౌదరి రత్నాలను శోభరాజ్‌కు ఇవ్వడం వరకూ ప్రపంచానికి తెలుసు. అతన్ని చూడడం ఇదే చివరిసారి. ఆ తరువాత చౌదరి గానీ, అతని అవశేషాలు గానీ కనబడలేదు. జెనీవాలో రత్న వ్యాపారులుగా తన, లెక్లెర్క్ పాత్రలను కొనసాగించేందుకు [[మలేషియా|మలేషియాను]] విడిచిపెట్టే ముందు శోభరాజ్ తన మాజీ సహచరుడిని హత్య చేశాడని భావిస్తున్నారు. <ref name="ajay1"/> చౌదరిని పశ్చిమ జర్మనీలో చూసినట్లు ఒకరు పేర్కొన్నప్పటికీ, ఆ వాదన రుజువు కాలేదు. చౌదరి కోసం అన్వేషణ కొనసాగుతోంది. <ref name="ajay2"/> త్వరలోనే ఆసియాకు తిరిగివచ్చిన శోభరాజ్ బొంబాయిలో కొత్త నేర కుటుంబాన్ని నిర్మించడం మొదలుపెట్టాడు. కనిపించకుండా పోయిన బార్బరా స్మిత్, మేరీ ఎల్లెన్ ఈథర్‌ అనే ఇద్దరు పాశ్చాత్య మహిళలతో ఇది మొదలుపెట్టాడు. శోభరాజ్ తదుపరి బాధితుడు జీన్-లూక్ సోలమన్ అనే ఫ్రెంచి వ్యక్తి. ఒక దోపిడీ చేసే సమయంలో అతడిని స్పృహ కోల్పోయేల అచేసేందుకు చేసిన విషప్రయోగం, అతడి ప్రాణాలను బలిగొంది. 1976 జూలైలో [[క్రొత్త ఢిల్లీ జిల్లా|న్యూఢిల్లీలో]], శోభరాజ్, తన ముగ్గురు మహిళా నేర కుటుంబంతో కలిసి, ఫ్రెంచి [[పట్టభద్రుడు|పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్]] విద్యార్థుల పర్యటన బృందాన్ని మాయజేసి, తమను టూర్ గైడ్‌లుగా తీసుకునేట్లు ఒప్పించాడు. విరేచనాలను తగ్గించే మందు అని చెప్పి శోభరాజ్, వారికి మత్తుమందు ఇచ్చాడు. శోభరాజ్ ఊహించిన దాని కంటే ముందే ఆ మత్తుమందులు పనిచేసి ఆ విద్యార్థులు స్పృహ కోల్పోవడం మొదలుపెట్టారు. ముగ్గురు విద్యార్థులు శోభరాజ్ చేసిన పనిని గ్రహించారు. వారు అతడిని బంధించి, పోలీసులను సంప్రదించారు, దాంతో అతడు పట్టుబడ్డాడు. విచారణ సమయంలో, శోభరాజ్ సహచరులైన స్మిత్, ఈథర్‌లు లొంగిపోయి, తప్పులను ఒప్పుకున్నారు. సోలమన్ హత్య కేసులో సోభ్రాజ్‌పై అభియోగాలు మోపారు. ఆ నలుగురినీ అధికారిక విచారణలో ఉండగా, న్యూఢిల్లీలోని [[తీహార్ జైలు|తీహార్ జైలుకు పంపారు.]]  == జైలు సమయం == స్మిత్, ఈథర్‌లు విచారణకు మొదలవడానికి రెండు సంవత్సరాల ముందు జైలులో ఆత్మహత్యకు ప్రయత్నించారు. శోభరాజ్ తన శరీరంలో విలువైన రత్నాలను దాచిపెట్టుకుని జైల్లోకి వెళ్ళాడు. కాపలాదార్లకు లంచాలిచ్చి జైలులో హాయిగా జీవించడంలో అతడికి అనుభవం ఉంది. శోభరాజ్ తన న్యాయవాదులను ఎడాపెడా మార్చేస్తూ, ఇటీవలే పెరోల్‌పై విడుదలైన తన సోదరుడు ఆండ్రీని సహాయంగా తెచ్చుకుని, చివరికి నిరాహార దీక్షకు దిగీ, అతను తన విచారణను ఒక ప్రహసనంగా మార్చాడు. అతనికి పన్నెండు సంవత్సరాల జైలు శిక్ష పడింది. లెక్లెర్క్ ఫ్రెంచ్ విద్యార్థులను మత్తులో ముంచెత్తినట్లు తేలింది, కానీ ఆమెకు అండాశయ క్యాన్సర్‌ రావడంతో పెరోల్‌పై విడుదలై, కెనడాకు తిరిగి వెళ్ళింది. ఆమె ఇంకా తన నిర్దోషిత్వాన్ని చెప్పుకుంటూనే ఉండేది. 1984 ఏప్రిల్ లో తన ఇంట్లో మరణించినప్పుడు కూడా ఆమె, శోభరాజ్‌కు విధేయతతోనే ఉంది. <ref name="indiatimes.com"/> <ref name="nandiniramnath"/> తీహార్‌లో జైలు సిబ్బందికి సోభ్రాజ్ క్రమపద్ధతిలో లంచం ఇవ్వడం దారుణమైన స్థాయికి చేరుకుంది. అతను జైలు లోపల విలాసవంతమైన జీవితాన్ని గడిపాడు. కాపలాదార్లు, ఖైదీలతో స్నేహం చేసి, టెలివిజన్, పసందైన ఆహారం సంపాదించేవాడు. ''అతను 1970 ల చివరలో ఓజ్'' మ్యాగజైన్ కు చెందిన రిచర్డ్ నెవిల్లే, 1984 లో అలాన్ డాసన్ వంటి పాశ్చాత్య రచయితలకు, పాత్రికేయులకూ ఇంటర్వ్యూలు ఇచ్చాడు. తాను చేసిన హత్యల గురించి స్వేచ్ఛగా మాట్లాడాడు. వాస్తవానికి ఆ హత్యలు చేసినట్లు అతను ఎప్పుడూ ఒప్పుకోలేదు, తన చర్యలు ఆసియాలో "పాశ్చాత్య సామ్రాజ్యవాదాని" కి ప్రతీకారంగానే చేసినట్లు బొంకేవాడు. <ref name="indiatimes.com"/> <ref name="nandiniramnath">{{Cite web|url=http://scroll.in/article/764804/charles-sobhraj-hated-india-but-the-country-got-to-him-in-the-end|title=Charles Sobhraj hated India, but the country got to him in the end|last=Nandini Ramnath|website=Scroll.in|access-date=23 January 2016}}</ref> శోభరాజ్ శిక్షాకాలం ముగిసేటప్పటికి, అతనిపై ఇరవై సంవత్సరాల థాయ్ అరెస్ట్ వారెంట్ ఇంకా చెల్లుబాటు లోనే ఉండేది. తద్వారా అతడిని థాయ్‌కి అప్పగించడం, అక్కడ అతడికి మరణశిక్ష పడడం దాదాపుగా ఖాయంగా ఉన్న పరిస్థితి అది. అంచేత 1986 మార్చిలో, జైలు జీవితంలో పదవ ఏట, శోభరాజ్ తన కాపలాదారులకు, తోటి ఖైదీలకూ పెద్ద పార్టీని ఏర్పాటు చేశాడు. వారికి నిద్రమాత్రలు, మత్తుమందు ఇచ్చి జైలు నుండి తప్పించుకుని పారిపోయాడు. ముంబై పోలీసు ఇన్‌స్పెక్టర్ మధుకర్ జెండే, [[గోవా|గోవాలోని]] ఓకాక్యూరో రెస్టారెంట్‌లో శోభరాజ్‌ను పట్టుకున్నాడు. శోభరాజ్ ఆశించిన విధంగానే అతని జైలు శిక్ష పదేళ్లు పొడిగించబడింది. 1997 ఫిబ్రవరి 17 న, 52 ఏళ్ల శోభరాజ్ విడుదలయ్యాడు. అతడిపై ఉన్న అనేక వారెంట్లు, సాక్ష్యాలు, అతనికి వ్యతిరేకంగా సాక్షులు కూడా లేకుండా పోయారు. అతడిని అప్పగించడానికి ఏ దేశమూ లేనందున, భారత అధికారులు అతడిని ఫ్రాన్స్‌కు తిరిగి వెళ్లనిచ్చారు. <ref name="indiatimes.com"/> <ref name="nandiniramnath"/> == సెలబ్రిటీ, తరిగి పట్టివేత == శోభరాజ్ సబర్బన్ పారిస్‌లో సౌకర్యవంతమైన విశ్రాంత జీవితం గడిపాడు. తనకొక పబ్లిసిటీ ఏజెంట్‌ను నియమించుకున్నాడు. ఇంటర్వ్యూల కోసం, ఫొటోల కోసం పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు వసూలు చేశాడు. అతని జీవితం ఆధారంగా తీసే సినిమా హక్కుల కోసం అతను $ 15 మిలియన్లకు పైగా వసూలు చేసాడు (ఈ కేసును దర్యాప్తు చేసిన న్యాయవాది, మాజీ పోలీసు ఇన్స్పెక్టర్ బిశ్వ లాల్ శ్రేష్ట ప్రకారం, ఛార్జ్ షీట్ ఫ్రేమ్ చేసి కోర్టులో కేసు నమోదు చేశారు).<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3867791.stm|title=The 'bikini-killer' linked to murders throughout Asia|date=12 August 2004|work=BBC News|access-date=27 September 2009}}</ref> 2003 సెప్టెంబరు 17 న, శోభరాజ్‌ను [[కాఠ్మండు|ఖాట్మండు]] వీధిలో ఒక పాత్రికేయుడు చూశాడు. ఆ పాత్రికేయుడు వెంటనే నేపాల్ అధికారులకు తెలియబరచాడు. రెండు రోజుల తరువాత యాక్ అండ్‌ యెతి హోటల్ క్యాసినోలో ఉండగా పోలీసులు శోభరాజ్‌ను అరెస్టు చేశారు. నేపాల్‌కు తిరిగి వెళ్ళడంలో శోభరాజ్ ఉద్దేశాలేంటో తెలియరాలేదు. 1975 లో బ్రోంజిక్, క్యారీర్ లను హత్య చేసినందుకు గాను 2004 ఆగస్టు 20 న ఖాట్మండు జిల్లా కోర్టు అతనికి [[యావజ్జీవ కారాగారశిక్ష|జీవిత ఖైదు విధించింది.]] ఈ కేసులో అతనికి వ్యతిరేకంగా ఉపయోగించిన ఫోటోకాపీ సాక్ష్యాలలో ఎక్కువ భాగం నిప్పెన్‌బర్గ్ (డచ్ దౌత్యవేత్త), ఇంటర్‌పోల్ సేకరించినవే. సరిగా విచారణ చెయ్యకుండా తనకు శిక్ష విధించారని పేర్కొంటూ అతడు అప్పీల్ చేశాడు. ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం అతనికి సహాయం అందించడానికి నిరాకరించినందున దానికి వ్యతిరేకంగా, ఫ్రాన్స్‌లో ఉన్న శోభరాజ్ భార్య చాంటాల్ యూరోపియన్ మానవ హక్కుల న్యాయస్థానం ముందు కేసు వేస్తున్నట్లు అతని న్యాయవాది ప్రకటించాడు. 2005 లో పటాన్ అప్పీల్స్ కోర్టు శోభరాజ్‌ను దోషిగా నిర్ధారించింది.  == ప్రస్తుత స్థితి == 2007 చివరలో, నేపాల్‌తో మాట్లాడమని అప్పటి ఫ్రెంచ్ అధ్యక్షుడు నికోలస్ సర్కోజీకి శోభరాజ్ న్యాయవాది విజ్ఞప్తి చేసినట్లు వార్తల్లో వచ్చింది. 2008 లో, శోభరాజ్ నేపాలీ మహిళ నిహిత బిశ్వాస్ (తరువాత ''[[బిగ్ బాస్ (రియాలిటీ గేమ్)|బిగ్ బాస్]]'' రియాలిటీ షోలో పాల్గొంది) తో నిశ్చితార్థం జరుపుకున్నట్లు ప్రకటించాడు. దంపతుల సంబంధం యొక్క ప్రామాణికత అమెరికన్ కండక్టర్ [[డేవిడ్ వుడార్డ్]] ''ది హిమాలయన్ టైమ్స్''కు రాసిన బహిరంగ లేఖలో నిర్ధారించబడింది.<ref>{{cite news |last1=Singh |first1=Rishi |title=Uneasy Silence |url=https://thehimalayantimes.com/opinion/letters-226 |access-date=16 May 2021 |work=The Himalayan Times |date=21 July 2008 |format=Letters}}</ref> 2008 జూలై 7 న, తన కాబోయే భార్య నిహిత ద్వారా పత్రికా ప్రకటన విడుదల చేస్తూ, తనను ఏ కోర్టూ హంతకుడిగా నిర్థారించలేదని, అంచేత తనను సీరియల్ కిల్లర్‌గా పేర్కొనవద్దనీ మీడియాను కోరాడు.<ref>{{Cite web|url=http://www.mysansar.com/archives/2008/07/id/2845|title=Press Release of Charles Shobhraj|publisher=Mysansar|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120724043528/http://www.mysansar.com/archives/2008/07/id/2845|archive-date=24 July 2012|access-date=28 July 2012}}</ref> శోభరాజ్ నిహితను 2008 అక్టోబరు 9 న నేపాలీ పండుగ అయిన [[దసరా|బడా దశమి]] (దసరా) నాడు జైలులో పెళ్ళి చేసుకున్నాడు.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Charles_Sobhraj_weds_Nepalese_girlfriend/rssarticleshow/3577773.cms|title=Charles Sobhraj ties the knot with Nihita Biswas|date=9 October 2008|publisher=The Times of India}}</ref> ఆ మరుసటి రోజున, నేపాల్ జైలు అధికారులు ఆ పెళ్ళి వార్తను తోసిపుచ్చారు. వందలాది ఇతర ఖైదీలకు చెందిన బంధువులతో పాటు, నిహిత, ఆమె కుటుంబాన్ని కూడా టికా అనే వేడుక చేసుకునేందుకు మాత్రమే జైలు లోకి అనుమతించామని వారు చెప్పారు. పెద్దలు తమ ఆశీర్వాదాలను తెలియజేయడానికి తమ కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న వారి నుదిట తిలకం దిద్దే పండుగ అది. అది పెళ్లి కాదని, ఆ పండుగలో భాగమనీ వారు పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-10-10/rest-of-world/27934181_1_charles-sobhraj-kathmandu-s-central-jail-bikini-killer|title=Sobhraj wedding a farce: Nepal jail authorities|date=10 October 2008|publisher=The Times of India|access-date=2021-09-14|work=|archive-date=2011-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811102155/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-10-10/rest-of-world/27934181_1_charles-sobhraj-kathmandu-s-central-jail-bikini-killer|url-status=dead}}</ref> 1975 లో అమెరికన్ బ్యాక్‌ప్యాకర్ కోనీ జో బ్రోంజిక్ హత్యకు గాను, శోభరాజ్‌కు జీవిత ఖైదు విధిస్తూ జిల్లా కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పుపై అతడు దాఖలు చేసిన అప్పీలుపై 2010 జూలైలో, నేపాల్ సుప్రీం కోర్టు తీర్పును వాయిదా వేసింది. జిల్లా కోర్టు తీర్పు అన్యాయమని పేర్కొంటూ, న్యాయమూర్తులు జాత్యహంకారానికి పాల్పడి శిక్షను ఖరారు చేశారని ఆరోపిస్తూ 2006 లో శోభరాజ్ ఈ అప్పీలు చేసుకున్నాడు.   2010 జూలై 30 న, కానీ జో బ్రోంజిక్ హత్యకు గాను ఖాట్మండులోని జిల్లా కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పును సుప్రీం కోర్టు సమర్థించింది. నేపాల్‌లో అక్రమంగా ప్రవేశించినందుకు రూ. 2,000 జరిమానా కూడా విధించింది. శోభరాజ్ ఆస్తులన్నింటిని జప్తు చేయాలని కూడా కోర్టు ఆదేశించింది. శోభరాజ్ "భార్య" నిహిత, "అత్తగారు" శకుంతల థాపా (ఆమె న్యాయవాది) ఆ తీర్పుపై అసంతృప్తి వెలిబుచ్చారు. శోభరాజ్‌కు న్యాయం "తిరస్కరించబడిందని", "న్యాయవ్యవస్థ అవినీతిమయమైంద"ని థాపా విమర్శించింది.<ref>{{Cite web|url=http://www.mysansar.com/archives/2010/08/id/12461|title=Video of Shakuntala Thapa claiming "judiciary is corrupt|publisher=Mysansar|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111217030945/http://www.mysansar.com/archives/2010/08/id/12461|archive-date=17 December 2011|access-date=3 October 2011}}</ref> ఈ వ్యాఖ్యలకు గాను వారిపై కోర్టు ధిక్కార అభియోగాలను మోపి జ్యుడీషియల్ కస్టడీకి పంపారు<ref>{{Cite web|url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=SC+orders+judicial+custody+for+Nihita%2C+Shakuntala&NewsID=252290|title=SC orders judicial custody for Nihita, Shakuntala|publisher=The Himalayan Times|access-date=1 February 2016|website=|archive-date=7 జనవరి 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150107235741/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=SC+orders+judicial+custody+for+Nihita%2C+Shakuntala&NewsID=252290|url-status=dead}}</ref> 18 సెప్టెంబర్ 2014 న, భక్తాపూర్ జిల్లా కోర్టులో, కెనడియన్ టూరిస్ట్ లారెంట్ క్యారియర్ హత్య కేసులో శోభరాజ్ దోషిగా నిర్ధారించబడ్డాడు.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-29261120|title=Nepal court convicts 'Bikini killer' Charles Sobhraj of second murder|date=18 September 2014|publisher=BBC News}}</ref> 2018 లో, శోభరాజ్ పరిస్థితి విషమంగా మారింది. అతడికి అనేకసార్లు శస్త్రచికిత్స జరిగింది. అతనికి అనేక ఓపెన్ హార్ట్ సర్జరీలు చేసారు. మరికొన్ని సర్జరీలు చెయ్యాలని నిర్ణయించారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/news/special/when-i-kept-charles-sobhraj-alive/20181218.htm|title=Testimony of a Surgeon Operating on Charles Sobhraj|last=Dr Raamesh Koirala|date=18 December 2018|publisher=Rediff News|access-date=30 January 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/newstopics/charles-sobhraj.html|title='Bikini Killer' Charles Sobhraj Critical in Hospital, Says Mother-In-Law|date=23 June 2017|publisher=News 18|access-date=30 January 2019}}</ref> == ప్రజా బాహుళ్య సంస్కృతిలో == * శోభరాజ్ విషయంగా రెండు నాన్ ఫిక్షన్ గ్రంధాలు వచ్చాయి: థామస్ థాంప్సన్ రాసిన ''సర్పెంటైన్'' (1979),<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/serpentine00thom|title=Serpentine|last=Thompson|first=Thomas|date=1979|publisher=Knopf Doubleday Publishing Group|isbn=9780385130172|location=New York|author-link=Thomas Thompson (American author)|url-access=registration}}</ref> రిచర్డ్ నెవిల్లె, జూలీ క్లార్క్ రాసిన ''ది లైఫ్ అండ్ క్రైమ్స్ ఆఫ్ చార్లెస్ శోభరాజ్'' (1980).<ref>{{Cite book|title=The Life and Crimes of Charles Sobrhaj|url=https://archive.org/details/lifecrimesofchar0000nevi|last=Neville|first=Richard|last2=Clarke|first2=Julie|date=1980|publisher=Pan Books|isbn=0-330-27144-X|location=Sydney|author-link=Richard Neville (writer)}}</ref> నెవిల్లే, క్లార్క్ ల పుస్తకం 1989 లో టీవీ కోసం రూపొందించిన ''షాడో ఆఫ్ ది కోబ్రా'' సినిమాకి ఆధారం.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0098299/|title=Shadow of the Cobra (TV Movie 1989)|date=18 July 1989|website=IMDb}}</ref> * 2015 లో ప్రవాళ్ రామన్ దర్శకత్వంలో సైజ్‌నూర్ నెట్‌వర్క్ వారి బాలీవుడ్ చిత్రం ''మెయిన్'' ఔర్ చార్లెస్ వచ్చింది. చార్లెస్ సోభ్రాజ్ న్యూఢిల్లీలోని తీహార్ జైలు నుండి తప్పించుకోవడంపై ఇది ఆధారపడింది.<ref>{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2012/may/130512-How-Charles-Sobhraj-escaped-Tihar.htm|title=How Charles Sobhraj escaped Tihar|access-date=1 February 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/first-look-randeep-hooda-plays-charles-sobhraj-in-main-aur-charles/447248-8-161.html|title=First Look: Randeep Hooda plays Charles Sobhraj in 'Main Aur Charles'|website=IBNLive|access-date=2021-09-14|archive-date=2014-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140125005308/http://ibnlive.in.com/news/first-look-randeep-hooda-plays-charles-sobhraj-in-main-aur-charles/447248-8-161.html|url-status=dead}}</ref> ఈ చిత్రాన్ని మొదట [[పూజ భట్|పూజా భట్]] నిర్మించినా, షూటింగ్ మధ్యలో ఉన్న విభేదాల కారణంగా, ఆమె సినిమా నుండి తప్పుకుంది.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/previews/Main-Aur-Charles/movie-review/29160615.cms|title=Main Aur Charles Movie Review|website=The Times of India}}</ref> * TV సిరీస్ ''లా &amp;amp; ఆర్డర్: క్రిమినల్ ఇంటెంట్'', ఒలివియా డి అబో పాత్ర పోషించిన నికోల్ వాలెస్ పాత్ర మేరీ-ఆండ్రీ లెక్లెర్క్‌పై ఆధారపడింది. " స్లిథర్ " ఎపిసోడ్‌లో (తొలుత దీనికి "సర్పెంటైన్" అనే పేరు పెట్టాలనుకున్నారు), మైఖేల్ యార్క్ వాలెస్‌కు మార్గదర్శకుడు, నేరాల్లో మాజీ భాగస్వామి అయిన బెర్నార్డ్ ఫ్రీమాంట్‌గా కనిపిస్తాడు. ఆ పాత్ర శోభరాజ్ మీద ఆధారపడినది. * 2019 లో, [[నెట్‌ఫ్లిక్స్]], BBC కలిసి శోభరాజ్ పట్టుబడి, విచారణలపై దృష్టి సారించి ''ది సర్పెంట్'' అనే ఎనిమిది భాగాల సిరీస్‌ను తయారు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించాయి.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2019/tv/news/tahar-rahim-bbc-netflix-series-the-serpent-charles-sobhraj-1203222083/|title=Netflix Boards BBC's 'The Serpent,' Starring Tahar Rahim as Serial Killer (EXCLUSIVE)|last=Clarke|first=Elsa Keslassy,Stewart|last2=Keslassy|first2=Elsa|date=2019-07-15|website=Variety|language=en|access-date=2019-07-30|last3=Clarke|first3=Stewart}}</ref> == ఇవి కూడా చూడండి == * అద్నాన్ పాత్రవాలా హత్య కేసు * ఆటో శంకర్ * గీత, సంజయ్ చోప్రా కిడ్నాప్ కేసు * జోషి-అభ్యంకర్ వరుస హత్యలు * జెస్సికా లాల్ హత్య * నీరజ్ గ్రోవర్ హత్య కేసు * నిరుపమ పాఠక్ మరణం కేసు * నితీష్ కటారా హత్య కేసు * 2008 నోయిడా డబుల్ మర్డర్ కేసు * నోయిడా వరుస హత్యలు * రామన్ రాఘవ్ * స్నేహల్ గవరె హత్య * స్టోన్మాన్ == మూలాలు == {{DEFAULTSORT:చార్లెస్ శోభరాజ్}} [[Category:Articles with hCards]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1944 జననాలు]] [[వర్గం:నేరస్థులు]] <references responsive="" /> 7bl2gvot4mxpbilz4g9911hpiwsshlh 0 339754 4890950 3960315 2026-06-25T12:55:07Z ~2026-36662-99 151121 /* నటీనటులు */ 4890950 wikitext text/x-wiki {{సినిమా |name = వచ్చినవాడు సూర్యుడు |year = 2002 |image = Vachina Vadu Suryudu.jpg |caption = సినిమా పోస్టర్ |starring = [[ఘట్టమనేని కృష్ణ|కృష్ణ]], <br>రాహుల్, <br>[[లక్ష్మీ శర్మ|లహరి]], <br>[[సురేష్ (నటుడు)|సురేష్]], <br>[[విజయచందర్]], <br>[[ప్రసాద్ బాబు]], <br>[[ప్రభ (నటి)|ప్రభ]] |story = శాతవాహన |screenplay = |director = మండవ గోపాలకృష్ణ |dialogues = శాతవాహన |lyrics = శాతవాహన |producer = ఎం.లక్ష్మణస్వామి |distributor = |released = 9 ఆగష్టు 2002 |runtime = |language = తెలుగు |music = రాధగోపి |playback_singer = |choreography = శివసుబ్రహ్మణ్యం |cinematography = [[ఎం. వి. రఘు]] |editing = ఉమాశంకర్ బాబు |production_company = జలజ ఆర్ట్ ప్రొడక్షన్స్ |awards = |budget = |imdb_id = }} '''వచ్చిన వాడు సూర్యుడు''' [[2002]], [[ఆగష్టు 9]]న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. మండవ గోపాలకృష్ణ దర్శకత్వంలో జలజ ఆర్ట్ ప్రొడక్షన్స్ బ్యానర్‌పై మల్పూరి లక్ష్మణస్వామి ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించాడు.<ref name="హిందూ రివ్యూ">{{cite news |last1=గుడిపూడి శ్రీహరి |title=Vachina Vaadu Suryudu (Combining art with a cause) |url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/mrg-vvs.html |accessdate=24 November 2021 |work=ది హిందూ}}</ref> ==నటీనటులు== * [[ఘట్టమనేని కృష్ణ|కృష్ణ]] - ముఖ్యమంత్రి * రాహుల్ - శంకర్ * [[లక్ష్మీ శర్మ|లహరి]] - గౌరి * [[సురేష్ (నటుడు)|సురేష్]] - జర్నలిస్ట్ సత్యం * మండవ గోపాలకృష్ణ * లక్ష్మణస్వామి - మేజర్ సూర్యం * [[విజయచందర్]] * [[బాబూమోహన్]] * [[సుత్తి వేలు]] - సర్పంచి * [[పీలా కాశీ మల్లికార్జునరావు|మల్లికార్జునరావు]] * [[ప్రసాద్ బాబు]] - రాయుడు * [[వైజాగ్ ప్రసాద్]] - రామనాథం * [[ఎం.ఎస్.నారాయణ]] * దీక్షితులు * [[గుండు హనుమంతరావు]] * [[అనంత్]] * [[చిట్టిబాబు (నటుడు)|చిట్టిబాబు]] * [[హేమసుందర్]] * [[సత్య ప్రకాష్|సత్యప్రకాష్]] - జిల్లా కలెక్టర్ * [[కొండవలస లక్ష్మణరావు]] * బడి తాతాజీ * [[ప్రభ (నటి)|ప్రభ]] - రాయుడు భార్య * స్వప్న * పద్మ జయంతి * ఉమా చౌదరి ==సాంకేతికవర్గం== * దర్శకత్వం: మండవ గోపాలకృష్ణ * కథ, మాటలు, పాటలు: శాతవాహన * సంగీతం: రాధగోపి * ఛాయాగ్రహణం: [[ఎం. వి. రఘు]] * కూర్పు: ఉమాశంకర్ బాబు * కళ: శ్రీహరి * స్టంట్స్: నందు * నృత్యాలు: శివసుబ్రహ్మణ్యం * నిర్మాత: ఎం.లక్ష్మణస్వామి ==పాటలు== * బ్రహ్మ మురారి * ప్రగతి మనది ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:ఘట్టమనేని కృష్ణ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ప్రభ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:సుత్తి వేలు నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:ఎం.ఎస్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు]] [[వర్గం:గుండు హనుమంతరావు నటించిన సినిమాలు]] gdq7h3j9z1g3wv7w5npngm193vmm39g 0 340781 4891041 3470492 2026-06-26T02:08:13Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891041 wikitext text/x-wiki {{మూలాలు సమీక్షించండి}} కో-షింటో, (Ko-Shintō (古神道)) అనేది ఆధునిక షింటోకి మూలమైన జపానుకు చెందిన జోమోన్ కాలం నాటి అసలైన సర్వాత్మవాదం. ఇది నేటి ఆధునిక షింటో కి మూలంగా పేర్కొంటారు. కోషింటో జాడల అన్వేషణ ఎడో కాలంలో షింటో పునరుద్ధరణతో ప్రారంభమైంది. ఉద్యమ వాదులు కొందరు, ఈ ప్రాచీన ఆలోచనా విధాన కర్తలు ఊమోటో, ఇజుమో-తైషాక్యో లని వాదిస్తారు. ఈ క్రింద పేర్కొన్నవి ఏ చైనీస్ తత్వ శాస్త్రాలలోను కనిపించని ''కోజికి,నిహోన్ షోకి'' భాషల అధ్యయనాంశాలు: ''కోషింటో లో'', శాశ్వతమైన ప్రపంచం లేదా ''టోకోయోకి'' విరుద్ధంగా ప్రస్తుత ప్రపంచం లేదా ఉత్సుషియో (''utsushiyo)'' ఉంటుంది. వ్యక్తులందరూ ''తమషీ (tamashii)ని,'' అంటే మనస్సు, హృదయం లేదా ఆత్మను కలిగి ఉంటారు. శరీరం లేని ఒక ''తమషీ ని మిటమ (mitama)'' అంటారు. ఎవరి ''తమషీ అయితే'' ''కమీ'' స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటుందో ''వారిని మికోటో'' అంటారు. [[కామి]] లేదా ''కమియో యుగంలో'', ఈ భూమి పై ''కామి'' పాలన సాగింది. వీరి రూపాలు మానవులను పోలి ఉంటాయి, కానీ హృదయాలు మాత్రం స్వచ్ఛమైనవిగా ఉంటాయి, వీరు మాట్లాడే భాష కోటోడమా. == కోషింటో పరిశోధనా చరిత్ర == ప్రారంభపు జపాన్ సాహిత్యంలో "స్వచ్ఛమైన" కోషింటో కు సంబంధించి ఎటువంటి దాఖలాలు లేవు. జపాన్ సాహిత్యం రూపుదిద్దుకుంటున్న సమయానికి ముందే, [[టావోయిజం]], [[బౌద్ధ మతం|బౌద్ధమతంతో]] స్థానిక మతం కలిసిపోయింది. షింటో బౌద్ధమత సంకేతశాస్త్రంలో విలీనం కావటమే మధ్యయుగపు అభివృద్ధి. ప్రారంభపు బౌద్ధ మత పరీక్షలతోనే కోషింటో పరిశోధన ప్రారంభమైంది. ఈ యుగంలోనే , జపాన్ పుణ్యక్షేత్ర ఆచారాలు వారి మతపరమైన స్వభావం నుండి "శుద్ధి" పొంది, జాతీయ రూపాలుగా మారాయి. ఈ ప్రక్రియనే నేటి [[రాష్ట్రం షింటో|స్టేట్ షింటో గా వ్యవహరిస్తారు.]] మతవాదులు ఆదిమ " [[ప్రకృతి మతం]] "లో ఈ రూపాల మూలాన్ని వెతకడం ప్రారంభించారు. స్వచ్ఛమైన పారంపరిక జపాన్ సంప్రదాయం కావాలని, [[కునియో యనగీత|కునియో యనగీతా]] వంటి ప్రారంభ జానపద రచయితలు కూడా కోరుతున్నారు. ఇంపీరియల్ కాలంలో కోషింటో పై జరిగిన పరిశోధనల ను అత్యంత ప్రభావితం చేసిన పరిశోధకుడు ఊమోటో (Oomoto) స్థాపకుడు, [[ఒనిసాబురో డెగుచి|ఓనిసాబురో డేగుచి]], [[టకుమా హిసా|తకుమా హిసా]] మినహా ఆధునిక కోషింటో లోని దాదాపు అన్ని పంక్తులను అతను ప్రభావితం చేశాడు. ఇటువంటి పరిశోధనలు నేటికీ కొనసాగుతున్నాయి. ఎక్కువగా అవి, [[ఐకిడో]] కు , ఇతర యుద్ధ కళలకు సంబంధించినవిగా ఉంటాయి. == మూలాలు == {{మూలాలు}} == బాహ్య లింకులు == * [http://koshinto.org/ కోషింటో - షింటో ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ సౌత్ ఆస్ట్రేలియా]{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * కోర్నికి, పీటర్, IJ మెక్‌ముల్లెన్ (Ed), ''రెలిజియన్ ఇన్ జపాన్: యారోస్ టూ హెవెన్ అండ్ ఎర్త్'', కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్, (1996), {{ISBN|978-0-521-55028-4}} [[వర్గం:జపనీస్ పురాణశాస్త్రం]] [[వర్గం:జపాన్ సంస్కృతి]] [[వర్గం:జపాన్]] lqy0bwq42shsljms32r6qrcpw1uaa0b 0 343491 4890949 4805958 2026-06-25T12:33:57Z స్వరలాసిక 13980 /* పద్మశ్రీ */ 4890949 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian award | name = పద్మ విభూషణ్ | image = Medal, order (AM 2014.7.12-1).jpg | caption = Padma Vibhushan medal suspended by a ribbon | alt = Pictorial depiction of Padma Vibhushan medal in golden colour with its pink ribbon | type = National Civilian | country = [[India]] }} రిపబ్లిక్‌ డే ( గణతంత్ర దినోత్సవం) 2022 ను పురస్కరించుకుని కేంద్ర ప్రభుత్వం పద్మ పురస్కారాలను ప్రకటించింది. మొత్తం 128 మందికి పద్మ అవార్డులను ప్రకటించగా వారిలో నలుగురికి పద్మ విభూషణ్, 17 మందికి పద్మ భూషణ్, మరో 107 మందికి పదశ్మీ అవార్డులను కేంద్రం ప్రకటించింది.<ref>{{Cite web|url=https://10tv.in/national/padma-awards-2022-padma-awards-2022-full-list-of-recipients-358636.html|title=Padma Awards 2022 : పద్మ అవార్డుల ప్రకటన.. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఎవరెవరికంటే..? {{!}} Padma Awards 2022 : Padma Awards 2022: Full List Of Recipients|last=telugu|first=10tv|date=2022-01-25|website=10TV|language=te|access-date=2022-01-26}}</ref> == పద్మవిభూషణ్ == * ప్రభా ఆత్రే (మహారాష్ట్ర)  ఆర్ట్ * [[రాధేశ్యామ్ ఖేమ్కా]] (ఉత్తర ప్రదేశ్) (మరణానంతరం) సాహిత్యం & విద్య * జనరల్ బిపిన్ రావత్ ( ఉత్తరాఖండ్) సివిల్ సర్వీస్ (మరణానంతరం) * కళ్యాణ్ సింగ్ (ఉత్తర ప్రదేశ్) పబ్లిక్ అఫైర్స్ (మరణానంతరం) <ref>{{Cite web|url=https://telugu.news18.com/news/national/union-government-announced-padma-awards-for-year-2022-here-is-the-full-details-ak-1177676.html|title=Padma Awards 2022: పద్మ అవార్డుల ప్రకటన.. బిపిన్ రావత్‌కు పద్మ విభూషణ్, గులాం నబీ ఆజాద్‌కు పద్మభూషణ్.. పూర్తి వివరాలు|website=News18 Telugu|language=te|access-date=2022-01-26}}</ref> {{Infobox civilian award | name = పద్మ భూషణ్ | image = Padma Bhushan India IIe Klasse.jpg | alt = Padma Bhushan medal suspended from its riband | image_size = 100px | type = National Civilian | దేశం = {{flag|India}} }} == పద్మ భూషణ్ == * [[గులాం నబీ ఆజాద్]] (జమ్ము & కాశ్మీర్) పబ్లిక్ అఫైర్స్ * [[విక్టర్ బెనర్జీ]] (వెస్ట్ బెంగాల్) ఆర్ట్ * [[గుర్మీత్ బావా]] (పంజాబ్) (మరణానంతరం) ఆర్ట్ * బుద్ధదేబ్ భట్టాచార్జీ (పశ్చిమ బెంగాల్) పబ్లిక్ అఫైర్స్ * నటరాజన్ చంద్రశేఖరన్ (మహారాష్ట్ర) ట్రేడ్ అండ్ ఇండస్ట్రీ * కృష్ణ ఎల్లా & సుచిత్రా ఎల్లా (తెలంగాణ)  ట్రేడ్ అండ్ ఇండస్ట్రీ * మధుర్ జాఫరీ -పాకశాస్త్రం * దేవేంద్ర ఝఝరియా (రాజస్థాన్) క్రీడలు * రషీద్ ఖాన్ (ఉత్తరప్రదేశ్) ఆర్ట్ * రాజీవ్ మెహ్రిషి (రాజస్థాన్) సివిల్ సర్వీస్ * సత్య నాదెళ్ల ట్రేడ్ అండ్ ఇండస్ట్రీ USA * సుందరరాజన్ పిచాయ్ ట్రేడ్ అండ్ ఇండస్ట్రీ USA * సైరస్ పూనావల్లా ట్రేడ్ అండ్ పూనావల్లాసైన్స్ & ఇంజనీరింగ్ మెక్సికో * ప్రతిభారే (ఒడిషా) సాహిత్యం & విద్య * స్వామి సచ్చిదానంద్ (గుజరాత్) సాహిత్యం& విద్య * వశిష్ఠ త్రిపాఠి (ఉత్తర ప్రదేశ్) సాహిత్యం & విద్య * సంజయ్ రాజారాం (మెక్సికో) సైన్స్, ఇంజనీరింగ్ (మరణానంతరం) <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/resources/full-list-of-padma-awards-2022/article38325003.ece|title=Full list of Padma Awards 2022|last=Bureau|first=The Hindu|date=2022-01-25|work=The Hindu|access-date=2022-01-26|language=en|issn=0971-751X}}</ref> == పద్మశ్రీ == {{Infobox civilian award | name = పద్మ శ్రీ | image = Padma Shri India IIIe Klasse.jpg | alt = Padma Shri medal suspended from its riband | image_size = 100px | type = National Civilian | దేశం = {{flag|India}} }} * ప్రహ్లాద్ రాయ్ అగర్వాలా వాణిజ్యం & పరిశ్రమ పశ్చిమ బెంగాల్ * ప్రొ. [[నజ్మా అక్తర్]] సాహిత్యం & విద్య ఢిల్లీ * సుమిత్ యాంటీల్ స్పోర్ట్స్ హర్యానా * టి సెంకా అవో సాహిత్యం & విద్య నాగాలాండ్ * కమలిని ఆస్థానా & శ్రీమతి నళిని ఆస్థానా  కళ ఉత్తర ప్రదేశ్ * సుబ్బన్న అయ్యప్పన్ సైన్స్ & ఇంజనీరింగ్ కర్ణాటక * జె కె బజాజ్ సాహిత్యం & విద్య ఢిల్లీ * సిర్పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం సాహిత్యం &  విద్య తమిళనాడు * శ్రీమద్ బాబా బలియా సోషల్ వర్క్ ఒడిశా * శ్రీమతి.సంఘమిత్ర బంద్యోపాధ్యాయ సైన్స్ & ఇంజినీరింగ్ పశ్చిమ బెంగాల్ * శ్రీమతిమాధురీ బర్త్వాల్ ఆర్ట్ ఉత్తరాఖండ్ * అఖోనే అస్గర్ అలీ బషరత్ సాహిత్యం & విద్య లడఖ్ * డా.హిమ్మత్రావ్ బావస్కర్ మెడిసిన్ మహారాష్ట్ర * హర్మోహిందర్ సింగ్ బేడీ సాహిత్యం 7 విద్య పంజాబ్ * ప్రమోద్ భగత్ స్పోర్ట్స్ ఒడిశా * [[ఎస్. బాలేష్]] ఆర్ట్ తమిళనాడు * ఖండూ వాంగ్చుక్ భూటియా ఆర్ట్ సిక్కిం * మరియా క్రిస్టోఫర్ బైర్స్కీ సాహిత్యం & విద్య పోలాండ్ * ఆచార్య చందనాజీ సోషల్ వర్క్ బీహార్ * సులోచన చవాన్ ఆర్ట్ మహారాష్ట్ర * నీరజ్ చోప్రా స్పోర్ట్స్ హర్యానా * శకుంతల చౌదరి సోషల్ వర్క్ అస్సాం * శంకరనారాయణ మీనన్ చుండయిల్ స్పోర్ట్స్ కేరళ * ఎస్ దామోదరన్ సోషల్ వర్క్ తమిళనాడు * ఫైసల్ అలీ దార్ స్పోర్ట్స్ జమ్మూ &కాశ్మిర్ * జగ్జిత్ సింగ్ దార్ది ట్రేడ్ & ఇండస్ట్రీ చండీగఢ్ * డా. ప్రోకార్ దాస్‌గుప్తా మెడిసిన్ యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ * ఆదిత్య ప్రసాద్ డాష్ సైన్స్ & ఇంజినీరింగ్ ఒడిశా * డా. లతా దేశాయ్ మెడిసిన్ గుజరాత్ * మల్జీ భాయ్ దేశాయ్ పబ్లిక్ అఫైర్స్ గుజరాత్ * శ్రీమతి.బసంతీ దేవి సోషల్ వర్క్ ఉత్తరాఖండ్ * శ్రీమతిలౌరెంబమ్ బినో దేవి ఆర్ట్ మణిపూర్ * ముక్తామణి దేవి ట్రేడ్ & ఇండస్ట్రీ మణిపూర్ * శ్యామామణి దేవి ఆర్ట్ ఒడిషా * ఖలీల్ ధన్తేజ్వి (మరణానంతర) సాహిత్యం & విద్య గుజరాత్ * సావాజీ భాయ్ ఢోలాకియా సోషల్ వర్క్ గుజరాత్ * అర్జున్ సింగ్ ధుర్వే ఆర్ట్ మధ్యప్రదేశ్ * డా. విజయ్‌కుమార్ వినాయక్ డోంగ్రే మెడిసిన్ మహారాష్ట్ర * చంద్రప్రకాష్ ద్వివేది ఆర్ట్ రాజస్థాన్ * ధనేశ్వర్ ఎంగ్టి సాహిత్యం & విద్య అస్సాం * ఓం ప్రకాష్ గాంధీ సోషల్ వర్క్ హర్యానా * నరసింహారావు గరికపాటి సాహిత్యం & విద్య ఆంధ్రప్రదేశ్ * గిర్ధారి రామ్ ఘోంజు (మరణానంతరం) సాహిత్యం & విద్య జార్ఖండ్ * షైబాల్ గుప్తా సాహిత్యం &  విద్య బీహార్ * నరసింగ ప్రసాద్ గురు సాహిత్యం &  విద్య ఒడిషా * గోసవీడు షేక్ హసన్ (మరణానంతరం) కళ ఆంధ్రప్రదేశ్ * [[ర్యూకో హిరా]] ట్రేడ్ & ఇండస్ట్రీ జపాన్ * సోసమ్మ రకం ఇతరులు - పశు సంవర్ధకము కేరళ * అవధ్ కిషోర్ జాడియా సాహిత్యం &  విద్య మధ్యప్రదేశ్ * సౌకార్ జానకి ఆర్ట్ తమిళనాడు * తారా జౌహర్ సాహిత్యం &  విద్య ఢిల్లీ * వందనా కటారియా క్రీడలు ఉత్తరాఖండ్ * హెచ్ఆర్ కేశవమూర్తి ఆర్ట్ కర్ణాటక * [[రట్గర్ కోర్టెన్‌హార్స్ట్]] సాహిత్యం &  విద్య ఐర్లాండ్ * పి నారాయణ కురుప్ సాహిత్యం &  విద్య కేరళ * అవని ​​లేఖరా స్పోర్ట్స్ రాజస్థాన్ * మోతీ లాల్ మదన్ సైన్స్ & ఇంజినీరింగ్ హర్యానా * శివనాథ్ మిశ్రా ఆర్ట్ ఉత్తర ప్రదేశ్ * డా. నరేంద్ర ప్రసాద్ మిశ్రా (మరణానంతరం) వైద్యం మధ్యప్రదేశ్ * దర్శనం మొగిలయ్య కళ తెలంగాణ * గురుప్రసాద్ మహాపాత్ర (మరణానంతరం) సివిల్ సర్వీస్ ఢిల్లీ * తవిల్ కొంగంపట్టు AV మురుగయ్యన్ ఆర్ట్ పుదుచ్చేరి * ఆర్ ముత్తుకన్నమ్మాళ్ ఆర్ట్ తమిళనాడు * అబ్దుల్ ఖాదర్ నడకతిన్ ఇతరులు - గ్రాస్‌రూట్స్ ఇన్నోవేషన్ కర్ణాటక * [[అమై మహాలింగ నాయక్]] ఇతరులు - వ్యవసాయం కర్ణాటక * త్సెరింగ్ నామ్‌గ్యాల్ ఆర్ట్ లడఖ్ * ఎకెసి నటరాజన్ ఆర్ట్ తమిళనాడు * విఎల్ న్ఘాకా సాహిత్యం &  విద్య మిజోరం * సోను నిగమ్ ఆర్ట్ మహారాష్ట్ర * రామ్ సహాయ పాండే ఆర్ట్ మధ్యప్రదేశ్ * చిరాపట్ ప్రపాండవిద్య సాహిత్యం &  విద్య థాయిలాండ్ * కెవి రబియా సోషల్ వర్క్ కేరళ * అనిల్ కుమార్ రాజవంశీ సైన్స్ & ఇంజినీరింగ్ మహారాష్ట్ర * శీష్ రామ్ ఆర్ట్ ఉత్తర ప్రదేశ్ * రామచంద్రయ్య ఆర్ట్ తెలంగాణా * డా. సుంకర వెంకట ఆదినారాయణరావు మెడిసిన్ ఆంధ్రప్రదేశ్ * గమిత్ రమిలాబెన్ రేసింగ్‌భాయ్ సోషల్ వర్క్ గుజరాత్ * పద్మజా రెడ్డి కళ తెలంగాణ * గురువు తుల్కు రింపోచే ఇతరులు - ఆధ్యాత్మికత అరుణాచల్ ప్రదేశ్ * బ్రహ్మానంద్ శంఖ్వాల్కర్ క్రీడలు గోవా * విద్యానంద్ సారెక్ సాహిత్యం &  విద్య హిమాచల్ ప్రదేశ్ * కాళీ పదా సరెన్ సాహిత్యం &  విద్య పశ్చిమ * బెంగాల్వీరస్వామి శేషయ్య మెడిసిన్ తమిళనాడు * శ్రీమతిప్రభాబెన్ షా సోషల్ వర్క్ దాద్రా &  నగర్ హవేలీ &  డామన్ &  డయ్యూ * దిలీప్ షాహానీ సాహిత్యం &  విద్య ఢిల్లీ * రామ్ దయాళ్ శర్మ ఆర్ట్ రాజస్థాన్ * విశ్వమూర్తి శాస్త్రి సాహిత్యం &  విద్య జమ్మూ & కాశ్మిర్ * టటియానా ల్వోవ్నా శౌమ్యన్ సాహిత్యం &  విద్య రష్యా * సిద్ధలింగయ్య (మరణానంతర) సాహిత్యం &  విద్య కర్ణాటక * [[కాజీ సింగ్]] ఆర్ట్ వెస్ట్ బెంగాల్ * కొన్సామ్ ఇబోమ్చా సింగ్ ఆర్ట్ మణిపూర్ * ప్రేమ్ సింగ్ సోషల్ వర్క్ పంజాబ్ * సేత్ పాల్ సింగ్ ఇతరులు - వ్యవసాయం ఉత్తర ప్రదేశ్ * [[విద్యా విందు సింగ్]] సాహిత్యం &  విద్య ఉత్తర ప్రదేశ్ * బాబా ఇక్బాల్ సింగ్ జీ సోషల్ వర్క్ పంజాబ్ * డా. భీమ్‌సేన్ సింఘాల్ మెడిసిన్ మహారాష్ట్ర * [[శివానంద బాబా|శివానంద]] ఇతరులు - యోగా ఉత్తర ప్రదేశ్ * అజయ్ కుమార్ సోంకర్ సైన్స్ & ఇంజినీరింగ్ ఉత్తర ప్రదేశ్ * అజిత శ్రీవాస్తవ కళ ఉత్తర ప్రదేశ్ * సద్గురు బ్రహ్మేశానంద ఆచార్య స్వామి ఇతరులు - ఆధ్యాత్మికత గోవా * డా.బాలాజీ తాంబే (మరణానంతరం) వైద్యం మహారాష్ట్ర * రఘువేంద్ర తన్వర్ సాహిత్యం &  విద్య హర్యానా * డాక్టర్.కమలాకర్ త్రిపాఠి మెడిసిన్ ఉత్తర ప్రదేశ్ * శ్రీమతి.లలితా వాకిల్ ఆర్ట్ హిమాచల్ ప్రదేశ్ * శ్రీమతిదుర్గా బాయి వ్యామ్ ఆర్ట్ మధ్యప్రదేశ్ * జంత్‌కుమార్ మగన్‌లాల్ * వ్యాస్ సైన్స్ & ఇంజినీరింగ్ గుజరాత్ * బడాప్లిన్ యుద్ధ సాహిత్యం &  విద్య మేఘాలయ <ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/|title=Business News Today: Read Latest Business News, Live India Share Market News, Finance & Economy News|website=mint|language=en|access-date=2022-01-26}}</ref> == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:పద్మ పురస్కారాలు]] [[వర్గం:పద్మ భూషణ్]] [[వర్గం:పద్మ విభూషణ్]] [[వర్గం:పద్మ శ్రీ]] g536xhns04ngl0puknzygg3kyqv0pbu 0 343824 4890998 4550130 2026-06-25T19:22:37Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890998 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = కాన్సాస్ సిటీ హిందూ దేవాలయం | image = | alt = | caption = | map_type = USA Kansas | map_caption = Location in Kansas | coordinates = {{coord|39.013117|-94.762028|type:landmark_region:US-KS|display=inline,title}} | other_names = | proper_name = | country = [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|యునైటెడ్ స్టేట్స్]] | state = కాన్సాస్ | location = షావ్నీ | elevation_m = | deity = | primary_deity_Godess = | utsava_deity_God = | utsava_deity_Godess= | Direction_posture = | Pushakarani = | Vimanam = | Poets = | Prathyaksham = | festivals= | address = | architecture = | temple_quantity = | monument_quantity= | inscriptions = | year_completed = | creator = | website = {{URL|https://www.htccofkc.org/}} }} '''కాన్సాస్ సిటీ హిందూ దేవాలయం,''' మిస్సోరి రాష్ట్రం, కాన్సాస్ సిటీ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలోని ఉన్న ఒక [[ప్రముఖ హిందూ దేవాలయాలు|హిందూ దేవాలయం]]. == చరిత్ర == 1982లో స్థానిక హిందూ, [[జైన మతం|జైన]] ప్రజలు హిందూ దేవాలయం ఆవశ్యకత గురించి చర్చించి జాన్సన్ కౌంటీలో ఒక హిందూ దేవాలయాన్ని నిర్మించేందుకు ప్రణాళికలు వేశారు. 4 కుటుంబాలు హిందూ దేవాలయ నిర్మాణంకోసం ఒక సంస్థను స్థాపించడానికి అభ్యర్థనలు పంపడంతోపాటు, దేవాలయం నిర్మించబడే స్థలాన్ని కొనుగోలు చేయడానికి విరాళాలు అడిగారు. 1983 మేలో ఐఆర్ఎస్ ద్వారా మతపరమైన సంస్థగా గుర్తించబడింది. పన్ను మినహాయింపు హోదా కూడా ఇవ్వబడింది.<ref>{{Cite web|url=https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.profile&ein=480950562|title=Hindu Temple and Cultural Center of Kansas City Inc|website=charity navigator|access-date=2 February 2022}}</ref> కాన్సాస్ నగర ప్రాంతంలో ఎక్కువమంది హిందువులు నివసించే ప్రాంతానికి దగ్గరగా ఉన్న ప్రాంతంలో 5 ఎకరాల భూమిని కొనుగోలు చేసారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.htccofkc.org/page/temple-history.html|title=Temple History|last=Jain, K Swaran|website=htccofkc|access-date=2 February 2022|archive-date=2 ఫిబ్రవరి 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202121328/https://www.htccofkc.org/page/temple-history.html|url-status=dead}}</ref> 1985 అక్టోబరు 27న శంకుస్థాపన కార్యక్రమంతో దేవాలయ నిర్మాణం ప్రారంభమై 1988 మే 22న వేలాదిమంది హిందూ భక్తుల సమక్షంలో ప్రారంభోత్సవం జరిగింది. భారతదేశం నుండి అనేక దేవతామూర్తుల విగ్రహాలు దిగుమతి చేయబడ్డాయి. దేవాలయం లోపల, బయట వివిధ హిందూ & జైన దేవతలు బొమ్మలు చెక్కబడ్డాయి. 1991 ఏప్రిల్ లో దేవాలయ రూపకల్పన పూర్తయింది.<ref>{{Cite web|url=https://templesinindiainfo.com/hindu-temple-cultural-center-of-kansas-city-timings-history/|title=Hindu Temple and Cultural Center of Kansas City|website=templesinindiainfo|access-date=2 February 2022}}{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> అన్ని హిందూ పండుగలు ఇక్కడ జరుపబడుతాయి. == పూజలు == చతురస్రాకారంలో ఉన్న ఈ దేవాలయంలో దేవతామూర్తులకు ప్రత్యేకంగా చిన్నచిన్న గుడులు ఉన్నాయి. 16 భాషల్లో పూజాసేవలు ఉన్నాయి. నియమిత రుసుముతో దేవాలయం బయట హిందూ ఆచారాలతో ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు.<ref>{{Cite web|url=http://pluralism.org/profile/hindu-temple-cultural-center-of-kansas-city/|title=Hindu Temple and Cultural Center of Kansas City|website=pluralism|access-date=2 February 2022|archive-date=6 ఫిబ్రవరి 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200206185721/http://pluralism.org/profile/hindu-temple-cultural-center-of-kansas-city/|url-status=dead}}</ref> ఇక్కడ తరగతి గదులు, ఫలహారశాల, వంటగది కూడా ఉన్నాయి. == సేవా కార్యక్రమాలు == ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రకృతి వైపరీత్యాల బాధితుల సహాయార్థం దేవాలయ యువజన బృందం ఆధ్వర్యంలో అనేక స్వచ్ఛంద కార్యక్రమాలు, నిధుల సేకరణ జరుగుతాయి. 2010 హైతీ భూకంపం బాధితుల కోసం $6,000 పైగా విరాళాలు సేకరించింది.<ref>{{Cite web|url=http://www.shawneedispatch.com/news/2010/nov/03/shawnee-temple-kansas-citys-hindus-home-their-comm/|title=At Shawnee temple, Kansas City’s Hindus at home in their community|last=Shepherd, Sara|date=3 November 2010|website=shawneedispatch|access-date=2 February 2022|archive-date=2 ఫిబ్రవరి 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202121327/http://www.shawneedispatch.com/news/2010/nov/03/shawnee-temple-kansas-citys-hindus-home-their-comm/|url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు, అమెరికా]] [[వర్గం:1988 స్థాపితాలు]] [[వర్గం:మిస్సోరీ]] onnqtu0tcs07ur01idq0vlgm26rnmet 0 347052 4890997 4362122 2026-06-25T19:02:29Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890997 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = కాజల్ గుప్తా | image = | alt = | caption = | other_names = | birth_name = సంధ్యా చటోపాధ్యాయ | birth_date = {{birth date|df=yes|1936|1|8}} | birth_place = [[కోల్‌కాతా|కలకత్తా]], [[పశ్చిమ బెంగాల్]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|1996|10|22|1936|1|8}} | death_place = [[కోల్‌కాతా|కలకత్తా]], [[పశ్చిమ బెంగాల్]] | nationality = | occupation = నటి | years_active = | known_for = | notable_works = ''అజంట్రిక్'' (1958) | spouse = దినేన్ గుప్తా | children = సోనాలి గుప్తా }} '''కాజల్ గుప్తా''' ('''సంధ్యా చటోపాధ్యాయ,''' 1936 జనవరి 8 - 1996 అక్టోబరు 22) [[బంగ్లా భాష|బెంగాలీ]] [[సినిమా నటుడు|సినిమా నటి]].<ref>{{Cite web|date=2019-01-19|title=Kajal Gupta (Actress) Death, Height,Net Worth & Bio|url=https://www.celebrityhow.com/kajal-gupta/|access-date=2022-03-20|website=CelebrityHow|archive-date=2021-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210727151230/https://www.celebrityhow.com/kajal-gupta/|url-status=dead}}</ref> ''బసంత బిలాప్'' (1973), ''సంసారర్ ఇతికథ'' (1983), ''అగ్నిశ్వర్'' (1975) వంటి సినిమాలలో నటించింది.<ref name="bengalibaidyas">{{Cite web|title=Kajal Gupta|url=http://bengalibaidyas.co.in/VaidyaEntertainment/KajalGupta.html|access-date=5 May 2017|website=bengalibaidyas.co.in|publisher=bengalibaidyas.co.in|archive-date=25 జనవరి 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125115709/http://bengalibaidyas.co.in/VaidyaEntertainment/KajalGupta.html|url-status=dead}}</ref> == జననం == కాజల్ గుప్తా 1936 జనవరి 8న [[పశ్చిమ బెంగాల్]] రాజధాని [[కోల్‌కాతా|కలకత్తా]]<nowiki/>లో జన్మించింది. == వ్యక్తిగత జీవితం == ''బసంత బిలాప్'' సినిమా దర్శకుడు దినేన్ గుప్తాతో కాజల్ గుప్తా వివాహం జరిగింది. == సినిమాలు == {{colbegin}} * ''నటి బినోదిని'' (1994) * ''అంతరంగ'' (1988) * ''హిరర్ షికల్'' (1988) * ''[[అబిర్]]'' (1987) * ''మహామిలన్'' (1987) * ''అభిమాన్'' (1986) * ''అమర్ కంటక్ (చిత్రం)'' (1986) * ''రషీఫాల్'' (1984) * ''అగామి కల్'' (1983) * ''ఇందిర'' (1983) * ''అర్పిత'' (1983) * ''సంసారర్ ఇతికథ'' (1983) * ''ప్రియతమా'' (1980) * ''బంధన్'' (1980) * ''తిలోత్తమ'' (1978) * ''చార్మూర్తి'' (1978) * ''సనై'' (1977) * ''దంపతీ'' (1976) * ''హార్మోనియం'' (1976) * ''రాగ్ అనురాగ్'' (1975) * ''అగ్నిశ్వర్'' (1975) * ''సంగిని'' (1974) * ''మార్జినా అబ్దుల్లా'' (1973) * ''బసంత బిలాప్'' (1973) * ''అజ్కేర్ నాయక్'' (1972) * ''జబాన్'' (1972) * ''బాణజ్యోత్సనా'' (1969) * ''ది న్యూ లీఫ్'' (1969) * ''ముఖుజే పరిబార్'' (1965) * ''జతుగృహ'' (1964) * ''కంచర్ స్వర్గ'' (1962) * ''అజంట్రిక్'' (1958) {{colend}} == మరణం == కాజల్ గుప్తా 1996 అక్టోబరు 22న [[కోల్‌కాతా|కోల్‌కతా]]<nowiki/>లో మరణించింది.<ref>{{Cite web|title=Kajal Gupta (Actor) Birthday, Age, Net Worth, Profession, Birth Place, Biograph|url=https://topstarbirthdays.com/p/kajal-gupta/|access-date=2022-03-20|website=topstarbirthdays.com|language=en}}{{Dead link|date=నవంబర్ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == బయటి లింకులు == {{IMDb name|id=nm0348475|name=కాజల్ గుప్తా}} [[వర్గం:బెంగాలీ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:1996 మరణాలు]] [[వర్గం:1936 జననాలు]] p2k4fltjsag1vhcs7s110m8iacwehwa 0 351103 4891197 4827873 2026-06-26T09:23:05Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891197 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = గౌహర్ ఖాన్ | image = Gauahar Khan snapped in Mumbai (cropped).jpg | caption = | birth_name = గౌహర్ ఖాన్ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1983|08|23}}<ref name="1983Gauahar">{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi//photostory/48581017.cms |title=TV's bombshell Gauhar Khan turns a year older! |date=21 August 2015 |website=The Times of India}}</ref> | birth_place = పూనా, [[మహారాష్ట్ర]], [[భారతదేశం]]<ref name=r2>[http://entertainment.oneindia.in/celebs/gauhar-khan/biography.html Gauhar Khan Biography, Gauhar Khan Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921115428/http://entertainment.oneindia.in/celebs/gauhar-khan/biography.html |date=2013-09-21 }}. entertainment.oneindia.in. Retrieved on 13 December 2013.</ref> | occupation = {{hlist|నటి|మోడల్}} | yearsactive = 2003–ప్రస్తుతం | spouse = {{Marriage|జాయిద్ దర్బార్|2020}}<ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/gauahar-khan-gets-married-to-zaid-darbar-today-live-updates-7119205/ |title=Gauahar Khan wedding LIVE UPDATES: The first photos and videos of nikaah are here |work=[[The Indian Express]] |date=25 December 2020}}</ref> | relatives = {{plainlist| * [[నిగర్ ఖాన్]]: (సోదరి ) * ఇస్మాయిల్ దర్బార్ (మామయ్య ) }} }} '''గౌహర్ ఖాన్''' (జననం 23 ఆగస్ట్ 1983) భారతదేశానికి చెందిన మోడల్, సినిమా నటి. ఆమె మోడల్‌గా కెరీర్ ప్రారంభించి 2002లో ఫెమినా మిస్ ఇండియా పోటీలో పాల్గొంది. ==నటించిన సినిమాలు== {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !సినిమా !పాత్ర !ఇతర విషయాలు |- | rowspan="2" |2004 |''ఆన్: మెన్ యట్ వర్క్'' |"నాషా" పాటలో | |- |''[[శంకర్ దాదా ఎం.బి.బి.ఎస్.]]'' |"నా పేరు కంచన్ మాలా" పాటలో |తెలుగు సినిమా |- |2009 |''రాకెట్ సింగ్: సేల్స్‌మ్యాన్ ఆఫ్ ది ఇయర్'' |కోయెనా షేక్ | |- |2010 |''వన్స్ అపాన్ ఎ టైమ్ ముంబైలో'' |"పర్దా" పాటలో | |- |2011 |''గేమ్'' |సమారా ష్రాఫ్/నటాషా మల్హోత్రా | |- |2012 |''ఇషాక్జాదే'' |చాంద్ బీబీ | |- |2015 |''ఓహ్ యారా ఐన్వయీ ఐన్వయీ లుట్ గయా'' |గుంజన్ కౌర్ | |- | rowspan="3" |2016 |''క్యా కూల్ హై హమ్ 3'' |"జవానీ లే దూబి" పాటలో | |- |''ఫీవర్  '' |కావ్య చౌదరి/పూజా వారియర్ | |- |''ఫడ్డూ'' |పాటలో |<ref>{{Cite web|title=Gauahar Khan clarifies she is not a part of Fuddu - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/gauahar-khan-clarifies-she-is-not-a-part-of-fuddu/articleshow/54674931.cms|website=The Times of India}}</ref> |- | rowspan="3" |2017 |''[[బద్రీనాథ్ కీ దుల్హనియా]]'' |లక్ష్మీ శంకర్ |అతిధి పాత్ర |- |''బేగం జాన్'' |రుబీనా | |- |''తేరా ఇంతేజార్'' |"బార్బీ" పాటలో | |- |2018 |''నైన్ హౌర్స్ ఇన్ ముంబై'' |గులాబీ | |- |2021 |''14 పేరే'' |జుబినా |<ref>{{Cite web|date=21 July 2021|title=Vikrant Massey recalls his 'heart skipped a beat' after seeing Gauahar Khan: 'It was like a proper trolley shot for me'|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/vikrant-massey-recalls-his-heart-skipped-a-beat-after-seeing-gauahar-khan-it-was-like-a-proper-trolley-shot-for-me-101626879376575.html|access-date=22 July 2021|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> |} ==టెలివిజన్== {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !పేరు !పాత్ర !ఇతర విషయాలు |- |2002 |''బిచెస్ & బ్యూటీ క్వీన్స్: ది మేకింగ్ ఆఫ్ మిస్ ఇండియా'' |ఆమెనే |బ్రిటిష్ టెలివిజన్ డాక్యుమెంటరీ చిత్రం |- |2009 |''ఝలక్ దిఖ్లా జా 3'' |పోటీదారు |1వ రన్నరప్ |- |2011 |''ఖాన్ సిస్టర్స్'' |ఆమెనే | |- |2013 |''బిగ్ బాస్ 7'' | rowspan="2" |పోటీదారు |విజేత |- | rowspan="3" |2014 |''ఖత్రోన్ కే ఖిలాడీ 5'' |8వ స్థానం |- |''టికెట్ టు బాలీవుడ్'' |గురువు | |- |''ఇండియాస్  రా స్టార్'' |హోస్ట్ | |- |2015 |''ఐ క్యాన్ డో థాట్'' |పోటీదారు |4వ స్థానం |- |2019 |''ది ఆఫీస్'' |రియా పహ్వా | |- |2020 |''బిగ్ బాస్ 14'' |సీనియర్ |2 వారాల |} ==ప్రత్యేక పాత్రలో== {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !శీర్షిక !పాత్ర |- |2014 |''బిగ్ బాస్ 8'' | rowspan="8" |గౌహర్ ఖాన్ |- | rowspan="2" |2016 |''నాగిన్ 1'' |- |''బిగ్ బాస్ 10'' |- |2017 |''బిగ్ బాస్ 11'' |- | rowspan="2" |2018 |''బిగ్ బాస్ 12'' |- |''నాగిన్ 3'' |- | rowspan="3" |2019 |''గాత్బంధన్'' |- |''బిగ్ బాస్ 13'' |} ==వెబ్ సిరీస్== {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !పేరు !పాత్ర !ఇతర విషయాలు !మూలాలు |- |2019 |''పర్చాయీ'' |పేరులేనిది |ఎపిసోడ్ 9 | |- |2021 |''తాండవ్'' |మైథిలీ శరణ్ | |<ref>{{Cite web|date=14 January 2021|title=Tandav actor Gauahar Khan: Strength of this series is the variety of characters|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/tandav-actor-gauahar-khan-strength-of-this-series-is-the-variety-of-characters-7146517/|access-date=22 July 2021|website=The Indian Express|language=en}}</ref> |- |2022 |''బెస్ట్ సెల్లర్'' |మయాంక కపూర్ | | |} ==మ్యూజిక్ వీడియోలు== {| class="wikitable" !సంవత్సరం !పేరు !గాయకుడు !లేబుల్ !మూలాలు |- | rowspan="3" |2021 |''వాపిస్'' |అలీ బ్రదర్స్ |నిజమైన సంగీతం |<ref>{{Cite web|title=Gauahar Khan, Zaid are estranged lovers in Wapis|url=https://www.indiatoday.in/television/celebrity/story/gauahar-khan-zaid-are-estranged-lovers-in-wapis-teaser-music-video-out-on-august-21-1841866-2021-08-17|url-status=live|access-date=7 December 2021|website=India Today|language=en}}</ref> |- |''తోమత్'' |శిప్రా గోయల్ |స్పీడ్ రికార్డ్స్ |<ref>{{Cite web|date=12 November 2021|title=Tohmat Song Out: Gauhar Khan's Love Revenge Music Track Will Rule Your Playlist|url=https://www.zee5.com/zee5news/tohmat-song-out-gauhar-khans-love-revenge-track-will-rule-your-playlist-shipra-goyals-voice-weaves-magic-into-our-ears-watch-video|access-date=7 December 2021|website=ZEE5|language=en}}</ref> |- |''మెయిన్ ప్యార్ మే హూన్'' |గోల్డ్‌బాయ్ |వైట్ హిల్ బీట్స్ |<ref>{{Citation|title=Listen to Main Pyaar Mein Hoon Song by Gold Boy on Gaana.com|url=https://gaana.com/song/main-pyaar-mein-hoon|language=en|access-date=7 December 2021}}</ref> |- |2022 |''దిల్ కా గెహ్నా'' |యాసర్ దేశాయ్ |దేశీ మ్యూజిక్ ఫ్యాక్టరీ |<ref>{{Cite web|title=Dil Ka Gehna: Gauahar Khan stuns in new music video with Parmish Verma|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/bollywood/dil-ka-gehna-gauahar-khan-stuns-in-new-music-video-with-parmish-verma|access-date=25 January 2022|website=Free Press Journal|language=en|archive-date=25 జనవరి 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125114437/https://www.freepressjournal.in/entertainment/bollywood/dil-ka-gehna-gauahar-khan-stuns-in-new-music-video-with-parmish-verma|url-status=dead}}</ref> |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} ==బయటి లింకులు== * {{IMDb title |1247401}} * {{Instagram|gauaharkhan}} [[వర్గం:1983 జననాలు]] 9cbnjod2hm6ajx9grwe4w1wnimmwbyd 0 352372 4891014 4754416 2026-06-25T23:37:11Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891014 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | image1 = BAPS Shri Swaminarayan Mandir, Toronto.jpg | alt1 = Notable Hindu temples | caption1 = స్వామినారాయణ దేవాలయం, టోరంటో | image2 = BAPS Shri Swaminarayan Mandir Toronto II.jpg | image3 = Sringeri Temple of Toronto.jpg | caption3 = శృంగేరి దేవాలయం | direction = vertical }} [[కెనడా]]లోని [[హిందూ దేవాలయాలు|హిందూ దేవాలయాల]] జాబితా: == అంటారియో == === టొరంటో === * టొరంటో కాళిబరి దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Toronto Kalibari – 6815 Professional Court, Mississauga, ON L4V1Y3|url=https://www.kalibaritoronto.com/|access-date=2022-06-19}}</ref> * [[బాంగ్లాదేశ్ కెనడా హిందూ కల్చరల్ సొసైటీ|బంగ్లాదేశ్ కెనడా హిందూ కల్చరల్ సొసైటీ]]<ref>{{Cite web|title=Bangladesh Canada Hindu Mandir (BCHM) {{!}} Bangladesh Canada Hindu Cultural Society (BCHCS) & Bangladesh Canada Hindu Mandir (BCHM)|url=http://hindumondir.org/|access-date=2022-06-19|website=hindumondir.org}}</ref> * [[శ్రీ స్వామి నారాయణ మందిరం (టొరంటో)|స్వామినారాయణ దేవాలయం]] * స్వామినారాయణ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=ISSO Toronto|url=http://issotoronto.org/|access-date=2022-06-19|website=issotoronto.org}}</ref> * శృంగేరి దేవాలయం * వరసిత్తి వినాయగర్ హిందూ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=About {{!}} Sri Varasiththi Vinaayagar Hindu Temples Of Toronto {{!}} Ontario|url=https://www.vinaayagar.com/about|access-date=2022-06-19|website=Sri Varasiththi Vina|language=en}}</ref> * దుర్గ హిందూ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=HOME|url=https://www.durka.com/HOME/home.html|access-date=2022-06-19|website=www.durka.com|archive-date=2023-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802035640/http://www.durka.com/HOME/home.html|url-status=dead}}</ref> * హరే కృష్ణ దేవాలయం === స్కార్‌బరో === * హిందూ ధర్మాశ్రమం<ref>{{Cite web|title=Toronto Hindu Dharmasram Site.|url=https://www.hindudharmasram.com|access-date=2022-06-19|website=www.hindudharmasram.com}}</ref> * రాధాకృష్ణ దేవాలయం <ref>{{Cite web|title=Sri RadhaKrishna Temple- Designed by Dhosting.biz|url=https://sriradhakrishnatemple.ca/|access-date=2022-06-19}}</ref> * లక్ష్మీ నారాయణ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Lakshmi Narayan Mandir {{!}} Toronto {{!}} Canada|url=http://www.lakshminarayantemple.ca/index.php|access-date=2022-06-19|website=www.lakshminarayantemple.ca|archive-date=2022-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307025527/http://lakshminarayantemple.ca/index.php|url-status=dead}}</ref> * వేద సాంస్కృతిక కేంద్రం<ref>{{Cite web|title=Namaste ! Om Shanti Aum! Vedic Hindu Arya Samaj Toronto Canada Site.|url=http://www.vedicculturalcentre.com/index.htm|access-date=2022-06-19|website=www.vedicculturalcentre.com|archive-date=2022-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522204735/http://vedicculturalcentre.com/index.htm|url-status=dead}}</ref> * వాల్మీకి ఆశ్రమం<ref>{{Cite web|title=Valmiki Ashram {{!}} Hindu Temple and Cultural Centre|url=https://www.valmikiashram.info/|access-date=2022-06-19|website=valmikiashram|language=en|archive-date=2022-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220521211937/https://www.valmikiashram.info/|url-status=dead}}</ref> * నిత్యానంద మెడిటేషన్ అకాడమీ<ref>{{Cite web|title=Main|url=https://canada.nithyananda.ca/|access-date=2022-06-19|website=Toronto Kailasa, Nithyananda Canada}}</ref> * విష్ణు సత్సంగ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Home|url=http://vishnusatsangmandir.com/home.html|access-date=2022-06-19|website=Vishnu Satsang Mandir|language=en|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925211835/http://www.vishnusatsangmandir.com/home.html|url-status=dead}}</ref> * అంతర్జాతీయ భక్తి యోగ సాధన సొసైటీ - సాధన మందిరం<ref>{{Cite web|title=Sadhana Mandir Toronto – Serving Humanity|url=https://sadhanamandirtoronto.org/|access-date=2022-06-19|archive-date=2022-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519221406/https://sadhanamandirtoronto.org/|url-status=dead}}</ref> * భద్ర కాళీ శక్తి దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Bhadra Kali Shakti Mandir|url=https://bhadra-kali-shakti-mandir.business.site/|access-date=2022-06-19|website=bhadra-kali-shakti-mandir.business.site|language=en|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113011326/https://bhadra-kali-shakti-mandir.business.site/|url-status=dead}}</ref> * షిర్డీ సాయి మందిరం, కల్చరల్ సెంటర్<ref>{{Cite web|title=The Shirdi Sai Mandir and Cultural Centre, Toronto, Canada – The Shirdi Sai Mandir – the Shirdi of North America. Dedicated to serving the spiritual needs of Baba's devotees|url=https://www.theshirdisaimandir.ca/|access-date=2022-06-19}}</ref> * నాగపూషని అంబికా సమేత నాగలింగేశ్వర స్వామి దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=srinagapooshani.com {{!}} Website|url=https://srinagapooshani.com/|access-date=2022-06-19|archive-date=2022-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220722160335/https://srinagapooshani.com/|url-status=dead}}</ref> * చంద్రమౌళీశ్వర శివాలయం<ref>{{Cite web|title=Home {{!}} Sri Chandramouleeshwara Shivaalayam|url=http://www.shivaalayam.com/|access-date=2022-06-19|website=www.shivaalayam.com}}</ref> * పెరియ శివన్ కోవిల్ * కెనడాలోని నైనాతీవు నాగమ్మాళ్ దేవాలయం * అయ్యప్ప సమాజం ఆఫ్ అంటారియో<ref>{{Cite web|title=Sri Ayyappan – creativenet|url=http://ayyappan.com/|access-date=2022-06-19}}</ref> * కెనడా శ్రీ షణ్ముగనాథ స్వామి హిందూ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Canada Sri Shanmuganatha Swamy Hindu Temple|url=https://omshanmuga.business.site/|access-date=2022-06-19|website=omshanmuga.business.site|language=en|archive-date=2021-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830013603/https://omshanmuga.business.site/|url-status=dead}}</ref> * తిరుపతి వెంకటాచలపతి దేవాలయం * మేరుపురం శ్రీ మహా పతిరకాళి అమ్మన్ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Merupuram Sri Phathirakali Amman Temple Toronto {{!}} When there were neither the creation, nor the sun, the moon, the planets, and the earth, there was only darkness and everything was created from the darkness.|url=http://ambal.ca/|access-date=2022-06-19|website=ambal.ca}}</ref> * మీనాక్షి అమ్మన్ సొసైటీ * ఆది పరాశక్తి హిందూ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Sri Aathi Parasakthi Temple|url=http://www.sriaathiparasakthi.org/contact.html|access-date=2022-06-19|website=www.sriaathiparasakthi.org|archive-date=2022-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220630050135/http://sriaathiparasakthi.org/contact.html|url-status=dead}}</ref> === ఉత్తర టొరంటో === * సనాతన్ మందిర్ కల్చరల్ సెంటర్<ref>{{Cite web|title=Sanatan Mandir Cultural Centre|url=https://www.sanatanmandir.com/|access-date=2022-06-19|website=www.sanatanmandir.com}}</ref> * హిందూ టెంపుల్ సొసైటీ ఆఫ్ కెనడా<ref>{{Cite web|title=Richmond Hill Hindu Temple|url=https://www.rhht.ca/temple/|access-date=2022-06-19|language=en|archive-date=2022-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810084424/https://www.rhht.ca/temple/|url-status=dead}}</ref> * విష్ణు దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Voice of the Vedas Cultural Sabha Inc|url=https://vishnumandir.com/|access-date=2022-06-19|website=Vishnu Mandir}}</ref> === మిస్సిసాగా === * [[హిందూ సాంస్కృతిక కేంద్రం (అంటారియో)|హిందూ వారసత్వ కేంద్రం]]<ref>{{Cite web|title=HOME|url=https://www.hinduvision.com/|access-date=2022-06-19|website=Hindu Heritage|language=en}}</ref> * రామదేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Home|url=https://www.rammandir.ca/|access-date=2022-06-19|website=www.rammandir.ca}}</ref> * జయదుర్ఘ దేవస్థానం<ref>{{Cite web|title=WELCOME TO JEYADURGHA THEVASTHANAM - MISSISSAUGA|url=http://www.jeyadhurgatemple.com/newlook/|access-date=2022-06-19|website=www.jeyadhurgatemple.com|archive-date=2022-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123193005/http://www.jeyadhurgatemple.com/newlook/|url-status=dead}}</ref> * విఠల్ హిందూ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=SVHM Your Community Your Mandir|url=https://shrivitthal.com/|access-date=2022-06-19}}</ref> * శివ సత్యనారాయణ స్వామి దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Sri Siva Satyanārāyana Swāmi Temple! – Peace, Prosperity and Health through Sanatana Dharma|url=http://sivatemple.ca/|access-date=2022-06-19}}</ref> === బ్రాంప్టన్ === * గురువాయూరప్పన్ టెంపుల్ ఆఫ్ బ్రాంప్టన్ శ్రీ కృష్ణ టెంపుల్ * భారత్ మాతా దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Bharat Mata Mandir – Bharat Mata Mandir|url=http://bharatmatamandir.net/|access-date=2022-06-19|archive-date=2022-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126145930/http://bharatmatamandir.net/|url-status=dead}}</ref> * శ్రీ గౌరీ శంకర్ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=:: Gauri Shankar Mandir ::|url=http://www.gaurishankarmandir.ca/about-mandir.html|access-date=2022-06-19|website=www.gaurishankarmandir.ca|archive-date=2022-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128100544/http://gaurishankarmandir.ca/about-mandir.html|url-status=dead}}</ref> * శివ గణేష్ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Home|url=http://shivaganeshmandir.com/home.html|access-date=2022-06-19|website=Shiva Ganesh Mandir|language=en|archive-date=2021-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210901202627/http://www.shivaganeshmandir.com/home.html|url-status=dead}}</ref> * హిందూ సభ దేవాలయం * శివశక్తి జ్ఞాన్ సాంస్కృతిక సభ * జగన్నాథ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Coming Soon|url=http://jagannathtemple.ca/|access-date=2022-06-19|website=jagannathtemple.ca}}</ref> * భవానీ శంకర్ మందిర్ & కల్చరల్ సెంటర్<ref>{{Cite web|title=Home {{!}} Bhavani Shankar Mandir {{!}} Ontario|url=https://www.bhavanishankarmandir.com/|access-date=2022-06-19|website=BhavaniShankarMandir|language=en}}</ref> * గణేశ దుర్గ హిందూ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Sri Ganesha Durga Hindu Temple|url=https://www.ganeshadurga.com/|access-date=2022-06-19|website=sriganeshadurga|language=en}}{{Dead link|date=జూలై 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * శివసుబ్రహ్మణ్య హిందూ దేవాలయం * కట్పాగ వినాయగర్ హిందూ దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Srikatpagavinayagar Hindu Temple {{!}} Hindu Temple in Canada|url=https://srikatpagavinayagar.com/new/|access-date=2022-06-19|archive-date=2021-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831032143/https://srikatpagavinayagar.com/new/|url-status=dead}}</ref> * కెనడా శ్రీ శబరి పీఠం<ref>{{Cite web|title=Canada Sri Sabari Peedam – Ayyappa Swami Devasthanam|url=https://srisabaripeedam.com/new/|access-date=2022-06-19|archive-date=2022-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522033655/https://srisabaripeedam.com/new/|url-status=dead}}</ref> === గ్రేటర్ టొరంటో === * హామిల్టన్ రీజియన్ హిందూ సమాజ్ * వెంకటేశ్వర దేవాలయం స్టోనీ క్రీక్ (హామిల్టన్, ఒంటారియో సమీపంలో) * నయాగరా హిందూ సమాజ్ శివ మందిరం ([[నయాగరా జలపాతం]], అంటారియో)<ref>{{Cite web|title=Niagara Hindu Samaj|url=http://niagarahindusamaj.org/|access-date=2022-06-19|website=niagarahindusamaj.org|archive-date=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118041550/https://niagarahindusamaj.org/|url-status=dead}}</ref> * బ్రాంట్‌ఫోర్డ్ హిందూ దేవాలయం (బ్రాంట్‌ఫోర్డ్)<ref>{{Cite web|title=BrandFort Hindu Temple|url=https://www.brantfordhindutemple.com/|access-date=2022-06-19|website=www.brantfordhindutemple.com}}</ref> * హిందూ మందిరం<ref>{{Cite web|title=Home|url=https://www.hindumandirdurham.com/|access-date=2022-06-19|website=Hindu Mandir Durham}}</ref> * దేవి దేవాలయం<ref>{{Cite web|title=Devi Mandir Canada {{!}} Hindu temple in Pickering|url=https://www.devimandir.com/|access-date=2022-06-19|website=Devi Mandir}}</ref> * కెనడా శ్రీ అంబలవన వేత వినాయగర్ దేవాలయం <ref>{{Cite web|title=Canada sri ambalavana vetha vinayagar alayam|url=https://ajax-pillayar-kovil-ambalavana-vetha-vinayagar.business.site/|access-date=2022-06-19|website=ajax-pillayar-kovil-ambalavana-vetha-vinayagar.business.site|language=en|archive-date=2021-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829212108/https://ajax-pillayar-kovil-ambalavana-vetha-vinayagar.business.site/|url-status=dead}}</ref> * [[ఒట్టావా-కార్లెటన్ హిందూ దేవాలయం]] * విశ్వ శక్తి దుర్గా మందిర అసోసియేషన్<ref>{{Cite web|title=Home 1|url=https://www.durgatemple.ca/|access-date=2022-06-19}}</ref> * ఇస్కాన్ ఒట్టావా * సత్యసాయి బాబా సెంటర్ ఆఫ్ ఒట్టావా - కార్లెటన్<ref>{{Cite web|title=Sri Sathya Sai Centre of Ottawa - Carleton|url=http://www.sathyasaiottawa.org/|access-date=2022-06-19|website=www.sathyasaiottawa.org}}</ref> == ఇతర ప్రావిన్సులు == * వేదాంత ఆశ్రమ సంఘం (హాలిఫాక్స్, నోవా స్కోటియా)<ref>{{Cite web |url=https://hindutemple-halifax.org/ |title=ఆర్కైవ్ నకలు |access-date=2022-06-19 |archive-date=2022-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701224940/https://hindutemple-halifax.org/ |url-status=dead }}</ref> * [[సెయింట్ జాన్స్ హిందూ దేవాలయం]] (సెయింట్ జాన్స్, న్యూఫౌండ్లాండ్ & [[లాబ్రడార్]]). * [[ఫిజి సనాతన్ సొసైటీ ఆఫ్ అల్బెర్టా]] (ఎడ్మోంటన్, అల్బెర్టా) * ఇస్కాన్ శ్రీ శ్రీ రాధా గోవిందగీ మందిర్ (ఎడ్మంటన్, అల్బెర్టా) * భారతీయ కల్చరల్ సొసైటీ ఆఫ్ అల్బెర్టా (ఎడ్మంటన్, అల్బెర్టా) * ఇస్కాన్ వాంకోవర్ (బర్నబీ, బ్రిటిష్ కొలంబియా) * లక్ష్మీ నారాయణ మందిరం (సర్రే, బ్రిటిష్ కొలంబియా) * గణేష్ టెంపుల్ సొసైటీ ([[వాంకోవర్]], బ్రిటిష్ కొలంబియా) * విక్టోరియా హిందూ పరిషత్, సాంస్కృతిక కేంద్రం (విక్టోరియా, బ్రిటిష్ కొలంబియా) * హిందూ దేవాలయం బర్నబీ (బర్నబీ, బ్రిటిష్ కొలంబియా)<ref>{{Cite web|title=About – Hindu Temple Burnaby|url=https://hindutempleburnaby.com/about/|access-date=2022-06-19|archive-date=2022-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302201415/https://hindutempleburnaby.com/about/|url-status=dead}}</ref> * హిందూ దేవాలయం, డాక్టర్ రాజ్ పాండే హిందూ సెంటర్ (విన్నిపెగ్, మానిటోబా) * హిందూ దేవాలయం, సాంస్కృతిక కేంద్రం ( విన్నిపెగ్, మానిటోబా)<ref>{{Cite web|title=Our Temples|url=http://www.hsmtemple.com/our-ministries/|access-date=2022-06-19|website=Hindu Society of Manitoba}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == బయటి లింకులు == * {{Commons-inline|Hindu temples in Canada|List of Hindu temples in Canada}} [[వర్గం:కెనడా]] [[వర్గం:దేవాలయాలు]] [[వర్గం:విదేశాల్లోని హిందూ దేవాలయాలు]] 6wffhkltox632wkkiljc6mhskuwjrph 0 353654 4891190 4686972 2026-06-26T09:14:30Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891190 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Gautam Gulati in London.jpg|thumb|గౌతమ్ గులాటి]] '''గౌతమ్ గులాటి''' (జననం 28 నవంబర్ 1987) భారతదేశానికి చెందిన సినిమా & టీవీ నటుడు. ప్యార్ కీ యే ఏక్ కహానీ & దియా ఔర్ బాతీ హమ్ సినిమాల్లో నటనకుగాను మంచి గుర్తింపునందుకున్నాడు. , అతను 2014లో ''బిగ్ బాస్ 8'' <ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/bigg-boss-winners-lost-and-found|title=Bigg Boss winners 'Lost and Found'|work=[[Free Press Journal]]}}</ref> రియాలిటీ షోలో పాల్గొని విజేతగా నిలిచాడు. <ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/photo-biggboss8/biggboss8inmates/Article4-1267043.aspx|title=Gautam Gulati is a TV actor who appears on Diya aur Baati Hum. This maybe his ticket to stardom|access-date=10 July 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221121402/http://www.hindustantimes.com/photos-news/photo-biggboss8/biggboss8inmates/Article4-1267043.aspx|archive-date=21 December 2014}}</ref> == టెలివిజన్ == {| class="wikitable" !సంవత్సరం ! పేరు ! పాత్ర ! గమనికలు ! మూలాలు |- | 2008 | ''కహానీ హమారే మహాభారత్ కీ'' | [[దుర్యోధనుడు]] | | style="text-align:center;" | <ref name="kid">{{Cite news|url=http://daily.bhaskar.com/news-np/CEL-watch-gautam-gulatis-duryodhan-act-can-put-puneet-issar-to-shame-4804914-NOR.html|title=Watch: Gautam Gulati's Duryodhan act can put Puneet Issar to shame|work=[[Dainik Bhaskar]]|access-date=12 November 2014|archive-date=7 మార్చి 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307090111/http://daily.bhaskar.com/news-np/CEL-watch-gautam-gulatis-duryodhan-act-can-put-puneet-issar-to-shame-4804914-NOR.html|url-status=dead}}</ref> |- | 2008–2009 | ''కసమ్ సే'' | వరుణ్ సాహిల్ బాలి | | style="text-align:center;" | <ref name="tv">{{Cite news|url=http://www.ibtimes.co.in/gautam-gulatis-bollywood-debut-will-be-hit-say-fans-626929|title=Gautam Gulati's Bollywood Debut will be a Hit, Say Fans|date=22 March 2015|work=IB Times|access-date=13 August 2015}}</ref> |- | 2008–2010 | ''తుజ్ సాంగ్ ప్రీత్ లగయీ సజ్నా'' | తేజీ | | style="text-align:center;" | <ref name="tv" /> |- | 2010–2011 | ''ప్యార్ కీ యే ఏక్ కహానీ'' | శౌర్య ఖన్నా | | style="text-align:center;" | <ref name="tv" /> |- | 2010 | ''CID'' | అభిమన్యు | | style="text-align:center;" | <ref name="tv" /> |- | 2011–2014 | ''దియా ఔర్ బాతీ హమ్'' | rowspan="3" | విక్రమ్ అరుణ్ రాఠీ | | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-gautam-gulati-to-enter-bigg-boss-karan-goddwani-replaces-him-in-diya-aur-baati-hum-2016877|title=Gautam Gulati to enter Bigg Boss, Karan Goddwani replaces him in 'Diya Aur Baati Hum'|date=8 September 2014|work=DNA}}</ref> |- | 2012 | ''నాచ్ బలియే 5'' | rowspan="2" | అతిథి | style="text-align:center;" | <ref name="tv" /> |- | 2013 | ''నాచ్ బలియే 6'' | style="text-align:center;" | <ref name="tv" /> |- | 2014–2015 | ''బిగ్ బాస్ 8'' | పోటీదారు | విజేత | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Bigg-Boss-8-Day-5-Praneet-turns-dominant-fights-with-Gautam-Gulati/photostory/43533302.cms|title=Bigg Boss 8 Day 5: Praneet turns dominant, fights with Gautam Gulati|date=26 September 2014|work=The Times of India|access-date=13 March 2021}}</ref> |- | rowspan="5" | 2015 | ''ఫరా కి దావత్'' | rowspan="3" | అతనే | rowspan="3" | అతిథి | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/Farah-Ki-Daawat-When-Alia-Bhatt-and-Gautam-Gulati-were-tied-to-each-other/articleshow/46485155.cms|title=Farah Ki Daawat: When Alia Bhatt and Gautam Gulati were tied to each other|date=10 April 2015|work=The Times of India|access-date=13 January 2021}}</ref> |- | ''ఝలక్ దిఖ్లా జా 8'' | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-not-a-wild-card-entry-gautam-gulati-on-jhalak-dikhhla-jaa-reloaded-appearance-2127726|title=Not a wild card entry: Gautam Gulati on 'Jhalak Dikhhla Jaa Reloaded' appearance!|date=22 September 2015|work=DNA|access-date=13 January 2021}}</ref> |- | ''కైసీ యే యారియాన్'' | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://www.ibtimes.co.in/gautam-gulati-appear-kaisi-yeh-yaariaan-2-creates-hilarious-dubsmash-video-parth-samthaan-649539|title=Gautam Gulati to appear on 'Kaisi Yeh Yaariaan 2'; creates hilarious dubsmash video with Parth Samthaan|date=7 October 2015|work=IB Times|access-date=13 January 2021}}</ref> |- | ''MTV బిగ్ ఎఫ్'' | హోస్ట్ | | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/tv/hindi/Gautam-Gulati-to-debut-as-a-host/videoshow/48896062.cms|title=Gautam Gulati to debut as a host on TV|work=The Times of India|access-date=13 January 2021}}</ref> |- | ''బిగ్ బాస్ 9'' | rowspan="6" | అతనే | rowspan="6" | అతిథి | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/photogallery/movies/bigg-boss-9-day-34-salman-khan-rebukes-prince-gautam-gulati-enters-the-house-1164736.html|title='Bigg Boss 9', day 34: Salman Khan rebukes Prince; Gautam Gulati enters the house|date=15 November 2015|work=News18|access-date=13 January 2021}}</ref> |- | 2016 | ''బిగ్ బాస్ 10'' | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/bigg-boss-10-mandana-karimi-gautam-gulati-salman-khan-weekend-ka-vaar-lifetv-354117-2016-11-26|title=BB10: Mandana Karimi, Gautam Gulati to give contestants a piece of their mind on Weekend Ka Vaar|date=26 November 2016|work=India Today|access-date=13 January 2021}}</ref> |- | 2017 | ''కపిల్ శర్మ షో'' | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|date=29 May 2017|title=Rajkummar Rao, Shruti Haasan, Gautam Gulati On The Sets Of The Kapil Sharma Show|url=https://www.spotboye.com/photos/photo-gallery/rajkummar-rao-shruti-haasan-gautam-gulati-on-the-sets-of-the-kapil-sharma-show/592c1801a53dade31560fe5c|website=Spotboye}}</ref> |- | 2018 | ''బిగ్ బాస్ 12'' | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/bigg-boss-12-gautam-gulati-kamya-punjabi-and-priyank-sharma-enter-the-house-contestants-get-an-opportunity-to-regain-their-lost-prize-money/articleshow/67272125.cms|title=Bigg Boss 12: Gautam Gulati, Kamya Punjabi and Priyank Sharma enter the house; contestants get an opportunity to regain their lost prize money|date=28 December 2018|work=The Times of India|access-date=13 January 2021}}</ref> |- | 2019 | rowspan="2" | ''బిగ్ బాస్ 13'' | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/bigg-boss-13-weekend-ka-vaar-highlights-tehseen-is-out-salman-reprimands-mahira-for-targeting-sidharth-1617534-2019-11-10|title=Bigg Boss 13 Weekend Ka Vaar highlights: Tehseen is out, Salman reprimands Mahira for targeting Sidharth, Gautam Gulati enters|date=10 November 2019|work=India Tooday|access-date=13 January 2021}}</ref> |- | rowspan="2" | 2020 | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://news.abplive.com/entertainment/television/bigg-boss-13-shehnaaz-gill-showers-gautam-gulati-with-kisses-hugs-dances-with-him-on-dil-diyan-gallan-video-1144753/amp|title=Bigg Boss 13: Shehnaaz Gill Showers Gautam Gulati With Kisses & Hugs, Dances With Him On 'Dil Diyan Gallan'|date=18 January 2020|work=ABP News|access-date=13 January 2021}}</ref> |- | ''ముజ్సే షాదీ కరోగే'' | హోస్ట్ | | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/mujhse-shaadi-karoge-gautam-gulati-slams-shehnaaz-gill-for-disrespecting-the-contestants-1650841-2020-02-28|title=Mujhse Shaadi Karoge: Gautam Gulati slams Shehnaaz Gill for disrespecting the contestants|date=28 February 2020|work=India Today|access-date=13 January 2021}}</ref> |- | 2021 | ''బిగ్ బాస్ 15'' | అతనే | అతిథి | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|date=1 November 2021|title=Gautam Gulati, Kamya Punjabi, Rashami and Devoleena to give Bigg Boss 15 contestants a reality check|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/gautam-gulati-kamya-punjabi-rashami-and-devoleena-to-give-bigg-boss-15-contestants-a-reality-check-7603005/|access-date=1 November 2021|website=The Indian Express|language=en}}</ref> |} == సినిమాలు == {| class="wikitable" !సంవత్సరం ! పేరు ! పాత్ర ! మూలాలు |- | rowspan="2" | 2014 | ''దర్పోక్'' | జోగి | style="text-align: center;" | <ref name="ref2" /> |- | ''శ్రీ సిద్ధార్థ గౌతమ'' | దేవదత్త | style="text-align: center;" | <ref name="ref2">{{Cite web|last=|first=|date=27 November 2014|title='Bigg Boss 8': Gautam Gulati Turns 27, Rare and Unseen Photos|url=https://www.ibtimes.co.in/bigg-boss-8-gautam-gulati-turns-27-rare-unseen-photos-615344|url-status=live|access-date=1 November 2021|website=www.ibtimes.co.in|language=en}}</ref> |- | 2016 | ''[[అజార్|అజహర్]]'' | [[రవిశాస్త్రి]] | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|date=27 April 2016|title=Gautam Gulati hopes for good films after ‘Azhar’|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/gautam-gulati-hopes-for-good-films-after-azhar-2773145/|access-date=1 November 2021|website=The Indian Express|language=en}}</ref> |- | 2017 | ''బెహెన్ హోగీ తేరీ'' | రాహుల్ | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|date=4 December 2016|title=Gautam Gulati joins the star cast of Behen Hogi Teri|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/gautam-gulati-behen-hogi-teri-4410279/|access-date=1 November 2021|website=The Indian Express|language=en}}</ref> |- | 2020 | ''కన్య భానుప్రియ'' | షర్తీయ/అభిమన్యు | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|title='Virgin Bhanupriya' Trailer Video: Urvashi Rautela, Rumana Molla, Gautam Gulati starrer 'Virgin Bhanupriya' Official Trailer Video|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/hindi/virgin-bhanupriya-trailer-video-urvashi-rautela-rumana-molla-gautam-gulati-starrer-virgin-bhanupriya-official-trailer-video/videoshow/76987280.cms|access-date=1 November 2021|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}</ref> |- | 2021 | ''[[రాధే (హిందీ సినిమా)|రాధే]]'' | గిర్గిట్ | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|date=24 November 2019|title=Gautam Gulati on Salman Khan’s Radhe: Can’t thank God enough for this opportunity|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/ex-bigg-boss-contestant-gautam-gulati-in-salman-khan-film-radhe-6134545/|access-date=1 November 2021|website=The Indian Express|language=en}}</ref> |} == వెబ్ సిరీస్ == {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం ! శీర్షిక ! పాత్ర ! Ref. |- | 2019 | ''ఆపరేషన్ కోబ్రా'' | ఏజెంట్ కరణ్ సింగ్ | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|last=|first=|date=15 February 2019|title=Operation Cobra: A riveting tale of a RAW agent|url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-operation-cobra-a-riveting-tale-of-a-raw-agent-2720221|url-status=live|access-date=1 November 2021|website=DNA India|language=en}}</ref> |} == మ్యూజిక్ వీడియోలు == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! class="unsortable" scope="col" |సంవత్సరం ! class="unsortable" scope="col" | పేరు ! class="unsortable" scope="col" | గాయకుడు(లు) ! class="unsortable" scope="col" | ఆల్బమ్ ! లేబుల్ ! class="unsortable" scope="col" | Ref. |- | 2015 | scope="row" | ''టెడ్డీ బేర్'' | [[కనికా కపూర్]], ఇక్కా సింగ్ | ది బిగ్ ఇండియన్ వెడ్డింగ్ | జీ మ్యూజిక్ కంపెనీ | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|date=26 August 2015|title=Make Way For Gautam Gulati And Kanika Kapoor's New Music Video!|url=https://www.desimartini.com/news/martini-shots/archive/gautam-gulati-kanika-kapoor-music-video--article23554.htm|access-date=22 July 2021|website=Desimartini|language=en|archive-date=22 జూలై 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210722124358/https://www.desimartini.com/news/martini-shots/archive/gautam-gulati-kanika-kapoor-music-video--article23554.htm|url-status=dead}}</ref> |- | 2020 | ''బేషరమ్ బేవఫ్ఫా'' | [[బి ప్రాక్]] | rowspan="4" | Non-album single | rowspan="2" | T-సిరీస్ | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|title=Besharam Bewaffa Brings To Life Another Side Of Divya Khosla Kumar|url=https://www.ndtv.com/entertainment/sponsored-besharam-bewaffa-brings-to-life-another-side-of-divya-khosla-kumar-2332203|access-date=22 July 2021|website=NDTV.com}}</ref> |- | rowspan="3" | 2022 | ''మేరీ తరః'' | [[పాయల్ దేవ్]], జుబిన్ నౌటియల్ | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|title=Meri Tarah: Gautam Gulati, Himansh Kohli And Heli Daruwala Come Together For Bhushan Kumar's T - Series Music Track|url=https://www.ndtv.com/entertainment/meri-tarah-gautam-gulati-himansh-kohli-and-heli-daruwala-come-together-for-bhushan-kumars-t-series-music-track-2702137|access-date=13 January 2022|website=NDTV.com}}</ref> |- | ''చోటీ చోటి గల్తియన్'' | పాపోన్ | DRJ రికార్డ్స్ | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|title=Valentine's Month Special: Papon brings two love ballads for the month of love|url=https://www.wionews.com/entertainment/bollywood/news-valentines-month-special-papon-brings-two-love-ballads-for-the-month-of-love-452395|access-date=14 February 2022|website=[[WION]]|language=en}}</ref> |- | ''జానా హై తో జా'' | మహమ్మద్ ఇర్ఫాన్ | SK మ్యూజిక్ వర్క్స్ | style="text-align: center;" | <ref>{{Cite web|title=Gautam Gulati and Nyra Banerjee’s love story in singer Mohammed Irfan’s latest single Jaana Hai Toh Jaa is to watch out for|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/television/jaana-hai-toh-jaa-gautam-gulati-and-nyra-banerjees-love-story-in-singer-mohammed-irfans-latest-single-is-to-watch-out-for|access-date=2022-05-17|website=Free Press Journal|language=en|archive-date=2022-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20221108045255/https://www.freepressjournal.in/entertainment/television/jaana-hai-toh-jaa-gautam-gulati-and-nyra-banerjees-love-story-in-singer-mohammed-irfans-latest-single-is-to-watch-out-for|url-status=dead}}</ref> |} == అవార్డులు == {| class="wikitable" !సంవత్సరం ! అవార్డు ! విభాగం ! షో ! ఫలితం |- | 2014 | ఇండియన్ టెలీ అవార్డులు | సహాయ పాత్రలో ఉత్తమ నటుడు (కామెడీ) | ''దియా ఔర్ బాతీ హమ్'' | {{Nom}}<ref>{{cite web|url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/13th-indian-telly-awards-vote-appeal-gautam-and-naveen-best-actor-supporting-role-comedy |title=13th Indian Telly Awards: Vote Appeal from Gautam and Naveen for Best Actor in a Supporting Role (Comedy) category |date=6 September 2014}}</ref> |- | rowspan="2" | 2015 | గోల్డ్ అవార్డులు | మోస్ట్ ఫిట్ మేల్ యాక్టర్ | rowspan="2" | ''బిగ్ బాస్ 8'' | {{Nom}} |- | ఇండియన్ టెలివిజన్ అకాడమీ అవార్డులు | రియాలిటీ సిరీస్‌లో అత్యంత స్టైలిష్ పురుషుడు | {{Won}}<ref>{{cite web|url=http://www.filmibeat.com/television/news/2015/ita-awards-2015-complete-winners-list-yeh-hai-mohabbatein-meri-aashiqui-sathiya-risht-197235.html |title=ITA Awards 2015 Complete Winners List: Yeh Hai Mohabbatein, Meri Aashiqui., Saathiya Shine |work=Oneindia|date=7 September 2015}}</ref> |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:1987 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:భారతీయ టెలివిజన్ నటులు]] gjqz9a7hlxdjlbxrnz3ocxx8jmxxdqt 0 357107 4890981 4797864 2026-06-25T16:10:52Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890981 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = కపిలాక్షి మల్హోత్రా | birth_date = 1994 అక్టోబరు 16 | birth_place = [[జైపూర్]], [[రాజస్థాన్]], [[భారతదేశం]] | nationality = ఇండియన్ | years_active = 2020 - ప్రస్తుతం | known_for = [[ప్రేమ పిపాసి]] }} '''కపిలాక్షి మల్హోత్రా''' (జననం 1994 అక్టోబరు 16) భారతీయ చలనచిత్ర నటి. మురళీ రామస్వామి దర్శకత్వం వహించిన ప్రేమ పిపాసి అనే తమిళ-భాషా రొమాంటిక్ చిత్రంతో ఆమె రంగప్రవేశం చేసింది.<ref>{{Cite web|date=2022-06-15|title='प्रेमा पिपासी' फेम Kapilakshi Malhotra ने किया खुलासा, बताया इमोशनल सीन के लिए नहीं इस्तेमाल किया ग्लिसरीन|url=https://hindi.news18.com/news/entertainment/prema-pipasi-fame-kapilakshi-malhotra-reveals-about-her-role-in-debut-movie-bhojpuri-south-raya-4321537.html|access-date=2022-09-01|website=News18 हिंदी|language=hi|archive-date=2022-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901081042/https://hindi.news18.com/news/entertainment/prema-pipasi-fame-kapilakshi-malhotra-reveals-about-her-role-in-debut-movie-bhojpuri-south-raya-4321537.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Citation|title=Prema Pipasi Movie Review: The characters in this film need counselling|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/prema-pipasi/movie-review/74612001.cms|access-date=2022-09-01}}</ref> 2020లో విడుదలైన '''ప్రేమ పిపాసి''' సినిమాతో టాలీవుడ్ లో అడుగుపెట్టిన ఆమె త్వరలో బాలీవుడ్‌లో అడుగుపెట్టనుంది.<ref>{{Cite web|last=Taneja|first=Parina|date=2022-07-02|title=Tollywood actress Kapilakshi Malhotra to make her Bollywood debut|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities/tollywood-actress-kapilakshi-malhotra-to-make-her-bollywood-debut-2022-07-02-788648|access-date=2022-09-01|website=www.indiatvnews.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kapilakshi Malhotra: Playing the female lead in my debut Bollywood film seemed very exhausting mentally - Exclusive! - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/kapilakshi-malhotra-playing-the-female-lead-in-my-debut-bollywood-film-seemed-very-exhausting-mentally-exclusive/articleshow/92455205.cms|access-date=2022-09-01|website=The Times of India|language=en}}</ref> == కెరీర్ == కపిలాక్షి మల్హోత్రా [[రాజస్థాన్]] రాష్ట్రంలోని [[జైపూర్]] నగరంలో జన్మించింది.<ref>{{Cite web|last=Saini|first=Kanika|date=2022-04-09|title=Kapilakshi Malhotra Lost 16 Kg In 3 Months, Check Out Her Transformation Journey|url=https://lehren.com/regional/telugu/kapilakshi-malhotra-lost-16-kg-in-3-months-check-out-her-transformation-journey/119068/|access-date=2022-09-01|website=Latest Bollywood & Hollywood Entertainment, News, Celebrity Gossip, Lifestyle, Originals, Regional & COVID Updates {{!}} Lehren|language=en-US|archive-date=2022-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901081348/https://lehren.com/regional/telugu/kapilakshi-malhotra-lost-16-kg-in-3-months-check-out-her-transformation-journey/119068/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-06-17|title=Kapilakshi Malhotra is an enthralling artist with an interesting journey|url=https://www.hindustantimes.com/brand-post/kapilakshi-malhotra-is-an-enthralling-artist-with-an-interesting-journey/story-MLsSjpJNLsvkoefNiDpWlK.html|access-date=2022-09-01|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> మాస్ కమ్యూనికేషన్ లో ఆమె గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేసింది. మోడలింగ్‌లో కెరీర్ ప్రారంభించిన ఆమె అనతికాలంలోనే తనకంటూ ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకుంది. ఆమె ప్రకటనలు, టీవీ కమర్షియల్ యాడ్స్‌లో కూడా పని చేసింది. అలాగే ఆమె థియేటర్ ఆర్టిస్ట్.<ref>{{Cite web|title='I learned a lot while doing theatre', reveals Kapilakshi Malhotra|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/regional-film-news/i-learned-a-lot-while-doing-theatre-reveals-kapilakshi-malhotra|access-date=2022-09-01|website=Free Press Journal|language=en|archive-date=2023-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230412212236/https://www.freepressjournal.in/entertainment/regional-film-news/i-learned-a-lot-while-doing-theatre-reveals-kapilakshi-malhotra|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Today|first=Telangana|date=2022-06-14|title=Actress Kapilakshi Malhotra tells how Yoga changed her life|url=https://telanganatoday.com/actress-kapilakshi-malhotra-tells-how-yoga-changed-her-life|access-date=2022-09-01|website=Telangana Today|language=en-US}}</ref> తన మొదటి సినిమా ప్రేమ పిపాసిలోని తన అభినయంతో దక్షిణ భారతదేశంలోని ప్రేక్షకులకు దగ్గరైంది. తమిళం, తెలుగు, మలయాళం సినిమాలలో నటించి ప్రసిద్ధి చెందిన ఆమె బాలీవుడ్‌లోనూ పనిచేయాలని తపనతో ముంబైకి చేరింది. సోషల్ మీడియాలోనూ చాలా యాక్టివ్‌గా ఉండే తనకు [[ఇన్‌స్టాగ్రామ్|ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌]]<nowiki/>లో 500 వేలకు పైగా ఫాలోవర్లు ఉన్నారు. == ఫిల్మోగ్రఫీ == [[ప్రేమ పిపాసి]] == మూలాలు == <references /> [[వర్గం:భారత చలనచిత్ర నటీమణులు]] [[వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ నటీమణులు]] ksi1928kv5dgbg7h04ktsslk4bujr5r 0 372622 4891143 4890570 2026-06-26T06:28:06Z యర్రా రామారావు 28161 /* రాజకీయ విరామం (1999–2003) */ మూలాల లోపాల సవరణ 4891143 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Benjamin Netanyahu | native_name = {{nobold|בִּנְיָמִין נְתַנְיָהוּ}} | native_name_lang = he | image = Benjamin Netanyahu, February 2023.jpg | alt = Portrait of Benjamin Netanyahu, a middle-aged man, wearing a suit with a blue tie, sitting in front of an Israeli flag. | caption = Official portrait, 2023 | office = [[Prime Minister of Israel]] | term_start = 29 December 2022 | term_end = | president = [[Isaac Herzog]] | predecessor = [[Yair Lapid]] | deputy = [[Yariv Levin]] | successor = | term_start2 = 31 March 2009 | term_end2 = 13 June 2021 | president2 = {{ubl | [[Shimon Peres]] | [[Reuven Rivlin]] }} | 1blankname2 = {{nowrap|[[Alternate Prime Minister of Israel|Alternate]]}} | 1namedata2 = [[Benny Gantz]] {{nowrap|(2020–2021)}} | predecessor2 = [[Ehud Olmert]] | successor2 = [[Naftali Bennett]] | term_start3 = 18 June 1996 | term_end3 = 6 July 1999 | president3 = [[Ezer Weizman]] | predecessor3 = Shimon Peres | successor3 = [[Ehud Barak]] | office4 = [[Leader of the Opposition (Israel)|Leader of the Opposition]] | primeminister4 = {{ubl | Naftali Bennett | Yair Lapid }} | term_start4 = 28 June 2021<ref>[https://main.knesset.gov.il/EN/mk/Pages/HeadOfOpposition.aspx Leader of the Opposition] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20230326105855/https://main.knesset.gov.il/EN/mk/Pages/HeadOfOpposition.aspx | date=26 March 2023 }}, Knesset</ref> | term_end4 = 29 December 2022 | predecessor4 = Yair Lapid | successor4 = Yair Lapid | primeminister5 = Ehud Olmert | term_start5 = 16 January 2006 | term_end5 = 31 March 2009 | predecessor5 = [[Amir Peretz]] | successor5 = [[Tzipi Livni]] | primeminister6 = {{ubl | [[Yitzhak Rabin]] | Shimon Peres }} | term_start6 = 3 February 1993 | term_end6 = 18 June 1996 | predecessor6 = [[Yitzhak Shamir]] | successor6 = Shimon Peres | office7 = [[Likud|Chairman of Likud]] | term_start7 = 20 December 2005 | term_end7 = | predecessor7 = [[Ariel Sharon]] | successor7 = | term_start8 = 3 February 1993 | term_end8 = 6 July 1999 | predecessor8 = Yitzhak Shamir | successor8 = Ariel Sharon | office9 = [[Permanent Representative of Israel to the United Nations]] | primeminister9 = {{ubl | Yitzhak Shamir | Shimon Peres | Yitzhak Shamir }} | predecessor9 = [[Yehuda Zvi Blum]] | successor9 = Yohanan Bein | term_start9 = 1 September 1984 | term_end9 = 1 March 1988 | office10 = Ministerial roles | subterm10 = 1996–1997 | suboffice10 = [[Ministry of Science and Technology (Israel)|Science and Technology]] | subterm11 = 1996–1999 | suboffice11 = [[Ministry of Housing and Construction|Housing and Construction]] | subterm12 = 2002–2003 | suboffice12 = [[Ministry of Foreign Affairs (Israel)|Foreign Affairs]] | subterm13 = 2003–2005 | suboffice13 = [[Ministry of Finance (Israel)|Finance]] | subterm14 = 2009–2013 | suboffice14 = {{hlist | [[Ministry of Economic Strategy|Economic Strategy]] | [[Ministry of Health (Israel)|Health]] | [[Ministry of Pensioner Affairs|Pensioner Affairs]] }} | subterm15 = 2012–2013 | suboffice15 = Foreign Affairs | subterm16 = 2013 | suboffice16 = {{hlist | Foreign Affairs | [[Ministry of Diaspora Affairs|Jerusalem and Diaspora Affairs]] }} | subterm17 = 2014–2015 | suboffice17 = [[Ministry of Communications (Israel)|Communications]] | subterm18 = 2015 | suboffice18 = Pensioner Affairs | subterm19 = 2015–2019 | suboffice19 = {{hlist | [[Ministry of Economy (Israel)|Economy]] | Foreign Affairs | Health | [[Regional Cooperation Minister of Israel|Regional Cooperation]] }} | subterm20 = 2018–2019 | suboffice20 = [[Ministry of Defense (Israel)|Defense]] | birth_date = {{Birth date and age|1949|10|21|df=y}} | birth_place = [[Tel Aviv]], Israel | death_date = | death_place = | party = [[Likud]] (since 1988) | spouse = {{ubil | {{marriage|Miriam Weizmann|1972|1978|end=divorced}} | {{marriage|Fleur Cates|1981|1988|end=divorced}} | {{marriage|[[Sara Netanyahu|Sara Ben-Artzi]]|1991}} }} | children = 3 (including [[Yair Netanyahu|Yair]]) | father = [[Benzion Netanyahu]] | mother = Tzila Segal | relatives = {{ubl | [[Nathan Mileikowsky]] (grandfather) | [[Yonatan Netanyahu]] (brother) | [[Iddo Netanyahu]] (brother) | [[Elisha Netanyahu]] (uncle) | [[Shoshana Netanyahu]] (aunt) | [[Nathan Netanyahu]] (cousin) }} | education = {{ubl | [[Massachusetts Institute of Technology]] ([[Bachelor of Science|BS]], [[Master of Science|MS]]) | [[Harvard University]] }} | occupation = {{hlist|Diplomat|management consultant|marketing executive|politician|writer}} | cabinet = {{hlist | [[Twenty-seventh government of Israel|27]] | [[Thirty-second government of Israel|32]] | [[Thirty-third government of Israel|33]] | [[Thirty-fourth government of Israel|34]] | [[Thirty-fifth government of Israel|35]] | [[Thirty-seventh government of Israel|37]] }} | signature = Benjamin Netanyahu signature.svg | signature_alt = | website = {{Official URL}} | nickname = Bibi | branch = [[Israel Defense Forces]] | serviceyears = 1967–1973 | rank = ''[[Israel Defense Forces ranks|Séren]]'' (Captain) | unit = [[Sayeret Matkal]] | battles = {{tree list}} * [[War of Attrition]] ** [[Battle of Karameh]] * [[1968 Israeli raid on Lebanon]] * [[Yom Kippur War]] {{tree list/end}} | otherparty = [[Herut]] (until 1988) | awards = [[Jabotinsky Medal]] (1980) | office11 = | term_start11 = | term_start14 = | term_end14 = | office21 = Member of the [[Knesset]] | term_start21 = 17 February 2003 | term_start22 = 21 November 1988 | term_end22 = 6 July 1999 }} '''బెంజమిన్''' "'''బీబీ'''' '''నెతన్యాహు'''{{efn|ఉచ్చారణ {{IPAc-en|ˌ|n|ɛ|t|ən|ˈ|j|ɑː|h|uː}} {{respell|NET|ən|YAHref>huo}};<ref>{{Cite dictionary| Netanyahu | access-date=29 April 2020}}</ref> {{langx|అతను|BִּNְיָמִין "בִּיבִּי" नְתַנְיָהוּ|బిన్యామిన్ "బీబీ" నెతన్యాహు}}, {{IPA|మిన్ netanˈjahu|pron|He-Benjamin Netanyahu.ogg}}}} (జననం 1949 అక్టోబరు 21) ఒక ఇజ్రాయెలు రాజకీయ నాయకుడు, దౌత్యవేత్త. అతను 2022 నుండి ఇజ్రాయెలు ప్రధాన మంత్రిగా పనిచేశాడు. గతంలో 1996 నుండి 1999 వరకు, 2009 నుండి 2021 వరకు పదవులు నిర్వహించిన నెతన్యాహు ఇజ్రాయెలు‌లో ఎక్కువ కాలం పనిచేసిన ప్రధాన మంత్రిగా గుర్తించబడ్డాడు. టెల్ అవీవులో జన్మించిన నెతన్యాహు పశ్చిమ జెరూసలేం, యునైటెడు స్టేట్సు‌లో పెరిగారు.అతను 1967లో ఇజ్రాయెలు రక్షణ దళాలలో చేరడానికి ఇజ్రాయెలు‌కు తిరిగి వచ్చి సయెరెటు మత్కలు ప్రత్యేక దళాలలో పనిచేశాడు. 1972లోఅతను యుఎస్‌కు తిరిగి వచ్చాడు. [[మసాచుసెట్స్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ]] నుండి పట్టభద్రుడయ్యాక, నెతన్యాహు బోస్టను కన్సల్టింగు గ్రూపులో పనిచేశాడు. 1978లోఅతను ఇజ్రాయెలు‌కు తిరిగి వెళ్లి యోనాటను నెతన్యాహు యాంటీ-టెర్రరు ఇన్‌స్టిట్యూటును స్థాపించారు. 1984 - 1988 మధ్య నెతన్యాహు ఐక్యరాజ్యసమితిలో ఇజ్రాయెలు రాయబారిగా పనిచేసాడు. 1993లో లికుడు అధ్యక్షుడిగా ఎన్నిక తర్వాత నెతన్యాహు ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాడు. తరువాత ప్రతిపక్ష నాయకుడు అయ్యాడు. 1996 సార్వత్రిక ఎన్నికలో, నెతన్యాహు ప్రజా ఓటు ద్వారా నేరుగా ఎన్నికైన మొదటి ఇజ్రాయెలు ప్రధానమంత్రి అయ్యాడు. నెతన్యాహు 1999 ఎన్నికలలో ఓడిపోయి ప్రైవేటు రంగంలోకి ప్రవేశించాడు.అతను తిరిగి వచ్చి విదేశాంగ మంత్రి, ఆర్థికమంత్రిగా పనిచేశారు. ఆర్థిక సంస్కరణలను ప్రారంభించారు. గాజా విరమణ ప్రణాళిక మీద రాజీనామా చేశారు. నెతన్యాహు 2005లో లికుడు‌కు నాయకత్వం వహించడానికి తిరిగి వచ్చారు. 2006 - 2009 మధ్య ప్రతిపక్షానికి నాయకత్వం వహించారు. 2009 శాసనసభ ఎన్నికలు తర్వాత నెతన్యాహు ఇజ్రాయెలు సంకీర్ణాన్ని ఏర్పాటు చేసి ఇతర కుడి-వింగు పార్టీలతో మళ్ళీ ప్రధానమంత్రి అయ్యారు. 2016 నుండి నెతన్యాహు [[డోనాల్డ్ ట్రంప్]]తో తన సాన్నిహిత్యాన్ని కేంద్రంగా చేసుకున్నాడు. ట్రంపు మొదటి అధ్యక్షుడిగా, జెరూసలేంను ఇజ్రాయెలు రాజధానిగా అమెరికా గుర్తించడం, గోలను హైట్సు ‌మీద ఇజ్రాయెలు సార్వభౌమాధికారం, ఇజ్రాయెలు, అరబు ప్రపంచం మధ్య అబ్రహం ఒప్పందాలు మధ్యవర్తిత్వం వహించాయి. ఆక్రమిత వెస్టు బ్యాంకులో అంతర్జాతీయ చట్టం ప్రకారం చట్టవిరుద్ధంగా పరిగణించబడిన అబ్రహం ఒప్పందాలు విస్తరించడం మీద నెతన్యాహు విమర్శలు ఎదుర్కొన్నాడు. 2019లో నెతన్యాహు మీద విశ్వాస ఉల్లంఘన, లంచం, మోసం ఆరోపణల మీద అభియోగాలు మోపబడ్డాయి. ప్రధాన మంత్రి మినహా అన్ని మంత్రి పదవులను వదులుకున్నారు. 2018–2022 ఇజ్రాయెలు రాజకీయ సంక్షోభం ఫలితంగా నెతన్యాహు, బెన్నీ గాంట్జు మధ్య భ్రమణ ఒప్పందం ఏర్పడింది. ఇది 2020లో కుప్పకూలి 2021 ఎన్నికలుకు దారితీసింది. 2021జూన్ లో నెతన్యాహును ప్రధానమంత్రి పదవి నుండి తొలగించారు. కానీ 2022 ఎన్నికలు తర్వాత తిరిగి వచ్చారు. నెతన్యాహు ప్రధాన పదవులు ప్రజాస్వామ్య తిరోగమనం, నిరంకుశత్వం వైపు మళ్లినట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్నాయని విమర్శించారు. నెతన్యాహు సంకీర్ణం న్యాయ సంస్కరణను అనుసరించింది. దీనికి 2023 ప్రారంభంలో పెద్ద ఎత్తున నిరసనలు ఎదురయ్యాయి. అదే సంవత్సరం [[హమాస్]] నేతృత్వంలోని పాలస్తీనియను సమూహాలు చేసిన అక్టోబరు 7 దాడులు గాజా యుద్ధానికి దారితీశాయి. దాడి సమయంలో భద్రతా లోపం, ఇజ్రాయెలు బందీలను తిరిగి తీసుకురావడంలో విఫలమైనందుకు నెతన్యాహు గాజా యుద్ధ నిరసనలను ఎదుర్కొన్నారు. 2024 అక్టోబరులోఅతను హత్య ప్రయత్నం నుండి బయటపడ్డాడు. లెబనాను దండయాత్రకు ఆదేశించాడు. హమాస్ కీలక మిత్రదేశమైన లెబనాను అక్టోబరు 7 దాడి నుండి వారికి సహాయపడింది. 2024 డిసెంబరులో అస్సాదు పాలన పతనం తర్వాత నెతన్యాహు ప్రస్తుత సిరియను ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా సిరియా దండయాత్రకు దర్శకత్వం వహించాడు. 2025లో ఇరాన్‌ మీద ఇజ్రాయెలు దాడులకు కూడాఅతను నాయకత్వం వహించాడు. ఇది ఇరాన్–ఇజ్రాయెలు యుద్ధంగా మారింది. నెతన్యాహు ప్రభుత్వం గాజాలో జాతి నిర్మూలన ఆరోపణలు ఎదుర్కొంది. ఇది 2023 డిసెంబరులో అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం ముందు ''దక్షిణాఫ్రికా విఎస్. ఇజ్రాయెలు'' కేసుకు దారితీసింది. అంతర్జాతీయ క్రిమినలు కోర్టు (ఐసిసి) ఇజ్రాయెలు నాయకులకు అంతర్జాతీయ క్రిమినలు కోర్టు అరెస్టు వారెంట్లు పాలస్తీనాలో అంతర్జాతీయ క్రిమినలు కోర్టు దర్యాప్తులో భాగంగా యుద్ధ నేరాలు, మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా నేరాలు కింద 2024 నవంబరులో నెతన్యాహు మీద అరెస్టు వారెంటు జారీ చేసింది. [[ఇజ్రాయిల్]] ప్రధానమంత్రిగా లికుడు పార్టీ చీఫ్ బెంజిమిను నెతన్యాహు ఆరోసారి ప్రమాణస్వీకారం చేశారు.<ref>{{Citation | title=Benjamin Netanyahu | date=2023-03-18 | url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Benjamin_Netanyahu&oldid=1145376880 | website=Wikipedia | language=en | access-date=2023-03-21}}</ref> 120 మంది సభ్యులు ఉండే నెస్సెటు ( పార్లమెంటు ) 2022 డిసెంబరు 29వ తేదీన జరిగిన బలపరీక్షలో నెతన్యాహుకు అనుకూలంగా 69 మంది వ్యతిరేకంగా 54 మంది సభ్యులు ఓటేశారు.<ref>{{Cite web| title=Benjamin Netanyahu sworn-in as Israel's new Prime Minister | url=https://www.indiatoday.in/world/story/benjamin-netanyahu-sworn-in-as-israel-new-prime-minister-2315143-2022-12-29 | access-date=2023-03-21 | website=India Today | language=en}}</ref> వీరి మద్దతుతో నెతన్యాహు నాయకత్వంలోని లికుడు పార్టీ మరోసారి ఇజ్రాయిలులో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.<ref>{{Cite web| last=piyush | date=2022-12-30 | title=Benjamin Netanyahu Sworn in as the Prime minister of Israel for a Record 6th Time | url=https://currentaffairs.adda247.com/benjamin-netanyahu-sworn-in-as-the-prime-minister-of-israel-for-a-record-6th-time/ | access-date=2023-03-21 | website=adda247 | language=en}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం, విద్య - సైనిక జీవితం == [[File:Netanyahu's military service I.jpg|thumb|upright|left| ఇజ్రాయెల్ రక్షణ దళాలు తీసిన నెతన్యాహు 1967 ఛాయాచిత్రం]] నెతన్యాహు 1949లో టెలు అవీవులో జన్మించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.mfa.gov.il/mfa/aboutisrael/state/pages/benjamin%20netanyahu.aspx | title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు | access-date=16 జూన్ 2021 | publisher=ఇజ్రాయెల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ | archive-url=https://web.archive.org/web/20130606071740/https://www.mfa.gov.il/mfa/aboutisrael/state/pages/benjamin%20netanyahu.aspx | archive-date=6 జూన్ 2013}}</ref><ref>{{Cite news| date=13 జూన్ 2021 | title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు, ఇజ్రాయెల్ యొక్క ఎన్నికకాని దీర్ఘకాల నాయకుడు | language=en | publisher=BBC News | url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-18008697 | access-date=16 జూన్ 2021 | archive-date=1 నవంబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231101050612/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-18008697 | url-status=live}}</ref>అతను తల్లి, ట్జిలా సెగలు (1912–2000), ఒట్టోమను సామ్రాజ్యం ముతాసరిఫేటు ఆఫ్ జెరూసలేంలో పెటా టిక్వాలో జన్మించారు. — ఆమె కుటుంబం 1911లో మిన్నియాపాలిసు నుండి వలస వచ్చింది. 1870లలో [[లిథువేనియా]] నుండి అక్కడికి మకాం మార్చారు<ref>{{Cite web| url=https://news.walla.co.il/item/2568340 | title=మాల్గుల్ חייה של אם ראש המשלה | trans-title=షాడో ఉమెన్ వెనుక: ప్రధానమంత్రి తల్లి జీవిత కథ | first=Tal | last=Shalev | website=[[వాల్లా! కమ్యూనికేషన్స్ లిమిటెడ్]] | date=16 సెప్టెంబరు 2012 | language=he}}</ref> — గ్రే‘'స్ ఇన్, లండను‌లో చట్టాన్ని అభ్యసించారు.<ref>{{cite web|last=Joffe|first=Lawrence|date=2 May 2012|title=Benzion Netanyahu obituary|url=https://www.theguardian.com/world/2012/may/01/benzion-netanyahu|work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Remnick|first=David|date=17 May 1998|title=The Outsider: Benjamin Netanyahu's complex histories|url=https://www.newyorker.com/magazine/1998/05/25/benjamin-netanyahu-the-outsider|magazine=The New Yorker|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite book|title=Bibi: The Turbulent Life and Times of Benjamin Netanyahu|last=Pfeffer|first=Anshel|date=2018|publisher=Basic Books, Hachette Book Group|isbn=978-0-465-09782-1|location=New York}}</ref> అతను తండ్రి, [[వార్సా]]-జన్మించిన బెంజియను నెతన్యాహు (మిలైకోవ్స్కీ; 1910–2012), యూదు సంస్కృతి స్వర్ణయుగంలో ప్రత్యేకత కలిగిన చరిత్రకారుడు. స్పెయిన్ యూదు స్వర్ణయుగం.అతను తండ్రి తాత నాథను మిలికోవ్స్కీ, రబ్బీ, జియోనిస్టు రచయిత. నెతన్యాహు తండ్రి తప్పనిసరిగా పాలస్తీనాకు వలస వచ్చినప్పుడు,అతను హెబ్రైజేషను తన ఇంటిపేరును "మిలికోవ్స్కీ" నుండి "నెతన్యాహు" అని మార్చాడు. అంటే "దేవుడు ఇచ్చాడు".అతను కుటుంబం ప్రధానంగా అష్కెనాజీ అయినప్పటికీ, డిఎన్‌ఎ పరీక్షలోఅతను కు కొంతమంది సెఫార్డికు వంశపారంపర్యం ఉందని తేలిందనిఅతను చెప్పారు.అతను విల్నా గావె నుండి వచ్చినట్లు పేర్కొన్నాడు.<ref>ఇటామర్ ఐచ్నర్ (25 మే 2016) [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4807687,00.html "నెతన్యాహు: నాకు సెఫార్డిక్ మూలాలు కూడా ఉన్నాయి"] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20160703034522/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4807687,00.html | date=3 జూలై 2016}}, [[Ynetnews]]</ref><ref>{{Cite news| last=Winer | first=Stuart | title=నెతన్యాహు తన మూలాలను వెల్లడించాడు స్పెయిన్ | url=http://www.timesofisrael.com/netanyahu-reveals-roots-go-back-to-spain/ | access-date=16 ఆగస్టు 2020 | website=The Times of Israel | language=en | archive-date=1 నవంబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231101050330/https://www.timesofisrael.com/netanyahu-reveals-roots-go-back-to-spain/ | url-status=live}}</ref> నెతన్యాహు ముగ్గురు పిల్లలలో రెండవవాడు.అతను మొదట్లో [[జెరూసలేం]]లోనే పెరిగి అక్కడే చదువుకున్నాడు. అక్కడేఅతను హెన్రిట్టా స్జోల్డు ఎలిమెంటరీ స్కూలు‌లో చదివాడు.అతను 6వ తరగతి ఉపాధ్యాయురాలు రూతు రూబెను‌స్టెయిను నుండి అతని మూల్యాంకనం కాపీ నెతన్యాహు మర్యాదగా, మర్యాదగా, సహాయకారిగా ఉండేవాడని సూచించింది;అతను "బాధ్యతాయుతంగా, సమయపాలన పాటించేవాడు";అతను స్నేహపూర్వకంగా, క్రమశిక్షణతో, ఉల్లాసంగా, ధైర్యంగా, చురుకుగా, విధేయుడిగా ఉండేవాడని కూడా చెప్పాడు.<ref name="JPost responsible">{{Cite news| url=http://www.jpost.com/NationalNews/Article.aspx?id=282840 | title=PM 'బాధ్యతాయుతంగా' ఆరవ తరగతి విద్యార్థి అని మూల్యాంకనం చూపిస్తుంది | website=The Jerusalem Post | date=28 ఆగస్టు 2012 | author=Lidman, Melanie | access-date=30 ఆగస్టు 2012 | archive-date=30 ఆగస్టు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120830053213/http://www.jpost.com/NationalNews/Article.aspx?id=282840 | url-status=live}}</ref> 1956, 1958 మధ్య, మళ్ళీ 1963 నుండి 1967 వరకు,<ref name="ynetnews.com">{{Cite news| url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4187902,00.html | title=ప్రధాన మంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహు | date=10 ఫిబ్రవరి 2012 | publisher=Ynetnews | access-date=9 మార్చి 2013 | archive-date=7 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130307205856/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4187902,00.html | url-status=live}}</ref>అతను కుటుంబం యునైటెడు స్టేట్సు‌లో ఫిలడెల్ఫియా శివారు ప్రాంతమైన చెల్టెను‌హాం టౌంషిప్పు, పెన్సిల్వేనియాలో నివసించింది. తండ్రి బెంజియను నెతన్యాహు డ్రాప్సీ కాలేజీలో బోధించాడు.<ref name=Moyer>{{Cite news| last1=Moyer> | first1=జస్టిన్ | date=3 మార్చి 2015 | title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు ఎందుకు అంత కఠినంగా ఉన్నాడు: అతను ఫిలడెల్ఫియా నుండి వచ్చాడు | url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2015/03/03/why-benjamin-netanyahu-is-so-tough-hes-from-philadelphia/ | website=[[The Washington Post]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402200554/http://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2015/03/03/why-benjamin-netanyahu-is-so-tough-hes-from-philadelphia/ | archive-date=2 ఏప్రిల్ 2015 | url-status=live| access-date=5 మార్చి 2015}}</ref> బెంజమిను హాజరయ్యారు. చెల్టెన్‌హాం హై స్కూలు నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు. చర్చ క్లబ్§, చెస్ క్లబ్బు, సాకరులో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు.<ref name=Moyer />అతను , అతని సోదరుడు యోనాటను ఆ ప్రాంతంలో వారు ఎదుర్కొన్న ఉపరితల జీవన విధానం పట్ల అసంతృప్తి చెందారు. ఇందులో ప్రబలంగా ఉన్న యువత ప్రతిసంస్కృతి ఉద్యమం, కుటుంబం హాజరైన సంస్కరణ యూదుల ప్రార్థనా మందిరం, టెంపులు జుడియా ఆఫ్ ఫిలడెల్ఫియా ఉదారవాద సున్నితత్వాలు ఉన్నాయి.<ref name=Moyer /> 1967లో ఉన్నత పాఠశాల నుండి పట్టా పొందిన తర్వాత నెతన్యాహు ఇజ్రాయెలు రక్షణ దళాలలో చేరడానికి ఇజ్రాయెలు‌కు తిరిగి వచ్చాడు.అతను పోరాట సైనికుడిగా శిక్షణ పొందాడు. ఐడిఎఫ్ ప్రత్యేక దళాల విభాగం సయెరెటు మత్కలులో ఐదు సంవత్సరాలు పనిచేశాడు. 1967–70 యుద్ధ యుద్ధం సమయంలోఅతను అనేక సరిహద్దు దాడులలో పాల్గొన్నాడు. 1968 మార్చి కరామెహు యుద్ధంతో సహా, ఐడిఎఫ్,పిఎల్‌ఒ నాయకుడు [[యాసర్ అరాఫత్]]ను పట్టుకోవడానికి [[జోర్డాన్]] మీద దాడి చేసింది. కానీ భారీ ప్రాణనష్టంతో తిప్పికొట్టబడింది.<ref>{{Cite news| url=https://www.haaretz.com/opinion/2018-04-27/ty-article-opinion/.premium/how-netanyahu-went-from-creature-to-master-of-jewish-nationalism/0000017f-dedb-d3ff-a7ff-fffb09560000 | title=రైట్-వింగ్ యూదు జాతీయవాదం నెతన్యాహును సృష్టించింది. అప్పుడు నెతన్యాహు దాని మాస్టర్ అయ్యాడు | website=Haaretz | access-date=29 నవంబరు 2023 | archive-date=20 జనవరి 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240120164156/https://www.haaretz.com/opinion/2018-04-27/ty-article-opinion/.premium/how-netanyahu-went-from-creature-to-master-of-jewish-nationalism/0000017f-dedb-d3ff-a7ff-fffb09560000 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.newarab.com/features/netanyahus-my-story-eyes-staunch-ideologue | title=నేతన్యాహు 'నా కథ': ఒక దృఢమైన సిద్ధాంతకర్త దృష్టిలో | date=30 నవంబరు 2022 | access-date=29 నవంబరు 2023 | archive-date=12 జనవరి 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240112172121/https://www.newarab.com/features/netanyahus-my-story-eyes-staunch-ideologue | url-status=live}}</ref>అతను యూనిటు‌లో జట్టు-నాయకుడయ్యాడు.అతను అనేక సందర్భాలలో యుద్ధంలో గాయపడ్డాడు.<ref name="ginsburg1">{{Cite news| first=Mitch | last=Ginsburg | date=25 అక్టోబరు 2012 | url=http://www.timesofisrael.com/saving-sergeant-netanyahu/#! | title=సేవింగ్ సార్జెంట్ నెతన్యాహు | website=The Times of Israel | access-date=31 అక్టోబరు 2014 | archive-date=5 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230405164526/https://www.timesofisrael.com/saving-sergeant-netanyahu/#! | url-status=live}}</ref>అతను 1968 ఇజ్రాయెలు లెబనాన్ మీద దాడి, 1972 మేలో హైజాక్ చేయబడిన సబేనా ఫ్లైటు 571 ను రక్షించడం వంటి అనేక ఇతర కార్యకలాపాలలో పాల్గొన్నాడు. దీనిలోఅతను భుజం మీద కాల్పులు జరిగాయి.<ref>{{Cite news| title=ఆరు దశాబ్దాలకు పైగా, ఇజ్రాయెల్ బ్రిటిష్ సైన్యం యొక్క యూదు యూనిట్ యొక్క దివంగత కమాండర్‌ను స్మరించుకుంటుంది | first=యోస్సీ | last=మెల్మాన్ | url=http://www.haaretz.com/print-edition/features/more-than-six-decades-on-israel-memorializes-late-commander-of-british-army-s-jewish-unit-1.325308 | website=Haaretz | date=18 నవంబరు 2010 | access-date=17 మార్చి 2013 | archive-date=30 డిసెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171230172518/https://www.haaretz.com/print-edition/features/more-than-six-decades-on-israel-memorializes-late-commander-of-british-army-s-jewish-unit-1.325308 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ యొక్క బెంజమిన్ నెతన్యాహు: కమాండో ప్రధానమంత్రిగా మారాడు | url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-18008697 | publisher=BBC News | date=14 మే 2020 | access-date=24 జూలై 2020 | archive-date=1 నవంబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231101050612/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-18008697 | url-status=live}}</ref>అతను 1972లో క్రియాశీల సేవ నుండి విడుదలయ్యాడు కానీ సయెరెటు మట్కలు రిజర్వు‌లలో కొనసాగాడు. డిశ్చార్జి అయిన తర్వాత,అతను యునైటెడు స్టేట్సు‌లో చదువుకోవడానికి వెళ్లిపోయాడు కానీ యోం కిప్పూరు యుద్ధంలో సేవ చేయడానికి 1973 అక్టోబరులో తిరిగి వచ్చాడు.<ref name="సాయెరెట్ మత్కల్ 50 సంవత్సరాలు">{{Cite web| first=Amir | last=Buhbut | url=http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/560/122.html | title=సాయెరెట్ మత్కల్ 50 సంవత్సరాలు | website=[[NRG మారివ్]] | access-date=8 నవంబరు 2011 | archive-date=14 అక్టోబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121014060839/http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/560/122.html | url-status=dead}}</ref><ref name="ball">{{Cite news| title=ప్రొఫెసర్ నెతన్యాహు మూడు రంగాలలో చేసిన తీవ్రమైన అధ్యయనాలను గుర్తుచేసుకున్నారు | first=చార్లెస్ హెచ్. | last=బాల్ | url=http://web.mit.edu/newsoffice/1996/netanyahu-0605.html | publisher=MIT టెక్ టాక్ | date=5 జూన్ 1996 | access-date=17 మార్చి 2013 | archive-date=27 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130327110719/http://web.mit.edu/newsoffice/1996/netanyahu-0605.html | url-status=live}}</ref>అతను [[సిరియా]] భూభాగంలో లోతైన కమాండో దాడికి నాయకత్వం వహించే ముందు ఈజిప్టు దళాలకు వ్యతిరేకంగా [[సూయజ్ కాలువ]] వెంట ప్రత్యేక దళాల దాడులలో పాల్గొన్నాడు. దాని వివరాలు నేటికీ రహస్యంగా ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news| date=13 సెప్టెంబరు 2013 | url=https://news.walla.co.il/item/2677526 | script-title=he:40 pm | language=he | trans-title=40 సంవత్సరాల క్రితం: నేటి నాయకులు ఎక్కడ ఉన్నారు? | publisher=[[Walla!]] | access-date=26 అక్టోబరు 2017 | archive-date=22 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230522202958/https://news.walla.co.il/item/267l/item/267l5 }}</ref> === ఉన్నత విద్య === నెతన్యాహు 1972 చివరలో మసాచుసెట్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (ఎంఐటి )లో ఆర్కిటెక్చరు అధ్యయనం చేయడానికి అమెరికాకు తిరిగి వచ్చాడు. యోం కిప్పూరు యుద్ధంలో పోరాడటానికి ఇజ్రాయెలు‌కు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత,అతను అమెరికాకు తిరిగి వచ్చి '''బెన్ నిటే'' అనే పేరుతో, [[బ్యాచిలర్ ఆఫ్ సైన్స్|బ్యాచిలర్ డిగ్రీ]] పూర్తి చేశాడు<ref name=MITDegrees>{{Cite web| url=http://web.mit.edu/registrar/stats/degrees/index.html | title=Enrollment Statistics | publisher=MIT ఆఫీస్ ఆఫ్ ది రిజిస్ట్రార్ | access-date=17 అక్టోబరు 2012 | archive-date=8 నవంబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121108145723/http://web.mit.edu/registrar/stats/degrees/index.html | url-status=live}}</ref> ఆర్కిటెక్చరు‌లో<ref>{{Cite news| date=15 మే 2011 | title=ది MIT 150: మన ప్రపంచాన్ని తీర్చిదిద్దడంలో సహాయపడిన 150 ఆలోచనలు, ఆవిష్కరణలు, ఆవిష్కర్తలు | url=http://www.boston.com/news/education/higher/specials/mit150/mitlist/?page=full | url-status=| archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045200/http://www.boston.com/news/education/higher/specials/mit150/mitlist/?page=full | archive-date=4 మార్చి 2016 | access-date=8 ఆగస్టు 2011 | website=The Boston Globe}}</ref> 1975 ఫిబ్రవరిలో 1976లో ఎంఐటి స్లోను స్కూలు ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంటు నుండి మాస్టర్సు డిగ్రీ<ref name=MITDegrees /> పొందారు.<ref>{{Cite web| date=8 ఫిబ్రవరి 2019 | title=ఎవరు బెంజమిన్ నెతన్యాహు? | url=https://www.jpost.com/israel-news/benjamin-netanyahu/who-is-benjamin-netanyahu-580010 | access-date=26 నవంబరు 2024 | website=ది జెరూసలేం పోస్ట్ | language=en}}</ref><ref>{{Cite web| date=5 జూన్ 1996 | title=ప్రొఫెసర్ నెతన్యాహు మూడు రంగాలలో చేసిన తీవ్రమైన అధ్యయనాలను గుర్తుచేసుకున్నారు | url=https://news.mit.edu/1996/netanyahu-0605 | access-date=26 నవంబరు 2024 | website=MIT న్యూస్ {{!}} మసాచుసెట్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ | language=en}}</ref> అదే సమయంలోఅతను పొలిటికలు సైన్సు‌లో డాక్టరేటు కోసం చదువుతున్నాడు<ref name="ball" />.<ref>కాథీ హార్ట్లీ, డేవిడ్ లీ, పాల్ కోసాలి, అన్నామరీ రోవ్, ''సర్వే ఆఫ్ అరబ్-ఇజ్రాయెల్ సంబంధాలు'' (టేలర్ & ఫ్రాన్సిస్, 2004), పేజీ. 522</ref><ref>{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2393677.stm | title=ప్రొఫైల్: బెంజమిన్ నెతన్యాహు | date=20 ఫిబ్రవరి 2009 | publisher=BBC వార్తలు | access-date=9 మార్చి 2013 | archive-date=13 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130513005346/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2393677.stm | url-status=live}}</ref> ఎంటెబు దాడికి నాయకత్వం వహిస్తున్నఅతను సోదరుడు యోనాటను మరణంతోఅతను చదువులు ఆగిపోయాయి.<ref name="ball" /><ref>{{Cite web| date=26 జూన్ 2025 | title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు {{!}} జీవిత చరిత్ర, విద్య, పార్టీ, మారుపేరు, & వాస్తవాలు {{!}} బ్రిటానికా | url=https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu | access-date=26 జూన్ 2025 | website=www.britannica.com | language=en}}</ref> [[File:Flickr - Government Press Office (GPO) - P.M. Netanyahu at Memorial Service for Yoni.jpg|thumb| 1976లో ఉగ్రవాద నిరోధక ఆపరేషన్‌కు నాయకత్వం వహిస్తూ మరణించిన తన సోదరుడు యోనీ నెతన్యాహు సమాధి వద్ద బెంజమిన్ నెతన్యాహు|450x450px]] ఎంఐటిలో, నెతన్యాహు [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]]లో కోర్సులు తీసుకుంటూ డబులు-లోడు చదివాడు, యోం కిప్పూరు యుద్ధంలో పోరాడటానికి విరామం తీసుకున్నప్పటికీ, రెండున్నర సంవత్సరాలలో ఆర్కిటెక్చర్‌లో తన బ్యాచిలర్ డిగ్రీని పూర్తి చేశాడు. ఎంఐటిలో ప్రొఫెసరు లియోను బి. గ్రోయిజరు ఇలా గుర్తుచేసుకున్నాడు: "ఆయన అద్భుతంగా చేసాడు.అతను చాలా తెలివైనవాడు. వ్యవస్థీకృతుడు. బలవంతుడు. శక్తివంతుడు.అతను ఏమి చేయాలనుకుంటున్నాడో, దానిని ఎలా పూర్తి చేయాలోఅతను కు తెలుసు."<ref name="ball" /> ఆ సమయంలోఅతను తన పేరును ''బెంజమిను'' "''బెన్''" ''నిటై'' (నిటై, మౌంటు నిటై, పేరున్న యూదు ఋషి నిటై ఆఫ్ అర్బెలా రెండింటినీ సూచించే కలం పేరు ఇదిఅతను తండ్రి వ్యాసాల కోసం తరచుగా ఉపయోగించే కలం పేరు).<ref name=Gresh>{{Cite book| last1=Gresh | first1=Alain | last2=Vidal | first2=Dominique | title=The New A–Z of the Middle East | edition=2nd | date=2004 | publisher=I.B. టౌరిస్ | isbn=978-1-86064-326-2 | page=[https://archive.org/details/newazofmiddleeas0000gres/page/217 217] | url=https://archive.org/details/newazofmiddleeas0000gres/page/217 }}</ref> సంవత్సరాల తరువాత మీడియాకు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో, అమెరికన్లు తన పేరును సులభంగా ఉచ్చరించడానికి తాను అలా నిర్ణయించుకున్నానని నెతన్యాహు స్పష్టం చేశాడు. ఈ వాస్తవాన్నిఅతను రాజకీయ ప్రత్యర్థులు పరోక్షంగా ఇజ్రాయెలు జాతీయ గుర్తింపు, విధేయత లేకపోవడాన్ని నిందించడానికి ఉపయోగించారు.<ref>{{Cite book| last=Ariel | first=Mira | title=Pragmatics and Grammar | series=Cambridge Textbooks in Linguistics | date=2008 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-55018-5}}</ref> ==ప్రారంభ కెరీర్== నెతన్యాహు ఆర్థిక సలహాదారుగా పనిచేశారు<ref>మజల్ మువాలెం (30 సెప్టెంబరు 2014), [https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/09/benjamin-netanyahu-un-speech-right-wing-peace-camp.html "నెతన్యాహు వాక్చాతుర్యం అదే పాత సందేశాన్ని తెస్తుంది"] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20150328185728/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/09/benjamin-netanyahu-un-speech-right-wing-peace-camp.html | date=28 మార్చి 2015}}, [[Al-Monitor]] యొక్క ఇజ్రాయెల్ పల్స్</ref> మసాచుసెట్సు‌లోని బోస్టను‌లోని బోస్టను కన్సల్టింగు గ్రూపు కోసం, 1976, 1978 మధ్య కంపెనీలో పనిచేశారు. బోస్టన్‌లో కన్సల్టింగు గ్రూపు‌లో,అతను [[మిట్ రోమ్నీ]] సహోద్యోగి,అతను తో శాశ్వత స్నేహాన్ని ఏర్పరచుకున్నాడు. ఆ సమయంలో నెతన్యాహును "ఒక ప్రత్యేకమైన దృక్కోణం కలిగిన బలమైన వ్యక్తిత్వం"గా రోమ్నీ అభివర్ణించాడు.<ref name="Barbaro">{{Cite news| title=1976 నుండి స్నేహం డేటింగ్ 2012లో ప్రతిధ్వనిస్తుంది | last=Barbaro | first=Michael | url=https://www.nytimes.com/2012/04/08/us/politics/mitt-romney-and-benjamin-netanyahu-are-old-friends.html?_r=1&ref=politics&pagewanted=all | website=The New York Times | date=7 April 2012 | access-date=7 April 2012 | archive-date=15 June 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130615145007/http://www.nytimes.com/2012/04/08/us/politics/mitt-romney-and-benjamin-netanyahu-are-old-friends.html?_r=1&ref=politics&pagewanted=all | url-status=live}}</ref> నెతన్యాహు వారి "సులభ సంభాషణ" "బి.సి.జి మేధోపరంగా కఠినమైన బూటు క్యాంపు" ఫలితంగా ఉందని అన్నారు.<ref name="Barbaro" /> 1978లో నెతన్యాహు బోస్టను స్థానిక టెలివిజను‌లో "బెన్ నిటే" పేరుతో కనిపించాడు. అక్కడఅతను ఇలా వాదించాడు: "ఈ సంఘర్షణకు నిజమైన మూలం దురదృష్టకర అరబు ఇజ్రాయెలు రాష్ట్రాన్ని అంగీకరించడానికి నిరాకరించడం{{nbsp}}. 20 సంవత్సరాలుగా అరబ్బులు వెస్టు బ్యాంకు, గాజా స్ట్రిపు రెండింటినీ కలిగి ఉన్నారు. స్వయం నిర్ణయాధికారాన్ని కలిగి ఉన్నారు. ఇప్పుడు ఉన్నట్లుగానే "వివాదానికి మూలకారణం ఏమిటంటే. వారు సులభంగా పాలస్తీనా రాజ్యాన్ని స్థాపించగలిగారు."<ref>{{YouTube | 9uaXoMIh2tc | వీడియో బెంజమిన్ నెతన్యాహు 1978}} (ఇంగ్లీష్);[http://www.jpost.com/Israel/Who-is-Ben-Nitay-and-why-does-he-look-so-much-like-Binyamin-Netanyahu బెన్ నితాయ్ ఎవరు, అతను బిన్యామిన్ నెతన్యాహులా ఎందుకు కనిపిస్తున్నాడు?] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20150301045738/http://www.jpost.com/Israel/Who-is-Ben-Nitay-and-why-does-he-look-so-much-like-Binyamin-Netanyahu | date=1 మార్చి 2015 }}, జెరూసలేం పోస్ట్</ref> [[File:Flickr - Government Press Office (GPO) - Benjamin Netanyahu and Sorin Hershko.jpg|thumb| నెతన్యాహు (కుడి) ఆపరేషను ఎంటెబ్బేలో గాయపడి శాశ్వతంగా పక్షవాతానికి గురైన సైనికుడు సోరిన్ హెర్ష్కోతో, 1986 జూలై 2|450x450px]] 1978లో నెతన్యాహు ఇజ్రాయెలు‌కు తిరిగి వచ్చాడు. 1978, 1980 మధ్యఅతను జోనాథను నెతన్యాహు యాంటీ-టెర్రరు ఇన్‌స్టిట్యూటు‌ను నడిపాడు. ఇది ఉగ్రవాద అధ్యయనానికి అంకితమైన ప్రభుత్వేతర సంస్థ. 1980 నుండి 1982 వరకుఅతను జెరూసలేంలో రిం ఇండస్ట్రీసు‌కు మార్కెటింగు డైరెక్టరు‌గా ఉన్నాడు.<ref>షిర్లీ అన్నే వార్షా, ''ది క్లింటన్ ఇయర్సు'' (ఇన్ఫోబేస్ పబ్లిషింగ్, 2009), పేజీ. 240</ref> మోషే అరెన్సు వాషింగ్టను, డి.సి.లోని ఇజ్రాయెలు రాయబార కార్యాలయంలో తన డిప్యూటీ చీఫ్ ఆఫ్ మిషను‌గా నియమించారు, అరెన్సు యునైటెడు స్టేట్సు‌కు రాయబారిగా ఉన్నారు. ఈ పదవిలోఅతను 1982 నుండి 1984 వరకు ఉన్నారు.<ref name="netanyahu">{{Cite web| url=http://www.netanyahu.org/biography.html | publisher=Netanyahu.org | title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు | access-date=18 నవంబరు 2012 | url-status=usurped| archive-url=https://web.archive.org/web/20121116144653/http://netanyahu.org/biography.html | archive-date=16 నవంబరు 2012}}</ref> 1982 లెబనాను యుద్ధం సమయంలోఅతను ను సయెరెటు మట్కలు‌లో రిజర్వు డ్యూటీ కోసం పిలిచారు, విడుదల చేయమని అభ్యర్థించారు. యుద్ధం మీద అంతర్జాతీయంగా తీవ్ర విమర్శలు ఎదుర్కొంటున్న నేపథ్యంలో, అమెరికాలోనే ఉండి ఇజ్రాయెలు ప్రతినిధిగా పనిచేయడానికి ఇష్టపడుతున్నారు. యుద్ధ సమయంలోఅతను ఇజ్రాయెలు కేసును మీడియాకు సమర్పించారు. ఇజ్రాయెలు రాయబార కార్యాలయంలో అత్యంత సమర్థవంతమైన ప్రజా సంబంధాల వ్యవస్థను స్థాపించారు.<ref>{{Cite book| url= https://books.google.com/books?id=SOm_DQAAQBAJ&pg=PA57 | title= ది నెతన్యాహు ఇయర్స్ | isbn= 978-1-250-08706-5 | last1= కాస్పిట్ | first1= బెన్ | date= 11 జూలై 2017 | publisher= మాక్‌మిలన్ | access-date= 14 అక్టోబరు 2020 | archive-date= 20 జనవరి 2024 | archive-url= https://web.archive.org/web/20240120164158/https://books.google.com/books?id=SOm_DQAAQBAJ&pg=PA57#v=onepage&q&f=false | url-status= live}}</ref> 1984, 1988 మధ్య, నెతన్యాహు ఐక్యరాజ్యసమితికి ఇజ్రాయెలు రాయబారిగా పనిచేశారు.<ref name="netanyahu" /> నెతన్యాహు రబ్బీ మెనాచెం ఎం. ష్నీర్సను చేత ప్రభావితమయ్యాడు. 1980లలోఅతను తోఅతను సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకున్నారు.అతను ష్నీర్సన్‌ను "మన కాలంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన వ్యక్తి"గా అభివర్ణించారు. <ref>David Singer, [https://books.google.com/books?id=QM1hloeMQqgC&pg=PA133 ''American Jewish Yearbook''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230512013532/https://books.google.com/books?id=QM1hloeMQqgC&pg=PA133|date=12 May 2023}}. AJC, 1998. pp. 133–34.</ref><ref>{{cite web|last=Netanyahu|first=Benjamin|date=24 September 2009|title=Truth vs. Darkness in the United Nations|url=http://www.chabad.org/therebbe/article_cdo/aid/1394394/jewish/Truth-vs-Darkness-in-the-United-Nations.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130424194630/http://www.chabad.org/therebbe/article_cdo/aid/1394394/jewish/Truth-vs-Darkness-in-the-United-Nations.htm|archive-date=24 April 2013|access-date=17 March 2013|publisher=Chabad.org}}</ref><ref>{{cite AV media|people=Netanyahu, Benjamin|year=2011|title=The Light of Truth at the UN|medium=Speech|url=http://www.chabad.org/multimedia/media_cdo/aid/1632210/jewish/The-Light-of-Truth-at-the-UN.htm|publisher=Chabad.org|location=New York City|access-date=17 March 2013|archive-date=11 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130411034231/http://www.chabad.org/multimedia/media_cdo/aid/1632210/jewish/The-Light-of-Truth-at-the-UN.htm|url-status=live}}</ref> ఈ సమయంలో నెతన్యాహు కాబోయే అమెరికా అధ్యక్షుడు [[డోనాల్డ్ ట్రంప్]] తండ్రి ఫ్రెడు ట్రంపుతో స్నేహం చేశాడు.<ref name="nymag.com">షెర్మాన్, గాబ్రియేల్ (1 జూన్ 2016). [http://nymag.com/daily/intelligencer/2016/06/trump-is-considering-pre-convention-israel-visit.html "ట్రంప్ ఇజ్రాయెల్‌కు ముందస్తు సమావేశ సందర్శనను పరిశీలిస్తున్నారు"] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20180826113558/http://nymag.com/daily/intelligencer/2016/06/trump-is-considering-pre-convention-israel-visit.html | date=26 ఆగస్టు 2018}}. ''[[న్యూయార్క్ (పత్రిక) | న్యూయార్క్]]''.</ref> == ప్రతిపక్ష నాయకుడు (1993–1996) == 1988 ఇజ్రాయెలు శాసనసభ ఎన్నికలకు ముందు, నెతన్యాహు ఇజ్రాయెలు‌కు తిరిగి వచ్చి లికుడు పార్టీలో చేరారు. లికుడు అంతర్గత ఎన్నికలలో, నెతన్యాహు పార్టీ జాబితాలో ఐదవ స్థానంలో నిలిచారు. తరువాతఅతను 12వ నెస్సెటు‌కు నెస్సెటు సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు. విదేశాంగ మంత్రి మోషే అరెన్సు డిప్యూటీగా, తరువాత డేవిడు లెవీగా నియమితులయ్యారు. నెతన్యాహు, లెవీ సహకరించలేదు, ఇద్దరి మధ్య పోటీ తరువాత తీవ్రమైంది. 1991 ప్రారంభంలో గల్ఫు యుద్ధం సమయంలో ఇంగ్లీషు మాట్లాడే నెతన్యాహు సిఎన్‌ఎన్ ఇతర వార్తా సంస్థలలో మీడియా ఇంటర్వ్యూలలో ఇజ్రాయెలు‌కు ప్రధాన ప్రతినిధిగా ఎదిగారు. మాడ్రిడు కాన్ఫరెన్సు 1991 సమయంలో నెతన్యాహు ప్రధాన మంత్రి యిట్జాకు షామిరు నేతృత్వంలోని ఇజ్రాయెలు ప్రతినిధి బృందంలో సభ్యుడు. మాడ్రిడు సమావేశం తర్వాత నెతన్యాహు ఇజ్రాయెలు ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయంలో డిప్యూటీ మంత్రిగా నియమితులయ్యారు.<ref name="netanyahu" /> 1992 ఇజ్రాయెలు శాసనసభ ఎన్నికలలో లికుడు పార్టీ ఓటమి తర్వాత లికుడు పార్టీ 1993లో పార్టీ నాయకత్వ ఎన్నికలు నిర్వహించింది, నెతన్యాహు విజయం సాధించాడు. దివంగత ప్రధాన మంత్రి మెనాచెం బిగిను కుమారుడు అనుభవజ్ఞుడైన రాజకీయ నాయకుడు డేవిడు లెవీ బెన్నీ బిగినును ఓడించి<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు లికుడ్ నాయకత్వ పోరాటంలో గెలిచాడు | url=https://www.independent.co.uk/news/world/netanyahu-wins-battle-for-leadership-of-likud-1499916.html | website=The Independent | location=London | date=26 March 1993 | access-date=11 August 2009 | archive-date=26 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120126120627/http://www.independent.co.uk/news/world/netanyahu-wins-battle-for-leadership-of-likud-1499916.html | url-status=live}}</ref> (షారను మొదట్లో లికుడు పార్టీ నాయకత్వాన్ని కూడా కోరుకున్నాడు, కానీఅతను కు కనీస మద్దతు లభిస్తుందని స్పష్టంగా కనిపించినప్పుడు త్వరగా ఉపసంహరించుకున్నాడు). 1992 ఎన్నికలలో లికుడు పార్టీ ఓటమి పాలైన కొద్దికాలానికే షమీరు రాజకీయాల నుండి రిటైరు అయ్యారు.<ref>{{Cite news| title=యిట్జాక్ షమీర్, మాజీ ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రి, 96 ఏళ్ళ వయసులో మరణించారు | first=జోయెల్ | last=బ్రింక్లీ | author-link=జోయెల్ బ్రింక్లీ | url=https://www.nytimes.com/2012/07/01/world/middleeast/yitzhak-shamir-former-prime-minister-of-israel-dies-at-96.html?pagewanted=all | website=The New York Times | date=30 June 2012 | access-date=17 March 2013 | archive-date=2 April 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130402165555/http://www.nytimes.com/2012/07/01/world/middleeast/yitzhak-shamir-former-prime-minister-of-israel-dies-at-96.html?pagewanted=all | url-status=live}}</ref> ఓస్లో ఒప్పందాలకు మద్దతుగా జరిగిన ర్యాలీ ముగింపులో యిట్జాకు రాబిను హత్య తరువాత రాబిను తాత్కాలిక వారసుడు షిమోను పెరెసు ప్రభుత్వానికి శాంతి ప్రక్రియను ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి ఆదేశం ఇవ్వడానికి ముందస్తు ఎన్నికలను పిలవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.<ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ ఎన్నికలు శాంతికి మద్దతును పరీక్షిస్తాయి | first=జెరోల్డ్ | last=Kessel | url=http://edition.cnn.com/WORLD/9602/israel_elex/02-11/index.html | website=CNN | date=11 ఫిబ్రవరి 1996 | access-date=10 మార్చి 2013 | archive-date=5 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131005003749/http://edition.cnn.com/WORLD/9602/israel_elex/02-11/index.html | url-status=dead}}</ref> నెతన్యాహు లికుడు పార్టీ తరపున 1996 ఇజ్రాయెలు శాసనసభ ఎన్నికలు 1996 మే 29 న జరిగిన ఈ ఎన్నికల్లో ప్రధాన మంత్రి పదవికి పోటీ చేశారు. ఇజ్రాయెలు ప్రజలు తమ ప్రధాన మంత్రిని నేరుగా ఎన్నుకున్న మొదటి ఇజ్రాయెలు ఎన్నికలు ఇవి.<ref name="Schmemann-1996">{{Cite news| last=Schmemann | first=Serge | date=30 మే 1996 | title=THE ISRAELI VOTE: THE OVERVIEW;ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రి ఎన్నిక ఒక దారుణమైన విజయం | language=en | website=The New York Times | url=https://www.nytimes.com/1996/05/30/world/israeli-vote-overview-election-for-prime-minister-israel-dead-heat.html | access-date=29 జనవరి 2023 | issn=0362-4331 | archive-date=29 జనవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230129220040/https://www.nytimes.com/1996/05/30/world/israeli-vote-overview-election-for-prime-minister-israel-dead-heat.html | url-status=live}}</ref> నెతన్యాహు తన ప్రచారాన్ని నిర్వహించడానికి అమెరికను రాజకీయ కార్యకర్త ఆర్థరు ఫింకెలు‌స్టెయినును నియమించుకున్నాడు.<ref>{{Cite news| last=బెర్గర్ | first=జోసెఫ్ | date=26 మే 1996 | title=అతనికి పటాకీ చెవి ఉంది; ఇప్పుడు ఇది నెతన్యాహు | language=en | website=The New York Times | url=https://www.nytimes.com/1996/05/26/world/he-had-pataki-s-ear-now-it-s-netanyahu-s.html | access-date=29 జనవరి 2023 | issn=0362-4331 | archive-date=29 జనవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230129220040/https://www.nytimes.com/1996/05/26/world/he-had-pataki-s-ear-now-it-s-netanyahu-s.html | url-status=live}}</ref> నెతన్యాహు 1996 ఎన్నికలు గెలిచి, చరిత్రలో అతి పిన్న వయస్కుడిగా నిలిచాడు. ఇజ్రాయెలు రాష్ట్రంలో జన్మించిన మొదటి ఇజ్రాయెలు ప్రధాన మంత్రి, పదవి (యిట్జాకు రాబిను 1948లో ఇజ్రాయెలు రాష్ట్ర స్థాపనకు ముందు, బ్రిటిషు ఆదేశం ప్రకారం పాలస్తీనాలో జెరూసలేంలో జన్మించారు).<ref name="Schmemann-1996" /> ఎన్నికలకు ముందు నెతన్యాహు గెలిచిన షిమోను పెరెసు మీద నెతన్యాహు విజయం చాలా మందిని ఆశ్చర్యపరిచింది. ఎన్నికలకు కొద్దిసేపటి ముందు ఆత్మాహుతి బాంబు దాడులు ప్రధాన ఉత్ప్రేరకంగా మారింది; జాఫా రోడు బస్సు బాంబు దాడులు రెండవ బాంబు దాడి 1996 4 మార్చి లలో పాలస్తీనియన్లు రెండు ఆత్మాహుతి బాంబు దాడులు జరిపారు. 32 మంది ఇజ్రాయెలీయులను చంపారు. పెరెసు దాడులను ఆపలేకపోయినట్లు అనిపిస్తుంది. ప్రచార సమయంలో శాంతి ప్రక్రియలో పురోగతి పాలస్తీనా జాతీయ అధికారం తన బాధ్యతలను నెరవేర్చడం మీద ఆధారపడి ఉంటుందని - ప్రధానంగా ఉగ్రవాదం మీద పోరాటం - లికుడు ప్రచార నినాదం "నెతన్యాహు - సురక్షితమైన శాంతిని నెలకొల్పడం" అని నెతన్యాహు నొక్కి చెప్పాడు. నెతన్యాహు ప్రధానమంత్రి ఎన్నికలలో గెలిచినప్పటికీ పెరెసు ఇజ్రాయెలు లేబరు పార్టీ నెస్సెటు ఎన్నికలలో ఎక్కువ సీట్లను పొందింది. ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి నెతన్యాహు అల్ట్రా-ఆర్థడాక్సు పార్టీలు, షాసు, యునైటెడు టోరా జుడాయిజం లతో సంకీర్ణం మీద ఆధారపడవలసి వచ్చింది.<ref>{{Cite web| title=1996 | url=https://en.idi.org.il/israeli-elections-and-parties/elections/1996/ | access-date=17 జనవరి 2025 | website=[[ఇజ్రాయెల్ డెమోక్రసీ ఇన్స్టిట్యూట్]] | language=en}}</ref> == ప్రధాన మంత్రి (1996–1999) == === మొదటి పదవీకాలం === [[File:P.M. BENJAMIN NETANYAHU SHAKING HANDS WITH PALESTINIAN AUTHORITY CHAIRMAN YASSER ARAFAT (3x4 cropped).jpg|thumb |upright | నెతన్యాహు పాలస్తీనా అధ్యక్షుడు [[యాసర్ అరాఫత్]]తో ఎరేజ్ క్రాసింగ్‌లో మొదటి సమావేశం, 1996 సెప్టెంబరు 4]] 1996 ఇజ్రాయెలు ఎన్నికలకు ముందు నెలలు ఇజ్రాయెలు‌లో [[హమాస్]] వరుస ఉగ్రవాద దాడులతో దెబ్బతిన్నాయి. 1996 జనవరి 5న షిన్ బెటు హమాసు సైనిక నాయకుడు యాహ్యా అయ్యాషును హత్య చేసిన తర్వాత, కస్సాం బ్రిగేడ్సు కమాండరు అయిన మహమ్మదు దీఫు, ప్రతీకారంగా ఇజ్రాయెలు లోపల బాంబు దాడులను నిర్వహించాడు, ఇందులో డిజెన్‌గోఫు సెంటరు ఆత్మాహుతి బాంబు దాడి, జాఫా రోడు బస్సు బాంబు దాడులు ఉన్నాయి. సిరియా, ఇరాను వారి ప్రణాళిక, ఆర్థిక సహాయంలో సహాయం చేశాయని ఆరోపించబడింది. ఒక నివేదిక ప్రకారం [[సిరియా]] రక్షణ మంత్రి ముస్తఫా త్లాసు హిజ్బుల్లా, హమాసు యోధుల మధ్య సంబంధాలను ఏర్పరచుకోవాలని ఘాజీ కనానును ఆదేశించారు. వారు [[లెబనాన్]], [[ఇరాన్]]లలో శిక్షణ పొందారు. అయ్యాషు హత్యకు ప్రతీకార కార్యకలాపాలలో పాల్గొన్నారు.<ref name="meib">{{Cite journal| last=Gambill | first=Gary C. | date=October 2002 | title=Sponsoring Terrorism: Syria and Hamas | url=http://www.meforum.org/meib/articles/0210_s1.htm | url-status=dead| website=Middle East Intelligence Bulletin | volume=4 | issue=10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191205025415/https://www.meforum.org/meib/articles/0210_s1.htm | archive-date=5 డిసెంబరు 2019 | access-date=7 జూలై 2012}}</ref><ref>{{Cite news| last1=Inquirer | date=19 మే 1996 | title=ఇజ్రాయెల్ అరెస్టులు హమాస్ నాయకుడు హసన్ సలామెహ్‌ను వెంటాడి కాల్చి గాయపరిచారు. ఈ సంవత్సరం మూడు బాంబు దాడులకు అతను ప్రణాళిక వేసినట్లు భావిస్తున్నారు | url=http://articles.philly.com/1996-05-19/news/25624331_1_hassan-salameh-israel-arrests-israeli-troops | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235827/http://articles.philly.com/1996-05-19/news/25624331_1_hassan-salameh-israel-arrests-israeli-troops | archive-date=3 మార్చి 2016 | access-date=29 అక్టోబరు 2014 | website=ది ఫిలడెల్ఫియా ఇంక్వైరర్ | agency=INQUIRER WIRE SERVICES}}</ref> మైక్ కెల్లీ, హమాసు కార్యకర్త హసను సలామెహు, మూడు దాడులను ప్లాను చేశాడు, ఈయన ఇరాను‌లో శిక్షణ పొందాడు.<ref>{{Cite book| last1=Kelly | first1=Michael | title=Bus on Jaffa Road: A Story of Middle East Terrorism and the Search for Justice | date=2014 | publisher=Lyons Press | pages=164–179}}</ref> రోనెను బెర్గు‌మాను ప్రకారం డీఫు బాంబు దాడి దానిని నిరోధించడంలో ఇజ్రాయెలు నిఘా సేవలు విఫలమవడం, 1996 ఇజ్రాయెలు సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో ప్రధాన మంత్రి షిమోను పెరెసు, ఇజ్రాయెలు లేబరు పార్టీ ఓటమికి, ఓస్లో ఒప్పందాలను వ్యతిరేకించిన నెతన్యాహు లికుడు పార్టీ విజయానికి దారితీసిన ఒక అంశం అని భావించబడింది. "ఎన్నికల తర్వాత దాడులు దాదాపు ఒక సంవత్సరం పాటు ఆగిపోయాయి. [[యాసర్ అరాఫత్|అరాఫత్]] హమాసు‌కు వ్యతిరేకంగా చేసిన ప్రచారం, దాని సైనిక విభాగానికి చెందిన అనేక మంది సభ్యుల అరెస్టు కారణంగా ఇది జరిగిందని కొందరు అన్నారు. హమాసు‌కు ఇక మీద ఆత్మాహుతి దాడులు చేయడానికి ఎటువంటి కారణం లేదని మరికొందరు విశ్వసించారు, ఎందుకంటే నెతన్యాహు ఇప్పటికే శాంతి ప్రక్రియను పూర్తిగా నిలిపివేసాడు, ఇది దాడుల స్వల్పకాలిక లక్ష్యం."<ref>{{Cite book| last=Bergman | first=Ronen | url=https://theswissbay.ch/pdf/Books/Politics/Rise%20and%20Kill%20First%20The%20Secret%20History%20of%20Israel%E2%80%99s%20Targeted%20Assassinations%20by%20Ronen%20Bergman%20%28z-lib.org%29.pdf | title=Rise and కిల్ ఫస్ట్ – ది సీక్రెట్ హిస్టరీ ఆఫ్ ఇజ్రాయెల్'స్ టార్గెటెడ్ అసాసినేషన్స్ | date=2018 | publisher=Random House | isbn=9781400069712 | location=న్యూయార్క్ | translator-last=Hope | translator-first=Ronnie}}</ref> నెతన్యాహు మొదటిసారిగా పాలస్తీనా అధ్యక్షుడు అరాఫతు‌ను 1996 సెప్టెంబరు 4, న కలిశారు. సమావేశానికి ముందు ఇద్దరు నాయకులు టెలిఫోను ద్వారా మాట్లాడారు.<ref>[http://edition.cnn.com/WORLD/9609/04/araf.netan.preview/index.html అరాఫత్, నెతన్యాహు కరచాలనం చేసుకున్నారు, చర్చలు ప్రారంభించారు] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20210227063950/http://edition.cnn.com/WORLD/9609/04/araf.netan.preview/index.html | date=27 ఫిబ్రవరి 2021 }} 4 సెప్టెంబరు 1996, CNN</ref> ఈ సమావేశాలు 1996 శరదృతువు వరకు కొనసాగాయి. వారి మొదటి సమావేశంలో నెతన్యాహు ఇలా అన్నాడు: "ఇజ్రాయెలు, పాలస్తీనియన్ల భద్రత, శ్రేయస్సు, పరస్పరం, హామీ ఆధారంగా మనం రెండు వైపుల అవసరాలు, అవసరాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని నేను నొక్కి చెప్పాలనుకుంటున్నాను." "మిస్టరు నెతన్యాహుతో,అతను ప్రభుత్వంతో కలిసి పనిచేయడానికి మేము దృఢంగా నిశ్చయించుకున్నాము" అని అరాఫతు అన్నారు.<ref>[http://mfa.gov.il/MFA/ForeignPolicy/MFADocuments/Yearbook11/Pages/20%20Joint%20press%20conference%20with%20Prime%20Minister%20Neta.aspx ప్రధాన మంత్రి నెతన్యాహు, PA చైర్మన్ అరాఫత్‌తో సంయుక్త విలేకరుల సమావేశం, 4 సెప్టెంబరు 1996] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20180328103013/http://mfa.gov.il/MFA/ForeignPolicy/MFADocuments/Yearbook11/Pages/20%20Joint%20press%20conference%20with%20Prime%20Minister%20Neta.aspx | date=28 మార్చి 2018 }} సం. 16: 1996–1997, విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ</ref> ఈ చర్చలు 1997 జనవరి 14 న హెబ్రాను ప్రోటోకాలు మీద సంతకం చేయడంతో ముగిశాయి.<ref>[http://edition.cnn.com/WORLD/9701/14/hebron.దివంగత నెతన్యాహు, అరాఫతు హెబ్రాను ఒప్పందంపై కరచాలనం చేశారు] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20200729055654/http://edition.cnn.com/WORLD/9701/14/hebron.late/ | date=29 జూలై 2020 }} 14 జనవరి 1997, CNN</ref> 1996లో నెతన్యాహు, [[జెరూసలేం]] మేయరు ఎహుదు ఓల్మెర్టు అరబు క్వార్టరులో వెస్ట్రను వాలు టన్నెలు కోసం ఒక ఎగ్జిటు‌ను తెరవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. దీనిని మునుపటి ప్రధాన మంత్రి షిమోను పెరెసు శాంతి దృష్ట్యా నిలిపివేయాలని ఆదేశించారు.<ref>{{Cite web| last1=Morris | first1=Nomi | last2=Silver | first2=Eric | date=7 అక్టోబరు 1996 | title=ఇజ్రాయెల్ వివాదాస్పద సొరంగంను ప్రారంభించింది | url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/articles/macleans/israel-opens-disputed-tunnel | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121020014235/http://www.thecanadianencyclopedia.com/articles/macleans/israel-opens-disputed-tunnel | archive-date=20 అక్టోబరు 2012 | access-date=9 మార్చి 2013 | website=Maclean's}}</ref> ఇది పాలస్తీనియన్లచే మూడు రోజుల అల్లర్లుకు దారితీసింది. దీని ఫలితంగా డజన్ల కొద్దీ ఇజ్రాయెలీయుల, పాలస్తీనియన్లు చంపబడ్డారు.<ref>{{Cite web| last=Wyler | first=Grace | date=31 జనవరి 2013 | title=జెరూసలేం యొక్క పవిత్ర పశ్చిమ గోడ కింద దాచిన సొరంగాల లోపలికి అడుగు పెట్టండి | url=http://www.businessinsider.com/western-wall-tunnels-israel-jerusalem-temple-photos-2013-1?op=1 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20130409144623/http://www.businessinsider.com/western-wall-tunnels-israel-jerusalem-temple-photos-2013-1?op=1 | archive-date=9 ఏప్రిల్ 2013 | access-date=10 మార్చి 2013 | website=Business Insider}}</ref> [[File:Houghton house Netanyahu Albright Arafat.jpg|thumb| నెతన్యాహు అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శి మడేలిను ఆల్బ్రైటు, పాలస్తీనా అధ్యక్షుడు [[యాసర్ అరాఫత్]]తో 1998లో జరిగిన వై రివరు మెమోరాండంలో కూర్చున్నారు]] చివరికి శాంతి ప్రక్రియలో పురోగతి లేకపోవడం కొత్త చర్చలకు దారితీసింది. దీని ఫలితంగా 1998లో వై రివరు మెమోరాండం జరిగింది. ఇది తీసుకోవలసిన చర్యలను వివరించింది 1995 నాటి మునుపటి మధ్యంతర ఒప్పందాన్ని అమలు చేయడానికి ఇజ్రాయెలు ప్రభుత్వం, పాలస్తీనా అథారిటీ. దీని మీద నెతన్యాహు, పిఎల్‌ఒ చైర్మను అరాఫతు సంతకం చేశారు. 1998 ణవంబరు 17 న ఇజ్రాయెలు 120 మంది సభ్యుల పార్లమెంటు, నెస్సెటు, 75–19 ఓట్లతో వై రివరు మెమోరాండాన్ని ఆమోదించింది. 1967 ఖార్టూం సమావేశంకు ఆమోదం తెలుపుతూ నెతన్యాహు "మూడు వద్దు(లు)" విధానాన్ని నొక్కి చెప్పారు: గోలను హైట్సు నుండి ఉపసంహరించుకోకూడదు, జెరూసలేం కేసు గురించి చర్చ ఉండకూడదు, ఎటువంటి ముందస్తు షరతుల కింద చర్చలు ఉండకూడదు.<ref>హవాస్, అక్రమ్ టి. ''కొత్త కూటమి: టర్కీ, ఇజ్రాయెలు {{Cite web| url=http://www.smi.uib.no/pao/hawas.html | title=టర్కీ, ఇజ్రాయెల్ | access-date=12 డిసెంబరు 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110222112048/http://www.smi.uib.no/pao/hawas.html | archive-date=22 ఫిబ్రవరి 2011 | url-status=dead}}''. మిడిల్ ఈస్టర్న్ స్టడీస్‌పై నాల్గవ నార్డిక్ సమావేశం: ప్రపంచీకరణ ప్రపంచంలో మధ్యప్రాచ్యం. ఓస్లో, 13–16 ఆగస్టు 1998.</ref> 1997లో ఇరాను నిఘా మంత్రి అలీ ఫలాహియను, శాంతి ప్రక్రియను మరింత దెబ్బతీసేందుకు కొత్త హమాసు బాంబు దాడుల ప్రచారానికి అధికారం ఇచ్చాడు. జోర్డాను‌లోని అమ్మానులో నివసిస్తున్న హమాసు నాయకుడు ఖలీదు మెషలు, బాంబులను నిర్మించడానికి వెస్టు బ్యాంకులో బాంబు తయారీదారు అయిన మహమూదు అబు హనౌదు‌ను ఎంచుకుని, [[జెరూసలేం]]లో జూలై 30, మహానే యెహుడా మార్కెట్టు బాంబు దాడులు, 4 సెప్టెంబరు బెన్ యెహుడా స్ట్రీటు బాంబు దాడులు, 21 మంది ఇజ్రాయెలీయులను చంపారు.<ref>{{Cite web| title=స్టెర్న్ v. ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్ 2 | url=https://casetext.com/case/stern-v-islamic-republic-of-iran-2 | website=Casetext | title=ఆర్కైవ్ నకలు | access-date=2025-08-12 | archive-date=2024-04-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240426064438/https://casetext.com/case/stern-v-islamic-republic-of-iran-2 | url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web| title=Campuzano v. ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్ | url=https://casetext.com/case/campuzano-v-islamic-republic-of-iran | website=Casetext | access-date=2025-08-12 | archive-date=2024-04-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240426064438/https://casetext.com/case/campuzano-v-islamic-republic-of-iran | url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web| title=Rubin v. ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్ | url=https://casetext.com/case/rubin-v-islamic-republic-of-iran | website=Casetext | access-date=2025-08-12 | archive-date=2025-01-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250128221205/https://casetext.com/case/rubin-v-islamic-republic-of-iran | url-status=dead}}</ref> 1997లో, రెండు దేశాలు శాంతి ఒప్పందం మీద సంతకం చేసిన కేవలం మూడు సంవత్సరాల తర్వాత [[జోర్డాన్]]లో హమాసు నాయకుడు ఖలేదు మషలును హత్య చేయడానికి నెతన్యాహు మొసాదు ఆపరేషను‌కు అధికారం ఇచ్చాడు.<ref name="inc1">{{Cite news| url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/palestinianauthority/9730669/Khaled-Meshaal-How-Mossad-bid-to-assassinate-Hamas-leader-ended-in-fiasco.html | archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/palestinianauthority/9730669/Khaled-Meshaal-How-Mossad-bid-to-assassinate-Hamas-leader-ended-in-fiasco.html | archive-date=11 జనవరి 2022 | url-access=subscription | url-status=live| title=Khaled Meshaal: హమాస్ నాయకుడిని హత్య చేయడానికి మొసాద్ చేసిన ప్రయత్నం ఎలా ముగిసింది అపజయం | newspaper=ది టెలిగ్రాఫ్ | date=7 డిసెంబరు 2012 | access-date=4 మే 2019}}{{cbignore}}</ref> ఐదుగురు కెనడియను పర్యాటకులను కవరు చేస్తూ, మొసాదు బృందం 27 1997 సెప్టెంబరున జోర్డాను‌లోకి ప్రవేశించి అమ్మాను లోని ఒక వీధిలో మషాలు చెవుల్లో విషం ఇంజెక్టు చేసింది.<ref name="inc1" /> కుట్ర బయటపడింది, ఇద్దరు ఏజెంట్లను జోర్డాను పోలీసులు అరెస్టు చేయగా మరో ముగ్గురు ఇజ్రాయెలు రాయబార కార్యాలయంలో దాక్కున్నారు. దానిని దళాలు చుట్టుముట్టాయి.<ref name="inc1" /> కోపంగా ఉన్న కింగ్ హుస్సేను ఇజ్రాయెలు‌ను విరుగుడు ఇవ్వాలని డిమాండు చేశాడు. శాంతి ఒప్పందాన్ని రద్దు చేస్తానని బెదిరించాడు.<ref name="inc" /> అమెరికా అధ్యక్షుడు [[బిల్ క్లింటన్]] ఒత్తిడి తర్వాత నెతన్యాహు డిమాండ్లకు తలొగ్గాడు. షేక్ అహ్మదు యాసినుతో సహా 61 మంది జోర్డాను, పాలస్తీనియను ఖైదీలను విడుదల చేయాలని ఆదేశించాడు.<ref name="inc1" /> ఈ సంఘటన కొత్త మలుపు తిరిగింది. ఇజ్రాయెలు-జోర్డాను సంబంధాలు క్షీణిస్తున్నాయి.<ref name="inc">{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=DjAyc8Ru7RoC&pg=PA130 | title=అరబ్-ఇజ్రాయెల్ శాంతి చర్చలు, రెండవ ఎడిషన్: నమూనాలు, సమస్యలు, అవకాశాలు | author1=లారా జిట్రెయిన్ ఐసెన్‌బర్గ్ | author2=నీల్ కాప్లాన్ | page=130 | publisher=ఇండియానా యూనివర్సిటీ ప్రెస్ | date=2010 | access-date=4 మే 2019 | isbn=978-0-253-00457-4 | archive-date=20 జనవరి 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240120164209/https://books.google.com/books?id=DjAyc8Ru7RoC&pg=PA130#v=onepage&q&f=false | url-status=live}}</ref> బెర్గు‌మాను అంతర్గత ఐడిఎఫ్ మూలాల ఆధారంగా, మషలు మీద హత్యాయత్నం చేస్తున్న ఇద్దరు మొసాదు కిడాను ఏజెంట్ల విడుదలను మాత్రమే సాధించింది. ఈ కార్యకలాపాలలో పాల్గొన్న కనీసం ఆరుగురు ఇతర మొసాదు ఏజెంట్లు ఇజ్రాయెలు రాయబార కార్యాలయంలో దాక్కున్నారు. రాజు హుస్సేను ఇజ్రాయెలు అహ్మదు యాసిను, పెద్ద సంఖ్యలో ఇతర పాలస్తీనా ఖైదీలను విడుదల చేస్తేనే వారిని విడుదల చేస్తాడు. "హిటు టీం విడుదలను బహిరంగంగా సమర్థించుకోవడానికి రాజుకు తగినంత" డిమాండ్లు ఉండాలని హుస్సేను కోరుకున్నాడు.<ref>{{Cite book| author=బెర్గ్‌మన్, రోనెన్ | title=ముందుగా లేచి చంపండి: ఇజ్రాయెల్ లక్ష్యంగా చేసుకున్న హత్యల రహస్య చరిత్ర | isbn=978-1-4736-9474-3 | chapter=అధ్యాయం 26 | date=2019 | publisher=జాన్ ముర్రే | oclc=1107670006}}</ref> బెన్ యెహుడా వీధి మీద హమాసు బాంబు దాడి చేసిన అదే రోజున, హిజ్బుల్లా ఐడిఎఫ్ నావికా ప్రత్యేక దళాల షాయెటెటు 13 అన్సారియా ఆంబుషును అమలు చేసింది, 12 మంది ఇజ్రాయెలు కమాండోలను చంపింది. 1998 మే 25న అన్సారియ ఆకస్మిక దాడిలో మరణించిన కనీసం ముగ్గురు సైనికుల అవశేషాలు, శరీర భాగాలను 65 మంది లెబనీసు ఖైదీలకు, ఇజ్రాయెలు స్వాధీనం చేసుకున్న 40 మంది హిజ్బుల్లా యోధులు, లెబనీసు సైనికులకు బదులుగా మార్పిడి చేశారు.<ref name=MFA>{{Cite news| url= http://mfa.gov.il/MFA/MFA-Archive/2004/Pages/Background%20on%20Israeli%20POWs%20and%20MIAs.aspx | title=ఇజ్రాయెల్ యుద్ధ ఖైదీలు, MIAలపై నేపథ్యం | publisher=MFA | date=26 జనవరి 2004 | access-date=4 డిసెంబరు 2011 | url-status=dead| archive-url= https://web.archive.org/web/20131219222646/http://mfa.gov.il/MFA/MFA-Archive/2004/Pages/Background%20on%20Israeli%20POWs%20and%20MIAs.aspx | archive-date=19 డిసెంబరు 2013 }}</ref> నెతన్యాహు దీనిని "మనకు ఇప్పటివరకు సంభవించిన అత్యంత దారుణమైన విషాదాలలో ఒకటి" అని పిలిచారు.<ref>[[#citeBland | Blanford 2011]], పేజీ 193</ref> తన పదవీకాలంలో నెతన్యాహు స్వేచ్ఛా-మార్కెట్టు ఆర్థిక వ్యవస్థ వైపు అడుగులు వేస్తూ ఆర్థిక సరళీకరణ ప్రక్రియను కూడా ప్రారంభించాడు.అతను పర్యవేక్షణలో ప్రభుత్వం బ్యాంకులు, ప్రధాన ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలలో తన వాటాలను విక్రయించడం ప్రారంభించింది. ఇజ్రాయెలు కఠినమైన విదేశీ మారక ద్రవ్య నియంత్రణలను నెతన్యాహు బాగా సడలించాడు. ఇజ్రాయెలు ప్రజలు దేశం నుండి అపరిమిత మొత్తంలో డబ్బును తీసుకెళ్లడానికి, విదేశీ బ్యాంకు ఖాతాలను తెరవడానికి, విదేశీ కరెన్సీని కలిగి ఉండటానికి, ఇతర దేశాలలో స్వేచ్ఛగా పెట్టుబడి పెట్టడానికి వీలు కల్పించాడు.<ref>{{Cite news| title=స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా ఇజ్రాయెల్ సంస్కరణల ఆర్థిక వ్యవస్థ | url=http://www.jta.org/1998/04/29/archive/israel-reforms-economy-on-eve-of-independence-day-2 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20190924030357/https://www.jta.org/1998/04/29/archive/israel-reforms-economy-on-eve-of-independence-day-2 | archive-date=24 సెప్టెంబరు 2019 | access-date=18 మార్చి 2014 | publisher=యూదు టెలిగ్రాఫిక్ ఏజెన్సీ}}</ref><ref>{{Cite news| last=Schmemann | first=Serge | date=26 జూలై 1997 | title=ప్రైవేటీకరణపై పోరాటంలో, నెతన్యాహు ఒక రౌండ్ గెలిచాడు | url=https://www.nytimes.com/1997/07/26/world/in-fight-over-privatization-netanyahu-wins-a-round.html | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20190607003150/https://www.nytimes.com/1997/07/26/world/in-fight-over-privatization-netanyahu-wins-a-round.html | archive-date=7 జూన్ 2019 | access-date=14 ఫిబ్రవరి 2017 | website=The New York Times}}</ref> [[File:Flickr - Government Press Office (GPO) - P.M. Netanyahu Visiting the Western Wall.jpg| thumb|upright| నెతన్యాహు 1998లో వెస్ట్రన్ వాల్ వద్ద తన కుమారుడు యైర్‌తో]] తన పదవీకాలం అంతా నెతన్యాహును ఇజ్రాయెలు‌లోని రాజకీయ వామపక్షం వ్యతిరేకించింది. హెబ్రాను, ఇతర ప్రాంతాలలో పాలస్తీనియన్లకు రాయితీలు ఇచ్చిన కారణంగా సాధారణంగా అరాఫతు‌తో జరిగిన చర్చల కారణంగా కుడి వైపు నుండి మద్దతు కోల్పోయింది. నెతన్యాహు వివాహం, అవినీతి ఆరోపణలతో కూడిన సుదీర్ఘ కుంభకోణాల గొలుసు తర్వాత ఇజ్రాయెలు ప్రజల అభిమానాన్ని కోల్పోయాడు. 1997లో పోలీసులు నెతన్యాహు మీద ప్రభావం చూపినందుకు అవినీతి ఆరోపణల మీద అభియోగాలు మోపాలని సిఫార్సు చేశారు. అభియోగాలను తగ్గించే అటార్నీ జనరలు‌ను నియమించారనిఅతను మీద ఆరోపణలు వచ్చాయి కానీ విచారణకు వెళ్లడానికి తగినంత ఆధారాలు లేవని ప్రాసిక్యూటర్లు తీర్పు ఇచ్చారు.<ref name="latimes_corruption">{{Cite news| last=Wilkinson | first=Tracy | date=29 March 2000 | title=ఇజ్రాయెల్ పోలీసులు నెతన్యాహు, అతని భార్యపై రాష్ట్ర బహుమతుల నిర్వహణపై అభియోగం మోపాలని కోరుకుంటున్నారు | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2000-mar-29-mn-13783-story.html | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20120111155816/http://articles.latimes.com/2000/mar/29/news/mn-13783 | archive-date=11 జనవరి 2012 | access-date=11 జూలై 2011 | website=[[లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్]]}}</ref> 1999లో ఇజ్రాయెలు పోలీసులు ప్రభుత్వ కాంట్రాక్టరు నుండి ఉచిత సేవలలో $1,00,000 కుంభకోణం కోసంఅతను ను విచారించాలని సిఫార్సు చేసినప్పుడు నెతన్యాహు మరో కుంభకోణాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు; ఇజ్రాయెలు అటార్నీ జనరలు ఆధారాలతో ఇబ్బందులను చూపుతూ కేసు నమోదు చేయలేదు.<ref name="corruption">{{Cite news| date=11 ఫిబ్రవరి 2009 | title=నెతన్యాహు అవినీతి ఆరోపణలు తొలగిపోయాయి | url=https://www.cbsnews.com/news/netanyahu-corruption-charges-dropped/ | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20120307181428/http://www.cbsnews.com/stories/2000/09/27/world/main236708.shtml | archive-date=7 మార్చి 2012 | access-date=11 జూలై 2011 | publisher=[[CBS News]]}}</ref> నెతన్యాహు మొదటి ప్రీమియరు‌షిప్పు‌లో హమాసు, హిజ్బుల్లా మీద ఇజ్రాయెలు ప్రధాన వైఫల్యాలు, తరువాత జైలులో ఉన్న పాలస్తీనియను లెబనీసు నాయకుల విడుదలలో వాటి ఫలితాలు ఇజ్రాయెలు శత్రువుల పట్ల "కఠినమైన వైఖరి" అనే నెతన్యాహు వాక్చాతుర్యానికి ఇజ్రాయెలు జైళ్లు దెబ్బ తగిలాయని 1999 ఇజ్రాయెలు సార్వత్రిక ఎన్నికలలోఅతను ఓటమికి పాత్ర పోషించాయని భావిస్తున్నారు.<ref>{{Cite web| date=26 జనవరి 2024 | title=ఇజ్రాయెల్ యొక్క బెంజమిను నెతన్యాహు, హమాస్ మధ్య దీర్ఘ, చేదు సంబంధం | url=https://www.npr.org/2024/01/26/1226691760/the-long-and-bitter-relationship-between-israels-benjamin-netanyahu-and-hamas | website=NPR}}</ref> ==రాజకీయ విరామం (1999–2003)== 1999 ఇజ్రాయెలు ప్రధాన మంత్రి ఎన్నికల్లో ఎహుద్ బరాకు చేతిలో ఓడిపోయిన తర్వాత, నెతన్యాహు తాత్కాలికంగా రాజకీయాల నుండి విరమించుకున్నారు.<ref name=bio>{{Cite news| title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు, లికుడ్ | url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3064466,00.html | publisher=[[Ynetnews]] | date=28 మార్చి 2005 | access-date=5 ఆగస్టు 2009 | archive-date=29 నవంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091129090949/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3064466,00.html | url-status=live}}</ref> తరువాత అతను ఇజ్రాయెలు కమ్యూనికేషను పరికరాల తయారీదారు BATM అడ్వాన్సు‌డు కమ్యూనికేషన్సుతో రెండు సంవత్సరాలు సీనియర్ కన్సల్టెంట్‌గా పనిచేశాడు.c<ref>{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1999-aug-03-mn-62127-story.html|title=Netanyahu Now High-Tech Consultant|date=3 August 1999|newspaper=[[Los Angeles Times]]|access-date=20 September 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004232838/http://articles.latimes.com/1999/aug/03/news/mn-62127|archive-date=4 October 2013|agency=Associated Press}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.themarker.com/markets/1.1826447|last=Freund|first=Oren|date=19 September 2012|newspaper=[[TheMarker]]|access-date=16 March 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120922091810/http://www.themarker.com/markets/1.1826447|archive-date=22 September 2012|language=He|script-title=he:חברת העבר של בנימין נתניהו נרשמה למסחר בבורסה בת"א|trans-title=Past company of Benjamin Netanyahu listed for trade on the Tel Aviv Stock Exchange}}</ref> 2000 సంవత్సరం చివరలో బరాక్ ప్రభుత్వం పతనం కావడంతో, నెతన్యాహు రాజకీయాల్లోకి తిరిగి రావాలనే కోరికను వ్యక్తం చేశారు. చట్టం ప్రకారం, బరాక్ రాజీనామా ప్రధాన మంత్రి పదవికి మాత్రమే ఎన్నికలు జరగాలని భావించారు. లేకపోతే స్థిరమైన ప్రభుత్వం ఉండటం అసాధ్యమని పేర్కొంటూ నెతన్యాహు సాధారణ ఎన్నికలు నిర్వహించాలని పట్టుబట్టారు. నెతన్యాహు చివరికి ప్రధాన మంత్రి పదవికి పోటీ చేయకూడదని నిర్ణయించుకున్నారు, ఈ చర్య ఆ సమయంలో నెతన్యాహు కంటే తక్కువ ప్రజాదరణ పొందిన వ్యక్తిగా పరిగణించబడుతున్న ఏరియలు షరోను అధికారంలోకి రావడానికి దోహదపడింది. 2002లో, ఇజ్రాయెలు లేబరు పార్టీ సంకీర్ణాన్ని విడిచిపెట్టి విదేశాంగ మంత్రి పదవిని ఖాళీ చేసిన తర్వాత, ప్రధాన మంత్రి ఏరియల్ షరోన్ నెతన్యాహును విదేశాంగ మంత్రిగా నియమించారు.<ref name="netanyahu" /> నెతన్యాహు 2002 లికుడు నాయకత్వ ఎన్నికలలో లికుడు పార్టీ నాయకత్వం కోసం షరోను‌ను సవాలు చేశాడు, కానీఅతను ను తొలగించడంలో విఫలమయ్యాడు.<ref>{{Cite news| title=లికుడ్ ప్రైమరీలో షారన్ నెతన్యాహును ఓడించాడు | url=https://www.foxnews.com/story/sharon-beats-netanyahu-in-likud-primary | website=Fox News Channel | date=28 నవంబరు 2002 | access-date=29 జూలై 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080828161003/http://foxnews.com/story/0,2933,71685,00.html | archive-date=28 ఆగస్టు 2008 | url-status=live}}</ref> 2002 సెప్టెంబరు 9న, కెనడాలోని క్యూబెక్‌లోని మాంట్రియల్‌లోని కాన్కార్డియా విశ్వవిద్యాలయంలో నెతన్యాహు ప్రసంగించాల్సి ఉంది రద్దు చేయబడ్డాయి వందలాది మంది పాలస్తీనా అనుకూల నిరసనకారులు భద్రతను అధిగమించి కిటికీని ధ్వంసం చేయడంతో. నెతన్యాహు నిరసన ప్రదర్శనలో పాల్గొనలేదు, ఆ సమయం అంతా తన హోటల్‌లోనే ఉన్నాడు. తరువాతఅతను కార్యకర్తలు ఉగ్రవాదానికి, "పిచ్చి ఉత్సాహానికి" మద్దతు ఇస్తున్నారని ఆరోపించారు.<ref>{{Cite web| url=http://www.cautbulletin.ca/en_article.asp?ArticleID=1405 | title=Concordia విశ్వవిద్యాలయం మధ్యప్రాచ్య కార్యక్రమాలపై నిషేధం విధించింది | publisher=కెనడియన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ యూనివర్సిటీ టీచర్స్ | access-date=4 మార్చి 2013 | archive-date=4 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131004221225/http://www.cautbulletin.ca/en_article.asp?ArticleID=1405 | url-status=dead}}</ref> వారాల తర్వాత అక్టోబరులో దాదాపు 200 మంది నిరసనకారులు పిట్స్బర్గులో నెతన్యాహు హీంజ్ హాలు ప్రదర్శన వెలుపలఅతను ను కలిశారు. పిట్స్‌బర్గ్ పోలీసులు, ఇజ్రాయెల్ భద్రత, పిట్స్‌బర్గ్ SWAT యూనిటు హాలు, డ్యూక్స్నే క్లబ్బు అలాగే సబర్బను రాబర్టు మోరిసు విశ్వవిద్యాలయం వద్దఅతను ప్రసంగాలు డౌన్‌టౌను‌లో కొనసాగడానికి అనుమతించాయి.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు అమెరికా సద్దాంను పడగొట్టాలని అంటున్నారు | first1=స్టీవ్ | last1=లెవిన్ | first2=డెన్నిస్ | last2=రాడీ | first3=బిల్ | last3=స్కాక్నర్ | first4=నేట్ | last4=గైడ్రీ | url=http://old.post-gazette.com/World/20021002netanyahu2.asp | website=Pittsburgh Post-Gazette | date=2 అక్టోబరు 2002 | access-date=1 మార్చి 2013 | archive-date=14 జనవరి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130114054149/http://old.post-gazette.com/World/20021002netanyahu2.asp | url-status=dead}}</ref> 2002 సెప్టెంబరు 12న, నెతన్యాహు ఇరాక్ దండయాత్ర కోసం లాబీయింగ్ చేశాడు, యు.ఎస్. ముందు ఒక ప్రైవేట్ పౌరుడిగా ప్రమాణం చేసి సాక్ష్యమిచ్చాడు. ఇరాకీ పాలన ఎదుర్కొంటున్న అణు ముప్పు గురించి ప్రతినిధుల సభ ప్రభుత్వ సంస్కరణ కమిటీ: "[[సద్దాం హుస్సేన్|సద్దాం]] అణ్వాయుధాల అభివృద్ధి కోసం ప్రయత్నిస్తున్నాడనడంలో, వాటి అభివృద్ధి దిశగా ముందుకు సాగుతున్నాడనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు..."<ref>{{cite episode | title=ఇరాక్‌తో సంఘర్షణపై ఇజ్రాయెల్ దృక్పథం | date=12 సెప్టెంబరు 2002 | publisher=[[C-SPAN]] | series=యు.ఎస్. ప్రతినిధుల సభ | url=https://www.c-span.org/program/house-committee/israeli-perspective-on-conflict-with-iraq/125088 | access-date=9 జూన్ 2025 | transcript=సీరియల్ నం. 107–139 | transcript-url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/CHRG-107hhrg83514/pdf/CHRG-107hhrg83514.pdf}}</ref><ref name="kerry" /> అతను కూడా ఇలా సాక్ష్యమిచ్చాడు, "మీరు సద్దాం, సద్దాం పాలనను తొలగిస్తే, అది ఈ ప్రాంతం మీద అపారమైన సానుకూల ప్రతిధ్వనులను కలిగిస్తుందని నేను మీకు హామీ ఇస్తున్నాను."<ref name="kerry">{{Cite news| url=https://www.nytimes.com/2015/02/26/world/middleeast/kerry-reminds-congress-netanyahu-advised-us-to-invade-iraq.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20150227204214/http://www.nytimes.com/2015/02/26/world/middleeast/kerry-reminds-congress-netanyahu-advised-us-to-invade-iraq.html | archive-date=27 ఫిబ్రవరి 2015 | url-access=limited | url-status=live| title=కెర్రీ కాంగ్రెస్‌ను గుర్తుచేస్తున్నాడు నెతన్యాహు అమెరికాకు ఇరాక్‌పై దాడి చేయాలని సలహా ఇచ్చాడు | date=25 ఫిబ్రవరి 2015 | work=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | access-date=9 మే 2018 | language=en | issn=0362-4331}}</ref> == ఆర్థిక మంత్రి (2003–2005) == 2003 ఇజ్రాయెలు శాసనసభ ఎన్నికల తర్వాత, చాలా మంది పరిశీలకులు ఆశ్చర్యకరమైన చర్యగా భావించిన దానిలో, విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖను సిల్వాను షాలోంకు ఇచ్చి, నెతన్యాహుకు ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖను ప్రతిపాదించారు. విదేశాంగ మంత్రిగా నెతన్యాహు తన సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించినందున,అతను రాజకీయ ముప్పుగా భావించి, ఆర్థిక అనిశ్చితి సమయంలోఅతను ను ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖలో ఉంచడం ద్వారా,అతను నెతన్యాహు ప్రజాదరణను తగ్గించవచ్చని కొందరు నిపుణులు ఊహించారు. నెతన్యాహు కొత్త నియామకాన్ని అంగీకరించారు. ఇజ్రాయెల్ సైనిక, విదేశాంగ వ్యవహారాలను షారన్ నిర్వహించడంపై నెతన్యాహు మౌనం వహించినందుకు బదులుగా, ఆర్థిక మంత్రిగా నెతన్యాహుకు పూర్తి స్వేచ్ఛ ఉంటుందని, అతని అన్ని సంస్కరణలకు షారన్ మద్దతు ఇస్తారని షారన్, నెతన్యాహు ఒక ఒప్పందానికి వచ్చారు.<ref name=marketwatch>{{Cite news| url=http://www.marketwatch.com/story/3-economic-lessons-from-ariel-sharon-2014-01-13 | title=3 ఏరియల్ షారన్ నుండి ఆర్థిక పాఠాలు | first=Amotz | last=Asa-El | publisher=MarketWatch | access-date=14 January 2016 | archive-date=4 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063252/http://www.marketwatch.com/story/3-economic-lessons-from-ariel-sharon-2014-01-13 | url-status=live}}</ref> ఆర్థిక మంత్రిగా, నెతన్యాహు రెండవ ఇంటిఫాడా సమయంలో ఇజ్రాయెల్ ఆర్థిక వ్యవస్థను దాని కనిష్ఠ స్థాయి నుండి పునరుద్ధరించడానికి ఒక ఆర్థిక ప్రణాళికను చేపట్టారు.<ref>{{Cite book| last=Mitchell | first=Thomas G. | title=Likud Leaders | date=2015 | publisher=[[McFarland & Company | McFarland]] | isbn=978-0-7864-9713-3 | location=Jefferson, North Carolina | page=186}}</ref><ref>{{Cite news| date=24 అక్టోబరు 2004 | title=ఇజ్రాయెల్ ఆర్థిక వ్యవస్థను మార్చడానికి నెతన్యాహు కఠినంగా వ్యవహరిస్తున్నాడు | url=https://www.nytimes.com/2004/10/24/world/middleeast/netanyahu-gets-tough-to-transform-israels-economy.html | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20231029190644/https://www.nytimes.com/2004/10/24/world/middleeast/netanyahu-gets-tough-to-transform-israels-economy.html | archive-date=29 అక్టోబరు 2023 | access-date=4 జనవరి 2023 | website=The New York Times}}</ref> ఆర్థిక వృద్ధిని అణచివేయడానికి ఉబ్బిన ప్రభుత్వ రంగం, అధిక నిబంధనలు ఎక్కువగా కారణమని నెతన్యాహు పేర్కొన్నారు.అతను ప్రణాళికలో ఉదారవాద మార్కెట్లు వైపు అడుగులు వేయడం జరిగింది. అయితే దాని మీద విమర్శలు కూడా ఉన్నాయి. ఉద్యోగాలు లేదా శిక్షణ కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవాలని ప్రజలను కోరుతూ సంక్షేమ ఆధారపడటాన్ని అంతం చేయడానికిఅతను ఒక కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించాడు, ప్రభుత్వ రంగం పరిమాణాన్ని తగ్గించాడు, ప్రభుత్వ వ్యయాన్ని మూడు సంవత్సరాలు స్తంభింపజేసాడు, బడ్జెట్ లోటును 1% వద్ద పరిమితం చేశాడు. పన్నుల వ్యవస్థను క్రమబద్ధీకరించాడు, పన్నులు తగ్గించాడు, అగ్ర వ్యక్తిగత పన్ను రేటు 64% నుండి 44%కి, కార్పొరేట్ పన్ను రేటు 36% నుండి 18%కి తగ్గించబడింది. బ్యాంకులు, చమురు శుద్ధి కర్మాగారాలు, ఎల్ అల్ జాతీయ విమానయాన సంస్థ, జిమ్ ఇంటిగ్రేటెడ్ షిప్పింగ్ సర్వీసెసుతో సహా బిలియన్ల డాలర్ల విలువైన రాష్ట్ర ఆస్తులను ప్రైవేటీకరించారు. పురుషులు, మహిళలు ఇద్దరికీ పదవీ విరమణ వయస్సులు పెంచబడ్డాయి, కరెన్సీ మార్పిడి చట్టాలు మరింత సరళీకరించబడ్డాయి. వాణిజ్య బ్యాంకులు తమ దీర్ఘకాలిక పొదుపులను తగ్గించుకోవలసి వచ్చింది. అదనంగా, నెతన్యాహు పోటీని పెంచడానికి ఏకస్వామ్యాలు, కార్టెల్‌లపై దాడి చేశాడు. ఇజ్రాయెల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ పుంజుకోవడం, నిరుద్యోగం గణనీయంగా తగ్గడంతో, నెతన్యాహు తన పదవీకాలం ముగిసే సమయానికి 'ఆర్థిక అద్భుతం' చేసినట్లు వ్యాఖ్యాతలచే విస్తృతంగా ప్రశంసించబడ్డాడు.<ref name=marketwatch /><ref name="Likud Leaders 2015">''Likud Leaders'', థామస్ G. మిచెల్, మెక్‌ఫార్లాండ్ (మార్చి 2015), అధ్యాయం 10</ref><ref>{{cite magazine | url=https://www.forbes.com/sites/taxanalysts/2015/11/13/netanyahus-economic-reforms-and-the-laffer-curve/ | title=Netanyahu's Economic Reforms And The Laffer Curve | magazine=[[Forbes]] | first=Jeremy | last=Scott | date=13 నవంబరు 2015 | access-date=24 ఆగస్టు 2017 | archive-date=13 అక్టోబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231013115126/https://www.forbes.com/sites/taxanalysts/2015/11/13/netanyahus-economic-reforms-and-the-laffer-curve/ | url-status=live}}</ref> అయితే, లేబర్ పార్టీలోని ప్రత్యర్థులు (, అతని సొంత లికుడ్‌లోని కొందరు కూడా) నెతన్యాహు విధానాలను గౌరవనీయమైన ఇజ్రాయెల్ సామాజిక భద్రతా వలయంపై "థాచరైట్" దాడులుగా భావించారు.<ref>{{Cite news| first=Gil | last=Hoffman | title=Netanyahu: షారన్ ఒక నియంత | url=http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=5323 | website=[[The Jerusalem Post]] | date=21 నవంబరు 2005 | access-date=17 జూన్ 2012 | archive-date=27 జనవరి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130127203942/http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=5323 | url-status=live}}</ref> చివరికి, నిరుద్యోగం తగ్గింది, ఆర్థిక వృద్ధి పెరిగింది, అప్పు-జిడిపి నిష్పత్తి పడిపోయింది. ప్రపంచంలోనే అత్యల్ప స్థాయికి చేరుకుంది, విదేశీ పెట్టుబడులు రికార్డు స్థాయికి చేరుకున్నాయి.<ref name=marketwatch /> గాజా ఉపసంహరణ ప్రణాళికను ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు పెట్టకపోతే 2004లో పదవికి రాజీనామా చేస్తానని నెతన్యాహు బెదిరించాడు. తరువాత అతను అల్టిమేటాన్ని సవరించి, నెస్సెట్‌లో ఆ కార్యక్రమానికి ఓటు వేశాడు, ఆ తర్వాత వెంటనే 14 రోజుల్లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరగకపోతే తాను రాజీనామా చేస్తానని సూచించాడు.<ref>{{Cite news| title=నెస్సెట్ PM షారన్ యొక్క తొలగింపు ప్రణాళికను ఆమోదించింది | first1=Gideon | last1=Alon | first2=Mazal | last2=Mualem | first3=Nadav | last3=Shragai | url=http://www.haaretz.com/news/knesset-approves-pm-sharon-s-disengagement-plan-1.138398 | website=Haaretz | date=26 అక్టోబరు 2004 | access-date=10 మార్చి 2013 | archive-date=20 అక్టోబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121020182115/http://www.haaretz.com/news/knesset-approves-pm-sharon-s-disengagement-plan-1.138398 | url-status=live}}</ref> గాజా నుండి ఉపసంహరణ ప్రారంభ దశను ఆమోదించడానికి ఇజ్రాయెల్ మంత్రివర్గం 17 నుండి 5 ఓట్లతో ఓటు వేయడానికి కొంతకాలం ముందు, అతను 2005 ఆగస్టు 7న తన రాజీనామా లేఖను సమర్పించాడు.<ref>{{Cite news| first=Stephen | last=Farrell | title=గాజా ఉపసంహరణపై నెతన్యాహు మంత్రివర్గానికి రాజీనామా చేశారు | url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article552940.ece | website=[[The Times]] | location=London | date=8 ఆగస్టు 2005 | access-date=29 జూలై 2009 | archive-date=14 ఆగస్టు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110814102843/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article552940.ece | url-status=dead}}</ref> == ప్రతిపక్ష నాయకుడు (2006–2009) == లికుడ్ నుండి షరాన్ వైదొలిగిన తరువాత, లికుడ్ నాయకత్వం కోసం పోటీ చేసిన అనేక మంది అభ్యర్థులలో నెతన్యాహు ఒకరు.<ref name="xinh" /> దీనికి ముందుఅతను చేసిన ఇటీవలి ప్రయత్నం 2005 సెప్టెంబరులో జరిగింది, ఆ సమయంలోఅతను లికుడ్ పార్టీ అధిపతి పదవికి ముందస్తు ప్రైమరీలను నిర్వహించడానికి ప్రయత్నించారు, అయితే పార్టీ ప్రధానమంత్రి పదవిని చేపట్టింది - తద్వారా ఏరియల్ షరాన్‌ను పదవి నుండి తొలగించారు. పార్టీ ఈ చొరవను తిరస్కరించింది. 2005 డిసెంబరు 20న నెతన్యాహు నాయకత్వాన్ని తిరిగి తీసుకున్నారు, ప్రాథమిక ఓట్లలో 47%తో, సిల్వాను షాలోంకి 32% మోషే ఫీగ్లినుకి 15% ఓట్లు వచ్చాయి.<ref name=xinh>{{Cite news| title=నెతన్యాహు లికుడ్ పార్టీ ఛైర్మన్‌గా ఎన్నికయ్యారు | url=http://news.xinhuanet.com/english/2005-12/20/content_3944753.htm | publisher=Xinhua News Agency | date=20 December 2005 | access-date=27 July 2009 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20060227183818/http://news.xinhuanet.com/english/2005-12/20/content_3944753.htm | archive-date=27 ఫిబ్రవరి 2006}}</ref> 2006 మార్చి నెస్సెటు ఎన్నికలులో, లికుడు కడిమా, లేబరు తర్వాత మూడవ స్థానంలో నిలిచింది. నెతన్యాహు ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా పనిచేశారు.<ref name=poor>{{Cite news| last=Marciano | first=Ilan | title=లికుడ్ పతనంతో దిగ్భ్రాంతి చెందారు | url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3233422,00.html | publisher=[[Ynetnews]] | date=28 March 2006 | access-date=27 జూలై 2009 | archive-date=18 అక్టోబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231018142718/https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3233422,00.html | url-status=live}}</ref> 2007 ఆగస్టు 14న, నెతన్యాహు లికుడు, దాని ప్రధానమంత్రి పదవికి అభ్యర్థిగా తిరిగి ఛైర్మను‌గా ఎన్నికయ్యారు, కుడి-కుడి అభ్యర్థి మోషే ఫీగ్లిను, వరల్డ్ లికుడ్ చైర్మన్ డానీ డానను లకు వ్యతిరేకంగా.<ref name=feig>{{Cite news| title=నెతన్యాహు లికుడ్ నాయకత్వాన్ని గెలుచుకున్నారు | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6947176.stm | publisher=BBC News | date=15 ఆగస్టు 2007 | access-date=11 ఆగస్టు 2009 | archive-date=28 జూలై 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120728140625/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6947176.stm | url-status=live}}</ref> అతను నెస్సెట్ ప్రతిపక్షంలోని ఇతరుల మాదిరిగానే 2008 ఇజ్రాయెల్–హమాస్ కాల్పుల విరమణను వ్యతిరేకించాడు. ముఖ్యంగా, నెతన్యాహు ఇలా అన్నాడు: "ఇది సడలింపు కాదు, హమాస్‌ను తిరిగి ఆయుధంగా మార్చుకోవడానికి ఇజ్రాయెల్ ఒప్పందం... దీని వల్ల మనకు ఏమి లభిస్తుంది?"<ref name=wash>{{Cite news| last=Mitnick | first=Joshua | title=Olmert: హమాస్‌తో సంధి 'ఫ్రాజిల్' | url=http://www.washingtontimes.com/news/2008/jun/20/olmert-says-truce-with-hamas-fragile/ | website=[[The Washington Times]] | date=20 జూన్ 2008 | access-date=29 జూలై 2009 | archive-date=24 జనవరి 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110124115016/http://www.washingtontimes.com/news/2008/jun/20/olmert-says-truce-with-hamas-fragile/ | url-status=live}}</ref> కడిమా అధ్యక్షుడిగా ట్జిపి లివ్ని ఎన్నికైన తరువాత, ప్రధాన మంత్రి పదవికి ఓల్మెర్టు రాజీనామా చేసిన తరువాత, నెతన్యాహు లివ్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్న సంకీర్ణంలో చేరడానికి నిరాకరించారు, 2009 ఫిబ్రవరిలో జరిగిన కొత్త ఎన్నికలకు మద్దతు ఇచ్చారు.<ref>{{Cite news| last=Tran | first=Mark | title=నెతన్యాహు కొత్త ఇజ్రాయెల్ ఎన్నికలకు పిలుపునిచ్చారు | url=https://www.theguardian.com/world/2008/jul/31/israelandthepalestinians1 | website=The Guardian | location=London | date=31 July 2008 | access-date=29 July 2009 | archive-date=19 September 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100919025443/http://www.guardian.co.uk/world/2008/jul/31/israelandthepalestinians1 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు ఐక్యతా ప్రభుత్వం కోసం లివ్ని పిలుపును తిరస్కరించారు | first=Mazal | last=Mualem | url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/netanyahu-rejects-livni-s-call-for-unity-government-1.254503 | website=Haaretz | date=24 సెప్టెంబరు 2008 | access-date=1 మార్చి 2013 | archive-date=24 ఆగస్టు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130824232315/http://www.haaretz.com/print-edition/news/netanyahu-rejects-livni-s-call-for-unity-government-1.254503 | url-status=live}}</ref> 2009 ఫిబ్రవరి 10న జరిగిన 2009 ఇజ్రాయెల్ శాసనసభ ఎన్నికల్లో నెతన్యాహు లికుడ్ పార్టీ తరపున ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థిగా నిలిచారు, ఎందుకంటే ఓల్మెర్ట్ ప్రభుత్వంలో మునుపటి నియమిత తాత్కాలిక ప్రధాన మంత్రి అయిన లివ్ని ఒక ఆచరణీయమైన పాలక సంకీర్ణాన్ని ఏర్పాటు చేయలేకపోయారు. లికుడ్ ఆధిక్యంలో ఉందని అభిప్రాయ సేకరణలో తేలింది, కానీ ఇజ్రాయెల్ ఓటర్లలో మూడింట ఒక వంతు మంది ఇంకా నిర్ణయం తీసుకోలేదు.<ref>{{Cite news| first=Marie | last=Colvin | title=నెతన్యాహు పోల్ ఆధిక్యంలోకి రావడానికి భయాలను రేకెత్తిస్తున్నారు | url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article5683360.ece | website=[[The Sunday Times]] | location=London | date=8 ఫిబ్రవరి 2009 | access-date=8 ఫిబ్రవరి 2009 | archive-date=14 ఫిబ్రవరి 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090214205555/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article5683360.ece | url-status=dead}}</ref> ఎన్నికలలో కూడా, లికుడ్ రెండవ అత్యధిక సీట్లను గెలుచుకుంది, లివ్ని పార్టీ లికుడ్ కంటే ఒక సీటుతో వెనుకబడింది. లికుడ్ యొక్క పేలవమైన ప్రదర్శనకు గల కారణం కొంతమంది లికుడ్ మద్దతుదారులు అవిగ్డోర్ లైబెర్మాను యిజ్రాయెలు బీటీను పార్టీకి ఫిరాయించడం. అయితే నెతన్యాహు, కుడి-వింగ్ పార్టీలు మెజారిటీ ఓట్లను గెలుచుకున్నారనే ఆధారంగా విజయం సాధించినట్లు ప్రకటించాడు, 2009 ఫిబ్రవరి 20న, నెతన్యాహును ఇజ్రాయెల్ అధ్యక్షుడు షిమోను పెరెసు ఎహుద్ ఓల్మెర్టు తర్వాత ప్రధానమంత్రిగా నియమించారు. సంకీర్ణ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి తన చర్చలను ప్రారంభించారు.<ref>{{Cite news| last=Kershner | first=Isabel | date=20 ఫిబ్రవరి 2009 | title=నెతన్యాహు కొత్త ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయనున్నారు | url=https://www.nytimes.com/2009/02/21/world/middleeast/21israel.html | access-date=17 జనవరి 2025 | website=The New York Times | language=en | issn=0362-4331}}</ref> నెస్సెటులో కుడి-పక్ష పార్టీలు 65 సీట్ల మెజారిటీని గెలుచుకున్నప్పటికీ, నెతన్యాహు విస్తృత మధ్యేవాద సంకీర్ణాన్ని ఇష్టపడ్డాడు, తన ప్రభుత్వంలో చేరడానికి ట్జిపి లివ్ని అధ్యక్షతన ఉన్న కడిమా ప్రత్యర్థుల వైపు మొగ్గు చూపాడు. ఈసారి శాంతి ప్రక్రియను ఎలా కొనసాగించాలనే దానిపై అభిప్రాయ భేదం అడ్డంకిగా ఉండటంతో, చేరడానికి లివ్ని నిరాకరించాడు. ఎహుద్ బరాక్ అధ్యక్షతన ఉన్న లేబరు పార్టీ అనే చిన్న ప్రత్యర్థిని తన ప్రభుత్వంలో చేరమని నెతన్యాహు ఆకర్షించగలిగాడు, తద్వారా అతనికి కొంత మధ్యేవాద స్వరం లభించింది. నెతన్యాహు 2009 మార్చి 31న నెస్సెట్ "విశ్వాస ఓటు" కోసం తన మంత్రివర్గాన్ని సమర్పించారు. 32వ ప్రభుత్వాన్ని ఆ రోజు 69 మంది శాసనసభ్యులు 45 మందితో (ఐదుగురు గైర్హాజరు) మెజారిటీతో ఆమోదించారు, సభ్యులు ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.<ref name="swornh">{{Cite news| date=31 మార్చి 2009 | title=నేతన్యాహు ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు | url=http://www.haaretz.com/news/netanyahu-sworn-in-as-israel-s-prime-minister-1.273265 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20121022143957/http://www.haaretz.com/news/netanyahu-sworn-in-as-israel-s-prime-minister-1.273265 | archive-date=22 అక్టోబరు 2012 | access-date=10 మార్చి 2013 | website=Haaretz}}</ref><ref name="swornr">{{Cite news| last=Heller | first=Jeffrey | date=31 మార్చి 2009 | title=నేతన్యాహు ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం | url=https://www.reuters.com/article/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20150924141329/http://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 | archive-date=24 సెప్టెంబరు 2015 | access-date=10 మార్చి 2013 | publisher=రాయిటర్స్}}</ref> == ప్రధాన మంత్రి (2009–2021) == === రెండవ పదవీకాలం === [[File:Med-Netan.jpeg|thumb|నెతన్యాహు రష్యాలో అధ్యక్షుడు డిమిత్రి మెద్వెదేవుతో జరిగిన సమావేశంలో, 2011 మార్చి 24]] [[File:Benjamin Netanyahu and Yohanan Danino 2012.jpg|thumb|నెతన్యాహు యోహానను డానినోతో, 2011లో ఇజ్రాయెలు పోలీసు చీఫ్‌గా నియమితులయ్యారు]] 2009లో, అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శి [[హిల్లరీ క్లింటన్]] పాలస్తీనా రాష్ట్రం స్థాపనకు మద్దతు ప్రకటించారు&nbsp;– [[ప్రధాన మంత్రి]] ఆమోదించని పరిష్కారం,<ref>{{Cite news| url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2009\story_4-3-2009_pg4_1 | title=క్లింటన్ పాలస్తీనా రాష్ట్రం కోసం ఒత్తిడి తెస్తానని ప్రతిజ్ఞ | website=[[డైలీ టైమ్స్ (పాకిస్తాన్) | డైలీ టైమ్స్]] | location=పాకిస్తాన్ | date=4 మార్చి 2009 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20120113111947/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2009%5C03%5C04%5Cstory_4-3-2009_pg4_1 | archive-date=13 జనవరి 2012}}</ref> ఆమె ఇంతకు ముందు యునైటెడ్ స్టేట్స్ సహకారాన్ని ప్రతిజ్ఞ చేసింది.<ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్‌లో, క్లింటన్ కొత్త ప్రభుత్వంతో కలిసి పనిచేస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసింది | url=https://www.nytimes.com/2009/03/03/world/africa/03iht-mideast.1.20555576.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20101014095518/http://www.nytimes.com/2009/03/03/world/africa/03iht-mideast.1.20555576.html | archive-date=14 అక్టోబరు 2010 | url-access=limited | url-status=live| website=The New York Times | date=3 మార్చి 2009 | access-date=16 మార్చి 2013}}</ref> అధ్యక్షుడు ఒబామా పరిపాలన యొక్క ప్రత్యేక రాయబారి జార్జి మిచెలు వచ్చిన తర్వాత, పాలస్తీనియన్లతో చర్చలు ముందుకు సాగుతాయని నెతన్యాహు అన్నారు ఇజ్రాయెలు‌ను యూదు రాజ్యంగా గుర్తించే పాలస్తీనియన్ల మీద షరతులు విధించబడ్డాయి.<ref>{{Cite web| title=ఇజ్రాయెల్ పాలస్తీనియన్లు యూదు రాజ్యాన్ని గుర్తించాలని డిమాండ్ చేస్తోంది | first=Ari | last=Rabinovitch | url=http://www.ibtimes.com/israel-demands-palestinians-recognize-jewish-state-250620 | website=[[International Business Times]] | date=16 ఏప్రిల్ 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=17 జూన్ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130617115214/http://www.ibtimes.com/israel-demands-palestinians-recognize-jewish-state-250620 | url-status=live}}</ref> 2009 జూన్ 4న అధ్యక్షుడు ఒబామా కైరో ప్రసంగంలో ఒబామా ముస్లిం ప్రపంచాన్ని ఉద్దేశించి ప్రసంగించారు, ఒబామా ఇతర విషయాలతో పాటు, "ఇజ్రాయెల్ స్థావరాల కొనసాగింపు చట్టబద్ధతను అమెరికా అంగీకరించదు" అని అన్నారు. ఒబామా కైరో ప్రసంగం తర్వాత నెతన్యాహు వెంటనే ఒక ప్రత్యేక ప్రభుత్వ సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు.<ref name="unarmed">{{Cite web| date=14 జూన్ 2009 | title=ఇజ్రాయెల్ నిరాయుధ పాలస్తీనా రాజ్యాన్ని అంగీకరిస్తుంది | url=https://www.cbsnews.com/news/israel-accepts-unarmed-palestinian-state/ | access-date=8 జనవరి 2024 | website=CBS వార్తలు | language=en | archive-date=8 జనవరి 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240108010029/https://www.cbsnews.com/news/israel-accepts-unarmed-palestinian-state/ | url-status=live}}</ref> జూన్ 14న, ఒబామా కైరో ప్రసంగం తర్వాత పది రోజుల తర్వాత, నెతన్యాహు బార్-ఇలాన్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రసంగించారు, దీనిలో అతను ఒక "సైన్యరహిత పాలస్తీనా రాష్ట్రం".<ref name="Hatz 14Jun2009">{{Cite news| date=14 జూన్ 2009 | title=నెతన్యాహు సైనికరహిత పాలస్తీనా రాష్ట్రానికి మద్దతు ఇస్తున్నారు | url=http://www.haaretz.com/news/netanyahu-backs-demilitarized-palestinian-state-1.277915 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20110531053243/http://www.haaretz.com/news/netanyahu-backs-demilitarized-palestinian-state-1.277915 | archive-date=31 మే 2011 | access-date=14 మే 2012 | website=Haaretz}}</ref> [[జెరూసలేం]] కొనసాగితే తాను పాలస్తీనా రాష్ట్రంను అంగీకరిస్తానని నెతన్యాహు పేర్కొన్నాడు. ఇజ్రాయెలు ఐక్య రాజధాని, పాలస్తీనియన్లకు సైన్యం ఉండదు. పాలస్తీనియన్లు తిరిగి వచ్చే హక్కు] కోసం వారి డిమాండ్‌ను వదులుకుంటారు. వెస్టు బ్యాంకులోని ఇప్పటికే ఉన్న యూదు స్థావరాలలో "సహజ వృద్ధి" హక్కును కూడాఅతను వాదించారు, అయితే వాటి శాశ్వత హోదా తదుపరి చర్చల వరకు ఉంది.<ref name="నిరాయుధ" /> ఈ ప్రసంగం ఇజ్రాయెల్, అరబ్ ప్రపంచంలోని ప్రాంతాలలో ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేయబడింది. ఇజ్రాయెల్‌తో పాటు పాలస్తీనా రాష్ట్రం అనే భావననుఅతను మొదటిసారిగా ఆమోదించారు.<ref name="lays">{{Cite news| last=Keinon | first=Herb | author-link=Herb Keinon | date=14 జూన్ 2009 | title=నెతన్యాహు సైనికరహిత PA రాష్ట్రాన్ని కోరుకుంటున్నారు | url=http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=145486 | access-date=6 మార్చి 2013 | website=The Jerusalem Post}}</ref> ముందస్తు షరతులు లేకుండా చర్చల కోసం ఏ "అరబ్ నాయకుడితోనైనా" కలవడానికి తాను సిద్ధంగా ఉన్నాననిఅతను పేర్కొన్నారు, ప్రత్యేకంగా [[సిరియా]], సౌదీ అరేబియా, [[లెబనాన్]]లను ప్రస్తావిస్తూ.<ref name="lays" /> శాంతి ప్రక్రియ మీద నెతన్యాహు ప్రభుత్వానికి కొత్త స్థానాన్ని ఈ ప్రసంగం సూచిస్తుంది.<ref name="huff">{{Cite news| last=Federman | first=Josef | date=14 జూన్ 2009 | title=నెతన్యాహు శాంతి ప్రసంగం: ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రి అరబ్ నాయకులకు శాంతి కోసం విజ్ఞప్తి | url=http://www.huffingtonpost.com/2009/06/14/netanyahu-peace-speech-is_n_215337.html | access-date=14 జూన్ 2009 | website=ది హఫింగ్టన్ పోస్ట్}}</ref> నెతన్యాహు పాలక సంకీర్ణ ప్రభుత్వానికి చెందిన కుడి-పక్ష సభ్యులు పాలస్తీనా రాజ్య ఏర్పాటుకు సంబంధించినఅతను వ్యాఖ్యలను విమర్శించారు, మొత్తం భూమి ఇజ్రాయెల్ సార్వభౌమాధికారం కిందకు రావాలని విశ్వసించారు. లికుడు ఎంకే డానీ డానను నెతన్యాహు "లికుడు ప్లాట్‌ఫాం‌కు వ్యతిరేకంగా" వెళ్ళారని అన్నారు,<ref>{{Cite news| last=Sofer | first=Roni | date=15 జూన్ 2009 | title=నెతన్యాహు పార్టీ తీవ్రవాదులకు చేసిన ప్రసంగాన్ని సమర్థించారు | url=http://www.ynetnews.com/Ext/Comp/ArticleLayout/CdaArticlePrintPreview/1,2506,L-3731827,00.html | access-date=17 సెప్టెంబరు 2009 | publisher=[[Ynetnews]]}}</ref> ఎంకే హబాయితు హయేహుడి ఉరి ఓర్బాచు ఇది "ప్రమాదకరమైన చిక్కులను" కలిగి ఉందని అన్నారు.<ref>{{Cite news| date=14 జూన్ 2009 | title=లికుడ్ సభ్యులు PM US ఒత్తిడికి లొంగిపోయారని చెప్పారు | url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3731290,00.html | access-date=17 సెప్టెంబరు 2009 | website=[[Ynet]]}}</ref> నెతన్యాహు రెండు-రాష్ట్ర పరిష్కారం మీద నిజంగా నమ్మకం లేదని, అతని ప్రసంగం అంతర్జాతీయ ఒత్తిడికి ప్రతిస్పందన అని ప్రతిపక్ష పార్టీ కడిమా నాయకుడు ట్జిపి లివ్ని అభిప్రాయపడ్డారు.<ref name="Livni">{{Cite news| date=7 జూలై 2009 | title=Livni: నెతన్యాహు రెండు-రాష్ట్ర పరిష్కారంపై నమ్మకం లేదు | url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/livni-netanyahu-doesn-t-believe-in-two-state-solution-1.279472 | access-date=16 మార్చి 2013 | website=Haaretz | archive-date=2013-10-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131009183242/http://www.haaretz.com/print-edition/news/livni-netanyahu-doesn-t-believe-in-two-state-solution-1.279472 | url-status=dead}}</ref> నెతన్యాహు ప్రసంగం మిశ్రమాన్ని రెచ్చగొట్టింది అంతర్జాతీయంగా ప్రతిచర్య.<ref name="rfi">{{Cite news| date=15 జూన్ 2009 | title=నెతన్యాహు ప్రసంగం అంతర్జాతీయ ప్రతిచర్యల మిశ్రమాన్ని రేకెత్తిస్తుంది | url=http://www.rfi.fr/actuen/articles/114/article_4023.asp | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20090619043335/http://www.rfi.fr/actuen/articles/114/article_4023.asp | archive-date=19 జూన్ 2009 | access-date=16 సెప్టెంబరు 2009 | publisher=[[Radio France]]}}</ref> పాలస్తీనా జాతీయ అధికారం పాలస్తీనా రాష్ట్రం మీద షరతులను తిరస్కరించింది.<ref name="racist">{{Cite news| date=14 జూన్ 2009 | title=హమాస్ నెతన్యాహును విమర్శించింది 'జాత్యహంకార, తీవ్రవాద' భావజాలం | url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3731300,00.html | access-date=11 ఆగస్టు 2009 | website=[[Ynet]]}}</ref> సీనియర్ పాలస్తీనియన్ అధికారి సాబ్ ఎరెకాటు మాట్లాడుతూ, జెరూసలేం, శరణార్థులు, స్థావరాల మీద నెతన్యాహు ప్రకటనల కారణంగా ఈ ప్రసంగం "శాశ్వత హోదా చర్చలకు తలుపులు మూసేసింది" అని అన్నారు.<ref name="నిరాయుధ" /> [[హమాస్]] ప్రతినిధి ఫౌజీ బర్హౌమ్ ఇది "జాత్యహంకార"<ref name="జాత్యహంకార" /> అని అన్నారు, అరబ్ దేశాలు "బలమైన వ్యతిరేకతను ఏర్పరచుకోవాలని" పిలుపునిచ్చారు.<ref name="huff" /> [[అరబ్ లీగ్]] ఈ ప్రసంగాన్ని తోసిపుచ్చింది, "జెరూసలేం, శరణార్థుల సమస్యలకు సంబంధించి అరబ్బులు రాయితీలు ఇవ్వరు" అని ప్రకటించింది.<ref name="xin">{{Cite news| author1=ముహమ్మద్ యమానీ | author2=చెన్ గోంగ్‌జెంగ్ | date=15 జూన్ 2009 | title=నెతన్యాహు ప్రసంగం అరబ్బులను బాధించింది | url=http://news.xinhuanet.com/english/2009-06/16/content_11548122.htm | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20090616232616/http://news.xinhuanet.com/english/2009-06/16/content_11548122.htm | archive-date=16 జూన్ 2009 | access-date=16 జూన్ 2009 | publisher=Xinhua News Agency}}</ref> ఆ సమయంలో EU అధ్యక్ష పదవిని నిర్వహించిన చెక్ రిపబ్లికు విదేశాంగ మంత్రి జాన్ కోహౌటు, "...ఇది సరైన దిశలో ఒక అడుగు. పాలస్తీనా రాజ్యాన్ని అంగీకరించడం అక్కడ ఉంది" అని అన్నారు.<ref name="eu1">{{Cite news| last=John | first=Mark | date=15 జూన్ 2009 | title=EU నెతన్యాహు ప్రసంగానికి జాగ్రత్తగా స్వాగతం పలుకుతుంది | url=http://in.reuters.com/article/idINIndia-40333120090615 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20160102062917/http://in.reuters.com/article/idINIndia-40333120090615 | archive-date=2 జనవరి 2016 | access-date=16 మార్చి 2013 | website=Reuters}}</ref> అధ్యక్షుడు ఒబామా ప్రెసు సెక్రటరీ, రాబర్టు గిబ్సు, ఈ ప్రసంగం "ముఖ్యమైన ముందడుగు" అని అన్నారు.<ref name="xin" /><ref>{{Cite news| date=14 జూన్ 2009 | title=నెతన్యాహు ప్రసంగానికి వైట్ హౌస్ స్పందించింది | url=http://politicalticker.blogs.cnn.com/2009/06/14/white-house-reacts-to-netanyahus-speech/ | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20120828090154/http://politicalticker.blogs.cnn.com/2009/06/14/white-house-reacts-to-netanyahus-speech/ | archive-date=28 ఆగస్టు 2012 | access-date=16 సెప్టెంబరు 2009 | publisher=CNN}}</ref> "ఈ పరిష్కారం ఇజ్రాయెలు భద్రతను, పాలస్తీనియన్ల చట్టబద్ధమైన ఆకాంక్షలను రెండింటినీ నిర్ధారించగలదు. నిర్ధారించాలి" అని ఒబామా అన్నారు.<ref name="rfi" /> ఫ్రాన్సు ఈ ప్రసంగాన్ని ప్రశంసించింది. వెస్ట్ బ్యాంకు‌లో స్థావరాలను నిర్మించడాన్ని నిలిపివేయాలని ఇజ్రాయెలు‌కు పిలుపునిచ్చింది.<ref name="rfi" /><ref name="eu1" /> తన పదవీకాలం ప్రారంభమైన మూడు నెలల తర్వాత, నెతన్యాహు తన మంత్రివర్గం ఇప్పటికే అనేక విజయాలను సాధించిందని వ్యాఖ్యానించారు, వాటిలో పనిచేసే జాతీయ ఐక్యత ప్రభుత్వం స్థాపన, "రెండు-రాష్ట్ర పరిష్కారం" కోసం విస్తృత ఏకాభిప్రాయం ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు: రెండు-రాష్ట్ర పరిష్కారంపై మాకు ఏకాభిప్రాయం ఉంది | first=Barak | last=Ravid | url=http://www.haaretz.com/news/netanyahu-we-have-consensus-on-two-state-solution-1.279374 | website=Haaretz | date=5 జూలై 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=5 నవంబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121105003401/http://www.haaretz.com/news/netanyahu-we-have-consensus-on-two-state-solution-1.279374 | url-status=live}}</ref> Ha'aretz 2009 జూలైలో నిర్వహించిన సర్వేలో, చాలా మంది ఇజ్రాయెల్ ప్రజలు నెతన్యాహు ప్రభుత్వానికి మద్దతు ఇస్తున్నారని,అతను కు దాదాపు 49 శాతం వ్యక్తిగత ఆమోదం రేటింగు ఇచ్చారని తేలింది.<ref>{{Cite news| title=పోల్ USతో విభేదాలు ఉన్నప్పటికీ నెతన్యాహుకు సానుకూల మార్కులను ఇచ్చింది | first=Robert | last=Berger | url=https://www.voanews.com/a/a-13-2009-07-03-voa19-68745072/410252.html | publisher=Voice of America | date=3 జూలై 2009 | access-date=1 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130124193621/http://www.voanews.com/content/a-13-2009-07-03-voa19-68745072/410252.html | archive-date=24 జనవరి 2013 | url-status=live}}</ref> స్వేచ్ఛగా ప్రయాణించడానికి, దిగుమతుల ప్రవాహాన్ని అనుమతించడానికి నెతన్యాహు వెస్ట్ బ్యాంకులో చెక్‌పోస్టులను ఎత్తివేసాడు; వెస్ట్ బ్యాంక్‌లో ఆర్థిక వృద్ధికి దారితీసిన ఒక అడుగు.<ref>{{Cite news| title=ఆక్రమిత వెస్ట్ బ్యాంక్‌లో అడ్డంకులు పడిపోవడంతో నాబ్లస్ విజృంభణ | first=Leigh | last=Baldwin | url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/Aug/11/Nablus-booms-as-barriers-fall-in-occupied-West-Bank.ashx | website=The Daily Star | location=Lebanon | date=11 ఆగస్టు 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=21 జూలై 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130721213049/http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/Aug/11/Nablus-booms-as-barriers-fall-in-occupied-West-Bank.ashx | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| author=థామస్ ఫ్రైడ్‌మాన్ | title=పాలస్తీనాలో గ్రీన్ షూట్స్ II | url=https://www.nytimes.com/2009/08/09/opinion/09friedman.html?_r=1 | website=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | date=9 ఆగస్టు 2009 | access-date=9 ఆగస్టు 2009 | author-link=థామస్ ఫ్రైడ్‌మాన్ | archive-date=5 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131005011508/http://www.nytimes.com/2009/08/09/opinion/09friedman.html?_r=1 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| first=Khaled | last=Abu Toameh | title=వెస్ట్ బ్యాంక్ బూమ్ | url=http://www.jpost.com/MiddleEast/Article.aspx?id=148995 | website=[[ది జెరూసలేం పోస్ట్]] | date=17 జూలై 2009 | access-date=17 జూన్ 2012 | archive-date=27 జనవరి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130127212513/http://www.jpost.com/MiddleEast/Article.aspx?id=148995 | url-status=live}}</ref> 2009లో, నెతన్యాహు అరబ్ శాంతి చొరవ (దీనిని "సౌదీ శాంతి చొరవ" అని కూడా పిలుస్తారు) స్వాగతించారు, [[బహ్రెయిన్]] క్రౌన్ ప్రిన్సు సల్మాను బిన్ హమద్ బిన్ ఇసా అల్ ఖలీఫాతో సంబంధాలను సాధారణీకరించడానికి చేసిన పిలుపును ప్రశంసించారు. ఇజ్రాయెలు.<ref>{{Cite news| title=నేతన్యాహు అరబ్ శాంతి చొరవకు మద్దతు ఇస్తున్నాడు | url=http://www.upi.com/Top_News/2009/07/24/Netanyahu-supports-Arab-peace-initiative/UPI-32111248433108/ | publisher=United Press International | date=24 జూలై 2009 | access-date=9 ఆగస్టు 2009 | archive-date=28 జనవరి 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110128030318/http://www.upi.com/Top_News/2009/07/24/Netanyahu-supports-Arab-peace-initiative/UPI-32111248433108/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| title=నేతన్యాహు అరబ్బులకు: సౌదీ ప్రణాళిక శాంతిని తీసుకురావడానికి సహాయపడుతుంది | first=Barak | last=Ravid | url=http://www.haaretz.com/news/netanyahu-to-arabs-saudi-plan-can-help-bring-peace-1.280615 | website=Haaretz | date=23 జూలై 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=12 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130512045053/http://www.haaretz.com/news/netanyahu-to-arabs-saudi-plan-can-help-bring-peace-1.280615 | url-status=live}}</ref> 2009 ఆగస్టు 9న, ప్రభుత్వ సమావేశం ప్రారంభంలో మాట్లాడుతూ, నెతన్యాహు ఇలా అన్నాడు: "మేము రెండు అంశాలతో ఒక ఒప్పందాన్ని కోరుకుంటున్నాము, వాటిలో మొదటిది ఇజ్రాయెల్‌ను యూదు ప్రజల జాతీయ రాష్ట్రంగా గుర్తించడం, (రెండవది) భద్రతా పరిష్కారం".<ref name="sofer" /> 2009 ఆగస్టులో, పాలస్తీనియన్ అథారిటీ చైర్మన్ మహమౌదు అబ్బాసు UN జనరల్ అసెంబ్లీలో నెతన్యాహుతో కలవడానికి సిద్ధంగా ఉన్నానని ప్రకటించారు, అక్కడ నెతన్యాహు "ట్రిపుల్ సమ్మిట్" కోసం అధ్యక్షుడు ఒబామా ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించారు, అయితే అది తప్పనిసరిగా చర్చలకు దారితీయదనిఅతను అన్నారు.<ref>{{Cite news| url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3767480,00.html | title=పాలస్తీనియన్లు: అబ్బాస్ నెతన్యాహుతో సమావేశానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు | last=Waked | first=Ali | date=26 September 2009 | publisher=[[Ynetnews]] | access-date=4 September 2009 | archive-date=27 ఆగస్టు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090827201019/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3767480,00.html | url-status=live}}</ref> ఈ అవగాహనలపై నెతన్యాహు కీలకమైన క్షణంలో ఉన్నట్లు నివేదించబడింది, వెస్టు బ్యాంకులో ఇప్పటికే ఆమోదించబడిన నిర్మాణాన్ని కొనసాగించడానికి అనుమతిపై రాజీ పడినట్లు నివేదించబడింది, ఆ తర్వాత అన్ని స్థావరాలను స్తంభింపజేయడానికి, అలాగే తూర్పు జెరూసలేంలో భవన నిర్మాణాన్ని కొనసాగించడానికి, అదే సమయంలో అక్కడ అరబ్ నివాసితుల ఇళ్ల కూల్చివేతను ఆపడానికి బదులుగా.<ref name="Maariv1">{{Cite news| url=http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/937/362.html | script-title=he:התוכרס אאלזית: פסגה צנועה והצהרת עקרונות | last=బెంగాల్ | first=మియా | date=2 సెప్టెంబరు 2009 | publisher=[[Maariv]] | language=he | access-date=4 సెప్టెంబరు 2009 | archive-date=4 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090904201450/http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/937/362.html | url-status=dead}}</ref> 2009 సెప్టెంబరు 4న, తాత్కాలిక సెటిల్మెంట్ ఫ్రీజ్ ఒప్పందం జరగడానికి ముందు మరిన్ని సెటిల్మెంట్ నిర్మాణాలను ఆమోదించాలనే సెటిలర్ల రాజకీయ డిమాండ్లకు నెతన్యాహు అంగీకరించాల్సి ఉందని నివేదించబడింది.<ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ ఫ్రీజ్ ముందు మరిన్ని సెటిల్మెంట్ నిర్మాణాన్ని ఆమోదించనుంది | first=రాబర్ట్ | last=బెర్గర్ | url=https://www.voanews.com/a/a-13-2009-09-04-voa19-68663332/408369.html | publisher=వాయిస్ ఆఫ్ అమెరికా | date=4 సెప్టెంబరు 2009 | access-date=1 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131004235431/http://www.voanews.com/content/a-13-2009-09-04-voa19-68663332/408369.html | archive-date=4 అక్టోబరు 2013 | url-status=live}}</ref> వైట్ హౌస్ ప్రతినిధి రాబర్టు గిబ్సు ఈ చర్య మీద "విచారాన్ని" వ్యక్తం చేశారు;<ref>{{Cite news| title=US, EU నెతన్యాహు నిర్మాణానికి ఆమోదం తెలిపినందుకు తీవ్రంగా విమర్శించారు | first=యిట్జాక్ | last=బెన్‌హోరిన్ | url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3772205,00.html | publisher=Ynetnews | date=4 సెప్టెంబరు 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=25 జూలై 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130725053442/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3772205,00.html | url-status=live}}</ref> అయితే, ఈ చర్య "రైలు పట్టాలు తప్పదు" అని ఒక యుఎస్ అధికారి అన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://www.politico.com/blogs/ben-smith/2009/09/us-official-settlement-move-wont-derail-train-021123?showall | title=U.S అధికారి: సెటిల్మెంట్ తరలింపు 'రైలు పట్టాలు తప్పదు' | last=Smith | first=Ben | date=4 సెప్టెంబరు 2009 | publisher=Politico | access-date=4 సెప్టెంబరు 2009 | archive-date=13 అక్టోబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121013061435/http://www.politico.com/blogs/bensmith/0909/US_Settlement_move_wont_derail_train.html?showall | url-status=live}}</ref> 2009 సెప్టెంబరు 7న, నెతన్యాహు తన గమ్యస్థానాన్ని నివేదించకుండానే తన కార్యాలయం నుండి వెళ్లిపోయాడు. ప్రధాన మంత్రి సైనిక కార్యదర్శి తరువాత నెతన్యాహు ఇజ్రాయెల్‌లోని ఒక భద్రతా కేంద్రాన్ని సందర్శించారని నివేదించారు.<ref name="dis-1">{{Cite news| url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3774201,00.html | title=Report: PM రష్యాలో రహస్య చర్చలు జరిపారు | date=10 సెప్టెంబరు 2009 | publisher=[[Ynetnews]] | access-date=11 సెప్టెంబరు 2009 | archive-date=11 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090911092442/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3774201,00.html | url-status=live}}</ref> వివిధ వార్తా సంస్థలుఅతను ఆచూకీ గురించి వేర్వేరు కథనాలను నివేదించాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3773829,00.html | title=పాలస్తీనా పత్రం: నెతన్యాహు అరబ్ దేశాన్ని సందర్శించారు | date=8 సెప్టెంబరు 2009 | publisher=[[Ynetnews]] | access-date=11 సెప్టెంబరు 2009 | archive-date=11 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090911070948/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3773829,00.html | url-status=live}}</ref> 2009 సెప్టెంబరు 9న, ''యెడియోతు అహ్రోనోతు'' రష్యన్ అధికారులను S-300 విమాన నిరోధక క్షిపణి వ్యవస్థలను విక్రయించవద్దని ఒప్పించడానికి ఇజ్రాయెల్ నాయకుడు మాస్కోకు రహస్య విమానంలో ప్రయాణించారని నివేదించింది. ఇరాన్.<ref name=dis-1 /><ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు రహస్యంగా రష్యాను సందర్శించారు: నివేదికలు | first1=అమీ | last1=ఫెర్రిస్-రోట్‌మన్ | first2=జెఫ్రీ | last2=హెల్లర్ | first3=ఫిలిప్పా | last3=ఫ్లెచర్ | url=https://www.reuters.com/article/us-israel-russia-idUSTRE5882T420090909 | publisher=Reuters | date=9 సెప్టెంబరు 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=5 జూలై 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130705000908/http://www.reuters.com/article/2009/09/09/us-israel-russia-idUSTRE5882T420090909 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు లేకపోవడం రష్యా పర్యటన పుకార్లకు దారితీసింది | first1=వీటా | last1=బెక్కర్ | first2=చార్లెస్ | last2=క్లోవర్ | first3=స్టీఫన్ | last3=వాగ్‌స్టైల్ | url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/b5c17af8-9e69-11de-b0aa-00144feabdc0.html | archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/b5c17af8-9e69-11de-b0aa-00144feabdc0.html | archive-date=10 డిసెంబరు 2022 | url-access=subscription | website=[[Financial Times]] | date=11 సెప్టెంబరు 2009 | access-date=10 మార్చి 2013}}</ref> ముఖ్యాంశాలు నెతన్యాహును "అబద్ధాలకోరు" అని ముద్రవేసి, ఆ వ్యవహారాన్ని "అపజయం" అని అభివర్ణించాయి.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు రహస్య పర్యటనపై ఇజ్రాయెల్‌లో ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసింది | first=జెఫ్రీ | last=Heller | url=https://www.reuters.com/article/us-israel-netanyahu-idUSTRE5891YJ20090910 | publisher=Reuters | date=10 సెప్టెంబరు 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=16 ఫిబ్రవరి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130216100041/http://www.reuters.com/article/2009/09/10/us-israel-netanyahu-idUSTRE5891YJ20090910 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ ప్రధానమంత్రి రహస్య పర్యటన మీడియాను చికాకుపెడుతుంది | url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2009/09/20099115339794467.html | publisher=Al Jazeera English | date=11 సెప్టెంబరు 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=5 నవంబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121105165242/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2009/09/20099115339794467.html | url-status=live}}</ref> ఈ వ్యవహారం కారణంగా ప్రధానమంత్రి సైనిక కార్యదర్శిని తరువాత తొలగించినట్లు సమాచారం.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు సహాయకుడు 'రహస్య' రష్యా పర్యటనకు మూల్యం చెల్లించుకోనున్నాడు | first=Amos | last=Harel | author-link=Amos Harel | url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/netanyahu-aide-likely-to-pay-price-for-secret-russia-trip-1.8085 | website=Haaretz | date=11 సెప్టెంబరు 2009 | access-date=1 మార్చి 2013 | archive-date=22 అక్టోబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121022202209/http://www.haaretz.com/print-edition/news/netanyahu-aide-likely-to-pay-price-for-secret-russia-trip-1.8085 | url-status=live}}</ref> ''ది సండే టైమ్సు'' ఇరానియన్ అణ్వాయుధ కార్యక్రమానికి ఇజ్రాయెల్ మద్దతు ఇస్తున్నట్లు నమ్ముతున్న రష్యన్ శాస్త్రవేత్తల పేర్లను పంచుకోవడానికి ఈ పర్యటన జరిగిందని నివేదించింది.<ref>{{Cite news| first1=Uzi | last1=Mahnaimi | author2=Franchetti, Mark | author3=Swain, Jon | title=ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్ అణు బాంబును నిర్మించడంలో సహాయపడే రష్యన్ల పేర్లను పేర్కొంది. | url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article6860161.ece | website=ది సండే టైమ్స్ | location=లండన్ | date=4 అక్టోబరు 2009 | access-date=4 అక్టోబరు 2009 | archive-date=7 మే 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110507002115/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article6860161.ece | url-status=dead}}</ref> 2009 సెప్టెంబరు 24న, న్యూయార్క్‌లో జరిగిన UN జనరల్ అసెంబ్లీలో ప్రసంగిస్తూ, నెతన్యాహు ఇరాన్ ప్రపంచ శాంతికి ముప్పు కలిగిస్తోందని, ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ అణ్వాయుధాలను పొందకుండా నిరోధించడం ప్రపంచ సంస్థ బాధ్యత అని అన్నారు.<ref name="un-1">{{Cite news| title=నెతన్యాహు ప్రసంగం / PM గాజా దర్యాప్తును విమర్శించాడు, ఇరాన్‌ను ఎదుర్కోవాలని UNను సవాలు చేశాడు | url=http://www.haaretz.com/news/netanyahu-speech-pm-slams-gaza-probe-challenges-un-to-confront-iran-1.7301 | website=Haaretz | date=24 సెప్టెంబరు 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=25 జనవరి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130125153643/http://www.haaretz.com/news/netanyahu-speech-pm-slams-gaza-probe-challenges-un-to-confront-iran-1.7301 | url-status=live}}</ref><ref name="un-2">{{Cite news| url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3781710,00.html | title=UN కి PM: ఇరాన్ ఫండమెంటలిజంతో ఆజ్యం పోసింది | date=24 సెప్టెంబరు 2009 | publisher=[[Ynetnews]] | access-date=24 సెప్టెంబరు 2009 | archive-date=27 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090927044400/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3781710,00.html | url-status=live}}</ref> ఆష్విట్జ్ కోసం బ్లూప్రింట్‌లను ఊపుతూ, నాజీలచే హత్య చేయబడిన తన స్వంత కుటుంబ సభ్యుల జ్ఞాపకాలను గుర్తుచేసుకుంటూ, నెతన్యాహు ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మహమూద్ అహ్మదీనేజాద్ హోలోకాస్ట్ గురించి ప్రశ్నించినందుకు ఉద్వేగభరితమైన, బహిరంగంగా ప్రతిస్పందించాడు: "మీకు సిగ్గు లేదా?"<ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ యొక్క నెతన్యాహు ఇరాన్ యొక్క హోలోకాస్ట్ వాదనలపై ఎదురుదాడి చేశాడు | url=http://www.3news.co.nz/Israels-Netanyahu-hits-back-at-Irans-Holocaust-claims/tabid/417/articleID/122747/Default.aspx | publisher=3 వార్తలు | date=25 సెప్టెంబరు 2009 | access-date=1 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131004230113/http://www.3news.co.nz/Israels-Netanyahu-hits-back-at-Irans-Holocaust-claims/tabid/417/articleID/122747/Default.aspx | archive-date=4 అక్టోబరు 2013 | url-status=dead}}</ref> ఒబామా పరిపాలన నుండి శాంతి చర్చలను తిరిగి ప్రారంభించాలని ఒత్తిడి తెచ్చిన నేపథ్యంలో, 2009 నవంబరు 25న నెతన్యాహు పాక్షికంగా 10 నెలల సెటిల్మెంట్ నిర్మాణ స్తంభన ప్రణాళికను ప్రకటించారు. ''హారెట్జు'' విశ్లేషణ ప్రకారం, ప్రకటించిన పాక్షిక స్తంభన వాస్తవ సెటిల్మెంట్ నిర్మాణంపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపలేదు.<ref>{{Cite news| website=హారెట్జ్ | date=27 నవంబరు 2009 | title=విశ్లేషణ: నిర్మాణ స్తంభనను అణగదొక్కడానికి సెటిలర్లు నెలల తరబడి పనిచేస్తున్నారు, క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితి సెటిల్మెంట్ నిర్మాణంలో దాదాపు ఎటువంటి మార్పు ఉండదని సూచిస్తుంది | url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/analysis-settlers-have-been-working-for-months-to-undermine-construction-freeze-1.3310 | access-date=28 సెప్టెంబరు 2010 | archive-date=5 నవంబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121105011117/http://www.haaretz.com/print-edition/news/analysis-settlers-have-been-working-for-months-to-undermine-construction-freeze-1.3310 | url-status=live}}</ref> అమెరికా ప్రత్యేక రాయబారి జార్జ్ మిచెల్ మాట్లాడుతూ, "ఇజ్రాయెల్ చర్యల పరిమితుల గురించి యునైటెడ్ స్టేట్స్ అరబ్ ఆందోళనలను పంచుకుంటుండగా, ఇది ఏ ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వమూ ఇప్పటివరకు చేయని దానికంటే ఎక్కువ" అని అన్నారు.<ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ సెటిల్మెంట్ చర్యను యుఎస్ స్వాగతించింది, పాలస్తీనియన్లు చర్చలు జరపాలని కోరింది | first=డేవిడ్ | last=Gollust | url=https://www.voanews.com/a/us-welcomes-israeli-settlement-move-urges-palestinians-to-enter-negotiations-73905167/415919.html | publisher=వాయిస్ ఆఫ్ అమెరికా | date=25 నవంబరు 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131004235421/http://www.voanews.com/content/us-welcomes-israeli-settlement-move-urges-palestinians-to-enter-negotiations-73905167/415919.html | archive-date=4 అక్టోబరు 2013 | url-status=live}}</ref> తన ప్రకటనలో నెతన్యాహు ఈ చర్యను "శాంతి ప్రక్రియను ప్రోత్సహించే బాధాకరమైన దశ" అని పిలిచారు, కోరారు పాలస్తీనియన్లు స్పందించాలి.<ref>{{Cite news| title=10 నెలల భవన స్తంభనపై క్యాబినెట్ ఓట్లు | first=Roni | last=Sofer | url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3810640,00.html | publisher=Ynetnews | date=25 నవంబరు 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=5 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171105043814/https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3810640,00.html | url-status=live}}</ref> పాలస్తీనియన్లు ఈ పిలుపును తిరస్కరించారు, వెస్ట్ బ్యాంక్‌లో ఇటీవల ఆమోదించబడిన వేలాది స్థిరనివాస భవనాలు నిర్మించబడుతూనే ఉంటాయి, అక్కడ నిర్మాణం కొనసాగుతుందని పేర్కొంటూ ఈ సంజ్ఞ "ముఖ్యమైనది" కాదని పేర్కొన్నారు. తూర్పు జెరూసలేంలో స్థిరనివాస కార్యకలాపాల స్తంభన.<ref>{{Cite news| url=http://www.france24.com/en/20091126-palestinans-reject-israeli-partial-settlement-freeze-offer | title=పాలస్తీనియన్లు నెతన్యాహు పాక్షిక పరిష్కార స్తంభన ప్రతిపాదనను తిరస్కరించారు | date=26 నవంబరు 2009 | publisher=[[France 24]] | access-date=14 డిసెంబరు 2009 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20091128060132/http://www.france24.com/en/20091126-palestinans-reject-israeli-partial-settlement-freeze-offer | archive-date=28 నవంబరు 2009 }}</ref> 2010 మార్చిలో, ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం ఉత్తర తూర్పు జెరూసలేంలో రామతు ష్లోమో అనే పెద్ద యూదు గృహనిర్మాణ అభివృద్ధిలో అదనంగా 1,600 అపార్ట్‌మెంట్‌ల నిర్మాణానికి ఆమోదం తెలిపింది<ref name="jp2010-03-14">{{Cite news| url=http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=170912 | title='భవిష్యత్తులో జరిగే ఇబ్బందులను మేము నివారిస్తాము' | date=14 మార్చి 2010 | website=The Jerusalem Post | access-date=17 మార్చి 2010 | archive-date=17 మార్చి 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100317124228/http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=170912 | url-status=live}}</ref> ప్రస్తుత అమెరికా ప్రభుత్వ వైఖరి ఉన్నప్పటికీ శాంతి చర్చలను అడ్డుకునే విధంగా చర్యలు తీసుకుంటారు. అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు [[జో బిడెన్]], అమెరికా ప్రభుత్వం సందర్శించిన సందర్భంగా ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం ఈ ప్రకటన చేసింది.<ref name="t2010-03-16">{{Cite news| url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article7062808.ece | title=సెటిల్మెంట్ వివాదం పెరిగేకొద్దీ రామత్ ష్లోమోలో కోపం | date=16 మార్చి 2010 | website=[[The Times]] | location=London | first1=Sheera | last1=Frenkel | access-date=16 మార్చి 2010 | archive-date=14 ఆగస్టు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110814073308/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article7062808.ece | url-status=dead}}</ref> మునుపటి అన్ని ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వాలు పొరుగు ప్రాంతంలో నిర్మాణాలను నిరంతరం అనుమతించాయని, రామత్ ష్లోమో, గిలో వంటి కొన్ని పొరుగు ప్రాంతాలు ఎల్లప్పుడూ ఇజ్రాయెల్‌లో భాగంగా చేర్చబడ్డాయని నెతన్యాహు ఒక ప్రకటన విడుదల చేశారు.<ref name="jp2010-03-14" /> నెతన్యాహు ప్రకటన సమయం పట్ల చింతిస్తున్నాడు కానీ "జెరూసలేంపై మా విధానం 42 సంవత్సరాలుగా అన్ని ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వాలు అనుసరిస్తున్న అదే విధానం, అది మారలేదు" అని నొక్కి చెప్పాడు.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు, ఒబామా మంగళవారం వాషింగ్టన్‌లో సమావేశం కానున్నారు | first1=Barak | last1=Ravid | first2=నటాషా | last2=మోజ్గోవాయ | author2-link=నటాషా మోజ్గోవాయ | first3=జాక్ | last3=ఖౌరీ | url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/netanyahu-and-obama-to-meet-tuesday-in-washington-1.265096 | website=Haaretz | date=21 మార్చి 2010 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=24 అక్టోబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121024102517/http://www.haaretz.com/print-edition/news/netanyahu-and-obama-to-meet-tuesday-in-washington-1.265096 | url-status=live}}</ref> [[File:Clinton Netanyahu Abbas Mitchell 2 Sep 2010.jpg|thumb| ప్రారంభంలో నెతన్యాహు, [[హిల్లరీ క్లింటన్]], జార్జి జె. మిచెలు, మహమ్మదు అబ్బాసు ప్రత్యక్ష చర్చలు, 2010 సెప్టెంబరు 2]] 2010 సెప్టెంబరులో, నెతన్యాహు ఒబామా పరిపాలన మధ్యవర్తిత్వం వహించి పాలస్తీనియన్లతో 2010లో ఇజ్రాయెల్, పాలస్తీనియన్ల మధ్య ప్రత్యక్ష చర్చలు చేయడానికి అంగీకరించారు.<ref name="ap090110">{{Cite news| title=మిడియాస్ట్ శాంతి చర్చలు అర్హత కలిగిన ఆశావాదానికి తెరతీశాయి | url=https://www.nbcnews.com/id/wbna38948469 | publisher=NBC వార్తలు | date=1 సెప్టెంబరు 2010 | access-date=6 మార్చి 2013 | archive-date=4 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131004234845/http://www.nbcnews.com/id/38948469/ns/world_news-mideastn_africa/ | url-status=live}}</ref> ఈ ప్రత్యక్ష చర్చల అంతిమ లక్ష్యం యూదు ప్రజలు, పాలస్తీనా ప్రజలు కోసం రెండు-రాష్ట్ర పరిష్కారాన్ని ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా ఇజ్రాయెలు-పాలస్తీనా సంఘర్షణకు అధికారిక "తుది స్థితి పరిష్కారం" చట్రాన్ని రూపొందించడం. సెప్టెంబరు 27న, 10 నెలల సెటిల్మెంట్ స్తంభన ముగిసింది, ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం తూర్పు జెరూసలేంతో సహా వెస్ట్ బ్యాంక్‌లో కొత్త నిర్మాణాన్ని ఆమోదించింది.<ref>{{Cite news| title=U.S. ఇజ్రాయెల్ సెటిల్మెంట్ నిర్మాణాన్ని తిరిగి ప్రారంభించడంతో చర్చలను ముందుకు తెస్తున్నారు | first1=Jill | last1=Dougherty | first2=Elise | last2=Labott | url=http://edition.cnn.com/2010/WORLD/meast/09/27/us.mideast.peace.talks/index.html | website=CNN | date=27 సెప్టెంబరు 2010 | access-date=17 మార్చి 2013 | archive-date=4 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131004225836/http://edition.cnn.com/2010/WORLD/meast/09/27/us.mideast.peace.talks/index.html | url-status=live}}</ref> 2011 జూలైలో పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత, మాజీ U.S. రక్షణ కార్యదర్శి రాబర్టు గేట్సు నెతన్యాహు అమెరికా పట్ల కృతజ్ఞత లేనివాడని, ఇజ్రాయెలు‌ను ప్రమాదంలో పడేస్తున్నాడని అన్నారు. దీనికి ప్రతిస్పందిస్తూ, లికుడ్ పార్టీ నెతన్యాహును సమర్థించింది, చాలా మంది ఇజ్రాయెల్ ప్రజలు ప్రధానమంత్రికి మద్దతు ఇస్తున్నారని, అతను కు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో విస్తృత మద్దతు ఉందని అన్నారు.<ref>{{Cite news| title=లికుడ్ నివేదిక తర్వాత నెతన్యాహును సమర్థించారు గేట్స్ అతన్ని 'కృతజ్ఞత లేనివాడు' అని పిలిచారు | first1=Barak | last1=Ravid | first2=Eli | last2=Ashkenazi | url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/likud-defends-netanyahu-after-report-gates-called-him-ungrateful-1.382875 | website=Haaretz | date=6 సెప్టెంబరు 2011 | access-date=17 మార్చి 2013 | archive-date=6 సెప్టెంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110906150408/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/likud-defends-netanyahu-after-report-gates-called-him-ungrateful-1.382875 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| title=గేట్స్ నెతన్యాహును అమెరికాకు కృతజ్ఞత లేని మిత్రుడు, ఇజ్రాయెల్‌కు ప్రమాదం అని పిలిచారు | first=Barak | last=Ravid | url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/gates-called-netanyahu-an-ungrateful-ally-to-u-s-and-a-danger-to-israel-1.382828 | website=Haaretz | date=6 సెప్టెంబరు 2011 | access-date=17 మార్చి 2013 | archive-date=27 నవంబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121127012658/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/gates-called-netanyahu-an-ungrateful-ally-to-u-s-and-a-danger-to-israel-1.382828 | url-status=live}}</ref> 1987లో ఇజ్రాయెల్‌కు రహస్య అమెరికా పత్రాలను అందజేసినందుకు జీవిత ఖైదు అనుభవిస్తున్న అమెరికన్ జోనాథన్ పొలార్డును త్వరగా విడుదల చేయాలని నెతన్యాహు చేసిన ప్రయత్నం విఫలమైంది.<ref>{{Cite web| date=19 జనవరి 1999 | title=నెతన్యాహు, శత్రువు చిక్కుముడులు పొలార్డ్ పై | url=https://www.nydailynews.com/1999/01/19/netanyahu-and-foe-tangle-over-pollard/ | access-date=25 ఏప్రిల్ 2025 | website=[[న్యూయార్క్ డైలీ న్యూస్]] | language=en}}</ref> 1998లో జరిగిన వై రివరు సమ్మిట్‌లోఅతను ఈ అంశాన్ని లేవనెత్తారు, అక్కడ అమెరికా అధ్యక్షుడు బిల్ క్లింటన్ పొలార్డ్‌ను విడుదల చేయడానికి ప్రైవేట్‌గా అంగీకరించారనిఅతను పేర్కొన్నారు.<ref>రాస్, డెన్నిస్. ''స్టేట్‌క్రాఫ్ట్: అండ్ హౌ టు రిస్టోర్ అమెరికాస్ స్టాండింగ్ ఇన్ ది వరల్డ్''. 2008, పేజీ 213</ref><ref>క్లింటన్, బిల్. ''మై లైఫ్: ది ప్రెసిడెన్షియల్ ఇయర్స్''. 2005, పేజీ. 468</ref> 2002లో, నెతన్యాహు తన నార్త్ కరోలినా జైలులో పొల్లార్డ్‌ను సందర్శించాడు.<ref>{{Cite web| url=http://www.netanyahu.org/forpmnetvisp.html | title=మాజీ ప్రధానమంత్రి నెతన్యాహు జైలులో పొల్లార్డ్‌ను సందర్శించాడు | publisher=Netanyahu.org | access-date=27 అక్టోబరు 2011 | url-status=usurped| archive-url=https://web.archive.org/web/20110927024149/http://www.netanyahu.org/forpmnetvisp.html | archive-date=27 సెప్టెంబరు 2011}}</ref><ref>{{Cite news| last=Mozgovaya | first=Natasha | author-link=Natasha Mozgovaya | url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/netanyahu-to-formally-call-for-release-of-convicted-spy-jonathan-pollard-1.331860 | title=నేతన్యాహు దోషిగా తేలిన గూఢచారి జోనాథన్ పొలార్డ్ విడుదలకు అధికారికంగా పిలుపు | website=Haaretz | location=Israel | access-date=27 అక్టోబరు 2011 | archive-date=29 అక్టోబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111029064455/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/netanyahu-to-formally-call-for-release-of-convicted-spy-jonathan-pollard-1.331860 | url-status=live}}</ref> ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రి పొలార్డ్ భార్యతో సంబంధాలు కొనసాగించారు. ఒబామా పరిపాలన మీద ఒత్తిడి తీసుకురావడంలో చురుకుగా ఉన్నారు. పొలార్డ్‌ను విడుదల చేయడానికి.<ref>{{Cite news| last=Hoffman | first=Gil | url=http://www.jpost.com/Diplomacy-and-Politics/Netanyahu-reassures-Esther-Pollard-ahead-of-DC-trip | title=DC ట్రిప్‌కు ముందు నెతన్యాహు ఎస్తేర్ పొలార్డ్‌కు భరోసా ఇస్తున్నాడు | website=The Jerusalem Post | date=19 మే 2011 | access-date=27 అక్టోబరు 2011 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20120919092802/http://www.jpost.com/DiplomacyAndPolitics/Article.aspx?id=221407 | archive-date=19 సెప్టెంబరు 2012}}</ref><ref name=lettertoobama>{{Cite news| last=Lis | first=Jonathan | url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/netanyahu-s-plea-to-obama-release-jonathan-pollard-1.335262 | title=నెతన్యాహు ఒబామాకు విజ్ఞప్తి: జోనాథన్ పొలార్డ్‌ను విడుదల చేయండి | website=హారెట్జ్ | location=ఇజ్రాయెల్ | date=9 నవంబరు 2010 | access-date=27 అక్టోబరు 2011 | archive-date=4 నవంబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121104150509/http://www.haaretz.com/print-edition/news/netanyahu-s-plea-to-obama-release-jonathan-pollard-1.335262 | url-status=live}}</ref> 2011లో, సామాజిక న్యాయ నిరసనలు ఇజ్రాయెల్ అంతటా చెలరేగాయి. దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది ప్రజలు ఇజ్రాయెల్ యొక్క అధిక జీవన వ్యయాన్ని నిరసించారు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా, సమస్యలను పరిశీలించడానికి, పరిష్కారాలను ప్రతిపాదించడానికి నెతన్యాహు ప్రొఫెసర్ మాన్యుయేల్ ట్రాజ్టెన్‌బర్గు నేతృత్వంలో ట్రాజ్టెన్బర్గు కమిటీని నియమించారు. అధిక జీవన వ్యయాన్ని తగ్గించడానికి 2011 సెప్టెంబరులో కమిటీ సిఫార్సులను సమర్పించింది.<ref>{{Cite press release| title=ట్రాజ్‌టెన్‌బర్గ్ కమిటీ సిఫార్సులను ఈరోజు ప్రధానమంత్రి, ఆర్థిక మంత్రికి సమర్పించారు | url=http://www.financeisrael.mof.gov.il/FinanceIsrael/Docs/En/pressReleases/20110927.pdf | publisher=Ministry of Finance | date=27 సెప్టెంబరు 2011 | access-date=27 జనవరి 2012 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20111218031119/http://www.financeisrael.mof.gov.il/FinanceIsrael/Docs/En/pressReleases/20110927.pdf | archive-date=18 డిసెంబరు 2011}}</ref> నెతన్యాహు ప్రతిపాదిత సంస్కరణలను మంత్రివర్గం ద్వారా ఒకేసారి అమలులోకి తెస్తానని హామీ ఇచ్చినప్పటికీ,అతను సంకీర్ణంలో ఏర్పడిన విభేదాలు సంస్కరణలను క్రమంగా ఆమోదించడానికి దారితీశాయి.<ref>{{Cite news| author1=Moti Bassok | author2=Jonathan Lis | name-list-style=amp | title=నెతన్యాహు ట్రాజ్‌టెన్‌బర్గ్ నివేదికను ఆమోదించడానికి యిస్రాయెల్ బీటీనుతో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు | url=http://www.haaretz.com/news/national/netanyahu-strikes-deal-with-yisrael-beiteinu-to-approve-trajtenberg-report-1.388958 | website=Haaretz | date=9 అక్టోబరు 2011 | access-date=27 జనవరి 2012 | archive-date=21 జనవరి 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120121030317/http://www.haaretz.com/news/national/netanyahu-strikes-deal-with-yisrael-beiteinu-to-approve-trajtenberg-report-1.388958 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| author1=Avi Bar-Eli, Meirav Arlosoroff | author2=Ora Coren | name-list-style=amp | title=PM యొక్క వాగ్దానాలు ఉన్నప్పటికీ, చాలా ట్రాజ్టెన్బర్గ్ సిఫార్సులు ఎప్పటికీ చట్టంగా మారకపోవచ్చు | url=http://english.themarker.com/despite-pm-s-promises-most-trajtenberg-recommendations-may-never-become-law-1.395637 | website=The Marker | date=15 నవంబరు 2011 | access-date=27 జనవరి 2012 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20120116034934/http://english.themarker.com/despite-pm-s-promises-most-trajtenberg-recommendations-may-never-become-law-1.395637 | archive-date=16 జనవరి 2012 }}</ref> ప్రతి ఇంటికి చౌకైన, హై-స్పీడ్ ఫైబరు-ఆప్టికు ఇంటర్నెటు యాక్సెసు‌ను తీసుకురావడానికి దేశవ్యాప్తంగా ఫైబర్-ఆప్టిక్ కేబులు నెట్వర్కు‌ను నిర్మించే ప్రణాళికను నెతన్యాహు మంత్రివర్గం ఆమోదించింది.<ref>{{Cite web| url=http://tradebridgeconsultants.com/news/government/cabinet-announces-fibre-optic-internet-access-in-every-home/ | title=Israel – ప్రచారం – ప్రతి ఇంట్లో ఫైబర్ ఆప్టిక్ ఇంటర్నెట్ యాక్సెస్‌ను క్యాబినెట్ ప్రకటించింది | publisher=ట్రేడ్ బ్రిడ్జ్ కన్సల్టెంట్స్ | access-date=11 ఆగస్టు 2015 | archive-date=19 జనవరి 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170119105927/http://tradebridgeconsultants.com/news/government/cabinet-announces-fibre-optic-internet-access-in-every-home/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| url=http://www.globes.co.il/en/article-1000857455 | title=ఇజ్రాయెల్‌లు ఇప్పటికే ఫైబర్ ఆప్టిక్ వెంచర్ నుండి విజేతలుగా ఉన్నారు | first=Gad | last=Perez | date=26 జూన్ 2013 | website=Globes | access-date=11 ఆగస్టు 2015 | archive-date=29 జూలై 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150729033634/http://www.globes.co.il/en/article-1000857455 | url-status=live}}</ref> 2012లో, నెతన్యాహు మొదట్లో ముందస్తు ఎన్నికలు నిర్వహించాలని అనుకున్నాడు, కానీ తరువాత 2013 జాతీయ ఎన్నికల వరకు ఇజ్రాయెల్‌ను కొనసాగించడానికి జాతీయ ఐక్యత ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడాన్ని పర్యవేక్షించాడు.<ref>{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/news/national/in-surprise-move-netanyahu-mofaz-agree-to-form-unity-government-cancel-early-elections-1.428843 | title=ఆశ్చర్యకరమైన చర్యలో, నెతన్యాహు, మోఫాజ్ ఐక్యత ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి, ముందస్తు ఎన్నికలను రద్దు చేయడానికి అంగీకరిస్తున్నారు | last1=Lis | first1=జోనాథన్ | last2=బార్-జోహార్ | first2=Ophir | date=8 మే 2012 | website=Haaretz | access-date=9 మే 2012 | archive-date=9 మే 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120509022225/http://www.haaretz.com/news/national/in-surprise-move-netanyahu-mofaz-agree-to-form-unity-government-cancel-early-elections-1.428843 | url-status=live}}</ref> 2012 మేలో, నెతన్యాహు మొదటిసారిగా పాలస్తీనియన్లు తమ సొంత రాష్ట్రాన్ని కలిగి ఉండే హక్కును అధికారికంగా గుర్తించారు, ఇది మహ్మద్ అబ్బాస్‌కు రాసిన లేఖ, అయితే మునుపటిలాగా<ref name="Hatz 14Jun2009" /> అతను దానిని సైనికీకరణ నుండి తొలగించాలని ప్రకటించాడు.<ref>{{Cite news| url=http://www.timesofisrael.com/netanyahu-pledges-to-establish-demilitarized-palestinian-state/ | title=PM అబ్బాస్‌కు సైనికరహిత పాలస్తీనా రాజ్యాన్ని హామీ ఇస్తున్నాడు | last1=Winer | first1=Stuart | last2=Ahren | first2=Raphael | date=14 మే 2012 | website=The Times of Israel | access-date=14 మే 2012 | archive-date=17 మే 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120517003049/http://www.timesofisrael.com/netanyahu-pledges-to-establish-demilitarized-palestinian-state/ | url-status=live}}</ref> 2012 అక్టోబరు 25న, నెతన్యాహు, విదేశాంగ మంత్రి అవిగ్డోర్ లైబెర్మాను వారి సంబంధిత రాజకీయ పార్టీలు, లికుడు,యిజ్రాయెల్ బెయిటీను, విలీనం అయ్యాయి. ఇజ్రాయెల్ యొక్క 2013 జనవరి 22 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో ఒకే బ్యాలెట్‌పై కలిసి పోటీ చేయనున్నారు.<ref>{{Cite news| last=Leshem | first=Elie | title=నెతన్యాహు, లిబర్‌మాన్ నెస్సెట్ కోసం ఉమ్మడి జాబితాను అమలు చేస్తామని ప్రకటించారు | url=http://www.timesofisrael.com/netanyahu-announces-merger-with-israel-beytenu-promises-to-lead-with-strength/ | website=The Times of Israel | access-date=27 అక్టోబరు 2012 | archive-date=27 అక్టోబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121027064830/http://www.timesofisrael.com/netanyahu-announces-merger-with-israel-beytenu-promises-to-lead-with-strength/ | url-status=live}}</ref> === మూడవ పదవీకాలం === 2013 ఎన్నికలు నెతన్యాహు లికుడు బెయిటీను సంకీర్ణాన్ని లికుడు, యిస్రాయెలు బెయిటీను పార్టీలు కలిపి ఓటింగు‌లోకి వెళ్ళిన దానికంటే 11 తక్కువ సీట్లతో తిరిగి ఇచ్చింది.<ref>{{cite magazine | last1=Tobin | first1=Amir | last2=Birnbaum | first2=Ben | date=20 మార్చి 2015 | title='ఈ ఓడ మునిగిపోతుందా?' నెతన్యాహుకు వ్యతిరేకంగా ప్రచారం కుప్పకూలిన లోపల | url=http://www.newyorker.com/news/news-desk/how-israels-left-lost-to-netanyahu | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20150322104203/http://www.newyorker.com/news/news-desk/how-israels-left-lost-to-netanyahu | archive-date=22 మార్చి 2015 | access-date=21 మార్చి 2015 | magazine=[[The New Yorker]] | location=New York City}}</ref> ఇజ్రాయెల్ అధ్యక్షుడు [[షిమోన్ పెరెస్]] నెతన్యాహుకు ఇజ్రాయెలు ముప్పై మూడవ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసే బాధ్యతను అప్పగించారు.<ref name="swornh" /><ref name="swornr" /><ref>{{Cite news| last=Hoffman | first=Gil | date=10 ఫిబ్రవరి 2009 | title=Kadima గెలిచాడు, కానీ అతిపెద్ద కుడి-కుడి కూటమి | url=http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=132385 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20130127225603/http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=132385 | archive-date=27 జనవరి 2013 | access-date=17 జూన్ 2012 | website=[[The Jerusalem Post]]}}</ref> నెతన్యాహు మూడవ పదవీకాలంలో, అతను తన ఆర్థిక సరళీకరణ విధానాన్ని కొనసాగించాడు. 2013 డిసెంబరులో, నెస్సెట్ వ్యాపార కేంద్రీకరణ చట్టాన్ని ఆమోదించింది, ఇది వినియోగదారుల ధరలను తగ్గించడానికి, ఆదాయ అసమానతలను తగ్గించడానికి, ఆర్థిక వృద్ధిని పెంచడానికి ఇజ్రాయెల్ యొక్క అత్యంత కేంద్రీకృత ఆర్థిక వ్యవస్థను పోటీకి తెరవడానికి ఉద్దేశించబడింది. నెతన్యాహు 2010లో కాన్సంట్రేషన్ కమిటీని ఏర్పాటు చేశారు, అతని ప్రభుత్వం ముందుకు తెచ్చిన బిల్లు దాని సిఫార్సులను అమలు చేసింది. కొత్త చట్టం బహుళ-స్థాయి కార్పొరేట్ హోల్డింగ్ నిర్మాణాలను నిషేధించింది, దీనిలో CEO కుటుంబ సభ్యులు లేదా ఇతర అనుబంధ వ్యక్తులు ప్రభుత్వ సంస్థలను కలిగి ఉంటారు, ఇవి ఇతర ప్రభుత్వ సంస్థలను కలిగి ఉంటాయి, తద్వారా వారు ధరల పెరుగుదలలో పాల్గొనగలిగారు. ఈ చట్టం ప్రకారం, కార్పొరేషన్లు రెండు అంచెల కంటే ఎక్కువ బహిరంగంగా జాబితా చేయబడిన కంపెనీలను కలిగి ఉండకుండా, ఆర్థిక, ఆర్థికేతర సంస్థలను కలిగి ఉండకుండా నిషేధించబడ్డాయి. అన్ని సమ్మేళన సంస్థలకు అదనపు హోల్డింగ్‌లను విక్రయించడానికి నాలుగు నుండి ఆరు సంవత్సరాల సమయం ఇవ్వబడింది.<ref>{{Cite news| url=https://dealbook.nytimes.com/2014/01/07/overhaul-of-israels-economy-offers-lessons-for-united-states/?_php=true&_type=blogs&_r=0 | title=ఇజ్రాయెల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ యొక్క ఓవర్‌హాల్ యునైటెడ్ స్టేట్స్ కోసం పాఠాలను అందిస్తుంది | first=Steven | last=Davidoff | website=The New York Times Dealbook blog | date=7 January 2014 | access-date=5 March 2017 | archive-date=19 January 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170119110124/https://dealbook.nytimes.com/2014/01/07/overhaul-of-israels-economy-offers-lessons-for-united-states/?_php=true&_type=blogs&_r=0 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/business/1.565986 | title=ఇజ్రాయెల్ యొక్క కొత్త వ్యాపార కేంద్రీకరణ చట్టం ఏమిటి, మనం ఎందుకు శ్రద్ధ వహించాలి? | date=29 డిసెంబరు 2013 | website=Haaretz | access-date=19 మార్చి 2014 | archive-date=19 మార్చి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140319085801/http://www.haaretz.com/business/1.565986 | url-status=live}}</ref> ఇజ్రాయెల్ పోర్ట్ అథారిటీ కార్మికుల గుత్తాధిపత్యాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడానికి, వినియోగదారుల ధరలను తగ్గించడానికి, ఎగుమతులను పెంచడానికి నెతన్యాహు ఓడరేవు ప్రైవేటీకరణ ప్రచారాన్ని కూడా ప్రారంభించాడు. 2013 జూలైలో, అతను హైఫా, అష్డోడు లలో ప్రైవేట్ ఓడరేవుల నిర్మాణానికి టెండర్లు జారీ చేశాడు.<ref>{{Cite news| url=http://www.globes.co.il/en/article-1000859155 | title=నెతన్యాహు: ఓడరేవుల ఏకస్వామ్య యుగం ముగిసింది | website=Globes English | access-date=19 మార్చి 2014 | archive-date=19 మార్చి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140319090026/http://www.globes.co.il/en/article-1000859155 | url-status=live}}</ref> నెతన్యాహు పరిశ్రమపై భారాన్ని తగ్గించడానికి అదనపు బ్యూరోక్రసీ, నిబంధనలను అరికట్టడానికి కూడా ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.<ref>{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/business/concentration-in-business/.premium-1.576937 | title=నెతన్యాహు నియంత్రణ, బ్యూరోక్రసీ యొక్క స్వేచ్ఛా ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రతిజ్ఞ చేశారు | date=27 ఫిబ్రవరి 2014 | website=Haaretz | access-date=19 మార్చి 2014 | archive-date=19 మార్చి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140319201254/http://www.haaretz.com/business/concentration-in-business/.premium-1.576937 | url-status=live}}</ref> [[File:Visita a Israel para el Funeral de Estado de Shimon Peres (30022263895).jpg|thumb|నెతన్యాహు, అమెరికా అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామా, ఇజ్రాయెల్ అధ్యక్షుడు రీవెను రివ్లిను జెరూసలేంలో మాజీ ఇజ్రాయెల్ అధ్యక్షుడు షిమోను పెరెసు అంత్యక్రియలకు, 2016 సెప్టెంబరు 30]] ఏప్రిల్, 2014 జూన్లో, హమాస్, పాలస్తీనా అథారిటీ అంగీకరించి, ఆపై ఐక్యతా ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసినప్పుడు నెతన్యాహు తన తీవ్ర ఆందోళనల గురించి మాట్లాడారు, పాలస్తీనా సంకీర్ణ ప్రభుత్వంతో కలిసి పనిచేయాలనే యునైటెడ్ స్టేట్స్, యూరోపియన్ ప్రభుత్వాల నిర్ణయాన్ని తీవ్రంగా విమర్శించారు.<ref>పీటర్ బ్యూమాంట్, [https://www.theguardian.com/world/2014/jun/03/israel-us-palestinian-unity-government-netanyahu "పాలస్తీనా ఐక్యతా ప్రభుత్వానికి మద్దతు ఇచ్చినందుకు అమెరికాను ఇజ్రాయెల్ ఖండించింది"] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20190325030301/https://www.theguardian.com/world/2014/jun/03/israel-us-palestinian-unity-government-netanyahu | date=25 మార్చి 2019}}, ''[[ది గార్డియన్]]'' 3 జూన్ 2014]</ref> అతను హమాసు‌ను ముగ్గురు ఇజ్రాయెల్ యువకుల కిడ్నాప్, హత్య 2014 జూన్లో నిందించాడు.<ref>{{Cite news| url=https://www.nytimes.com/2014/06/16/world/middleeast/netanyahu-blames-hamas-in-kidnapping-of-israeli-youths.html?_r=0 | title=నేతన్యాహు ముగ్గురిని హమాస్ తీసుకున్నారని చెప్పారు | author=Jodi రుడోరెన్ | date=15 జూన్ 2014 | newspaper=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | access-date=24 ఫిబ్రవరి 2015 | archive-date=24 ఫిబ్రవరి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150224105047/http://www.nytimes.com/2014/06/16/world/middleeast/netanyahu-blames-hamas-in-kidnapping-of-israeli-youths.html?_r=0 | url-status=live}}</ref>, వెస్ట్ బ్యాంక్‌లో భారీ శోధన, అరెస్టు ఆపరేషన్‌ను ప్రారంభించింది, ముఖ్యంగా హమాస్ సభ్యులను లక్ష్యంగా చేసుకుంది, తరువాతి వారాల్లో గాజాలోని 60 లక్ష్యాలను తాకింది.<ref name="Leas">జేమ్స్ మార్క్ లీస్, [http://www.councilforthenationalinterest.org/new/attack-first-kill-first-and-claim-self-defense/#.VN9NFE05Dcs "ముందుగా దాడి చేయండి, ముందుగా చంపండి, స్వీయ-రక్షణను క్లెయిమ్ చేయండి: పాలస్తీనా ఉపసంఘం 2014 గాజా సంఘర్షణపై UN స్వతంత్ర విచారణ కమిషన్‌కు సమర్పణ"] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20150214210857/http://www.councilforthenationalinterest.org/new/attack-first-kill-first-and-claim-self-defense/#.VN9NFE05Dcs | date=14 ఫిబ్రవరి 2015}}. [[జాతీయ ఆసక్తి కోసం మండలి]]. (21 జనవరి 2015).</ref> ప్రభుత్వం అనుమానించడానికి మంచి కారణాలు ఉన్నందున దాదాపు వెంటనే చంపబడిన యువకుల మృతదేహాలు 2014 జూన్ 30న కనుగొనబడిన తర్వాత గాజా తీవ్రవాదులు, ఐడిఎఫ్ మధ్య క్షిపణి, రాకెటు మార్పిడులు పెరిగాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/1.602189 | title=టీనేజర్ల మృతదేహాలు కనుగొనబడ్డాయి | website=Haaretz | date=1 July 2014 | access-date=24 February 2015 | archive-date=24 February 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150224181422/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/1.602189 | url-status=live}}</ref> అనేక [[హమాస్]] కార్యకర్తల తర్వాత చంపబడ్డారు, హమాస్ అధికారికంగా గాజా నుండి ఇజ్రాయెల్‌లోకి రాకెట్లను ప్రయోగిస్తామని ప్రకటించింది,<ref name="Leas" /><ref>{{Cite news| url=https://www.reuters.com/article/us-palestinians-israel-idUSKBN0F521P20140701 | title=ఇజ్రాయెల్ యువకులను విచారిస్తోంది, గాజాలో హమాస్‌ను దాడి చేసింది | date=1 జూలై 2014 | author=ఓరి లూయిస్ | publisher=రాయిటర్స్ | access-date=24 ఫిబ్రవరి 2015 | archive-date=26 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150326063556/http://www.reuters.com/article/2014/07/01/us-palestinians-israel-idUSKBN0F521P20140701 | url-status=live}}</ref>, ఇజ్రాయెల్ గాజా స్ట్రిప్‌లో ఆపరేషను ప్రొటెక్టివు ఎడ్జిను ప్రారంభించింది, 2012 నవంబరు కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని అధికారికంగా ముగించింది.<ref>{{Cite news| url=http://www.jewishpress.com/news/breaking-news/idfs-operation-protective-edge-begins-against-gaza/2014/07/08/ | title=IDF యొక్క ఆపరేషన్ 'ప్రొటెక్టివ్ ఎడ్జ్' గాజాపై ప్రారంభమైంది | website=The Jewish Press | access-date=8 July 2014 | archive-date=10 July 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140710004714/http://www.jewishpress.com/news/breaking-news/idfs-operation-protective-edge-begins-against-gaza/2014/07/08/ | url-status=live}}</ref> ప్రధాన మంత్రి యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఒక రౌండ్ టెలివిజన్ షోలు చేశారు, CNNకి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో హమాస్‌ను "జాతిహత్య ఉగ్రవాదులు"గా అభివర్ణించారు.<ref name="IsraelPM">{{Cite news| title=Hamas జాత్యహంకార ఉగ్రవాదులు నెతన్యాహు అంటున్నారు | date=21 జూలై 2014 | url=http://www.israelnews.net/news/223948551/hamas-genocidal-terrorists-says-netanyahu | publisher=Israel News.Net | access-date=19 జూలై 2014 | archive-date=19 జనవరి 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170119110216/http://www.israelnews.net/news/223948551/hamas-genocidal-terrorists-says-netanyahu | url-status=live}}</ref> ఆపరేషన్ నుండి గాజాలో మరణాలు "మూడవ ఇంటిఫాడా"కు దారితీస్తాయా అని అడిగినప్పుడు, నెతన్యాహు హమాస్ ఆ లక్ష్యం వైపు పనిచేస్తున్నట్లు బదులిచ్చారు.<ref>{{Cite news| url=http://www.defenseone.com/threats/2014/07/why-benjamin-netanyahu-should-be-very-very-worried/89897/ | title=Why Benjamin Netanyahu Should Be Very, Very Worried | last1=Fournier | first1=Ron | date=28 July 2014 | website=Defense One | publisher=National Journal | access-date=29 July 2014 | archive-date=29 July 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140729161153/http://www.defenseone.com/threats/2014/07/why-benjamin-netanyahu-should-be-very-very-worried/89897/ | url-status=live}}</ref> అక్టోబరు 2014లో, నెతన్యాహు ప్రభుత్వం ప్రభుత్వ సంస్థలలో అవినీతి, రాజకీయీకరణను తగ్గించడానికి, ఇజ్రాయెల్ మూలధన మార్కెట్‌ను బలోపేతం చేయడానికి ప్రైవేటీకరణ ప్రణాళికను ఆమోదించింది. ఈ ప్రణాళిక ప్రకారం, ఆయుధ తయారీదారులు, ఇంధనం, పోస్టల్, నీరు, రైల్వే కంపెనీలు, అలాగే హైఫా, అష్డోడ్ ఓడరేవులు వంటి ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని సంస్థలలో 49% వరకు మైనారిటీ వాటాలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news| url=https://www.reuters.com/article/us-israel-privatisation-idUSKCN0HU0RA20141005 | title=ఇజ్రాయెల్ రాబోయే మూడు సంవత్సరాలకు $4 బిలియన్ల ప్రైవేటీకరణ ప్రణాళికను ఆమోదించింది | date=5 అక్టోబరు 2016 | publisher=Reuters | access-date=30 జూన్ 2017 | archive-date=18 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171018083116/https://www.reuters.com/article/us-israel-privatisation-idUSKCN0HU0RA20141005 | url-status=live}}</ref> అదే నెలలో, నెతన్యాహు సెటిల్‌మెంట్లపై విమర్శలు "అమెరికన్ విలువలకు వ్యతిరేకంగా" అని పిలిచాడు, దీనితో వైట్ హౌస్ ప్రెస్ సెక్రటరీ జోష్ ఎర్నెస్ట్ మందలించాడు, అమెరికన్ విలువలు ఇజ్రాయెల్ స్థిరమైన నిధులు, ఐరన్ డోమ్ వంటి రక్షణ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పొందేలా చేశాయనిఅతను అన్నారు. యూదులకు నివాస పరిమితులను తాను అంగీకరించనని నెతన్యాహు వివరించాడు, జెరూసలేంలోని అరబ్బులు, యూదులు వారు కోరుకున్న చోట ఇళ్ళు కొనుగోలు చేయగలరని అన్నారు. అమెరికన్ ఖండన తనను "అయోమయానికి గురిచేసిందని"అతను అన్నారు. "ఇది అమెరికన్ విలువలకు విరుద్ధం., ఇది శాంతికి మంచిది కాదు. శాంతి కోసం ఈ జాతి శుద్ధీకరణను ఒక షరతుగా కలిగి ఉండాలనే ఆలోచన, ఇది శాంతికి వ్యతిరేకమని నేను భావిస్తున్నాను."<ref>{{Cite news| access-date=7 జూన్ 2021 | title='అమెరికన్ విలువలు' విమర్శపై నెతన్యాహును వైట్ హౌస్ తీవ్రంగా విమర్శించింది | url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/white-house-jabs-netanyahu-over-american-values-critique-114100700057_1.html | website=[[Business Standard]] | agency=[[Agence France-Presse]] | archive-date=7 జనవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230107152208/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/white-house-jabs-netanyahu-over-american-values-critique-114100700057_1.html | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| access-date=7 జూన్ 2021 | title=నెతన్యాహు సెటిల్‌మెంట్లపై అమెరికా విమర్శ 'అమెరికన్ విలువలకు వ్యతిరేకం' అని అంటున్నారు | url=http://www.theguardian.com/world/2014/oct/05/netanyahu-says-us-criticism-settlements-against-american-values | date=5 అక్టోబరు 2014 | website=The Guardian | agency=Associated Press | archive-date=7 జూన్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210607093814/https://www.theguardian.com/world/2014/oct/05/netanyahu-says-us-criticism-settlements-against-american-values | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/1.619534 | title=వైట్ హౌస్ నెతన్యాహుకు ప్రతిస్పందించింది: అమెరికన్ విలువలు ఇజ్రాయెల్‌కు ఐరన్ డోమ్‌ను ఇచ్చాయి | first=Barak | last=Ravid | date=7 అక్టోబరు 2014 | website=Haaretz | access-date=14 నవంబరు 2014 | archive-date=13 నవంబరు 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113013859/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/1.619534 | url-status=live}}</ref> తరువాత, ''ది అట్లాంటికు'' జెఫ్రీ గోల్డ్‌బర్గ్, ఇజ్రాయెల్ పరిష్కార విధానాలపై అమెరికా పరిపాలన కోపంగా ఉండటంతో, మధ్యప్రాచ్యంపై అమెరికన్ పరిపాలన పట్టు పట్ల నెతన్యాహు ధిక్కారాన్ని వ్యక్తం చేయడంతో నెతన్యాహు, వైట్ హౌస్ మధ్య సంబంధం కొత్త అత్యల్ప స్థాయికి చేరుకుందని నివేదించారు.<ref name=crisis>{{Cite web| url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2014/10/the-crisis-in-us-israel-relations-is-officially-here/382031/ | title=యుఎస్-ఇజ్రాయెల్ సంబంధాలలో సంక్షోభం అధికారికంగా ఉంది ఇక్కడ | first=జెఫ్రీ | last=గోల్డ్‌బర్గ్ | author-link=జెఫ్రీ గోల్డ్‌బర్గ్ | date=28 అక్టోబరు 2014 | work=ది అట్లాంటిక్ | access-date=5 మార్చి 2017 | archive-date=6 డిసెంబరు 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151206191955/http://www.theatlantic.com/international/archive/2014/10/the-crisis-in-us-israel-relations-is-officially-here/382031/ | url-status=live}}</ref> 2014 డిసెంబరు 2న, నెతన్యాహు యెష్ అతిద్ అధిపతి మంత్రులు యైర్ లాపిడ్, హట్నువా అధిపతి ట్జిపి లివ్నిలను తొలగించారు. ఈ మార్పులు ప్రభుత్వం రద్దుకు దారితీశాయి, 2015 మార్చి 17న కొత్త ఎన్నికలు జరిగాయి.<ref>{{Cite news| title=నెస్సెట్ రద్దుకు ఓట్లు, మార్చి 17న కొత్త ఎన్నికలను నిర్ణయిస్తుంది | date=8 డిసెంబరు 2014 | website=The Times of Israel | url=http://www.timesofisrael.com/knesset-votes-unanimously-to-dissolve-ushering-in-new-elections/ | access-date=10 డిసెంబరు 2014 | archive-date=16 మే 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210516081133/https://www.timesofisrael.com/knesset-votes-unanimously-to-dissolve-ushering-in-new-elections/ | url-status=live}}</ref> బెంజమిన్ నెతన్యాహు 2015లో అమెరికా కాంగ్రెస్‌ను ఉద్దేశించి చేసిన ప్రసంగం కాంగ్రెస్ ఉమ్మడి సమావేశంలో నెతన్యాహు చేసిన మూడవ ప్రసంగంగా గుర్తింపు పొందింది.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు ఫిబ్రవరిలో US కాంగ్రెస్‌ను ఉద్దేశించి ప్రసంగించనున్నారు | url=http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Netanyahu-invited-to-speak-to-joint-session-of-US-Congress-in-midst-of-election-campaign-388468 | website=The Jerusalem Post | first=Herb | last=Keinon | date=1 January 2015 | access-date=23 January 2015 | archive-date=23 January 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150123194118/http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Netanyahu-invited-to-speak-to-joint-session-of-US-Congress-in-midst-of-election-campaign-388468 | url-status=live}}</ref> తాను కాంగ్రెస్‌ను ఉద్దేశించి ప్రసంగిస్తానని ప్రకటించే ముందు రోజు, ''టైం'' అమెరికా శాసనసభ్యులు, మొసాద్ అధిపతి తమీర్ పార్డో మధ్య జరిగిన సమావేశాన్ని పట్టాలు తప్పేలా ప్రయత్నించాడని నివేదించింది, ఇరాన్‌పై మరిన్ని ఆంక్షలు విధించకుండా వారిని హెచ్చరించాలనిఅతను ఉద్దేశించారు, ఇది అణు చర్చలను పక్కదారి పట్టించే చర్య.<ref>{{Cite news| url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4637008,00.html | title=రిపోర్ట్: ఇరాన్ పై అమెరికా సెనేటర్లకు మొసాద్ బ్రీఫింగ్ ఇవ్వకుండా నిరోధించడానికి నెతన్యాహు ప్రయత్నించాడు | website=[[Ynet]] | date=15 మార్చి 2015 | access-date=15 మార్చి 2015 | archive-date=16 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150316040104/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4637008,00.html | url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine | url=https://time.com/3744265/benjamin-netanyahu-israel-iran-nuclear-talks-obama/ | title=Exclusive: నెతన్యాహు ఇరాన్ ప్రమాదాలపై అమెరికా సెనేటర్లకు ఇంటెల్ బ్రీఫింగ్ రద్దు చేయబడింది | magazine=[[Time (magazine) | Time]] | date=14 మార్చి 2015 | first=Massimo | last=Calabresi | access-date=15 మార్చి 2015 | archive-date=15 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150315124413/http://time.com/3744265/benjamin-netanyahu-israel-iran-nuclear-talks-obama/ | url-status=live}}</ref> ప్రసంగానికి ముందు, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని ఇజ్రాయెల్ కాన్సుల్స్ జనరల్ "యుఎస్ యూదు సమాజాలు, ఇజ్రాయెల్ మిత్రదేశాల నుండి తీవ్ర ప్రతికూల ప్రతిచర్యను ఆశించారు". ఒబామా పరిపాలన మద్దతు, నిశ్చితార్థం లేకుండా ప్రసంగం ఏర్పాటు, ఇజ్రాయెల్ 2015 మార్చి ఎన్నికలకు ముందు ప్రసంగం సమయం అభ్యంతరాలలో ఉన్నాయి. ఏడుగురు అమెరికన్ యూదు చట్టసభ సభ్యులు అమెరికాలోని ఇజ్రాయెల్ రాయబారి రాన్ డెర్మరును కలిశారు. ఇరాన్ గురించి చర్చించడానికి నెతన్యాహు చట్టసభ సభ్యులతో ప్రైవేట్‌గా సమావేశం కావాలని సిఫార్సు చేశారు.<ref>{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/.premium-1.640896 | title=U.S.లోని కాన్సుల్స్ హెచ్చరిస్తున్నారు: కాంగ్రెస్‌లో నెతన్యాహు ప్రసంగం సంబంధాలకు హాని కలిగిస్తుందని ఇజ్రాయెల్ స్నేహితులు భయపడుతున్నారు | website=Haaretz | first=Barak | last=Ravid | date=5 ఫిబ్రవరి 2015 | access-date=5 ఫిబ్రవరి 2015 | archive-date=5 ఫిబ్రవరి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150205064829/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/.premium-1.640896 | url-status=live}}</ref>లో ప్రసంగం చేస్తూ, నెతన్యాహు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న యూదులందరి తరపున మాట్లాడతానని చెప్పుకున్నాడు, ఈ వాదనను యూదు సమాజంలోని ఇతరులు వివాదం చేశారు.<ref>{{Cite news| url=http://www.huffingtonpost.com/2015/03/01/dianne-feinstein-benjamin-netanyahu_n_6778748.html | title=Dianne Feinstein: బెంజమిన్ నెతన్యాహు అన్ని యూదుల తరపున మాట్లాడతానని చెప్పుకున్నందుకు 'అహంకారి' | website=The Huffington Post | date=1 March 2015 | first=Sam | last=Levine | access-date=1 March 2015 | archive-date=2 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150302153935/http://www.huffingtonpost.com/2015/03/01/dianne-feinstein-benjamin-netanyahu_n_6778748.html | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| url=http://www.timesofisrael.com/j-street-launches-campaign-against-netanyahu/ | title=J స్ట్రీట్ నెతన్యాహుకు వ్యతిరేకంగా ప్రచారాన్ని ప్రారంభించింది | website=ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇజ్రాయెల్ | date=10 ఫిబ్రవరి 2015 | first=ఇలాన్ | last=బెన్ జియాన్ | access-date=1 మార్చి 2015 | archive-date=1 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150301022228/http://www.timesofisrael.com/j-street-launches-campaign-against-netanyahu/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/blogs/a-special-place-in-hell/.premium-1.641702 | title=అమెరికా యూదుల పేరుతో నెతన్యాహు మాట్లాడటానికి ఎంత ధైర్యం? | website=Haaretz | date=9 ఫిబ్రవరి 2015 | first=Bradley | last=Burston | access-date=21 మార్చి 2021 | archive-date=27 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171027025519/https://www.haaretz.com/blogs/a-special-place-in-hell/.premium-1.641702 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://www.haaretz.com/jewish/news/1.645245 | title=నెతన్యాహు ప్రసంగంపై NYCలో వేలాది మంది అల్ట్రా-ఆర్థడాక్స్ యూదులు నిరసన తెలిపారు | website=Haaretz | date=4 మార్చి 2015 | first=Jacob | last=Kornbluth | access-date=21 మార్చి 2021 | archive-date=22 జూన్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220622085034/https://www.haaretz.com/jewish/news/1.645245 | url-status=live}}</ref> 2015 ఇజ్రాయెల్ ఎన్నికలలో ఎన్నికల రోజు సమీపిస్తున్న తరుణంలో, తన పదవీకాలంలో పాలస్తీనా రాజ్యం స్థాపించబడదా అని అడిగినప్పుడు నెతన్యాహు 'నిజంగా' అని సమాధానం ఇచ్చారు. పాలస్తీనా రాజ్యానికి మద్దతు ఇవ్వడం అంటే రాడికల్ ఇస్లామిక్ ఉగ్రవాదులు ఇజ్రాయెల్‌పై దాడి చేయడానికి భూభాగాన్ని ఇవ్వడంతో సమానమనిఅతను అన్నారు.<ref>మోరాన్ అజులే,[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4637673,00.html "నెతన్యాహు తాను ప్రధానమంత్రిగా ఉంటే పాలస్తీనా రాజ్యం ఉండదని చెప్పారు"] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20150317052401/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4637673,00.html | date=17 మార్చి 2015}}. [[Ynet]]. (16 మార్చి 2015). "పాలస్తీనా రాజ్యాన్ని స్థాపించడానికి ఎవరు ముందుకు వచ్చినా లేదా ఆ ప్రాంతం నుండి వైదొలగాలని అనుకున్నా వారు ఇజ్రాయెల్‌పై తీవ్రవాద ఇస్లామిక్ ఉగ్రవాద దాడులకు భూభాగాన్ని అప్పగించినట్లే"</ref> అయితే, నెతన్యాహు "నాకు ఒకే రాష్ట్ర పరిష్కారం వద్దు. నాకు శాంతియుత, స్థిరమైన రెండు రాష్ట్ర పరిష్కారం కావాలి. నేను నా విధానాన్ని మార్చుకోలేదు" అని పునరుద్ఘాటించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.vice.com/en/article/us-says-it-will-re-evaluate-approach-to-israeli-palestinian-conflict-after-netanyahu-election-win/ | title=నెతన్యాహు US నుండి వచ్చిన పదునైన మాటల తర్వాత రెండు రాష్ట్రాల పరిష్కారాన్ని తిరస్కరించే ఎన్నికల ప్రతిజ్ఞపై వెనక్కి తగ్గింది | publisher=Vice News | first=Harriet | last=Salem | date=19 March 2015 | access-date=9 June 2015 | archive-date=13 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150713152617/https://news.vice.com/article/us-says-it-will-re-evaluate-approach-to-israeli-palestinian-conflict-after-netanyahu-election-win | url-status=live}}</ref> === నాల్గవ పదవీకాలం === [[File:SecStae viasit April 2018 (41884908901).jpg|thumb|నెతన్యాహు, అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శి మైక్ పాంపియో]] [[File:Joseph Dunford visit to Israel, May 2017 DSC 3508 (33798189093).jpg|thumb|నెతన్యాహు, జోసెఫు డన్‌ఫోర్డు రెడ్ ఆర్మీ యూదు అనుభవజ్ఞులు,విక్టరీ డే జెరూసలేంలో, 2017 మే 9]] [[File:President Trump at the Israel Museum. Jerusalem May 23, 2017 President Trump at the Israel Museum. Jerusalem May 23, 2017 (34460980460).jpg|thumb|నెతన్యాహు జెరూసలేంలో అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంపుతో సమావేశమయ్యారు, 2017 మే.]] [[File:President of Ukraine held a meeting with the Prime Minister of Israel, January 2018.III.jpeg|thumb|నెతన్యాహు ఉక్రేనియను అధ్యక్షుడు పెట్రో పోరోషెంకోతో సమావేశమయ్యారు, 2018 జనవరి 24.]] [[File:President Trump Welcome the Prime Minister of Israel to the White House, 25 March 2019.jpg|thumb|నెతన్యాహు వెనుక నెతన్యాహుతో కలిసి, అధ్యక్షుడు ట్రంప్, గోలన్ హైట్స్‌ను ఇజ్రాయెల్‌లో భాగంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్ గుర్తింపు|గుర్తిస్తూ ప్రకటన మీద సంతకం చేశారు, 2019 మార్చి.]] 2015 ఎన్నికలు, నెతన్యాహు తన పార్టీ లికుడ్ 30 ఆధిక్యతతో ఎన్నికలలో ముందంజలో ఉండటంతో తిరిగి వచ్చారు, ఇది నెస్సెటు‌కు అత్యధిక సీట్లను సాధించిన ఏకైక వ్యక్తిగా నిలిచింది. మొదటి నాలుగు వారాల చర్చలలో సంకీర్ణాన్ని నిర్మించడానికి అధ్యక్షుడు రివ్లిన్ నెతన్యాహుకు 2015 మే 6 వరకు పొడిగింపు మంజూరు చేశారు.<ref>[http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Rivlin-grants-Netanyahu-2-week-extension-to-form-coalition-398640 "సంకీర్ణాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి రివ్లిన్ నెతన్యాహుకు 2 వారాల పొడిగింపు మంజూరు చేశారు"] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20150505055231/http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Rivlin-grants-Netanyahu-2-week-extension-to-form-coalition-398640 | date=5 మే 2015 }}, ''ది జెరూసలేం పోస్ట్'', 20 ఏప్రిల్ 2015</ref> మే 6 అర్ధరాత్రి గడువు ముగిసిన రెండు గంటల్లోనేఅతను సంకీర్ణ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.<ref name="TimesIsrael05062015">{{Cite news| date=6 మే 2015 | title=11వ గంటలో, నెతన్యాహు 61 మందితో కూడిన సంకీర్ణాన్ని ఖరారు చేశారు | url=http://www.timesofisrael.com/in-the-11th-hour-netanyahu-finalizes-61-strong-coalition/ | website=The Times of Israel | location=[[Jerusalem]] | access-date=6 మే 2015 | quote=ప్రధానమంత్రి యూదుల గృహానికి చెందిన బెన్నెట్‌తో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు, కుడి-వింగ్ ప్రభుత్వాన్ని ఖరారు చేశారు; ఇద్దరు వ్యక్తులు ఒక ప్రకటన విడుదల చేయనున్నారు; అయెలెట్ షాకెడ్ న్యాయ మంత్రిగా నియమితులవుతారు. | archive-date=6 మే 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150506223752/http://www.timesofisrael.com/in-the-11th-hour-netanyahu-finalizes-61-strong-coalition/ | url-status=live}}</ref> అతని లికుడ్ పార్టీ [యూదు హోం, యునైటెడు టోరా జుడాయిజం, కులాను, షాసు లతో సంకీర్ణాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.<ref name="TimesIsrael05062015" /><ref>{{Cite news| last=Heller | first=Jeffery | date=6 మే 2015 | title=నేతన్యాహు కొత్త ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు | url=https://www.reuters.com/article/us-israel-politics-idUSKBN0NR29R20150506 | publisher=Reuters | location=London | access-date=6 మే 2015 | archive-date=6 మే 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150506223755/http://www.reuters.com/article/2015/05/06/us-israel-politics-idUSKBN0NR29R20150506 | url-status=live}}</ref> 2015 ఆగస్టులో, నెతన్యాహు ప్రభుత్వం వ్యవసాయ సంస్కరణలు, దిగుమతి సుంకాలను తగ్గించడం, ఆహార ధరలను తగ్గించడం, గృహ ఖర్చులను తగ్గించడం, మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణాన్ని వేగవంతం చేయడం కోసం నిర్మాణంలో ఆమోద ప్రక్రియను నియంత్రణ నుండి తొలగించడం, పోటీని పెంచడానికి, ఆర్థిక సేవలకు రుసుములను తగ్గించడానికి ఆర్థిక రంగంలో సంస్కరణలు వంటి రెండు సంవత్సరాల బడ్జెట్‌ను ఆమోదించింది.<ref>{{Cite news| url=http://www.timesofisrael.com/cabinet-passes-state-budget-for-2015-2016/ | title=2015–2016 సంవత్సరానికి రాష్ట్ర బడ్జెట్‌ను క్యాబినెట్ ఆమోదించింది | newspaper=ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇజ్రాయెల్ | author=వైనర్, స్టూవర్ట్ | date=6 ఆగస్టు 2015 | access-date=21 మార్చి 2021 | archive-date=27 ఫిబ్రవరి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210227234957/https://www.timesofisrael.com/cabinet-passes-state-budget-for-2015-2016/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| url=http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Government-approves-2015-2016-budget-after-marathon-session-411294 | title=మారథాన్ చర్చల తర్వాత రాష్ట్ర బడ్జెట్ ఆమోదించబడింది | website=The Jerusalem Post | first=Gil | last=Hoffman | date=6 August 2015 | access-date=21 March 2021 | archive-date=27 February 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210227100250/http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Government-approves-2015-2016-budget-after-marathon-session-411294 | url-status=live}}</ref> చివరికి, ప్రభుత్వం కొన్ని కీలకమైన వ్యవసాయ సంస్కరణలను తొలగించడం ద్వారా రాజీ పడవలసి వచ్చింది.<ref>{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/opinion/.premium-1.686444 | title=ఇజ్రాయెల్ నిరాశపరిచే బడ్జెట్‌ను ఆమోదించడానికి సిద్ధంగా ఉంది | first=Nehemia | last=Shtrasler | date=17 నవంబరు 2015 | website=Haaretz | access-date=4 జనవరి 2016 | archive-date=4 జనవరి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160104115422/http://www.haaretz.com/opinion/.premium-1.686444 | url-status=live}}</ref> 2015 అక్టోబరులో, నెతన్యాహు జెరూసలేం గ్రాండ్ ముఫ్తీ హజ్ అమీన్ అల్-హుస్సేనీ అడాల్ఫు హిట్లరు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో యూదులను బహిష్కరించడం కంటే వారిని నిర్మూలించే ఆలోచనను ఇచ్చారని చెప్పడం ద్వారా గందరగోళం సృష్టించారు.<ref>{{Cite web| title=37వ జియోనిస్ట్ వరల్డ్ కాంగ్రెస్‌లో PM నెతన్యాహు | url=https://www.youtube.com/watch?t=293&v=mZbMf7vDU6g&feature=youtu.be | website=YouTube | date=20 అక్టోబరు 2015 | publisher=ఇజ్రాయెల్PM | access-date=21 మార్చి 2022 | archive-date=21 మార్చి 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220321024611/https://www.youtube.com/watch?t=293&v=mZbMf7vDU6g&feature=youtu.be | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| title= నెతన్యాహు, పాలస్తీనియన్ ముఫ్తీ హోలోకాస్ట్‌ను ప్రేరేపించారని చెబుతూ, విస్తృత విమర్శలను ఆకర్షిస్తున్నారు | url= https://www.nytimes.com/2015/10/22/world/middleeast/netanyahu-saying-palestinian-mufti-inspired-holocaust-draws-broad-criticism.html | website= The New York Times | date= 21 అక్టోబరు 2015 | access-date= 21 అక్టోబరు 2015 | issn= 0362-4331 | first= Jodi | last= Rudoren | archive-date= 21 అక్టోబరు 2015 | archive-url= https://web.archive.org/web/20151021211809/http://www.nytimes.com/2015/10/22/world/middleeast/netanyahu-saying-palestinian-mufti-inspired-holocaust-draws-broad-criticism.html | url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news| last= Richards | first= Victoria | date= 21 అక్టోబరు 2015 | title= బెంజమిన్ నెతన్యాహు పాలస్తీనా నాయకుడు హజ్ అమీన్ అల్-హుస్సేనీపై హోలోకాస్ట్‌ను నిందించాడు | url= https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/benjamin-netanyahu-blames-holocaust-on-palestinian-leader-haj-amin-al-husseini-a6702091.html | newspaper= ది ఇండిపెండెంట్ | access-date= 21 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 21 అక్టోబరు 2015 | archive-url= https://web.archive.org/web/20151021222756/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/benjamin-netanyahu-blames-holocaust-on-palestinian-leader-haj-amin-al-husseini-a6702091.html | url-status= live}}</ref> ఈ వాదనను చాలా మంది చరిత్రకారులు తోసిపుచ్చారు,<ref>{{Cite news| title= నెతన్యాహు: హిట్లర్ యూదులను నిర్మూలించాలనుకోలేదు | url= http://www.haaretz.com/israel-news/1.681525 | newspaper= హారెట్జ్ | date= 21 అక్టోబరు 2015 | access-date= 23 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 23 అక్టోబరు 2015 | archive-url= https://web.archive.org/web/20151023005805/http://www.haaretz.com/israel-news/1.681525 | url-status= live}}</ref> హిట్లర్‌తో అల్-హుస్సేనీ సమావేశం యూదుల సామూహిక హత్యాకాండ ప్రారంభమైన దాదాపు ఐదు నెలల తర్వాత జరిగిందని వారు అంటున్నారు.<ref name = "Hatz months before">{{Cite news| last= Aderet | first= Ofer | date= 22 October 2015 | title= హిట్లర్ ముఫ్తీని కలవడానికి నెలల ముందే యూరప్‌లో యూదుల సామూహిక హత్యాకాండ ప్రారంభమైందని చరిత్రకారులు చెబుతున్నారు | url= http://www.haaretz.com/israel-news/.premium-1.681661 | website= Haaretz | access-date= 23 October 2015 | archive-date= 23 October 2015 | archive-url= https://web.archive.org/web/20151023023117/http://www.haaretz.com/israel-news/.premium-1.681661 | url-status= live}}</ref> ఇజ్రాయెల్ విద్యావేత్తల నుండి కొన్ని బలమైన విమర్శలు వచ్చాయి: యెహుడా బాయరు నెతన్యాహు వాదన "పూర్తిగా మూర్ఖత్వం" అని అన్నారు.<ref name="Hatz నెలల ముందు" /> మోషే జిమ్మెర్మాను "హిట్లర్ నుండి ఇతరుల మీద భారాన్ని మళ్ళించే ఏ ప్రయత్నమైనా హోలోకాస్టు తిరస్కరణ రూపం" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite news| last= Tate | first= Emily | date= 22 October 2015 | title= అండర్-ఫైర్ నెతన్యాహు 'ఒక రకమైన హోలోకాస్ట్ తిరస్కరణ'పై విమర్శించారు | url= http://www.independent.ie/world-news/middle-east/underfire-netanyahu-criticised-over-a-form-of-holocaust-denial-34130477.html | website= [[Irish Independent]] | access-date= 23 October 2015 | archive-date= 2 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160102062916/http://www.independent.ie/world-news/middle-east/underfire-netanyahu-criticised-over-a-form-of-holocaust-denial-34130477.html | url-status= ప్రత్యక్ష ప్రసారం}}</ref> 2016 మార్చిలో వెస్ట్రను వాల్ వద్ద ఆర్థడాక్స్ కాని ప్రార్థన స్థలాన్ని సృష్టించడానికి ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన చర్యలను వ్యతిరేకిస్తూ అల్ట్రా-ఆర్థడాక్స్ సభ్యులు ఉపసంహరించుకుంటామని బెదిరించడంతో నెతన్యాహు సంకీర్ణం సంభావ్య సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంది. ప్రభుత్వం కన్జర్వేటివు, రిఫార్ము జుడాయిజానికి అధికారిక రాష్ట్ర గుర్తింపును అందిస్తే తాము సంకీర్ణం నుండి నిష్క్రమిస్తామని వారు ప్రకటించారు.<ref>{{Cite news| url=http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Netanyahu-facing-crisis-as-Haredim-vow-to-quit-over-Western-Wall-pluralism-447102 | title=వెస్ట్రన్ వాల్ బహువచనంపై రాజీనామా చేస్తానని హరేదిమ్ ప్రతిజ్ఞ చేయడంతో నెతన్యాహు సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటున్నారు | website=The Jerusalem Post | date=7 March 2016 | first1=Arik | last1=Bender | first2=Jeremy | last2=Sharon | access-date=21 March 2021 | archive-date=24 February 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210224200607/https://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Netanyahu-facing-crisis-as-Haredim-vow-to-quit-over-Western-Wall-pluralism-447102 | url-status=live}}</ref> 2016 డిసెంబరు 23న ఒబామా అడ్మినిస్ట్రేషను కింద [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]], యునైటెడు నేషన్సు సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్ రిజల్యూషను 2334 నుండి దూరంగా ఉండి దానిని ఆమోదించడానికి సమర్థవంతంగా అనుమతించింది.<ref>{{Cite news| last1=Collinson | first1=Stephen | last2=Right | first2=David | last3=Labott | first3=Elise | title=ఇజ్రాయెల్ సెటిల్‌మెంట్‌లను ముగించాలని UN డిమాండ్ చేస్తున్నందున US దూరంగా ఉంది | url=http://www.cnn.com/2016/12/23/politics/israel-official-rips-obama-un-settlements/ | date=24 డిసెంబరు 2016 | publisher=CNN | access-date=7 జనవరి 2017 | archive-date=6 జనవరి 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170106160100/http://www.cnn.com/2016/12/23/politics/israel-official-rips-obama-un-settlements/ | url-status=live}}</ref> డిసెంబరు 28న, అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శి జాన్ కెర్రీ ఒక ప్రసంగంలో ఇజ్రాయెలు, దాని పరిష్కార విధానాలను తీవ్రంగా విమర్శించారు.<ref>{{Cite news| last1=Sanger | first1=డేవిడ్ E. | title=సెటిల్‌మెంట్‌లను శాంతికి ముప్పుగా పేర్కొంటూ కెర్రీ ఇజ్రాయెల్‌ను ఖండించారు | url=https://www.nytimes.com/2016/12/28/us/politics/john-kerry-israel-palestine-peace.html?_r=0 | date=28 డిసెంబరు 2016 | website=The New York Times | access-date=7 జనవరి 2017 | archive-date=3 జనవరి 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170103150801/http://www.nytimes.com/2016/12/28/us/politics/john-kerry-israel-palestine-peace.html?_r=0 | url-status=live}}</ref> నెతన్యాహు యుఎన్ తీర్మానం రెండింటినీ తీవ్రంగా విమర్శించారు<ref>{{Cite news| last1=Barak | first1=Ravid | title=UN సెటిల్మెంట్ ఓటుపై నెతన్యాహు: ఇజ్రాయెల్ మరో చెంపను తిప్పదు | url=http://www.haaretz.com/israel-news/1.761470 | date=26 డిసెంబరు 2016 | newspaper=[[Haaretz]] | access-date=7 జనవరి 2017 | archive-date=7 జనవరి 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170107024914/http://www.haaretz.com/israel-news/1.761470 | url-status=live}}</ref>, కెర్రీ ప్రసంగం<ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్-పాలస్తీనియన్లు: నెతన్యాహు జాన్ కెర్రీ ప్రసంగాన్ని ఖండించారు | url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-38455753 | date=29 డిసెంబరు 2016 | publisher=BBC వార్తలు | access-date=7 జనవరి 2017 | archive-date=7 డిసెంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201207115847/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-38455753 | url-status=live}}</ref> ప్రతిస్పందనగా. 2017 జనవరి 6న ఇజ్రాయెలు ప్రభుత్వం సంస్థ నుండి తన వార్షిక బకాయిలను ఉపసంహరించుకుంది. ఇది మొత్తం $6 మిలియన్లు [[యునైటెడ్ స్టేట్స్ డాలర్]]లలో.<ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ UN సెటిల్‌మెంటు‌లను నిరసిస్తూ యుఎన్‌కు $6 మిలియన్లను నిలిపివేసింది ఓటు | url=https://www.foxnews.com/world/israel-halts-6-million-to-un-to-protest-un-settlements-vote | date=6 జనవరి 2017 | publisher=[[ఫాక్స్ న్యూస్]] ([[అసోసియేటెడ్ ప్రెస్]] నుండి) | access-date=7 జనవరి 2017 | archive-date=7 జనవరి 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170107160546/http://www.foxnews.com/world/2017/01/06/israel-halts-6-million-to-un-to-protest-un-settlements-vote.html | url-status=live}}</ref> 2017 ఫిబ్రవరిలో, నెతన్యాహు [[ఆస్ట్రేలియా]]ను సందర్శించిన ఇజ్రాయెల్ యొక్క మొదటి ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు.అతను తో పాటుఅతను భార్య సారా కూడా ఉన్నారు. మూడు రోజుల అధికారిక పర్యటనలో వ్యాపార ప్రతినిధుల బృందం ఉంది, నెతన్యాహు, ఆస్ట్రేలియా ప్రధాన మంత్రి మాల్కం టర్న్‌బులు అనేక ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాల మీద సంతకం చేయనున్నారు. [[మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం]] సమయంలో విముక్తి పొందినది ఆస్ట్రేలియను లైటు హార్సు రెజిమెంట్లు అని నెతన్యాహు గుర్తుచేసుకున్నాడు. ఇది దేశాల మధ్య 100 సంవత్సరాల సంబంధానికి నాంది పలికింది.<ref name="2017-02-22_ABC">[http://www.abc.net.au/news/2017-02-22/benjamin-netanyahu-arrives-in-sydney/8291846 "ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహు వివాదం మధ్య సిడ్నీలో అడుగుపెట్టాడు"] {{వెబర్‌చెయిన్ | url=https://web.archive.org/web/20170222073145/http://www.abc.net.au/news/2017-02-22/benjamin-netanyahu-arrives-in-sydney/8291846 | date=22 ఫిబ్రవరి 2017}}, [[ABC న్యూస్ ఆన్‌లైన్]], 22 ఫిబ్రవరి 2017</ref> 2017 అక్టోబరులో, US అదే చర్యను ప్రకటించిన కొద్దిసేపటికే, నెతన్యాహు ప్రభుత్వం [[UNESCO]] ఏజెన్సీ ఇజ్రాయెల్ వ్యతిరేక చర్యలుగా భావించిన కారణంగా ఆ సంస్థను విడిచిపెడుతున్నట్లు ప్రకటించింది,<ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ యునెస్కో నుండి నిష్క్రమించడంలో USలో చేరనుంది | url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-41598991 | date=12 అక్టోబరు 2017 | publisher=[[BBC News]] | access-date=22 జనవరి 2018 | archive-date=27 డిసెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171227020019/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-41598991 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| last1=Irish | first1=John | title=U.S., ఇజ్రాయెల్ పక్షపాతాన్ని పేర్కొంటూ UN హెరిటేజ్ ఏజెన్సీ నుండి నిష్క్రమించండి | url=https://www.reuters.com/article/us-unesco-election-usa/u-s-israel-quit-u-n-heritage-agency-citing-bias-idUSKBN1CH1YO | date=12 అక్టోబరు 2017 | publisher=[[Reuters]] | access-date=22 జనవరి 2018 | archive-date=28 మార్చి 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190328082539/https://www.reuters.com/article/us-unesco-election-usa/u-s-israel-quit-u-n-heritage-agency-citing-bias-idUSKBN1CH1YO | url-status=live}}</ref>, అది 2017 డిసెంబరులో ఆ నిర్ణయాన్ని అధికారికంగా చేసింది.<ref>{{Cite news| last1=Landau | first1=Noa | title=U.S. అడుగుజాడలను అనుసరిస్తూ, ఇజ్రాయెల్ UNESCO నుండి నిష్క్రమిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది | url=https://www.haaretz.com/israel-news/following-u-s-footsteps-israel-announces-exit-from-unesco-1.5629428 | date=22 డిసెంబరు 2017 | website=[[Haaretz]] | access-date=22 జనవరి 2018 | archive-date=23 జనవరి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180123072833/https://www.haaretz.com/israel-news/following-u-s-footsteps-israel-announces-exit-from-unesco-1.5629428 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=ఇజ్రాయెల్ యునెస్కో నుండి ఉపసంహరణను ప్రకటించడంలో USలో చేరింది | url=https://www.jta.org/2017/12/24/news-opinion/israel-middle-east/israel-joins-us-in-announcing-withdrawal-from-unesco | date=24 డిసెంబరు 2017 | publisher=[[యూదు టెలిగ్రాఫిక్ ఏజెన్సీ]] | access-date=22 జనవరి 2018 | archive-date=23 జనవరి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180123072530/https://www.jta.org/2017/12/24/news-opinion/israel-middle-east/israel-joins-us-in-announcing-withdrawal-from-unesco | url-status=live}}</ref> ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం 2017 డిసెంబరు చివరిలో యునెస్కో ఉపసంహరణను అధికారికంగా తెలియజేసింది.<ref>{{Cite web| title=USలో చేరడం, ఇజ్రాయెల్ అధికారికంగా యునెస్కో ఉపసంహరణను తెలియజేస్తుంది | url=http://p.dw.com/p/2q7im | date=29 డిసెంబరు 2017 | publisher=[[Deutsche Welle]] | access-date=22 జనవరి 2018 | archive-date=20 జనవరి 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240120164215/https://www.dw.com/en/joining-us-israel-formally-notifies-unesco-of-withdrawal/a-41975412 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| last1=Landau | first1=Noa | title=ఇజ్రాయెల్ అధికారికంగా UNESCO నుండి రాజీనామా చేసింది, US ను అనుసరిస్తోంది | url=https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-israel-officially-resigns-from-unesco-following-u-s-1.5630021 | date=31 డిసెంబరు 2017 | website=[[Haaretz]] | access-date=22 జనవరి 2018 | archive-date=23 జనవరి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180123073114/https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-israel-officially-resigns-from-unesco-following-u-s-1.5630021 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| last1=Hacohen | first1=Hagay | title=క్లాక్‌పై పోటీ, ఇజ్రాయెల్ UNESCO నుండి నిష్క్రమించే లేఖను సమర్పించింది | url=http://www.jpost.com/Israel-News/Israel-cant-submit-resignation-from-UNESCO-letter-over-holiday-break-520296 | date=29 డిసెంబరు 2017 | website=[[ది జెరూసలేం పోస్ట్]] | access-date=22 జనవరి 2018 | archive-date=21 జనవరి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180121210518/http://www.jpost.com/Israel-News/Israel-cant-submit-resignation-from-UNESCO-letter-over-holiday-break-520296 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=2019 నాటికి UNESCO నుండి ఉపసంహరించుకునే ప్రయత్నంలో ఇజ్రాయెల్ విజయం సాధించిందని అధికారిక ప్రకటన | url=https://www.jta.org/2017/12/29/news-opinion/israel-middle-east/israel-successfully-announced-withdrawal-from-unesco-by-2019-official-says | date=29 డిసెంబరు 2017 | publisher=[[యూదు టెలిగ్రాఫిక్ ఏజెన్సీ]] | access-date=22 జనవరి 2018 | archive-date=23 జనవరి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180123131616/https://www.jta.org/2017/12/29/news-opinion/israel-middle-east/israel-successfully-announced-withdrawal-from-unesco-by-2019-official-says | url-status=live}}</ref> 2018 ఏప్రిల్లో, ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం యొక్క పరిధిని వివరించే 1,00,000 కంటే ఎక్కువ పత్రాలను ఒక కాష్ సమర్పించిన తర్వాత, ఇరాన్ అణు ఒప్పందం ముగింపును ఇరాన్ నిలుపుకోవడం లేదని నెతన్యాహు ఆరోపించారు. నెతన్యాహు ప్రజెంటేషన్‌ను "ప్రచారం"గా ఇరాన్ ఖండించింది.<ref>{{Cite news| date=30 ఏప్రిల్ 2018 | title=నెతన్యాహు రహస్య ఇరానియన్ అణు కార్యక్రమాన్ని ఆవిష్కరించారు | url=https://www.jpost.com/Israel-News/Benjamin-Netanyahu/WATCH-LIVE-Netanyahu-address-the-nation-discussing-dramatic-Iran-news-553124 | website=The Jerusalem Post | access-date=1 మే 2018 | archive-date=6 సెప్టెంబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230906045830/https://www.jpost.com/israel-news/benjamin-netanyahu/watch-live-netanyahu-address-the-nation-discussing-dramatic-iran-news-553124 | url-status=live}}</ref> నెతన్యాహు 2018 ఉత్తర కొరియా–యునైటెడు స్టేట్సు సమ్మిటును ప్రశంసించారు.అతను ఒక ప్రకటనలో, "సింగపూర్‌లో జరిగిన చారిత్రాత్మక శిఖరాగ్ర సమావేశంపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్‌ను నేను అభినందిస్తున్నాను. కొరియా ద్వీపకల్పాన్ని అణ్వాయుధాల నుండి విముక్తి చేసే ప్రయత్నంలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన అడుగు" అని అన్నారు.<ref>{{Cite news| title=కిమ్ సమ్మిట్, ఇరాన్ విధానంపై ట్రంప్‌ను అభినందించిన నెతన్యాహు | url=https://www.i24news.tv/en/news/israel/177024-180612-netanyahu-congratulates-trump-on-kim-summit-iran-policy | publisher=i24NEWS | date=12 జూన్ 2018 | access-date=24 జూన్ 2018 | archive-date=26 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230426065931/https://www.i24news.tv/en/news/israel/177024-180612-netanyahu-congratulates-trump-on-kim-summit-iran-policy | url-status=live}}</ref> 2018 జూలైలో, నెస్సెటు జాతి-రాష్ట్ర బిల్లు ఆమోదించింది. ఇది నెతన్యాహు సంకీర్ణ ప్రభుత్వం మద్దతు ఇచ్చే ప్రాథమిక చట్టం.<ref>{{Cite news| last1=Halbfinger | first1=David M. | last2=Kershner | first2=Isabel | title=ఇజ్రాయెల్ చట్టం దేశాన్ని 'యూదు ప్రజల జాతీయ-రాష్ట్రం'గా ప్రకటించింది | url=https://www.nytimes.com/2018/07/19/world/middleeast/israel-law-jews-arabic.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20180719102342/https://www.nytimes.com/2018/07/19/world/middleeast/israel-law-jews-arabic.html | archive-date=19 జూలై 2018 | url-access=limited | url-status=live| date=19 జూలై 2018 | website=The New York Times | access-date=23 జూలై 2018}}</ref><ref>{{Cite news| last1=Lis | first1=Jonathan | last2=Landau | first2=Noa | title=తుఫాను చర్చ తర్వాత ఇజ్రాయెల్ వివాదాస్పద యూదు దేశ-రాష్ట్ర బిల్లును ఆమోదించింది | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-passes-controversial-nation-state-bill-1.6291048 | date=19 జూలై 2018 | website=[[Haaretz]] | access-date=23 జూలై 2018 | archive-date=26 జూలై 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180726064526/https://www.haaretz.com/israel-news/israel-passes-controversial-nation-state-bill-1.6291048 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| last1=Eglash | first1=Ruth | title=వివాదాస్పద దేశం-రాష్ట్ర చట్టం ఇజ్రాయెల్‌ను యూదుల మాతృభూమిగా ప్రకటిస్తూ చట్టసభ సభ్యులు ఆమోదించారు | url=https://www.washingtonpost.com/world/lawmakers-approve-nationalistic-bill-declaring-israel-the-jewish-homeland/2018/07/19/0ef9410e-8ac0-11e8-9d59-dccc2c0cabcf_story.html | date=19 జూలై 2018 | website=[[ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్]] | access-date=23 జూలై 2018 | archive-date=23 జూలై 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180723064153/https://www.washingtonpost.com/world/lawmakers-approve-nationalistic-bill-declaring-israel-the-jewish-homeland/2018/07/19/0ef9410e-8ac0-11e8-9d59-dccc2c0cabcf_story.html | url-status=live}}</ref> నెతన్యాహు సంకీర్ణం మితవాద ఎజెండాను ముందుకు తీసుకువెళుతున్నదానికి సంకేతంగా విశ్లేషకులు బిల్లును చూశారు.<ref>{{Cite news| last1=Halbfinger | first1=David M. | title=ఇజ్రాయెల్ చట్టాల తయారీలో ఉగ్ర వారంలో కుడి-వింగ్ ఎజెండాను సిమెంట్స్ చేసింది | url=https://www.nytimes.com/2018/07/20/world/middleeast/israel-netanyahu.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20180721011943/https://www.nytimes.com/2018/07/20/world/middleeast/israel-netanyahu.html | archive-date=21 జూలై 2018 | url-access=limited | url-status=live| date=20 జూలై 2018 | website=The New York Times | access-date=23 జూలై 2018}}</ref> 2019 ఏప్రిల్ ఇజ్రాయెలు శాసనసభ ఎన్నికలకు ముందు, నెతన్యాహు యూదు హోం పార్టీని ఏకం చేసే ఒప్పందాన్ని బ్రోకరు చేయడంలో సహాయం చేశాడు<ref name="jpost.com">{{Cite news| first=Michal | last=Wilner | website=The Jerusalem Post | url=https://www.jpost.com/Israel-Elections/Netanyahu-says-he-will-accept-Kahanists-in-government-Who-are-they-581247 | title=నెతన్యాహు నెస్సెట్ తలుపు తెరిచిన ఓట్జ్మా కహానిస్టులు ఎవరు? – ఇజ్రాయెల్ ఎన్నికలు | access-date=11 మార్చి 2019 | archive-date=18 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191218093404/https://www.jpost.com/Israel-Elections/Netanyahu-says-he-will-accept-Kahanists-in-government-Who-are-they-581247 | url-status=live}}</ref> కుడి-వింగ్ పార్టీల యూనియను ఏర్పాటు చేయడానికి తీవ్ర-కుడి ఓట్జ్మా యెహుడిటు పార్టీతో. ఈ ఒప్పందం యొక్క ప్రేరణ చిన్న పార్టీల కోసం ఎన్నికల పరిమితిను అధిగమించడం. ఓట్జ్మాను జాత్యహంకారంగా విస్తృతంగా వర్ణించడం, దాని మూలాలను తీవ్రవాద కహానిస్టు ఉద్యమంలో గుర్తించడంతో ఈ ఒప్పందం మీడియాలో విమర్శించబడింది.<ref>{{Cite news| url=https://www.nytimes.com/2019/02/24/world/middleeast/benjamin-netanyahu-otzma-yehudit-jewish-power.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20190225033056/https://www.nytimes.com/2019/02/24/world/middleeast/benjamin-netanyahu-otzma-yehudit-jewish-power.html | archive-date=25 ఫిబ్రవరి 2019 | url-access=limited | url-status=live| title=జాత్యహంకార పార్టీతో ఒప్పందంపై నెతన్యాహు ఆగ్రహాన్ని రేకెత్తించారు | first=డేవిడ్ M. | last=Halbfinger | date=24 ఫిబ్రవరి 2019 | website=The New York Times}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-5467651,00.html | title=ఓట్జ్మా యెహుడిట్ యొక్క జాత్యహంకారం, రెచ్చగొట్టే చరిత్ర | date=21 ఫిబ్రవరి 2019 | website=Ynetnews | first=Dror | last=Liba | access-date=14 మార్చి 2019 | archive-date=21 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230421223525/https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-5467651,00.html | url-status=live}}</ref> ====నేర దర్యాప్తులు - నేరారోపణ==== 2017 జనవరి నుండి, నెతన్యాహును ఇజ్రాయెల్ పోలీసులు "కేస్ 1000", "కేస్ 2000" అనే రెండు సంబంధిత కేసుల్లో దర్యాప్తు చేస్తున్నారు. కేసు 1000లో జేమ్సు ప్యాకరు, హాలీవుడ్ నిర్మాత అర్నాను మిల్చానుతో సహా వ్యాపారవేత్తల నుండి నెతన్యాహు అనుచితమైన సహాయాన్ని పొందినట్లు అనుమానిస్తున్నారు.<ref>{{Cite news| author=Amnon Abramovich | url=http://reshet.tv/item/news/politics/politics/suspected-of-accepting-favors-82058/ | script-title=he:మధ్యాహ్న ద్వంద్వ దక్షిణాది కేంద్రం హనా | trans-title=నెతన్యాహుకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఎగ్జామినేషన్ ఫైల్ వెల్లడైంది: ప్రధానమంత్రికి సహాయాలు అందినట్లు అనుమానిస్తున్నారు | publisher=[[Reshet]] | access-date=29 డిసెంబరు 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161230091611/http://reshet.tv/item/news/politics/politics/suspected-of-accepting-favors-82058/ | archive-date=30 డిసెంబరు 2016 | url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/01/06/netanyahu-questioned-israeli-police-second-time-graft-probe/ | archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/2017/01/06/netanyahu-questioned-israeli-police-second-time-graft-probe/ | archive-date=11 జనవరి 2022 | url-access=subscription | url-status=live| date=6 జనవరి 2017 | access-date=4 మే 2020 | agency=Associated Press | title=నెతన్యాహును అవినీతి దర్యాప్తులో ఇజ్రాయెల్ పోలీసులు రెండవసారి ప్రశ్నించారు | website=The Daily Telegraph}}{{cbignore}}</ref> 2000 కేసు మరింత అనుకూలమైన రాజకీయ కవరేజీకి బదులుగా ''యెడియోత్ అహ్రోనోట్'' వార్తాపత్రిక సమూహం ఆర్నాను మోజెసు ప్రచురణకర్తతో ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడానికి ప్రయత్నించినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. 2017 ఆగస్టులో, రెండు కేసుల్లో మోసం, నమ్మక ద్రోహం, లంచాలు తీసుకున్నట్లు నెతన్యాహుపై అనుమానం ఉందని ఇజ్రాయెల్ పోలీసులు నిర్ధారించారు.<ref>{{Cite news| url=https://www.cbsnews.com/news/benjamin-netanyahu-suspected-bribery-fraud-israel-police/ | title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు లంచం, మోసం చేసినట్లు అనుమానం, ఇజ్రాయెల్ పోలీసులు అంటున్నారు | website=CBS News | agency=Associated Press | date=4 August 2017 | access-date=4 May 2020 | archive-date=28 April 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200428144321/https://www.cbsnews.com/news/benjamin-netanyahu-suspected-bribery-fraud-israel-police/ | url-status=live}}</ref> మరుసటి రోజు, ప్రధాన మంత్రి మాజీ చీఫ్ ఆఫ్ స్టాఫ్ అరి హరోవు, నెతన్యాహుకు వ్యతిరేకంగా సాక్ష్యం చెప్పడానికి ప్రాసిక్యూటర్లతో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారని నివేదించబడింది.<ref>{{Cite news| first=Revital | last=Hovel | url=https://www.haaretz.com/israel-news/former-netanyahu-aide-reaches-deal-to-become-state-s-witness-1.5440062 | title=మాజీ నెతన్యాహు సహాయకుడు అరి హరోవ్ రాష్ట్ర సాక్షిగా మారడానికి ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు | website=Haaretz | date=4 ఆగస్టు 2017 | access-date=4 మే 2020 | archive-date=28 ఏప్రిల్ 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200428144326/https://www.haaretz.com/israel-news/former-netanyahu-aide-reaches-deal-to-become-state-s-witness-1.5440062 | url-status=live}}</ref> [[File:Jerusalem demonstrations 06.jpg|thumb|నెతన్యాహుకు వ్యతిరేకంగా ఇజ్రాయెల్ ప్రజల నిరసన 2020 జూలై 30న జెరూసలేంలోని అతని అధికారిక నివాసం వెలుపల]] 2018 ఫిబ్రవరిలో, ఇజ్రాయెల్ పోలీసులు నెతన్యాహుపై అవినీతి అభియోగాలు మోపాలని సిఫార్సు చేశారు. పోలీసుల ప్రకటన ప్రకారం, ఈ రెండు కేసుల్లో ప్రధానమంత్రిపై లంచం, మోసం, నమ్మక ద్రోహం అభియోగాలు మోపడానికి తగిన ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఆరోపణలు నిరాధారమైనవని, తాను ప్రధానమంత్రిగా కొనసాగుతానని నెతన్యాహు ప్రతిస్పందించారు.<ref>{{Cite news| url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-43051249 | title=ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని నెతన్యాహు అవినీతి ఆరోపణలను ఎదుర్కొంటున్నారు | date=13 ఫిబ్రవరి 2018 | publisher=BBC News | access-date=13 ఫిబ్రవరి 2018 | language=en | archive-date=29 మార్చి 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190329035934/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-43051249 | url-status=live}}</ref> 2018 నవంబరులో, ఆర్థిక నేరాల విభాగం డైరెక్టర్ లియాట్ బెన్-అరి రెండు కేసులకు అభియోగం మోపాలని సిఫార్సు చేసినట్లు నివేదించబడింది.<ref>{{Cite news| url=https://www.jpost.com/Israel-News/Report-Netanyahus-prosecutor-recommends-indictment-in-two-cases-572785 | title=రిపోర్ట్: నెతన్యాహు ప్రాసిక్యూటర్ రెండు కేసుల్లో నేరారోపణను సిఫార్సు చేస్తున్నారు | website=ది జెరూసలేం పోస్ట్ | access-date=26 నవంబరు 2018 | archive-date=29 మార్చి 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190329042733/https://www.jpost.com/Israel-News/Report-Netanyahus-prosecutor-recommends-indictment-in-two-cases-572785 | url-status=live}}</ref> 2019 ఫిబ్రవరిలో, ఇజ్రాయెల్ అటార్నీ జనరల్ నెతన్యాహుపై మూడు వేర్వేరు కేసుల్లో లంచం, మోసం ఆరోపణలపై అభియోగాలు నమోదు చేయాలనే తన ఉద్దేశాన్ని ప్రకటించారు.<ref name="indictments">{{Cite news| url=https://www.nbcnews.com/news/world/israel-prime-minister-benjamin-netanyahu-indicted-bribe-fraud-charges-n977571 | title=ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహుపై అవినీతి ఆరోపణలపై అభియోగాలు నమోదు కానున్నాయి | date=28 ఫిబ్రవరి 2019 | access-date=28 ఫిబ్రవరి 2019 | publisher=NBC News | archive-date=28 మార్చి 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190328174958/https://www.nbcnews.com/news/world/israel-prime-minister-benjamin-netanyahu-indicted-bribe-fraud-charges-n977571 | url-status=live}}</ref><ref name="toi21nov">{{Cite news| last1=Wootliff | first1=Raoul | date=21 నవంబరు 2019 | title=AG నెతన్యాహును లంచం, మోసం, నమ్మక ద్రోహం కేసులో విచారణకు హాజరుకావాలని ప్రకటించింది | url=https://www.timesofisrael.com/ag-announces-netanyahu-to-stand-trial-for-bribery-fraud-and-breach-of-trust/ | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20231028182456/https://www.timesofisrael.com/ag-announces-netanyahu-to-stand-trial-for-bribery-fraud-and-breach-of-trust/ | archive-date=28 అక్టోబరు 2023 | access-date=22 నవంబరు 2019 | website=[[The Times of Israel]]}}</ref> నెతన్యాహుపై అధికారికంగా 2019 నవంబరు 21న అభియోగం మోపబడింది.<ref>{{Cite news| url=https://www.haaretz.com/israel-news/netanyahu-charged-bribery-fraud-corruption-israel-election-1.8137771 | title=నెతన్యాహుపై లంచం, మోసం, నమ్మక ద్రోహం, నాటకీయ రాజకీయ నేరాలకు పాల్పడినట్లు అభియోగం మోపబడింది సంవత్సరం | గతం=బాండెల్ | first=నెటెల్ | date=21 నవంబరు 2019 | work=[[హారెట్జ్]] | access-date=22 నవంబరు 2019 | url-status=live| archive-url=https://archive.today/20191122005301/https://www.haaretz.com/israel-news/netanyahu-charged-bribery-fraud-corruption-israel-election-1.8137771 | archive-date=22 నవంబరు 2019 | language=en}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2019/nov/21/israeli-prime-minister-benjamin-netanyahu-indicted-for-bribery-and | title=ఇజ్రాయెల్ ప్రధానమంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహుపై లంచం తీసుకున్నందుకు అభియోగం మోపబడింది, మోసం | last=హోమ్స్ | first=ఆలివర్ | website=ది గార్డియన్ | date=21 నవంబరు 2019 | access-date=21 నవంబరు 2019 | archive-date=18 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230518001350/https://www.theguardian.com/world/2019/nov/21/israeli-prime-minister-benjamin-netanyahu-indicted-for-bribery-and | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| page=A1 | website=ది వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్ | title=ఇజ్రాయెల్ యొక్క నెతన్యాహుపై లంచం, మోసం ఆరోపణలపై అభియోగం | author1=ఫెలిసియా స్క్వార్ట్జ్ | author2=డోవ్ లైబర్ | date=22 నవంబరు 2019 | volume=CCLXXIV | number=123}}</ref> దోషిగా తేలితే, అతను లంచం తీసుకున్నందుకు 10 సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్ష, మోసం, నమ్మక ద్రోహం చేసినందుకు గరిష్ఠంగా మూడు సంవత్సరాల జైలు శిక్ష అనుభవించవచ్చు.<ref>{{Cite web| first=డేవిడ్ M. | last=Halbfinger | title=మోసం, లంచం, నమ్మక ద్రోహం ఆరోపణలపై ఇజ్రాయెల్ యొక్క నెతన్యాహుపై అభియోగం మోపబడింది | url=https://www.nytimes.com/2019/11/21/world/middleeast/netanyahu-corruption-indicted.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20191121164012/https://www.nytimes.com/2019/11/21/world/middleeast/netanyahu-corruption-indicted.html | archive-date=21 నవంబరు 2019 | url-access=limited | url-status=live| website=The New York Times | date=21 నవంబరు 2019}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://news.trust.org/item/20191121161354-9wsxc/ | title=ఇజ్రాయెల్ అటార్నీ జనరల్ ప్రధానమంత్రి నెతన్యాహుపై అవినీతి ఆరోపణలపై అభియోగాలు మోపారు | last1=Heller | first1=Jeffrey | last2=Williams | first2=Dan | date=21 నవంబరు 2019 | agency=[[Reuters]] | url-status=dead| archive-url=https://archive.today/20191122013305/https://news.trust.org/item/20191121161354-9wsxc/ | archive-date=22 నవంబరు 2019 | access-date=21 నవంబరు 2019}}</ref> ఇజ్రాయెల్ చరిత్రలో నేరం మోపబడిన మొదటి సిట్టింగ్ ప్రధాన మంత్రిఅతను .<ref name="toi21nov" /><ref name="haaretznov23" /><ref name="toinov23">{{Cite web| author=<!--Not stated--> | date=23 నవంబరు 2019 | title=నేతన్యాహు అభియోగాలు ప్రకటించిన తర్వాత 4 మంత్రిత్వ శాఖలను వదులుకోనున్నట్లు చెప్పారు | url=https://www.timesofisrael.com/netanyahu-said-set-to-give-up-4-ministry-portfolios-after-charges-announced/ | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20231028182549/https://www.timesofisrael.com/netanyahu-said-set-to-give-up-4-ministry-portfolios-after-charges-announced/ | archive-date=28 అక్టోబరు 2023 | access-date=23 నవంబరు 2019 | website=The Times of Israel}}</ref> 2019 నవంబరు 23న, నెతన్యాహు, 1993లో ఇజ్రాయెల్ సుప్రీంకోర్టు నిర్దేశించిన చట్టపరమైన దృష్టాంతానికి అనుగుణంగా,<ref name="haaretznov23">{{Cite news| url=https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-netanyahu-to-relinquish-ministerial-portfolios-in-coming-days-1.8166032 | title=నెతన్యాహు రాబోయే రోజుల్లో మంత్రివర్గ పోర్ట్‌ఫోలియోలను వదులుకోనున్నారు | first=Chaim | last=Levinson | publisher=Haaretz | date=23 నవంబరు 2019 | access-date=23 నవంబరు 2019 | archive-date=26 నవంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191126001204/https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-netanyahu-to-relinquish-ministerial-portfolios-in-coming-days-1.8166032 | url-status=live}}</ref> తన వ్యవసాయం, ఆరోగ్యం, సామాజిక వ్యవహారాలు, డయాస్పోరా వ్యవహారాల శాఖలను వదులుకుంటారు.<ref name="haaretznov23" /><ref name="toinov23" /> నేరారోపణ కారణంగా ప్రధానమంత్రిని రాజీనామా చేయమని బలవంతం చేసిన విషయం ఇంకా కోర్టులో పరీక్షించబడలేదు.<ref name="haaretznov23" /><ref name="toinov23" /> అతనిపై అధికారికంగా 2020 జనవరి 28న అభియోగం మోపబడింది.<ref>{{Cite news| url=http://www.theguardian.com/world/2020/jan/28/netanyahu-withdraws-immunity-from-prosecution-request | title=నెతన్యాహుపై రోగనిరోధక శక్తి అభ్యర్థనను తొలగించిన తర్వాత కోర్టులో అభియోగం మోపబడింది | date=28 జనవరి 2020 | website=The Guardian | language=en | access-date=28 జనవరి 2020 | archive-date=28 జనవరి 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200128100001/https://www.theguardian.com/world/2020/jan/28/netanyahu-withdraws-immunity-from-prosecution-request | url-status=live}}</ref> నెతన్యాహు నేర విచారణ 2020 మే 24న ప్రారంభం కావాల్సి ఉంది, మొదట ఆ సంవత్సరం మార్చిలో జరగాల్సి ఉంది కానీ కోవిడ్-19 మహమ్మారి కారణంగా ఆలస్యం అయింది.<ref>{{Cite news| url=https://www.jpost.com/Israel-News/Was-the-delay-of-Netanyahus-trial-cynical-or-legal-analysis-621051 | title=నెతన్యాహు విచారణ ఆలస్యం విరక్తికరమా లేదా చట్టబద్ధమైనదా? – విశ్లేషణ | work=ది జెరూసలేం పోస్ట్ | access-date=15 మార్చి 2020 | archive-date=15 మార్చి 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200315153019/https://www.jpost.com/Israel-News/Was-the-delay-of-Netanyahus-trial-cynical-or-legal-analysis-621051 | url-status=live}}</ref> 2023 ఏప్రిల్ నాటికి నేర విచారణ ఇంకా కొనసాగుతోంది.<ref>{{Cite news| date=27 ఏప్రిల్ 2023 | title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు అవినీతి విచారణపై తాజా సమాచారం ఏమిటి? | website=ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా | url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/what-is-the-latest-on-benjamin-netanyahus-corruption-trial/articleshow/99808082.cms?from=mdr | access-date=1 మే 2023 | issn=0971-8257 | archive-date=1 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230501075332/https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/what-is-the-latest-on-benjamin-netanyahus-corruption-trial/articleshow/99808082.cms?from=mdr | url-status=live}}</ref> === ఐదవ పదవీకాలం === 2020 మే 17న, బెన్నీ గాంట్జుతో కలిసి నెతన్యాహు ఐదవసారి ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. ఇజ్రాయెలు‌లో కోవిడ్-19 మహమ్మారి, నెతన్యాహు మీద నేర విచారణ నేపథ్యంలో, అతని మీద నిరసనలు ప్రధానమంత్రి నివాసం ముందు జరిగాయి. దీని తరువాత, నెతన్యాహు కోవిడ్-19 ప్రత్యేక నిబంధనలను ఉపయోగించి ప్రదర్శనలను చెదరగొట్టాలని ఆదేశించారు. వారిని 20 మందికి పరిమితం చేసి వారి ఇళ్ల నుండి 1,000 మీటర్ల దూరంలో ఉంచారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.i24news.tv/en/news/israel/1601443382-israel-parliament-votes-to-restrict-demonstrations-amid-2nd-national-lockdown | title=i24NEWS | publisher=[[i24News]] | access-date=11 అక్టోబరు 2020 | archive-date=23 అక్టోబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201023055130/https://www.i24news.tv/en/news/israel/1601443382-israel-parliament-votes-to-restrict-demonstrations-amid-2nd-national-lockdown | url-status=live}}</ref> అయితే, కచ్చితమైన వ్యతిరేకత సాధించబడింది; ప్రదర్శనలు విస్తరించబడ్డాయి, 1,000 కేంద్రాలకు విస్తరించబడ్డాయి.<ref>{{Cite web| url=https://www.maariv.co.il/breaking-news/Article-793159 | title="הדחלים השחורים" 1,000 మాక్‌డిజ్ బర్గ్‌బీ హార్త్ | website=www.maariv.co.il | access-date=11 అక్టోబరు 2020 | archive-date=25 అక్టోబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201025002906/https://www.maariv.co.il/breaking-news/Article-793159 | url-status=live}}</ref> 2021 మార్చి నాటికి, ఇజ్రాయెల్ దేశంగా మారింది. అత్యధిక టీకా జనాభా COVID-19 కు వ్యతిరేకంగా ప్రపంచంలో తలసరి.<ref>{{Cite magazine | title=ఇజ్రాయెల్ యొక్క COVID-19 టీకా విడుదల క్లిష్టమైన సమయంలో నెమ్మదిస్తోంది. అది మన మిగిలిన వారికి ఒక హెచ్చరిక | url=https://time.com/5947967/israel-covid-vaccine-rollout/ | date=19 మార్చి 2021 | magazine=Time | access-date=26 మే 2021 | archive-date=18 మే 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210518185448/https://time.com/5947967/israel-covid-vaccine-rollout/ | url-status=live}}</ref> 2021 మేలో జెరూసలేంలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగిన తర్వాత, హమాస్ గాజా నుండి ఇజ్రాయెల్‌పై రాకెట్లను ప్రయోగించింది, దీని ఫలితంగా నెతన్యాహు పదకొండు రోజుల పాటు కొనసాగిన ఆపరేషను గార్డియన్ ఆఫ్ ది వాల్సును ప్రారంభించాడు.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు, రక్షణ అధిపతులు ఆపరేషన్‌ను హమాస్ ఓటమిని 'గేమ్-ఛేంజింగ్' అని పిలుస్తారు | last=Harkov | first=Lahav | url=https://www.jpost.com/breaking-news/netanyahu-not-everything-is-known-to-public-and-hamas-668761 | website=The Jerusalem Post | date=21 May 2021 | access-date=26 May 2021 | archive-date=5 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220705043231/https://www.jpost.com/breaking-news/netanyahu-not-everything-is-known-to-public-and-hamas-668761 | url-status=live}}</ref> ఆపరేషన్ తర్వాత, ఇజ్రాయెల్ రాజకీయ నాయకుడు, యామినా కూటమి నాయకుడు నఫ్తాలి బెన్నెటు, నెతన్యాహును ప్రధానమంత్రి పదవి నుండి తొలగించే భ్రమణ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ప్రతిపక్ష నాయకుడు యైర్ లాపిడుతో ఒక ఒప్పందానికి అంగీకరించినట్లు ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web| last=Hoffman | first=Gil | date=21 నవంబరు 2019 | title=రివ్లిన్ ఆదేశాన్ని అందజేస్తాడు, మూడవ ఎన్నికలను నిరోధించమని MKలను వేడుకుంటాడు. | url=https://www.jpost.com/Israel-News/Rivlin-Edelstein-beg-MKs-to-prevent-third-election-608584 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20201007101227/https://www.jpost.com/israel-news/rivlin-edelstein-beg-mks-to-prevent-third-election-608584 | archive-date=7 అక్టోబరు 2020 | access-date=21 నవంబరు 2019 | website=[[ది జెరూసలేం పోస్ట్]] | language=en}}</ref><ref>{{Cite news| last=Eglash | first=Ruth | date=17 మే 2020 | title=మూడు ఎన్నికలు, రాజకీయ ప్రతిష్టంభన తర్వాత, ఇజ్రాయెల్ చివరకు కొత్త ప్రభుత్వంలో ప్రమాణం చేసింది | url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/after-three-elections-and-political-deadlock-israel-finally-swears-in-new-government/2020/05/17/ba25e752-9807-11ea-87a3-22d324235636_story.html | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20210417084348/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/after-three-elections-and-political-deadlock-israel-finally-swears-in-new-government/2020/05/17/ba25e752-9807-11ea-87a3-22d324235636_story.html | archive-date=17 ఏప్రిల్ 2021 | access-date=20 మే 2020 | website=[[ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్]]}}</ref> 2021 జూన్ 13న, బెన్నెట్, లాపిడ్ ఒక సంకీర్ణ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.<ref>{{Cite news| title=బెన్నెట్ లాపిడ్‌తో కలిసి నెతన్యాహును తొలగించే ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయాలనే ప్రణాళికను ప్రకటించారు | url=https://www.jpost.com/breaking-news/yesh-atid-new-hope-teams-to-meet-669589 | access-date=30 మే 2021 | website=ది జెరూసలేం పోస్ట్ | language=en | archive-date=16 జూన్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210616040517/https://www.jpost.com/breaking-news/yesh-atid-new-hope-teams-to-meet-669589 | url-status=live}}</ref>, నెతన్యాహు ప్రధానమంత్రి పదవి నుండి తొలగించబడ్డాడు, అతని 12 సంవత్సరాల పదవీకాలం ముగిసింది.<ref>{{Cite web| title=ఇజ్రాయెల్‌లో ఎక్కువ కాలం పనిచేసిన ప్రధానమంత్రి నెతన్యాహుకు ముగింపు | url=https://www.aljazeera.com/news/2021/6/13/reign-of-netanyahu-israels-longest-serving-pm-comes-to-an-end | access-date=13 జూన్ 2021 | date=13 జూన్ 2021 | website=[[అల్ జజీరా అరబిక్ | అల్ జజీరా]] | language=en | archive-date=13 జూన్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210613183152/https://www.aljazeera.com/news/2021/6/13/reign-of-netanyahu-israels-longest-serving-pm-comes-to-an-end | url-status=live}}</ref><ref name="swornc">{{Cite web| last1=Picheta | first1=Rob | last2=Gold | first2=Hadas | last3=Tal | first3=Amir | date=29 డిసెంబరు 2022 | title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు ఇజ్రాయెల్‌లో ఇప్పటివరకు అత్యంత మితవాద ప్రభుత్వానికి నాయకుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు | url=https://www.cnn.com/2022/12/29/middleeast/israel-benjamin-netanyahu-swearing-in-intl/index.html | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20230228233951/https://www.cnn.com/2022/12/29/middleeast/israel-benjamin-netanyahu-swearing-in-intl/index.html | archive-date=28 ఫిబ్రవరి 2023 | access-date=29 డిసెంబరు 2022 | website=CNN | language=en}}</ref> ==ప్రతిపక్ష నాయకుడు (2021–2022)== తన రెండవ ప్రధానమంత్రి పదవి ముగిసిన తర్వాత, నెతన్యాహు ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా తన మూడవ దశను ప్రారంభించారు. ఇరవైనాల్గవ నెస్సెటులో లికుడు అతిపెద్ద పార్టీగా కొనసాగింది.<ref>{{Cite web| title=ఇజ్రాయెల్ కొత్త సంకీర్ణంలో ప్రమాణం చేసింది, నెతన్యాహు సుదీర్ఘ పాలనను ముగించింది | url=https://www.politico.com/news/2021/06/13/israel-benjamin-netanyahu-493914 | website=POLITICO | agency=Associated Press | access-date=14 June 2021 | language=en | date=13 June 2021 | archive-date=13 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231013113711/https://www.politico.com/news/2021/06/13/israel-benjamin-netanyahu-493914 | url-status=live}}</ref> అతను 2022 ఇజ్రాయెల్ శాసనసభ ఎన్నికలలో ప్రతిపక్షానికి నాయకత్వం వహించాడు. == ప్రధాన మంత్రి (2022–ప్రస్తుతం) == === ఆరవ పదం === [[File:המחאה נגד ההפיכה המשפטית, קפלן פינת מנחם בגין, 4 במרץ 2023.jpg|thumb|220px| ఇజ్రాయెల్ కు వ్యతిరేకంగా న్యాయవాది | న్యాయ సంస్కరణ 2023 మార్చి]] [[File:Prime Minister Sunak met with Prime Minister Netanyahu at 10 Downing Street in 2023.jpg|thumb| బ్రిటీష్ ప్రధాని [[రిషితో నెతన్యాహు సునక్]] లండన్‌లో, 2023 మార్చి 24]] 2022 ఎన్నికలు తర్వాత, నెతన్యాహు తీవ్రవాద సంకీర్ణ నాయకుడిగా మళ్ళీ ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.<ref>{{Cite news| last=Keller-Lynn | first=Carrie | date=29 డిసెంబరు 2022 | title=నెతన్యాహు ప్రధానమంత్రిగా తిరిగి వచ్చారు, ఇజ్రాయెల్ యొక్క అత్యంత తీవ్రవాద ప్రభుత్వానికి నెస్సెట్ మద్దతును గెలుచుకున్నారు | url=https://www.timesofisrael.com/netanyahu-resumes-role-as-pm-as-israels-most-hardline-government-ever-takes-office/ | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20230222115339/https://www.timesofisrael.com/netanyahu-resumes-role-as-pm-as-israels-most-hardline-government-ever-takes-office/ | archive-date=22 ఫిబ్రవరి 2023 | access-date=29 డిసెంబరు 2022 | website=The Times of Israel}}</ref>అతను అధికారికంగా తన ఆరవ పదవీకాలాన్ని 2022 డిసెంబరు 29న ప్రారంభించారు.<ref name="swornc" /> నెతన్యాహు ఆరవ పదవీకాలం మొదటి నెలలు న్యాయ శాఖలో ప్రతిపాదిత సంస్కరణ ప్యాకేజీ చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. అధికారాల విభజన పై దీని ప్రతికూల ప్రభావాలను విమర్శకులు హైలైట్ చేశారు,<ref>{{Cite web| title=హోమ్ | url=https://lawprofsforum.wixsite.com/english | access-date=9 ఫిబ్రవరి 2023 | website=ప్రొఫెసర్స్ డెమోక్రసీ | language=en | archive-date=9 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230209083251/https://lawprofsforum.wixsite.com/english | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=ది ఓవర్‌రైడ్ క్లాజ్ ఎక్స్‌ప్లయినర్ | url=https://en.idi.org.il/articles/46387 | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2023 | website=en.idi.org.il | date=నవంబరు 2022 | archive-date=31 జనవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230131005142/https://en.idi.org.il/articles/46387 | url-status=live}}</ref><ref>{{Quote News| title=సహేతుకత పరీక్ష | language=en | website=ది జెరూసలేం పోస్ట్ | url=https://www.jpost.com/Opinion/Test-of-reasonableness-592489 | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-date=11 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230211191434/https://www.jpost.com/Opinion/Test-of-reasonableness-592489 | url-status=live}}</ref> అటార్నీ జనరలు కార్యాలయం,<ref>{{Cite web| last1=బాచ్నర్ | first1=మైఖేల్ | last2=సిబ్బంది | first2=ToI | title=AG మంత్రులు సొంత న్యాయ సలహాదారులను నియమించుకోవడానికి 'హానికరమైన' ప్రతిపాదనను ఖండించింది | url=https://www.timesofisrael.com/ag-censures-harmful-proposal-to-let-ministers-appoint-own-legal-advisers/ | access-date=12 ఫిబ్రవరి 2023 | website=ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇజ్రాయెల్ | date=26 జూన్ 2018 | language=en | archive-date=26 జూన్ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180626234006/https://www.timesofisrael.com/ag-censures-harmful-proposal-to-let-ministers-appoint-own-legal-advisers/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| last=Stern | first=Yedidia Z. | title=చట్టపరమైన పర్యవేక్షణపై దాడి మనందరినీ బెదిరిస్తోంది | url=http://blogs.timesofisrael.com/the-attack-on-legal-oversight-endangers-us-all/ | access-date=12 ఫిబ్రవరి 2023 | website=blogs.timesofisrael.com | language=en | archive-date=13 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230213014148/https://blogs.timesofisrael.com/the-attack-on-legal-oversight-endangers-us-all/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=ఇజ్రాయెల్ యొక్క 37వ ప్రభుత్వ సంకీర్ణ ఒప్పందాలు: ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలలో న్యాయ సలహాదారుల నియామకం | url=https://en.idi.org.il/articles/47681 | access-date=12 ఫిబ్రవరి 2023 | website=en.idi.org.il | date=జనవరి 2023 | language=he | archive-date=12 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230212112357/https://en.idi.org.il/articles/47681 | url-status=live}}</ref> ఆర్థిక వ్యవస్థ,<ref>{{Cite news| date=22 జనవరి 2023 | title=ఇజ్రాయెల్ సెంట్రల్ బ్యాంక్ యొక్క ఇద్దరు మాజీ గవర్నర్లు న్యాయవ్యవస్థ కోసం ప్రభుత్వ ప్రణాళికల ఆర్థిక పరిణామాల గురించి హెచ్చరిస్తున్నారు | language=en | website=[[Haaretz]] | url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-01-22/ty-article/.premium/former-bank-of-israel-heads-warn-judicial-overhaul-may-deal-severe-blow-to-economy/00000185-d97d-d1d2-a3c7-fb7fa0560000 | access-date=9 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-date=28 మార్చి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230328095538/https://www.haaretz.com/israel-news/2023-01-22/ty-article/.premium/former-bank-of-israel-heads-warn-judicial-overhaul-may-deal-severe-blow-to-economy/00000185-d97d-d1d2-a3c7-fb7fa0560000 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| date=26 జనవరి 2023 | title=Kahneman: న్యాయ సంస్కరణ ఒక విపత్తు | language=en | website=Globes | url=https://en.globes.co.il/en/article-kahneman-the-judicial-reform-is-a-disaster-1001436559 | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-date=4 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230404062308/https://en.globes.co.il/en/article-kahneman-the-judicial-reform-is-a-disaster-1001436559 | url-status>{C<ref} | last1=ప్రజ వెచల్లేనియన్ హరాష్: షినోయి హమాష్టర్ లెలూలిం లిసూర్ పగిజా కాషా బేచలా | url=https://www.calcalist.co.il/localy-news/artate | 2 February 2023 | website=כלכלIST | language=he | archive-date=27 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230227214726/https://www.calcalist.co.il/referllownews/article}</ref> ప్రజారోగ్యం,<ref name="Izak-2023">{{Cite news| last=Izak | first=Rotem | date=18 ఫిబ్రవరి 2023 | title=హిట్ ఆశించండి, ఇది మహిళలపై ప్రత్యక్ష దాడి: చట్టపరమైన విప్లవం యొక్క లింగ అంశం | language=he | website=Ynet | url=https://www.ynet.co.il/news/article/rkc8syjpi | access-date=26 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-date=26 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230226184501/https://www.ynet.co.il/news/article/rkc8syjpi | url-status=live}}</ref><ref name="Barnea-2023">{{Cite news| last=Barnea | first=Rani | date=1 మార్చి 2023 | title=న్యాయ వ్యవస్థ యొక్క పీడకల ఆరోగ్య వ్యవస్థ యొక్క విపత్తు అవుతుంది | work=హారెట్జ్ | url=https://www.haaretz.co.il/health/2023-03-01/ty-article/.premium/00000186-98d9-d038-a3f6-bbf95dba0000 | access-date=1 మార్చి 2023 | archive-date=4 మార్చి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230304105309/https://www.haaretz.co.il/health/2023-03-01/ty-article/.premium/00000186-98d9-d038-a3f6-bbf95dba0000 | url-status=live}}</ref> మహిళలు, మైనారిటీలు,<ref name="Izak-2023" /><ref name="Barnea-2023" /><ref>{{Cite news| last=Maltz | first=Judy | date=25 ఫిబ్రవరి 2023 | title=U.S. ఇజ్రాయెలీయులకు సంస్కరణ ఉద్యమ నాయకుడు: మీ డయాస్పోరా తోబుట్టువులు మీతో సంఘీభావంగా నిలుస్తున్నారు | language=en | website=[[Haaretz]] | url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-02-25/ty-article/.premium/u-s-reform-movement-leader-to-israelis-your-diaspora-siblings-are-in-solidarity-with-you/00000186-899c-d5bf-adb6-af9e93100000 | access-date=25 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-date=2023-02-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230225192325/https://www.haaretz.com/israel-news/2023-02-25/ty-article/.premium/u | url-status=live}}</ref> కార్మికుల హక్కులు,<ref>{{Cite news| last1=Weingarten | first1=Randi | last2=Appelbaum | first2=Stuart | date=20 ఫిబ్రవరి 2023 | title=U.S. యూదులు, యూనియన్ నాయకులుగా, మేము ఇజ్రాయెల్ యొక్క ప్రజాస్వామ్య సంక్షోభం యొక్క ప్రమాదాలను చూస్తున్నాము | language=en | website=[[Haaretz]] | url=https://www.haaretz.com/opinion/2023-02-20/ty-article-opinion/.premium/as-u-s-jews-and-union-leaders-we-see-the-dangers-of-israels-democratic-crisis/00000186-6f51-d7c1-a1ee-6f7fa8b50000 | access-date=21 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-date=2023-03-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230307222738/https://www.haaretz.com/opinion/2023-02-20/ty-article-opinion/.p | url-status=live}}</ref> శాస్త్రీయ పరిశోధన,<ref name="Barnea-2023" /><ref>{{Cite news| date=19 ఫిబ్రవరి 2023 | title=200 న్యాయపరమైన సమగ్ర ప్రణాళికను నిలిపివేయాలని US యూదు శాస్త్రవేత్తలు నెతన్యాహు ప్రభుత్వాన్ని కోరారు | language=en | website=[[Haaretz]] | url=https://www.haaretz.com/us-news/2023-02-19/ty-article/.premium/200-u-s-jewish-scientists-call-on-netanyahu-govt-to-halt-judicial-overhaul-plan/00000186-6955-d772-a387-6f5db4ea0000 | access-date=20 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-date=2023-02-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230219141207/https://www.haaretz.com/us-news/2023-02-19/ty-article/.premiu | url-status=live}}</ref> ఇజ్రాయెలు ప్రజాస్వామ్యం మొత్తం బలం<ref>{{Cite web| title= పిటిషన్‌లో, న్యాయపరమైన మార్పులు ఇజ్రాయెల్ భద్రతకు హాని కలిగిస్తాయని ప్రముఖ విద్యావేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు | url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/in-petition-leading-academics-warn-judicial-shakeup-will-harm-israels-security/ | access-date=9 ఫిబ్రవరి 2023 | website=ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇజ్రాయెల్ | date=7 ఫిబ్రవరి 2023 | language=en | archive-date=20 మార్చి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230320133352/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/in-petition-leading-academics-warn-judicial-shakeup-will-harm-israels-security/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| last=Shani | first=Ayelett | date=10 ఫిబ్రవరి 2023 | title='ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వంలో నియో-నాజీ మంత్రులు ఉన్నారు. ఇది నిజంగా 1933లో జర్మనీని గుర్తుకు తెస్తుంది' | language=en | website=[[Haaretz]] | url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-02-10/ty-article-magazine/.highlight/israels-government-has-neo-nazi-ministers-it-really-does-recall-germany-in-1933/00000186-3a49-d80f-abff-7acc9c7ff0000 | access-date=12 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-date=2023-03-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230307222553/https://www.haaretz.com/israel-news/2023-02-10/ty-article-magazine/.highlight/israels-gove | url-status=live}}</ref>, దాని విదేశీ సంబంధాలు.<ref>{{Cite news| last=శామ్యూల్స్ | first=బెన్ | date=19 ఫిబ్రవరి 2023 | title=ఇజ్రాయెల్, ఇరానియన్ నిరసనలను సమం చేయడం, US చట్టసభ సభ్యులు నెతన్యాహు న్యాయపరమైన సమగ్ర పరిశీలనను విమర్శించారు | language=en | work=[[హారెట్జ్]] | url=https://www.haaretz.com/us-news/2023-02-19/ty-article/.premium/equating-israeli-and-iranian-protests-u-s-lawmakers-slam-netanyahus-judicial-overhaul/00000186-6976-d7c4-a187-f976d4e70000 | access-date=19 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-date=19 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230219234122/https://www.haaretz.com/us-news/2023-02-19/ty-article/.premium/equating-israeli-and-iranian-protests-u-s-lawmakers-slam-netanyahus-judicial-overhaul/00000186-6976-d7c4-a187-f976d4e70000 | url-status=live}}</ref> వారాల తరబడి ఇజ్రాయెలు వీధుల్లో ప్రజా నిరసనలు జరిగిన తర్వాత, పెరుగుతున్న సైనిక రిజర్విస్టులు చేరిన తర్వాత, రక్షణ మంత్రి యోవ్ గాలంటు మార్చి 25న సంస్కరణకు వ్యతిరేకంగా మాట్లాడారు, "కోసం శాసన ప్రక్రియను నిలిపివేయాలని పిలుపునిచ్చారు ఇజ్రాయెలు భద్రత".<ref>{{Cite news| issn= 0190-8286 | last= Hendrix | first= Steve | title= కోర్టుల పునర్నిర్మాణాన్ని నిలిపివేయాలని ఇజ్రాయెల్ రక్షణ మంత్రి నెతన్యాహుకు పిలుపు | newspaper= వాషింగ్టన్ పోస్ట్ | access-date= 27 మార్చి 2023 | date= 25 మార్చి 2023 | url= https://www.washingtonpost.com/world/2023/03/25/israel-defense-minister-yoav-gallant-netanyahu/ | archive-date= 26 మార్చి 2023 | archive-url= https://web.archive.org/web/20230326153125/https://www.washingtonpost.com/world/2023/03/25/israel-defense-minister-yoav-gallant-netanyahu/ | url-status= live}}</ref> నెతన్యాహు మరుసటి రోజు గాలంటు‌ను తన పదవి నుండి తొలగించాలనే తన ఉద్దేశ్యాన్ని ప్రకటించాడు. ఇది ఇజ్రాయెలు అంతటా మరిన్ని నిరసనలకు దారితీసింది. నెతన్యాహు చట్టాన్ని ఒక నెల పాటు ఆలస్యం చేయడానికి అంగీకరించాడు.<ref>{{Cite news| issn= 0190-8286 | last1= Hendrix | first1= Steve | last2= Rubin | first2= Shira | title= న్యాయవ్యవస్థ సమగ్రతను నిలిపివేయాలని పిలుపునిచ్చిన రక్షణ మంత్రిని నెతన్యాహు తొలగించాడు | website= Washington Post | access-date= 27 March 2023 | date= 27 March 2023 | url= https://www.washingtonpost.com/world/2023/03/26/israel-netanyahu-gallant-defense-minister/ | archive-date= 8 June 2023 | archive-url= https://web.archive.org/web/20230608195623/https://www.washingtonpost.com/world/2023/03/26/israel-netanyahu-gallant-defense-minister/ | url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news| last=McKernan | first=Bethan | date=27 మార్చి 2023 | title=ఇజ్రాయెల్: న్యాయవ్యవస్థ సమగ్ర ప్రణాళికను ఆలస్యం చేస్తున్నట్లు నెతన్యాహు ప్రకటించారు | language=en | website=The Guardian | url=https://www.theguardian.com/world/2023/mar/27/israel-netanyahu-judiciary-plans-halt | access-date=28 మార్చి 2023 | issn=0261-3077 | archive-date=28 మార్చి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230328030213/https://www.theguardian.com/world/2023/mar/27/israel-netanyahu-judiciary-plans-halt | url-status=live}}</ref> 2023 ఫిబ్రవరిలో, నెతన్యాహు నేతృత్వంలోని కొత్త ప్రభుత్వం ఆక్రమిత వెస్టు బ్యాంకులో తొమ్మిది సెటిలర్ అవుట్‌పోస్టు‌లు చట్టబద్ధం చేయడానికి ఆమోదం తెలిపింది.<ref>{{Cite news| last1=Sokol | first1=Sam | last2=Samuels | first2=Ben | date=27 ఫిబ్రవరి 2023 | title=U.S. ఇజ్రాయెల్ సెటిల్‌మెంట్ ఫ్రీజ్‌ను ప్రకటించింది, నెతన్యాహు దానిని తిరస్కరించడానికి తొందరపడ్డాడు | url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-02-27/ty-article/.premium/u-s-announced-israeli-settlement-freeze-netanyahu-rushed-to-deny-it/00000186-926e-d064-afde-f7fed8d50000 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20231207180951/https://www.haaretz.com/israel-news/2023-02-27/ty-article/.premium/u-s-announced-israeli-settlement-freeze-netanyahu-rushed-to-deny-it/00000186-926e-d064-afde-f7fed8d50000 | archive-date=7 డిసెంబరు 2023 | access-date=7 అక్టోబరు 2023 | website=Haaretz}}</ref> వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని పౌర సమస్యలపై విస్తృత అధికారాన్ని పొంది, ఆర్థిక మంత్రి బెజలెల్ స్మోట్రిచు పౌర పరిపాలనలో ఎక్కువ భాగాన్ని చేపట్టారు. ఇజ్రాయెలు శాంతి సంఘాలు ఈ చర్యను ''డి జ్యూర్'' ఆక్రమిత భూభాగాల విలీనీకరణగా ఖండించాయి.<ref>{{Cite web| url=https://www.timesofisrael.com/smotrich-handed-sweeping-powers-over-west-bank-control-over-settlement-planning/ | title=స్మోట్రిచ్ వెస్ట్ బ్యాంక్ పై స్వీపింగ్ అధికారాలను అప్పగించారు, సెటిల్మెంట్ ప్లానింగ్ పై నియంత్రణ | first=Jeremy | last=Sharon | website=The Times of Israel | date=23 February 2023 | access-date=7 October 2023 | archive-date=5 November 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231105011524/https://www.timesofisrael.com/smotrich-handed-sweeping-powers-over-west-bank-control-over-settlement-planning/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2023/feb/24/former-us-ambassador-accuses-israel-creeping-annexation-west-bank-israel-palestinians | title=వెస్ట్ బ్యాంక్‌ను 'క్రీపింగ్ అనైక్యీకరణ' చేస్తున్నాడని ఇజ్రాయెల్‌ను మాజీ అమెరికా రాయబారి ఆరోపించాడు | first=Chris | last=McGreal | date=24 ఫిబ్రవరి 2023 | website=The Guardian | access-date=7 అక్టోబరు 2023 | archive-date=24 ఫిబ్రవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230224143609/https://www.theguardian.com/world/2023/feb/24/former-us-ambassador-accuses-israel-creeping-annexation-west-bank-israel-palestinians | url-status=live}}</ref><ref name="NYT">{{Cite web| last1=Rudoren | first1=Jodi | last2=Ashkenas | first2=Jeremy | date=12 మార్చి 2015 | title=నెతన్యాహు, సెటిల్‌మెంట్లు | url=https://www.nytimes.com/interactive/2015/03/12/world/middleeast/netanyahu-west-bank-settlements-israel-election.html | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20221213053804/https://www.nytimes.com/interactive/2015/03/12/world/middleeast/netanyahu-west-bank-settlements-israel-election.html | archive-date=13 డిసెంబరు 2022 | access-date=2 జనవరి 2023 | website=The New York Times}}</ref> 2023 మార్చిలో నెతన్యాహు ప్రభుత్వం 2005 చట్టాన్ని రద్దు చేసింది. దీని ద్వారా హోమేషు, సా-నూరు, గనిం, కడిం అనే నాలుగు ఇజ్రాయెలు సెటిల్మెంటులను గాజా నుండి ఇజ్రాయెల్ విరమణలో భాగంగా తొలగించారు.<ref>{{Cite news| last1=Samuels | first1=Ben | last2=Khoury | first2=జాక్ | last3=సోకోల్ | first3=సామ్ | date=21 మార్చి 2023 | title=యు.ఎస్. 'రెచ్చగొట్టే' సెటిల్‌మెంట్ చట్టాన్ని ఖండించింది, పాలస్తీనియన్లపై స్మోట్రిచ్ 'ప్రమాదకరమైన' వ్యాఖ్యలను ఖండించింది | url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-03-21/ty-article/.premium/u-s-denounces-provocative-settlement-law-slams-smotrichs-comments-on-palestinians/00000187-0570-dde5-ab8f-277c93490000 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20230508074448/https://www.haaretz.com/israel-news/2023-03-21/ty-article/.premium/u-s-denounces-provocative-settlement-law-slams-smotrichs-comments-on-palestinians/00000187-0570-dde5-ab8f-277c93490000 | archive-date=8 మే 2023 | access-date=7 అక్టోబరు 2023 | website=Haaretz}}</ref> 2023 జూన్లో, నెతన్యాహు సంకీర్ణం సెటిల్మెంట్ నిర్మాణాన్ని ఆమోదించే విధానాన్ని కుదించింది, ఆర్థిక మంత్రి స్మోట్రిచ్‌కు ఒక దశను ఆమోదించే అధికారాన్ని ఇచ్చింది, గత 27 సంవత్సరాలుగా పనిచేస్తున్న వ్యవస్థను మార్చింది.<ref>{{Cite news| last=Mraffko | first=క్లోథిల్డే | date=21 జూన్ 2023 | title=వెస్ట్ బ్యాంక్ విలీనానికి ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం ప్రధాన అడుగు వేసింది | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/06/20/israeli-government-takes-major-step-toward-west-bank-annexation_6034532_4.html | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20231008061731/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/06/20/israeli-government-takes-major-step-toward-west-bank-annexation_6034532_4.html | archive-date=8 అక్టోబరు 2023 | access-date=7 అక్టోబరు 2023 | website=[[Le మోండే]]}}</ref> మొదటి ఆరు నెలల్లో, సెటిల్‌మెంట్లలో 13,000 గృహ యూనిట్ల నిర్మాణం, 2022 మొత్తంలో అడ్వాన్స్ చేసిన మొత్తానికి దాదాపు మూడు రెట్లు పెరిగింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.timesofisrael.com/netanyahu-hands-smotrich-full-authority-to-expand-existing-settlements/ | title=Netanyahu hands Smotrich full authority to expand existing settlements | first=Jeremy | last=Sharon | website=The Times of Israel | date=18 June 2023 | access-date=7 October 2023 | archive-date=13 November 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231113063154/https://www.timesofisrael.com/netanyahu-hands-smotrich-full-authority-to-expand-existing-settlements/ | url-status=live}}</ref> [[File:P20230920CS-0125 (53234992098).jpg|thumb|నెతన్యాహు అమెరికా అధ్యక్షుడు జో బిడెనుతో న్యూయార్కు నగరంలో 2023 సెప్టెంబరు 20]] ఉక్రెయినుకు ప్రాణాంతక ఆయుధాలను పంపడానికి ఇజ్రాయెలు నిరాకరించింది. 2023 జూన్లో నెతన్యాహు మాట్లాడుతూ, "మేము ఉక్రెయిన్‌కు ఇచ్చే వ్యవస్థలు ఇరానియన్ చేతుల్లోకి వెళ్లి రివర్స్ ఇంజనీరింగ్ చేయబడే అవకాశం ఉందని ఇజ్రాయెల్‌కు వ్యతిరేకంగా ఉపయోగించే ఇజ్రాయెల్ వ్యవస్థలను మనం ఎదుర్కొంటామని" ఇజ్రాయెల్ ఆందోళన చెందుతోంది.<ref>{{Cite news| last=Iordache | first=Ruxandra | date=29 జూన్ 2023 | title=ఇజ్రాయెల్ యొక్క నెతన్యాహు ఉక్రెయిన్‌కు పంపితే దాని రక్షణ వ్యవస్థలు ఇరాన్‌కు చేరుకోవచ్చని ఆందోళన చెందారు | url=https://www.cnbc.com/2023/06/29/israels-netanyahu-concerned-its-defense-systems-may-reach-iran-if-sent-to-ukraine.html | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20230713104734/https://www.cnbc.com/2023/06/29/israels-netanyahu-concerned-its-defense-systems-may-reach-iran-if-sent-to-ukraine.html | archive-date=13 జూలై 2023 | access-date=11 ఆగస్టు 2023 | website=[[CNBC]]}}</ref> 2023 అక్టోబరు 7న, గాజా నుండి పాలస్తీనా ఉగ్రవాదులు ఒక పెద్ద ఆశ్చర్యకరమైన దాడి ప్రారంభించిన తర్వాత, నెతన్యాహు ఇజ్రాయెల్ [[హమాస్]]పై యుద్ధ స్థితిలోకి ప్రవేశిస్తుందని ప్రకటించాడు.<ref>{{Cite news| last1=Dahman | first1=Ibrahim | last2=Gold | first2=Hadas | last3=Iszo | first3=Lauren | last4=Tal | first4=అమీర్ | last5=సల్మాన్ | first5=అబీర్ | last6=ఖద్దర్ | first6=కరీం | last7=రిచర్డ్ | first7=అల్లెన్ గ్రీన్ | last8=అటే ఆలం | first8=హాండే | date=7 అక్టోబరు 2023 | title=పాలస్తీనా మిలిటెంట్లు గాజా నుండి ఆశ్చర్యకరమైన వైమానిక, భూ దాడులను ప్రారంభించడంతో ఇజ్రాయెల్ 'యుద్ధంలో ఉంది' అని నెతన్యాహు చెప్పారు | url=https://www.cnn.com/2023/10/07/middleeast/sirens-israel-rocket-attack-gaza-intl-hnk/index.html | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20231008010528/https://www.cnn.com/2023/10/07/middleeast/sirens-israel-rocket-attack-gaza-intl-hnk/index.html | archive-date=8 అక్టోబరు 2023 | access-date=7 అక్టోబరు 2023 | website=[[CNN]]}}</ref> అతను "హమాస్ వ్యవస్థీకృతమై దాక్కున్న అన్ని ప్రదేశాలను శిథిలాల నగరాలుగా మారుస్తానని" బెదిరించాడు, గాజాను "దుష్ట నగరం" అని పిలిచాడు, దాని నివాసితులను "ఇప్పుడే వెళ్లిపోవాలని" కోరాడు.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు: హమాస్ దాక్కున్న ప్రదేశాలను 'శిథిలాల నగరాలు'గా మారుస్తాము | url=https://www.ynetnews.com/article/skforn1za | website=Ynetnews | date=7 అక్టోబరు 2023 | access-date=15 అక్టోబరు 2023 | archive-date=15 అక్టోబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231015164027/https://www.ynetnews.com/article/skforn1za | url-status=live}}</ref> తరువాతఅతను ప్రతిపక్ష పార్టీలు యెష్ అతిద్, నేషనల్ యూనిటీ ఒక అత్యవసర ఐక్యతా ప్రభుత్వంలో సంఘర్షణ మధ్య ప్రవేశించాలని ప్రతిపాదించారు,<ref>{{Cite web| last=Sharon | first=Jeremy | date=7 అక్టోబరు 2023 | title=నెతన్యాహు లాపిడ్, గాంట్జ్‌లను అత్యవసర ఐక్యతా ప్రభుత్వంలో తనతో చేరమని ఆఫర్ చేస్తున్నాడు | url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-offers-lapid-gantz-to-join-him-in-emergency-unity-government/ | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20231007182953/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-offers-lapid-gantz-to-join-him-in-emergency-unity-government/ | archive-date=7 అక్టోబరు 2023 | access-date=7 అక్టోబరు 2023 | website=The Times of Israel | language=en}}</ref> ప్రతిపక్ష నాయకుడు లాపిడ్ నెతన్యాహును "మా విభేదాలను పక్కనపెట్టి అత్యవసర, ఇరుకైన, వృత్తిపరమైన ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయమని" కోరిన తర్వాత.<ref>{{Cite web| last=Keller-Lynn | first=Carrie | title=లాపిడ్ అత్యవసర ప్రభుత్వాన్ని కోరుతున్నాడు, ప్రధానమంత్రి తీవ్ర క్యాబినెట్‌తో యుద్ధాన్ని నిర్వహించలేడని చెబుతున్నాడు | url=https://www.timesofisrael.com/lapid-urges-emergency-government-says-pm-cant-manage-war-with-extreme-cabinet/ | access-date=7 అక్టోబరు 2023 | website=www.timesofisrael.com | date=7 అక్టోబరు 2023 | language=en | archive-date=7 అక్టోబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231007182954/https://www.timesofisrael.com/lapid-urges-emergency-government-says-pm-cant-manage-war-with-extreme-cabinet/ | url-status=live}}</ref> 50 సంవత్సరాలలో ఇజ్రాయెలు అతిపెద్ద నిఘా వైఫల్యానికి నేతృత్వం వహించినందుకు నెతన్యాహు విమర్శించబడ్డాడు. నిరసనలను ఎదుర్కొన్నాడు అతని తొలగింపుకు పిలుపునిచ్చింది. యుద్ధం చెలరేగడంతో హమాస్ నేతృత్వంలోని దాడిని ముందుగానే ఊహించలేకపోవడంతో ఇజ్రాయెల్ పౌరుల నుండి నెతన్యాహు, ప్రభుత్వం మీద వ్యతిరేకత పెరిగింది, నెతన్యాహు రాజీనామా కోసం పిలుపులు పెరిగాయి.<ref>{{Cite news| title=హమాస్ ఊచకోతకు ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం కారణమని, నెతన్యాహు రాజీనామా చేయాలని అంటున్నారు | url=https://www.jpost.com/israel-news/article-767880 | access-date=14 October 2023 | website=[[The Jerusalem Post]] | date=12 October 2023 | archive-date=22 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231022103941/https://www.jpost.com/israel-news/article-767880 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| last1=Hashmonai | first1=Adi | last2=Shimoni | first2=Ran | last3=Freidson | first3=Yael | date=20 జనవరి 2024 | title=నెతన్యాహు ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఇజ్రాయెల్ అంతటా వేల మంది నిరసన | url=https://www.haaretz.com/israel-news/2024-01-20/ty-article/.premium/thousands-protest-across-israel-against-netanyahus-government/0000018d-282a-dd75-addd-faeb1faf0000 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20240129002825/https://www.haaretz.com/israel-news/2024-01-20/ty-article/.premium/thousands-protest-across-israel-against-netanyahus-government/0000018d-282a-dd75-addd-faeb1faf0000 | archive-date=29 జనవరి 2024 | access-date=29 జనవరి 2024 | website=Haaretz | language=en}}</ref><ref>{{Cite news| date=20 జనవరి 2024 | title=నెతన్యాహు ప్రభుత్వంలో మార్పు కోసం నిరసనకారులు పిలుపునిచ్చారు | url=https://www.reuters.com/world/middle-east/protesters-tel-aviv-call-change-netanyahu-government-2024-01-20/ | website=Reuters}}</ref> 2023లో జరిగిన ఒక పోల్‌లో 56% మంది ఇజ్రాయెల్ ప్రజలు యుద్ధం తర్వాత నెతన్యాహు రాజీనామా చేయాలని విశ్వసించారని 86% మంది ప్రతివాదులు దాడికి దారితీసిన భద్రతా వైఫల్యాలకు దేశ నాయకత్వాన్ని బాధ్యులుగా పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://www.wionews.com/world/majority-israelis-blame-govt-for-hamas-attack-believe-netanyahu-must-resign-poll-646303 | title=హమాస్ దాడికి చాలా మంది ఇజ్రాయెల్ ప్రజలు ప్రభుత్వాన్ని నిందిస్తున్నారు, నెతన్యాహు రాజీనామా చేయాలని నమ్ముతారు: పోల్ | publisher=WION | access-date=15 అక్టోబరు 2023 | archive-date=19 అక్టోబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231019211159/https://www.wionews.com/world/majority-israelis-blame-govt-for-hamas-attack-believe-netanyahu-must-resign-poll-646303 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://www.middleeastmonitor.com/20231012-56-israelis-believe-netanyahu-should-resign-at-end-of-conflict-with-palestine-poll/ | title=56% పాలస్తీనాతో వివాదం ముగిసిన తర్వాత నెతన్యాహు రాజీనామా చేయాలని ఇజ్రాయెల్ ప్రజలు విశ్వసిస్తున్నారు: పోల్ | publisher=మిడిల్ ఈస్ట్ మానిటర్ | access-date=15 అక్టోబరు 2023 | archive-date=15 అక్టోబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231015191954/https://www.middleeastmonitor.com/20231012-56-israelis-believe-netanyahu-should-resign-at-end-of-conflict-with-palestine-poll/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| last=Pfeffer | first=Anshel | date=8 అక్టోబరు 2023 | title=ఇజ్రాయెల్-గాజా వివాదం: నెతన్యాహు పరిశీలనలో ఊహించలేని భద్రతా లోపం | url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/unthinkable-security-lapse-netanyahu-watch-analysis-israel-palestine-hamas-wxf5dd97f | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20231028183017/https://www.thetimes.co.uk/article/unthinkable-security-lapse-netanyahu-watch-analysis-israel-palestine-hamas-wxf5dd97f | archive-date=28 అక్టోబరు 2023 | access-date=14 అక్టోబరు 2023 | website=[[The Times]]}}</ref><ref>{{Cite news| title=భద్రతా స్థాపనపై 'భారీ వైఫల్యం'పై ప్రధాన మంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యాహును ఇజ్రాయెల్ ప్రశ్నించింది | url=https://www.telegraphindia.com/india/israelis-question-prime-minister-benjamin-netanyahu-on-colossal-failure-on-security-establishment/cid/1972740 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20231028182415/https://www.telegraphindia.com/india/israelis-question-prime-minister-benjamin-netanyahu-on-colossal-failure-on-security-establishment/cid/1972740 | archive-date=28 అక్టోబరు 2023 | access-date=14 అక్టోబరు 2023 | website=The Telegraph Online}}</ref><ref>{{Cite news| title=ఈ దాడిలో నెతన్యాహు అత్యధిక స్థాయిలో ప్రాణనష్టానికి గురయ్యే అవకాశం ఉంది | url=https://www.theaustralian.com.au/commentary/shocking-failure-of-israeli-security-a-blow-to-netanyahu/news-story/ba924d39fea487b748b9614e205fa365 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20231026211712/https://www.theaustralian.com.au/commentary/shocking-failure-of-israeli-security-a-blow-to-netanyahu/news-story/ba924d39fea487b748b9614e205fa365 | archive-date=26 అక్టోబరు 2023 | access-date=14 అక్టోబరు 2023 | website=The Australian}}</ref> 2023 అక్టోబరు 28న, హమాస్‌ను అమాలెకుతో పోల్చినప్పుడు నెతన్యాహు "ప్రమాదకరమైన వాక్చాతుర్యాన్ని" ఉపయోగించాడని ఆరోపించబడింది. "అమాలెక్ మీకు ఏమి చేసాడో మీరు గుర్తుంచుకోవాలి" అని మా పవిత్ర బైబిల్ చెబుతుంది. మేము గుర్తుంచుకుంటాము.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు అమాలేక్ వాక్చాతుర్యాన్ని వెనుక ఉన్న ప్రమాదకరమైన చరిత్ర | url=https://www.motherjones.com/politics/2023/11/benjamin-netanyahu-amalek-israel-palestine-gaza-saul-samuel-old-testament/ | website=The Mother Jones | date=3 నవంబరు 2023 | access-date=31 డిసెంబరు 2023 | archive-date=24 నవంబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231124213319/https://www.motherjones.com/politics/2023/11/benjamin-netanyahu-amalek-israel-palestine-gaza-saul-samuel-old-testament/ | url-status=live}}</ref> అక్టోబరు 29న, నెతన్యాహు నిందించాడు X (గతంలో ట్విట్టర్) లో పోస్ట్‌లో హమాస్ దాడికి ఇజ్రాయెల్ భద్రతా అధిపతులు; విమర్శల నేపథ్యంలో దీనిని తరువాత తొలగించారు.<ref>{{Cite news| last=Kershner | first=Isabel | date=29 October 2023 | title=హమాస్ దాడిలో వైఫల్యానికి భద్రతా అధికారులను నిందించిన తర్వాత నెతన్యాహు క్షమాపణలు | language=en | website=The New York Times | url=https://www.nytimes.com/2023/10/29/world/middleeast/netanyahu-apologizes-hamas-attack.html | access-date=29 October 2023 | issn=0362-4331 | archive-date=29 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231029135606/https://www.nytimes.com/2023/10/29/world/middleeast/netanyahu-apologizes-hamas-attack.html | url-status=live}}</ref> షిన్ బెటు నిర్వహించిన తదుపరి దర్యాప్తులో ఆ సంస్థ వైఫల్యాలు గుర్తించబడ్డాయి, అయితే హమాస్, పాలస్తీనా అథారిటీతో పోలిస్తే విభజించి పాలించే విధానాన్ని హమాస్ నిరుత్సాహపరచలేదని, వ్యతిరేకించలేదని షిన్ బెట్ ప్రధాన మంత్రిని హెచ్చరించినట్లు కూడా తేలింది.<ref name=shabak>{{Cite news| title=అక్టోబరు 7న దర్యాప్తు చేస్తూ, షిన్ బెట్ నెతన్యాహుపై వేలు పెడుతూ, PMతో ఉద్రిక్తతలను పెంచింది | access-date=11 మార్చి 2025 | publisher=Haaretz | date=5 మార్చి 2025 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-03-05/ty-article/.premium/shin-bet-oct-7-probe-finds-internal-failures-points-finger-at-prime-minister/00000195-62f1-db7b-afdd-f2fdc8cb0000}}</ref> [[File:Benjamin Netanyahu addresses the 118th United States Congress (cropped).jpg|thumb|right| నెతన్యాహు వాషింగ్టన్, D.C.లో జరిగిన కాంగ్రెస్ సంయుక్త సమావేశంలో హౌస్ స్పీకరు మైక్ జాన్సను, సెనేటరు బెన్ కార్డినుతో కలిసి ప్రసంగించారు, 2024 జూలై 24.]] 2023 నవంబరులో, యుద్ధంలో కాల్పుల విరమణ కోసం వచ్చిన పిలుపులనుఅతను తిరస్కరించారు. ఇజ్రాయెల్ "అవసరమైతే ప్రపంచానికి వ్యతిరేకంగా దృఢంగా నిలబడుతుందని" హెచ్చరించారు. "అవసరమైనంత కాలం" ఇజ్రాయెల్ రక్షణ దళాలు గాజాలోనే ఉంటాయని. పాలస్తీనా అథారిటీ గాజాకు తిరిగి రాకుండా ఇజ్రాయెల్ అడ్డుకుంటుందనిఅతను అన్నారు.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు: హమాస్‌ను ఓడించడానికి అవసరమైతే మేము ప్రపంచాన్ని ధిక్కరిస్తాము; యుద్ధం తర్వాత PA గాజాను నడపలేదు | url=https://www.timesofisrael.com/netanyahu-vows-to-defeat-hamas-even-if-israel-has-to-stand-firm-against-the-world/ | website=The Times of Israel | date=12 నవంబరు 2023 | access-date=13 నవంబరు 2023 | archive-date=13 నవంబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231113120544/https://www.timesofisrael.com/netanyahu-vows-to-defeat-hamas-even-if-israel-has-to-stand-firm-against-the-world/ | url-status=live}}</ref> ఇజ్రాయెల్ అంతర్జాతీయ చట్టాన్ని ఉల్లంఘిస్తోందనే ఆరోపణలను నెతన్యాహు "హాగ్‌వాష్" అని పిలిచాడు. పాలస్తీనియను గాజా ప్రమాదాల ప్రమాదాలు" అని వర్ణించాడు. పౌర మరణాలు "అనుబంధ నష్టం"గా.<ref>{{Cite news| first=Sanjana | last=Karanth | title=ఇజ్రాయెల్ గాజాను నాశనం చేస్తున్నందున పాలస్తీనియన్లను 'అనుబంధ నష్టం' అని నెతన్యాహు పిలుస్తున్నాడు | url=https://www.huffpost.com/entry/benjamin-netanyahu-israel-gaza-collateral-damage_n_655119bfe4b0373d70b28a56 | website=HuffPost | date=12 నవంబరు 2023 | access-date=13 నవంబరు 2023 | archive-date=13 నవంబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231113115405/https://www.huffpost.com/entry/benjamin-netanyahu-israel-gaza-collateral-damage_n_655119bfe4b0373d70b28a56 | url-status=live}}</ref> డిసెంబరు 2023లో, విడుదలైన ఇజ్రాయెల్ బందీలుతో జరిగిన సమావేశంలో అతను విమర్శలను ఎదుర్కొన్నాడు. బందీలలో ఒకరు అతన్ని "కిడ్నాప్ చేయబడిన వ్యక్తి తిరిగి రావడం కంటే" రాజకీయాలను ఎక్కువగా ఉంచుతున్నారని ఆరోపించారు.<ref>{{Cite news| title=లీక్డ్ ఆడియో ఆఫ్ హాట్ మీటింగ్ నెతన్యాహుపై బందీల కోపాన్ని వెల్లడిస్తుంది | url=https://edition.cnn.com/2023/12/06/middleeast/leaked-audio-of-heated-meeting-reveals-hostages-fury-at-netanyahu/index.html | website=CNN | date=6 December 2023 | access-date=7 December 2023 | archive-date=7 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231207212505/https://edition.cnn.com/2023/12/06/middleeast/leaked-audio-of-heated-meeting-reveals-hostages-fury-at-netanyahu/index.html | url-status=live}}</ref> 2023 డిసెంబరులో, నెతన్యాహు గాజా నుండి పాలస్తీనియన్ల "స్వచ్ఛంద వలస"కు ఇజ్రాయెల్ మద్దతు ఇవ్వాలని అన్నారు <ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ MK: దక్షిణ అమెరికా, ఆఫ్రికాలోని దేశాలు గాజా నుండి శరణార్థులను చెల్లింపుకు బదులుగా అంగీకరించడానికి ఆఫర్ చేయబడ్డాయి | url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-12-26/ty-article/israeli-mk-israel-has-received-inquiries-from-countries-to-accept-refugees-from-gaza/0000018c-a50e-d408-a99f-ed5ec4f00000 | website=Haaretz | date=26 డిసెంబరు 2023 | access-date=30 డిసెంబరు 2023 | archive-date=26 డిసెంబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231226092458/http://www.haaretz.com/israel-news/2023-12-26/ty-article/israeli-mk-israel-has-received-inquiries-from-countries-to-accept-refugees-from-gaza/0000018c-a50e-d408-a99f-ed5ec4f00000 | url-status=live}}</ref> నెతన్యాహు ప్రభుత్వేతర సంస్థలచే మారణహోమానికి పాల్పడ్డాడని ఆరోపించబడింది,<ref>{{Cite web| last=Eghbariah | first=Rabea | date=21 నవంబరు 2023 | title=ది హార్వర్డ్ లా రివ్యూ గాజాలో మారణహోమం గురించి ఈ భాగాన్ని అమలు చేయడానికి నిరాకరించింది | url=https://www.thenation.com/article/archive/harvard-law-review-gaza-israel-genocide/ | url-status=bot: unknown| archive-url=https://web.archive.org/web/20231206163957/https://www.thenation.com/article/archive/harvard-law-review-gaza-israel-genocide/ | archive-date=6 డిసెంబరు 2023 | access-date=21 మార్చి 2024 | website=The Nation}}</ref><ref>{{Cite web| date=16 నవంబరు 2023 | title=గాజా: పాలస్తీనా ప్రజలపై జరుగుతున్న మారణహోమాన్ని నిరోధించాలని UN నిపుణులు అంతర్జాతీయ సమాజానికి పిలుపునిచ్చారు. | url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/11/gaza-un-experts-call-international-community-prevent-genocide-against | url-status=bot: తెలియదు| archive-url=https://web.archive.org/web/20231224050530/https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/11/gaza-un-experts-call-international-community-prevent-genocide-against | archive-date=24 డిసెంబరు 2023 | access-date=21 మార్చి 2024 | website=UN}}</ref><ref>{{cite magazine | last=Burga | first=Solcyre | date=14 నవంబరు 2023 | title=గాజాలో జరుగుతున్నది జాతి విధ్వంసమా? నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు | url=https://time.com/6334409/is-whats-happening-gaza-genocide-experts/ | url-status=bot: unknown| archive-url=https://web.archive.org/web/20231125022352/https://time.com/6334409/is-whats-happening-gaza-genocide-experts/ | archive-date=25 నవంబరు 2023 | access-date=21 మార్చి 2024 | magazine=Time}}</ref> డిసెంబరు 2023లో ఇంటర్నేషనలు కోర్ట్ ఆఫ్ జస్టిసు, ముందు ''దక్షిణాఫ్రికా v. ఇజ్రాయెల్'' కేసులో ముగింపు పలికింది.<ref>{{Cite web| last=Powell | first=Anita | date=4 జనవరి 2024 | title=గాజాలో జరిగిన జాతి విధ్వంసం దావాపై దక్షిణాఫ్రికా ఇజ్రాయెల్‌ను అగ్ర UN కోర్టుకు తీసుకెళ్లనుంది | url=https://www.voanews.com/a/south-africa-to-take-israel-to-top-un-court-on-genocide-claim-in-gaza-/7427539.html | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20240106225145/https://www.voanews.com/a/south-africa-to-take-israel-to-top-un-court-on-genocide-claim-in-gaza-/7427539.html | archive-date=6 జనవరి 2024 | access-date=21 మార్చి 2024 | website=వాయిస్ ఆఫ్ అమెరికా}}</ref><ref>{{Cite report| url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20231228-app-01-00-en.pdf | title=ఇజ్రాయెల్ రాష్ట్రంపై దక్షిణాఫ్రికా 29 డిసెంబరు 2023న దాఖలు చేసిన కేసులు | date=29 డిసెంబరు 2023 | access-date=21 మార్చి 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240105144115/https://www.icj-cij.org/index.php/node/203394 | archive-date=5 జనవరి 2024 | url-status=live| website=International Court of Justice}}</ref> మే 2024లో, అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు ప్రాసిక్యూటరు అయిన కరీం ఖాన్, నెతన్యాహుపై అనేక ఆరోపణలు యుద్ధ నేరాలు. మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా నేరాలు మీద అరెస్టు వారెంటు కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవాలని తన ఉద్దేశ్యాన్ని ప్రకటించారు.<ref name="ICCAW">{{Cite web| last=Khan | first=Karim A.A. | date=20 మే 2024 | title=ICC ప్రాసిక్యూటర్ కరీం A.A. ప్రకటన. ఖాన్ కెసి: పాలస్తీనా రాష్ట్రంలోని పరిస్థితిలో అరెస్ట్ వారెంట్ల కోసం దరఖాస్తులు | url=https://www.icc-cpi.int/news/statement-icc-prosecutor-karim-aa-khan-kc-applications-arrest-warrants-situation-state | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20240520105912/https://www.icc-cpi.int/news/statement-icc-prosecutor-karim-aa-khan-kc-applications-arrest-warrants-situation-state | archive-date=20 మే 2024 | access-date=20 మే 2024 | website=icc-cpi.int | publisher=International Criminal Court}}</ref><ref name="ICCAW CNN">{{Cite web| last=Kottasová | first=ఇవానా | date=20 మే 2024 | title=EXCLUSIVE: అక్టోబరు 7 దాడి, గాజా యుద్ధంలో యుద్ధ నేరాలకు సంబంధించి సిన్వార్, నెతన్యాహులపై ICC అరెస్ట్ వారెంట్లు కోరుతోంది | url=https://www.cnn.com/2024/05/20/middleeast/icc-israel-hamas-arrest-warrant-war-crimes-intl/index.html | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20240520113208/https://www.cnn.com/2024/05/20/middleeast/icc-israel-hamas-arrest-warrant-war-crimes-intl/index.html | archive-date=20 మే 2024 | access-date=20 మే 2024 | website=CNN | language=en}}</ref> జూలైలో 2024లో, నెతన్యాహు గాజా యుద్ధానికి మద్దతు కోరుతూ విస్తృత నిరసనల మధ్య మరొక యునైటెడు స్టేట్సు కాంగ్రెసు ఉమ్మడి సమావేశంలో ప్రసంగించారు.<ref>{{Cite web| last=Archie | first=Ayane | date=24 జూలై 2024 | title=గాజా యుద్ధాన్ని నిరసిస్తున్న 200 మందిని కాంగ్రెస్ భవనంలో అరెస్టు చేసినట్లు పోలీసులు తెలిపారు | url=https://www.kpbs.org/news/national/2024/07/24/about-200-people-protesting-gaza-war-arrested-in-congressional-building-police-say | access-date=29 జూలై 2024 | website=[[KPBS పబ్లిక్ మీడియా]] | language=en | archive-date=29 జూలై 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240729102536/https://www.kpbs.org/news/national/2024/07/24/about-200-people-protesting-gaza-war-arrested-in-congressional-building-police-say | url-status=live}}</ref> అతను నిరసనకారులను "ఉపయోగకరమైన మూర్ఖులు" అని పిలిచాడు. గాజాలో "పూర్తి విజయం" అని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.<ref>{{Cite web| author1=ELLEN KNICKMEYER | author2=FARNOUSH AMIRI | author3=ASHRAF KHALIL | date=24 జూలై 2024 | title=కాంగ్రెస్‌ను ఉద్దేశించి చేసిన ఆవేశపూరిత ప్రసంగంలో, నెతన్యాహు గాజాలో 'పూర్తి విజయం' అని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు, US నిరసనకారులను ఖండించాడు. | url=https://apnews.com/article/netanyahu-congress-gaza-hamas-israel-6ea5daf3cd1988b0ad6e874bd450f9bf | access-date=29 జూలై 2024 | website=[[AP News]] | language=en | archive-date=29 జూలై 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240729081114/https://apnews.com/article/netanyahu-congress-gaza-hamas-israel-6ea5daf3cd1988b0ad6e874bd450f9bf | url-status=live}}</ref> అతను 2024లో అధ్యక్ష పదవికి పోటీ చేసిన రిపబ్లికను అభ్యర్థి డొనాల్డు ట్రంపును తన మార్-ఎ-లాగో నివాసంలో కలిశాడు, అక్కడ అతను విమర్శించాడు. గాజాలో జరిగిన దారుణాల గురించి తాను "మౌనంగా ఉండనని" ప్రతిజ్ఞ చేసినందుకు అధ్యక్ష పదవికి డెమొక్రాటిక్ అభ్యర్థిగా ఊహించిన కమలా హారిసు.<ref>{{Cite web| last1=Atwood | first1=Kylie | last2=Treene | first2=Alayna | date=26 July 2024 | title=వైట్ హౌస్‌ను విడిచిపెట్టిన తర్వాత మొదటిసారిగా నెతన్యాహుతో ట్రంప్ సమావేశం | url=https://www.cnn.com/2024/07/26/politics/trump-netanyahu-meeting-mar-a-lago/index.html | access-date=29 July 2024 | website=CNN | language=en | archive-date=29 July 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240729103937/https://www.cnn.com/2024/07/26/politics/trump-netanyahu-meeting-mar-a-lago/index.html | url-status=live}}</ref> [[File:U.S. Secretary of Defense Pete Hegseth hosts a bilateral exchange with Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu at the Pentagon, USA on February 5, 2025 - 9.jpg|thumb|నెతన్యాహు, US రక్షణ కార్యదర్శి పీట్ హెగ్సేతు 2025 ఫిబ్రవరి 5న పెంటగాన్‌లో]] 2024 అక్టోబరులో, లెబనాన్ నుండి ఉద్భవించిందని భావిస్తున్న డ్రోన్ దాడి 2024లో బెంజమిన్ నెతన్యాహు నివాసంపై డ్రోన్ దాడి సీజేరియా లోని నెతన్యాహు నివాసంపై జరిగింది. ఆ సమయంలో నెతన్యాహు నివాసంలో లేడు, ఎటువంటి ప్రాణనష్టం జరగలేదని నివేదించబడింది.<ref>{{Cite web| date=19 అక్టోబరు 2024 | title=నెతన్యాహు ఇంటి వైపు డ్రోన్ దాడి జరిగిందని ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం తెలిపింది | url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/strike-launched-israeli-prime-ministers-house-114950469 | access-date=19 అక్టోబరు 2024 | website=ABC News | language=en}}</ref> నెతన్యాహుహిజ్బుల్లా దాడిలో తనను హత్య చేయడానికి ప్రయత్నించాడని ఆరోపించారు.<ref>{{Cite web| date=19 అక్టోబరు 2024 | title=నెతన్యాహు తన నివాసాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని డ్రోన్ దాడి తనను 'హత్య' చేయడానికి చేసిన ప్రయత్నం అని చెప్పారు | url=https://www.france24.com/en/middle-east/20241019-drone-attack-targets-netanyahu-residence-as-israeli-strikes-hammer-gaza | access-date=19 అక్టోబరు 2024 | website=France 24 | language=en}}</ref> 2024 నవంబరు 5న, స్వల్పకాలిక దౌత్య ఒప్పందం కోసం వాదించిన రక్షణ మంత్రి గాలంట్‌ను నెతన్యాహు తొలగించారు. కాల్పులు ఇజ్రాయెల్ అంతటా నిరసనలకు దారితీశాయి.<ref>{{Cite web| date=5 నవంబరు 2024 | title=యుద్ధాలు ఉధృతంగా ఉండటంతో ఇజ్రాయెల్‌కు చెందిన నెతన్యాహు తన రక్షణ మంత్రిని తొలగించారు. దేశవ్యాప్తంగా నిరసనలు చెలరేగాయి | url=https://apnews.com/article/israel-netanyahu-gallant-gaza-war-lebanon-3810d3adb1603e8485b4be46a5b79f8b | access-date=17 జూన్ 2025 | website=AP వార్తలు | language=en}}</ref> 2024 నవంబరు 21న, అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు నెతన్యాహు, గాలంట్, హమాస్ సైనిక కమాండరు మొహమ్మద్ డీఫు గాజా యుద్ధంలో జరిగిన ఆరోపించిన యుద్ధ నేరాలకు అరెస్టు వారెంట్లు జారీ చేసింది.<ref>{{Cite news| date=21 నవంబరు 2024 | title=యుద్ధ నేరాలకు పాల్పడినట్లు ఆరోపించబడిన నెతన్యాహు, గాలంట్, హమాస్ కమాండర్‌పై అరెస్టు వారెంట్లు జారీ చేయబడ్డాయి | url=https://www.bbc.com/news/articles/cly2exvx944o | website=[[BBC]] | first=David | last=Gritten}}</ref> నెతన్యాహు ఈ తీర్పును "అసంబద్ధం, తప్పుడు అబద్ధాలు"గా అభివర్ణించారు, ఈ నిర్ణయం "యూదు వ్యతిరేకం" అని అన్నారు.<ref>{{Cite news| last1=Belam | first1=Martin | title=నెతన్యాహు యుద్ధ నేరాల ఆరోపణలపై తన అరెస్టుకు ICC వారెంట్ 'యూదు వ్యతిరేకం', 'అసంబద్ధం' అని చెప్పారు – మిడిల్ ఈస్ట్ లైవ్ | url=https://www.theguardian.com/world/live/2024/nov/21/international-criminal-court-icc-arrest-warrant-benjamin-netanyahu-yoav-gallant-mohamed-deif-israel-gaza-war-crimes | website=the Guardian | date=21 నవంబరు 2024}}</ref> 2025 మార్చి 18 రాత్రి, ఇజ్రాయెల్ గాజా మీద ఆశ్చర్యకరమైన దాడిని ప్రారంభించింది. స్ట్రిపు, 2025 గాజా యుద్ధ కాల్పుల విరమణను సమర్థవంతంగా ముగించింది.<ref>{{Cite web| date=18 మార్చి 2025 | title=ఇజ్రాయెల్ ఆకస్మిక వైమానిక దాడితో కాల్పుల విరమణను ఉల్లంఘించింది, 400 మందికి పైగా పాలస్తీనియన్లను చంపింది | url=https://apnews.com/live/latest-updates-israel-launches-new-wave-of-airstrikes-across-gaza-after-ceasefire-talks-stall#00000195-a988-d36f-a797-a99b37260000 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20250319014017/https://apnews.com/live/latest-updates-israel-launches-new-wave-of-airstrikes-across-gaza-after-ceasefire-talks-stall#00000195-a988-d36f-a797-a99b37260000 | archive-date=19 మార్చి 2025 | access-date=19 మార్చి 2025 | website=AP News | language=en}}</ref> నెతన్యాహు మార్చి 18న అతని అవినీతి విచారణలో సాక్ష్యం చెప్పడానికి షెడ్యూల్ చేయబడ్డారు. కానీ దాడుల ఫలితంగా, చట్టపరమైన చర్యలు వాయిదా పడ్డాయి.<ref>{{Cite web| date=18 మార్చి 2025 | title=నేతన్యాహు కోర్టు సాక్ష్యం ఈరోజు రద్దు చేయబడింది; ఉదయం 11 గంటలకు అత్యవసర భద్రతా సంప్రదింపులు నిర్వహించనున్న ప్రధాని | url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahus-court-testimony-today-canceled-pm-to-hold-urgent-security-consultation-at-11-a-m/ | access-date=18 మార్చి 2025 | website=[[The Times of Israel]] | archive-date=18 మార్చి 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250318212311/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahus-court-testimony-today-canceled-pm-to-hold-urgent-security-consultation-at-11-a-m/ | url-status=live}}</ref> 2025 మార్చిలో, నెతన్యాహును తొలగించారు రోనెను బారు, షిన్ బెటు అధిపతి, విశ్వాసం కోల్పోవడాన్ని ఉదహరిస్తూ.<ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ యొక్క షిన్ బెట్ భద్రతా సేవ నుండి తొలగించబడిన రోనెన్ బార్ ఎవరు? | url=https://www.theguardian.com/world/2025/mar/21/who-is-ronen-bar-the-recently-sacked-chief-of-israel-shin-bet-security-service | website=The Guardian | date=21 మార్చి 2025}}</ref> ఖతారు కనెక్షను వ్యవహారంగా పిలువబడే కేసులో, ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయంలో ఖతారు ప్రమేయం, ప్రభావాన్ని దర్యాప్తు చేసినందుకు ప్రభుత్వం తనను తొలగించిందని బార్ ఆరోపించాడు.<ref>{{Cite news| title=షిన్ బెట్ హెడ్ రోనెన్ బార్‌ను తొలగించడానికి ఇజ్రాయెల్ క్యాబినెట్ ఏకగ్రీవంగా ఓట్లు వేసింది. | url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-03-20/ty-article/.premium/shin-bet-chief-slams-pms-baseless-claims-improper-motives-as-govt-votes-on-dismissal/00000195-b4bd-df25-a9d7-f6fd95da0000 | website=Haaretz | date=20 మార్చి 2025}}</ref> 2025 మేలో, నెతన్యాహు గాజాలో ఇళ్లను నాశనం చేయడం వల్ల పాలస్తీనియన్లు బలవంతంగా వలస వెళ్లాల్సి వస్తుందని పేర్కొన్నాడు.<ref>{{Cite news| title=PM MKలకు ఇలా చెప్పాడు: ఇజ్రాయెల్ గాజాలో ఇళ్లను నాశనం చేస్తోంది, కాబట్టి పాలస్తీనియన్లు స్ట్రిప్ వెలుపల తప్ప వేరే చోటికి వెళ్లలేరు | url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/pm-said-to-tell-mks-israel-destroying-homes-in-gaza-so-palestinians-have-nowhere-else-to-go-but-outside-the-strip/ | website=The Times of Israel | date=13 మే 2025}}</ref> జూన్ 13న, నెతన్యాహు ఇరాన్‌పై వైమానిక దాడులకు అధికారం ఇచ్చాడు, ఇది ఇరాన్–ఇజ్రాయెలు యుద్ధం ప్రారంభానికి గుర్తుగా ఉంది.<ref name="unprecedented">{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్‌ను తాకింది అపూర్వమైన దాడులలో అణు కార్యక్రమం, సైనిక నాయకత్వం | url=https://edition.cnn.com/2025/06/12/middleeast/israel-iran-strikes-intl-hnk | website=CNN | date=13 జూన్ 2025}}</ref> ఒక వారంలోనే, నెతన్యాహు యుద్ధం యొక్క ప్రభావాలపై బహిరంగంగా ఇలా వ్యాఖ్యానించాడు: "మనలో ప్రతి ఒక్కరూ వ్యక్తిగత ఖర్చును భరిస్తారు, నా కుటుంబం మినహాయింపు పొందలేదు", ఎందుకంటే "నా కుమారుడు అవ్నర్ క్షిపణి బెదిరింపుల కారణంగా వివాహాన్ని రద్దు చేసుకోవడం ఇది రెండవసారి" అనిఅతను ఉదహరించారు.<ref>{{Cite news| last1=Borger | first1=Julian | last2=Kierszenbaum | first2=Quique | title=నెతన్యాహు ఇరాన్ యుద్ధం యొక్క 'వ్యక్తిగత ఖర్చు'ను వర్ణించడం ద్వారా ఇజ్రాయెలీయులను ఆశ్చర్యపరిచాడు - కొడుకు వివాహాన్ని వాయిదా వేయడం | url=https://www.theguardian.com/world/2025/jun/19/netanyahu-son-wedding-comments-israel-backlash | access-date=20 జూన్ 2025 | website=The Guardian | date=19 జూన్ 2025}}</ref> జూలైలో, నెతన్యాహు గాజా సహాయ పంపిణీని పెంచాలని నిర్ణయించినందుకుఅతను మంత్రివర్గంలోని కొంతమంది US కాల్పుల విరమణ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించారు.<ref>{{Cite web| date=6 జూలై 2025 | title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు గాజా సహాయ పంపిణీపై IDF చీఫ్‌తో ఘర్షణ పడ్డారు {{!}} ది జెరూసలేం పోస్ట్ | url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-860090 | access-date=8 జూలై 2025 | website=ది జెరూసలేం పోస్ట్ {{!}} JPost.com | language=en}}</ref> == రాజకీయ దృక్పథాలు == === నిరంకుశత్వం === నెతన్యాహు పాలనలో ఇజ్రాయెలు నిరంకుశత్వం, ప్రజాస్వామ్య తిరోగమనం, అవినీతిని ఎదుర్కొంది.<ref>{{Cite journal| last=Moskovich | first=Yaffa | date=2009 | title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు నాయకత్వంలో లికుడ్ పార్టీలో నిరంకుశ నిర్వహణ శైలి | website=International Journal of Leadership Studies | volume=4 | issue=2 | pages=141–160 | url=https://www.regent.edu/acad/global/publications/ijls/new/vol4iss2/IJLS_V4Is2_Moskovich.pdf}}</ref><ref name="court">{{Cite web| date=27 March 2025 | title=న్యాయ నియామకాలపై రాజకీయ నియంత్రణను విస్తరించే చట్టాన్ని ఇజ్రాయెల్ పార్లమెంట్ ఆమోదించింది | website=France 24 | url=https://www.france24.com/en/live-news/20250327-israel-parliament-passes-judicial-reform-law-opposition-challenges | archive-url=https://web.archive.org/web/20250327103906/https://www.france24.com/en/live-news/20250327-israel-parliament-passes-judicial-reform-law-opposition-challenges | archive-date=27 మార్చి 2025 | access-date=21 ఏప్రిల్ 2025}}</ref><ref name="court2">{{Cite web| last1=Eisen | first1=Norman | last2=Patel | first2=Mansi | last3=Smith | first3=Kai | date=10 ఏప్రిల్ 2023 | title=ది అవినీతి, నిరంకుశత్వం సంబంధం: "కింగ్ బీబీ" కేసు | website=Brookings | url=https://www.brookings.edu/articles/the-corruption-and-autocracy-nexus-the-case-of-king-bibi/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20230628192859/https://www.brookings.edu/articles/the-corruption-and-autocracy-nexus-the-case-of-king-bibi/ | archive-date=28 జూన్ 2023 | access-date=21 ఏప్రిల్ 2025}}</ref><ref name="weakens">{{Cite web| last=Hirsch | first=Michal Ben-Josef | date=24 July 2024 | title=హమాస్ యుద్ధం కొనసాగుతున్న కొద్దీ, ఇజ్రాయెల్ ప్రజాస్వామ్యం మరింత బలహీనపడుతోంది | website=The సంభాషణ | url=https://theconversation.com/as-hamas-war-drags-on-israeli-democracy-weakens-further-234339 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240724124122/https://theconversation.com/as-hamas-war-drags-on-israeli-democracy-weakens-further-234339 | archive-date=24 జూలై 2024 | access-date=21 ఏప్రిల్ 2025}}</ref> విస్తరణవాదం.<ref>{{Cite web| last=Imbert | first=Louis | date=15 ఏప్రిల్ 2025 | title=ఇజ్రాయెల్ మధ్యప్రాచ్యంలో దాని ప్రమాదకరమైన విస్తరణవాదాన్ని ముందుకు తెస్తోంది | website=Le Monde | url=https://www.lemonde.fr/en/opinion/article/2025/04/15/israel-is-imposing-its-dangerous-expansionism-on-the-middle-east_6740225_23.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20250421042909/https://www.lemonde.fr/en/opinion/article/2025/04/15/israel-is-imposing-its-dangerous-expansionism-on-the-middle-east_6740225_23.html | archive-date=21 ఏప్రిల్ 2025 | access-date=21 ఏప్రిల్ 2025}}</ref> గాజా యుద్ధ సమయంలో ఇజ్రాయెలు నిరసన, వార్తా మీడియా సెన్సారు‌షిప్పు‌కు గురైంది.<ref>{{Cite web| last=Young | first=Eve | date=4 April 2024 | title=ఇజ్రాయెల్ పోలీసులు నిరసనలలో యుద్ధ వ్యతిరేక సంకేతాలను సెన్సార్ చేస్తున్నారని ప్రదర్శనకారులు అంటున్నారు | website=The Jerusalem Post | url=https://www.jpost.com/israel-hamas-war/article-795368 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240404150927/https://www.jpost.com/israel-hamas-war/article-795368 | archive-date=4 April 2024 | access-date=21 April 2025}}</ref><ref>{{Cite web| last1=Fischer | first1=Sara | last2=Ravid | first2=Barak | date=1 April 2024 | title=నెతన్యాహు స్థానిక అల్ జజీరా బ్యూరోను కొత్త కింద మూసివేస్తానని సంకేతాలు ఇచ్చారు law | website=Axios | url=https://www.axios.com/2024/04/01/al-jazeera-shuttered-israel-netanyahu | archive-url=https://web.archive.org/web/20240408222018/https://www.axios.com/2024/04/01/al-jazeera-shuttered-israel-netanyahu | archive-date=8 ఏప్రిల్ 2024 | access-date=21 ఏప్రిల్ 2025}}</ref><ref>{{Cite web| last=Matar | first=Haggai | date=20 మే 2024 | title=ఇజ్రాయెల్ సైనిక సెన్సార్ ఒక సంవత్సరంలో అత్యధిక సంఖ్యలో కథనాలను నిషేధించింది దశాబ్దం | url=https://www.972mag.com/israeli-military-censor-media-2023/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20240520153622/https://www.972mag.com/israeli-military-censor-media-2023/ | archive-date=20 మే 2024 | access-date=21 ఏప్రిల్ 2025}}</ref> న్యాయ వ్యవస్థలను పునరుద్ధరించడానికి నెతన్యాహు పదే పదే చేసిన ప్రయత్నాలు నిరంకుశత్వాన్ని పెంచడానికి, ప్రధానమంత్రిని అవినీతి ఆరోపణల నుండి రక్షించడానికి చేసిన ప్రయత్నాలుగా ఆరోపించబడ్డాయి;<ref name="court" /><ref name="court2" />అతను "వామపక్ష డీపు స్టేటు" తనకు ఇజ్రాయెలు ప్రజలకు వ్యతిరేకంగా న్యాయ వ్యవస్థను ఆయుధంగా మార్చడానికి ప్రయత్నిస్తోందని ఆరోపించాడు.<ref>{{Cite news| last=Tharoor | first=Ishaan | date=21 March 2025 | title=ట్రంప్ పాలనలో, ది నిరంకుశ యుగం దృష్టికి వస్తుంది | website=The Washington Post | url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/03/21/trump-authoritarian-erdogan-netanyahu-orban/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20250321115905/http://date=21/ | access-date=21 ఏప్రిల్ 2025 | archive-date=21 మార్చి 2025 | url-status=live}}</ref>అతను అదనంగా అరబు- జాత్యంహాకార- వ్యతిరేకత గురించి యూదులతో, ముఖ్యంగా పాలస్తీనా వ్యతిరేకతతో సంఘర్షణ కథనాలను కలిగి ఉన్న ప్రజాదరణ పొందిన ప్రకటనలను మాట్లాడాడు.<ref name="weakens" /> ఇటీవలి సంవత్సరాలలో నెతన్యాహు పరిపాలన తీవ్ర-కుడి రాజకీయాలకు అనుగుణంగా రూపొందించబడింది. ఇజ్రాయెలు‌లో అత్యంత తీవ్ర-కుడి ప్రభుత్వంగా వర్ణించబడింది.అతను తన దేశాన్ని హంగేరీ, రష్యా, యునైటెడ్ స్టేట్స్ నుండి వచ్చిన ఇతర ఉదారవాద, అధికార నాయకులతో కూడా జతకట్టాడు.<ref>{{Cite journal| last1=Aron | first1=Hadas | last2=Holland | first2=Emily J. | date=2024 | title=ఇల్లిబరల్ లీడర్స్ ఇన్ ది ఇంటర్నేషనల్ అరీనా: ది కేసెస్ ఆఫ్ హంగేరీ అండ్ ఇజ్రాయెల్ | journal=ది జర్నల్ ఆఫ్ ఇల్లిబరలిజం స్టడీస్ | volume=4 | number=2 | pages=59–77 | doi=10.53483/XCPW3576 | doi-access=free}}</ref> === ఇజ్రాయెల్-పాలస్తీనా వివాదం === నెతన్యాహు ఓస్లో ఒప్పందాలను వాటి ప్రారంభం నుండి వ్యతిరేకించారు. 1993లోఅతను తన పుస్తకం ''ఎ ప్లేస్ అమాంగు ది నేషన్సులోని'' "ట్రోజను హార్సు" అనే అధ్యాయాన్ని ఓస్లో శాంతి ప్రక్రియకు వ్యతిరేకంగా వాదించడానికి అంకితం చేశాడు. అమీను అల్-హుస్సేనీ హోలోకాస్టు ప్రధాన సూత్రధారులలో ఒకరని, యాసరు అరాఫతు మాజీ "ఆరోపించిన నిర్మూలనవాద నాజీయిజం"కి వారసుడు అనిఅతను నొక్కి చెప్పాడు.<ref>{{Cite journal| doi=10.1111/jore.12119 | title= హోలోకాస్ట్ దుర్వినియోగం | journal=జర్నల్ ఆఫ్ రిలిజియస్ ఎథిక్స్ | volume=43 | issue=4 | pages=723–759 | date= 2015 | లాస్ట్1= సెల్ల్స్ | ఫస్ట్1= మైఖేల్ ఎ. | issn= 0384-9694 }}</ref> 1990ల చివరలో ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న కాలంలో నెతన్యాహు ఓస్లో శాంతి ప్రక్రియలో భాగంగా మునుపటి ఇజ్రాయెలు ప్రభుత్వాలు చేసిన వాగ్దానాలను నిరంతరం తిరస్కరించాడు. అమెరికను శాంతి రాయబారి డెన్నిసు రాసు "బీబీకి శాంతిని కొనసాగించడంలో నిజమైన ఆసక్తి ఉందని అధ్యక్షుడు క్లింటను లేదా [విదేశాంగ కార్యదర్శి మడేలిను] ఆల్బ్రైటు విశ్వసించలేదు" అని గమనించడానికి దారితీసింది.<ref>{{Cite news| url=http://www.thedailybeast.com/articles/2010/09/27/us-jewish-groups-help-make-palestinian-state-impossible.html | title=యు.ఎస్. యూదులు స్టైమీ శాంతి చర్చలు ఎలా | last=Beinart | first=Peter | author-link=Peter Beinart | date=27 సెప్టెంబరు 2010 | website=The Daily Beast | access-date=17 మార్చి 2013 | archive-date=30 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130530210231/http://www.thedailybeast.com/articles/2010/09/27/us-jewish-groups-help-make-palestinian-state-impossible.html | url-status=live}}</ref> 2001 వీడియోలో తాను రికార్డు చేయబడుతున్నానని తెలియక నెతన్యాహు ఇలా అన్నాడు: {{blockquote|నేను [ఓస్లో ఒప్పందాలను] గౌరవిస్తానా అని ఎన్నికలకు ముందు వారు నన్ను అడిగారు […]&nbsp;నేను చేస్తానని చెప్పాను, కానీ&nbsp;... 67 సరిహద్దుల వరకు ఈ గ్యాలరీని ముగించడానికి నేను ఒప్పందాలను అర్థం చేసుకోబోతున్నాను. మేము దీన్ని ఎలా చేసాము? నిర్వచించబడిన సైనిక మండలాలు ఏమిటో ఎవరూ చెప్పలేదు. నిర్వచించబడిన సైనిక మండలాలు భద్రతా మండలాలు; నా విషయానికొస్తే, మొత్తం జోర్డాన్ లోయ ఒక నిర్వచించబడిన సైనిక జోన్. వాదించండి.<ref name=washingtonpost>{{Cite news| title=నెతన్యాహు: 'అమెరికా అనేది మీరు చాలా సులభంగా తరలించగల వస్తువు' | first=గ్లెన్ | last=Kessler | author-link=గ్లెన్ కెస్లర్ (జర్నలిస్ట్) | website=The Washington Post | date=16 July 2010 | url=http://voices.washingtonpost.com/checkpoint-washington/2010/07/netanyahu_america_is_a_thing_y.html | access-date=17 July 2010 | archive-date=30 June 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110630145349/http://voices.washingtonpost.com/checkpoint-washington/2010/07/netanyahu_america_is_a_thing_y.html | url-status=dead}}</ref>}} 2009 ఆగస్టు 9న, తన వారపు క్యాబినెటు సమావేశం ప్రారంభంలో మాట్లాడుతూ నెతన్యాహు గాజా ఉపసంహరణ "తప్పు"ను పునరావృతం చేయనని హామీ ఇచ్చాడు, "ఏకపక్ష తరలింపు శాంతిని లేదా భద్రతను తీసుకురాలేదు. దీనికి విరుద్ధంగా" అని జోడించాడు. "మరింత మితవాద భాగస్వాములతో మనం శాంతి దిశగా మలుపు తిరిగితే ఇజ్రాయెలు రాష్ట్రాన్ని గుర్తించడం, భవిష్యత్తు పాలస్తీనా రాష్ట్రాన్ని సైనికీకరణ చేయడాన్ని మేము నొక్కి చెబుతాము" అని కూడాఅతను అన్నారు.<ref name=sofer>{{Cite news| last=Sofer | first=Roni | title=నెతన్యాహు గాజా ఉపసంహరణ 'తప్పు'ను పునరావృతం చేయనని ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నారు | url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3759065,00.html | publisher=[[Ynetnews]] | date=9 ఆగస్టు 2009 | access-date=9 ఆగస్టు 2009 | archive-date=10 ఆగస్టు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090810185525/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3759065,00.html | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు: నేను గాజా తరలింపు తప్పును పునరావృతం చేయను | first=Barak | last=Ravid | url=http://www.haaretz.com/news/netanyahu-i-won-t-repeat-gaza-evacuation-mistake-1.281670 | website=Haaretz | date=9 ఆగస్టు 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=24 అక్టోబరు 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121024092117/http://www.haaretz.com/news/netanyahu-i-won-t-repeat-gaza-evacuation-mistake-1.281670 | url-status=live}}</ref> 2014లో నెతన్యాహు ఇలా అన్నాడు: {{blockquote|మేము భూభాగాన్ని అప్పగించము, కళ్ళు మూసుకుని మంచి కోసం ఆశిస్తాము. లెబనాన్‌లో కూడా అలాగే చేసాము, వేలకొద్దీ రాకెట్లు వచ్చాయి. గాజాలో కూడా అలాగే చేసాము, హమాస్, 15,000 రాకెట్లు వచ్చాయి. కాబట్టి మేము దానిని పునరావృతం చేయబోవడం లేదు. యూదు రాజ్యానికి నిజమైన గుర్తింపు లభించాలని, భూమిపై దృఢమైన భద్రతా ఏర్పాట్లను చూడాలని మేము కోరుకుంటున్నాము. నేను ఆ స్థితిలోనే ఉన్నాను, అది మరింత దృఢంగా మారింది.<ref>{{Cite news| first=Dovid | last=Efune | url=http://www.algemeiner.com/2014/10/06/netanyahu-says-stance-on-security-requirements-has-become-%E2%80%98firmer%E2%80%99-%E2%80%98we-don%E2%80%99t-just-hand-over-territory-close-our-eyes-and-hope-for-the-best%E2%80%99-interview/ | title=భద్రతా అవసరాలపై నెతన్యాహు వైఖరి 'స్థిరంగా' మారిందని చెప్పారు | website=Algemeiner Journal | date=6 October 2014 | access-date=7 October 2014 | archive-date=8 October 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141008072442/http://www.algemeiner.com/2014/10/06/netanyahu-says-stance-on-security-requirements-has-become-%E2%80%98firmer%E2%80%99-%E2%80%98we-don%E2%80%99t-just-hand-over-territory-close-our-eyes-and-hope-for-the-best%E2%80%99-interview/ | url-status=live}}</ref>}} నేతన్యాహు గతంలో అమెరికా మద్దతుతో జరిగే శాంతి చర్చలను సమయం వృధా అని పిలిచారు<ref>{{Cite news| url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/20/AR2009032000694_pf.html | first=Howard | last=Schneider | title=US తో విభేదాలు ఉన్నప్పటికీ నెతన్యాహుకు సానుకూల మార్కులు ఇచ్చిన పోల్ | website=The Washington Post | date=20 మార్చి 2009 | access-date=20 మార్చి 2009 | archive-date=2 ఏప్రిల్ 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120402093058/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/20/AR2009032000694_pf.html | url-status=live}}</ref>. అదే రెండు-రాష్ట్ర పరిష్కారానికి కట్టుబడి ఉండటానికి నిరాకరించింది ఇతర ఇజ్రాయెలు నాయకులు<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు రెండు రాష్ట్రాల పరిష్కారానికి ఎందుకు మద్దతు ఇవ్వడం లేదు? | first=Aluf | last=Benn | url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/analysis-why-isn-t-netanyahu-backing-two-state-solution-1.271126 | website=Haaretz | date=1 మార్చి 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=20 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130320022652/http://www.haaretz.com/print-edition/news/analysis-why-isn-t-netanyahu-backing-two-state-solution-1.271126 | url-status=live}}</ref> 2009 జూన్ లో ప్రసంగించే వరకు.అతను పదే పదే "ఆర్థిక శాంతి" విధానాన్ని సమర్థించే బహిరంగ ప్రకటనలు చేశాడు. అంటే ఆర్థిక సహకారం, ఉమ్మడి కృషి మీద ఆధారపడిన విధానం. రాజకీయ, దౌత్యపరమైన అంశాలపై నిరంతర వివాదం కంటే. ఇది శాంతి లోయ ప్రణాళిక నుండి అనేక ముఖ్యమైన ఆలోచనలకు అనుగుణంగా ఉంది.<ref name="haaretz 11-21-08">{{Cite news| title=నెతన్యాహు: ఆర్థిక శాస్త్రం, రాజకీయాలు కాదు, శాంతికి కీలకం | first=Raphael | last=Ahren | url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/netanyahu-economics-not-politics-is-the-key-to-peace-1.257617 | website=Haaretz | date=20 నవంబరు 2008 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=12 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130312084527/http://www.haaretz.com/print-edition/news/netanyahu-economics-not-politics-is-the-key-to-peace-1.257617 | url-status=live}}</ref> మాజీ అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శి కొండోలీజా రైసుతో చర్చల సందర్భంగాఅతను ఈ ఆలోచనలను లేవనెత్తారు.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు కొత్త శాంతి దృక్పథాన్ని అందిస్తున్నారు | first=రోని | last=సోఫర్ | url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3619204,00.html | website=Ynet | date=7 నవంబరు 2008 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=5 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131005051308/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3619204,00.html | url-status=live}}</ref> ఇజ్రాయెలు ఎన్నికలు సమీపిస్తున్న కొద్దీ నెతన్యాహు ఈ ఆలోచనలను సమర్థించడం కొనసాగించాడు.<ref> {{Cite news| url=http://www.jewishjournal.com/israel/article/netanyahu_holds_big_lead_in_prime_minister_race_polls_20090202/ | first=Leslie | last=Susser | title=ప్రధానమంత్రి రేస్ పోల్స్‌లో నెతన్యాహు పెద్ద ఆధిక్యంలో ఉన్నారు | newspaper=ది జ్యూయిష్ జర్నల్ | date=2 ఫిబ్రవరి 2009 | access-date=11 జూలై 2009 | archive-date=6 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230406231013/https://jewishjournal.com/israel/article/netanyahu_holds_big_lead_in_prime_minister_race_polls_20090202/ | url-status=live}}</ref> నెతన్యాహు ఇలా అన్నాడు: <blockquote> ప్రస్తుతం, శాంతి చర్చలు ఒకే ఒక విషయంపై ఆధారపడి ఉన్నాయి, కేవలం శాంతి చర్చలపై మాత్రమే. ఈ సమయంలో అత్యంత కుదింపు సమస్య గురించి మాట్లాడటం అర్ధవంతం కాదు. ఇది జెరూసలేం లేదా పతనం, లేదా తిరిగి వచ్చే హక్కు లేదా పతనం. అది వైఫల్యానికి దారితీసింది, మళ్ళీ వైఫల్యానికి దారితీసే అవకాశం ఉంది... మనం రాజకీయ ప్రక్రియతో పాటు ఆర్థిక శాంతిని నేయాలి. అంటే మనం పాలస్తీనా ఆర్థిక వ్యవస్థలోని మితమైన భాగాలను బలోపేతం చేయాలి, ఆ ప్రాంతాలలో వేగవంతమైన వృద్ధిని, సాధారణ పాలస్తీనియన్లకు శాంతిని అందించే వేగవంతమైన ఆర్థిక వృద్ధిని అందించాలి."<ref name="haaretz 11-21-08" /></blockquote> 2009 జనవరి లో, నెతన్యాహు మిడిలు ఈస్టు రాయబారి టోనీ బ్లెయిరు‌కు, వెస్టు బ్యాంకు సెటిలు‌మెంటు‌లను రోడ్డు మ్యాపు‌కు విరుద్ధంగా విస్తరించడం ద్వారా, కానీ కొత్త వాటిని నిర్మించకుండా, ఏరియలు షారను ఎహుదు ఓల్మెర్టు ఇజ్రాయెలు ప్రభుత్వాల విధానాన్ని కొనసాగిస్తానని తెలియజేశాడు.<ref>{{Cite news| title=Likud సెటిల్‌మెంట్ విస్తరణను అనుమతిస్తుంది | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7851140.stm | publisher=BBC News | date=26 జనవరి 2009 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=17 సెప్టెంబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130917221726/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7851140.stm | url-status=live}}</ref> {{Quote box | width = 290px | align = right | quote = పాలస్తీనా రాష్ట్ర స్థాపనను అడ్డుకోవాలనుకునే ఎవరైనా హమాస్‌ను బలోపేతం చేయడానికి, హమాస్‌కు డబ్బు బదిలీ చేయడానికి మద్దతు ఇవ్వాలి. ఇది మా వ్యూహంలో భాగం - వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని పాలస్తీనియన్ల నుండి గాజాలోని పాలస్తీనియన్లను వేరుచేయడం. | మూలం = బెంజమిన్ నెతన్యాహు, 2019<ref name="Vox15Oct">{{Cite news| last1=Beauchamp | first1=Zack | title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు ఇజ్రాయెల్‌ను విఫలం చేసింది | url=https://www.vox.com/23910085/netanyahu-israel-right-hamas-gaza-war-history | website=Vox | date=9 అక్టోబరు 2023 | access-date=15 అక్టోబరు 2023 | archive-date=10 అక్టోబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231010010626/https://www.vox.com/23910085/netanyahu-israel-right-hamas-gaza-war-history | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| last1=Shumsky | first1=Dmitry | title=నెతన్యాహు హమాస్‌ను ఎందుకు బలోపేతం చేయాలనుకున్నాడు? | url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-10-11/ty-article/.premium/netanyahu-needed-a-strong-hamas/0000018b-1e9f-d47b-a7fb-bfdfd8f30000 | website=Haaretz | date=11 అక్టోబరు 2023 | access-date=15 అక్టోబరు 2023 | archive-date=15 అక్టోబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231015020543/https://www.haaretz.com/israel-news/2023-10-11/ty-article/.premium/netanyahu-needed-a-strong-hamas/0000018b-1e9f-d47b-a7fb-bfdfd8f30000 | url-status=live}}</ref> }} 2013లో నెతన్యాహు తన ప్రభుత్వం గ్రీన్ లైన్ ఆధారంగా శాంతి చర్చలకు అంగీకరిస్తుందనే నివేదికలను ఖండించారు.<ref>{{Cite news| url=http://www.jpost.com/Middle-East/Israel-agrees-to-peace-talks-based-on-67-lines-320250 | title='67 లైన్ల ఆధారంగా శాంతి చర్చలకు అంగీకరించడాన్ని నెతన్యాహు ఖండించారు. | newspaper=ది జెరూసలేం పోస్ట్ | date=18 జూలై 2013 | access-date=31 జనవరి 2014 | archive-date=11 జనవరి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140111214857/http://www.jpost.com/Middle-East/Israel-agrees-to-peace-talks-based-on-67-lines-320250 | url-status=live}}</ref> 2014లోఅతను గ్రీన్ లైను ఆధారంగా అమెరికను ఫ్రేమ్వర్కు‌కు అంగీకరించాడు. పాలస్తీనా పాలనలో ఉన్న వారి స్థావరాలలో యూదు స్థిరనివాసులు ఉండేందుకు అవకాశం ఇవ్వాలని చెప్పాడు.<ref>{{Cite news| url=http://bigstory.ap.org/article/israeli-official-palestine-should-allow-settlers | title=ఇజ్రాయెల్ అధికారి: పాలస్తీనా స్థిరనివాసులను అనుమతించాలి | last1=Heller | first1=Aron | date=26 జనవరి 2014 | agency=Associated Press | access-date=26 జనవరి 2014 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20140201232009/http://bigstory.ap.org/article/israeli-official-palestine-should-allow-settlers | archive-date=1 ఫిబ్రవరి 2014}}</ref><ref>{{Cite news| url=http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Netanyahu-says-he-agreed-to-US-proposal-for-talks-with-Palestinians-based-on-67-lines-377983 | title='67 లైన్ల ఆధారంగా పాలస్తీనియన్లతో చర్చల కోసం US ప్రతిపాదనకు తాను అంగీకరించానని నెతన్యాహు చెప్పారు | date=3 అక్టోబరు 2014 | newspaper=ది జెరూసలేం పోస్ట్ | access-date=2 అక్టోబరు 2014 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20141003024210/http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Netanyahu-says-he-agreed-to-US-proposal-for-talks-with-Palestinians-based-on-67-lines-377983 | archive-date=3 అక్టోబరు 2014 }}</ref> 2014లో పాలస్తీనా సంధానకర్త సాబు ఎరెకాటు నెతన్యాహును విమర్శించాడు.అతను ను "సైద్ధాంతికంగా అవినీతిపరుడు", యుద్ధ నేరస్థుడు అని పిలిచాడు.<ref name="సాబ్">{{citation | title=టాప్ పాలస్తీనా సంధానకర్త 'అప్రతిష్టపాలైన, పనికిరాని' అబ్బాస్ | newspaper=ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇజ్రాయెల్ | url=http://www.timesofisrael.com/top-palestinian-official-recorded-upbraiding-mistaken-abbas/#ixzz39erFi2Ou | author=ఎల్హానన్ మిల్లర్ | date=12 జూన్ 2014 | access-date=6 ఆగస్టు 2014 | archive-date=11 ఆగస్టు 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140811014244/http://www.timesofisrael.com/top-palestinian-official-recorded-upbraiding-mistaken-abbas/#ixzz39erFi2Ou | url-status=live}}</ref> గాజాను శాంతింపజేస్తుందని, హమాస్‌ను పాలస్తీనా అథారిటీకి సమర్థవంతమైన ప్రతిఘటనగా మారుస్తుందని, పాలస్తీనా రాజ్య స్థాపనను నిరోధించవచ్చని ఆశతో, నెతన్యాహు సంవత్సరాలుగా ఖతారు బదిలీలు గాజాకు వందల మిలియన్ల డాలర్లను మద్దతు ఇచ్చాడు.<ref>{{Cite web| last1=Elbagir | first1=Nima | last2=Arvanitidis | first2=Barbara | last3=Platt | first3=Alex | last4=Ebrahim | first4=Nadeen | date=11 December 2023 | title=ఖతార్ ఇజ్రాయెల్ మద్దతుతో గాజాకు మిలియన్లను పంపింది. వివాదాస్పద ఒప్పందం గురించి మనకు తెలిసినవి ఇక్కడ ఉన్నాయి | url=https://www.cnn.com/2023/12/11/middleeast/qatar-hamas-funds-israel-backing-intl/index.html | access-date=19 జూలై 2024 | website=CNN | language=en}}</ref><ref>{{Cite web| last=Schneider | first=Tal | date=8 అక్టోబరు 2023 | title=సంవత్సరాలుగా, నెతన్యాహు హమాస్‌కు మద్దతుగా నిలిచాడు. ఇప్పుడు అది మన ముఖాల్లోనే ఎగిరిపోయింది | url=https://www.timesofisrael.com/for-years-netanyahu-propped-up-hamas-now-its-blown-up-in-our-faces/ | access-date=19 జూలై 2024 | website=The Times of Israel}}</ref> 2019లో నెతన్యాహు ఒక ప్రైవేటు లికుడు పార్టీ సమావేశంలో ఇలా అన్నాడు. "పాలస్తీనా రాజ్య స్థాపనను అడ్డుకోవాలనుకునే ఎవరైనా హమాసు‌ను బలోపేతం చేయడానికి, హమాసు‌కు డబ్బు బదిలీ చేయడానికి మద్దతు ఇవ్వాలి. ఇది మా వ్యూహంలో భాగం - గాజాలోని పాలస్తీనియన్లను వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని పాలస్తీనియన్ల నుండి వేరుచేయడం."<ref name="Vox15Oct" /><ref name=GuardianDoctrine>{{Cite news| last=Leifer | first=Joshua | date=21 నవంబరు 2023 | title=ది నెతన్యాహు సిద్ధాంతం: ఇజ్రాయెల్‌లో ఎక్కువ కాలం పనిచేసిన నాయకుడు దేశాన్ని తన ప్రతిరూపంలో ఎలా పునర్నిర్మించాడు | url=https://www.theguardian.com/world/2023/nov/21/the-netanyahu-doctrine-how-israels-longest-serving-leader-reshaped-the-country-in-his-image | access-date=19 జూలై 2024 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web| date=12 మార్చి 2019 | title=నెతన్యాహు: పాలస్తీనియన్లను విభజించి ఉంచడానికి వ్యూహంలో భాగంగా హమాస్‌కు డబ్బు | url=https://www.jpost.com/arab-israeli-conflict/netanyahu-money-to-hamas-part-of-strategy-to-keep-palestinians-divided-583082 | access-date=25 నవంబరు 2024 | website=ది జెరూసలేం పోస్ట్ {{!}} JPost.com | language=en}}</ref> తరచుగా ఇజ్రాయెలు నిఘా అధికారుల రక్షణలో ఉన్న ఖతారీ అధికారి సూట్‌కేసుల్లో నగదు డెలివరీ చేసేవారు.<ref name="buyingquiet">{{Cite news| last1=Mazzetti | first1=Mark | last2=Bergman | first2=Ronen | date=10 డిసెంబరు 2023 | title='నిశ్శబ్దంగా కొనడం': హమాస్‌ను ప్రోత్సహించిన ఇజ్రాయెల్ ప్రణాళిక లోపల | url=https://www.nytimes.com/2023/12/10/world/middleeast/israel-qatar-money-prop-up-hamas.html | access-date=19 జూలై 2024 | website=The New York Times | language=en | issn=0362-4331}}</ref> ''న్యూయార్కు టైమ్సు'' ప్రకారం 2023 సెప్టెంబరు వరకు ఖతారీ ప్రశ్నలకు ప్రతిస్పందనగా నెతన్యాహు చెల్లింపులకు మద్దతు ఇవ్వడం కొనసాగించాడు.<ref name="buyingquiet" /> 2025లో షిన్ బెతు నెతన్యాహు సలహాదారులకు. ఖతారు‌కు మధ్య ఉన్న ఆరోపణల మీద దర్యాప్తు ప్రారంభించారు.<ref>{{Cite news| title=ఖతార్‌తో నెతన్యాహు సహాయకుల సంబంధాలపై షిన్ బెట్ విచారణ ప్రారంభించింది | url=https://www.timesofisrael.com/shin-bet-launches-inquiry-into-netanyahu-aides-ties-with-qatar/ | access-date=22 ఫిబ్రవరి 2025 | publisher=The Times of Israel | date=15 ఫిబ్రవరి 2025}}</ref> [[File:Trump Peace Plan Map.jpg|thumb|left|200px| నెతన్యాహు పాలస్తీనా రాజ్య ఏర్పాటు కోసం ట్రంపు శాంతి ప్రణాళికకు బహిరంగంగా మద్దతు ఇచ్చారు.]] 2020 జనవరిలో నెతన్యాహు బహిరంగంగా ట్రంపు ఇజ్రాయెలు-పాలస్తీనా శాంతి ప్రణాళికకు మద్దతు ఇచ్చారు.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు: ట్రంప్ మిడిల్ ఈస్ట్ శాంతి ప్రణాళిక 'శతాబ్దపు ఒప్పందం' | url=https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-51289277/netanyahu-trump-middle-east-peace-plan-deal-of-the-century | publisher=BBC News | date=28 జనవరి 2020 | access-date=31 మే 2020 | archive-date=28 జూలై 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200728133534/https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-51289277/netanyahu-trump-middle-east-peace-plan-deal-of-the-century | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| last=Halbfinger | first=David M. | date=9 నవంబరు 2020 | title=బిడెన్ విజయం అంటే నెతన్యాహుకు పదవీచ్యుతి, ఇజ్రాయెల్‌పై తక్కువ దృష్టి | url=https://www.nytimes.com/2020/11/09/world/middleeast/biden-israel.html | url-access=limited | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20201109100810/https://www.nytimes.com/2020/11/09/world/middleeast/biden-israel.html | archive-date=9 నవంబరు 2020 | website=[[The New York Times]]}}</ref> శాంతి ప్రతిపాదన విఫలమైన తర్వాత ట్రంపు నెతన్యాహు పాలస్తీనియన్లతో "ఎప్పుడూ శాంతిని కోరుకోలేదు" అని అన్నారు.<ref>{{Cite news| title=ట్రంప్ నెతన్యాహు పాలస్తీనియన్లతో "ఎప్పుడూ శాంతిని కోరుకోలేదు" అని అన్నారు | url=https://www.axios.com/2021/12/13/trump-middle-east-peace-netanyahu | access-date=11 నవంబరు 2023 | archive-date=11 నవంబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231111184741/https://www.axios.com/2021/12/13/trump-middle-east-peace-netanyahu | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| last=Choi | first=జోసెఫ్ | date=13 డిసెంబరు 2021 | title=ట్రంప్: నెతన్యాహు పాలస్తీనియన్లతో 'ఎప్పుడూ శాంతిని కోరుకోలేదు' | url=https://thehill.com/policy/international/585520-trump-netanyahu-never-wanted-peace-with-palestinians-report/ | access-date=11 నవంబరు 2023 | website=The Hill | language=en | archive-date=9 నవంబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231109085836/https://thehill.com/policy/international/585520-trump-netanyahu-never-wanted-peace-with-palestinians-report/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news| title=కుష్నర్: ట్రంప్ నెతన్యాహుతో విలీన ప్రక్రియపై కోపంగా ఉన్నాడు, గాంట్జ్‌కు మద్దతు ఇవ్వాలని భావించాడు | language=en | website=Haaretz | url=https://www.haaretz.com/israel-news/2022-08-01/ty-article/.premium/kushner-trump-was-livid-with-netanyahu-over-annexation-and-considered-supporting-gantz/00000182-5a9f-d339-a5ef-df9f195f0000 | access-date=11 నవంబరు 2023 | archive-date=25 జనవరి 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230125163814/https://www.haaretz.com/israel-news/2022-08-01/ty-article/.premium/kushner-trump-was-livid-with-netanyahu-over-annexation-and-considered-supporting-gantz/00000182-5a9f-d339-a5ef-df9f195f0000 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine | last=Wade | first=Peter | date=13 డిసెంబరు 2021 | title=ఇజ్రాయెల్-పాలస్తీనా శాంతి ఒప్పందం విఫలమైందని ట్రంప్ తనను తాను కాదు, నెతన్యాహును నిందించాడు. | url=https://www.rollingstone.com/politics/politics-news/trump-blames-netanyahu-israel-palestine-peace-failure-1270936/ | access-date=11 నవంబరు 2023 | magazine=రోలింగ్ స్టోన్ | language=en | archive-date=11 నవంబరు 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231111185355/https://www.rollingstone.com/politics/politics-news/trump-blames-netanyahu-israel-palestine-peace-failure-1270936/ | url-status=live}}</ref> పాలస్తీనా అధ్యక్షుడు మహమూదు అబ్బాసు పిల్లలను చంపాలని పిలుపునిచ్చిన నకిలీ, సవరించిన వీడియోను నెతన్యాహు 2017 మే 22న ట్రంపు‌కు చూపించారని అమెరికా మాజీ విదేశాంగ కార్యదర్శి రెక్సు టిల్లెర్సను పేర్కొన్నారు. ట్రంపు ఇజ్రాయెలు శాంతికి అడ్డంకిగా ఉందా అని ఆలోచిస్తున్న సమయంలో ఇది జరిగింది. ఇజ్రాయెలు-పాలస్తీనా వివాదంలో తన వైఖరిని మార్చుకోవడానికి నెతన్యాహు ట్రంపు‌కు నకిలీ వీడియోను చూపించాడు.<ref>{{Cite web| url=https://www.haaretz.com/us-news/netanyahu-used-doctored-video-of-abbas-to-influence-trump-s-policy-woodward-reveals-1.9149688 | title=నెతన్యాహు ట్రంప్ విధానాన్ని ప్రభావితం చేయడానికి అబ్బాస్ యొక్క నకిలీ వీడియోను ఉపయోగించారని వుడ్‌వార్డ్ వెల్లడించాడు | website=Haaretz | date=12 సెప్టెంబరు 2020 | access-date=2025-08-13 | archive-date=2021-02-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210217205435/https://www.haaretz.com/us-news/netanyahu-used-doctored-video-of-abbas-to-influence-trump-s-policy-woodward-reveals-1.9149688 | url-status=dead}}</ref> యుఎస్ మధ్యవర్తిత్వం వహించిన అబ్రహం ఒప్పందాలు ఇజ్రాయెలు యునైటెడు అరబ్ ఎమిరేట్సు (ఇజ్రాయెలు–యునైటెడు అరబ్ ఎమిరేట్సు సాధారణీకరణ ఒప్పందం), బహ్రెయిన్ మధ్య సంబంధాల పూర్తి సాధారణీకరణకు అంగీకరించింది (బహ్రెయిన్–ఇజ్రాయెల్ సాధారణీకరణ ఒప్పందం).<ref>{{Cite web| title=The Abraham Accords | publisher=U.S. Department of State | website=state.gov | url=https://www.state.gov/the-abraham-accords/}}</ref> 1994 తర్వాత అరబ్ దేశం ఇజ్రాయెలు‌తో సంబంధాలను సాధారణీకరించుకోవడం ఇదే మొదటిసారి. ఈ ఒప్పందాల మీద బహ్రెయిన్ విదేశాంగ మంత్రి, యుఎఇ విదేశాంగ మంత్రి, నెతన్యాహు 2020 సెప్టెంబరు 15న వాషింగ్టను, డి.సి.లోని [[వైట్ హౌస్]] సౌతు లానులో సంతకం చేశారు.<ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్, యుఎఇ, బహ్రెయిన్ అబ్రహం ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి; ట్రంప్ "కొత్త మధ్యప్రాచ్యం యొక్క ఉదయము" అని అంటున్నారు | website=ప్రెస్ ట్రస్ట్ ఆఫ్ ఇండియా | publisher=The Hindu | date=16 సెప్టెంబరు 2020 | url=https://www.thehindu.com/news/international/israel-uae-and-bahrain-sign-abraham-accord-trump-says-dawn-of-new-middle-east/article32616867.ece}}</ref> [[File:President Trump and The First Lady Participate in an Abraham Accords Signing Ceremony (50345629858).jpg|thumb|right| 2020 సెప్టెంబరు 15న వైట్ హౌస్ అబ్రహం ఒప్పందాలు సంతకం కార్యక్రమం]] 2020 అక్టోబరు 23న అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంపు సుడాన్ ఇజ్రాయెల్‌తో సంబంధాలను సాధారణీకరించడం ప్రారంభిస్తారని ప్రకటించారు. ట్రంప్ పరిపాలన-మధ్యవర్తిత్వం వహించిన అబ్రహం ఒప్పందాలులో భాగంగా అలా చేసిన మూడవ అరబ్ దేశంగా ఇది నిలిచింది.<ref>{{Cite news| title=ట్రంప్ US-బ్రోకర్డ్ ఇజ్రాయెల్-సుడాన్ సాధారణీకరణను ప్రకటించారు | url=https://www.voanews.com/a/middle-east_trump-announces-us-brokered-israel-sudan-normalization/6197531.html | publisher=[[వాయిస్ ఆఫ్ అమెరికా]] | date=23 అక్టోబరు 2020}}</ref><ref>{{Cite news| title=అవును, ఇజ్రాయెల్-సూడాన్ సాధారణీకరణ ఒక పెద్ద విషయం | url=https://asiatimes.com/2020/10/yes-israeli-sudanese-normalization-is-a-big-deal/ | website=[[Asia Times]] | first=Shaiel | last=Ben-Ephraim | date=24 అక్టోబరు 2020}}</ref> సూడాన్ 1948 - 1967లో ఇజ్రాయెలు ‌మీద యుద్ధాలలో పాల్గొంది.<ref>{{Cite news| title='అవును, అవును, అవును': ఖార్టూమ్‌తో శాంతి ఇజ్రాయెల్‌కు నిజమైన నమూనా మార్పు ఎందుకు అవుతుంది | url=https://www.timesofisrael.com/yes-yes-yes-why-peace-with-khartoum-would-be-true-paradigm-shift-for-israel/ | website=The Times of Israel | date=23 అక్టోబరు 2020}}</ref> నెతన్యాహు "అధ్యక్షుడు ట్రంపు,అతను బృందం అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా"కు కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ, "అతనితో కలిసి మనం చరిత్రను మారుస్తున్నాము... అది అసాధ్యమని చెప్పిన నిపుణులు, వ్యాఖ్యాతలందరూ ఉన్నప్పటికీ. ఇజ్రాయెలు పూర్తిగా ఒంటరిగా ఉంది. మేము రాజకీయ సునామీలోకి వెళ్తున్నామని వారు మాకు చెప్పారు. జరుగుతున్నది దీనికి పూర్తి విరుద్ధం."<ref>{{Cite news| title=గత సూడాన్ దాడులలో ఇజ్రాయెల్ పాత్ర గురించి నెతన్యాహు సూచనలు, మిడియాస్ట్ మారుతున్న మ్యాప్‌ను ప్రశంసించారు | url=https://www.timesofisrael.com/netanyahu-hints-at-israeli-role-in-sudan-bombings-predicts-more-peace-deals/ | website=The Times of Israel | date=24 October 2020}}</ref> దీని తర్వాత డిసెంబరు‌లో ఇజ్రాయెలు‌తో సంబంధాలను స్థాపించే మొరాకో.<ref>{{Cite news| date=11 December 2020 | title=మొరాకో తాజా దేశం US మధ్యవర్తిత్వ ఒప్పందంలో ఇజ్రాయెల్‌తో సంబంధాలను సాధారణీకరించండి | publisher=[[BBC News]] | url=https://www.bbc.com/news/world-africa-55266089}}</ref> 2024 జూలైలో, [[పాకిస్తాన్]] అధికారికంగాఅతను ను "ఉగ్రవాది"గా ప్రకటించింది. గాజాలో జరిగిన దారుణాలకుఅతను ను బాధ్యునిగా పేర్కొంది.<ref>{{Cite news| url=https://www.voanews.com/a/pakistan-calls-israel-s-netanyahu-a-terrorist-/7705182.html | title=పాకిస్తాన్ ఇజ్రాయెల్ నెతన్యాహును "ఉగ్రవాది"గా పిలుస్తుంది | date=19 జూలై 2024 | website=వాయిస్ ఆఫ్ అమెరికా | access-date=21 జూలై 2024}}</ref> === ఆర్థిక అభిప్రాయాలు === {{Quote box|width=290px|align=right|quote=మీరు మెరిటోక్రసీ కలిగి ఉండాలని కోరుకుంటారు. మీరు చొరవ, రిస్క్, ప్రతిభ, కొత్త ఉత్పత్తులను సృష్టించే సామర్థ్యం, ప్రతిఫలం పొందేందుకు కొత్త సేవలను కలిగి ఉండాలని కోరుకుంటారు... ఇది ఎల్లప్పుడూ పోటీ గురించి. మానవ పురోగతి అంటే అదే. మీరు దానిని ఉత్పాదక మార్గాల్లోకి మళ్లించాలనుకుంటున్నారు.|source=Benjamin Nethauha, ''The Marker'', 2014<ref name="haaretz.com">{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/business/.premium-1.585126 | title=Netanyahu: కార్పొరేట్ మీడియా ఇజ్రాయెల్ క్రోనీ క్యాపిటలిజానికి బాధ్యత వహిస్తుంది | first=Guy | last=Rolnik | website=Haaretz | date=11 ఏప్రిల్ 2014}}</ref>}} 1998 నాటికి నెతన్యాహు "స్వేచ్ఛా-మార్కెటు న్యాయవాది"గా ఖ్యాతిని పొందాడు. 1999లో ''జెరూసలేం పోస్టుతో'' ఇలా అన్నాడు: "శాంతి అనేది దానికదే ముగింపు [...] స్వేచ్ఛా మార్కెట్లు లేకుండా శాంతి వృద్ధిని ఉత్పత్తి చేయదు. కానీ శాంతి లేకుండా స్వేచ్ఛా మార్కెట్లు వృద్ధిని ఉత్పత్తి చేస్తాయి."<ref>{{Cite book| last=Hofmann | first=Sabine | date=12 ఏప్రిల్ 2016 | orig-year=2012 | chapter=సంఘర్షణలో ప్రాంతీయ సహకారం: మధ్యప్రాచ్యంలో ఇజ్రాయెల్-అరబ్ వ్యాపార సహకారం | title=ప్రాంతీయవాదానికి అతీతంగా?: మధ్యప్రాచ్యంలో ప్రాంతీయ సహకారం, ప్రాంతీయవాదం, ప్రాంతీయీకరణ | issue=1వ ఎడిషన్. ebook | editor1-first=Cilja | editor1-last=Harders | editor2-first=Matteo | editor2-last=Legrenzi | publisher=Ashgate Publishing Company | location=Burlington, Vermont | page=[https://books.google.com/books?id=g1oWULcHdZAC&pg=PA191#v=onepage&q&f=false 191] | isbn=978-1-315-56925-3 | doi=10.4324/9781315569253 | url=https://books.google.com/books?id=g1oWULcHdZAC | via=[[Google Books]] | postscript=none}}, ఉటంకిస్తూ {{Cite journal| last1=Barak | first1=Jeff | last2=Harman | first2=Danna | date=11 May 1999 | title='మనం కాపాడుకోగల శాంతి మాత్రమే నిలిచి ఉంటుంది' | journal=[[ది జెరూసలేం పోస్ట్]] | volume=LXVII | number=20228 | page=A8–A9, A14 | id={{ProQuest | 1440970870}} | ref=noharv}}</ref> తన మొదటి పదవీకాలంలో ప్రధానమంత్రిగా,అతను బ్యాంకింగు రంగాన్ని గణనీయంగా సంస్కరించాడు. విదేశాలలో పెట్టుబడులకు అడ్డంకులను తొలగించాడు, ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల తప్పనిసరి కొనుగోళ్లు, ప్రత్యక్ష క్రెడిటు‌ను తొలగించాడు. ఆర్థిక మంత్రిగా (2003–2005) నెతన్యాహు ఇజ్రాయెలు ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఒక పెద్ద సవరణను ప్రవేశపెట్టాడు.అతను పని నుండి పనికి సంక్షేమ కార్యక్రమాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. ప్రైవేటీకరణ కార్యక్రమానికి నాయకత్వం వహించారు. ప్రభుత్వ రంగ పరిమాణాన్ని తగ్గించారు. పన్ను వ్యవస్థను సంస్కరించారు. క్రమబద్ధీకరించి పోటీని పెంచే లక్ష్యంతో ఏకస్వామ్యాలు, కార్టెలు‌లకు వ్యతిరేకంగా చట్టాలను ఆమోదించారు.<ref name="Likud Leaders 2015" /> నెతన్యాహు కంపెనీల నుండి వ్యక్తులకు మూలధన లాభాల పన్నులను విస్తరించారు. ఇది ఆదాయాల మీద పన్నులను తగ్గించుకుంటూ పన్ను ఆధారాన్ని విస్తరించడానికి వీలు కల్పించింది.<ref>''అరిక్: ది లైఫ్ ఆఫ్ ఏరియల్ షారన్'', డేవిడ్ లాండౌ (నాఫ్ డబుల్‌డే పబ్లిషింగ్ గ్రూప్ 2014), అధ్యాయం 14</ref> ఇజ్రాయెలు ఆర్థిక వ్యవస్థ వృద్ధి చెందడం ప్రారంభించి, నిరుద్యోగం గణనీయంగా తగ్గడంతో, నెతన్యాహు తన పదవీకాలం ముగిసే సమయానికి 'ఆర్థిక అద్భుతం' చేసినట్లు వ్యాఖ్యాతలచే విస్తృతంగా ప్రశంసించబడ్డాడు.<ref name="Likud Leaders 2015" /> ఇజ్రాయెలు ఆర్థిక వ్యవస్థలో ప్రత్యక్ష పెట్టుబడి వార్షికంగా 380% పెరిగింది.<ref>[http://www.globes.co.il/en/article-1000016013 విదేశీ రికార్డు స్థాయిలో ఇజ్రాయెల్‌లో పెట్టుబడులు] గ్లోబ్స్, 26 సెప్టెంబరు 2005, జీవ్ క్లైన్</ref> మరోవైపుఅతను విమర్శకులుఅతను ఆర్థిక అభిప్రాయాలను [[మార్గరెట్ థాచర్]]-ప్రేరేపిత "ప్రజా పెట్టుబడిదారీ విధానం"గా ముద్ర వేశారు.<ref>''ది పొలిటికల్ రైట్ ఇన్ ఇజ్రాయెల్: డిఫరెంట్ ఫేసెస్ ఆఫ్ యూదు పాపులిజం'', బై డాని ఫిల్క్ (రౌట్లెడ్జ్, 2009), పేజి 65</ref> నెతన్యాహు పెట్టుబడిదారీ విధానాన్ని "లాభంతో వస్తువులు, సేవలను ఉత్పత్తి చేయడానికి వ్యక్తిగత చొరవ, పోటీని కలిగి ఉండే సామర్థ్యం, కానీ అదే చేయడానికి ప్రయత్నించకుండా మరొకరిని నిరోధించడం కాదు" అని నిర్వచించారు.<ref name="haaretz.com" /> బోస్టను కన్సల్టింగు గ్రూపు కోసం ఆర్థిక సలహాదారుగా పనిచేస్తున్నప్పుడు తన అభిప్రాయాలు అభివృద్ధి చెందాయనిఅతను చెప్పారు: "బోస్టను కన్సల్టింగు గ్రూపు ప్రభుత్వాలను పరిశీలించి, ప్రభుత్వాల కోసం పని చేయడం ఇదే మొదటిసారి. వారు స్వీడను ప్రభుత్వం కోసం ఒక వ్యూహాత్మక ప్రణాళికను రూపొందించాలని కోరుకున్నారు. నేను ఆ కేసులో ఉన్నాను. ఇతర ప్రభుత్వాలను చూశాను. కాబట్టి నేను 1976లో యూరపు‌లోని ఇతర ప్రభుత్వాల వద్దకు వెళ్లాను, నేను బ్రిటను వైపు చూస్తున్నాను, నేను ఫ్రాన్సు వైపు చూస్తున్నాను. నేను ఇతర దేశాలను చూస్తున్నాను. పోటీని నిరోధించే అధికార కేంద్రీకరణల ద్వారా అవి నిరోధించబడ్డాయని నేను చూడగలిగాను., నేను, హ్మ్, అవి ఎంత చెడ్డవైనా, మాది అధ్వాన్నంగా ఉంది ఎందుకంటే మాకు ప్రభుత్వ నియంత్రణలో లేదా యూనియను నియంత్రణలో ఉన్న కంపెనీలు ఉన్నంతవరకు ప్రైవేటు రంగ పోటీకి చాలా తక్కువ స్థలం ఉంది. కాబట్టి మీరు నిజంగా పోటీని లేదా వృద్ధిని పొందలేదు..., నేను చెప్పాను, సరే, నేను ఎప్పుడైనా అవకాశం వస్తే, నేను దాన్ని మారుస్తాను."<ref name="haaretz.com" /> === ఉగ్రవాద వ్యతిరేకతపై అభిప్రాయాలు === {{Quote box | width = 290px | align = right | quote = ప్రజాస్వామ్య సమాజాల సారాంశం, వాటిని నియంతృత్వ పాలనల నుండి వేరు చేసేది ఏమిటంటే, వాదన, చర్చల ద్వారా సమస్యలను పరిష్కరించడం ద్వారా అహింసా పద్ధతిలో సంఘర్షణను పరిష్కరించడానికి నిబద్ధత... పదే పదే నొక్కి చెప్పాల్సిన ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, ఉగ్రవాదాన్ని ఏదీ సమర్థించదు, అది స్వయంగా చెడు - ఉగ్రవాదులు తమ చర్యలను సమర్థించుకోవడానికి అందించే వివిధ నిజమైన లేదా ఊహించిన కారణాలు అర్థరహితం. | source = బెంజమిన్ నెతన్యాహు, 1995<ref name="Farrar, Straus and Giroux">{{Cite book| title=ఉగ్రవాదంపై పోరాటం: ప్రజాస్వామ్యాలు దేశీయ, అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాదాన్ని ఎలా ఓడించగలవు | date=1995 | publisher=Farrar, Straus and Giroux | isbn=978-0-374-15492-9 | page=[https://archive.org/details/fightingterroris00neta/page/19 19] | url=https://archive.org/details/fightingterroris00neta/page/19 }}</ref> }} తన సోదరుడి మరణం ఫలితంగానే నెతన్యాహు తన స్వంత "అన్ని ఉగ్రవాదుల మీద కఠినమైన వైఖరి" వచ్చిందని చెప్పాడు. ఆపరేషను ఎంటెబ్బే వద్ద బందీ-రక్షణ మిషను‌కు నాయకత్వం వహిస్తున్నప్పుడు యోనీ నెతన్యాహు చంపబడ్డాడు.<ref>థామసు, గోర్డాను. ''గిడియాన్సు స్పైస్: ది సీక్రెటు హిస్టరీ ఆఫ్ ది మొసాదు'', మాక్‌మిలను పబ్లిషర్సు (2009) పేజీ 145 {{ISBN మిస్సింగ్}}</ref> సైన్యంలో తన సేవలో ఉన్నప్పుడు ఉగ్రవాద వ్యతిరేక కార్యకలాపాలలో పాల్గొనడంతో పాటు, నెతన్యాహు ఉగ్రవాదం మీద పోరాటం అనే అంశం మీద మూడు పుస్తకాలను ప్రచురించాడు. ఉగ్రవాదాన్ని నిరంకుశత్వం ఒక రూపంగాఅతను గుర్తిస్తూ ఇలా వ్రాస్తున్నారు: <blockquote>ఉగ్రవాదులు చెప్పిన ఫిర్యాదుతో దాడి లక్ష్యానికి సంబంధం ఎంత దూరంగా ఉంటే, ఉగ్రవాదం అంత ఎక్కువగా ఉంటుంది... అయినప్పటికీ ఉగ్రవాదం ఏదైనా ప్రభావాన్ని చూపాలంటే, ఉగ్రవాదులు దాడి చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్న కారణంలో ఎంచుకున్న బాధితుల సంబంధం లేకపోవడం, ప్రమేయం లేదా "సహకారం" లేకపోవడం వల్లే కావలసిన భయం ఏర్పడుతుంది. ఎందుకంటే ఉగ్రవాదం యొక్క అంతర్లీన సందేశం ఏమిటంటే, సమాజంలోని ప్రతి సభ్యుడు "దోషి", ఎవరైనా బాధితుడు కావచ్చు, అందువల్ల ఎవరూ సురక్షితంగా ఉండరు... వాస్తవానికి, ఈ పద్ధతులు అన్ని ఉగ్రవాద గ్రూపుల ద్వారా నడిచే నిరంకుశ ఒత్తిడిని వెల్లడిస్తాయి... ఉగ్రవాదుల లక్ష్యాలు వారు ఎంచుకున్న మార్గాలను సమర్థించడంలో విజయం సాధించకపోవడమే కాదు; వారి మార్గాల ఎంపిక వారి నిజమైన లక్ష్యాలు ఏమిటో సూచిస్తుంది. స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడేవారు కాకుండా, ఉగ్రవాదులు నిరంకుశత్వానికి ముందుంటారు. హింసాత్మక బలవంతపు పాలనను సాధించడానికి ఉగ్రవాదులు హింసాత్మక బలవంతపు పద్ధతులను ఉపయోగిస్తారు.<ref>{{Cite book| title=టెర్రరిజంపై పోరాటం: ప్రజాస్వామ్యాలు దేశీయ, అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాదాన్ని ఎలా ఓడించగలవు | date=1995 | publisher=Farrar, Straus and Giroux | isbn=978-0-374-15492-9 | pages=[https://archive.org/details/fightingterroris00neta/page/8 8–9] | url=https://archive.org/details/fightingterroris00neta/page/8 }}</ref></blockquote>నెతన్యాహు ఇలా హెచ్చరిస్తున్నారు:<blockquote>క్రియాశీల ఉగ్రవాద వ్యతిరేక కార్యకలాపాలతో ఉన్న సమస్య ఏమిటంటే... అవి పర్యవేక్షించబడుతున్న వారి జీవితాలపై గణనీయమైన చొరబాటును కలిగిస్తాయి.</blockquote>పౌర స్వేచ్ఛలు, భద్రత మధ్య సమతుల్యత ఉందనిఅతను నమ్ముతాడు. ఇది ఒక దేశంలో నిరంతర ఉగ్రవాద దాడుల స్థాయి మీద ఆధారపడి ఉండాలి. నిరంతర దాడి సమయంలో "ఉగ్రవాద బాధితులు, వారి కుటుంబాలు ఎదుర్కొంటున్న వ్యక్తిగత హక్కులను దారుణంగా ఉల్లంఘించడం" కారణంగా భద్రత వైపు మొగ్గు చూపాలి.<ref name="fightingterroris00neta-33">{{Cite book| title=ఫైటింగ్ టెర్రరిజం: హౌ డెమోక్రసీస్ కెన్ డీట్ డొమెస్టిక్ అండ్ ఇంటర్నేషనల్ టెర్రరిజం | date=1995 | publisher=Farrar, Straus and Giroux | isbn=978-0-374-15492-9 | page=[https://archive.org/details/fightingterroris00neta/page/33 33] | url=https://archive.org/details/fightingterroris00neta/page/33 }}</ref> కానీ భద్రతా పరిగణనలు అనుమతించిన చోట, ఎప్పుడైనా పౌర స్వేచ్ఛలు, వ్యక్తిగత గోప్యతను కాపాడుకోవడం మీద ప్రాధాన్యతనిస్తూ దీనిని క్రమం తప్పకుండా సమీక్షించాలి:<ref name="fightingterroris00neta-33" /> "పౌర అమాయక పౌరుల హక్కుల ఉల్లంఘనల మీద స్వేచ్ఛావాదులు బాగానే ఉన్నారు. భద్రతా సేవలకు మంజూరు చేయబడిన అన్ని అదనపు అధికారాలకు శాసనసభ ద్వారా వార్షిక పునరుద్ధరణ అవసరం. ఇది రంగంలో తీసుకునే చర్యల మీద న్యాయ పర్యవేక్షణతో పాటు ఉండాలి."<ref name="fightingterroris00neta-142">{{Cite book| title=ఫైటింగ్ టెర్రరిజం: డెమోక్రసీలు దేశీయ, అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాదాన్ని ఎలా ఓడించగలవు | date=1995 | publisher=Farrar, Straus and Giroux | isbn=978-0-374-15492-9 | page=[https://archive.org/details/fightingterroris00neta/page/142 142] | url=https://archive.org/details/fightingterroris00neta/page/142 }}</ref> ఉగ్రవాదాన్ని ముందస్తుగా ఎదుర్కోవడానికి అవసరమైన సాధనంగా కఠినమైన వలస చట్టాలనుఅతను సలహా ఇస్తున్నారు: "అందరికీ ఉచిత వలసల ఈ యుగాన్ని అంతం చేయాలి." వలస పరిస్థితిని నియంత్రించడంలో ఒక ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే, సంభావ్య వలసదారుల నేపథ్య తనిఖీలను కఠినతరం చేయడం, బహిష్కరణకు నిజమైన అవకాశం ఉండటం."<ref name="fightingterroris00neta-142" /> తీవ్రవాద అభిప్రాయాలను కలిగి ఉండవచ్చో లేదో కానీ, చర్చ, వాదన ద్వారా తమ అభిప్రాయాలను ముందుకు తీసుకెళ్లే చట్టబద్ధమైన రాజకీయ సమూహాలతో ఉగ్రవాదులను ప్రభుత్వాలు కలపకూడదని కూడాఅతను హెచ్చరిస్తున్నారు.<ref name="Farrar, Straus and Giroux" /> [[రోనాల్డ్ రీగన్]] నెతన్యాహు ఉగ్రవాద వ్యతిరేకత మీద చేసిన కృషికి ఆరాధకుడు, రీగను తన పరిపాలనలోని అన్ని సీనియరు వ్యక్తులకు నెతన్యాహు రాసిన ''టెర్రరిజం: హౌ ది వెస్ట్ కెన్ విన్'' పుస్తకాన్ని సిఫార్సు చేశాడు.<ref name="star" /> === మరణశిక్ష === 2017లో, 2017 హలామిషు కత్తిపోటు దాడి నేరస్థుడి మీద [[మరణశిక్ష]] విధించాలని నెతన్యాహు పిలుపునిచ్చారు.<ref name="DeathPenaltyHalamish">{{Cite news| title=హలామిష్‌కు మరణశిక్ష విధించాలని నెతన్యాహు డిమాండ్ చేశారు ఉగ్రవాది | url=http://www.timesofisrael.com/netanyahu-demands-death-penalty-for-halamish-terrorist/ | access-date=27 జూలై 2017 | website=The Times of Israel | date=27 జూలై 2017}}</ref>అతను ప్రభుత్వంలోని ప్రతినిధులు ఉగ్రవాదానికి మరణశిక్షను అనుమతించే బిల్లును నెస్సెటుకు ప్రవేశపెట్టారు.<ref>{{Cite news| url=https://www.timesofisrael.com/liberman-to-advance-bill-setting-death-penalty-for-terrorists/ | title=ఇజ్రాయెల్ నాయకులు 'ఉగ్రవాద' మరణశిక్ష కోసం ఒత్తిడి తెస్తున్నారు | agency=Agence France-Presse | website=The Times of Israel | date=17 డిసెంబరు 2017}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://www.faz.net/1.5347505 | title=Gesetzesinitiative: ఇజ్రాయెల్ టెర్రరిస్టెన్ ఐన్ఫుహ్రెన్‌కు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతుంది | website=www.faz.net}}</ref> 2018 జనవరిలో జరిగిన ప్రాథమిక ఓటింగు‌లో, ఇజ్రాయెలు పార్లమెంటులోని 120 మంది సభ్యులలో 52 మంది అనుకూలంగా ఓటు వేయగా 49 మంది వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు. దీని ద్వారా న్యాయమూర్తులు మరణశిక్షను విధించడం సులభతరం చేయబడింది. శిక్షాస్మృతి సవరణ చట్టంగా మారాలంటే ఇంకా మూడు పఠనాలు అవసరం.<ref>{{Cite news| url=https://www.reuters.com/article/us-israel-palestinians-deathpenalty/israeli-death-penalty-advocates-win-preliminary-vote-in-parliament-idUSKBN1ES1DT | title=ఇజ్రాయెల్ మరణశిక్ష న్యాయవాదులు పార్లమెంటులో ప్రాథమిక ఓటును గెలుచుకున్నారు | publisher=Reuters | date=3 జనవరి 2018}}</ref> === ఎల్‌జిబిటి హక్కులు === నెతన్యాహు ఎల్‌జిబిటి వ్యక్తులకు సమాన హక్కులను సమర్థిస్తాడు. "చట్టం ముందు ప్రతి వ్యక్తిని సమానంగా గుర్తించాలనే పోరాటం ఒక సుదీర్ఘ పోరాటం, ఇంకా చాలా దూరం వెళ్ళాలి...ఎల్‌జిబిటి కమ్యూనిటీ చర్చకు సంబంధించి ఇజ్రాయెలు ప్రపంచంలోనే అత్యంత బహిరంగ దేశాలలో ఒకటి అని నేను గర్విస్తున్నాను" అనిఅతను అన్నారు.<ref>[http://www.jpost.com/landedpages/printarticle.aspx?id=405669 PM to LGBT కమ్యూనిటీ: ఇజ్రాయెల్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత బహిరంగ దేశాలలో ఒకటి] 6 నవంబరు 2015, ''ది జెరూసలేం పోస్ట్''</ref><ref>{{Cite news| author=Omri Nahmias | date=11 జూన్ 2015 | url=http://news.walla.co.il/item/2862577 | script-title=he:נתניהו בירך את קהילת הלהט"ב: "ישראל – מהפתוחות בעולם" | language=he | trans-title=నెతన్యాహు LGBT కమ్యూనిటీని అభినందిస్తున్నారు: "ఇజ్రాయెల్ - ప్రపంచంలోనే అత్యంత బహిరంగ దేశాలలో ఒకటి" | publisher=[[Walla!]]}}</ref> నెస్సెటు‌లో వార్షిక కమ్యూనిటీ హక్కుల దినోత్సవం కోసం జరిగిన ఒక కార్యక్రమంలో, నెతన్యాహు మాట్లాడుతూ, "నా బిజీ షెడ్యూల్ మధ్యలో ఎల్‌జిబిటి కమ్యూనిటీలోని పురుష, స్త్రీ సభ్యులకు ఒక విషయం చెప్పడానికి ఇక్కడికి రావాలని అడిగారు: ప్రతి వ్యక్తి దేవుని స్వరూపంలో సృష్టించబడ్డాడనే నమ్మకంతో మనం మార్గనిర్దేశం చేయబడాలి" అని అన్నారు.<ref>[https://www.knesset.gov.il/spokesman/eng/PR_eng.asp?PRID=11963 "నెస్సెట్ గే కమ్యూనిటీ హక్కుల దినోత్సవాన్ని సూచిస్తుంది; ప్రధానమంత్రి నెతన్యాహు: 'ప్రతి వ్యక్తి ఇమాగో డీలో సృష్టించబడ్డాడనే నమ్మకంతో మనం మార్గనిర్దేశం చేయబడాలి{{'"}}] ప్రచారం చేయబడింది: 23 ఫిబ్రవరి 2016, నెస్సెట్ ప్రెస్ విడుదలలు</ref> అయితేఅతను సంకీర్ణ ప్రభుత్వ పార్టీ సభ్యులు కొందరు స్వలింగ వివాహాన్ని వ్యతిరేకించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.jpost.com/israel-news/politics-and-diplomacy/article-709331/amp | title= ఇజ్రాయెల్ యొక్క MKలు స్వలింగ వివాహంపై సర్వే చేయబడ్డారు | date=14 జూన్ 2022 | website=ది జెరూసలేం పోస్ట్ | archive-date=14 జూన్ 2022 | archive-url= https://web.archive.org/web/20220614023228/https://m.jpost.com/israel-news/politics-and-diplomacy/article-709331/amp}}</ref> === ఇథియోపియను యూదుల ఏకీకరణ === [[File:Flickr - Government Press Office (GPO) - A memorial service of Ethiopian immigrants.jpg|thumb|upright| ఇజ్రాయెల్‌కు వెళ్లే మార్గంలో మరణించిన వారి స్నేహితుల గౌరవార్థం ఇథియోపియన్ ఇజ్రాయెల్ వలసదారుల స్మారక సేవలో నెతన్యాహు]] 2015లో పోలీసుల క్రూరత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఇథియోపియను యూదుల నిరసనల తర్వాత నెతన్యాహు ఇలా అన్నాడు: "ప్రతి విధంగా మీకు సహాయం చేయడానికి మేము ప్రభుత్వానికి సమగ్ర ప్రణాళికను తీసుకువస్తాము. మన సమాజంలో జాతి వివక్షతకు చోటు ఏదీ లేదు... మేము జాత్యహంకారాన్ని జుగుప్సాకరమైన, నీచమైన దానిగా మారుస్తాము."<ref>{{Cite news| first=Judah Ari | last=Gross | date=17 May 2015 | url=http://www.timesofisrael.com/israel-failed-ethiopian-community-president-says-at-memorial | title=ఇజ్రాయెల్ ఇథియోపియన్ కమ్యూనిటీని విఫలమైందని అధ్యక్షుడు memorial | website=The Times of Israel}} వద్ద అన్నారు</ref> === జెరూసలేం ఆఫ్రికను హిబ్రూ ఇజ్రాయెలు ప్రజలు === నెతన్యాహు జెరూసలేం ఆఫ్రికను హిబ్రూ ఇజ్రాయెలు ఇజ్రాయెలు సమాజంలో ఏకీకరణకు మద్దతు ఇస్తాడు. 1967లో జరిగిన అమెరికా నుండి ఇజ్రాయెలు‌కు ఈ సమాజం "నిష్క్రమణ" గౌరవార్థం వేడుకల్లో పాల్గొంటాడు. 2012లో నెతన్యాహు "ఇజ్రాయెలు సమాజంలో హిబ్రూ ఇజ్రాయెలు సమాజాన్ని చేర్చడానికి కృషి చేస్తున్న సహకార సంఘం" పట్ల ప్రశంసలు వ్యక్తం చేశాడు. ఇజ్రాయెలు దేశంలోని సమాజం అనుభవం "ఇజ్రాయెలు అనుభవంలో అంతర్భాగం" అని ప్రకటించాడు.<ref>{{Cite news| first=Andrew | last=Esensten | date=25 May 2012 | url=http://www.haaretz.com/weekend/anglo-file/african-hebrew-israelites-mark-their-modern-day-exodus-from-u-s.premium-1.432537 | title=ఆఫ్రికన్ హిబ్రూ ఇజ్రాయెల్ వారి ఆధునిక దిన నిష్క్రమణను గుర్తుచేసుకున్నాడు U.S | website=Haaretz}}</ref> === ఇరాన్ === 2007 మార్చి [[CNN|సిఎన్‌ఎన్]] ఇంటర్వ్యూలో నెతన్యాహు మాట్లాడుతూ "నాజీ జర్మనీ, ఇస్లామికు రిపబ్లికు ఆఫ్ ఇరాను మధ్య ఒకే ఒక తేడా ఉంది. అంటే మొదట ప్రపంచవ్యాప్త వివాదంలోకి ప్రవేశించి తరువాత అణ్వాయుధాల కోసం వెతుకుతుంది. అయితే తరువాతిది మొదట అణ్వాయుధాల కోసం వెతుకుతుంది. వాటిని కలిగి ఉన్న తర్వాత, ప్రపంచ యుద్ధాన్ని ప్రారంభిస్తుంది." 2008 ఏప్రిల్ లో జరిగిన ఒక వార్తా సమావేశంలో నెతన్యాహు ఈ వ్యాఖ్యలను పునరావృతం చేశారు.<ref name=Haaretz16042008>{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/975574.html | title=Report: 9/11 ఉగ్రవాద దాడులు ఇజ్రాయెల్‌కు మంచివని నెతన్యాహు అంటున్నారు | website=[[Haaretz]] | date=16 ఏప్రిల్ 2008 | access-date=29 జూలై 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120416053833/http://www.haaretz.com/news/report-netanyahu-says-9-11-terror-attacks-good-for-israel-1.244044 | archive-date= 16 ఏప్రిల్ 2012 | url-status=dead}}</ref> ఇది మునుపటి వ్యాఖ్యల మాదిరిగానే ఉంది "ఇది 1938 ఇరాన్ జర్మనీ, ఇరాన్ [[అణు బాంబులు]] తో తనను తాను ఆయుధం చేసుకోవడానికి పోటీ పడుతోంది".<ref>{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/787766.html | first=Peter | last=Hirschberg | title=Netanyahu: ఇది 1938, ఇరాన్ జర్మనీ; అహ్మదీనేజాద్ మరో హోలోకాస్ట్ కు సిద్ధమవుతున్నాడు | website=[[Haaretz]] | date=14 నవంబరు 2006 | access-date=29 జూలై 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120407122943/http://www.haaretz.com/news/netanyahu-it-s-1938-and-iran-is-germany-ahmadinejad-is-preparing-another-holocaust-1.205137 | archive-date= 7 ఏప్రిల్ 2012 | url-status=dead}}</ref> 2009 ఫిబ్రవరిలో ఇజ్రాయెలు ప్రధాన మంత్రిగా ఉండమని అడిగిన తర్వాత నెతన్యాహు ఇరాను‌ను ఇజ్రాయెలు ఎదుర్కొన్న అతిపెద్ద ముప్పుగా అభివర్ణించాడు: "ఇరాన్ అణ్వాయుధాన్ని పొందాలని చూస్తోంద. స్వాతంత్ర్య యుద్ధం తర్వాత మన ఉనికికి ఇది అత్యంత తీవ్రమైన ముప్పు."<ref>{{Cite news| last1=Byers | first1=David | last2=Hider | first2=James | date=20 ఫిబ్రవరి 2009 | title=Binyamin నెతన్యాహు ప్రధాన మంత్రిగా నియమితులైన తర్వాత ఇరాన్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాడు | url=https://www.thetimes.com/comment/register/article/binyamin-netanyahu-targets-iran-after-he-is-appointed-prime-minister-62vgfg7fvg3?region=global | access-date=25 ఏప్రిల్ 2025 | website=[[The Times]] | location=London}}</ref> 2009 సెప్టెంబరు 24న న్యూయార్క్‌లో జరిగిన యుఎన్ జనరలు అసెంబ్లీ ముందు మాట్లాడుతూ నెతన్యాహు ఒక విషయాన్ని వ్యక్తం చేశాడు. ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మహమూదు అహ్మదీనేజాదు ప్రసంగం కంటే భిన్నమైన అభిప్రాయం, టెహ్రాను ఇజ్రాయెలు‌కు మాత్రమే ముప్పు అని నమ్మేవారు తప్పు అని అన్నారు. "ఇరాన్ పాలన"అతను ఇలా అన్నాడు. "మతోన్మాదంతో ప్రేరేపించబడింది... వారు మనం మధ్యయుగ కాలానికి తిరిగి వెళ్లాలని కోరుకుంటున్నారు. ఇరాను‌కు వ్యతిరేకంగా పోరాటం నాగరికతను అనాగరికతకు వ్యతిరేకంగా ఉంచుతుంది. ఈ ఇరాన్ పాలన తీవ్ర మౌలికవాదంతో ఆజ్యం పోసింది."<ref name=un-1 /><ref name=un-2 /> "ఇరాన్‌ మీద మాత్రమే దృష్టి పెట్టడం ద్వారా", కాలమిస్టు యోస్సీ మెల్మాను నెతన్యాహు విదేశాంగ విధానం "...&nbsp;పాలస్తీనా సమస్యను ప్రపంచ ఎజెండా నుండి తీసివేసిందని" ఊహించారు. ఇరాన్ నిధులతో నడుస్తున్న పాలస్తీనా ఇస్లామికు జిహాదు నుండి నాలుగు రోజుల పాటు జరిగిన దాడుల తర్వాత, మెల్మాను, "ఇరాన్‌తో సంక్షోభాన్ని ప్రారంభించడం విలువైనదేనా? ఇజ్రాయెలు ప్రజలు ఇరాను ప్రతిస్పందనను తట్టుకోగలరా?" అని అడిగాడు.<ref name="Tab 15Mar2012">{{Cite news| url=http://www.tabletmag.com/jewish-news-and-politics/94134/under-fire/ | title=Under Fire | first=Yossi | last=Melman | date=15 మార్చి 2012 | website=Tablet | access-date=16 మార్చి 2012}}</ref> ఉజి ఈలం ప్రకారం నెతన్యాహు తన సొంత లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి అణు ఇరాన్ ముప్పును ఒక మార్గంగా ఉపయోగిస్తున్నాడు.అతను ఇలా అన్నాడు: "నెతన్యాహు వివిధ రాజకీయ లక్ష్యాలను సాధించడానికి ఇరాన్ ముప్పును ఉపయోగిస్తున్నాడు." "ఇరాన్ తన అణు కార్యక్రమాన్ని రద్దు చేస్తుందా లేదా అని నిర్ణయించే చర్చలలో ఇజ్రాయెలు పార్టీ కానందున, ఈ ప్రకటనలు అనవసరంగా ఇజ్రాయెలు పౌరులను భయపెడుతున్నాయి" అని కూడాఅతను అన్నారు.<ref name="Ynet">{{Cite news| last1=Bergman | first1=Ronen | author-link=Ronen Bergman | title=Ex-atomic agency chief: Ernanuclear program పై నెతన్యాహు భయపెట్టే వ్యూహాలను ఉపయోగిస్తున్నారు | url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4517536,00.html | website=Ynet | date=5 August 2014 | access-date=15 February 2016}}</ref> [[File:Flickr - Israel Defense Forces - Prime Minister and Defense Minister at Weaponry Display.jpg|thumb|left| ఇజ్రాయెల్ రక్షణ మంత్రి ఎహుదు బరాకుతో నిలబడి, నెతన్యాహు 2011 మార్చిలో విక్టోరియా ఎఫైరులో పట్టుబడిన యాంటీ-షిప్ క్షిపణి కోసం ఇరానియను ఇన్‌స్ట్రక్షను మాన్యువలు‌ను కలిగి ఉన్నాడు.]] 2012 నాటికి ఇరాన్ అణు సౌకర్యాల మీద ఇజ్రాయెలు సైనిక చర్య సాధ్యమని ఇద్దరు వ్యక్తులు భావించడంతో నెతన్యాహు రక్షణ మంత్రి ఎహుదు బరాకుతో సన్నిహిత, గోప్య సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకున్నట్లు నివేదించబడింది.<ref>{{Cite news| url=https://www.nytimes.com/2012/03/28/world/middleeast/netanyahu-and-barak-bond-over-israels-iran-crisis.html?_r=1&hp=&pagewanted=all | title=2 ఇజ్రాయెల్ నాయకులు ఇరాన్ సమస్యను తమ సొంతం చేసుకున్నారు | last=Bonner | first=Ethan | website=The New York Times | date=28 March 2012 | access-date=28 March 2012}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://fas.org/sgp/crs/mideast/R42443.pdf | title=Israel: ఇరాన్ యొక్క అణు సౌకర్యాలపై సాధ్యమైన సమ్మె | publisher=[[Congressional Research Service]] | date=28 September 2012 | access-date=2 October 2012 | archive-date=14 అక్టోబర్ 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121014002010/http://www.fas.org/sgp/crs/mideast/R42443.pdf | url-status=dead}}</ref> ఇజ్రాయెలు స్థాపించబడిన బెగిను డాక్టరిన్ తర్వాత. షిన్ బెట్ మాజీ అధిపతి యువల్ డిస్కిన్ ఈ జంట "మెస్సియానిక్" ప్రేరణలతో వ్యవహరించారని ఆరోపించారు. వారి యుద్ధోన్మాద వాక్చాతుర్యం "ఇజ్రాయెలు ప్రజలలోని మూర్ఖులను" ఆకర్షించిందనిఅతను అన్నారు.<ref>{{Cite news| url= http://www.timesofisrael.com/ex-intelligence-chief-diskin-says-netanyahu-barak-not-fit-to-lead-israel-and-wrong-on-iran/ | title= నెతన్యాహు, బరాక్ 'ఇజ్రాయెల్‌కు నాయకత్వం వహించడానికి తగినవాడు కాదు', ఇరాన్‌పై తప్పు | last= Shmulovich | first= Michael | date= 28 April 2012 | website= The Times of Israel | access-date=29 April 2012 }}</ref> డిస్కిను వ్యాఖ్యలను మాజీ మొసాదు చీఫు మీరు డాగను సమర్థించారు.<ref>{{Cite news| url=http://www.timesofisrael.com/olmert-opposes-iran-strike/ | title=ఇరానియన్ అణు కార్యక్రమంపై సమ్మెను వ్యతిరేకిస్తున్న ఓల్మెర్ట్ | date=25 ఏప్రిల్ 2012 | agency=అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ | newspaper=ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇజ్రాయెల్ | access-date=30 ఏప్రిల్ 2012 | quote=ఇజ్రాయెల్ మాజీ మొసాద్ చీఫ్ మీర్ దగన్, తాను డిస్కిన్‌కు మద్దతు ఇస్తున్నట్లు స్టేషన్‌కు తెలిపారు. | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20100919025443/http://www.timesofisrael.com/olmert-opposes-iran-strike/ | archive-date=19 సెప్టెంబరు 2010 }}</ref> ఇరాన్ మీద దాడి "నేను ఇప్పటివరకు విన్న అత్యంత తెలివితక్కువ విషయం" అనిఅతను గతంలో అన్నారు.<ref>{{Cite news| url= http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/former-mossad-chief-israel-air-strike-on-iran-stupidest-thing-i-have-ever-heard-1.360367 | title= మాజీ మొసాద్ చీఫ్: ఇరాన్ పై ఇజ్రాయెల్ వైమానిక దాడి 'నేను ఇప్పటివరకు విన్న అత్యంత తెలివితక్కువ విషయం' | first= Yossi | last= Melman | date= 7 మే 2011 | website= [[Haaretz]] | access-date= 28 ఏప్రిల్ 2012 | archive-date= 2012-04-27 | archive-url= https://web.archive.org/web/20120427063633/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/former-mossad-chief-israel-air-strike-on-iran-stupidest-thing-i-have-ever-heard-1.360367 | url-status= dead}}</ref> కొన్ని వారాల తర్వాత ఆర్‌ఎఎన్‌డి కార్పొరేషను కూడా నెతన్యాహు యుద్ధ వైఖరితో బహిరంగంగా విభేదించింది.<ref>{{Cite news| title=ఇరాన్‌పై ఇజ్రాయెల్, అమెరికన్ సమ్మెకు వ్యతిరేకంగా అగ్ర US థింక్ ట్యాంక్ హెచ్చరిక | first=Amir | last=Oren | url=http://www.haaretz.com/misc/iphone-article/top-u-s-think-tank-warns-against-israeli-american-strike-on-iran.premium-1.430697 | website=Haaretz | date=16 మే 2012 | access-date=16 మార్చి 2013}}</ref> 2012 ప్రారంభంలో ఇరానియన్ అణు బాంబు ప్రమాదాల గురించి హెచ్చరించడానికి ఇజ్రాయెలు హోలోకాస్టు జ్ఞాపకార్థ దినోత్సవం ప్రారంభోత్సవాన్నిఅతను ఉపయోగించుకున్నారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో నాజీల జాతి విధ్వంస ఉద్దేశాల గురించి అలారం పెంచడానికి పోరాడిన యూదు నాయకుల ఉదాహరణను తాను అనుసరిస్తున్నానని చెప్పారు.<ref name = "SaSe 18Apr2012">{{Cite news| url= http://www.timesofisrael.com/warning-of-iranian-threat-is-the-best-way-to-honor-holocaust-victims/ | title= PM: 'ఇరానియన్ ముప్పు గురించి హెచ్చరించడం హోలోకాస్ట్ బాధితులను గౌరవించడానికి ఉత్తమ మార్గం' | last= Ser | first= Sam | date= 18 ఏప్రిల్ 2012 | website= The Times of Israel | access-date=18 ఏప్రిల్ 2012 }}</ref> ఇజ్రాయెలు విద్యావేత్త అవ్నరు కోహెన్ నెతన్యాహు హోలోకాస్టు‌ను "రాజకీయ ఉపయోగం" కోసం ఉంచడం ద్వారా దాని పట్ల "ధిక్కారం" చూపిస్తున్నారని ఆరోపించారు,<ref name="AC 19Mar2012">{{Cite news| url= http://www.haaretz.com/print-edition/opinion/netanyahu-s-contempt-for-the-holocaust-1.419462 | title= నెతన్యాహు హోలోకాస్ట్ పట్ల ధిక్కారం | author= Avner Cohen | author-link= Avner Cohen | date= 19 మార్చి 2012 | website= [[Haaretz]] | access-date= 31 మార్చి 2012 | archive-date= 2015-10-16 | archive-url= https://web.archive.org/web/20151016093228/http://www.haaretz.com/print-edition/opinion/netanyahu-s-contempt-for-the-holocaust-1.419462 | url-status= dead}}</ref> మాజీ ఇజ్రాయెల్ విదేశాంగ మంత్రి ష్లో బెన్-అమీ కూడా నెతన్యాహు "హోలోకాస్టు జ్ఞాపకాలను అసభ్యంగా మార్చడాన్ని" ఖండించారు.<ref>{{Cite web| url= http://www.project-syndicate.org/commentary/iran-s-nuclear-grass-eaters | title= ఇరాన్ యొక్క అణు గడ్డి తినేవాళ్ళు | author= Shlomo Ben-Ami | date= 4 ఏప్రిల్ 2012 | publisher= ప్రాజెక్ట్ సిండికేట్ | access-date=5 ఏప్రిల్ 2012 }}</ref> 2012 బుర్గాసు బసు బాంబు దాడి జరిగిన వెంటనే, నెతన్యాహు ఈ దాడి ఇరాన్‌తో సమన్వయంతో జరిగిందని ధ్రువీకరించారు.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు: ఇరాన్ దర్శకత్వం వహించిన హిజ్బుల్లా, బుర్గాస్ ఉగ్రవాద దాడిని నిర్వహించింది | url=http://www.timesofisrael.com/netanyahu-hezbollah-directed-by-iran-carried-out-burgas-terror-attack/ | website=The Times of Israel | date=19 జూలై 2012 | access-date=16 మార్చి 2013}}</ref> [[File:Demonstrations and protests against United States recognition of Jerusalem in Tehran 032.jpg|thumb| U.S. ఇజ్రాయెల్ రాజధానిగా జెరూసలేం గుర్తింపు, టెహ్రాన్, 2017 డిసెంబరు 11]] జూలైలో జరిగిన సమావేశంలో నెతన్యాహు "ఇప్పటివరకు అమలులో ఉన్న అన్ని ఆంక్షలు, దౌత్యం ఇరానియను కార్యక్రమానికి ఒక్క ఐయోటా కూడా ఆటంకం కలిగించలేదు" అని అభిప్రాయపడ్డారు.<ref>{{Cite news| url=https://www.nation.com.pk/30-Jul-2012/iran-unmoved-by-curbs-says-netanyahu | website=[[The Nation (Pakistan) | The Nation]] | location=Pakistan | date=30 July 2012 | title=ఇరాన్ ఆంక్షలతో కదలకుండా ఉందని నెతన్యాహు చెప్పారు | access-date=30 July 2012 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20130927193049/http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/international/30-Jul-2012/iran-unmoved-by-curbs-says-netanyahu | archive-date=27 సెప్టెంబరు 2013}}</ref> ఆగస్టులోఅతను యునైటెడు స్టేట్సు ఇజ్రాయెల్ ‌మీద భారీ దాడికి మాత్రమే స్పందించగలదని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/blogs/diplomania/netanyahu-if-israel-attacks-iran-i-will-take-responsibility-for-the-consequences-1.455853 | title=నెతన్యాహు: ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్‌పై దాడి చేస్తే, పరిణామాలకు నేను బాధ్యత వహిస్తాను | last=రవిద్ | first=బరాక్ | date=3 ఆగస్టు 2012 | newspaper=హారెట్జ్ | access-date=17 మార్చి 2013 | archive-date=2013-03-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130327131135/http://www.haaretz.com/blogs/diplomania/netanyahu-if-israel-attacks-iran-i-will-take-responsibility-for-the-consequences-1.455853 | url-status=dead}}</ref> 2012 సెప్టెంబరు 28న నెతన్యాహు యుఎన్ జనరలు అసెంబ్లీలో ప్రసంగించారు. దీనిలోఅతను 90% యురేనియం సుసంపన్నత "రెడ్ లైన్"ను ముందుకు తెచ్చాడు. ఇరాన్ ఈ స్థాయికి చేరుకుంటే అది ఇజ్రాయెలు‌కు భరించలేని ప్రమాదంగా మారుతుందని పేర్కొన్నాడు.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు: ఇరాన్ 90% సుసంపన్నమైన యురేనియంను చేరుకున్నప్పుడు రెడ్ లైన్ | first=Gil | last=Ronen | url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/160353 | publisher=Arutz Sheva | date=27 సెప్టెంబరు 2012 | access-date=6 మార్చి 2013}}</ref> నెతన్యాహు తన అంశాన్ని వివరించడానికి బాంబు కార్టూను గ్రాఫికు‌ను ఉపయోగించాడు. యురేనియం సుసంపన్నత మూడు దశలను సూచిస్తూ, ఇరాన్ ఇప్పటికే మొదటి దశను పూర్తి చేసిందని, "వచ్చే వసంతకాలం నాటికి, గరిష్టంగా వచ్చే వేసవి నాటికి ప్రస్తుత సుసంపన్నత రేట్ల ప్రకారం, [ఇరాన్] మీడియం సుసంపన్నతను పూర్తి చేసి, ఫైనలు‌కు వెళ్తుంది" అని పేర్కొన్నాడు. దశ. అక్కడి నుండి, మొదటి బాంబుకు తగినంత శుద్ధి చేసిన యురేనియం పొందడానికి కొన్ని నెలలు మాత్రమే బహుశా కొన్ని వారాలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి."<ref>{{Cite web| access-date=7 జూన్ 2021 | title=Report: ఇరాన్‌పై ఇజ్రాయెల్ ప్రీమియర్ కంటే మొసాద్ తక్కువ ఆందోళన చెందాడు | date=23 ఫిబ్రవరి 2015 | url=https://apnews.com/article/d2cf525e85f6492c8dc07c2cbabe1913 | via=[[AP News]]}}</ref> ఆ సమయంలో 2015లో లీక్ అయిన కేబుల్సు ప్రకారం అణు బాంబుకు అవసరమైన స్థాయిలో యురేనియంను సుసంపన్నం చేయడానికి ఇరాన్ సిద్ధంగా లేదని మొసాదు అంచనా వేసింది.<ref>సీమాస్ మిల్నే, ఎవెన్ మాక్‌ఆస్కిల్, క్లేటన్ స్విషర్ (23 ఫిబ్రవరి 2015). [https://www.theguardian.com/world/2015/feb/23/leaked-spy-cables-netanyahu-iran-bomb-mossad "లీక్ అయిన కేబుల్స్ నెతన్యాహు ఇరాన్ బాంబు వాదనను మొసాద్ తోసిపుచ్చుతున్నట్లు చూపిస్తున్నాయి"]. ''[[ది గార్డియన్]]''.</ref> 2013 అక్టోబరులో బిబిసి పర్షియను సర్వీసు‌కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో, నెతన్యాహు పర్షియా చరిత్రను ప్రశంసిస్తూ ఇలా అన్నాడు: "ఇరాన్ పాలన వద్ద అణ్వాయుధాలు ఉంటే, ఇరాన్ ప్రజలు ఎప్పటికీ నియంతృత్వం నుండి విముక్తి పొందలేరు. శాశ్వత బానిసత్వంలో జీవిస్తారు."<ref>{{Cite web| url=http://www.netanyahu.org.il/en/news/686-pm-netanyahu-is-interviewed-for-the-first-time-in-the-persian-language-media | date=3 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131007122509/http://netanyahu.org.il/en/news/686-pm-netanyahu-is-interviewed-for-the-first-time-in-the-persian-language-media | archive-date=7 అక్టోబరు 2013 | title=ప్రధాని నెతన్యాహును పర్షియన్ భాషా మీడియాలో మొదటిసారి ఇంటర్వ్యూ చేశారు. | website=బెంజమిన్ నెతన్యాహు - ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రి | publisher=ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రి అధికారిక వెబ్‌సైట్}}</ref> ఉన్నత స్థాయి ఇరానియన్ జనరలు ఖాసేం సులేమానీని చంపిన యుఎస్ సైన్యం 2020 బాగ్దాదు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయ వైమానిక దాడి ప్రపంచవ్యాప్తంగా బలమైన ప్రతిచర్యలకు దారితీసింది. ట్రంపు "వేగంగా, బలవంతంగా, నిర్ణయాత్మకంగా" వ్యవహరించారని చెబుతూ, వైమానిక దాడిని నెతన్యాహు ప్రశంసించారు.<ref>{{Cite news| url=https://www.euronews.com/2020/01/03/a-declaration-of-war-and-an-escalation-the-world-reacts-to-soleimani-killing | title=Qassem Soleimani: ఇరాన్ అత్యున్నత సైనిక అధికారి మరణంపై ప్రపంచం స్పందిస్తుండటంతో ఇరానియన్లు సంతాపం వ్యక్తం చేస్తున్నారు | publisher=[[Euronews]] | date=3 జనవరి 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200103083046/https://www.euronews.com/2020/01/03/a-declaration-of-war-and-an-escalation-the-world-reacts-to-soleimani-killing | archive-date=3 జనవరి 2020 | url-status=live}}</ref> 2025 జూన్ 13న, నెతన్యాహు ఇరాన్‌ మీద వైమానిక దాడులకు అధికారం ఇచ్చాడు. ఇది ఇరాన్-ఇజ్రాయెలు యుద్ధం ప్రారంభానికి గుర్తుగా ఉంది.<ref name="unprecedented" /> ఇరాన్ అణు సామర్థ్యాలను నిర్వీర్యం చేయడమే ఈ ఆపరేషను లక్ష్యం అని నెతన్యాహు పేర్కొన్నాడు. దీనినిఅతను "ఇజ్రాయెల్ మనుగడకే స్పష్టమైన, ప్రస్తుత ప్రమాదం"గా అభివర్ణించాడు.<ref>{{Cite web| title="ఇజ్రాయెల్ మనుగడకే స్పష్టమైన, ప్రస్తుత ప్రమాదం" | url=https://wng.org/opinions/a-clear-and-present-danger-to-israels-very-survival-1749787679 | access-date=19 జూన్ 2025 | website=WORLD | language=en}}</ref><ref>{{Cite news| last1=Martina | first1=Michael | last2=Jackson | first2=Katharine | date=15 జూన్ 2025 | title=ఇరాన్‌లో పాలన మార్పు ఇజ్రాయెల్ దాడుల ఫలితంగా ఉండవచ్చని నెతన్యాహు అంటున్నారు | url=https://www.reuters.com/world/middle-east/netanyahu-says-regime-change-iran-could-be-result-israels-attacks-2025-06-15/ | access-date=19 జూన్ 2025 | website=Reuters | language=en}}</ref><ref>{{Cite news| last=Freedland | first=Jonathan | date=13 జూన్ 2025 | title='అస్తిత్వ ముప్పు'ను నివారించడానికి నెతన్యాహు ఇరాన్‌పై దాడి చేశాడు. అతను దానిని మరింత దిగజార్చి ఉండవచ్చు | url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/jun/13/benjamin-netanyahu-attack-iran-israel-us-nuclear | access-date=19 జూన్ 2025 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web| date=16 జూన్ 2025 | title=ప్రపంచ భద్రతకు ఇరాన్ ముప్పు పాలన పడిపోయే వరకు కొనసాగుతుందని కాంగ్రెస్ సభ్యుడు చెప్పారు {{!}} ఫాక్స్ బిజినెస్ వీడియో | url=https://www.foxbusiness.com/video/6374353779112 | access-date=19 జూన్ 2025 | website=Fox Business | language=en}}</ref> బహిష్కరించబడిన క్రౌన్ ప్రిన్స్ రెజా పహ్లావి, క్రౌన్ ప్రిన్సు తో కలిసి, పాలన మార్పుకు అవకాశంగాఅతను ప్రచారాన్ని రూపొందించాడు. ఇరాన్ రెజా పహ్లవి జాతీయ తిరుగుబాటుకు పిలుపు.<ref>{{Cite AV media| url=https://www.youtube.com/watch?v=d6y__alEYl8 | title=నెతన్యాహు ఇరాన్ ప్రజలకు ఇలా చెబుతాడు: "ఇది మీ నిలబడటానికి అవకాశం" | date=13 జూన్ 2025 | last=CBS News | access-date=19 జూన్ 2025 | via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite web| last=Staff | first=J. N. S. | date=17 జూన్ 2025 | title='కూలిపోతున్న' పాలనకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటుకు పిలుపునిచ్చిన ఇరానియన్ యువరాజు | url=https://www.jns.org/iranian-crown-prince-urges-uprising-against-collapsing-regime/ | access-date=19 జూన్ 2025 | website=JNS.org | language=en}}</ref><ref>{{Cite web| date=17 జూన్ 2025 | title=ఇరాన్ సుప్రీం నాయకుడిని చంపడం 'వివాదానికి ముగింపు' అని నెతన్యాహు సూచిస్తున్నాడు | url=https://www.scmp.com/news/world/middle-east/article/3314665/netanyahu-suggests-killing-irans-supreme-leader-would-end-conflict | access-date=19 జూన్ 2025 | website=సౌత్ చైనా మార్నింగ్ పోస్ట్ | language=en}}</ref> === బ్యాంక్ ఆఫ్ చైనా ఉగ్రవాద నిధుల కేసు === 2013 నెతన్యాహు అమెరికను ఉగ్రవాద బాధితుడి కుటుంబానికి డేనియలు వుల్ట్జు, చైనా ప్రభుత్వానికి చేసిన విరుద్ధమైన వాగ్దానాల మధ్య చిక్కుకున్నాడు. యుఎస్ డిస్ట్రిక్టు కోర్టులో బ్యాంకు ఆఫ్ చైనా మీద ఉగ్రవాద-నిధుల కేసులో ఇజ్రాయెలు పూర్తిగా సహకరిస్తుందని నెతన్యాహు గతంలో అమెరికా ప్రతినిధి ఇలియానా రోసు-లెహ్టినెనుకి హామీ ఇచ్చినట్లు నివేదించబడినప్పటికీ 2013 మే లో చైనాకు రాష్ట్ర పర్యటనకు ముందు ప్రధాన మంత్రి చైనా ప్రభుత్వానికి విరుద్ధమైన వాగ్దానం చేసినట్లు తెలిసింది.<ref name=slate>{{cite magazine | last=Loeffler | first=James | url=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/jurisprudence/2014/02/wultz_vs_bank_of_china_daniel_wultz_parents_attempt_to_use_domestic_courts.html | title=అనాగరిక నష్టాలు: ఉగ్రవాదానికి గురైన అమెరికన్ బాధితులు ఒక చైనీస్ బ్యాంకుపై దావా వేస్తున్నారు. ఇజ్రాయెల్ వారిని ఆపడానికి ప్రయత్నిస్తోంది | magazine=[[Slate (magazine) | Slate]] | location=New York | date=13 ఫిబ్రవరి 2014 | access-date=13 ఫిబ్రవరి 2014}}</ref> వుల్ట్జు కుటుంబం తరపు ప్రధాన న్యాయవాది న్యాయవాది డేవిడు బోయిసు ''ది వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్''తో మాట్లాడుతూ, "మేము చైనా ప్రయోజనాలను, ఇజ్రాయెలు ఎదుర్కొంటున్న దౌత్యపరమైన ఒత్తిడిని గౌరవిస్తున్నప్పటికీ, ఆ ప్రయోజనాలు, ఆ ఒత్తిడి అమెరికను కోర్టులు కీలకమైన సాక్ష్యాలను వినగల సామర్థ్యాన్ని అడ్డుకోవడానికి అనుమతించబడవు."<ref name=davidboies>{{Cite news| last=Balmer | first=Crispian | url=https://www.reuters.com/article/israel-china-case-idUSL6N0JW2EQ20131217 | title=U.S. సాక్షిని నిశ్శబ్దం చేయడానికి ఇజ్రాయెల్ చేసిన ప్రయత్నాన్ని తిరస్కరించాలని కోర్టుకు విజ్ఞప్తి | website=Reuters | location=Jerusalem | date=17 December 2014 | access-date=17 December 2014 | archive-date=2 April 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402103423/http://www.reuters.com/article/2013/12/17/israel-china-case-idUSL6N0JW2EQ20131217 | url-status=live}}</ref><ref name=arutzsheva>{{Cite news| url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/170191#.U2bwZK1kE9Y | title=కుటుంబాలు ప్రధానమంత్రిని కోరుతున్నాయి: భయానికి లొంగకండి | publisher=Arutz Sheva | location=Miami | date=23 July 2013 | access-date=17 July 2013}}</ref> 2013 ఆగస్టులో హౌసు మిడిలు ఈస్టు సౌత్ ఆసియా సబ్‌కమిటీ చైర్పర్సను రోస్-లెహ్టినెను ''మయామి హెరాల్డ్''తో మాట్లాడుతూ, ఇజ్రాయెలు‌కు కాంగ్రెసు ప్రతినిధి బృందానికి నాయకత్వం వహిస్తూ తాను ఈ అంశాన్ని లేవనెత్తానని, వుల్ట్జు కుటుంబానికి వారి వ్యాజ్యానికి అవసరమైన వాటిని అందించడం ప్రాముఖ్యతను ఇజ్రాయెలు అధికారులకు నొక్కి చెప్పారు.<ref name=miamiherald>{{Cite news| last=Benn | first=Evan | url=http://www.miamiherald.com/2013/08/22/3580282/weston-family-faces-frustration.html | title=వెస్టన్ కుటుంబం టెర్రర్ బాంబు దాడి దుఃఖం తర్వాత కోర్టు పోరాటంలో నిరాశను ఎదుర్కొంటోంది | website=Miami Herald | location=Miami | date=22 August 2013 | access-date=22 August 2013 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130823013443/http://www.miamiherald.com/2013/08/22/3580282/weston-family-faces-frustration.html | archive-date=23 ఆగస్టు 2013 }}</ref> "ఈ కేసును కుటుంబానికి సంతృప్తికరమైన ముగింపుకు తీసుకురాగలమని నేను ఆశిస్తున్నాను. కానీ ఈ క్లిష్టమైన సమయంలో చలించకుండా ఉండటానికి మాకు సమాజ మద్దతు అవసరం" అని రోస్-లెహ్టినెను అన్నారు.<ref name=miamiherald /> డెమోక్రటికు నేషనలు కమిటీ చైరు‌పర్సను, అమెరికా ప్రతినిధి డెబ్బీ వాస్సరు‌మాను షుల్ట్జు కూడా ''మయామి హెరాల్డుతో'' ఈ అంశం మీద మాట్లాడారు: "దక్షిణ ఫ్లోరిడాలో, డేనియలు వుల్ట్జు అమాయక జీవితాన్ని తీసిన పిరికి ఉగ్రవాద దాడి చుట్టూ ఉన్న విషాద పరిస్థితుల గురించి మనందరికీ బాగా తెలుసు. నేను చేయి చేయి కలిపి పని చేస్తున్నాను. బ్యాంకు ఆఫ్ చైనాతో సహా ఈ ఉగ్రవాద కార్యకలాపాల్లో పాల్గొన్న వారందరికీ వారి నేరాలకు పరిహారం చెల్లించేలా చూసుకోవడానికి వుల్ట్జు కుటుంబం ఇజ్రాయెలు రాష్ట్రంతో కలిసి, న్యాయం జరిగేలా చూడాలని కోరుతున్నాను."<ref name=miamiherald /> === రక్షణ - భద్రత === [[File:Btselem-south israel2.jpg|thumb|ఆపరేషను ప్రొటెక్టివు ఎడ్జి సమయంలో క్షిపణి హెచ్చరిక తర్వాత అష్కెలోన్‌లోని ఇజ్రాయెలీలు ఆశ్రయం కోసం పరుగులు తీశారు]] 2011లో నెతన్యాహు 1000 మంది హమాసు ఫతా ఖైదీలను గిలాదు షాలితు కోసం మార్పిడి ఏర్పాటు చేశారు. వీరిలో "రక్తంతో చేతులు కట్టుకున్న" ఉగ్రవాదులు కూడా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news| title=Hamas: ఇజ్రాయెల్ దాని స్వంత ఎర్ర రేఖలను దాటింది | first=Gabe | last=Kahn | url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/148897 | publisher=Arutz Sheva | date=18 అక్టోబరు 2011 | access-date=16 మార్చి 2013}}</ref> విడుదలైన వారిలో 60% మంది "ఉగ్రవాదాన్ని తిరిగి ప్రారంభించారని" ఇజ్రాయెలు అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు. దాడులు".<ref>{{Cite news| title=గిలాద్ షాలిత్ విడుదల: ఇంతిఫాదే జ్ఞాపకాలతో ఇజ్రాయెల్ ఆనందం చల్లబడింది | first=కార్ల్ | last=విక్ | url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2097192,00.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20111018173731/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2097192,00.html | url-status=dead| archive-date=18 అక్టోబరు 2011 | website=Time | date=18 అక్టోబరు 2011 | access-date=17 మార్చి 2013}}</ref> 2011లో ఇజ్రాయెలు జనరలు స్టాఫు నెతన్యాహు ప్రతిపాదించిన ప్రకారం సాయుధ దళాలు తమ యుద్ధ సంసిద్ధతను కొనసాగించలేవని తేల్చారు.<ref>{{Cite news| first=Amos | last=Harel | author-link=Amos Harel | url=http://www.haaretz.com/print-edition/news/idf-battle-readiness-to-suffer-if-budget-cut-senior-officers-warn-1.389238?localLinksEnabled=false | title=బడ్జెట్ కోత విధించినట్లయితే IDF యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉందని సీనియర్ అధికారులు హెచ్చరిస్తున్నారు | website=Haaretz | date=11 అక్టోబరు 2011 | access-date=2025-08-13 | archive-date=2015-11-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151127081051/http://www.haaretz.com/print-edition/news/idf-battle-readiness-to-suffer-if-budget-cut-senior-officers-warn-1.389238?localLinksEnabled=false | url-status=dead}}</ref> నెతన్యాహు బదులుగా సామాజిక కార్యక్రమాలను తగ్గించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. రక్షణ బడ్జెటు‌ను దాదాపు ఆరు శాతం పెంచుతానని హామీ ఇచ్చాడు.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు 2012లో ఇజ్రాయెల్ రక్షణ బడ్జెట్‌ను తగ్గించకూడదని నిర్ణయించుకున్నాడు | first=Moti | last=Bassok | url=http://www.haaretz.com/business/netanyahu-decides-not-to-cut-israel-s-defense-budget-in-2012-1.403639 | website=Haaretz | date=26 డిసెంబరు 2011 | access-date=16 మార్చి 2013 | archive-date=2013-10-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131009125951/http://www.haaretz.com/business/netanyahu-decides-not-to-cut-israel-s-defense-budget-in-2012-1.403639 | url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ రక్షణ బడ్జెట్‌ను $700 మిలియన్లు పెంచనుంది | url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/01/20121961921721933.html | publisher=Al Jazeera English | date=9 జనవరి 2012 | access-date=17 మార్చి 2013}}</ref> ఇజ్రాయెలు సైన్యం ఇప్పటికీ ఎన్‌ఐఎస్ 3.7 మిలియన్లు దాని అంచనా బడ్జెటు కంటే తక్కువగా ఉంది. ఇది వారి యుద్ధ సామర్థ్యాలను దెబ్బతీస్తుంది.<ref>[[ఆమోస్ హరేల్ | హరేల్, అమోస్]]. [http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/idf-to-ground-warplanes-freeze-iron-dome-production-over-budget-woes-1.412441?localLinksEnabled=false "ఐడిఎఫ్ యుద్ధ విమానాలను నేలమట్టం చేయడం, బడ్జెట్ ఇబ్బందుల కారణంగా ఐరన్ డోమ్ ఉత్పత్తిని స్తంభింపజేయడం"] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20150315073821/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/idf-to-ground-warplanes-freeze-iron-dome-production-over-budget-woes-1.412441?localLinksEnabled=false | date=2015-03-15 }}. ''హారేట్జ్''. 12 ఫిబ్రవరి 2012.</ref> 2011 నవంబరులో యుఎస్ స్టేటు డిపార్టు‌మెంటు ప్రతినిధి ప్రకారం, నెతన్యాహు, ఒబామా నాయకత్వంలో ఇజ్రాయెలు యునైటెడు స్టేట్సు అపూర్వమైన భద్రతా సహకారాన్ని ఆస్వాదించాయి.<ref>షాపిరో, ఆండ్రూ జె. [https://2009-2017.state.gov/t/pm/rls/rm/176684.htm "ఇజ్రాయెల్ యొక్క గుణాత్మక సైనిక అంచుని నిర్ధారించడం"]. అమెరికా విదేశాంగ శాఖ, 4 నవంబరు 2011.</ref> నెతన్యాహు నాయకత్వంలో, ఇజ్రాయెలు జాతీయ భద్రతా మండలి విదేశాంగ విధాన ప్రణాళిక, నిర్ణయం తీసుకోవడంలో విస్తృత పాత్రను పోషించింది.<ref>{{Cite news| url=http://www.timesofisrael.com/inside-israels-white-house-how-netanyahu-runs-the-country/ | title=ఇజ్రాయెల్ యొక్క వైట్ హౌస్ లోపల: నెతన్యాహు దేశాన్ని ఎలా నడుపుతాడు | author=Haviv Rettig Gur | date=6 జనవరి 2014 | website=The Times of Israel | access-date=6 జనవరి 2014}}</ref> గాజా యుద్ధం సమయంలోఅతను ఇజ్రాయెలు గాజా స్ట్రిపు మీద "మొత్తం భద్రతా బాధ్యత" తీసుకోవాలని పిలుపునిచ్చాడు, "మన దగ్గర లేనప్పుడు ఏమి జరుగుతుందో మనం చూశాము [...] మనకు ఉన్నది హమాసు ఉగ్రవాదం మనం చేయలేని స్థాయిలో విస్ఫోటనం చెందడం ఊహించుకోండి".<ref>{{Cite web| date=7 నవంబరు 2023 | title=గాజా నగరంలో 'లోతుల'లో ఇజ్రాయెల్ హమాస్‌తో పోరాడుతుంది, యుద్ధం తర్వాత ఎన్‌క్లేవ్ భద్రతపై నియంత్రణను అంచనా వేస్తుంది | url=https://apnews.com/article/israel-hamas-war-news-11-7-2023-6e1425d218de6a73f8a51e4c036cfd39 | access-date=7 నవంబరు 2023 | website=[[AP News]]}}</ref><ref>{{Cite web| title=ఇజ్రాయెల్-హమాస్ యుద్ధం: 'నిరవధిక కాలం' వరకు గాజాలో ఇజ్రాయెల్ 'మొత్తం భద్రతా' పాత్రను కలిగి ఉంటుందని నెతన్యాహు చెప్పారు. | url=https://news.sky.com/story/israel-hamas-war-netanyahu-says-israel-will-have-overall-security-role-in-gaza-for-indefinite-period-13002439 | access-date=7 నవంబరు 2023 | website=[[Sky News]]}}</ref> ===అక్రమ వలస=== 1995లో రాసిన ''ఫైటింగు టెర్రరిజం: హౌ డెమోక్రసీసు కెన్ డీటు డొమెస్టికు అండ్ ఇంటర్నేషనలు టెర్రరిజం'' అనే పుస్తకంలో, పశ్చిమ దేశాలలో ఇమ్మిగ్రేషను చట్టాలను కఠినతరం చేయడం ఉగ్రవాదాన్ని ఎదుర్కోవడానికి అత్యంత ప్రభావవంతమైన పద్ధతి అని నెతన్యాహు గట్టిగా వాదించాడు. "ఈ ఉచిత వలసల యుగాన్ని అంతం చేయాలి" అనిఅతను 1995లో రాశారు.<ref name="fightingterroris00neta-142" /> 2012లో, నెతన్యాహు ప్రభుత్వం "చొరబాటు నివారణ చట్టాన్ని" ఆమోదించింది ఇది అనుమతి లేకుండా ఇజ్రాయెలు‌లోకి ప్రవేశించే ఆశ్రయం కోరిన వారితో సహా అందరినీ స్వయంచాలకంగా నిర్బంధించాలని ఆదేశించింది. అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనలు దీనిని "అంతర్జాతీయ చట్టానికి అవమానం" అని పిలిచింది.<ref>{{Cite web| date=8 అక్టోబరు 2012 | url=https://www.hrw.org/news/2012/10/28/israel-asylum-seekers-blocked-border | title=ఇజ్రాయెల్: సరిహద్దులో ఆశ్రయం కోరుకునేవారిని నిరోధించారు | publisher=[[Human Rights Watch]] | access-date=16 సెప్టెంబరు 2014}}</ref><ref>{{Cite web| date=10 జనవరి 2012 | url=https://www.amnesty.org/en/news/new-israeli-detention-law-violates-asylum-seekers-rights-2012-01-10 | title=ఇజ్రాయెల్: కొత్త నిర్బంధ చట్టం ఆశ్రయం కోరేవారి హక్కులను ఉల్లంఘిస్తుంది | publisher=[[అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్]] | access-date=16 సెప్టెంబరు 2014 | archive-date=22 ఆగస్టు 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140822042351/http://www.amnesty.org/en/news/new-israeli-detention-law-violates-asylum-seekers-rights-2012-01-10 | url-status=dead}}</ref> 2009 - 2013 మధ్య సుమారు 60,000 మంది వివిధ ఆఫ్రికను దేశాల నుండి ఇజ్రాయెలు‌లోకి ప్రవేశించారు.<ref>{{Cite news| title=ఇజ్రాయెల్ అక్రమ వలసదారులను మూడు సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్ష విధించింది | first=Allyn | last=Fisher-Ilan | url=http://uk.reuters.com/article/uk-israel-immigrants-idUKBRE8520DX20120603 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160102062917/http://uk.reuters.com/article/uk-israel-immigrants-idUKBRE8520DX20120603 | url-status=dead| archive-date=2 జనవరి 2016 | publisher=Reuters | date=3 జూన్ 2012 | access-date=16 మార్చి 2013}}</ref> "ఈ దృగ్విషయం చాలా తీవ్రమైనది, సమాజం సామాజిక నిర్మాణం, మన జాతీయ భద్రత, మన జాతీయ గుర్తింపును బెదిరిస్తుంది" అని నెతన్యాహు అన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2012/may/20/israel-netanyahu-african-immigrants-jewish | title=ఇజ్రాయెల్ PM: అక్రమ ఆఫ్రికన్ వలసదారులు యూదు రాజ్య గుర్తింపును బెదిరిస్తున్నారు | website=The Guardian | date=20 మే 2012 | first=Harriet | last=Sherwood}}</ref> ఈ వలసదారులలో చాలామంది నెగెవు ఎడారిలోని నిర్బంధ శిబిరాలలో ఉంచబడ్డారు.<ref>{{Cite news| url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/10743910/We-are-prisoners-here-say-migrants-at-Israels-desert-detention-camp.html | archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/10743910/We-are-prisoners-here-say-migrants-at-Israels-desert-detention-camp.html | archive-date=11 జనవరి 2022 | url-access=subscription | url-status=live| title='మేము ఇక్కడ ఖైదీలం' అని ఇజ్రాయెల్ ఎడారి నిర్బంధ శిబిరంలోని వలసదారులు అంటున్నారు | first=Robert | last=Tait | website=[[The Daily Telegraph]] | date=4 ఏప్రిల్ 2014}}{{cbignore}}</ref> ఇజ్రాయెలు సుప్రీంకోర్టు ఆఫ్రికా నుండి ఆశ్రయం కోరేవారిని తక్షణ, నిరవధికంగా నిర్బంధించడానికి అనుమతించినందుకు "చొరబాటు నిరోధక చట్టం" చట్టవిరుద్ధమని ప్రకటించినప్పుడు, నెతన్యాహు సుప్రీంకోర్టు తీర్పు చుట్టూ పనిచేయడానికి కొత్త చట్టాన్ని అభ్యర్థించాడు.<ref>{{Cite news| url=http://www.haaretz.com/news/israel/1.620115 | title=యూదు శరణార్థి సంస్థ నెతన్యాహును ఆశ్రయం కోరేవారిపై విమర్శించింది | website=Haaretz | date=10 అక్టోబరు 2014 | access-date=2025-08-13 | archive-date=2015-06-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150622190038/http://www.haaretz.com/news/israel/1.620115 | url-status=dead}}</ref> ఇయు దేశాల మితిమీరిన బహిరంగ వలస విధానాన్ని నెతన్యాహు విమర్శనాత్మకంగా చూస్తున్నారు. [[హంగేరీ]], [[స్లొవేకియా]], [[చెక్ రిపబ్లిక్]], [[పోలాండ్]] నాయకులను అక్రమ వలసలకు వారి సరిహద్దులను మూసివేయాలని నెతన్యాహు కోరారు.<ref>{{Cite news| url=http://www.timesofisrael.com/in-overheard-comments-netanyahu-lashes-eus-crazy-policy-on-israel | title=హాట్ మైక్ వ్యాఖ్యలలో, నెతన్యాహు ఇజ్రాయెల్‌పై EU యొక్క 'వెర్రి' విధానాన్ని తీవ్రంగా విమర్శించారు | last=Ahren | first=Raphael | date=19 జూలై 2017 | website=The Times of Israel}}</ref> == విదేశీ నాయకులతో సంబంధాలు == [[File:Putin-Netanyahu-Moscow Victory Day Parade 09-05-2018.jpg|thumb|2018 మాస్కో విక్టరీ డే పరేడులో రష్యను అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిరు పుతినుతో నెతన్యాహు. ఈ ఇద్దరు నాయకుల మధ్య సన్నిహిత సంబంధం ఉంది.]] 1990ల నుండి వరుసగా మూడు సార్లు ప్రధానమంత్రిగా పనిచేసిన తర్వాత.<ref>{{Cite web| last1=Heller | first1=Aron | date=17 July 2019 | title=నెతన్యాహు ఇజ్రాయెల్‌లో ఎక్కువ కాలం పనిచేసిన నాయకుడిగా చరిత్ర సృష్టించారు | url=https://www.apnews.com/a8a9d3c598954ca6803710e375117156 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20190717075053/https://www.apnews.com/a8a9d3c598954ca6803710e375117156 | archive-date=17 July 2019 | access-date=17 July 2019 | publisher=[[అసోసియేటెడ్ ప్రెస్]]}}</ref><ref>{{Cite news| last1=విలియమ్స్ | first1=డాన్ | date=18 జూలై 2019 | title=గాయాలైనా, దారి తప్పిన నెతన్యాహు ఇజ్రాయెల్‌లో ఎక్కువ కాలం పనిచేసిన ప్రధానమంత్రి అవుతాడు | url=https://www.reuters.com/article/us-israel-netanyahu/bruised-but-driven-netanyahu-becomes-israels-longest-serving-pm-idUSKCN1UD1GV | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20190718133059/https://www.reuters.com/article/us-israel-netanyahu/bruised-but-driven-netanyahu-becomes-israels-longest-serving-pm-idUSKCN1UD1GV | archive-date=18 జూలై 2019 | access-date=18 జూలై 2019 | publisher=[[Reuters]]}}</ref>అతను విదేశీ నాయకులతో సన్నిహిత సంబంధాలను పెంచుకున్నాడు. నెతన్యాహు హంగేరియను ప్రధాన మంత్రి విక్టరు ఓర్బనుతో సన్నిహిత సంబంధాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. లికుడు పార్టీ, ఇపిపి యూరోపియను పీపుల్సు పార్టీ మధ్య ఉన్న విశేష సంబంధం కారణంగా వారు దశాబ్దాలుగా ఒకరినొకరు తెలుసుకున్నారు. నెతన్యాహు ఆర్థిక మంత్రిగా పనిచేస్తున్నప్పుడు ఓర్బనుఅతను ను ప్రత్యేకంగా ఆరాధించాడు. నెతన్యాహు ఇజ్రాయెలు ఆర్థిక మంత్రిగా ఉన్నప్పుడుఅతను నుండి సలహా పొందాడు.<ref>{{Cite news| url=http://www.israelhayom.com/site/newsletter_article.php?id=44027 | title=హంగేరియన్ PM: మేము ఇజ్రాయెల్ మాదిరిగానే భద్రతా సమస్యలను పంచుకుంటాము | date=21 జూలై 2017 | website=Israel Hayom}}</ref> ఇటలీ మాజీ ప్రధాన మంత్రి [[సిల్వియో బెర్లుస్కోనీ]]తో నెతన్యాహుకు సన్నిహిత స్నేహపూర్వక సంబంధం ఉంది.<ref name="Haaretz20110614">{{Cite news| first=Akiva | last=Eldar | date=14 June 2011 | url=http://www.haaretz.com/opinion/netanyahu-has-joined-his-buddy-berlusconi-in-an-alliance-of-rejects-1.367604 | title=నెతన్యాహు తన స్నేహితుడు బెర్లుస్కోనీతో కలిసి తిరస్కరణల కూటమిలో చేరారు | website=Haaretz | access-date=13 ఆగస్టు 2025 | archive-date=6 జూలై 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150706231130/http://www.haaretz.com/opinion/netanyahu-has-joined-his-buddy-berlusconi-in-an-alliance-of-rejects-1.367604 | url-status=dead}}</ref> నెతన్యాహు బెర్లుస్కోనీ గురించి ఇలా అన్నాడు: "మీలాంటి నాయకుడు ఉండటం మాకు అదృష్టం."<ref>{{Cite news| url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3842871,00.html | title=నెతన్యాహు నుండి బెర్లుస్కోనీ: ఇజ్రాయెల్ మిమ్మల్ని స్నేహితుడిగా పొందడం అదృష్టం | first=Aviad | last=Glickman | date=2 January 2010 | website=Ynet}}</ref> బెర్లుస్కోనీని "గొప్ప స్నేహితులలో ఒకరు" అని నెతన్యాహు అభివర్ణించారు.<ref name="Haaretz20110614" /><ref name="telegraph.co.uk">{{Cite news| url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/7133042/Berlusconi-says-Israel-should-be-an-EU-member.html | archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/7133042/Berlusconi-says-Israel-should-be-an-EU-member.html | archive-date=11 జనవరి 2022 | url-access=subscription | url-status=live| title=ఇజ్రాయెల్ EU సభ్యుడిగా ఉండాలని బెర్లుస్కోనీ అంటున్నారు | website=The Telegraph | date=2 ఫిబ్రవరి 2010}}{{cbignore}}</ref> నెతన్యాహు, భారత ప్రధాన మంత్రి [[నరేంద్ర మోడీ]] వారి పాలనలో సన్నిహిత సంబంధాన్ని పెంచుకున్నారు. భారతదేశం, ఇజ్రాయెల మధ్య సంబంధాలు పెరిగాయి.<ref>{{Cite news| title=భారతదేశం యొక్క మోడీకి, నెతన్యాహు 'ప్రియమైన స్నేహితుడు'గా కొనసాగుతున్నాడు | url=https://www.jpost.com/israel-news/to-indias-modi-netanyahu-remains-a-dear-friend-609095 | website=The Jerusalem Post | date=26 నవంబరు 2019}}</ref><ref>{{Cite news| title=భారతదేశం గతం నుండి నిష్క్రమించి మోడీ పాలనలో బలమైన ఇజ్రాయెల్ అనుకూల వైఖరిని తీసుకుంటుంది | url=https://www.theguardian.com/world/2023/oct/31/india-pro-israel-narendra-modi-bjp-government | website=The Guardian | date=31 అక్టోబరు 2023}}</ref><ref>{{Cite news| title=భారతదేశం యొక్క మధ్యప్రాచ్యం పునరాలోచన: పాలస్తీనా స్టాంప్ నుండి 'మోడీ-బీబీ ప్రేమ' వరకు | url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/11/18/india-israel-modi-netanyahu-relations/ | website=The Washington Post | date=18 నవంబరు 2023}}</ref> [[File:Budapeszt Spotkanie premierów państw Grupy Wyszehradzkiej (35181214174).jpg|thumb|2017 జనవరి 19న హంగేరిలోని బుడాపెస్ట్‌లో జరిగిన V4-ఇజ్రాయెల్ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో విక్టర్ ఓర్బన్, ఇతర విసేగ్రాడ్ గ్రూపు నాయకులతో నెతన్యాహు]] [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi welcomes the Prime Minister of Israel, Mr. Benjamin Netanyahu, on his arrival, at Air Force Station, Palam, in New Delhi on January 14, 2018 (4).jpg|thumb| 2018 జనవరి 14న భారతదేశంలోని న్యూఢిల్లీలో నెతన్యాహు, భారత ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ]] నెతన్యాహు రష్యా అధ్యక్షుడు [[వ్లాదిమిర్ పుతిన్]]తో స్నేహపూర్వక సంబంధం, "వ్యక్తిగత స్నేహం" కలిగి ఉన్నారు.<ref>{{Cite news| website=[[The Daily Beast]] | first=Noga | last=Tarnopolsky | title=పుతిన్ సహాయంతో, నెతన్యాహు తన ఎన్నికల అవకాశాలను పెంచుకోవడానికి ఒక సైనికుడి అవశేషాలను ఉపయోగిస్తాడు | date=4 ఏప్రిల్ 2019 | url=https://www.thedailybeast.com/with-help-from-putin-netanyahu-uses-a-soldiers-remains-to-boost-his-election-chances}}</ref><ref>{{Cite news| website=[[Al-Monitor]] | date=4 ఏప్రిల్ 2019 | url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2019/04/russia-israel-syria-putin-netanyahu.html | title=పుతిన్, నెతన్యాహు లోతైన రష్యా-ఇజ్రాయెల్ పై పునాది వేశారు నిశ్చితార్థం}}</ref> తన 2022 పుస్తకంలో నెతన్యాహు పుతిను గురించి సానుకూలంగా రాశారు.అతను ను "తెలివైనవాడు, అధునాతనుడు, రష్యాను దాని చారిత్రక గొప్పతనానికి తిరిగి తీసుకురావడం" అనే ఒకే లక్ష్యం మీద దృష్టి సారించిన వ్యక్తిగా అభివర్ణించారు.<ref name="నెతన్యాహు పుతిన్ కులేబా">{{Cite news| title=ఉక్రెయిన్ యొక్క FM పుతిన్‌తో స్నేహం గురించి గొప్పలు చెప్పుకున్న ఇజ్రాయెల్ రాజకీయ నాయకులను విమర్శించింది | url=https://www.axios.com/2022/10/25/ukraine-russia-israel-netanyahu-putin-lapid-kuleba | website=[[Axios (వెబ్‌సైట్) | Axios]] | date=25 అక్టోబరు 2022}}</ref> గాజా యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి వారి సంబంధం దెబ్బతింది.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు పుతిన్‌తో ఇలా అంటున్నాడు: ఇరాన్‌తో మీ సహకారం ప్రమాదకరం | url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-777415 | website=The Jerusalem Post | date=10 డిసెంబరు 2023}}</ref> ఇద్దరు నాయకుల మధ్య సన్నిహిత సంబంధం ఉంది.<ref>{{Cite news| title=విస్తరించిన ఇజ్రాయెల్-భారత్ సంబంధాలు రూపుదిద్దుకోవడం ప్రారంభించాయి, తర్వాత నెతన్యాహు-మోడీ బ్రోమాన్స్ | url=https://www.timesofisrael.com/expanded-israel-india-ties-start-taking-shape-after-the-netanyahu-modi-bromance/ | website=The Times of Israel | date=23 అక్టోబరు 2021}}</ref> 2018 ప్రారంభంలో పోలిషు పార్లమెంటు కొత్త పోలిషు చట్టాన్ని ఆమోదించింది. ఇది [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం]]లో యాక్సిసు ద్వారా జరిగిన [[హోలోకాస్ట్]] సంబంధిత లేదా ఇతర యుద్ధ నేరాలలో పోల్సు సమష్టిగా పాల్గొన్నారనే సూచనలను నేరంగా పరిగణిస్తుంది. అధికారాలు.<ref>[https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2018/01/27/it-could-soon-be-a-crime-to-blame-poland-for-nazi-atrocities-and-israel-is-appalled/ పోలాండ్ యొక్క 'డెత్ క్యాంప్' చట్టం ఇజ్రాయెల్ ఆగ్రహాన్ని రేకెత్తించిన తర్వాత ఇజ్రాయెల్, పోలాండ్ ఉద్రిక్తతలను తగ్గించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి], వాషింగ్టన్ పోస్ట్, 28 జనవరి 2018</ref><ref>{{Cite news| url=https://www.reuters.com/article/us-israel-poland/israel-and-poland-clash-over-proposed-holocaust-law-idUSKBN1FH0S3 | title=ప్రతిపాదిత హోలోకాస్ట్ చట్టంపై ఇజ్రాయెల్, పోలాండ్ ఘర్షణ | publisher=Reuters | date=28 జనవరి 2018 | first1=జెఫ్రీ | last1=హెల్లర్ | first2=మార్సిన్ | last2=గోట్టిగ్ | access-date=21 మార్చి 2021}}</ref> ఆ సంవత్సరం తరువాత మ్యూనిచు భద్రతా సమావేశంలో పోలిషు ప్రధాన మంత్రి మాట్యూస్జు మొరావికీ మాట్లాడుతూ "యూదుల హోలోకాస్టు‌లో ఇమిడి ఉన్న యూదు నేరస్థులు... జర్మనీ నేరస్థులు మాత్రమే కాకుండా, పోలిషు నేరస్థులు ఉన్నారని చెప్పడం నేరంగా పరిగణించబడదు" అని అన్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.securityconference.de/en/media-library/munich-security-conference-2018/video/statements-by-mateusz-morawiecki-and-sebastian-kurz/ | title=Statements by Mateusz Morawiecki and Sebastian Kurz | website=www.securityconference.de | access-date=20 March 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180319082112/https://www.securityconference.de/en/media-library/munich-security-conference-2018/video/statements-by-mateusz-morawiecki-and-sebastian-kurz/ | archive-date=19 మార్చి 2018 | url-status=dead}}</ref> హోలోకాస్టు నేరస్థులలో యూదులు కూడా ఉన్నారని నెతన్యాహు తన పోలిషు ప్రతిరూప వ్యాఖ్యను "అగ్రమైనది" అని పిలిచారు.<ref>{{Cite news| url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/benjamin-netanyahu-mateusz-morawiecki-jews-perpetrators-holocaust-munich-security-conference-a8216421.html | title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు పోలిష్ ప్రధానిపై ఇలా అన్నాడు: హోలోకాస్ట్ నేరస్థులలో యూదులు కూడా ఉన్నారు | website=The Independent | first=Maya | last=Oppenheim | date=18 ఫిబ్రవరి 2018 | access-date=21 మార్చి 2021}}</ref> ఇజ్రాయెలు-పోలాండు సంబంధాలలో ఫలితంగా ఏర్పడిన సంక్షోభం ఆ సంవత్సరం జూన్ చివరలో పరిష్కరించబడింది. ఇద్దరు ప్రధాన మంత్రులు యూదుల హోలోకాస్టు పరిశోధనను ఆమోదిస్తూ "పోలిషు కాన్సంట్రేషను క్యాంపు‌లు" అనే తప్పుడు పేరును ఖండిస్తూ ఒక ఉమ్మడి ప్రకటన జారీ చేశారు.<ref>{{Cite news| url=https://www.nytimes.com/aponline/2018/06/27/world/europe/ap-eu-poland-holocaust-law-the-latest.html | title=తాజాది: పార్టీ అధిపతి: ఇజ్రాయెల్ నాజీలపై పోలిష్ అభిప్రాయాన్ని ధృవీకరిస్తుంది | website=The New York Times | access-date=7 July 2018}}</ref> [[File:Mileiprimerministroisrael.jpg|thumb|జెరూసలేంలో అర్జెంటీనా అధ్యక్షుడు [[జేవియర్ మిలే]]తో నెతన్యాహు, 2025 జూన్]] సైమను వైసెంతలు సెంటరు ఎఫ్రైం జురోఫు ప్రకారం, [[ఉక్రెయిన్|ఉక్రేనియన్]] అధ్యక్షుడు పెట్రో పోరోషెంకో జెరూసలేంలో పర్యటన సందర్భంగా నెతన్యాహు యూదుల హత్యలో పాల్గొన్న ఉక్రేనియను తిరుగుబాటు సైన్యం (యుపిఎ) నాయకుడు రోమను షుఖేవిచు వంటి స్థానిక నాజీ సహకారులకు పునరావాసం కల్పించే ఉక్రెయిను అధికారిక విధానం గురించి బహిరంగంగా మాట్లాడలేకపోయాడు.<ref>{{Cite news| title=హోలోకాస్ట్ పండితులు జ్ఞాపకశక్తి తూర్పు ఐరోపాతో ఇజ్రాయెల్ యొక్క వేడెక్కుతున్న సంబంధాల బాధితురాలిగా ఆందోళన చెందుతున్నారు. | url=https://www.jta.org/2019/01/29/israel/holocaust-scholars-worry-that-memory-is-a-victim-of-israels-warming-ties-with-eastern-europe | publisher=Jewish Telegraphic Agency | date=29 January 2019}}</ref> 2018లో బోల్సోనారో ఎన్నిక తర్వాత నెతన్యాహు బ్రెజిలియను అధ్యక్షుడు జైరు బోల్సోనారోతో సన్నిహిత సంబంధాన్ని పెంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| via=AP News | title=ఇజ్రాయెల్‌లో నెతన్యాహు బ్రెజిల్‌కు చెందిన తీవ్రవాద బోల్సోనారోను ఆలింగనం చేసుకున్నారు | date=31 మార్చి 2019 | url=https://apnews.com/article/425afad82bd342fc931fdaf5bec7d852 | first=Ilan | last=Ben Zion}}</ref><ref>{{Cite news| last=Gilban | first=Marcu | website=The Times of Israel | date=3 జనవరి 2019 | url=https://www.timesofisrael.com/brazil-applauds-netanyahu-bolsonaro-bromance-new-ties-with-jewish-state/ | title=బ్రెజిల్ నెతన్యాహు-బోల్సోనారోను యూదు దేశాలతో ప్రేమలో పడటం, కొత్త సంబంధాలు}}</ref> నెతన్యాహు అర్జెంటీనా అధ్యక్షుడు జేవియరు మిలేతో కూడా మంచి సంబంధాన్ని పెంచుకున్నాడు. మిలే తన అధ్యక్ష పదవీకాలం ప్రారంభించిన కొద్దికాలానికేఅతను ను "యూదు రాజ్యానికి గొప్ప స్నేహితుడు" అని పిలిచాడు.<ref>{{Cite web| last=ఇLazar | first=Berman | date=7 ఫిబ్రవరి 2024 | title=నెతన్యాహు అర్జెంటీనా కొత్త నాయకుడు మిలేను కలిశాడు. ఇజ్రాయెలు‌కు 'ఒక గొప్ప స్నేహితుడు' | url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-meets-argentinas-new-leader-milei-a-great-friend-of-israel/ | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20240728022007/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-meets-argentinas-new-leader-milei-a-great-friend-of-israel/ | archive-date=28 జూలై 2024 | access-date=31 జూలై 2024 | website=[[The Times of Israel]]}}</ref> 2023 నుండి నెతన్యాహు, చైనా అధ్యక్షుడు [[జి జిన్‌పింగ్]] దౌత్యంలో నిమగ్నమై ఉన్నారు. ఇది యుఎస్, ఇజ్రాయెల మధ్య సంబంధాల దెబ్బతినడం వల్ల తలెత్తింది.<ref>{{Cite web| date=26 జూలై 2023 | title=ఇజ్రాయెల్-అమెరికా సంబంధాలు దెబ్బతిన్న నేపథ్యంలో, నెతన్యాహు పర్యటన కోసం జిన్ 'ఎదురు చూస్తున్నానని' చైనా చెబుతోంది | url=https://www.timesofisrael.com/with-israeli-us-ties-troubled-china-says-xi-looking-forward-to-netanyahu-visit/ | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20240728052032/https://www.timesofisrael.com/with-israeli-us-ties-troubled-china-says-xi-looking-forward-to-netanyahu-visit/ | archive-date=28 జూలై 2024 | access-date=31 జూలై 2024 | website=[[ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇజ్రాయెల్]]}}</ref> గాజా యుద్ధం కారణంగా దౌత్య పరిస్థితి సంక్లిష్టంగా మారింది, ఇక్కడ చైనా తటస్థంగా ఉంది.<ref>{{Cite web| last=టాంగ్ | first=దీదీ | date=15 అక్టోబరు 2023 | title=ఇజ్రాయెల్-హమాస్ యుద్ధం మధ్యప్రాచ్యంలో చైనా ఆశయాలను తుడిచిపెడుతుంది కానీ చివరికి బీజింగ్‌కు సేవ చేయవచ్చు | url=https://apnews.com/article/china-israel-hamas-mideast-war-arab-countries-33d78c0ad6f7cb116d87417ff81ed727 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20240108140511/https://apnews.com/article/china-israel-hamas-mideast-war-arab-countries-33d78c0ad6f7cb116d87417ff81ed727 | archive-date=8 జనవరి 2024 | access-date=31 జూలై 2024 | website=[[AP న్యూస్]] | language=en}}</ref> నెతన్యాహు, టర్కిషు అధ్యక్షుడు రెసెపు తయ్యిపు ఎర్డోగను మధ్య సంబంధాలు ఉద్రిక్తంగా ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news| title=నెతన్యాహు: ఎర్డోగన్ 'సెమిటిక్ వ్యతిరేక' జిబే హోలోకాస్ట్ జ్ఞాపకాలను అపవిత్రం చేశాడు | url=https://www.haaretz.com/.premium-netanyahu-erdogan-s-remarks-anti-semitic-1.5256093 | website=Haaretz | date=20 జూలై 2019 | first=Barak | last=Ravid}}</ref> 2019 మార్చిలో ఇజ్రాయెలు యూదు ప్రజలకు మాత్రమే చెందిన దేశ-రాజ్యం అని టర్కీ చెప్పినందుకు జాత్యహంకారిగా ఖండించిన తర్వాత నెతన్యాహు ఎర్డోగను‌ను నియంతగా అభివర్ణించాడు. ఒక ట్వీటు‌లో జర్నలిస్టులను జైలులో పెట్టినందుకుఅతను ను ఎగతాళి చేశాడు.<ref name="AP Erdogan">{{Cite news| url=https://www.apnews.com/2b181366a2204e2f88547c9f747a8997 | title=ఎర్డోగన్ తాజా వివాదంలో నెతన్యాహును 'దొంగ', 'నిరంకుశుడు' అని పిలిచాడు | publisher=Associated Press | date=13 March 2019}}</ref> దీనికి ప్రతిస్పందనగా, ఎర్డోగను నెతన్యాహును "ఇజ్రాయెలు‌కు నాయకత్వం వహించే దొంగ" అని అభివర్ణించాడు. నెతన్యాహు మీద కొనసాగుతున్న అవినీతి కుంభకోణాలను ప్రస్తావిస్తూ. అదే ప్రసంగంలో, ఎర్డోగను నెతన్యాహును నేరుగా ఉద్దేశించి, "నువ్వు ఒక నిరంకుశుడివి. నువ్వు 7 ఏళ్ల పాలస్తీనా పిల్లలను చంపే నిరంకుశుడివి" అని చెప్పడం ద్వారా ఈ వివాదాన్ని మరింత పెంచాడు.<ref name="AP Erdogan" /> 2018 ఏప్రిల్ లో ఇజ్రాయెలు‌ను "ఉగ్రవాద రాజ్యం”, నెతన్యాహును "ఉగ్రవాది" అని పిలిచాడు.<ref>{{Cite news| url=https://www.aljazeera.com/news/2018/04/erdogan-calls-netanyahu-terrorist-israel-terrorist-state-180401140938404.html | title=ఎర్డోగన్ నెతన్యాహును "ఉగ్రవాది" అని పిలుస్తాడు, ఇజ్రాయెల్ "ఉగ్రవాద రాజ్యం" | publisher=Al Jazeera | date=1 April 2018 | access-date=21 March 2021}}</ref> నెతన్యాహు "ఎర్డోగను హమాసు‌కు అతిపెద్ద మద్దతుదారులలో ఒకటి, అక్కడ ఉంది" అని ట్వీటు చేశాడు. "ఉగ్రవాదం, మారణహోమాన్నిఅతను బాగా అర్థం చేసుకున్నాడనడంలో సందేహం లేదు."<ref>{{Cite web| url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/246021 | title=ఇజ్రాయెల్ టర్కిష్ కాన్సుల్‌ను బహిష్కరించింది | website=[[Arutz Sheva]] | date=15 మే 2018 | access-date=23 నవంబరు 2019 | author1=Gary Willig | author2=Nitzan Keidar}}</ref> నెతన్యాహు 2019 ఈశాన్య సిరియాపై టర్కిషు దాడిను ఖండించారు. టర్కీ దాని ప్రాక్సీలు [[కుర్దులు]] జాతి ప్రక్షాళనకు వ్యతిరేకంగా హెచ్చరించారు.<ref name=Haaretz>{{Cite news| url=https://www.haaretz.com/middle-east-news/netanyahu-warns-against-turkey-s-ethnic-cleansing-of-brave-kurds-vows-to-assist-1.7964330 | title='గాలెంట్ కుర్దుల' జాతి ప్రక్షాళనకు వ్యతిరేకంగా నెతన్యాహు హెచ్చరిక; సహాయం చేయడానికి ప్రతిజ్ఞ | website=Haaretz | date=10 అక్టోబరు 2019 | access-date=2025-08-13 | archive-date=2021-03-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210305111314/https://www.haaretz.com/middle-east-news/netanyahu-warns-against-turkey-s-ethnic-cleansing-of-brave-kurds-vows-to-assist-1.7964330 | url-status=dead}}</ref> === అమెరికా నాయకులు === నెతన్యాహుకు [[రిపబ్లికన్ పార్టీ (యునైటెడ్ స్టేట్స్)|యు.ఎస్. రిపబ్లికన్ పార్టీ]] కాంగ్రెసు నాయకత్వంతో, దాని 2012 అధ్యక్ష అభ్యర్థి [[మిట్ రోమ్నీ]]తో సన్నిహిత సంబంధాలు ఉన్నాయి. 1970ల మధ్యలో బోస్టను కన్సల్టింగు గ్రూపులో పనిచేసినప్పుడుఅతను , రోమ్నీ మొదటిసారి పరిచయమయ్యారు.<ref>{{Cite news| last=Barbaro | first=Michael | date=8 April 2012 | title=A Friendship 1976 నాటిది 2012లో ప్రతిధ్వనిస్తుంది | url=https://www.nytimes.com/2012/04/08/us/politics/mitt-romney-and-benjamin-netanyahu-are-old-friends.html | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20120408215016/https://www.nytimes.com/2012/04/08/us/politics/mitt-romney-and-benjamin-netanyahu-are-old-friends.html | archive-date=8 April 2012 | access-date=31 జూలై 2024 | website=[[ది న్యూయార్క్ టైమ్స్]] | language=en | issn=0362-4331}}</ref> 2011 G-20 కేన్సు సమ్మిటు సమయంలో అప్పటి ఫ్రెంచి అధ్యక్షుడు నికోలసు సర్కోజీ అప్పటి అమెరికాకు ఇలా చెప్పడం వినిపించింది. అధ్యక్షుడు [[బరాక్ ఒబామా]], "నెతన్యాహును నేను భరించలేనుఅతను అబద్ధాలకోరు" అని, ఒబామా ఇలా స్పందించినట్లు తెలిసింది, "మీరుఅతను తో విసిగిపోయారు కానీ నేను ప్రతిరోజూ అతనితో వ్యవహరించాలి."<ref name="YNet Overheard">{{Cite news| date=7 నవంబరు 2011 | title=Report: సర్కోజీ నెతన్యాహును 'అబద్ధాలకోరు' అని పిలుస్తాడు | url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4145266,00.html | website=[[Ynet]]}}</ref><ref name="CBS Fed Up">{{Cite news| last=Reals | first=Tucker | date=8 నవంబరు 2011 | title=ఒబామాకు సర్కోజీ: నేను నెతన్యాహుతో విసిగిపోయాను | url=https://www.cbsnews.com/news/sarkozy-to-obama-im-fed-up-with-netanyahu/ | publisher=[[CBS వార్తలు]]}}</ref> [[File:Isaac Herzog at Ben Gurion Airport, October 2023 (ABG 4491).jpg|thumb|నెతన్యాహుతో జో బిడెన్ ఐజాక్ హెర్జోగు, 2023 అక్టోబరు 18]] 2014 అక్టోబరులో రచయిత జెఫ్రీ గోల్డు‌బర్గు ఒక సంభాషణను గోల్డు‌బర్గ్తో మాట్లాడారు. దీనిలో నెతన్యాహు అమెరికా అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామా "అమెరికను విలువలకు విరుద్ధంగా వ్యవహరిస్తున్నారని" ఆరోపించిన తర్వాత ఒబామా పరిపాలనలోని ఒక సీనియరు అధికారి నెతన్యాహును "చికెన్‌షిటు" అని పిలిచారని అన్నారు. నెతన్యాహు, ఒబామా ప్రభుత్వాల మధ్య ఉద్రిక్తతలకు నెతన్యాహు,అతను మంత్రివర్గం ఎక్కువగా కారణమని గోల్డ్బర్గు అన్నారు.<ref name="crisis" /> "ఇటువంటి ప్రకటనలు అవమానకరమైనవి, ఆమోదయోగ్యం కానివి, హానికరమైనవి", "యునైటెడు స్టేట్సు వైఖరిని ప్రతిబింబించవు" అని స్పష్టం చేయడానికి విదేశాంగ కార్యదర్శి జాన్ కెర్రీ నెతన్యాహుకు ఫోను చేశారు.<ref>{{Cite news| date=31 October 2014 | title='chickenshit' slur పై క్షమాపణ చెప్పడానికి కెర్రీ నెతన్యాహుకు ఫోన్ చేశారు | url=http://www.jpost.com/Israel-News/Kerry-phones-Netanyahu-to-apologize-over-chickenshit-slur-380442 | website=The Jerusalem Post}}</ref> నెతన్యాహు స్పందిస్తూ "ఇజ్రాయెలు ప్రయోజనాలను కాపాడాలనే నా సంకల్పం కారణంగా నా మీద దాడి జరుగుతోంది. నాపై అనామకంగా, వ్యక్తిగతంగా దాడి చేసే వారికి ఇజ్రాయెలు భద్రత ముఖ్యం కాదు" అని నెతన్యాహు స్పందించారు.<ref>{{Cite news| date=29 October 2014 | title=నెతన్యాహు: ఇజ్రాయెల్ ప్రయోజనాలను కాపాడాలనే నా దృఢ సంకల్పం కారణంగా నాపై దాడి జరుగుతోంది | url=http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Netanyahu-Im-being-attacked-because-of-my-determination-to-defend-Israels-interests-380142 | website=The Jerusalem Post}}</ref> నెతన్యాహు, ఒబామా పరిపాలన సభ్యుల మధ్య స్పష్టమైన విభేదాల కారణంగా 2014 అక్టోబరు నాటికి ఈ సంబంధం సంక్షోభ స్థాయికి చేరుకున్నట్లు పరిశీలకులు వర్ణించారు.<ref name="crisis" /><ref>{{Cite news| last=Keinon | first=Herb | author-link=Herb Keinon | date=27 October 2014 | title=ఇజ్రాయెల్‌లు USతో సంబంధాలలో 'సంక్షోభం'కు బెంజమిన్ నెతన్యాహును కాకుండా ఒబామాను నిందించే అవకాశం ఉంది. | url=http://www.jpost.com/Israel-News/Politics-And-Diplomacy/Analysis-Israelis-more-likely-to-blame-Obama-not-Netanyahu-for-crisis-in-ties-with-US-379911 | access-date=28 జనవరి 2015 | website=The Jerusalem Post}}</ref> నెతన్యాహు, ఒబామా పరిపాలన మధ్య సంబంధం చాలా సమస్యాత్మకంగా మారింది. గోల్డ్బర్గు నెతన్యాహు, ఇతర ఇజ్రాయెలు అధికారులతో తన సంభాషణలు వైటు హౌసు‌తో సంబంధాన్ని సరిదిద్దడానికి ప్రయత్నించే ముందు 2016 అధ్యక్ష ఎన్నికలు తర్వాత ఇజ్రాయెలు వేచి ఉంటుందని సూచించాయని నివేదించారు. అలోను పింకాసు ప్రకారం "ఈ తీర్మానాన్ని ట్రంపు మార్చబోతున్నారని లేదా తిప్పికొట్టబోతున్నారని నెతన్యాహు స్వీయ-నీతి పూర్తిగా నిరాధారమైనది."<ref>{{Cite news| last1=Eglash | first1=Ruth | date=25 December 2016 | title=UN ఆమోదించిన పరిష్కార వ్యతిరేక తీర్మానంపై నెతన్యాహు US రాయబారిని సమన్లు | url=https://www.washingtonpost.com/world/netanyahu-reprimands-nations-that-supported-un-settlement-resolution/2016/12/25/0519946f-3cdc-4e0c-96b3-a9926750dae0_story.html?hpid=hp_hp-top-table-main_israelun-756am%3Ahomepage%2Fstory | access-date=25 December 2016 | newspaper=ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్}}</ref> 2016 డిసెంబరు 23న ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి ఇజ్రాయెలు పరిష్కారాలను ముగించాలని పిలుపునిస్తూ ఒక తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది.<ref>{{Cite web| last=Cortellessa | first=Eric | date=23 డిసెంబరు 2016 | title=వీటో చేయకూడదని ఎంచుకుంటూ, ఒబామా UN భద్రతా మండలిలో పరిష్కార వ్యతిరేక తీర్మానాన్ని ఆమోదించడానికి అనుమతి ఇచ్చారు | url=https://www.timesofisrael.com/choosing-not-to-veto-obama-lets-anti-settlement-resolution-pass-at-un-security-council/ | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20161223224737/http://www.timesofisrael.com/choosing-not-to-veto-obama-lets-anti-settlement-resolution-pass-at-un-security-council/ | archive-date=23 డిసెంబరు 2016 | access-date=31 జూలై 2024 | website=[[ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇజ్రాయెల్]] | language=en}}</ref> దీర్ఘకాల అమెరికను విధానం నుండి వైదొలిగి, ఒబామా పరిపాలనలో ఉన్న అమెరికా, ఓటుకు దూరంగా ఉంది. దాని వీటో అధికారాన్ని ఉపయోగించలేదు. నెతన్యాహు ప్రభుత్వ ఆదేశం మేరకు, అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన ట్రంపు ఈ తీర్మానాన్ని వీటో చేయాలని బహిరంగంగా వాదించడం ద్వారా జోక్యం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించారు, అలాగే ఈజిప్టు అబ్దేలు ఫత్తా ఎల్-సిసి దానిని తాత్కాలికంగా పరిశీలన నుండి ఉపసంహరించుకోవాలని విజయవంతంగా ఒప్పించారు.<ref>{{Cite news| last1=Baker | first1=Peter | date=23 December 2016 | title=ఒబామా, నెతన్యాహు కోసం, సంవత్సరాల సంఘర్షణ తర్వాత తుది ఘర్షణ | url=https://www.nytimes.com/2016/12/23/world/middleeast/israel-benjamin-netanyahu-barack-obama.html?src=me | access-date=25 December 2016 | website=The New York Times}}</ref> ఈ తీర్మానాన్ని "[[మలేషియా]], [[న్యూజిలాండ్]], [[సెనెగల్]], [[వెనిజులా]]"&nbsp;– 14 నుండి 0 వరకు ఆమోదించబడింది. "ఒబామా పరిపాలన యుఎన్‌లో ఈ ముఠా దాడి నుండి ఇజ్రాయెలు‌ను రక్షించడంలో విఫలమవడమే కాకుండా, తెరవెనుక దానితో కుమ్మక్కైంది" అని నెతన్యాహు కార్యాలయం ఆరోపించింది, "ఈ అసంబద్ధ తీర్మానం హానికరమైన ప్రభావాలను తిరస్కరించడానికి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన ట్రంపు‌తో కాంగ్రెసు‌లోని మా స్నేహితులందరితో, రిపబ్లికన్లు, డెమొక్రాట్లతో కలిసి పనిచేయడానికి ఇజ్రాయెలు ఎదురుచూస్తోంది."<ref>{{Cite news| date=23 December 2016 | title=Egypt: UN తీర్మానాన్ని ఉపసంహరించుకోవాలని ట్రంప్ సిసిని ఒప్పించారు | url=http://www.aljazeera.com/news/2016/12/egypt-trump-sisi-resolution-israel-settlements-161223064418355.html | access-date=23 December 2016 | publisher=[[Al Jazeera Arabic | Al Jazeera]]}}</ref><ref>{{Cite news| date=23 డిసెంబరు 2016 | title=ట్రంప్ జోక్యం చేసుకోవడంతో ఇజ్రాయెల్‌పై UN తీర్మానాన్ని ఈజిప్ట్ ఆలస్యం చేసింది | url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-38412079 | access-date=23 డిసెంబరు 2016 | publisher=BBC News}}</ref><ref>{{Cite news| date=23 డిసెంబరు 2016 | title=ఇజ్రాయెల్ సెటిల్‌మెంట్లు: UN భద్రతా మండలి ముగింపుకు పిలుపునిచ్చింది | url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-38421026 | access-date=23 డిసెంబరు 2016 | publisher=BBC News}}</ref> [[File: President Trump and The First Lady Participate in an Abraham Accords Signing Ceremony (50346326831).jpg |thumb|left| నెతన్యాహు, డోనాల్డ్ ట్రంప్ 2020 సెప్టెంబరు 15న అబ్రహం ఒప్పందాల మీద సంతకం చేస్తున్న సమయంలో]] నెతన్యాహు, అమెరికా అధ్యక్షుడు [[డోనాల్డ్ ట్రంప్]] చాలా సంవత్సరాలుగా ఒకరినొకరు తెలుసు.<ref>{{Cite news| last=Dearden | first=Lizzie | date=11 నవంబరు 2016 | title=డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని 'ఇజ్రాయెల్ యొక్క నిజమైన స్నేహితుడు'ని అభినందించిన తర్వాత బెంజమిన్ నెతన్యాహును అమెరికాకు ఆహ్వానించారు | url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-elections/donald-trump-israel-palestinians-benjamin-netanyahu-invite-meeting-settlements-jerusalem-capital-a7409701.html | website=The Independent}}</ref> నెతన్యాహు 1980లలో న్యూయార్కు‌లో నివసించి, యుఎన్ రాయబారిగా పనిచేస్తున్నప్పుడు, డొనాల్డు ట్రంపు తండ్రి ఫ్రెడుకి నెతన్యాహు స్నేహితుడు.<ref name="nymag.com" /> 2013లో ట్రంపు ఇజ్రాయెలు ఎన్నికలు సందర్భంగా నెతన్యాహును సమర్థిస్తూ ఒక వీడియోను రూపొందించారు "బెంజమిను‌కు ఓటు వేయండి - అద్భుతమైన వ్యక్తి, అద్భుతమైన నాయకుడు, ఇజ్రాయెలు‌కు గొప్పవాడు" అని అన్నారు. 2019 జూన్ లో నెతన్యాహు అధికారికంగా వివాదాస్పద గోలను హైట్సు లోని సెటిల్మెంటు పేరును డోనాల్డు ట్రంపు పేరు మీద మార్చారు.<ref>{{Cite news| date=16 జూన్ 2019 | title=గోలన్ హైట్స్: ఇజ్రాయెల్ 'ట్రంప్ హైట్స్' సెటిల్మెంట్‌ను ఆవిష్కరించింది | url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-48656431 | publisher=BBC News}}</ref><ref>{{Cite news| first1=Oren | last1=Liebermann | first2=Michael | last2=Schwartz | first3= Rob | last3=Picheta | date=17 జూన్ 2019 | title=ఇజ్రాయెల్ 'ట్రంప్ హైట్స్' అనే కొత్త గోలన్ హైట్స్ సెటిల్మెంట్‌ను ప్రకటించింది. | url=https://edition.cnn.com/2019/06/17/politics/trump-heights-golan-settlement-us-israel-scli-intl/index.html | website=CNN}}</ref> అయితే, ట్రంపు సహాయకుడు జారెడు కుష్నరు 2020 జనవరిలో జోర్డాను లోయను విలీనం చేయడం గురించి నెతన్యాహు వాక్చాతుర్యంతో ట్రంపు విసుగు చెందారని, తన రాజకీయ ప్రత్యర్థి బెన్నీ గాంట్జును ఆమోదించాలని భావించారని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web| date=August 2022 | title=ట్రంప్ మార్చి 2020 ఎన్నికలకు ముందు నెతన్యాహు ప్రత్యర్థిని ఆమోదించాలని కోరుకున్నారని కుష్నర్ పుస్తకంలో పేర్కొన్నారు | url=https://www.axios.com/2022/08/01/trump-netanyahu-kushner-book-gantz | website=Axios | first=Barak | last=Ravid}}</ref> నెతన్యాహు అభినందనలు తెలిపిన తర్వాత 2020 అమెరికా అధ్యక్ష ఎన్నికల తర్వాత [[జో బిడెన్]], ట్రంపుఅతను ను నమ్మకద్రోహం చేశాడని ఆరోపిస్తూ, నెతన్యాహు "భయంకరమైన తప్పు చేశాడని" పేర్కొనడంతో సంబంధం క్షీణించింది.<ref>{{Cite web| date=10 డిసెంబరు 2021 | title=ట్రంప్ నెతన్యాహును నమ్మకద్రోహం చేశాడని ఆరోపించారు: "F*** him" | url=https://www.axios.com/2021/12/10/trump-netanyahu-disloyalty-fuck-him}}</ref> డెమొక్రాటు అయిన అమెరికా అధ్యక్షుడు [[జో బైడెన్]] చాలా సంవత్సరాలుగా నెతన్యాహుతో స్నేహంగా ఉన్నారు. 2011 నవంబరులో<ref>{{Cite web| last=Bernstein | first=Jared | date=18 నవంబరు 2011 | title=మోటార్ సిటీ హృదయంలో, ఉపాధ్యక్షుడు బిడెన్ యెషివా బెత్ యెహుడాను ఉద్దేశించి ప్రసంగించారు | url=https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2011/11/18/heart-motor-city-vice-president-biden-addresses-yeshiva-beth-yehuda | access-date=17 మార్చి 2013 | website=[[whitehouse.gov]] | via=[[NARA | National Archives]]}}</ref> 2012 యుఎస్ ఉపాధ్యక్ష చర్చలో<ref>{{Cite news| date=11 అక్టోబరు 2012 | title=ట్రాన్స్క్రిప్ట్, ఆడియో: ఉపాధ్యక్ష చర్చ | url=https://www.npr.org/2012/10/11/162754053/transcript-biden-ryan-vice-presidential-debate | access-date=17 మార్చి 2013 | publisher=NPR}}</ref> ఈ సంబంధం 39 సంవత్సరాలుగా కొనసాగిందని బైడెను పేర్కొన్నారు. 2010 మార్చిలో నెతన్యాహు ఇజ్రాయెలు పర్యటన సందర్భంగా బిడెను‌తో సంయుక్త ప్రకటనలో మాట్లాడుతూ వారి స్నేహం దాదాపు మూడు దశాబ్దాల క్రితమే ప్రారంభమైందని వ్యాఖ్యానించారు.<ref>{{Cite web| date=9 March 2010 | title=పత్రికా ప్రతినిధులకు సంయుక్త ప్రకటనలో ఉపాధ్యక్షుడు బిడెన్, ప్రధాన మంత్రి నెతన్యాహు చేసిన వ్యాఖ్యలు | url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/remarks-vice-president-biden-and-prime-minister-netanyahu-a-joint-statement-press | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20170123233820/https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/remarks-vice-president-biden-and-prime-minister-netanyahu-a-joint-statement-press | archive-date=23 జనవరి 2017 | access-date=17 మార్చి 2013 | website=[[whitehouse.gov]] | via=[[NARA | National Archives]]}}</ref> 2024 వసంతకాలంలో ఇజ్రాయెలు రఫా దాడి కారణంగా ఇద్దరు నాయకుల మధ్య సంబంధం బెడిసికొట్టింది.<ref>{{Cite web| last=Berman | first=Lazar | title=ఇజ్రాయెల్ దళాలు రఫాలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత బిడెన్ నెతన్యాహును 'ఒక రాజు అబద్ధాలకోరు' అని పిలిచాడని చెప్పాడు | url=https://www.timesofisrael.com/biden-said-to-call-netanyahu-a-fking-liar-after-israeli-troops-entered-rafah/ | access-date=22 జూన్ 2025 | website=www.timesofisrael.com | date=8 అక్టోబరు 2024 | language=en}}</ref> === కుటుంబ వృక్షం === {{tree chart/start|align=center}} {{tree chart | | | | | | | NM |y| SL |NM=నాథన్ మిలికోవ్స్కీ<br />(1879–1935)<br />''రచయిత, జియోనిస్టు కార్యకర్త'' |SL= సారా లూరి}} {{tree chart | | | | | | | |,|-|^|-|.}} {{tree chart | | | TS |y| BN | | EN |y| SS |TS=జిలాసెగలు<br />(1912–2000) |BN=బెంజిమిన్ నెతన్యాహు<br />(1910–2012)<br />''చరిత్రకారుడు'' |EN=ఎలిషా నెతన్యాహు<br />(1912–1986)<br />''గణిత శాస్త్రవేత్త'' |SS=శోషన షెన్‌బర్గ్<br />(1923–2022)<br />''సుప్రీంకోర్టు న్యాయం''}} {{tree chart | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | |!}} {{tree chart | YN | | BN | | IN | | NN |YN=యోనాటన్ నెతన్యాహు<br />(1946–1976)<br />''మిలిటరీ కమాండరు'' |BN='''బెంజమిన్ నెతన్యాహు'''<br />(1949–) |IN=ఇద్దో నెతన్యాహు<br />(1952–)<br />''వైద్యుడు, నాటక రచయిత'' |NN=నాథన్ నెతన్యాహు<br />(1951–)<br />''కంప్యూటర్ శాస్త్రవేత్త''}} {{tree chart/end}} === వివాహాలు - సంబంధాలు === [[File:Flickr - Government Press Office (GPO) - P.M. BENJAMIN NETANYAHU LIGHTING HANUKA CANDLES WITH HIS WIFE AND SONS.jpg|thumb|నెతన్యాహు హనుక్కా వెలిగిస్తున్నాడు మెనోరా (హనుక్కా) జెరూసలేంలోని ప్రధానమంత్రి కార్యాలయంలో తన భార్య సారా వారి కుమారులు యాయిరు, అవ్నరు, 1996]] నెతన్యాహు మూడుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. బహుళ వివాహేతర సంబంధాలలో పాల్గొన్నాడు. నెతన్యాహు మొదటి వివాహం మిరియం వీజ్మాను‌తో జరిగింది. ఆమెనుఅతను ఇజ్రాయెలు‌లో కలిశాడు. నెతన్యాహు తన సైనిక సేవ సమయంలో జెరూసలేంలోని యోనాటను నెతన్యాహు అపార్టు‌మెంటు సమీపంలో వీజ్మాను నివసించింది. అక్కడ నెతన్యాహు తన సైనిక సేవ సమయంలో నివసించాడు. నెతన్యాహు సర్వీసు ముగిసే సమయానికి, వీజ్మాను ‌తన సొంత సైనిక సేవతో పాటు జెరూసలేం హిబ్రూ విశ్వవిద్యాలయం నుండి రసాయన శాస్త్రంలో డిగ్రీని పూర్తి చేసింది. 1972లో వారిద్దరూ యునైటెడు స్టేట్సు‌లో చదువుకోవడానికి బయలుదేరారు. అక్కడ ఆమె బ్రాండీసు విశ్వవిద్యాలయంలో చేరింది. నెతన్యాహు ఎంఐటిలో చదువుకుంది. ఆ తర్వాత వారు త్వరలోనే వివాహం చేసుకున్నారు. ఈ దంపతులకు నోవా (జననం 29 1978 ఏప్రిల్ ).<ref name="Haaretz-2009">{{Cite news| date=1 October 2009 | title=Mazel Tov Mr. Prime Minister! నెతన్యాహు మొదటి మనవడు జన్మించాడు | url=http://www.haaretz.com/news/mazel-tov-mr-prime-minister-netanyahu-s-first-grandson-born-1.6885 | access-date=16 మార్చి 2013 | website=Haaretz | archive-date=4 నవంబర్ 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121104072952/http://www.haaretz.com/news/mazel-tov-mr-prime-minister-netanyahu-s-first-grandson-born-1.6885 | url-status=dead}}</ref><ref name="Miskin-2009">{{Cite news| last=Miskin | first=Maayana | date=8 అక్టోబరు 2009 | title=Photo Essay: నెతన్యాహు మనవడి పేరు | url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/133763 | access-date=16 మార్చి 2013 | publisher=Arutz Sheva}}</ref> 1978లో వీజ్మాను గర్భవతిగా ఉన్నప్పుడు నెతన్యాహు విశ్వవిద్యాలయ లైబ్రరీలో ఫ్లూరు కేట్సు అనే యూదుడు కాని బ్రిటిషువిద్యార్థినిని కలుసుకున్నాడు. ఆమెను ప్రేమించడం ప్రారంభించాడు. మిరియం ఈ వ్యవహారాన్ని కనుగొన్న వెంటనేఅతను వివాహం విడాకులతో ముగిసింది. 1981లో నెతన్యాహు కేట్సు‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె యూదు మతంలోకి మారింది.<ref name=star>{{cite magazine | url=http://www.vanityfair.com/news/1996/06/benjamin-netanyahu | title=Star of Zion | first=David | last=Margolick | magazine=Vanity Fair | date=5 జూన్ 1996}}</ref> నెతన్యాహుతో ఇజ్రాయెలు‌కు వెళ్లిన తర్వాత కేట్సు 1988లో విడాకుల కోసం దావా వేశారు.<ref name="star" /> ఆయన మూడవ భార్య సారా బెన్-ఆర్ట్జీ, న్యూయార్కు నుండి ఇజ్రాయెలు‌కు ఎల్ అల్ విమానంలో విమాన సహాయకురాలిగా పనిచేస్తున్నప్పుడు వారు కలుసుకున్నారు.<ref name=bio /> ఆమె మనస్తత్వశాస్త్రంలో మాస్టర్సు డిగ్రీ పూర్తి చేసే ప్రక్రియలో ఉంది.<ref>{{Cite web| url=http://www.pmo.gov.il/English/PrimeMinister/Pages/PrimeMinistersWife.aspx | title=Mrs. సారా నెతన్యాహు | publisher=ప్రధానమంత్రి కార్యాలయం}}</ref> ఈ జంట 1991లో వివాహం చేసుకున్నారు. వారికి ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు: యైరు (జననం 1991 జూలై 26), ఐడిఎఫ్ ప్రతినిధి యూనిటులో మాజీ సైనికుడు,<ref>{{Cite news| title=బెంజమిన్ నెతన్యాహు కుమారుడికి కొత్త IDF PR ఉద్యోగం | first=Li-or | last=Averbach | url=http://www.globes.co.il/serveen/globes/docview.asp?did=1000637256&fid=1725 | website=Globes | date=10 ఏప్రిల్ 2011 | access-date=17 మార్చి 2013}}</ref>, అవ్నరు (జననం 1994 అక్టోబరు 10), జాతీయ బైబిలు ఛాంపియను, కిర్యాతు ష్మొనాలో యువత కోసం జాతీయ బైబిలు క్విజ్ విజేత, ఐడిఎఫ్ కాంబాటు ఇంటెలిజెన్సు కలెక్షను కార్ప్సులో మాజీ సైనికుడు.<ref>{{Cite news| last=Gordon | first=Evelyn | url=http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=171175 | title=నెతన్యాహు జూనియర్ నేషనల్ బైబిల్ క్విజ్‌ను గెలుచుకున్నాడు | website=The Jerusalem Post | date=17 March 2010 | access-date=27 October 2011}}</ref><ref>{{Cite news| url=https://www.jpost.com/not-just-news/shine-your-shoes-netanyahus-youngest-son-begins-army-service-383308 | title=Shine your shoes! నెతన్యాహు చిన్న కుమారుడు సైనిక సేవను ప్రారంభించాడు | website=The Jerusalem Post}}</ref> 1993లో నెతన్యాహు తన ప్రజా సంబంధాల సలహాదారు అయిన రూతు బారు‌తో తనకు ఎఫైరు ఉందని ప్రత్యక్ష టెలివిజను‌లో ఒప్పుకున్నాడు. ఒక రాజకీయ ప్రత్యర్థి బారు‌తో లైంగికంగా రాజీ పడుతున్న భంగిమలో తాను ఉన్నట్లు రికార్డు చేసిన రహస్య వీడియో కెమెరాను అమర్చాడని, లికుడు నాయకత్వ పోటీ నుండి తప్పుకుంటే ఆ టేపు‌ను పత్రికలకు విడుదల చేస్తామని తనను బెదిరించారనిఅతను అన్నారు. నెతన్యాహు, సారా వారి వివాహాన్ని పునరుద్ధరించారు,అతను లికుడు నాయకత్వానికి ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{Cite news| title=ది నెతన్యాహుస్: ఒక రంగురంగుల భాగస్వామ్యం | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/693517.stm | publisher=BBC News | date=28 మార్చి 2000}}</ref> 1996లో ఇటాలియను-అమెరికను మహిళ కేథరీను ప్రైసు-మోండడోరితోఅతను కు 20 సంవత్సరాల స్నేహం ఉందని మీడియా నివేదించింది.<ref>[https://apnews.com/0514d58c98e38d8d7da3baa5bb00ca91 "ప్రధానమంత్రి నానీని ఎవరు తొలగించారు? ది సూప్ థికెన్స్"], జాక్ కాట్జెనెల్, అసోసియేటెడ్ ప్రెస్, 7 జూలై 1996</ref> === ఆరోగ్యం === నెతన్యాహు 2003 నుండి కుడి బండిలు బ్రాంచి బ్లాకు (ఆర్‌బిబి) తో బాధపడుతున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.israelhayom.co.il/health/article/14422465 | title=15 సెకన్ల గుండెపోటు: నెతన్యాహు యొక్క నాటకీయ 24 గంటలు &#124; ఇజ్రాయెల్ టుడే | date=23 జూలై 2023 | website=www.israelhayom.co.il}}</ref> 2008 మొదటి అర్ధభాగంలో వైద్యులు నిరపాయకరమైనదిగా నిరూపించబడిన ఒక చిన్న కోలను పాలిపును తొలగించారు.<ref>{{Cite news| date=4 అక్టోబరు 2009 | title=నెతన్యాహు వైద్య పరీక్ష చేయించుకున్నారు | url=http://www.israelnationalnews.com/News/Flash.aspx/171896 | url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20210303064701/https://www.israelnationalnews.com/News/Flash.aspx/171896 | archive-date=3 మార్చి 2021 | access-date=15 అక్టోబరు 2009 | publisher=[[Arutz Sheva]]}}</ref> 2023 జూలై 22నఅతను శరీరంలో పేస్‌మేకరు అమర్చబడింది.<ref>{{Cite news| url=https://www.ynet.co.il/news/article/bjmjnatq3 | title=ఓటింగ్‌కు ముందు క్షణాలు: ఈ రాత్రి నెతన్యాహులో పేస్‌మేకర్ అమర్చబడింది, లెవిన్ అతని స్థానంలోకి వచ్చాడు | website=Ynet | date=22 జూలై 2023 | last1=Eichner | first1=Itamar | last2=Azulai | first2=Moran | last3=Yanko | first3=Adir }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.israelhayom.co.il/health/article/14419313 | title=నెతన్యాహులో అమర్చిన పేస్‌మేకర్ "రోగనిరోధక శక్తి తక్కువగా ఉన్న వ్యక్తుల" కోసం ఉద్దేశించబడింది -, అతను ఆరోగ్య బుట్టలో లేడు &#124; ఇజ్రాయెల్ హయోమ్ | date=14 సెప్టెంబరు 2023 | website=ఇజ్రాయెల్ హయోమ్}}</ref> 2024 మార్చిలోఅతను కు హెర్నియా కనుగొనబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://apnews.com/article/israel-netanyahu-hamas-war-health-heart-hernia-surgery-8e6f968bb0a0b5947e82c3b2e25ccf50 | title=ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన మంత్రి నెతన్యాహు హెర్నియా సర్జరీ చేయించుకోనున్నారు | website=అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ | date=1 ఏప్రిల్ 2024}}</ref> 2024 డిసెంబరులో మూత్రనాళంలో పెద్దప్రేగు ఇన్ఫెక్షను కారణంగాఅతను ప్రోస్టేటు తొలగించబడింది.<ref>{{Cite web| last=Goldenberg | first=Tia | date=29 డిసెంబరు 2024 | title=నెతన్యాహు ప్రోస్టేట్ శస్త్రచికిత్స విజయవంతంగా జరిగిందని ఇజ్రాయెల్ ఆసుపత్రి తెలిపింది | url=https://apnews.com/article/netanyahu-israel-health-prostate-war-ffa0430d621307d34a673a0428ece945 | access-date=28 ఏప్రిల్ 2025 | website=Associated Press}}</ref> అతని వ్యక్తిగత వైద్యుడు, సన్నిహిత స్నేహితుడు రొమేనియను-జన్మించిన శిశువైద్యుడు హెర్మను బెర్కోవిట్సు.<ref>{{Cite web| url=https://m.digi24.ro/stiri/externe/mapamond/sanatatea-premierului-israelian-sta-in-mainile-unui-medic-roman-325112 | title=Sănătatea premierului israeli israeli stă IN handse unui medic român | date=23 నవంబరు 2014 }}</ref> == రచయిత పుస్తకాలు == [[File:Channel 2 - Benjamin Netanyahu.webm|thumb|ఇజ్రాయెల్ న్యూస్ కంపెనీ రాసిన బెంజమిన్ నెతన్యాహు గురించి వీడియో క్లిప్]] * {{cite book |editor-last1=నెతన్యాహు |editor-first1=బెంజమిన్ |editor-mask=1 |title=అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాదం: సవాలు, ప్రతిస్పందన |url=https://archive.org/details/internationalter0000jeru_g7x1 |date=1981 |publisher=ట్రాన్సాక్షన్ పబ్లిషర్లు |isbn=978-0-87855-894-0}} * {{cite book |last1=నెతన్యాహు |first1=బెంజమిన్ |author-mask=1 |title=టెర్రరిజం: పశ్చిమ దేశాలు ఎలా గెలవగలవు |date=1987 |publisher=Avon |isbn=978-0-380-70321-0}} * {{cite book |last1=నెతన్యాహు |first1=బెంజమిన్ |author-mask=1 |title=టెర్రరిజంతో పోరాడటం: ప్రజాస్వామ్యాలు ఎలా చేయగలవు దేశీయ, అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాదాన్ని ఓడించండి |date=1995 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-15492-9 |url=https://archive.org/details/fightingterroris00neta }} * {{cite book |last1=Netanyahu |first1=Benjamin |author-mask=1 |title=ఒక మన్నికైన శాంతి: దేశాలలో ఇజ్రాయెల్, దాని స్థానం |url=https://archive.org/details/durablepeaceisra0000neta |date=1999 |orig-year=1993 |publisher=Grand Central Publishing |isbn=978-0-446-52306-6}} * {{cite book |last1=Netanyahu |first1=Benjamin |author-mask=1 |title= Bibi: My Story |date=2022 |isbn=978-1-6680-0844-7 |publisher=సైమన్, షుస్టర్ }} == మూలాలు == {{Reflist}} {{Authority control}} [[వర్గం:ఇజ్రాయిల్ ప్రధాన మంత్రులు]] [[వర్గం:Pages using duplicate arguments in template calls]] fkyxy56l4tv6a20g6nbfo2ll05qfvt2 0 375150 4890962 3892118 2026-06-25T13:53:01Z কল্কি 146037 /* */ diary IS NOT dairy 4890962 wikitext text/x-wiki * [[డైరీ (దినచర్య పుస్తకము)]] * [[డైరీ (సినిమా)]] {{అయోమయ నివృత్తి}} muer365yq5jilfzk0rbk4i08e1hzywp 0 377692 4891209 4091784 2026-06-26T10:01:51Z কল্কি 146037 /* మూలాలు */ 4891209 wikitext text/x-wiki '''భమిడిపాటి శ్రీలలిత''' ( 2001 సెప్టెంబరు 5) భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విజయవాడకు చెందిన ఒక తెలుగు [[కర్ణాటక సంగీతం|కర్ణాటక సంగీత]] [[గాయకులు|గాయని]]. ఈమె నాలుగు సంవత్సరాల వయస్సు నుంచే సంగీతాన్ని అభ్యసించడం ప్రారంభించింది. 6 సంవత్సరాల వయస్సులోనే శ్రీలలిత తన గాన ప్రదర్శనను ప్రారంభించింది. ఈమె సరేగమప లిటిల్ చాంప్స్‌లో పాల్గొంది. తర్వాత పాడుతా తీయగా సీజన్ 6 రన్నర్ అప్ గా నిలిచింది, సూపర్ సింగర్స్ సీజన్ 9, బోల్ బేబీ బోల్, స్వరాభిషేకం మొదలైన వివిధ టెలివిజన్ షోలలో పాల్గొంది. ==బాల్యం, విద్య== శ్రీలలిత తండ్రి భమిడిపాటి రాజశేఖర్ స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాలో పనిచేస్తున్నారు. తన తండ్రి ఉద్యోగం కారణంగా, శ్రీ లలిత తన పాఠశాల విద్యను తణుకు (ప్రీ-స్కూల్), చెన్నై (1వ, 2వ తరగతి), విజయవాడలో 10వ తరగతి వరకు చదివింది. ==ఇవి కూడా చూడండి== * [[సంగీతం]] * [[గాయకులు]] ==బయటి లింకులు== * [https://allwikibiography.in/srilalitha-bhamidipati/ Srilalitha Bhamidipati Age, Husband, Parents, Family, Songs List, Biography, Wiki & More] ==యూట్యూబ్ లింకులు== * [https://www.youtube.com/watch?v=kjzyCyPWcI0&ab_channel=hmtvNews Varaha Roopam Singer Srilalitha Bhamidipati Exclusive Interview - hmtv] * [https://www.youtube.com/channel/UCINtvFCx9rRQ8o4KijFbttA Srilalitha singer యూట్యూబ్ ఛానల్] ==మూలాలు== * [https://www.thehansindia.com/news/cities/vijayawada/vijayawada-thyagaraja-swamy-birth-anniversary-celebrations-commence-794787 Vijayawada: Thyagaraja Swamy birth anniversary celebrations commence] {{Authority control}} [[వర్గం:తెలుగు మహిళా గాయకులు]] [[వర్గం:మహిళా గాయకులు]] rdfe8nct1akcimlcuqkchl81zvxirxk 3 378377 4890947 4890729 2026-06-25T12:21:29Z ~2026-36616-96 151128 4890947 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Gianlu2790 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Gianlu2790 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * తెలుగు వికీపీడియా పరిచయానికి [[సహాయం:పరిచయం|అంచెలంచెల(step by step) పారస్పరిక (interactive)బోధన]], [[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట (2014 ఈ-పుస్తకం)]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:25, 18 జూన్ 2023 (UTC) {{ping|Gianlu2790}} please asap help to correct: [[it:Pella (città antica)]] to [[it:Pella (antica città macedone)]] ; [[it:Ege (città)]] to [[it:Ege (antica città macedone)]] and [[it:Mark Burton]] to [[it:Mark Burton (calciatore)]]. Thanks. g01k53rry3858fcisrbfcqw9drjqjgh 4890969 4890947 2026-06-25T14:22:27Z ~2026-36755-76 151135 4890969 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Gianlu2790 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Gianlu2790 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * తెలుగు వికీపీడియా పరిచయానికి [[సహాయం:పరిచయం|అంచెలంచెల(step by step) పారస్పరిక (interactive)బోధన]], [[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట (2014 ఈ-పుస్తకం)]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:25, 18 జూన్ 2023 (UTC) {{ping|Gianlu2790}} asap please help to assess: [[it:David Wilson (calciatore)]] to [[it:David Wilson (calciatore 1908)]]. Thanks. c6e2kg125cci86roksh5yxmpt3v8fuf 4890970 4890969 2026-06-25T14:23:12Z ~2026-36755-76 151135 4890970 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Gianlu2790 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Gianlu2790 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * తెలుగు వికీపీడియా పరిచయానికి [[సహాయం:పరిచయం|అంచెలంచెల(step by step) పారస్పరిక (interactive)బోధన]], [[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట (2014 ఈ-పుస్తకం)]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:25, 18 జూన్ 2023 (UTC) {{ping|Gianlu2790}} asap please help to correct: [[it:David Wilson (calciatore)]] to [[it:David Wilson (calciatore 1908)]]. Thanks. gchv0ksz5xdko1iylj2528v7zerdrab 4890973 4890970 2026-06-25T14:48:51Z ~2026-36767-47 151137 4890973 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Gianlu2790 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Gianlu2790 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * తెలుగు వికీపీడియా పరిచయానికి [[సహాయం:పరిచయం|అంచెలంచెల(step by step) పారస్పరిక (interactive)బోధన]], [[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట (2014 ఈ-పుస్తకం)]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:25, 18 జూన్ 2023 (UTC) {{ping|Gianlu2790}} and asap please help to fix [[it:Mai Nakamura]] to [[it:Mai Nakamura (nuotatrice 1979)]]. Thanks. f0s9m435vf2lkl4oaoc33mbzm1krqou 4890995 4890973 2026-06-25T18:15:09Z ~2026-36911-02 151148 /* స్వాగతం */ 4890995 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Gianlu2790 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Gianlu2790 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * తెలుగు వికీపీడియా పరిచయానికి [[సహాయం:పరిచయం|అంచెలంచెల(step by step) పారస్పరిక (interactive)బోధన]], [[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట (2014 ఈ-పుస్తకం)]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:25, 18 జూన్ 2023 (UTC) {{ping|Gianlu2790}} hi asap please help to correct: [[it:Hans Hartmann]] to [[Hans Hartmann (ciclista)]]. Thanks. b0hxzdbofcvcngldfu0w5zv8jduydri 4890996 4890995 2026-06-25T18:15:32Z ~2026-36911-02 151148 4890996 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Gianlu2790 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Gianlu2790 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * తెలుగు వికీపీడియా పరిచయానికి [[సహాయం:పరిచయం|అంచెలంచెల(step by step) పారస్పరిక (interactive)బోధన]], [[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట (2014 ఈ-పుస్తకం)]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 14:25, 18 జూన్ 2023 (UTC) {{ping|Gianlu2790}} hi asap please help to correct: [[it:Hans Hartmann]] to [[it:Hans Hartmann (ciclista)]]. Thanks. g7l0vnyi4ddwgfcov34tkaqbrbrqxm7 0 378552 4891058 4890809 2026-06-26T04:14:25Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* తమిళనాడు రాష్ట్రం */ 4891058 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |image = | other_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | settlement_type = శాసనసభ నియోజకవర్గం<!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | map_caption = | pushpin_map = | coordinates = | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[సేలం జిల్లా|సేలం]] | subdivision_type3 = నియోజకవర్గం సంఖ్య | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = రిజర్వేషన్ | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = లోక్‌సభ నియోజకవర్గం | subdivision_name5 = [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం]] | subdivision_type6 = | subdivision_name6 = | MLA_name = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code = | website = | footnotes = }}'''ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. == ఎన్నికైన సభ్యులు == === మద్రాస్ రాష్ట్రం === {| class="wikitable" |సంవత్సరం |ఎమ్మెల్యే |పార్టీ |- |1952 |పి. రథీనస్వామి పిళ్లై |స్వతంత్ర |- |1967 |సి. పళని |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |} === తమిళనాడు రాష్ట్రం === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |1971 |వి. సెల్లాదురై |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1977<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1977|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007141448/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="2" |ఎం. శివపెరుమల్ | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1980<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1980|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006231656/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-date=6 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1984<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1984|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117121208/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-date=17 Jan 2012|access-date=19 April 2009}}</ref> |అన్బలగన్ |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] |- |1989<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1989|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006153620/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="2" |సి. కృష్ణన్ | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1991<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1991|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007161404/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1996<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=1996 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007221700/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఆర్ఆర్ శేఖరన్ |[[తమిళ మానిల కాంగ్రెస్|తమిళ మాణిల కాంగ్రెస్]] |- |2001<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|date=12 May 2001|title=Statistical Report on General Election 2001|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006173934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-date=6 October 2010}}</ref> |ఎస్. సెమ్మలై |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2006<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> |ఎ. తమిఝరసు |[[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> |సి. కృష్ణన్ | rowspan="5" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> |[[ఎస్. వెట్రివెల్]] |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> | rowspan="2" |[[ఆర్. మణి]] |- |[[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026]]<ref name="Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|title=Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026|date=4 May 2026|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052355/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|archive-date=25 June 2026|publisher=The Times of India|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Omalur">{{cite news|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2284.htm|title=Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Omalur|date=4 May 2026|work=|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052338/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2284.htm|archive-date=25 June 2026|publisher=Election Commission of India|language=en}}</ref><ref name="Omalur election results 2026: AIADMK's Mani R wins against TVK's Adhiyamaan RV">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/omalur-election-results-2026/articleshow/130683117.cms|title=Omalur election results 2026: AIADMK's Mani R wins against TVK's Adhiyamaan RV|date=4 May 2026|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052505/https://timesofindia.indiatimes.com/india/omalur-election-results-2026/articleshow/130683117.cms|archive-date=25 June 2026|publisher=The Times of India}}</ref> |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} ap0sl99a152guod3h4n9lnmrcxysmrt 4891061 4891058 2026-06-26T04:25:52Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* తమిళనాడు రాష్ట్రం */ 4891061 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |image = | other_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | settlement_type = శాసనసభ నియోజకవర్గం<!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | map_caption = | pushpin_map = | coordinates = | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[సేలం జిల్లా|సేలం]] | subdivision_type3 = నియోజకవర్గం సంఖ్య | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = రిజర్వేషన్ | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = లోక్‌సభ నియోజకవర్గం | subdivision_name5 = [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం]] | subdivision_type6 = | subdivision_name6 = | MLA_name = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code = | website = | footnotes = }}'''ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. == ఎన్నికైన సభ్యులు == === మద్రాస్ రాష్ట్రం === {| class="wikitable" |సంవత్సరం |ఎమ్మెల్యే |పార్టీ |- |1952 |పి. రథీనస్వామి పిళ్లై |స్వతంత్ర |- |1967 |సి. పళని |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |} === తమిళనాడు రాష్ట్రం === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |1971 |వి. సెల్లాదురై |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1977<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1977|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007141448/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="2" |ఎం. శివపెరుమల్ | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1980<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1980|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006231656/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-date=6 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1984<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1984|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117121208/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-date=17 Jan 2012|access-date=19 April 2009}}</ref> |అన్బలగన్ |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] |- |1989<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1989|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006153620/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="2" |సి. కృష్ణన్ | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1991<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1991|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007161404/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1996<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=1996 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007221700/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఆర్ఆర్ శేఖరన్ |[[తమిళ మానిల కాంగ్రెస్|తమిళ మాణిల కాంగ్రెస్]] |- |2001<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|date=12 May 2001|title=Statistical Report on General Election 2001|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006173934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-date=6 October 2010}}</ref> |ఎస్. సెమ్మలై |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2006<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> |ఎ. తమిఝరసు |[[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> |[[సి. కృష్ణన్]] | rowspan="5" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> |[[ఎస్. వెట్రివెల్]] |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> | rowspan="2" |[[ఆర్. మణి]] |- |[[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026]]<ref name="Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|title=Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026|date=4 May 2026|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052355/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|archive-date=25 June 2026|publisher=The Times of India|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Omalur">{{cite news|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2284.htm|title=Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Omalur|date=4 May 2026|work=|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052338/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2284.htm|archive-date=25 June 2026|publisher=Election Commission of India|language=en}}</ref><ref name="Omalur election results 2026: AIADMK's Mani R wins against TVK's Adhiyamaan RV">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/omalur-election-results-2026/articleshow/130683117.cms|title=Omalur election results 2026: AIADMK's Mani R wins against TVK's Adhiyamaan RV|date=4 May 2026|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052505/https://timesofindia.indiatimes.com/india/omalur-election-results-2026/articleshow/130683117.cms|archive-date=25 June 2026|publisher=The Times of India}}</ref> |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} 56rwg6umkbvs3gpv0qrt0hho5ipqqiz 4891077 4891061 2026-06-26T05:03:43Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* తమిళనాడు రాష్ట్రం */ 4891077 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |image = | other_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | settlement_type = శాసనసభ నియోజకవర్గం<!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | map_caption = | pushpin_map = | coordinates = | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[సేలం జిల్లా|సేలం]] | subdivision_type3 = నియోజకవర్గం సంఖ్య | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = రిజర్వేషన్ | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = లోక్‌సభ నియోజకవర్గం | subdivision_name5 = [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం]] | subdivision_type6 = | subdivision_name6 = | MLA_name = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code = | website = | footnotes = }}'''ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. == ఎన్నికైన సభ్యులు == === మద్రాస్ రాష్ట్రం === {| class="wikitable" |సంవత్సరం |ఎమ్మెల్యే |పార్టీ |- |1952 |పి. రథీనస్వామి పిళ్లై |స్వతంత్ర |- |1967 |సి. పళని |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |} === తమిళనాడు రాష్ట్రం === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |1971 |వి. సెల్లాదురై |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1977<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1977|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007141448/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="2" |ఎం. శివపెరుమల్ | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1980<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1980|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006231656/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-date=6 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1984<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1984|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117121208/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-date=17 Jan 2012|access-date=19 April 2009}}</ref> |అన్బలగన్ |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] |- |1989<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1989|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006153620/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="2" |సి. కృష్ణన్ | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1991<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1991|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007161404/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1996<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=1996 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007221700/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఆర్ఆర్ శేఖరన్ |[[తమిళ మానిల కాంగ్రెస్|తమిళ మాణిల కాంగ్రెస్]] |- |2001<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|date=12 May 2001|title=Statistical Report on General Election 2001|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006173934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-date=6 October 2010}}</ref> |ఎస్. సెమ్మలై |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2006<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> |[[ఎ. తమిళరసు]] |[[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> |[[సి. కృష్ణన్]] | rowspan="5" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> |[[ఎస్. వెట్రివెల్]] |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> | rowspan="2" |[[ఆర్. మణి]] |- |[[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026]]<ref name="Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|title=Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026|date=4 May 2026|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052355/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|archive-date=25 June 2026|publisher=The Times of India|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Omalur">{{cite news|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2284.htm|title=Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Omalur|date=4 May 2026|work=|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052338/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2284.htm|archive-date=25 June 2026|publisher=Election Commission of India|language=en}}</ref><ref name="Omalur election results 2026: AIADMK's Mani R wins against TVK's Adhiyamaan RV">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/omalur-election-results-2026/articleshow/130683117.cms|title=Omalur election results 2026: AIADMK's Mani R wins against TVK's Adhiyamaan RV|date=4 May 2026|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052505/https://timesofindia.indiatimes.com/india/omalur-election-results-2026/articleshow/130683117.cms|archive-date=25 June 2026|publisher=The Times of India}}</ref> |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} ji2e6e9xolo87028ekoin8myxuo2o2p 4891085 4891077 2026-06-26T05:13:24Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* తమిళనాడు రాష్ట్రం */ 4891085 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |image = | other_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | settlement_type = శాసనసభ నియోజకవర్గం<!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | map_caption = | pushpin_map = | coordinates = | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[సేలం జిల్లా|సేలం]] | subdivision_type3 = నియోజకవర్గం సంఖ్య | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = రిజర్వేషన్ | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = లోక్‌సభ నియోజకవర్గం | subdivision_name5 = [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం]] | subdivision_type6 = | subdivision_name6 = | MLA_name = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code = | website = | footnotes = }}'''ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. == ఎన్నికైన సభ్యులు == === మద్రాస్ రాష్ట్రం === {| class="wikitable" |సంవత్సరం |ఎమ్మెల్యే |పార్టీ |- |1952 |పి. రథీనస్వామి పిళ్లై |స్వతంత్ర |- |1967 |సి. పళని |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |} === తమిళనాడు రాష్ట్రం === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |1971 |వి. సెల్లాదురై |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1977<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1977|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007141448/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="2" |ఎం. శివపెరుమల్ | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1980<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1980|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006231656/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-date=6 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1984<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1984|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117121208/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-date=17 Jan 2012|access-date=19 April 2009}}</ref> |అన్బలగన్ |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] |- |1989<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1989|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006153620/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="2" |సి. కృష్ణన్ | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1991<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1991|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007161404/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1996<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=1996 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007221700/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఆర్ఆర్ శేఖరన్ |[[తమిళ మానిల కాంగ్రెస్|తమిళ మాణిల కాంగ్రెస్]] |- |2001<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|date=12 May 2001|title=Statistical Report on General Election 2001|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006173934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-date=6 October 2010}}</ref> |[[ఎస్. సెమ్మలై]] |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2006<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> |[[ఎ. తమిళరసు]] |[[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> |[[సి. కృష్ణన్]] | rowspan="5" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> |[[ఎస్. వెట్రివెల్]] |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> | rowspan="2" |[[ఆర్. మణి]] |- |[[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026]]<ref name="Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|title=Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026|date=4 May 2026|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052355/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|archive-date=25 June 2026|publisher=The Times of India|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Omalur">{{cite news|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2284.htm|title=Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Omalur|date=4 May 2026|work=|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052338/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2284.htm|archive-date=25 June 2026|publisher=Election Commission of India|language=en}}</ref><ref name="Omalur election results 2026: AIADMK's Mani R wins against TVK's Adhiyamaan RV">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/omalur-election-results-2026/articleshow/130683117.cms|title=Omalur election results 2026: AIADMK's Mani R wins against TVK's Adhiyamaan RV|date=4 May 2026|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052505/https://timesofindia.indiatimes.com/india/omalur-election-results-2026/articleshow/130683117.cms|archive-date=25 June 2026|publisher=The Times of India}}</ref> |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} cue6nom1rp0t8lbwlc1vnb7f3kkmo2d 0 378553 4891104 4067747 2026-06-26T05:32:58Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* తమిళనాడు రాష్ట్రం */ 4891104 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |image = | other_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | settlement_type = శాసనసభ నియోజకవర్గం<!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | map_caption = | pushpin_map = | coordinates = | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[సేలం జిల్లా|సేలం]] | subdivision_type3 = నియోజకవర్గం సంఖ్య | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = రిజర్వేషన్ | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = లోక్‌సభ నియోజకవర్గం | subdivision_name5 = [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం]] | subdivision_type6 = | subdivision_name6 = | MLA_name = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code = | website = | footnotes = }}'''ఎడప్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. == ఎన్నికైన సభ్యులు == ===మద్రాస్ రాష్ట్రం=== {| class="wikitable" |సంవత్సరం |ఎమ్మెల్యే |పార్టీ |- |1952 |ఎస్. అర్థనారీశ్వర గౌండర్ |భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ |- |1967 |ఎ. ఆరుముగం |ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం |} === తమిళనాడు రాష్ట్రం === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |1971 |ఎ. అరుముగం |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1977<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1977|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007141448/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="2" |ఐ. గణేశన్ | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1980<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1980|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006231656/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-date=6 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1984<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1984|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117121208/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-date=17 Jan 2012|access-date=19 April 2009}}</ref> |గోవిందస్వామి |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] |- |1989<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1989|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006153620/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="2" |ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1991<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1991|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007161404/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1996<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=1996 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007221700/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="2" |ఐ. గణేశన్ | rowspan="3" |[[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |- |2001<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|date=12 May 2001|title=Statistical Report on General Election 2001|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006173934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-date=6 October 2010}}</ref> |- |2006<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> |వి. కావేరి |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> | rowspan="4" |[[ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] | rowspan="4" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> |- |2026 |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} eop59ej3tssvnydhghtq3umah4l2ctr 0 378557 4891116 4067951 2026-06-26T05:56:29Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* ఎన్నికైన సభ్యులు */ 4891116 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |image = Constitution-Salem (West).svg | other_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | settlement_type = శాసనసభ నియోజకవర్గం<!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | map_caption = | pushpin_map = | coordinates = | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[సేలం జిల్లా|సేలం]] | subdivision_type3 = నియోజకవర్గం సంఖ్య | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = రిజర్వేషన్ | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = లోక్‌సభ నియోజకవర్గం | subdivision_name5 = [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం]] | subdivision_type6 = | subdivision_name6 = | MLA_name = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code = | website = | footnotes = }}'''సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.<ref>{{cite web|title=New Constituencies, Post-Delimitation 2008|url=http://www.elections.tn.nic.in/forms/int3.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515102633/http://elections.tn.nic.in/forms/int3.pdf|archive-date=2012-05-15|access-date=2023-06-23|publisher=Chief Electoral Officer, Tamil Nadu}}</ref> == ఎన్నికైన సభ్యులు == {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> | rowspan="2" |జి. వెంకటాచలం | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> |అరుల్ రామదాస్ |[[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |- |2026 |[[ఎస్. లక్ష్మణన్]] |[[తమిళగ వెట్రి కళగం|తమిళగా వెట్రి కజగం]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} in7r8o596gmeo74k0kb4ntssdq5kvec 4891117 4891116 2026-06-26T05:57:15Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* ఎన్నికైన సభ్యులు */ 4891117 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |image = Constitution-Salem (West).svg | other_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | settlement_type = శాసనసభ నియోజకవర్గం<!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | map_caption = | pushpin_map = | coordinates = | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[సేలం జిల్లా|సేలం]] | subdivision_type3 = నియోజకవర్గం సంఖ్య | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = రిజర్వేషన్ | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = లోక్‌సభ నియోజకవర్గం | subdivision_name5 = [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం]] | subdivision_type6 = | subdivision_name6 = | MLA_name = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code = | website = | footnotes = }}'''సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.<ref>{{cite web|title=New Constituencies, Post-Delimitation 2008|url=http://www.elections.tn.nic.in/forms/int3.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515102633/http://elections.tn.nic.in/forms/int3.pdf|archive-date=2012-05-15|access-date=2023-06-23|publisher=Chief Electoral Officer, Tamil Nadu}}</ref> == ఎన్నికైన సభ్యులు == {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> | rowspan="2" |జి. వెంకటాచలం | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> |[[అరుల్ రామదాస్]] |[[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |- |2026 |[[ఎస్. లక్ష్మణన్]] |[[తమిళగ వెట్రి కళగం|తమిళగా వెట్రి కజగం]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} qe09w503wztww1w1ku2n967tax1blnn 4891128 4891117 2026-06-26T06:09:12Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* ఎన్నికైన సభ్యులు */ 4891128 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |image = Constitution-Salem (West).svg | other_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | settlement_type = శాసనసభ నియోజకవర్గం<!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | map_caption = | pushpin_map = | coordinates = | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[సేలం జిల్లా|సేలం]] | subdivision_type3 = నియోజకవర్గం సంఖ్య | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = రిజర్వేషన్ | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = లోక్‌సభ నియోజకవర్గం | subdivision_name5 = [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం]] | subdivision_type6 = | subdivision_name6 = | MLA_name = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code = | website = | footnotes = }}'''సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.<ref>{{cite web|title=New Constituencies, Post-Delimitation 2008|url=http://www.elections.tn.nic.in/forms/int3.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515102633/http://elections.tn.nic.in/forms/int3.pdf|archive-date=2012-05-15|access-date=2023-06-23|publisher=Chief Electoral Officer, Tamil Nadu}}</ref> == ఎన్నికైన సభ్యులు == {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> | rowspan="2" |[[జి. వెంకటాచలం]] | rowspan="2" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> |[[అరుల్ రామదాస్]] |[[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |- |2026 |[[ఎస్. లక్ష్మణన్]] |[[తమిళగ వెట్రి కళగం|తమిళగా వెట్రి కజగం]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} 5vwckkhsgu1cniy78075pxjvwszeuz9 0 378558 4891129 4067950 2026-06-26T06:10:29Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* ఎన్నికైన సభ్యులు */ 4891129 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |image = | other_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | settlement_type = శాసనసభ నియోజకవర్గం<!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | map_caption = | pushpin_map = | coordinates = | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[సేలం జిల్లా|సేలం]] | subdivision_type3 = నియోజకవర్గం సంఖ్య | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = రిజర్వేషన్ | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = లోక్‌సభ నియోజకవర్గం | subdivision_name5 = [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం]] | subdivision_type6 = | subdivision_name6 = | MLA_name = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code = | website = | footnotes = }}'''సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.<ref>{{cite web|title=New Constituencies, Post-Delimitation 2008|url=http://www.elections.tn.nic.in/forms/int3.pdf|publisher=Chief Electoral Officer, Tamil Nadu|access-date=2023-06-23|archive-date=2012-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515102633/http://elections.tn.nic.in/forms/int3.pdf|url-status=dead}}</ref> == ఎన్నికైన సభ్యులు == {| class="wikitable sortable" !ఎన్నికలు !సభ్యుడు !పార్టీ |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> |ఆర్. మోహన్ రాజ్ |[[దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రావిడ కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> | rowspan="2" |[[ఆర్. రాజేంద్రన్]] | rowspan="2" |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> |- |2026 |[[కె. శివకుమార్]] |[[తమిళగ వెట్రి కళగం|తమిళగా వెట్రి కజగం]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} bq90h3duuk47mfdiujt2hyfdfa6ivub 0 378559 4891139 4067952 2026-06-26T06:25:13Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* ఎన్నికైన సభ్యులు */ 4891139 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |image = | other_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | settlement_type = శాసనసభ నియోజకవర్గం<!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | map_caption = | pushpin_map = | coordinates = | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[సేలం జిల్లా|సేలం]] | subdivision_type3 = నియోజకవర్గం సంఖ్య | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = రిజర్వేషన్ | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = లోక్‌సభ నియోజకవర్గం | subdivision_name5 = [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం]] | subdivision_type6 = | subdivision_name6 = | MLA_name = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code = | website = | footnotes = }} '''సేలం సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.<ref>{{cite web|title=New Constituencies, Post-Delimitation 2008|url=http://www.elections.tn.nic.in/forms/int3.pdf|publisher=Chief Electoral Officer, Tamil Nadu|access-date=2023-06-23|archive-date=2012-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515102633/http://elections.tn.nic.in/forms/int3.pdf|url-status=dead}}</ref> == ఎన్నికైన సభ్యులు == {| class="wikitable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf|title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu|access-date=9 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf|archive-date=15 February 2017|work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> |ఎం.కె. సెల్వరాజు | rowspan="3" |ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb|work=}}</ref> |ఎ.బి. శక్తివేల్ |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> |ఇ. బాలసుబ్రమణియన్ |- |2026 |[[ఎ. విజయ్ తమిళన్ పార్తిబన్]] |[[తమిళగ వెట్రి కళగం]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} e5xbc7d00sb3t4onu784xz2yrzjc89d 4891142 4891139 2026-06-26T06:27:18Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* ఎన్నికైన సభ్యులు */ 4891142 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |image = | other_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | settlement_type = శాసనసభ నియోజకవర్గం<!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | map_caption = | pushpin_map = | coordinates = | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[సేలం జిల్లా|సేలం]] | subdivision_type3 = నియోజకవర్గం సంఖ్య | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = రిజర్వేషన్ | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = లోక్‌సభ నియోజకవర్గం | subdivision_name5 = [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం]] | subdivision_type6 = | subdivision_name6 = | MLA_name = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code = | website = | footnotes = }} '''సేలం సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.<ref>{{cite web|title=New Constituencies, Post-Delimitation 2008|url=http://www.elections.tn.nic.in/forms/int3.pdf|publisher=Chief Electoral Officer, Tamil Nadu|access-date=2023-06-23|archive-date=2012-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515102633/http://elections.tn.nic.in/forms/int3.pdf|url-status=dead}}</ref> == ఎన్నికైన సభ్యులు == {| class="wikitable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf|title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu|access-date=9 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf|archive-date=15 February 2017|work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> |ఎం.కె. సెల్వరాజు | rowspan="3" |ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb|work=}}</ref> |ఎ.బి. శక్తివేల్ |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> |[[ఇ. బాలసుబ్రమణియన్]] |- |2026 |[[ఎ. విజయ్ తమిళన్ పార్తిబన్]] |[[తమిళగ వెట్రి కళగం]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} o74hspgw95w3a96wjdzgnt2bbfk7a5v 0 379172 4891107 4067944 2026-06-26T05:35:00Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* తమిళనాడు రాష్ట్రం */ 4891107 wikitext text/x-wiki '''సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[నమక్కల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. == ఎన్నికైన సభ్యులు == ===మద్రాస్ రాష్ట్రం=== {| class="wikitable" |సంవత్సరం |ఎమ్మెల్యే |పార్టీ |- |1957 |KS సుబ్రమణ్య గౌండర్ |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |- |1962 |KS సుబ్రమణ్య గౌండర్ |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |- |1967 |ఆర్. నల్లముత్తు |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |} === తమిళనాడు రాష్ట్రం === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |1971 |వి. ముత్తూరు |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1977<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1977|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007141448/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="3" |పి. ధనపాల్ | rowspan="3" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1980<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1980|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006231656/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-date=6 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1984<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1984|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117121208/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-date=17 Jan 2012|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1989<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1989|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006153620/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఆర్. వరదరాజన్ |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1991<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1991|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007161404/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |వి. సరోజ |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1996<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=1996 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007221700/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |వి. ముత్తు |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2001<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|date=12 May 2001|title=Statistical Report on General Election 2001|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006173934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-date=6 October 2010}}</ref> |పి. ధనపాల్ |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2006<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> |విపి దురైసామి |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> |పి. విజయలక్ష్మి | rowspan="4" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> |ఎస్. రాజా |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> |[[ఎస్. సుందరరాజన్]] |- |2026 |[[ఎస్. వెట్రివెల్]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} hfjpbt3t9srnuh2vcydexilb49t7kmy 4891109 4891107 2026-06-26T05:36:53Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* తమిళనాడు రాష్ట్రం */ 4891109 wikitext text/x-wiki '''సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[నమక్కల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. == ఎన్నికైన సభ్యులు == ===మద్రాస్ రాష్ట్రం=== {| class="wikitable" |సంవత్సరం |ఎమ్మెల్యే |పార్టీ |- |1957 |KS సుబ్రమణ్య గౌండర్ |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |- |1962 |KS సుబ్రమణ్య గౌండర్ |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |- |1967 |ఆర్. నల్లముత్తు |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |} === తమిళనాడు రాష్ట్రం === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |1971 |వి. ముత్తూరు |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1977<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1977|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007141448/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="3" |పి. ధనపాల్ | rowspan="3" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1980<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1980|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006231656/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-date=6 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1984<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1984|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117121208/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-date=17 Jan 2012|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1989<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1989|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006153620/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఆర్. వరదరాజన్ |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1991<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1991|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007161404/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |వి. సరోజ |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1996<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=1996 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007221700/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |వి. ముత్తు |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2001<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|date=12 May 2001|title=Statistical Report on General Election 2001|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006173934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-date=6 October 2010}}</ref> |పి. ధనపాల్ |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2006<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> |విపి దురైసామి |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> |పి. విజయలక్ష్మి | rowspan="4" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> |ఎస్. రాజా |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> |[[ఎస్. సుందరరాజన్]] |- |[[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026]]<ref name="Sankari election results 2026: AIADMK's Vetrivel S wins with 87342 votes">{{cite news |title=Sankari election results 2026: AIADMK's Vetrivel S wins with 87342 votes|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/sankari-election-results-2026/articleshow/130684439.cms|access-date=25 June 2026|publisher=The Times of India|date=4 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053607/https://timesofindia.indiatimes.com/india/sankari-election-results-2026/articleshow/130684439.cms|archive-date=25 June 2026}}</ref><ref name="Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Sangagiri">{{cite news |title=Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Sangagiri|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2287.htm|access-date=25 June 2026|work=|publisher=Election Commission of India|date=4 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053514/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2287.htm|archive-date=25 June 2026|language=en}}</ref><ref name="Sankari Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news |title=Sankari Constituency Election Results 2016 - 2026|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/sankari|access-date=25 June 2026|publisher=The Times of India|date=4 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053524/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/sankari|archive-date=25 June 2026|language=en}}</ref> |[[ఎస్. వెట్రివెల్]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} tsd7bnjez9y1kflco350i2vz1q75jcl 0 379207 4891093 4870650 2026-06-26T05:19:37Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* తమిళనాడు రాష్ట్రం */ 4891093 wikitext text/x-wiki '''మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[ధర్మపురి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. == ఎన్నికైన సభ్యులు == ===మద్రాస్ రాష్ట్రం=== {| class="wikitable" |సంవత్సరం |ఎమ్మెల్యే |పార్టీ |- |1957 |KS అర్ధనారీశ్వర గౌండర్ |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |- |1962 |KS అర్థనారేశ్వర గౌండర్ |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |- |1967 |M. సురేంద్రన్ |ప్రజా సోషలిస్ట్ పార్టీ |} === తమిళనాడు రాష్ట్రం === {| class="wikitable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |1971 |ఎం. సురేంద్రన్ |ప్రజా సోషలిస్ట్ పార్టీ |- |1977<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1977|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007141448/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="3" |కేపీ నాచిముత్తు గౌండర్ | rowspan="3" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1980<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1980|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006231656/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-date=6 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1984<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1984|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117121208/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-date=17 Jan 2012|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1989<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1989|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006153620/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఎం. శ్రీరంగన్ |భారత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ (మార్క్సిస్ట్) |- |1991<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1991|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007161404/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఎస్. సుందరమ్బాల్ |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1996<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=1996 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007221700/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |పి. గోపాల్ |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2001<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|date=12 May 2001|title=Statistical Report on General Election 2001|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006173934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-date=6 October 2010}}</ref> |ఎస్. సుందరమ్బాల్ |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2006<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> |[[జి.కె. మణి]] |[[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> |ఎస్.ఆర్. పార్థిబన్ |[[దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రావిడ కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> |[[ఎస్. సెమ్మలై]] |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> |[[ఎస్. సదాశివం]] |[[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |- |[[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026]] |[[జి. వెంకటాచలం]] |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} hihu8ku9ytpapsjhqgsdiy85p9jm5pl 4891096 4891093 2026-06-26T05:20:54Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* తమిళనాడు రాష్ట్రం */ 4891096 wikitext text/x-wiki '''మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[సేలం జిల్లా]], [[ధర్మపురి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. == ఎన్నికైన సభ్యులు == ===మద్రాస్ రాష్ట్రం=== {| class="wikitable" |సంవత్సరం |ఎమ్మెల్యే |పార్టీ |- |1957 |KS అర్ధనారీశ్వర గౌండర్ |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |- |1962 |KS అర్థనారేశ్వర గౌండర్ |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |- |1967 |M. సురేంద్రన్ |ప్రజా సోషలిస్ట్ పార్టీ |} === తమిళనాడు రాష్ట్రం === {| class="wikitable" !సంవత్సరం !విజేత !పార్టీ |- |1971 |ఎం. సురేంద్రన్ |ప్రజా సోషలిస్ట్ పార్టీ |- |1977<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1977|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007141448/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> | rowspan="3" |కేపీ నాచిముత్తు గౌండర్ | rowspan="3" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1980<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1980|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006231656/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-date=6 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1984<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1984|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117121208/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-date=17 Jan 2012|access-date=19 April 2009}}</ref> |- |1989<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1989|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006153620/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఎం. శ్రీరంగన్ |భారత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ (మార్క్సిస్ట్) |- |1991<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1991|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007161404/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఎస్. సుందరమ్బాల్ |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |1996<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=1996 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007221700/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |పి. గోపాల్ |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2001<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|date=12 May 2001|title=Statistical Report on General Election 2001|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006173934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-date=6 October 2010}}</ref> |ఎస్. సుందరమ్బాల్ |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2006<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> |[[జి.కె. మణి]] |[[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> |[[ఎస్.ఆర్ పార్థిబన్|ఎస్.ఆర్. పార్థిబన్]] |[[దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రావిడ కజగం]] |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref> |[[ఎస్. సెమ్మలై]] |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |2021<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> |[[ఎస్. సదాశివం]] |[[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |- |[[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026]] |[[జి. వెంకటాచలం]] |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} mpptelsqk5ahdfs6vih01qolz6sy3my 0 379447 4891163 4890531 2026-06-26T07:19:59Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891163 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |image = Constitution-Gummidipoondi.svg | other_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | settlement_type = శాసనసభ నియోజకవర్గం<!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | map_caption = | pushpin_map = | coordinates = | subdivision_type = దేశం | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = రాష్ట్రం | subdivision_name1 = [[తమిళనాడు]] | subdivision_type2 = జిల్లా | subdivision_name2 = [[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్ళూర్]] | subdivision_type3 = నియోజకవర్గం సంఖ్య | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = రిజర్వేషన్ | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = లోక్‌సభ నియోజకవర్గం | subdivision_name5 = [[తిరువళ్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|తిరువళ్లూరు]] | subdivision_type6 = | subdivision_name6 = | MLA_name = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code = | website = | footnotes = }}'''గుమ్మిడిపూండి శాసనసభ నియోజకవర్గం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం [[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా]], [[తిరువళ్లూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం]] పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. == ఎన్నికైన సభ్యులు == ===మద్రాస్ రాష్ట్రం=== {| class="wikitable" |సంవత్సరం |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |పార్టీ |- |1957 |కమలంబుయమ్మాళ్ |భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ |- |1962 |ఎ. రాఘవ రెడ్డి |స్వతంత్ర పార్టీ |- |1967 |కె. వేజావేందన్ |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |} ===తమిళనాడు రాష్ట్రం=== {| class="wikitable" |సంవత్సరం |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |పార్టీ |- |1971 |KA వేజావేందన్ |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |- |1977<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1977|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007141448/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఆర్ఎస్ మునిరథినం |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నాడీఎంకే]] |- |1980<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1980|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006231656/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-date=6 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఆర్ఎస్ మునిరథినం |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నాడీఎంకే]] |- |1984<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1984|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117121208/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-date=17 Jan 2012|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఆర్ఎస్ మునిరథినం |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నాడీఎంకే]] |- |1989<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1989|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006153620/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |కె. వేణు |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |- |1991<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1991|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007161404/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఆర్. సక్కుబాయి |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నాడీఎంకే]] |- |1996<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=1996 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007221700/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |కె. వేణు |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |- |2001<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|date=12 May 2001|title=Statistical Report on General Election 2001|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006173934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-date=6 October 2010}}</ref> |కె. సుదర్శనం |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నాడీఎంకే]] |- |2006<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> |కెఎస్ విజయకుమార్ |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నాడీఎంకే]] |- |2011<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> |సిహెచ్ శేఖర్ |దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రావిడ కజగం |- |2016<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results 2016|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref><ref>{{cite web|title=Assembly wise Candidate Valid Votes count 2016, Tamil Nadu|url=https://www.elections.tn.gov.in/TNLA2016/AC%20WISE%20CANDIDATE%20COUNT.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430083638/https://www.elections.tn.gov.in/TNLA2016/AC%20WISE%20CANDIDATE%20COUNT.pdf|archive-date=30 ఏప్రిల్ 2022|access-date=30 Apr 2022|website=www.elections.tn.gov.in|url-status=dead}}</ref> |కెఎస్ విజయకుమార్^[4] |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నాడీఎంకే]] |- |[[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021]]<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> |[[టి.జె. గోవిందరాజన్]] |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డీఎంకే]] |- |[[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026]]<ref name="Gummidipoondi Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/gummidipoondi|title=Gummidipoondi Constituency Election Results 2016 - 2026|date=4 May 2026|access-date=1 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260601183837/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/gummidipoondi|archive-date=1 June 2026|publisher=The Times of India|language=en}}</ref> |[[ఎస్. విజయకుమార్]] |[[తమిళగ వెట్రి కళగం|టీవీకే]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] {{తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} cbhun6nk031nmtbxe6vv1mzvcvbs8at 0 384608 4891062 4071515 2026-06-26T04:30:15Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891062 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=ఖయా జోండో|image=|country=దక్షిణాఫ్రికా|full_name=ఖయాలైల్ జోండో|birth_date={{birth date and age|1990|3|7|df=yes}}|birth_place=వెస్ట్‌విల్, నాటల్ ప్రావిన్స్, దక్షిణాఫ్రికా|death_date=|death_place=|batting=కుడిచేతి వాటం|bowling= కుడిచేతి [[ఆఫ్ స్పిన్|ఆఫ్ బ్రేక్]]|role=[[Batter (cricket)|Batter]]|international=true|testdebutdate=ఏప్రిల్ 8|testdebutyear=2022|testdebutagainst=బంగ్లాదేశ్|testcap=354|lasttestdate=జనవరి 4|lasttestyear=2023|lasttestagainst=ఆస్ట్రేలియా|odidebutdate=ఫిబ్రవరి 4|odidebutyear=2018|odidebutagainst=ఇండియా|odicap=124|lastodidate=నవంబరు 26|lastodiyear=2021|lastodiagainst=నెదర్లాండ్స్|oneT20I=|T20Idebutdate=|T20Idebutyear=|T20Idebutfor=|T20Idebutagainst=|T20Icap=|lastT20Idate=|lastT20Iyear=|lastT20Ifor=|lastT20Iagainst=|club1=డాల్ఫిన్స్|year1=|clubnumber1=|club2=[[డర్బన్ హీట్]]|year2=2018-present|clubnumber2=|date=7 January 2023|source=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/318842.html Cricinfo}} '''ఖయా జోండో''' (జననం 1990 మార్చి 7) దక్షిణాఫ్రికా [[క్రికెట్|క్రికెట్ ఆటగాడు]]. అతను 2018 ఫిబ్రవరిలో [[దక్షిణాఫ్రికా క్రికెట్ జట్టు]] తరఫున అంతర్జాతీయ క్రికెట్ రంగప్రవేశం చేసాడు. <ref name="Cricinfo">{{Cite web|title=Khaya Zondo|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/318842.html|access-date=2 September 2015|website=ESPN Cricinfo}}</ref> 2022 ఏప్రిల్‌లో అతను కోవిడ్-19 సబ్‌స్టిట్యూట్‌గా దక్షిణాఫ్రికా తరపున తన తొలి [[టెస్ట్ క్రికెట్|టెస్ట్ మ్యాచ్‌]] ఆడాడు.<ref>{{Cite web|title=BREAKING: Drama as 2 Proteas players test positive for Covid-19 mid-Test|url=https://www.thesouthafrican.com/sport/cricket/proteas/breaking-drama-as-2-proteas-players-test-positive-for-covid-19-mid-test-bangladesh-csa-just-in-latest-cricket-news/|access-date=11 April 2022|website=The South African|archive-date=11 ఏప్రిల్ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411081500/https://www.thesouthafrican.com/sport/cricket/proteas/breaking-drama-as-2-proteas-players-test-positive-for-covid-19-mid-test-bangladesh-csa-just-in-latest-cricket-news/|url-status=dead}}</ref> == దేశీయ కెరీర్ == అతన్ని 2015 ఆఫ్రికా T20 కప్ కోసం KZN ఇన్లాండ్ జట్టులో తీసుకున్నారు. <ref>[http://www.espncricinfo.com/africa-t20-cup-2015-16/content/squad/910911.html Border Squad / Players] – ESPNcricinfo. Retrieved 31 August 2015.</ref> 2017 ఫిబ్రవరిలో మోర్నే వాన్ వైక్ దిగిపోయిన తర్వాత అతను డాల్ఫిన్స్ క్రికెట్ జట్టుకు కెప్టెన్ అయ్యాడు. <ref name="capt">{{Cite web|title=Morne van Wyk steps down as Dolphins captain|url=http://www.espncricinfo.com/southafrica/content/story/1082421.html|access-date=14 February 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref> అతను 2012 హాంకాంగ్ క్రికెట్ సిక్స్ టైటిల్ గెలుచుకున్న [[దక్షిణాఫ్రికా క్రికెట్ జట్టు|దక్షిణాఫ్రికా]] జట్టులో కూడా సభ్యుడు. <ref>{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/588534.html|title=Final: Pakistan v South Africa at Kowloon, Oct 28, 2012 {{!}} Cricket Scorecard {{!}} ESPN Cricinfo|work=Cricinfo|access-date=28 March 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Cricket Photos {{!}} Global {{!}} ESPN Cricinfo|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/image/index.html?object=588534|access-date=28 March 2017|website=Cricinfo|language=en}}</ref> జోండో, దక్షిణాఫ్రికా A క్రికెట్ జట్టుకు ప్రస్తుత కెప్టెన్. <ref name="Capt">{{Cite web|title=Zondo ready for challenging A Triangular Series|url=http://cricket.co.za/news/19952/Zondo-ready-for-challenging-A-Triangular-Series|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829104047/http://cricket.co.za/news/19952/Zondo-ready-for-challenging-A-Triangular-Series|archive-date=29 August 2017|access-date=26 July 2017|website=Cricket South Africa}}</ref> 2017 ఆగస్టులో అతను T20 గ్లోబల్ లీగ్ మొదటి సీజన్ కోసం ప్రిటోరియా మావెరిక్స్ జట్టులో ఎంపికయ్యాడు. <ref name="T20GL">{{Cite web|title=T20 Global League announces final team squads|url=http://www.t20.gl/news/t20-global-league-announces-final-team-squads|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905185645/https://www.t20.gl/news/t20-global-league-announces-final-team-squads|archive-date=5 September 2017|access-date=28 August 2017|website=T20 Global League}}</ref> అయితే, 2017 అక్టోబరులో క్రికెట్ దక్షిణాఫ్రికా మొదట్లో ఆ టోర్నమెంట్‌ను 2018 నవంబరుకు వాయిదా వేసి, ఆపై రద్దు చేసింది. <ref name="PP">{{Cite web|title=Cricket South Africa postpones Global T20 league|url=http://www.espncricinfo.com/southafrica/content/story/1123408.html|access-date=10 October 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref> 2018 అక్టోబరులో, అతను ఎంజాన్సీ సూపర్ లీగ్ T20 టోర్నమెంట్ మొదటి ఎడిషన్ కోసం [[డర్బన్ హీట్]] జట్టులో ఎంపికయ్యాడు. <ref>{{Cite web|title=Mzansi Super League - full squad lists|url=https://www.sport24.co.za/Cricket/live-mzansi-super-league-player-draft-20181017|access-date=17 October 2018|website=Sport24}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Mzansi Super League Player Draft: The story so far|url=https://www.iol.co.za/sport/cricket/domestic/mzansi-super-league-player-draft-the-story-so-far-17521199|access-date=17 October 2018|website=Independent Online}}</ref> అతను పది మ్యాచ్‌ల్లో 216 పరుగులతో టోర్నమెంట్‌లో జట్టు తరఫున అత్యధిక పరుగుల స్కోరర్‌గా నిలిచాడు. <ref>{{Cite web|title=Mzansi Super League, 2018/19 - Durban Heat: Batting and bowling averages|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12712;team=6589;type=tournament|access-date=12 December 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> 2018 డిసెంబరులో, అతను ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్‌లో తన పదవ సెంచరీని సాధించాడు, 2018–19 CSA 4-డే ఫ్రాంచైజీ సిరీస్‌లో లయన్స్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో డాల్ఫిన్స్ తరపున బ్యాటింగ్ చేశాడు. <ref>{{Cite web|title=Hashim Amla finds form; Faf du Plessis, Duanne Olivier impress ahead of Boxing Day Test|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25593754/hashim-amla-finds-form-faf-du-plessis-duanne-olivier-impress-ahead-boxing-day-test|access-date=22 December 2018|website=ESPN Cricinfo}}</ref> 2019 సెప్టెంబరులో, అతను 2019 ఎంజాన్సీ సూపర్ లీగ్ టోర్నమెంట్ కోసం [[డర్బన్ హీట్]] జట్టుకు ఎంపికయ్యాడు. <ref>{{Cite web|title=MSL 2.0 announces its T20 squads|url=https://cricket.co.za/news/31555/MSL-20-announces-its-T20-squads|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904081427/https://cricket.co.za/news/31555/MSL-20-announces-its-T20-squads|archive-date=4 September 2019|access-date=4 September 2019|website=Cricket South Africa}}</ref> 2021 ఏప్రిల్‌లో అతను, దక్షిణాఫ్రికాలో 2021–22 క్రికెట్ సీజన్‌కు ముందు క్వాజులు-నాటల్ జట్టులో ఎంపికయ్యాడు. <ref>{{Cite web|title=CSA reveals Division One squads for 2021/22|url=https://cricket.co.za/news/38184/CSA-reveals-Division-One-squads-for-2021-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420104034/http://cricket.co.za/news/38184/CSA-reveals-Division-One-squads-for-2021-22|archive-date=20 April 2021|access-date=20 April 2021|website=Cricket South Africa}}</ref> 2021 అక్టోబరులో, 2021–22 CSA 4-రోజుల సిరీస్‌లోని మ్యాచ్‌ల ప్రారంభ రౌండ్‌లో, జోండో ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్‌లో వెస్ట్రన్ ప్రావిన్స్‌పై 203 నాటౌట్‌తో తన తొలి డబుల్ సెంచరీ సాధించాడు. <ref>{{Cite web|title=Khaya Zondo double century puts Dolphins in charge against Western Province|url=https://www.iol.co.za/sport/cricket/domestic/khaya-zondo-double-century-puts-dolphins-in-charge-against-western-province-17608e87-16b6-45e3-886d-6ca5c578942a|access-date=30 October 2021|website=Independent Online}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Khaya Zondo ends eight-year wait for a double-century|url=https://www.espncricinfo.com/story/four-day-franchise-series-south-africa-domestic-khaya-zondo-ends-eight-year-wait-for-a-double-century-1286593|access-date=2 November 2021|website=ESPN Cricinfo}}</ref> == అంతర్జాతీయ కెరీర్ == జనవరి 2018లో, అతను భారత్‌తో జరిగే సిరీస్ కోసం దక్షిణాఫ్రికా [[వన్ డే ఇంటర్నేషనల్|వన్డే ఇంటర్నేషనల్]] (వన్‌డే) జట్టులో ఎంపికయ్యాడు. <ref name="SAODI">{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22206853/south-africa-pick-ngidi-zondo-india-odis|title=South Africa pick Ngidi and Zondo for India ODIs|work=ESPN Cricinfo|access-date=25 January 2018}}</ref> అతను 2018 ఫిబ్రవరి 4 న [[భారత క్రికెట్ జట్టు|భారతదేశంపై]] దక్షిణాఫ్రికా తరపున తన వన్‌డే రంగప్రవేశం చేసాడు <ref name="ODI">{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122280.html|title=2nd ODI, India tour of South Africa at Centurion, Feb 4 2018|work=ESPN Cricinfo|access-date=4 February 2018}}</ref> 2022 మార్చిలో, బంగ్లాదేశ్‌తో జరిగిన సిరీస్ కోసం దక్షిణాఫ్రికా [[టెస్ట్ క్రికెట్|టెస్టు]] జట్టులో జోండో ఎంపికయ్యాడు. <ref>{{Cite web|title=Zondo earns maiden call-up for Bangladesh Tests|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/121519/zondo-earns-maiden-call-up-for-bangladesh-tests|access-date=17 March 2022|website=CricBuzz}}</ref> జోండో తన తొలి టెస్టు 2022 ఏప్రిల్ 8 న బంగ్లాదేశ్‌పై COVID-19 ప్రత్యామ్నాయంగా ఆడాడు. <ref>{{Cite web|title=2nd Test, Gqeberha, April 08 - 12, 2022, Bangladesh tour of South Africa|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277101.html|access-date=11 April 2022|website=ESPN Cricinfo}}</ref> == మూలాలు == <references group="" responsive="1"></references> [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1990 జననాలు]] [[వర్గం:దక్షిణాఫ్రికా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] 2j8z98u82paosf3apqx8f5hl3vnyjs4 0 385325 4891203 4679568 2026-06-26T09:47:27Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891203 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Greater Noida | official_name = | settlement_type = City | image_skyline = Panoramic_view_of_Greater_Noida.jpg | image_alt = | image_caption = Aerial view of Greater Noida (2011) | nicknames = GreNo, Commercial Hub | pushpin_map = India Uttar Pradesh#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in [[Uttar Pradesh]]##Location in India | coordinates = {{coord|28.47|N|77.51|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_type2 = [[Divisions of Uttar Pradesh|Division]] | subdivision_type3 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name1 = [[Uttar Pradesh]] | subdivision_name2 = [[Meerut division|Meerut]] | subdivision_name3 = [[Gautam Buddha Nagar]] | established_title = Established | established_date = {{Start date and age|1991|01|28}} | established_title2 = | founder = | named_for = | government_type = [[Government of Uttar Pradesh]] | governing_body = [[Greater Noida Industrial Development Authority|Greater Noida Authority]] | leader_title1 = Chairman, Greater Noida Authority | leader_name1 = Alok Tandon, [[Indian Administrative Service|IAS]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="Area">{{cite web |title=About Us {{!}} Greater Noida |url=https://www.greaternoidaauthority.in/aus |website=www.greaternoidaauthority.in |access-date=22 November 2020 |archive-date=29 నవంబరు 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201129014304/https://www.greaternoidaauthority.in/aus |url-status=dead }}</ref> | area_total_km2 = 380 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 107676<ref>{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.xls|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011, Urban Agglomeration/Cities having population 1 lakh and above|access-date=19 October 2012|publisher=Government of India}}</ref> | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = [[Language]] | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Hindi language|Hindi]]<ref name="langoff">{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|access-date=4 January 2019|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=25 May 2017}}</ref> | demographics1_title2 = Additional&nbsp;official | demographics1_info2 = [[Urdu]]<ref name="langoff"/> | demographics1_title3 = Other | demographics1_info3 = English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 201310 | area_code = 0120 | area_code_type = Telephone code | registration_plate = UP-16, DL16 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[Noida]] | website = {{URL|https://www.greaternoidaauthority.in//|Greater Noida Authority}} | leader_title2 = CEO, Greater Noida Authority | leader_name2 = Surendra Singh, [[Indian Administrative Service|IAS]]<ref>{{cite news |title=Gr Noida Authority Launches 2 More Online Services |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/greater-noida-authority-launches-2-more-online-services/articleshow/92217006.cms |access-date=16 June 2022 |work=The Times of India |date=15 June 2022 |language=en}}</ref> | leader_title3 = [[Divisional Commissioner|Commissioner]], [[Meerut Division]] | leader_name3 = Anita Meshram, [[Indian Administrative Service|IAS]] | blank2_name_sec1 = Literacy | blank2_info_sec1 = 87% | blank3_name_sec1 = [[Lok Sabha]] Constituency | blank3_info_sec1 = [[Gautam Buddha Nagar]] | blank4_name_sec1 = | blank4_info_sec1 = Functional – [[Indira Gandhi International Airport]], Proposed – [[Taj International Airport]] | blank5_name_sec1 = Expressways | blank5_info_sec1 = [[Noida-Greater Noida Expressway]], [[Yamuna Expressway]] and [[Eastern Peripheral Expressway]] | blank6_name_sec1 = Sports | blank6_info_sec1 = [[Buddh International Circuit]], [[Jaypee Sports City]], [[Jaypee Sports City|Jaypee Sports Complex]] and [[Greater Noida Cricket Stadium]] | blank7_name_sec1 = Golf Course | blank7_info_sec1 = [[Jaypee Sports City|Jaypee Greens Godrej Golf Links Golf Course]] | leader_title4 = [[District Magistrate and Collector]] | leader_name4 = Manish Kumar Verma, [[Indian Administrative Service|IAS]]<ref>{{cite web |title=DM Contact {{!}} GautamBuddha Nagar {{!}} India |url=https://gbnagar.nic.in/dm-contact/ |website=gbnagar.nic.in |access-date=8 September 2023}}</ref> | motto = Planned with an obsession }} '''గ్రేటర్ నోయిడా,''' భారతదేశం, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం, [[గౌతమ బుద్ద నగర్ జిల్లా|గౌతమ్ బుద్ధ నగర్ జిల్లాలో]] ఉన్న ఒక ప్రణాళికాబద్ధమైన నగరం. <ref name="census-report">{{Cite web|title=City Population Census 2011 -|url=http://www.census2011.co.in/census/city/109-greater-noida-city.html|access-date=26 August 2015|website=census2011.co.in}}</ref> ''యుపి పారిశ్రామిక ప్రాంతం అభివృద్ధి చట్టం 1976'' ప్రకారం [[నోయిడా|నోయిడా ప్రాంతానికి]] పొడిగింపుగా నగరం సృష్టించబడింది.<ref name=":2">{{Cite web|date=1976|title=U.P. INDUSTRIAL AREA DEVELOPMENT ACT – 1976 (U.P. Act Number 6, of 1976)|url=http://www.greaternoida.com/files/attachments/inddevact.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150511075823/http://www.greaternoida.com/files/attachments/inddevact.pdf|archive-date=11 May 2015|access-date=13 August 2017|website=Greater Noida Authority}}</ref> ఇది [[న్యూ ఢిల్లీ]] రాజధాని నగరానికి ఆగ్నేయంగా 30 కి.మీ.దూరంలో ఉంది. నోయిడా-గ్రేటర్ నోయిడా ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే ద్వారా ఈ రెండు నగరాల మధ్య ప్రయాణించడానికి సుమారు 30 నిమిషాలు పడుతుంది. నగర పరిపాలన గ్రేటర్ నోయిడా ఇండస్ట్రియల్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీచే సాగుతుంది. <ref>{{Cite web|title=Welcome to Greater Noida {{!}} Greater Noida|url=https://www.greaternoidaauthority.in/|access-date=21 November 2020|website=www.greaternoidaauthority.in}}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం == ప్రారంభంలో డెవలపర్లు [[నోయిడా]] నుండి వేరు చేయడానికి "నోయిడా ఎక్స్‌టెన్షన్" అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు. కానీ తరువాతి నోయిడా ప్రక్కనే ఉన్నందున, గ్రేటర్ నోయిడా అథారిటీ తర్వాత ఈ ప్రాంతాన్ని 'గ్రేటర్ నోయిడా వెస్ట్' గా సూచిస్తామని ప్రకటించింది. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/noida-extension-to-now-be-called-greater-noida-west/articleshow/16403369.cms|title=Noida Extension to now be called Greater Noida (West)|last=Keelor|first=Vandana|date=15 September 2012|work=The Times of India, Noida News|access-date=26 May 2023}}</ref> == చరిత్ర == [[దస్త్రం:Ravana_British_Museum.jpg|alt=Ravana|thumb| ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని బిస్రఖ్, రాక్షస రాజు రావణుడి జన్మస్థలం <ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/cities/delhi/only-the-elderly-come-to-mourn-ravana-in-birthplace-bisrakh/|title=Only the elderly come to mourn Ravana in 'birthplace' Bisrakh|last=Sarah Hafeez|date=4 October 2014|work=Indian Express}}</ref>]] 1980ల ప్రారంభంలో ఢిల్లీ నగరం వేగంగా విస్తరిస్తున్న సందర్బంలో ఈ పరిస్థితి గందరగోళానికి దారితీస్తుందని [[భారత ప్రభుత్వం]] గ్రహించింది. అందువల్ల, జనాభా భారాన్ని తగ్గించడానికి రాజధాని చుట్టూ నివాస, పారిశ్రామిక ప్రాంతాలను అభివృద్ధి చేయాలని వారు ఒక ప్రణాళికను తయారుచేసారు.అందులో భాగంగా గ్రేటర్ నోయిడా నగరానికి ముందు [[హర్యానా]] సరిహద్దులో గుర్గావ్, ఉత్తరప్రదేశ్ సరిహద్దులో [[నోయిడా]] రెండు ప్రాంతాలు అభివృద్ధి చేసారు. గ్రేటర్ నోయిడా 38,000 హెక్టార్లు (380 చ.కి.మీ.) ప్రకటిత విస్తీర్ణంతో 124 గ్రామాలను కలిగి ఉంది.నోయిడా అవస్థాపన జాగ్రత్తగా రూపొందించారు. అయితే 1990లలో[[భారత ఆర్ధిక వ్యవస్థ|భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో]] భారీ వృద్ధి కనిపించింది.ఢిల్లీ, [[ముంబై]], కోల్‌కతా, [[చెన్నై]], హైదరాబాదు, బెంగళూరు వంటి నగరాలకు వలసలు, ప్రణాళిక అంచనాలను మించిపోయాయి. నోయిడా 20-25 సంవత్సరాలు జనాభా పెరుగుదలకు అనుగుణంగా అభివృద్ధి చేయబడింది. అయితే, [[ఢిల్లీ]] నుండి భారీ జనాభా వలసల ప్రవాహం కేవలం 15 సంవత్సరాలలో అధిక జనసాంధ్రతకు దారితీసింది. అయినప్పటికీ చర్యలుతీసుకోవడం పూర్తి కాలేదు. ఈ ప్రాంతంలో అక్రమ మైనింగ్ ఒక సమస్యగా మిగిలింది. <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Police-mining-mafia-exchange-fire-in-Noida/articleshow/34472318.cms|title=Police, mining mafia exchange fire in Noida|date=1 May 2014|work=the Times of India|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502054509/http://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Police-mining-mafia-exchange-fire-in-Noida/articleshow/34472318.cms|archive-date=2 May 2014}}</ref> [[దస్త్రం:Bismil_Park2811.JPEG|thumb|293x293px| [[రామ్ ప్రసాద్ బిస్మిల్|షాహీద్ బిస్మిల్ పార్క్]], గ్రేటర్ నోయిడా సిటీలోని సెక్టార్-బీటా 1]] ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం మెరుగైన [[పట్టణ ప్రణాళిక|ప్రణాళికతో]] నోయిడాకు పొడిగింపుగా మరో నగరాన్ని అభివృద్ధి చేయాలని నిర్ణయించింది.నోయిడా నుండి దాదాపు 25 కిలోమీటర్ల దూరంలో ప్రపంచ స్థాయి పట్టణాన్ని రూపొందించాలనే ఆలోచన వచ్చింది.గ్రేటర్ నోయిడాను స్వతంత్ర నగరంగా అభివృద్ధి చేయాలనే ఉద్దేశ్యంతో బోరాకి సమీపంలో ఒక రైల్వే స్టేషన్, అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం తరువాత ఏర్పడ్డాయి. 1990లలో నోయిడా పొడిగింపు (ప్రస్తుతం [[గౌతమ బుద్ద నగర్ జిల్లా|గౌతమ్ బుద్ధ నగర్‌లో]] ఒకభాగం) నేడు దానిని గ్రేటర్ నోయిడాగా పిలువబడుతుంది.గ్రేటర్ నోయిడా అథారిటీ నగర అభివృద్ధిని నిర్వహిస్తుంది. గ్రేటర్ నోయిడా ఆరు వరసల యమునా ఎక్స్‌ప్రెస్ రహదారి ద్వారా [[ఆగ్రా|ఆగ్రాకు]] అనుసంధానించబడింది. వార్షిక ఇండియన్ గ్రాండ్ ప్రిక్స్ బుద్ధ్ ఇంటర్నేషనల్ సర్క్యూట్‌లో, ప్రతి ప్రధాన రహదారికి సర్వీస్ లేన్లతో రోడ్లు విశాలంగా ఉండేట్లు పనులు జరిగాయి. సెక్టార్‌లకు [[గ్రీకు వర్ణమాల]] అక్షరాలతో పేరు పెట్టారు. అన్నియుటిలిటీస్ కేబులింగ్స్ భూగర్భంలో నిర్మించబడ్డాయి.ఆల్ఫా, బీటా, గామా పురాతన రంగాలు. ప్రస్తుత గ్రేటర్ నోయిడా ప్రధాన కార్యాలయం గామాలో ఉంది.1919లో విప్లవకారుడు [[రామ్ ప్రసాద్ బిస్మిల్|పండిట్ రామ్ ప్రసాద్ బిస్మిల్]] నివసించిన చారిత్రక గ్రామం రాంపూర్ జాగీర్, జహంగీర్‌కి ఎదురుగా II సెక్టారులో ఉంది. [[మైన్‌పురి|మెయిన్‌పురి]] కుట్ర తర్వాత అతను భూగర్భంలో దాగి ఉన్నాడు. ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఒక ఉద్యానవనానికి "అమర్ షహీద్ పండిట్. రామ్ ప్రసాద్ బిస్మిల్ ఉద్యాన్" అని పేరు పెట్టింది. <ref name="ReferenceA">{{Cite news|title=वतन की ख्वाहिशों पे जिंदगानी कुर्बान(en:Sacrifice of life for homeland)|date=12 August 2012|work=Dainik Jagran ([[Hindi]] Jagran City-Greater Noida) [[New Delhi]]|page=24}}</ref> == భౌగోళికం == === గ్రేటర్ నోయిడా వెస్ట్ లేదా నోయిడా ఎక్స్‌టెన్షన్ (గ్రెనో వెస్ట్) === గ్రేటర్ నోయిడా వెస్ట్, గతంలో నోయిడా ఎక్స్‌టెన్షన్‌గా పిలువబడేది. ఇది గ్రేటర్ నోయిడాలో ఒక భాగం. ఇది ఉత్రప్రదేశ్ లోని నగర్ జిల్లాలో జాతీయ రాజధాని ఢిల్లీకి సమీపంలో ఉన్న ఉప నగరం, జాతీయ రాజధాని ప్రాంతం (ఎన్.సి.ఆర్) మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో భాగం. గ్రేటర్ నోయిడా పశ్చిమ దాదాపు 3,635 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది.ఇది సెక్టారు 121 నోయిడా నుండి 4-5 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.ఇది గ్రేటర్ నోయిడా అథారిటీలో భాగం. == జనాభా శాస్త్రం == 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, గ్రేటర్ నోయిడాలో 107,676 మంది జనాభా ఉన్నారు.వారిలో 58,662 మంది పురుషులు కాగా, 49,014 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. అక్షరాస్యత రేటు 86.54%, పురుషులు అక్షరాస్యత రేటు 91.48%. స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 80.65%.<ref>{{Cite web|title=Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf|access-date=7 July 2012|website=Provisional Population Totals, Census of India 2011}}</ref> == ప్రభుత్వం, రాజకీయాలు == === అధికారం === నగర మౌలిక సదుపాయాలను గ్రేటర్ నోయిడా పారిశ్రామిక అభవృద్ధి సంఘం చూసుకుంటుంది.ఇది ''ఉత్తర ప్రదేశ్ పారిశ్రామిక ప్రాంత అభివృద్ధి చట్టం1976'' ప్రకారం ఏర్పాటు చేయబడిన చట్టబద్ధమైన అధికారక సంస్థ. <ref name=":2"/> అథారిటీ అధిపతిగా [[ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్|ఐఎఎస్]] కేడర్ అధికారి దానికి ఛైర్మన్ హోదాలో ఉంటాడు.అయితే దాని అధికారక రోజువారీ విషయాలు సిఇఒ హోదాలో ఉన్న [[ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్|ఐఎఎస్]] అధికారి చూసుకుంటాడు. గ్రేటర్ నోయిడా అథారిటీ ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వ మౌలిక సదుపాయాలు, పారిశ్రామిక అభివృద్ధి శాఖ క్రిందకు వస్తుంది. 2019 సెప్టెంబరు నాటికి, చైర్మనుగా అలోక్ టాండన్, సిఇఒగా నరేంద్ర భూషన్ కొనసాగుచున్నారు. <ref>{{Cite web|title=Key Management|url=http://www.greaternoida.com/keyoff|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030141747/http://www.greaternoida.com/keyoff|archive-date=30 October 2018|access-date=25 October 2019|website=Greater Noida Authority}}</ref> == రవాణా == === మెట్రో అను సంధానం === నోయిడా మెట్రో రైల్ కార్పొరేషన్ 2019 జనవరి 25 న గ్రేటర్ నోయిడాలో మెట్రో అనుసంధాన కార్యక్రమం ప్రారంభించింది <ref>{{Cite web|title=Yogi Adityanath Inaugurates 29.7&nbsp;kilometre Noida-Greater Noida Metro Line|url=https://www.ndtv.com/noida-news/noida-metro-aqua-line-noida-greater-noida-metro-line-to-be-inaugurated-by-yogi-adityanath-today-1983138|access-date=21 February 2019|website=NDTV.com}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.ndtv.com/noida-news/metro-rail-between-noida-greater-noida-by-2017-536582|title=Metro rail between Noida, Greater Noida by 2017|date=3 October 2013|access-date=1 February 2017|publisher=NDTV|agency=NDTV}}</ref> మెట్రో ప్రధానంగా నోయిడా-గ్రేటర్ నోయిడా ఎక్స్‌ప్రెస్ వే మీదుగా నడుస్తుంది.2022 నవంబరులో, గ్రెనో వెస్ట్‌లో నోయిడా మెట్రో నిర్మాణం ప్రారంభమైంది. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/new-metro-line-in-greater-noida-centres-nod-expected-in-a-week/articleshow/93382457.cms|title=New Metro Line: Centre's nod Expected in a Week|date=6 August 2022|work=The Times of India, Noida News|access-date=17 November 2022}}</ref> == చదువు == === పాఠశాలలు === * ఎఫ్.ఆర్. అగ్నెల్ పాఠశాల * ఢిల్లీ పబ్లిక్ పాఠశాల, గ్రేటర్ నోయిడా * గ్రేటర్ వ్యాలీ పాఠశాల, గ్రేటర్ నోయిడా * ర్యాన్ అంతర్జాతీయ పాఠశాల === విశ్వవిద్యాలయాలు === * అమిటీ విశ్వవిద్యాలయ క్యాంపస్ గ్రేటర్ నోయిడా * బెన్నెట్ విశ్వవిద్యాలయం * గల్గోటియాస్ విశ్వవిద్యాలయం * గౌతమ బుద్ధ విశ్వవిద్యాలయం * శారదా విశ్వవిద్యాలయం * శివ్ నాడార్ విశ్వవిద్యాలయం === కళాశాలలు, సంస్థలు === * ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ అండ్ టెక్నాలజీ * ఆర్మీ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ అండ్ టెక్నాలజీ, గ్రేటర్ నోయిడా * గల్గోటియాస్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ * గౌతమ బుద్ధ విశ్వవిద్యాలయం * ఐటిఎస్ డెంటల్ కళాశాల * లాయిడ్ లా కళాశాల * పండిట్ దీనదయాళ్ ఉపాధ్యాయ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆర్కియాలజీ == క్రీడలు == ఈ నగరం యమునా ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలో ఉన్న జేపీ స్పోర్ట్స్ నగరం, అంతర్జాతీయ స్థాయి క్రికెట్ మైదానం, హాకీ మైదానం, అంతర్జాతీయ ఫార్ములా 1 రేసింగ్ సర్క్యూట్ వంటి వివిధ క్రీడావేదికలతో పూర్తి క్రీడలకోసం ఉద్దేశించిన ప్రణాళికాబద్ధమైన నగరం. <ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/features/et-realty/jaypee-greens-sports-city-promises-destination-of-the-future/articleshow/7281688.cms|title=Jaypee Greens, Sports City promises destination of the future|date=14 January 2011|work=The Economic Times|access-date=26 August 2015}}</ref> గ్రేటర్ నోయిడా క్రికెట్ స్టేడియం, దీనిని "షహీద్ విజయ్ సింగ్ పాథిక్ స్టేడియం" అని కూడా పిలుస్తారు.ఇది జేపీ గ్రీన్ గోల్ఫ్ కోర్స్ సమీపంలో ఉంది. ఈ స్టేడియం 2015 డిసెంబరు 1 నుండి 4 వరకు [[ఉత్తర ప్రదేశ్]], [[వడోదర|బరోడా]] మధ్య జరిగిన మొదటి [[రంజీ ట్రోఫీ]] ఆటకు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/top-stories/Ranji-Trophy-UP-Baroda-end-campaign-with-a-draw/articleshow/50044644.cms|title=Ranji Trophy: UP, Baroda end campaign with a draw|last=PTI|date=4 December 2015|work=The Times of India|access-date=4 December 2015}}</ref> ఈ మైదానాన్ని ఇప్పుడు [[ఆఫ్ఘనిస్తాన్]] జాతీయ క్రికెట్ జట్టు తన హోమ్ గ్రౌండ్‌గా ఉపయోగిస్తిుంది. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/soon-a-noida-home-for-afghan-cricketers/article7937869.ece|title=Soon a Noida home for Afghan cricketers|last=Lokapally|first=Vijay|date=2 December 2015|work=The Hindu|access-date=28 February 2021}}</ref> జాతీయ బ్యాడ్మింటన్ కోచ్ [[పుల్లెల గోపీచంద్]] గ్రేటర్ నోయిడా మైదానంలో బ్యాడ్మింటన్ అకాడమీని ప్రారంభించాడు.<ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/noida/residents-waiting-eagerly-for-pullela-gopichand-academy-in-greater-noida/story-cI8nbF4Fnd6KdRPm4gYNXO.html|title=Residents waiting eagerly for Pullela Gopichand Academy in Greater Noida|date=24 August 2016|access-date=1 February 2017|publisher=HT Media Ltd.|agency=Hindustan Times}}</ref> జేపీ గ్రీన్స్ గోల్ఫ్ కోర్స్, గ్రెగ్ నార్మన్ రూపొందించిన 18 రంధ్రాల, పార్-72 కోర్సు గ్రేటర్ నోయిడాలో ఉంది. <ref>{{Cite news|url=http://sports.ndtv.com/golf/news/202711-avantha-masters-shifted-from-gurgaon-to-jaypee-greens|title=Avantha Masters shifted from Gurgaon to Jaypee Greens|date=30 January 2013|access-date=23 June 2015|publisher=[[NDTV]]|archive-date=23 జూన్ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150623233201/http://sports.ndtv.com/golf/news/202711-avantha-masters-shifted-from-gurgaon-to-jaypee-greens|url-status=dead}}</ref> ఈ కోర్సు 2000 జూన్ లో ప్రారంభించారు.ఇది 2011లో భారతదేశ పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ నుండి "టూరిజం ఫ్రెండ్లీ గోల్ఫ్ కోర్స్" అవార్డును అందుకుంది <ref>{{Cite web|date=30 March 2011|title=Jaypee Greens Golf Course, Greater Noida Awarded as "Best Tourism Friendly Golf Course"|url=http://www.indiainfoline.com/article/news-corporate/jaypee-greens-golf-course-greater-noida-awarded-as-best-tourism-friendly-golf-course-113101904801_1.html|access-date=23 June 2015|publisher=India Infoline Ltd.}}</ref> <ref>{{Cite web|title=National Tourism Awards 2009–10|url=http://tourism.gov.in/writereaddata/Uploaded/Tender/053020111247305.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131126101240/http://tourism.gov.in/writereaddata/Uploaded/Tender/053020111247305.pdf|archive-date=26 November 2013|access-date=23 June 2015|publisher=[[Ministry of Tourism (India)]]}}</ref> ఇది భారతదేశంలోనే అతి పొడవైన కోర్సుగా ప్రసిద్ధి చెందింది. == ప్రముఖ వ్యక్తులు == * అర్జున్ భాటి, భారతీయ టీనేజ్ గోల్ఫ్ క్రీడాకారుడు * వరుణ్ సింగ్ భాటి, పారా హైజంపర్ == మూలాలు == {{మూలాలు}} [[వర్గం:Coordinates on Wikidata]] == వెలుపలి లంకెలు == {{ఉత్తర ప్రదేశ్ జిల్లాల ముఖ్యపట్టణాలు}} 237z8qph40jgw34n3mks2ahhjr03gyi 0 387273 4890961 4800638 2026-06-25T13:47:53Z InternetArchiveBot 88395 2 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890961 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket team|name=ఐర్లాండ్ క్రికెట్ జట్టు|image=Ireland_cricket_team_logo.png|alt=|coach=[[హైన్రిక్ మాలన్]]|association=క్రికెట్ ఐర్లాండ్|test_captain=ఆండ్రూ బాల్‌బిర్నీ|od_captain=[[Paul Stirling]] (Interim)|t20i_captain=[[పాల్ స్టిర్లింగ్]] (తాత్కాలిక)|test_status_year=2017|icc_status=అసోసియేట్ సభ్యుడు|icc_member_year=1993|icc_status2=పూర్తి సభ్యుడు|icc_member_year2=2017|icc_region=యూరపియన్ క్రికెట్ కౌన్సిల్|test_rank=12వ|odi_rank=13th|t20i_rank=12వ|test_rank_best=11వ <small>(2018 మే 15)</small><!-- Ireland were the 11th ranked team on debut by default -->|odi_rank_best=10వ <small>(2007 ఏప్రిల్ 23)</small><!-- Date when its team reached all time best ranking for the first time --><ref>{{cite news|title=Ireland 10th in ODI rankings|url=https://www.dawn.com/news/243831/ireland-10th-in-odi-rankings|work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]]|date=23 April 2007|access-date=18 March 2021}}</ref>|t20i_rank_best=9వ <small>(2013 మే 15)</small><!-- Date when its team reached all time best ranking for the first time --><ref>{{cite news|title=Ireland move to 9th in ICC T20I rankings|url=https://www.cricketireland.ie/news/article/ireland-move-to-9th-in-icc-t20-rankings|work=Cricket Ireland|date=15 May 2013|access-date=11 March 2020|archive-date=16 మార్చి 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230316195951/https://www.cricketireland.ie/news/article/ireland-move-to-9th-in-icc-t20-rankings|url-status=dead}}</ref>|first_test=v. {{cr|PAK}} ది విలేజ్, మాలాహైడ్; 2018 మే 11-15|most_recent_test=v. {{cr|ENG}} [[లార్డ్స్]], [[లండన్]]; 2023 జూన్ 1-3|num_tests=7|num_tests_this_year=4|test_record=0/7<br />(0 డ్రాలు)|test_record_this_year=0/4<br />(0 డ్రాలు)|first_odi=v. {{cr|ENG}} స్టోర్‌మౌంట్, [[బెల్‌ఫాస్ట్]]; 2006 జూన్ 13|most_recent_odi=v. {{cr|ENG}} కౌంటీ గ్రౌండ్, బ్రిస్టల్; 2023 సెప్టెంబరు 26|num_odis=196|num_odis_this_year=17|odi_record=78/101<br />(3 టైలు, 14 ఫలితం తేలనివి)|odi_record_this_year=4/9<br />(టైలుties, 4 ఫలితం తేలనివి)|wc_apps=3|wc_first=[[2007 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|2007]]|wc_best=సూపర్ 8 ([[2007 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|2007]])|wcq_apps=7|wcq_first=1994 ఐసిసి ట్రోఫీ|wcq_best=ఛాంపియన్స్ (2009 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ క్వాలిఫయర్)|first_t20i=v. {{cr|SCO}} స్టోర్‌మౌంట్, [[బెల్‌ఫాస్ట్]]; 2008 ఆగస్టు 2|most_recent_t20i=v. {{cr|IND}} ది విలేజ్, మాలాహైడ్; 2023 ఆగస్టు 20|num_t20is=154|num_t20is_this_year=13|t20i_record=64/81<br />(2 టైలు, 7 ఫలితం తేలనివి)|t20i_record_this_year=6/7<br />(0 తైలు, 0 ఫలితం తేలనివి)|wt20_apps=7|wt20_first=2009 ఐసిసి ప్రపంచ ట్వంటీ20|wt20_best=సూపర్ 8 (2009 ఐసిసి ప్రపంచ ట్వంటీ20)|wt20q_apps=5{{efn|From 2023 edition onwards, T20 World Cup Qualifier refers to the Regional Final of the ICC Europe region.}}|wt20q_first=2008 ఐసిసి ప్రపంచ ట్వంటీ20 క్వాలిఫయరు|wt20q_best=ఛాంపియన్లు (2008 ఐసిసి ప్రపంచ ట్వంటీ20 క్వాలిఫయరు, 2012 ఐసిసి ప్రపంచ ట్వంటీ20 క్వాలిఫయరు, 2013 ఐసిసి ప్రపంచ ట్వంటీ20 క్వాలిఫయరు)|h_pattern_la=|h_pattern_b=_collar|h_pattern_ra=|h_pattern_pants=|h_leftarm=FFFFF6|h_body=FFFFF6|h_rightarm=FFFFF6|h_pants=FFFFF6|a_pattern_la=_navyborder|a_pattern_b=_ire_odi23|a_pattern_ra=_navyborder|a_pattern_pants=|a_leftarm=1a543aff|a_body=1a543aff|a_rightarm=1a543aff|a_pants=00004A|t_pattern_la=_navyborder|t_pattern_b=_ire_t20i23|t_pattern_ra=_navyborder|t_pattern_pants=|t_leftarm=249b3b|t_body=249b3b|t_rightarm=249b3b|t_pants=00004A|asofdate=2023 సెప్టెంబరు 26}} '''ఐర్లాండ్ పురుషుల క్రికెట్ జట్టు''' అంతర్జాతీయ క్రికెట్‌లో ఐర్లాండ్ మొత్తానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఐర్లాండ్ క్రికెట్ ఐర్లాండ్ బ్రాండ్ క్రింద పనిచేస్తున్న ఐరిష్ క్రికెట్ యూనియన్, ఐర్లాండ్‌లో క్రీడల గవర్నింగ్ బాడీ. వారు అంతర్జాతీయ జట్టును నిర్వహిస్తారు. ఐర్లాండ్ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ లోని మూడు ప్రధాన రూపాలు [[టెస్ట్ క్రికెట్|టెస్ట్]], [[వన్ డే ఇంటర్నేషనల్|వన్డే ఇంటర్నేషనల్]] (వన్‌డే), ట్వంటీ 20 ఇంటర్నేషనల్ (T20I) మ్యాచ్‌లలో ఆడుతుంది. వారు 2017 జూన్ 22న [[ఆఫ్ఘనిస్తాన్ క్రికెట్ జట్టు|ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌తో]] పాటుగా [[టెస్ట్ క్రికెట్|టెస్టు హోదాను]] పొంది, [[అంతర్జాతీయ క్రికెట్ కౌన్సిల్]] (ఐసిసి) 11వ [[అంతర్జాతీయ క్రికెట్ కౌన్సిల్ సభ్యుల జాబితా|పూర్తి సభ్యులు]], యూరప్ నుండి రెండవ పూర్తి సభ్యులూ అయ్యారు. <ref>{{Cite web|date=22 June 2017|title=Ireland awarded Test status after 10-year quest|url=https://www.rte.ie/sport/cricket/2017/0622/884643-irelands-await-test-status-verdict-after-10-year-quest/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613161145/https://www.rte.ie/sport/cricket/2017/0622/884643-irelands-await-test-status-verdict-after-10-year-quest/|archive-date=13 June 2018|access-date=29 May 2018|website=Rte.ie}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/1105347.html|title=Afghanistan, Ireland get Test status|work=Cricinfo|access-date=2017-06-22|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701215358/http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/1105347.html|archive-date=1 July 2017|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/cricket/2017/06/22/ireland-afghanistan-eligible-play-test-cricket-becoming-11th/|title=Ireland and Afghanistan granted Test status after becoming 11th and 12th full ICC members|work=The Telegraph|access-date=2017-06-23|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615053816/https://www.telegraph.co.uk/cricket/2017/06/22/ireland-afghanistan-eligible-play-test-cricket-becoming-11th/|archive-date=15 June 2018|language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/cricket/40364481|title=Ireland & Afghanistan awarded Test status by International Cricket Council|date=2017-06-22|work=BBC Sport|access-date=2017-06-23|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616185931/https://www.bbc.com/sport/cricket/40364481|archive-date=16 June 2018|language=en-GB}}</ref> ఐర్లాండ్‌కు ఆధునిక క్రికెట్, 19వ శతాబ్దంలో పరిచయమైంది. అయితే ఈ క్రీడ ఐర్లాండ్‌లో కనుగొనబడిన మునుపటి గేలిక్ గేమ్‌ల నుండి అభివృద్ధి చెంది ఉండవచ్చు. <ref name="irishtimes.com"/> <ref name="OffThe Ball"/> <ref name="BRIEF HISTORY OF IRISH CRICKET"/> <ref name="Cricket on solid local footing"/> ఐర్లాండ్ జట్టు ఆడిన మొదటి మ్యాచ్, 1855 లో [https://cricgyanprediction.in/ జరిగింది]{{Dead link|date=ఏప్రిల్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ఐర్లాండ్ 19వ శతాబ్దం చివరలో కెనడా, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో పర్యటించింది. అప్పుడప్పుడు టూరింగ్ జట్లతో మ్యాచ్‌లను నిర్వహించేది. స్కాట్లాండ్ జాతీయ క్రికెట్ జట్టుతో ఐర్లాండ్ అత్యంత ముఖ్యమైన [https://viraltrend.in/ అంతర్జాతీయ పోటీ జరుగుతుంది] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241109060842/https://viraltrend.in/ |date=2024-11-09 }}. 1888లో జట్లు ఒకదానితో ఒకటి ఆడినప్పుడు ఇది మొదలైంది.<ref>{{Cite web|date=7 September 2014|title=Ireland and Scotland lock horns with one eye on the ICC Cricket World Cup 2015|url=http://www.cricketireland.ie/news/article/ireland-and-scotland-lock-horns-with-one-eye-on-the-icc-cricket-world-cup-2|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150218215124/http://www.cricketireland.ie/news/article/ireland-and-scotland-lock-horns-with-one-eye-on-the-icc-cricket-world-cup-2|archive-date=18 February 2015|access-date=18 February 2015|publisher=Cricket Ireland}}</ref> ఐర్లాండ్ తొలి [[ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్|ఫస్ట్-క్లాస్]] మ్యాచ్, 1902లో జరిగింది. ఐర్లాండ్, 1993లో ఐసిసి యొక్క [https://viraldekho.in/ అసోసియేట్] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250810094737/https://viraldekho.in/ |date=2025-08-10 }} సభ్యత్వానికి ఎన్నికైంది, అయితే [[2007 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|2007 ఐసిసి క్రికెట్ ప్రపంచ కప్‌కు]] అర్హత సాధించే క్రమంలో, 2006లో వారి మొదటి పూర్తి వన్‌డేని [[ఇంగ్లాండ్ క్రికెట్ జట్టు|ఇంగ్లాండ్‌తో]] ఆడింది. ఆ ఏడు ఐర్లాండ్, ప్రపంచ కప్‌కు తొలిసారి అర్హత సాధించింది. ఆ టోర్నమెంట్‌లో, జింబాబ్వేపై డ్రాతో సహా ఫుల్ మెంబర్స్‌పై ఆకట్టుకునే ఫలితాలు - పాకిస్థాన్, బంగ్లాదేశ్‌లపై విజయాలు సాధించింది. అప్పటి నుండి వారు, 189 వన్‌డేలు ఆడి, ఫలితంగా 75 విజయాలు, 98 ఓటములు సాధించారు. 13 ఫలితాలు తేలలేదు, 3 టై అయ్యాయి. <ref name="odiresults">{{Citation|title=Records / One-Day Internationals / Team records / Results summary|url=http://stats.espncricinfo.com/ireland/content/records/283878.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150604003609/http://stats.espncricinfo.com/ireland/content/records/283878.html|publisher=ESPN Cricinfo|access-date=2 December 2015|archive-date=4 June 2015}}</ref> 2009లో ఆటగాళ్ల కోసం ఒప్పందాలు ప్రవేశపెట్టారు. ఇది ప్రొఫెషనల్ టీమ్‌గా మారడానికి గుర్తు. టి20ల్లో మరిన్ని విజయాలు సాధించడం వల్ల ఐర్లాండ్ జట్టు 2009, 2010, 2012, 2014, 2016, 2021 {{Efn|The 2020 T20 World Cup was due to be held in Australia but due to the [[Covid-19 Pandemic]] it was delayed to 2021 and held in India. Australia are scheduled to hold the 2022 T20 World Cup.}} [[ఐసీసీ పురుషుల టీ20 ప్రపంచ కప్|ప్రపంచ ట్వంటీ20]] పోటీలకు కూడా అర్హత సాధించింది. 2022 ఫిబ్రవరి 22న జరిగిన క్వాలిఫైయింగ్ మ్యాచ్‌లో ఒమన్‌పై విజయం సాధించడంతో ఐర్లాండ్ 2022 నాటి T20 ప్రపంచ కప్‌లో కూడా తమ స్థానాన్ని ఖాయం చేసుకుంది <ref>{{Cite web|date=22 February 2022|title=Ireland, UAE qualify for T20 World Cup|url=https://www.brecorder.com/news/40156280/ireland-uae-qualify-for-t20-world-cup|access-date=22 February 2022|website=Business Recorder}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Qualifier A: UAE, Ireland qualify for ICC Men's T20 World Cup 2022|url=https://www.icc-cricket.com/news/2497802|access-date=22 February 2022|website=ICC Cricket}}</ref> టెస్టు హోదాను పొందే ముందు ఐర్లాండ్, ఐసిసి ఇంటర్‌కాంటినెంటల్ కప్‌లో ఫస్ట్-క్లాస్ అంతర్జాతీయ క్రికెట్‌ను కూడా ఆడింది. వారు 2005, 2013 మధ్య నాలుగు సార్లు గెలిచారు. ఫస్ట్-క్లాస్ ఐసిసి ఇంటర్‌కాంటినెంటల్ కప్ పోటీలో వారు సాధించిన విజయాలు, [[2011 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|2011]] (ఇంగ్లండ్‌పై), [[2015 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|2015]] (వెస్టిండీస్, జింబాబ్వేపై) ప్రపంచ కప్‌లలో మరింత ఉన్నత స్థాయి విజయాల కారణంగా, వారు "ప్రముఖ అసోసియేట్" <ref>{{Citation|last=Martin Williamson|title=Zimbabwe should avoid another banana skin|date=17 October 2008|url=http://content-uk.cricinfo.com/tri-kenya/content/story/374302.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20081018222107/http://content-uk.cricinfo.com/tri-kenya/content/story/374302.html|publisher=Cricinfo|access-date=13 November 2008|archive-date=18 October 2008}}</ref> గా గుర్తింపు పొందారు. <ref>{{Citation|last=Martin Williamson|title=Zimbabwe should avoid another banana skin|date=17 October 2008|url=http://content-uk.cricinfo.com/tri-kenya/content/story/374302.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20081018222107/http://content-uk.cricinfo.com/tri-kenya/content/story/374302.html|publisher=Cricinfo|access-date=13 November 2008|archive-date=18 October 2008}}</ref> 2020 నాటికి పూర్తి సభ్యునిగా ఉండాలనే తమ ఉద్దేశాన్ని తెలియజేశారు. ఐర్లాండ్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లకు టెస్టు మ్యాచ్‌లలో పాల్గొనేందుకు వీలు కల్పించే పూర్తి సభ్య హోదాను ఇవ్వాలని 2017 జూన్లో ఐసిసి ఏకగ్రీవంగా నిర్ణయించడంతో ఈ ఉద్దేశం నెరవేరింది. <ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/cricket/2017/06/22/ireland-afghanistan-eligible-play-test-cricket-becoming-11th/|title=Ireland and Afghanistan awarded test cricket status|last=Hoult|first=Nick|date=22 June 2017|work=The Telegraph|access-date=22 June 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615053816/https://www.telegraph.co.uk/cricket/2017/06/22/ireland-afghanistan-eligible-play-test-cricket-becoming-11th/|archive-date=15 June 2018|publisher=Telegraph.co.uk}}</ref> == చరిత్ర == === ప్రారంభ చరిత్ర === [[దస్త్రం:All-Ireland_United_Cricket_team_at_Phoenix_Park,_Dublin,_ca._1858.jpg|ఎడమ|thumb| ఆల్-ఐర్లాండ్ యునైటెడ్ క్రికెట్ జట్టు ఫీనిక్స్ పార్క్, డబ్లిన్, ca. 1858]] ఐర్లాండ్‌లో ఆధునిక క్రికెట్ గురించి మొదటి ప్రస్తావన, 1731లో ఫీనిక్స్ పార్క్‌లో మిలటరీ ఆఫ్ ఐర్లాండ్, జెంటిల్‌మెన్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్ ఒకరినొకరు తీసుకున్నారు, ఇక్కడ ఆట ఇప్పటికీ ప్రపంచంలోని పురాతన క్రికెట్ క్లబ్‌లలో ఒకటిగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, క్రికెట్ యొక్క మూలాలు నిజానికి ఐర్లాండ్‌లో పురాతన గేలిక్ గేమ్ 'కట్టి' ద్వారా వచ్చి ఉండవచ్చు, ఇది ఐర్లాండ్‌లోని ఆధునిక గేమ్ రౌండర్స్‌కు పూర్వగామి. బ్రిటీష్ ఆర్మీలో పనిచేస్తున్న ఐరిష్‌మెన్‌లు కాటీని ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎగుమతి చేశారు. బ్రిటిష్ ఆర్మీ సైనికులు ఈ గేమ్‌ను శిక్షణ, వినోద కార్యకలాపంగా స్వీకరించారు. సామ్రాజ్యంలో కట్టీ యొక్క పరిణామం క్రియోక్, క్రియోస్, బెయిల్, గూగ్లీ వంటి ఆంగ్లీకరించబడిన గేలిక్ పదాలను ఉపయోగించడంలో ప్రతిబింబిస్తుంది, ఈనాటికీ క్రికెట్‌లో ఉపయోగిస్తున్నారు. <ref name="irishtimes.com"/> <ref name="OffThe Ball"/> <ref name="BRIEF HISTORY OF IRISH CRICKET"/> <ref name="Cricket on solid local footing"/> 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో కిల్కెన్నీ, బల్లినాస్లో పట్టణాలలో ఆంగ్లేయులు ఆధునిక క్రికెట్‌ను ఐర్లాండ్‌కు పరిచయం చేశారు. 1830లలో, ఆట వ్యాప్తి చెందడం ప్రారంభించింది; తరువాతి 30 ఏళ్ళలో స్థాపించబడిన అనేక క్లబ్‌లు నేటికీ ఉనికిలో ఉన్నాయి. <ref name="cricinfo history">{{Citation|title=A brief history of cricket: Cricket in Ireland|url=http://www.cricinfo.com/db/NATIONAL/ICC_MEMBERS/IRELAND/HISTORY.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013215613/http://www.cricinfo.com/db/NATIONAL/ICC_MEMBERS/IRELAND/HISTORY.html|publisher=Cricinfo|access-date=2 October 2007|archive-date=13 October 2007}} Retrieved 3 November 2008.</ref> మొదటి ఐరిష్ జాతీయ జట్టు, 1855లో డబ్లిన్‌లో ది జెంటిల్‌మెన్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్‌తో ఆడింది. 1850లలో, ఆంగ్లేయుడు చార్లెస్ లారెన్స్ తన కోచింగ్ ద్వారా ఐర్లాండ్‌లో ఆటను అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రయత్నించాడు. <ref name="cricinfo history" /> 1850లు, 1860లలో, ఐర్లాండ్‌ను మొదటిసారిగా ప్రొఫెషనల్ జట్లు సందర్శించాయి. 1858లో ఐర్లాండ్, మేరిల్‌బోన్ క్రికెట్ క్లబ్ (MCC)తో మొదటి మ్యాచ్ ఆడింది.<ref name="cricinfo history" /> <ref>{{Cite web|last=Rouse|first=Paul|title=Paul Rouse's incredible history of cricket in Ireland|url=https://www.youtube.com/watch?v=8JdnyIvm6xk|access-date=28 April 2023|website=YouTube}}</ref> 1880ల ప్రారంభం వరకు ఐర్లాండ్ అంతటా క్రికెట్ అభివృద్ధి చెందింది. అయినప్పటికీ, ఐరిష్ ల్యాండ్ వార్, గేలిక్ రివైవల్ సాంస్కృతిక ఉద్యమం, 1884లో స్థాపించబడిన గేలిక్ అథ్లెటిక్ అసోసియేషన్, క్రికెట్ కున్న ప్రజాదరణను సవాలు చేయడం ప్రారంభించాయి. ఈ క్రీడను పర్యవేక్షించేందుకు 1870లలో ఐర్లాండ్‌లో జాతీయ క్రికెట్ యూనియన్‌ను ఏర్పాటు చేయాలని విస్తృతంగా పిలుపునిచ్చాయి. అయితే క్రికెట్ ప్రధానంగా ఆడే ఎస్టేట్‌లు ఉన్న భూస్వాములు అలా చేయడానికి నిరాకరించారు. ఈ ఆట వలన తమ కౌలు రైతులు పని సరిగ్గా చేయరని, తద్వారా తమ [https://cricgyan.com/ ఆదాయం] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240519133502/https://cricgyan.com/ |date=2024-05-19 }} తగ్గుతుందని వాళ్ళిఉ భావించారు. క్రికెట్‌ను నిర్వహించడానికి అధికారిక సంస్థ కోసం పిలుపునిచ్చిన వారిలో ఒకరు మైఖేల్ కుసాక్. అతను ఎంతో ఆసక్తిగా ఆడే ఆటగాడు. తరువాత కొత్తగా ఏర్పడిన గేలిక్ అథ్లెటిక్ అసోసియేషన్ గొడుగు కింద క్రికెట్‌ను నిర్వహించడానికి ప్రయత్నించాడు. అయితే అతని ప్రతిపాదన కొద్దిలో ఓడిపోయింది. పర్యవసానంగా, 1902లో క్రికెట్, GAA కొత్తగా ప్రవేశపెట్టిన చట్టం 27 కిందకు వచ్చింది. దాని ప్రకారం, GAA సభ్యులు "విదేశీ" ఆటలు - అనగా బ్రిటిషు ఆటలు - ఆడకూడదని నిషేధిస్తుంది. 1970లో నిషేధం ఎత్తివేయబడే వరకు, క్రికెట్ లేదా [[ఫుట్‌బాల్|అసోసియేషన్ ఫుట్‌బాల్]] వంటి విదేశీ ఆటలను ఆడే ఎవరినైనా GAA సభ్యత్వం నుండి నిషేధించేవారు. 1923లో ఐరిష్ క్రికెట్ యూనియన్ స్థాపించబడినప్పటికీ, కొన్ని క్లబ్‌లు దానిని గుర్తించడానికి నిరాకరించాయి. 2001లో మాత్రమే క్రికెట్ ఐర్లాండ్, దేశంలోని అన్ని క్రికెట్ క్లబ్‌లచే గుర్తింపు పొంది, ఐర్లాండ్‌లో క్రికెట్‌కు అధికారిక పర్యవేక్షణ సంస్థగా మారింది. <ref name="irishtimes.com">{{Cite web|title=New documentary offers fascinating insight into Irish cricket history|url=https://www.irishtimes.com/sport/other-sports/new-documentary-offers-fascinating-insight-into-irish-cricket-history-1.1427250|access-date=28 April 2023|website=Irish Times}}</ref> <ref name="OffThe Ball">{{Cite web|last=Rouse|first=Paul|title=Paul Rouse's incredible history of cricket in Ireland|url=https://www.youtube.com/watch?v=8JdnyIvm6xk|access-date=28 April 2023|website=YouTube|publisher=OffThe Ball}}</ref> <ref name="BRIEF HISTORY OF IRISH CRICKET">{{Cite web|title=BRIEF HISTORY OF IRISH CRICKET|url=https://www.cricketireland.ie/about/history|access-date=28 April 2023|website=Cricket Ireland|publisher=Cricket Ireland}}</ref> <ref name="Cricket on solid local footing">{{Cite news|url=https://www.independent.ie/regionals/wexford/sport/othersports/cricket-on-solid-local-footing/39288386.html|title=Cricket on solid local footing|last=Fitzgerald|first=Al|access-date=28 April 2023|publisher=Irish Independent}}</ref> ఆ తర్వాత ఐర్లాండ్‌లో క్రికెట్ జనాదరణ తగ్గింది, ముఖ్యంగా ల్యాండ్ వార్ తర్వాత కాలంలో ఈ క్రీడకు బ్రిటిషు సైన్యపు "గారిసన్ గేమ్"గా ముద్రపడింది. కాథలిక్, ప్రొటెస్టంట్ ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, ఆంగ్లో-ఐరిష్ జనాభా, యూనియన్ వాదుల వరకే అది పరిమితమై ఉండేది. ఐరిష్ బృందాలు 1879, 1888, 1892, 1909లో కెనడా, USలో పర్యటించాయి. దీని పైన, ఐర్లాండ్‌లో పర్యటించిన దక్షిణాఫ్రికా జట్టును ఓడించింది.<ref name="cricinfo history" /> [[ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్|ఫస్ట్-క్లాస్]] హోదాతో వారి మొదటి మ్యాచ్ WG గ్రేస్‌తో సహా లండన్ కౌంటీ జట్టుతో 1902 మే 19న ఆడారు. సర్ టిమ్ ఓబ్రెయిన్ సారథ్యంలోని ఐరిష్ జట్టు, 238 పరుగుల తేడాతో అద్భుత విజయం సాధించింది. <ref>{{Citation|title=f5558: London County v Ireland: Ireland in England 1902|url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/5/5899.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020182648/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/5/5899.html|publisher=CricketArchive.com|access-date=5 November 2008|archive-date=20 October 2012}} Retrieved 5 November 2008.</ref> చివరికి 1923లో ఐరిష్ క్రికెట్ యూనియన్‌ను స్థాపించారు. అయితే కొన్ని క్లబ్‌లు దాని చట్టబద్ధతను గుర్తించడానికి నిరాకరించాయి. 2001లో మాత్రమే క్రికెట్ ఐర్లాండ్ ఐర్లాండ్‌లోని క్రికెట్‌కు అధికారిక పర్యవేక్షణ సంస్థగా మారింది, ద్వీపంలోని అన్ని క్రికెట్ క్లబ్‌ల గుర్తింపు పొందింది. <ref name="irishtimes.com"/> <ref name="OffThe Ball"/> <ref name="BRIEF HISTORY OF IRISH CRICKET"/> <ref name="Cricket on solid local footing"/> స్కాట్‌లాండ్‌ కంటే ఒక సంవత్సరం ముందు, 1993లో, ఐర్లాండ్ ఐసిసిలో [[అంతర్జాతీయ క్రికెట్ కౌన్సిల్ సభ్యుల జాబితా|అసోసియేట్ మెంబర్‌గా]] చేరింది. <ref>{{Citation|title=1989&nbsp;– present&nbsp;– International Cricket Council|url=http://icc-cricket.yahoo.com/about-icc/history-1989-present.html|df=dmy-all|archive-url=https://web.archive.org/web/20080721011001/http://icc-cricket.yahoo.com/about-icc/history-1989-present.html|publisher=ICC-cricket.yahoo.com|archive-date=21 July 2008}} Retrieved 10 November 2008.</ref> దీంతో ఐర్లాండ్ మొదటిసారిగా 1994 లో ఐసిసి ట్రోఫీలో ఆడి, అందులో ఏడవ స్థానంలో నిలిచారు. <ref>{{Citation|title=ABN-AMRO ICC Trophy 1993/94 points table|url=https://cricketarchive.com/Archive/Events/Tables/ABN-AMRO_ICC_Trophy_1993-94.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233549/http://www.cricketarchive.com/Archive/Events/Tables/ABN-AMRO_ICC_Trophy_1993-94.html|publisher=CricketArchive.com|access-date=9 September 2017|archive-date=4 March 2016}} Retrieved 12 November 2008.</ref> మూడు సంవత్సరాల తర్వాత వారు పోటీలో సెమీ-ఫైనల్‌కు చేరుకున్నారు. కానీ స్కాట్‌లాండ్‌తో ప్లే-ఆఫ్‌లో మూడవ స్థానం కోల్పోయారు. తద్వారా [[1999 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|1999 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్‌లో]] స్థానం కోల్పోయారు. 2001 టోర్నమెంట్‌లో ఐర్లాండ్ ఎనిమిదో స్థానంలో నిలిచింది. <ref>{{Citation|title=ICC Trophy 2001: Results|url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2001/TOURNAMENTS/ICCTROPHY/about.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20080708225800/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2001/TOURNAMENTS/ICCTROPHY/about.shtml|publisher=CricketEurope4.net|access-date=11 November 2008|archive-date=8 July 2008}} Retrieved 11 November 2008.</ref> దీని తరువాత, అడ్రియన్ బిరెల్‌ను కోచ్‌గా నియమించారు. <ref>{{Cite web|title=History|url=http://www.cricketireland.ie/about/history|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150224235915/http://www.cricketireland.ie/about/history|archive-date=24 February 2015|access-date=24 February 2015|publisher=Cricket Ireland}}</ref> [[దస్త్రం:Ireland_compete_against_Essex_at_Castle_Avenue,_Dublin,_13_May_2007,_Friends_Provident_Trophy_-_100_1795_(2).jpg|కుడి|thumb| 2007లో క్లోన్‌టార్ఫ్‌లో జరిగిన ఫ్రెండ్స్ ప్రావిడెంట్ ట్రోఫీలో ఐర్లాండ్ ఎసెక్స్‌తో ఆడుతోంది.]] 2004లో ఐసిసి ఇంటర్‌కాంటినెంటల్ కప్‌ను ప్రవేశపెట్టడంతో, <ref>{{Citation|title=ICC Intercontinental Cup|url=http://icc-cricket.yahoo.com/icc-events/intercontinental-cup.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080513010914/http://icc-cricket.yahoo.com/icc-events/intercontinental-cup.html|publisher=ICC-cricket.yahoo.com|access-date=23 July 2008|archive-date=13 May 2008}} Retrieved 23 July 2008</ref> ఐర్లాండ్‌కు రెగ్యులర్‌గా ఫస్ట్-క్లాస్ ఆడే అవకాశం లభించింది. 2004 పోటీలో గ్రూప్ దశలను దాటి ముందుకు సాగడంలో విఫలమైన తర్వాత, <ref>{{Citation|title=Intercontinental Cup 2004 points table|url=http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004/OTHERS/ICC-CONT/ICC-CONT_POINTS.html|year=2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040810095054/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004/OTHERS/ICC-CONT/ICC-CONT_POINTS.html|publisher=Cricinfo|access-date=11 November 2008|archive-date=10 August 2004}} Retrieved 11 November 2008.</ref> ఐర్లాండ్ 2005 అక్టోబరులో కెన్యాపై ఆరు వికెట్ల విజయంతో తమ మొదటి కప్ టైటిల్‌ను గెలుచుకుంది. <ref>{{Citation|title=Ireland secure Intercontinental glory|date=29 October 2005|url=http://content-uk.cricinfo.com/icccont/content/story/223519.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20051102055327/http://content-uk.cricinfo.com/icccont/content/story/223519.html|publisher=Cricinfo|access-date=11 November 2008|archive-date=2 November 2005}} Retrieved 11 November 2008.</ref> 2005 ఐసిసి ట్రోఫీలో ఐర్లాండ్ ఫైనల్‌కు చేరుకుని, స్కాట్లాండ్‌తో ఓడిపోయారు. <ref>{{Citation|last=Craig|first=Edward|title=Elementary for Watson as Scotland secure Trophy|date=13 July 2005|url=http://content-uk.cricinfo.com/icct/content/story/213443.html|archive-url=https://archive.today/20120708214422/http://content-uk.cricinfo.com/icct/content/story/213443.html|publisher=Cricinfo|access-date=3 November 2008|archive-date=8 July 2012}} Retrieved 3 November 2008.</ref> ఐర్లాండ్ రన్నరప్‌గా ఉన్నప్పటికీ, వారు 2007 ప్రపంచ కప్‌లో తమ స్థానాన్ని అలాగే ఐరిష్ క్రికెట్ అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడానికి ఐసిసి నుండి తదుపరి నాలుగు సంవత్సరాలలో $5,00,000 అదనంగా పొందారు. <ref name="Edward Craig">{{Citation|last=Edward Craig|title=Scotland begin as slight favourites|date=12 July 2005|url=http://content-uk.cricinfo.com/icct/content/story/213344.html|archive-url=https://archive.today/20120710002815/http://content-uk.cricinfo.com/icct/content/story/213344.html|publisher=Cricinfo|access-date=3 November 2008|archive-date=10 July 2012}} Retrieved 3 November 2008.</ref> వారు అధికారిక వన్డే హోదా కూడా పొందారు. <ref name="Edward Craig" /> ఐర్లాండ్ తొలి వన్‌డే 2006 జూన్ 13న ఇంగ్లండ్‌పై బెల్ఫాస్టు లోని స్టోర్‌మాంట్, లో ఆడింది. పూర్తి ఇంగ్లండ్ జట్టుతో ఐర్లాండ్ ఆడడం ఇదే తొలిసారి. ఐర్లాండ్ 38 పరుగుల తేడాతో ఓడిపోయినా, వారు ఇంగ్లాండ్ స్టాండ్-ఇన్ కెప్టెన్ [[ఆండ్రూ స్ట్రాస్]] ప్రశంసలు పొందారు. <ref>{{Citation|title=Ireland announce squad for England match|date=7 June 2006|url=http://content-uk.cricinfo.com/ireland/content/story/249849.html|archive-url=https://archive.today/20120707081908/http://content-uk.cricinfo.com/ireland/content/story/249849.html|publisher=Cricinfo|access-date=10 November 2008|archive-date=7 July 2012}} Retrieved 3 November 2008.</ref> <ref>{{Citation|last=Will Luke|title=England's win fails to hide cracks|date=13 June 2006|url=http://content-uk.cricinfo.com/england/content/story/250291.html|publisher=Cricinfo}} Retrieved 3 November 2008.</ref> === వన్-డే ఇంటర్నేషనల్ హోదా (2007–ప్రస్తుతం) === 2007 ప్రారంభంలో, కెన్యా పర్యటన, అక్కడ వారు ఐసిసి వరల్డ్ క్రికెట్ లీగ్‌లో మొదటి డివిజన్‌లో పాల్గొన్నారు. నాలుగు స్వల్ప పరాజయాల తర్వాత వారు లీగ్‌లో ఐదవ స్థానంలో నిలిచారు. కెన్యా లీగ్‌ను గెలుచుకుంది. <ref>{{Citation|last=Martin Williamson|title=Life is good beyond the Test world|date=9 February 2007|url=http://content-uk.cricinfo.com/magazine/content/story/279633.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20081017054442/http://content-uk.cricinfo.com/magazine/content/story/279633.html|publisher=Cricinfo|access-date=10 November 2008|archive-date=17 October 2008}} Retrieved 10 November 2008.</ref> ప్రపంచ కప్‌కు ముందు, దక్షిణాఫ్రికాలో జరిగిన హై-పర్ఫార్మెన్స్ క్యాంప్‌లో జట్టు పాల్గొంది. <ref name="tough at the top">{{Citation|last=Andrew McGlashan|title=Tough at the top|date=1 September 2007|url=http://content-uk.cricinfo.com/ireland/content/story/308932.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070904174308/http://content-uk.cricinfo.com/ireland/content/story/308932.html|publisher=Cricinfo|access-date=10 November 2008|archive-date=4 September 2007}} Retrieved 10 November 2008.</ref> 2007 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్‌లో ఐర్లాండ్ వారి ప్రారంభ ప్రపంచ కప్‌లో ప్రదర్శన, చాలా మంది పండితులను ఆశ్చర్యపరచింది. వారి మొదటి గేమ్‌లో, మార్చి 15న, [[జింబాబ్వే క్రికెట్ జట్టు|జింబాబ్వేతో]] టైగా నిలిచారు. ప్రధానంగా ఐర్లాండ్‌కి మ్యాన్ ఆఫ్ ది మ్యాచ్ జెరెమీ బ్రే ద్వారా ప్రపంచ కప్ సెంచరీ, ట్రెంట్ జాన్‌స్టన్, ఆండ్రీ బోథా చివరి ఓవర్‌లలో ఎకనామిక్ బౌలింగ్ చేయడం ద్వారా ఇది సాధ్యపడింది. <ref>{{Citation|last=S Rajesh and HR Gopalakrishna|title=Bray makes it Ireland's day|date=15 March 2007|url=http://content-uk.cricinfo.com/wc2007/content/story/285484.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070325030054/http://content-uk.cricinfo.com/wc2007/content/story/285484.html|publisher=Cricinfo|access-date=5 November 2008|archive-date=25 March 2007}} Retrieved 5 November 2008.</ref> సెయింట్ పాట్రిక్స్ డే నాడు ఆడిన వారి రెండవ మ్యాచ్‌లో, వారు ప్రపంచంలోని నాల్గవ ర్యాంక్ జట్టు [[పాకిస్తాన్ క్రికెట్ జట్టు|పాకిస్తాన్‌ను]] మూడు వికెట్ల తేడాతో ఓడించారు, తద్వారా పాకిస్తాన్‌ను పోటీ నుండి పడగొట్టారు. <ref>{{Citation|last=Dileep Premachandran|title=Shamrocks turn Pakistan green|date=17 March 2007|url=http://content-uk.cricinfo.com/wc2007/content/story/285827.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070320200909/http://content-uk.cricinfo.com/wc2007/content/story/285827.html|publisher=Cricinfo|access-date=5 November 2008|archive-date=20 March 2007}} Retrieved 5 November 2008.</ref> <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> టోర్నీలో ఐర్లాండ్ సూపర్ 8 దశకు చేరుకోవడానికి ఈ రెండు ఫలితాలు సరిపోతాయి. తమ చివరి గ్రూప్ స్టేజ్ గేమ్‌లో వెస్టిండీస్ ఎనిమిది వికెట్ల తేడాతో ఐర్లాండ్‌ను ఓడించింది. <ref>{{Citation|last=Will Luke|title=Chanderpaul hundred sinks Ireland|date=23 March 2007|url=http://content-uk.cricinfo.com/wc2007/content/story/286885.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090220205405/http://content-uk.cricinfo.com/wc2007/content/story/286885.html|publisher=Cricinfo|access-date=5 November 2008|archive-date=20 February 2009}} Retrieved 5 November 2008.</ref> సూపర్ 8 దశలో, వారు ఇంగ్లండ్, దక్షిణాఫ్రికా, న్యూజిలాండ్, ఆస్ట్రేలియా, శ్రీలంకతో తమ ఐదు మ్యాచ్‌లలో ఓడిపోయారు, అయితే టెస్టు ఆడే దేశం [[బంగ్లాదేశ్ క్రికెట్ జట్టు|బంగ్లాదేశ్‌పై]] 74 పరుగుల విజయాన్ని నమోదు చేసింది, ఇది ప్రపంచంలోని 9వ ర్యాంక్ జట్టు. డబ్లిన్‌లో జట్టుకు హీరోల స్వాగతం లభించింది. <ref>{{Citation|title=Irish team receive a heroes welcome|date=24 April 2007|url=http://www.irishtimes.com/sports/other/2007/0424/1177280191377.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520112154/http://www.irishtimes.com/sports/other/2007/0424/1177280191377.html|publisher=[[The Irish Times]]|access-date=10 November 2008|archive-date=20 May 2011}} Retrieved 10 November 2008.</ref> ప్రపంచ కప్ తర్వాత, వెస్టిండీస్ మాజీ క్రికెటర్ ఫిల్ సిమన్స్, బిరెల్ నుండి కోచ్ పాత్రను స్వీకరించాడు. <ref>{{Citation|title=Simmons confirmed as new Irish coach|date=25 February 2007|url=http://content-uk.cricinfo.com/ireland/content/story/281572.html|archive-url=https://archive.today/20120707182146/http://content-uk.cricinfo.com/ireland/content/story/281572.html|publisher=Cricinfo|access-date=5 November 2008|archive-date=7 July 2012}} Retrieved 5 November 2008.</ref> 2007 జూన్లో ఐర్లాండ్‌లో జరిగే వన్డే ఇంటర్నేషనల్‌ల సిరీస్‌లో [[దక్షిణాఫ్రికా క్రికెట్ జట్టు|దక్షిణాఫ్రికాతో]] [[భారత జాతీయ క్రికెట్ జట్టు|భారత్]] ఆడాల్సి ఉంది. ఐర్లాండ్ రెండు జట్లకు వ్యతిరేకంగా స్టోర్‌మాంట్‌లో ఒక-ఆఫ్ మ్యాచ్‌లు కూడా ఆడింది. ఐర్లాండ్ రెండు గేమ్‌లను కోల్పోయింది. <ref>{{Citation|title=Matches India tour of Ireland, England and Scotland, Jun–Sep 2007|url=http://content-uk.cricinfo.com/engvind/engine/series/258449.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011050323/http://content-uk.cricinfo.com/engvind/engine/series/258449.html|publisher=Cricinfo|access-date=16 November 2008|archive-date=11 October 2008}} Retrieved 16 November 2008.</ref> ఐర్లాండ్ జూలైలో వెస్టిండీస్, నెదర్లాండ్స్, స్కాట్లాండ్‌లతో కూడిన చతుర్భుజ టోర్నమెంట్‌ను డబ్లిన్, బెల్ఫాస్ట్‌లలో నిర్వహించింది. ఐర్లాండ్, వెస్టిండీస్ రెండూ స్కాట్లాండ్, నెదర్లాండ్స్‌పై తమ గేమ్‌లను గెలుచుకున్నాయి, వర్షం కారణంగా ఎటువంటి ఫలితం లేకుండానే వారి ప్రత్యక్ష ఎన్‌కౌంటర్ ముగిసింది. నెదర్లాండ్స్‌పై గెలిచిన బోనస్ పాయింట్ కారణంగా వెస్టిండీస్ టోర్నీని గెలుచుకుంది. <ref>{{Citation|title=Ireland win but West Indies take series|date=15 July 2007|url=http://content-uk.cricinfo.com/4natireland/content/story/302095.html|archive-url=https://archive.today/20120708004234/http://content-uk.cricinfo.com/4natireland/content/story/302095.html|publisher=Cricinfo|access-date=10 November 2008|archive-date=8 July 2012}} Retrieved 10 November 2008.</ref> ట్రెంట్ జాన్‌స్టన్ కెప్టెన్‌గా వైదొలిగాడు. అతని స్థానంలో 2008 మార్చిలో విలియం పోర్టర్‌ఫీల్డ్ వచ్చాడు <ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/counties/ireland/7363370.stm|title=Porterfield takes charge|date=23 April 2008|work=BBC Online|access-date=23 February 2014}}</ref> 2007–08 ఐసిసి ఇంటర్ కాంటినెంటల్ కప్ జూన్‌లో ప్రారంభమైంది. ఐర్లాండ్ తమ మొదటి మ్యాచ్‌ను ఆగస్టులో ఆడింది. 2008 నవంబరులో, జట్టు ప్రచారం ముగిసింది. రౌండ్-రాబిన్ దశలో రెండవ స్థానంలో నిలిచిన తర్వాత ఐర్లాండ్, ఫైనల్‌లో నమీబియాతో తలపడింది. ఐర్లాండ్ తొమ్మిది వికెట్ల తేడాతో గెలిచి, వరుసగా మూడో ఇంటర్‌కాంటినెంటల్ కప్ టైటిల్‌ను కైవసం చేసుకుంది. <ref>{{Citation|title=Niall O'Brien century pilots Ireland to title|date=2 November 2008|url=http://content-uk.cricinfo.com/icccont2007/content/story/376686.html|archive-url=https://archive.today/20120709123112/http://content-uk.cricinfo.com/icccont2007/content/story/376686.html|publisher=Cricinfo|access-date=4 November 2008|archive-date=9 July 2012}} Retrieved 3 November 2008.</ref> 2008 మార్చిలో ఐర్లాండ్ బంగ్లాదేశ్‌లో పర్యటించింది, ఆతిథ్య జట్టుతో మూడు వన్‌డేలు ఆడింది. వాటన్నింటినీ కోల్పోయింది. <ref>{{Citation|title=Bangladesh v Ireland 2007–08|date=April 2008|url=http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2007-08/IRELAND_IN_BDESH/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080402003408/http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2007-08/IRELAND_IN_BDESH/|publisher=Cricinfo|access-date=2 April 2008|archive-date=2 April 2008}} Retrieved 10 November 2008.</ref> జూలైలో, ఐర్లాండ్ న్యూజిలాండ్, స్కాట్లాండ్‌లతో అబెర్డీన్‌లో ట్రై-సిరీస్ ఆడింది, కానీ రెండు మ్యాచ్‌లలో ఓడిపోయింది. <ref>{{Citation|title=Associates Tri-Series (in Scotland)|url=http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2008/OD_TOURNEYS/3-NAT_SCOT/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080714163332/http://uk.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2008/OD_TOURNEYS/3-NAT_SCOT/|publisher=Cricinfo|access-date=4 November 2008|archive-date=14 July 2008}} Retrieved 4 November 2008.</ref> 2011 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ ఫిబ్రవరి, మార్చిల్లో జరిగింది, బంగ్లాదేశ్, భారతదేశం, శ్రీలంక ఆతిథ్యం ఇచ్చాయి. ఐర్లాండ్ తొలి రౌండ్‌కు మించి ముందుకు సాగనప్పటికీ ఇంగ్లండ్‌పై చారిత్రాత్మక విజయాన్ని సాధించింది. <ref name="2011review">{{Citation|last=Williamson|first=Martin|title=The Ireland story and others|date=31 December 2011|url=http://www.espncricinfo.com/review2011/content/story/547336.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120110194017/http://www.espncricinfo.com/review2011/content/story/547336.html|publisher=Cricinfo|access-date=25 January 2012|archive-date=10 January 2012}}</ref> కెవిన్ ఓ'బ్రియన్ ప్రపంచకప్ చరిత్రలో అత్యంత వేగవంతమైన సెంచరీని కేవలం 50 బంతుల్లో సాధించడంతో ఐర్లాండ్ 3 వికెట్ల తేడాతో ఇంగ్లాండ్‌ను ఓడించింది. <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2011/mar/02/england-ireland-live|title=England v Ireland&nbsp;– as it happened|last=Smyth|first=Rob|date=2 March 2011|work=Guardian|access-date=2 March 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150219050457/http://www.theguardian.com/sport/2011/mar/02/england-ireland-live|archive-date=19 February 2015|last2=Gardner|first2=Alan|location=London}}</ref> విజయం కోసం ఇంగ్లండ్ విధించిన 327 పరుగుల లక్ష్యాన్ని దాటడంలో ఐర్లాండ్, ప్రపంచ కప్‌లో అత్యధిక విజయవంతమైన పరుగుల వేట రికార్డును బద్దలు కొట్టింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/cricket-world-cup/8357565/Cricket-World-Cup-2011-fastest-hundreds-in-history-of-the-competition.html|title=Cricket World Cup 2011: fastest hundreds in history of the competition|last=Oxborrow|first=Ian|date=2 March 2011|work=Daily Telegraph|access-date=2 March 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215085030/http://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/cricket-world-cup/8357565/Cricket-World-Cup-2011-fastest-hundreds-in-history-of-the-competition.html|archive-date=15 December 2013|location=London}}</ref>   టోర్నమెంటు ముగిసిన కొద్దిసేపటికే, 2015, 2019 ప్రపంచ కప్‌లలో పది జట్లు ఉంటాయని ఐసిసి ప్రకటించింది; తక్కువ జట్లు ఆడే టోర్నమెంటులో అవకాశం అంతగా లభించని అసోసియేట్ సభ్య దేశాలు తీవ్రంగా అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశాయి. ఐర్లాండ్ నేతృత్వంలో, ఐసిసిని పునఃపరిశీలించవలసిందిగా కోరాయి. ఐసిసి, జూన్‌లో ఆ నిర్ణయాన్ని వెనక్కి తీసుకుంది. <ref>{{Citation|last=Monga|first=Sidharth|title=ICC confirms 10 teams for next two World Cups|date=4 April 2011|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/509530.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126213306/http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/509530.html|publisher=Cricinfo|access-date=25 January 2012|archive-date=26 January 2012}}</ref> <ref>{{Citation|last=Ugra|first=Sharda|title=Associates included in 2015 World Cup|date=28 June 2011|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/521049.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120204122022/http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/521049.html|publisher=Cricinfo|access-date=25 January 2012|archive-date=4 February 2012}}</ref> ప్రపంచ కప్ తర్వాత ఐర్లాండ్, వన్‌డేలలో పాకిస్తాన్, ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్‌లతో ఆడింది, అయితే ప్రతి మ్యాచ్‌లో ఓడిపోయింది. <ref name="2011review"/> శ్రీలంకతో జరిగిన మరో వన్డేకి వర్షం పడింది. 2011 లో ఐర్లాండ్ మొత్తం 12 వన్‌డేలు ఆడగా, నాలుగింటిలో విజయాలు సాధించింది. <ref>{{Citation|title=Ireland ODI results: 1 January 2011 to 31 December 2011|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/team/29.html?class=2;spanmax2=31+Dec+2011;spanmin1=01+Jan+2011;spanval1=span;spanval2=span;template=results;type=team;view=results|archive-url=https://web.archive.org/web/20150427195447/http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/team/29.html?class=2;spanmax2=31+Dec+2011;spanmin1=01+Jan+2011;spanval1=span;spanval2=span;template=results;type=team;view=results|access-date=25 January 2012|archive-date=27 April 2015}}</ref> ఐర్లాండ్ [[2015 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|2015 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్‌కు]] అర్హత సాధించి, ఐసిసి వన్‌డే ఛాంపియన్‌షిప్‌కు పదోన్నతి పొందింది. ప్రపంచ క్రికెట్ లీగ్‌ను వదిలిపెట్టింది, కానీ ఐసిసి ఇంటర్‌కాంటినెంటల్ కప్‌ను వదల్లేదు. ప్రపంచ కప్‌లో తమ మొదటి మ్యాచ్‌లో ఐర్లాండ్, 4 వికెట్ల తేడాతో వెస్టిండీస్‌ను ఓడించి, 25 బంతులు మిగిలి ఉండగానే 304 పరుగుల లక్ష్యాన్ని ఛేదించింది. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/cricket/31008403|title=ICC Cricket World Cup 2015: Ireland beat West Indies - Live - BBC Sport|work=BBC Sport}}</ref> === టెస్టు స్థితి (2017–ప్రస్తుతం) === 2012 జనవరిలో క్రికెట్ ఐర్లాండ్ చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ వారెన్ డ్యూట్రోమ్ 2020 నాటికి [[టెస్ట్ క్రికెట్|టెస్టు క్రికెట్]] ఆడాలనే ఐర్లాండ్ ఆశయాన్ని ప్రకటించాడు. టెస్టు క్రికెట్ ఆడే అవకాశం కోసం రెసిడెన్సీ నిబంధనలను ఉపయోగించుకుని ఇంగ్లండ్‌కు వెళ్ళే ఐరిష్ ఆటగాళ్ళను ఆపడంలో భాగంగా టెస్టు హోదాను సాధించాలని భావించారు. 2015 వరకు ఐరిష్ క్రికెట్ కోసం కొత్త వ్యూహాత్మక ప్రణాళికను ఆవిష్కరించే సందర్భంలో డ్యూట్రోమ్ ఈ ఆశయాన్ని వివరించాడు. ఆటలో పాల్గొనేవారి సంఖ్యను 50,000 కి పెంచడం, ప్రపంచ ర్యాంకింగ్స్‌లో 8వ స్థానానికి చేరుకోవడం, దేశీయ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ నిర్మాణాన్ని ఏర్పాటు చేయడం, క్రికెట్‌ను ఐదవ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడగా బలోపేతం చేయడం వంటి లక్ష్యాల శ్రేణిని ఈ ప్రణాళిక నిర్దేశించింది.<ref name="CricketIreland2012a">{{Citation|title='Ireland set out their goal to play Test cricket|url=http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES5/articles/000002/000278.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20120527223109/http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES5/articles/000002/000278.shtml|publisher=Cricket Ireland|access-date=27 January 2012|archive-date=27 May 2012}}</ref> <ref name="BBC2012a">{{Cite web|date=24 January 2012|title=Ireland announce plans to apply for Test status|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/16698328|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140327004534/http://www.bbc.co.uk/sport/0/cricket/16698328|archive-date=27 March 2014|access-date=18 June 2013|publisher=BBC Sport&nbsp;– Cricket}}</ref>   == అంతర్జాతీయ మైదానాలు == {| class="wikitable" !మైదానం ! స్థానం ! ప్రాంతీయ జట్టు ! కెపాసిటీ ! మొదట ఉపయోగించబడింది ! టెస్టు ! వన్‌డే ! T20I |- | క్లాన్‌టార్ఫ్ క్రికెట్ క్లబ్ గ్రౌండ్ (కాజిల్ అవెన్యూ) | [[డబ్లిన్]] | లీన్స్టర్ మెరుపు | 3,200 | 1999 | - | 25 <ref>{{Cite web|title=Clontarf Cricket Club Ground ODI matches|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=2;id=613;type=ground|access-date=15 May 2018|publisher=cricinfo.com}}</ref> | 1 <ref>{{Cite web|title=Clontarf Cricket Club Ground T20I matches|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=3;id=613;type=ground|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618000815/http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=3;id=613;type=ground|archive-date=18 June 2018|access-date=15 May 2018|publisher=cricinfo.com}}</ref> |- | సివిల్ సర్వీస్ క్రికెట్ క్లబ్ గ్రౌండ్ (స్టోర్‌మాంట్) | బెల్ఫాస్ట్ | నార్తర్న్ నైట్స్ | 7,000 | 2006 | - | 31 <ref>{{Cite web|title=Civil Service Cricket Club ODI matches|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=2;id=1409;type=ground|access-date=15 May 2018|publisher=cricinfo.com}}</ref> | 17 <ref>{{Cite web|title=Civil Service Cricket Club T20I matches|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=3;id=1409;type=ground|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180516020526/http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=3;id=1409;type=ground|archive-date=16 May 2018|access-date=15 May 2018|publisher=cricinfo.com}}</ref> |- | మలాహిడే క్రికెట్ క్లబ్ గ్రౌండ్ (ది విలేజ్) | మలాహిడే | లీన్స్టర్ మెరుపు | 11,500 | 2013 | 1 <ref>{{Cite web|title=Malahide Cricket Club Ground Test matches|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=1;id=974;type=ground|access-date=15 May 2018|publisher=cricinfo.com}}</ref> | 16 <ref>{{Cite web|title=Malahide Cricket Club Ground ODI matches|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=2;id=974;type=ground|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180516011718/http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=2;id=974;type=ground|archive-date=16 May 2018|access-date=15 May 2018|publisher=cricinfo.com}}</ref> | 13 <ref>{{Cite web|title=Malahide Cricket Club Ground T20I matches|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=3;id=974;type=ground|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180516011940/http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=3;id=974;type=ground|archive-date=16 May 2018|access-date=15 May 2018|publisher=cricinfo.com}}</ref> |- | బ్రెడీ క్రికెట్ క్లబ్ గ్రౌండ్ | మఘేరామసన్ | నార్త్ వెస్టు వారియర్స్ | 3,000 | 2015 | - | 1 <ref>{{Cite web|title=RECORDS / BREADY CRICKET CLUB, MAGHERAMASON, BREADY / ONE-DAY INTERNATIONALS / MATCH RESULTS|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=2;id=1801;type=ground|access-date=8 February 2021|publisher=espncricinfo.com}}</ref> | 9 <ref>{{Cite web|title=Bready Cricket Club Ground T20I matches|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=3;id=1801;type=ground|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621211921/http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/match_results.html?class=3;id=1801;type=ground|archive-date=21 June 2018|access-date=15 May 2018|publisher=cricinfo.com}}</ref> |} ఐర్లాండ్‌లో క్రికెట్ పాలక మండలి అయిన ఐరిష్ క్రికెట్ యూనియన్ (ICU) ను అధికారికంగా 1923లో స్థాపించారు. అయితే దానికి ముందు 1890 నుండే అది క్రియాశీలంగా ఉంది.<ref name="cricinfo history"/> ఈ యూనియన్, [[రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్]] వరకే కాకుండా, ఐర్లాండ్ ద్వీపం అంతటా క్రికెట్‌కు ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి ఏర్పాటు చేసారు. అంచేతనే రగ్బీ యూనియన్, రగ్బీ లీగ్, ఫీల్డ్ హాకీ యూనియన్ల లాగానే ఇది కూడా ఐరిష్ త్రివర్ణాన్ని ఉపయోగించదు. దాని స్వంత జెండాను ఉపయోగిస్తుంది. దీనినే [[అంతర్జాతీయ క్రికెట్ కౌన్సిల్]] వంటి సంస్థలు టోర్నమెంట్లలో జట్టుకు చిహ్నంగా వాడతాయి. "ఐర్లాండ్స్ కాల్" జాతీయ గీతంగా ఉపయోగిస్తుంది. <ref>[http://www.cricketeurope4.net/IRISHCRICKET/index.shtml Official Cricket Ireland site showing use of flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120110950/http://www.cricketeurope4.net/IRISHCRICKET/index.shtml|date=20 January 2010}}</ref> <ref>[http://icc-cricket.yahoo.net/the-icc/icc_members/overview.php International Cricket Council official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618061636/http://icc-cricket.yahoo.net/the-icc/icc_members/overview.php|date=18 June 2012}}</ref> == టోర్నమెంటు చరిత్ర == === ప్రపంచ కప్ === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="8" |[[క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|ప్రపంచకప్ రికార్డు]] |- ! width="150" | సంవత్సరం ! width="100" | రౌండు ! width="50" | స్థానం ! width="50" | ఆ ! width="50" | గె ! width="50" | ఓ ! width="50" | టై ! width="50" | ఫతే |- |{{Flag icon|ENG}} [[1975 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|1975]] | colspan="7" rowspan="5" | అర్హత లేదు |- |{{Flag icon|ENG}} [[1979 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|1979]] |- |{{Flag icon|ENG}}{{Flag icon|WAL}}[[1983 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|1983]] |- |{{Flag icon|IND}}{{Flag icon|PAK}}[[1987 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|1987]] |- |{{Flag icon|AUS}}{{Flag icon|NZL}}[[1992 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|1992]] |- |{{Flag icon|IND}}{{Flag icon|PAK}}{{Flag icon|LKA}}[[1996 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|1996]] | colspan="7" rowspan="3" | అర్హత సాధించలేదు |- |{{Flag icon|ENG}}{{Flag icon|WAL}}[[1999 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|1999]] |- |{{Flag icon|ZAF}} [[2003 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|2003]] |- style="background:#f2f2f2;" |{{Flag icon|WIN}} [[2007 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|2007]] | '''సూపర్ 8''' | 8/16 | 9 | 2 | 6 | 1 | 0 |- |{{Flag icon|IND}}{{Flag icon|BGD}}{{Flag icon|LKA}}[[2011 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|2011]] | rowspan="2" | '''సమూహ దశ''' | 11/14 | 6 | 2 | 4 | 0 | 0 |- |{{Flag icon|AUS}}{{Flag icon|NZL}}[[2015 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|2015]] | 9/14 | 6 | 3 | 3 | 0 | 0 |- |{{Flag icon|ENG}}{{Flag icon|WAL}}[[2019 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|2019]] | colspan="7" rowspan="2" | అర్హత సాధించలేదు |- |{{Flag icon|IND}} [[2023 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్|2023]] |- ! మొత్తం ! 3/12 ! 0 శీర్షికలు ! 21 ! 7 ! 13 ! 1 ! 0 |} === T20 ప్రపంచ కప్ === {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" ! colspan="9" |[[ఐసీసీ పురుషుల టీ20 ప్రపంచ కప్|టీ20 ప్రపంచకప్‌లో రికార్డు]] |- ! width="150" | సంవత్సరం ! width="100" | రౌండు ! width="50" | స్థానం ! width="50" | ఆ ! width="50" | గె ! width="50" | ఓ ! width="50" | టై ! width="50" | ఫతే |- |{{Flag icon|RSA}} [[2007 ICC వరల్డ్ ట్వంటీ20|2007]] | colspan="7" | అర్హత సాధించలేదు |- |{{Flag icon|ENG}} [[2009 ICC వరల్డ్ ట్వంటీ20|2009]] | '''సూపర్ 8''' | 8/12 | 5 | 1 | 4 | 0 | 0 |- |{{Flag icon|WIN}} [[2010 ICC వరల్డ్ ట్వంటీ20|2010]] | rowspan="5" | '''గ్రూప్ స్టేజ్''' | rowspan="2" | 9/12 | 2 | 0 | 1 | 0 | 1 |- |{{Flag icon|SRI}} [[2012 ICC వరల్డ్ ట్వంటీ20|2012]] | 2 | 0 | 1 | 0 | 1 |- |{{Flag icon|BAN}} [[2014 ICC వరల్డ్ ట్వంటీ20|2014]] | 13/16 | 3 | 2 | 1 | 0 | 0 |- |{{Flag icon|IND}} [[2016 ICC వరల్డ్ ట్వంటీ20|2016]] | 15/16 | 3 | 0 | 2 | 0 | 1 |- |{{Flag icon|OMA}}{{Flag icon|UAE}}[[2021 ఐసీసీ పురుషుల టీ20 ప్రపంచ కప్|2021]] | 1వ రౌండ్ | 3 | 1 | 2 | 0 | 0 |- |{{Flag icon|AUS}} [[2022 ఐసీసీ పురుషుల టీ20 ప్రపంచ కప్|2022]] | '''సూపర్ 12''' | 10/16 | 8 | 3 | 4 | 0 | 1 |- |{{Flag icon|WIN}}{{Flag icon|USA}}[[2024 ICC పురుషుల T20 ప్రపంచ కప్|2024]] | colspan="9" | అర్హత సాధించారు |- ! '''మొత్తం''' ! 8/9 ! 0 శీర్షికలు ! 26 ! 7 ! 15 ! 0 ! 4 |} === ఇతర టోర్నమెంట్లు === {| class="wikitable" !ఐసిసి ట్రోఫీ / ప్రపంచ కప్ క్వాలిఫైయర్<br /> (2005 నుండి వన్‌డే, లిస్ట్ A) ! ఇంటర్కాంటినెంటల్ కప్<br />(FC) ! ఐసిసి వరల్డ్ ట్వంటీ20 క్వాలిఫైయర్<br />(టీ20/ట్వంటీ20) |- | * 1979–1990 కలుపుకొని: అనర్హులు (ఐసిసి సభ్యుడు కాదు) * 1994 : రెండవ రౌండ్ * 1997 : 4వ స్థానం * 2001 : 7వ స్థానం * 2005 : 2వ స్థానం (అర్హత) * 2009 : '''గెలిచింది''' (అర్హత) * 2014 : ఐసిసి WCL ఛాంపియన్‌షిప్ ద్వారా ప్రీ-క్వాలిఫైడ్ * 2018 : 5వ స్థానం * [[2023 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ క్వాలిఫయర్|2023]] : 7వ స్థానం | * 2004 : మొదటి రౌండ్ * 2005 : '''గెలిచింది''' * 2006–07 : '''గెలిచింది''' * 2007–08 : '''గెలిచింది''' * 2009–10 : 4వ * 2011–13 : '''గెలిచింది''' * 2015-17 : 2వ | * 2009 : '''గెలిచింది''' (అర్హత) * 2010 : 2వ స్థానం (అర్హత) * 2012 : '''గెలిచింది''' (అర్హత) * 2013 : '''గెలిచింది''' (అర్హత) * 2015 : 3వ స్థానం (అర్హత) * 2019 : 3వ స్థానం (అర్హత) * 2022 : 2వ స్థానం (అర్హత) * 2023 (యూరోప్ రీజినల్ ఫైనల్): 2వ స్థానం (అర్హత) |} {| class="wikitable" !ఐసిసి 6 నేషన్స్ ఛాలెంజ్ /<br /> ప్రపంచ క్రికెట్ లీగ్ (వన్‌డే) ! యూరోపియన్ ఛాంపియన్‌షిప్ (OD/వన్‌డే) ‡ ! ట్రిపుల్ క్రౌన్<br /> <small>(టోర్నమెంటు నిలిపివేయబడింది)</small> |- | * 2000: 3వ స్థానం * 2002: పాల్గొనలేదు * 2004: పాల్గొనలేదు * 2007 : 5వ స్థానం (డివిజన్ వన్) * 2010 : '''గెలిచింది''' (డివిజన్ వన్) * 2011–13 : '''గెలిచింది''' (ఐసిసి WCL ఛాంపియన్‌షిప్) | * 1996: '''గెలిచింది''' * 1998: 4వ స్థానం (డివిజన్ వన్) * 2000: 4వ స్థానం (డివిజన్ వన్) * 2002: 3వ స్థానం (డివిజన్ వన్) * 2004: 2వ స్థానం (డివిజన్ వన్) * 2006: '''గెలిచింది''' (డివిజన్ వన్) * 2008: '''గెలిచింది''' (డివిజన్ వన్) * 2010: 2వ స్థానం (డివిజన్ వన్) ఐర్లాండ్ A | * 1993: 2వ స్థానం * 1994: 3వ స్థానం * 1995: 3వ స్థానం * 1996: '''గెలిచింది''' * 1997: 3వ స్థానం * 1998: 3వ స్థానం * 1999: 4వ స్థానం * 2000: 2వ స్థానం * 2001: 4వ స్థానం |} == ప్రస్తుత స్క్వాడ్ == ఇది గత సంవత్సరం (2023 జూన్ 1 నుండి) ఐర్లాండ్ తరపున ఆడిన యాక్టివ్ ప్లేయర్‌లందరిని, వారు ఆడిన రూపాలను లేదా ఇటీవలి జట్టులో ఎంపికైన ఆటగాళ్లను (ఇటాలిక్స్‌లో) ఈ జాబితాలో చూడవచ్చు. అదనంగా, 2023 మార్చిలో క్రికెట్ ఐర్లాండ్‌తో ఒప్పందం చేసుకున్న ఆటగాళ్లందరూ ఇందులో ఉన్నారు <ref name="2023 contracts">{{Cite web|date=3 March 2023|title=Cricket Ireland: Ireland announces central men’s contracts for 2023|url=https://babacric.in/cricket/cricket-ireland-ireland-announces-central-mens-contracts-for-2023/|access-date=6 June 2023|publisher=Baba Cric|archive-date=6 జూన్ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230606100857/https://babacric.in/cricket/cricket-ireland-ireland-announces-central-mens-contracts-for-2023/|url-status=dead}}</ref> * S/N = షర్ట్ నంబర్ * C/G = కాంట్రాక్ట్ గ్రేడ్ * F/T = పూర్తి-సమయ ఒప్పందం * C = సాధారణ ఒప్పందం * E = విద్యా ఒప్పందం {| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! style="text-align:center; background:#169B62; color:white; " |S/N ! style="text-align:center; background:#169B62; color:white; " |Name ! style="text-align:center; background:#169B62; color:white; " |Age ! style="text-align:center; background:#169B62; color:white; " |Batting style ! style="text-align:center; background:#169B62; color:white; " |Bowling style ! style="text-align:center; background:#169B62; color:white; " |Domestic team ! style="text-align:center; background:#169B62; color:white; " |C/G<ref name="2023 contracts"/> ! colspan="3" style="text-align:center; background:#169B62; color:white; " |Matches played{{Efn|Matches played in each format over past year}} ! style="text-align:center; background:#169B62; color:white; " |Captaincy |- ! colspan="11" |Batters |- | align="center" |15 |[[రాస్ అడైర్]] |{{Age|1994|4|21}} |కుడిచేతి వాటం|| {{n/a}} |నార్దర్న్ నైట్స్ | align="center" |C | | |6 | |- | align="center" |63 |ఆండ్రూ బల్బిర్నీ |{{Age|1990|12|28}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఆఫ్ స్పిన్|ఆఫ్ బ్రేక్]] |[[లీన్‌స్టర్ లైట్నింగ్]] | align="center" |F/T |4 |10 |22 |Captain |- | align="center" |25 |ముర్రే కమిన్స్ |{{Age|1997|1|2}} |ఎడమచేతి వాటం|| {{n/a}} |మన్‌స్టర్ రెడ్స్ | align="center" |F/T |2 |2 | | |- | align="center" |7 |జేమ్స్ మెక్‌కొల్లమ్ |{{Age|1995|8|1}} |కుడిచేతి వాటం|| {{n/a}} |నార్దర్న్ నైట్స్ | align="center" |F/T |4 | | | |- | align="center" |10 |పీటర్ మూర్ |{{Age|1991|2|2}} |కుడిచేతి వాటం|| {{n/a}} |మన్‌స్టర్ రెడ్స్ | align="center" |C |4 | | | |- | align="center" |13 |[[హ్యారీ టెక్టర్]] |{{Age|1999|12|6}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఆఫ్ స్పిన్|ఆఫ్ బ్రేక్]] |లీన్‌స్టర్ లైట్‌నింగ్ | align="center" |F/T |4 |12 |25 | |- ! colspan="11" |Wicket-keepers |- | align="center" |20 |స్టీఫెన్ డోహెనీ |{{Age|1998|8|20}} |కుడిచేతి వాటం|| {{n/a}} |నార్త్ వెస్ట్ వారియర్స్ | align="center" |F/T | |9 |3 | |- | align="center" |5 |నీల్ రాక్ |{{Age|2000|9|24}} |ఎడమచేతి వాటం|| {{n/a}} |నార్దర్న్ నైట్స్ | align="center" |F/T | | |1 | |- | align="center" |3 |[[లోర్కాన్ టకర్|లోర్కాన్ టక్కర్]] |{{Age|1996|09|10}} |కుడిచేతి వాటం|| {{n/a}} |లీన్‌స్టర్ లైట్‌నింగ్ | align="center" |F/T |4 |12 |22 | |- ! colspan="11" |All-rounders |- | align="center" |85 |[[కర్టిస్ కాంఫర్]] |{{Age|1999|4|20}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|మీడియం ఫాస్ట్]] |మన్‌స్టర్ రెడ్స్ | align="center" |F/T |4 |12 |22 | |- | align="center" |64 |[[గారెత్ డెలానీ]] |{{Age|1997|4|28}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[లెగ్ స్పిన్|లెగ్ బ్రేక్]] |మన్‌స్టర్ రెడ్స్ | align="center" |F/T | |3 |24 | |- | align="center" |50 |[[జార్జ్ డాక్రెల్]] |{{Age|1992|7|22}} |కుడిచేతి వాటం |[[ఎడమచేతి ఆర్థడాక్స్ స్పిన్|ఎడమచేతి స్లో ఆర్థడాక్స్]] |లీన్‌స్టర్ లైట్‌నింగ్ | align="center" |F/T |1 |12 |25 | |- | align="center" |1 |[[పాల్ స్టిర్లింగ్]] |{{Age|1990|9|3}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఆఫ్ స్పిన్|ఆఫ్ బ్రేక్]] |నార్దర్న్ నైట్స్ | align="center" |F/T |2 |12 |22 |Vice-captain |- ! colspan="11" |Pace bowlers |- | align="center" |32 |[[మార్క్ అడైర్]] |{{Age|1996|3|27}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|ఫాస్ట్ మీడియం]] |నార్దర్న్ నైట్స్ | align="center" |F/T |3 |11 |25 | |- | align="center" |— |మాథ్యూ ఫోస్టర్ |{{Age|2000|1|15}} |ఎడమచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|ఫాస్ట్ మీడియం]] |నార్దర్న్ నైట్స్ | align="center" |C | | | | |- | align="center" |71 |ఫియోన్ హ్యాండ్ |{{Age|1998|7|1}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|మీడియం]] |లీన్‌స్టర్ లైట్‌నింగ్ | align="center" |F/T |1 | |10 | |- | align="center" |41 |గ్రాహం హ్యూమ్ |{{Age|1990|11|23}} |ఎడమచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|ఫాస్ట్ మీడియం]] |నార్త్ వెస్ట్ వారియర్స్ | align="center" |F/T |3 |9 |4 | |- | align="center" |4 |టైరోన్ కేన్ |{{Age|1994|7|8}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|మీడియం ఫాస్ట్]] |మన్‌స్టర్ రెడ్స్ | align="center" |F/T | | |2 | |- | align="center" |82 |[[జోష్ లిటిల్]] |{{Age|1999|11|1}} |కుడిచేతి వాటం |Left-arm [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|ఫాస్ట్ మీడియం]] |లీన్‌స్టర్ లైట్‌నింగ్ | align="center" |F/T | |9 |19 | |- | align="center" |— |థామస్ మేయస్ |{{Age|2001|1|4}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|మీడియం ఫాస్ట్]] |నార్దర్న్ నైట్స్ | align="center" |— | | | | |- | align="center" |60 |[[బ్యారీ మెకార్థీ|బారీ మెక్‌కార్తీ]] |{{Age|1992|9|13}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|మీడియం]] |లీన్‌స్టర్ లైట్‌నింగ్ | align="center" |F/T | | |18 | |- | align="center" |34 |కోనార్ ఓల్ఫెర్ట్ |{{Age|1996|12|28}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|ఫాస్ట్ మీడియం]] |నార్త్ వెస్ట్ వారియర్స్ | align="center" |E | | |2 | |- | align="center" |44 |[[క్రేగ్ యంగ్|క్రెయిగ్ యంగ్]] |{{Age|1990|4|4}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|ఫాస్ట్ మీడియం]] |నార్త్ వెస్ట్ వారియర్స్ | align="center" |F/T | |4 |6 | |- ! colspan="11" |Spin bowlers |- | align="center" |11 |[[మాథ్యూ హంఫ్రీస్]] |{{Age|2002|9|28}} |కుడిచేతి వాటం |[[ఎడమచేతి ఆర్థడాక్స్ స్పిన్|ఎడమచేతి స్లో ఆర్థడాక్స్]] |నార్దర్న్ నైట్స్ | align="center" |C |1 |2 |1 | |- | align="center" |— |గావిన్ హోయ్ |{{Age|2001|11|5}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[లెగ్ స్పిన్|లెగ్ బ్రేక్]] |లీన్‌స్టర్ లైట్‌నింగ్ | align="center" |C | | | |- | align="center" |35 |ఆండీ మెక్‌బ్రైన్ |{{Age|1993|4|30}} |ఎడమచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఆఫ్ స్పిన్|ఆఫ్ బ్రేక్]] |నార్త్ వెస్ట్ వారియర్స్ | align="center" |F/T |4 |11 |6 | |- | align="center" |21 |సిమి సింగ్ |{{Age|1987|2|4}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[ఆఫ్ స్పిన్|ఆఫ్ బ్రేక్]] |లీన్‌స్టర్ లైట్‌నింగ్ | align="center" |F/T | |2 |6 | |- | align="center" |86 |[[బెన్ వైట్]] |{{Age|1998|8|29}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి [[లెగ్ స్పిన్|లెగ్ బ్రేక్]] |నార్దర్న్ నైట్స్ | align="center" |F/T |3 | |4 | |} == కోచింగ్ సిబ్బంది == {| class="wikitable" style="width:55%;" !స్థానం ! పేరు |- | హై పెర్ఫార్మెన్స్ డైరెక్టర్ |{{Flag icon|IRE}} రిచర్డ్ హోల్డ్స్‌వర్త్ |- | ప్రధాన కోచ్ |{{Flag icon|RSA}} [[హెన్రిచ్ మలన్]] |- | బ్యాటింగ్, వికెట్ కీపింగ్ కోచ్ |{{Flag icon|NIR}} [[గ్యారీ విల్సన్ (క్రికెటర్)|గ్యారీ విల్సన్]] |- | పేస్ బౌలింగ్ కోచ్ |{{Flag icon|IRE}} [[ర్యాన్ ఈగిల్సన్]] |- | స్పిన్ బౌలింగ్ కోచ్ |{{Flag icon|AUS}} [[నాథన్ హౌరిట్జ్]] |- | ఆపరేషన్స్ మేనేజర్ |{{Flag icon|IRE}} క్రిస్ సిడెల్ |- | colspan="2" | {{చిన్న|Sources:}} <ref>{{Cite web|title=Gary Wilson, Ryan Eagleson appointed to national coaching roles {{!}} Cricket Ireland|url=https://www.cricketireland.ie/news/article/gary-wilson-ryan-eagleson-appointed-to-national-coaching-roles|access-date=2022-06-15|website=www.cricketireland.ie|archive-date=2022-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615135452/https://www.cricketireland.ie/news/article/gary-wilson-ryan-eagleson-appointed-to-national-coaching-roles|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Nathan Hauritz named Ireland spin bowling coach|url=https://www.espncricinfo.com/story/nathan-hauritz-named-ireland-spin-bowling-coach-1315917|access-date=2022-06-15|website=ESPNcricinfo}}</ref> |} === కోచింగ్ చరిత్ర === * 1995–1999:{{Flag icon|ENG}} మైక్ హెండ్రిక్ * 1999–2001:{{Flag icon|NZ}} కెన్ రూథర్‌ఫోర్డ్ * 2002–2007:{{Flag icon|RSA}} అడ్రియన్ బిరెల్ * 2007–2015:{{Flag icon|TRI}} ఫిల్ సిమన్స్ * 2015–2017:{{Flag icon|NZL}} జాన్ బ్రేస్‌వెల్ * 2017–2021:{{Flag icon|RSA}} గ్రాహం ఫోర్డ్ * 2021–2022:{{Flag icon|ENG}} డేవిడ్ రిప్లీ (మధ్యంతర) * 2022–ప్రస్తుతం:{{Flag icon|RSA}} హెన్రిచ్ మలన్ == రికార్డులు == '''అంతర్జాతీయ మ్యాచ్ సారాంశం&nbsp;– ఐర్లాండ్''' <ref name="teststats">{{Cite web|title=Records / Ireland / Tests / Result summary|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=1;id=29;type=team|access-date=9 July 2019|publisher=ESPN Cricinfo}}</ref> <ref name="odistats">{{Cite web|title=Records / Ireland / One-Day Internationals / Result summary|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=29;type=team|access-date=27 September 2016|publisher=ESPN Cricinfo}}</ref> <ref name="T20I">{{Cite web|title=Records / Ireland / Twenty20 Internationals / Result summary|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=29;type=team|access-date=27 September 2016|publisher=ESPN Cricinfo}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 500px;" | colspan="7" align="center" |'''ఆడిన రికార్డు''' |- ! ఫార్మాట్ ! ఎం ! W ! ఎల్ ! టి ! D/NR ! ప్రారంభ మ్యాచ్ |- | align="left" | టెస్టులు | 7 | 0 | 7 | 0 | 0 | 2018 మే 11 |- | align="left" | వన్-డే ఇంటర్నేషనల్స్ | 196 | 78 | 101 | 3 | 14 | 2006 జూన్ 13 |- | align="left" | ట్వంటీ20 ఇంటర్నేషనల్స్ | 154 | 64 | 81 | 2 | 7 | 2008 ఆగస్టు 2 |} ''వన్‌డే #4656కి రికార్డ్‌లు పూర్తయ్యాయి.'' ''చివరిగా 2023 సెప్టెంబరు 26న నవీకరించబడింది.'' === టెస్టు మ్యాచ్‌లు === * అత్యధిక జట్టు స్కోరు: 492 v. [[శ్రీలంక క్రికెట్ జట్టు|శ్రీలంక]], గాలే అంతర్జాతీయ స్టేడియంలో ఏప్రిల్ 24 . <ref>{{Citation|title=Highest totals: Ireland&nbsp;– Test Cricket|url=http://stats.cricinfo.com/ireland/engine/records/team/highest_innings_totals.html?class=1;id=29;type=team|publisher=Cricinfo}} Retrieved 28 April 2023.</ref> * అత్యుత్తమ ఇన్నింగ్స్ బౌలింగ్: 6/118, ఆండీ మెక్‌బ్రైన్ v. [[బంగ్లాదేశ్ క్రికెట్ జట్టు|బంగ్లాదేశ్]] 2023 ఏప్రిల్ 4న సిల్హెట్ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం, సిల్హెట్‌లో . <ref>{{Citation|title=Best bowling figures in an innings: Ireland&nbsp;– Test Cricket|url=http://stats.cricinfo.com/ireland/engine/records/bowling/best_figures_innings.html?class=1;id=29;type=team|publisher=Cricinfo}} Retrieved 24 June 2019.</ref> * రికార్డ్ వ్యక్తిగత స్కోరు: 118, కెవిన్ ఓ'బ్రియన్ v. [[పాకిస్తాన్ క్రికెట్ జట్టు|పాకిస్తాన్]] 2018 మే 11న ది విలేజ్, మలాహిడ్ వద్ద. <ref>{{Cite web|title=Records / Ireland / Test Matches/ Highest score|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_innings.html?class=1;id=29;type=team|access-date=15 May 2018|publisher=ESPN Cricinfo}}</ref> * '''బోల్డ్'''&nbsp;- ఇప్పటికీ ఐర్లాండ్ కోసం ఆడుతున్నాను '''ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే టెస్టు రికార్డ్''' <ref name="teststats"/> {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |ప్రత్యర్థి ! scope="col" | [[టెస్ట్ క్రికెట్|మ్యాచ్‌లు]] ! scope="col" | గెలిచినవి ! scope="col" | ఓడినవి ! scope="col" | డ్రాలు ! scope="col" | టైలు ! scope="col" | మొదటి విజయం |- | style="text-align:left;" |{{Cr|AFG|2013}} | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | |- | style="text-align:left;" |{{Cr|BAN}} | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | |- | style="text-align:left;" |{{Cr|ENG}} | 2 | 0 | 2 | 0 | 0 | |- | style="text-align:left;" |{{Cr|PAK}} | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | |- | style="text-align:left;" |{{Cr|SL}} | 2 | 0 | 2 | 0 | 0 | |} ''టెస్టు #2504కి రికార్డ్‌లు పూర్తయ్యాయి.'' ''చివరిగా 2023 జూన్ 3న నవీకరించబడింది.'' === వన్-డే ఇంటర్నేషనల్స్ === * అత్యధిక జట్టు స్కోరు: 359/9 v. న్యూజిలాండ్, 2022 జూలై 15 మలాహిడ్, [[డబ్లిన్|డబ్లిన్‌లో]] . <ref>{{Citation|title=Highest totals: Ireland&nbsp;– One-Day Internationals|url=http://stats.cricinfo.com/ireland/engine/records/team/highest_innings_totals.html?class=2;id=29;type=team|publisher=Cricinfo}} Retrieved 16 July 2022.</ref> * ఉత్తమ ఇన్నింగ్స్ బౌలింగ్: 6/55, పాల్ స్టిర్లింగ్ v. గ్రేటర్ నోయిడా స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్స్ గ్రౌండ్, [[గ్రేటర్ నోయిడా|గ్రేటర్ నోయిడాలో]] 2017 మార్చి 17న [[ఆఫ్ఘనిస్తాన్ క్రికెట్ జట్టు|ఆఫ్ఘనిస్తాన్]] . <ref>{{Citation|title=Best bowling figures in an innings: Ireland&nbsp;– One-Day Internationals|url=http://stats.cricinfo.com/ireland/engine/records/bowling/best_figures_innings.html?class=2;id=29;type=team|publisher=Cricinfo}} Retrieved 16 July 2022.</ref> * రికార్డ్ భాగస్వామ్య స్కోరు: 227 విలియం పోర్టర్‌ఫీల్డ్ & కెవిన్ ఓ'బ్రియన్ v. కెన్యా, నైరోబి, 2007 ఫిబ్రవరి 2 <ref>{{Cite web|title=Records / Ireland / One-Day Internationals / Highest partnerships by wicket|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fow/highest_partnerships_by_wicket.html?class=2;id=29;type=team|access-date=16 July 2022|publisher=ESPN Cricinfo}}</ref> '''ఐర్లాండ్ కొరకు అత్యధిక ODI స్కోర్లు''' <ref>{{Citation|title=High scores: Ireland&nbsp;– One-Day Internationals|url=http://stats.cricinfo.com/ireland/engine/records/batting/most_runs_innings.html?class=2;id=29;type=team|publisher=Cricinfo}} Retrieved 19 January 2015.</ref> {| class="wikitable" !ఆటగాడు ! పరుగులు ! వ్యతిరేకత ! వేదిక ! పోటీ ! తేదీ |- | [[పాల్ స్టిర్లింగ్]] | 177 | కెనడా | టొరంటో | 2010–11లో కెనడాలో ఐరిష్ క్రికెట్ జట్టు | 2010 సెప్టెంబరు 7 |- | పాల్ స్టిర్లింగ్ | 162 | UAE | బులవాయో | [[2023 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ క్వాలిఫయర్|2023 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ క్వాలిఫైయర్]] | 2023 జూన్ 27 |- | ఎడ్ జాయిస్ | 160* | ఆఫ్ఘనిస్తాన్ | బెల్ఫాస్ట్ | 2016లో ఐర్లాండ్‌లో ఆఫ్ఘన్ క్రికెట్ జట్టు | 2016 జూలై 19 |- | ఆండ్రూ బల్బిర్నీ | 145* | ఆఫ్ఘనిస్తాన్ | డెహ్రాడూన్ | 2018–19లో భారత్‌లో ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌తో జరిగిన ఐరిష్ క్రికెట్ జట్టు | 2019 మార్చి 5 |- | పాల్ స్టిర్లింగ్ | 142 | ఇంగ్లండ్ | సౌతాంప్టన్ | 2020లో ఇంగ్లండ్‌లో ఐరిష్ క్రికెట్ జట్టు | 2020 ఆగస్టు 4 |- | కెవిన్ ఓ'బ్రియన్ | 142 | కెన్యా | నైరోబి (రురాకా) | 2007 ఐసిసి వరల్డ్ క్రికెట్ లీగ్ డివిజన్ వన్ | 2007 ఫిబ్రవరి 2 |- | [[హ్యారీ టెక్టర్]] | 140 | బంగ్లాదేశ్ | చెమ్స్‌ఫోర్డ్ | 2023లో ఇంగ్లండ్‌లో ఐర్లాండ్‌తో బంగ్లాదేశ్ క్రికెట్ జట్టు | 2023 మే 12 |- | విలియం పోర్టర్‌ఫీల్డ్ | 139 | UAE | దుబాయ్ | 2017–18 యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ ట్రై-నేషన్ సిరీస్ | 2018 జనవరి 13 |- | ఆండ్రూ బల్బిర్నీ | 135 | వెస్టు ఇండీస్ | గ్రామం, మలాహిడ్ | 2019 ఐర్లాండ్ ట్రై-నేషన్ సిరీస్ | 2019 మే 11 |- | పాల్ స్టిర్లింగ్ | 131* | UAE | అబూ ధాబీ | 2020–21లో యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్‌లో ఐరిష్ క్రికెట్ జట్టు | 2021 జనవరి 8 |} * '''బోల్డ్'''&nbsp;- ఇప్పటికీ ఐర్లాండ్ కోసం ఆడుతున్నాను '''ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే వన్‌డే రికార్డు''' <ref name="odistats"/> === ట్వంటీ20 ఇంటర్నేషనల్స్ === * అత్యధిక జట్టు స్కోరు: 226/4 v. ఆస్ట్రియా, 2023 జూలై 23 ఎడింగ్‌బర్గ్‌లోని ది గ్రాంజ్ క్లబ్‌లో <ref>{{Cite web|title=Records / Ireland / Twenty20 Internationals / Highest totals|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_innings_totals.html?class=3;id=29;type=team|access-date=23 July 2023|publisher=ESPN Cricinfo}}</ref> * బెస్టు ఇన్నింగ్స్ బౌలింగ్: 4/11, అలెక్స్ కుసాక్ v. [[వెస్టిండీస్ క్రికెట్ జట్టు|వెస్టిండీస్]], 2014 ఫిబ్రవరి 21 సబీనా పార్క్, [[జమైకా|జమైకాలో]] <ref>{{Cite web|title=Records / Ireland / Twenty20 Internationals / Best bowling figures in an innings|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_innings_totals.html?class=3;id=29;type=team|access-date=19 January 2015|publisher=ESPN Cricinfo}}</ref> '''ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే T20I రికార్డు''' <ref name="T20I"/> {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 500px;" !ప్రత్యర్థి !ఆ !గె !ఓ !టై !ఫతే !తొలి గెలుపు |- | colspan="7" style="text-align:center;" |'''v. Full members''' |- | align="left" |{{Cr|AFG|2013}} |24 |6 |16 |1 |1 |2010 ఫిబ్రవరి 1 |- | align="left" |{{Cr|AUS}} |2 |0 |2 |0 |0 | |- | align="left" |{{Cr|BAN}} |8 |2 |5 |0 |1 |2009 జూన్ 8 |- | align="left" |{{Cr|ENG}} |2 |1 |0 |0 |1 |2022 అక్టోబరు 26 |- | align="left" |{{Cr|IND}} |7 |0 |7 |0 |0 | |- | align="left" |{{Cr|NZ}} |5 |0 |5 |0 |0 | |- | align="left" |{{Cr|PAK}} |1 |0 |1 |0 |0 | |- | align="left" |{{Cr|RSA}} |5 |0 |5 |0 |0 | |- | align="left" |{{Cr|SRI}} |3 |0 |3 |0 |0 | |- | align="left" |{{Cr|WIN}} |8 |3 |3 |0 |2 |2014 ఫిబ్రవరి 19 |- | align="left" |{{Cr|ZIM}} |12 |6 |6 |0 |0 |2014 మార్చి 17 |- | colspan="7" style="text-align:center;" |'''v. Associate Members''' |- | align="left" |{{Cr|AUT}} |1 |1 |0 |0 |0 |2023 జూలై 23 |- | align="left" |{{Cr|BHR}} |1 |1 |0 |0 |0 |2022 ఫిబ్రవరి 19 |- | align="left" |{{Cr|BER}} |1 |1 |0 |0 |0 |2008 ఆగస్టు 3 |- | align="left" |{{Cr|CAN}} |4 |2 |2 |0 |0 |2012 మార్చి 22 |- | align="left" |{{Cr|DEN}} |1 |1 |0 |0 |0 |2023 జూలై 21 |- | align="left" |{{Cr|GER}} |1 |1 |0 |0 |0 |2022 ఫిబ్రవరి 21 |- | align="left" |{{Cr|HK}} |4 |2 |2 |0 |0 |2019 అక్టోబరు 7 |- | align="left" |{{Cr|ITA}} |1 |1 |0 |0 |0 |2023 జూలై 20 |- | align="left" |{{Cr|JER}} |2 |2 |0 |0 |0 |2019 అక్టోబరు 25 |- | align="left" |{{Cr|KEN}} |5 |5 |0 |0 |0 |2008 ఆగస్టు 4 |- | align="left" |{{Cr|NAM}} |2 |1 |1 |0 |0 |2019 నవంబరు 2 |- | align="left" |{{Cr|NEP}} |3 |3 |0 |0 |0 |2015 జూలై 13 |- | align="left" |{{Cr|NED}} |13 |5 |7 |0 |1 |2010 ఫిబ్రవరి 13 |- | align="left" |{{Cr|NGA}} |1 |1 |0 |0 |0 |2019 అక్టోబరు 26 |- | align="left" |{{Cr|OMA}} |6 |4 |2 |0 |0 |2019 ఫిబ్రవరి 13 |- | align="left" |{{Cr|PNG}} |4 |2 |2 |0 |0 |2021 అక్టోబరు 12 |- | align="left" |{{Cr|SCO}} |15 |8 |4 |1 |2 |2008 ఆగస్టు 2 |- | align="left" |{{Cr|UAE}} |11 |4 |7 |0 |0 |2014 మార్చి 19 |- | align="left" |{{Cr|USA}} |2 |1 |1 |0 |0 |2021 డిసెంబరు 23 |} == క్రికెటర్లు == * [[రాబిన్ వాటర్స్]] * [[థామస్ డిక్సన్ (ఐరిష్ క్రికెటర్)|థామస్ డిక్సన్]] == మూలాలు == <references /> == ఇతర మూలాలు == <references group="lower-alpha" /> jtq0t1lbfggldy8eig3rnx8md89zym6 0 395185 4891020 4808590 2026-06-26T00:20:50Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891020 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket team|name=కేప్ కోబ్రాస్|image=<!-- [[File:Cape Cobras logo.svg|200px]] -->|captain=జుబైర్ హంజా|coach=అష్వెల్ ప్రిన్స్|colours=Home {{color box|#3A5FCD}} నీలం {{color box|Yellow}} పసుపు Away {{color box|#F36523}} ఆరెంజ్ {{color box|Blue}} నీలం|founded={{Start date and age|2005}}|ground=న్యూలాండ్స్|capacity=22,500|website=[http://www.capecobras.co.za/ Cape Cobras]}} '''సిక్స్ గన్ గ్రిల్ కేప్ కోబ్రాస్'''<ref>{{Cite web|title=Newlands, Cape Cobras welcome Six Gun Grill as title sponsors – Western Province Cricket Association|url=https://newlandscricket.com/newlands-cape-cobras-welcome-six-gun-grill-as-title-sponsors/|access-date=16 November 2021|website=Newlandscricket.com|archive-date=12 ఫిబ్రవరి 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212124226/https://newlandscricket.com/newlands-cape-cobras-welcome-six-gun-grill-as-title-sponsors/|url-status=dead}}</ref> [[దక్షిణాఫ్రికా]] దేశవాళీ క్రికెట్‌లో [[పశ్చిమ ప్రావిన్స్ క్రికెట్ జట్టు|వెస్ట్రన్ ప్రావిన్స్]], [[బోలాండ్ క్రికెట్ జట్టు|బోలాండ్]], [[సౌత్ వెస్ట్రన్ జిల్లాల క్రికెట్ జట్టు|సౌత్ వెస్ట్రన్ డిస్ట్రిక్ట్]] ప్రాంతాలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ఫ్రాంచైజీ [[క్రికెట్|క్రికెట్ జట్టు]]. న్యూలాండ్స్ క్రికెట్ గ్రౌండ్, కేప్ టౌన్, బోలాండ్ పార్క్, పార్ల్, రిక్రియేషన్ గ్రౌండ్, ఔడ్ట్‌షూర్న్‌లు జట్టు హోమ్ వేదికలు. [[ఛాంపియన్స్ లీగ్ ట్వంటీ20|ఛాంపియన్స్ లీగ్ ట్వంటీ 20]] లో ఆడే అవకాశం వారికి దక్కింది. కోబ్రాస్ 4-రోజుల ఫ్రాంచైజీ సిరీస్, మొమెంటమ్ వన్ డే కప్, [[ట్వంటీ20|టీ20]] ఛాలెంజ్ పోటీలలో ఆడతారు. ఫ్రాంచైజీ యుగంలో అత్యంత విజయవంతమైన దేశీయ పక్షాలలో ఇవి ఒకటి. == ప్లేయింగ్ కిట్ == మొమెంటమ్ 1 డే కప్, 2016–17 సిఎస్ఏ టీ20 ఛాలెంజ్ సమయంలో, కోబ్రాస్ తమ స్పాన్సర్ కార్పొరేట్ రంగులను సూచించడానికి కొద్దిగా పసుపు రంగులతో పాటు నారింజ, నీలం రంగు కిట్‌లతో నీలి చొక్కాలు, ప్యాంటు ధరించి ఆడారు. == గౌరవాలు == * '''సిఎస్ఏ 4-రోజుల ఫ్రాంచైజ్ సిరీస్ (3) -''' 2009–10, 2010–11, 2012–13; '''భాగస్వామ్యం (0) -''' * '''సిఎస్ఏ''' '''వన్ డే కప్ (1) -''' 2006–07 * '''సిఎస్ఏ''' '''టీ20 ఛాలెంజ్ (2) -''' 2008–09, 2010–2011 == స్క్వాడ్ == 2020/2021 సీజన్ కోసం కాంట్రాక్టు ఆటగాళ్లు:<ref>{{Cite web|title=Meet the Team – Cape Cobras|url=https://capecobras.co.za/meet-the-team/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031181608/https://capecobras.co.za/meet-the-team/|archive-date=31 October 2019|access-date=31 October 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=4-Day Franchise Series, 2018/19 - Cape Cobras Cricket Team Records & Stats|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12624&team=3411&type=tournament|access-date=16 November 2021|website=ESPNcricinfo.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=CSA T20 Challenge, 2018/19 - Cape Cobras Cricket Team Records & Stats|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12594&team=3411&type=tournament|access-date=16 November 2021|website=ESPNcricinfo.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Momentum One Day Cup, 2018/19 - Cape Cobras Cricket Team Records & Stats|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12625&team=3411&type=tournament|access-date=16 November 2021|website=ESPNcricinfo.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=4-Day Franchise Series, 2019/20 - Cape Cobras Cricket Team Records & Stats|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=13189&team=3411&type=tournament|access-date=16 November 2021|website=ESPNcricinfo.com}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:95%;" width="80%" ! align="right" style="background:#01529C; color:white" |పేరు ! align="right" style="background:#01529C; color:white" |దేశం ! align="right" style="background:#01529C; color:white" |పుట్టినరోజు ! align="right" style="background:#01529C; color:white" |బ్యాటింగ్ శైలీ ! align="right" style="background:#01529C; color:white" |బౌలింగ్ శైలీ |- ! colspan="5" align="center" style="background: #DCDCDC" |ఓపెనింగ్ బ్యాట్స్‌మెన్ |- |'''జననేమన్ మలన్''' | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1996|4|18|df=y}} |కుడిచేతి వాటం |- |'''[[పీటర్ మలన్]]''' | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1989|8|12|df=y}} |కుడిచేతి వాటం |- ! colspan="5" align="center" style="background: #DCDCDC" |బ్యాట్స్‌మెన్ |- |- |'''[[టోనీ డి జోర్జీ]]''' | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1997|8|28|df=y}} |ఎడమచేతి వాటం | |- |ఇస్మా-ఈల్ గాఫీల్డియన్ | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1996|06|5|df=y}} |ఎడమచేతి వాటం | |- |'''[[జుబేర్ హంజా]]''' | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1995|6|19|df=y}} |కుడిచేతి వాటం | |- |అవివే ఎంగిజిమా | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1988|8|10|df=y}} |కుడిచేతి వాటం | |- |[[జోనాథన్ బర్డ్]] | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|2001|4|11|df=y}} |ఎడమచేతి వాటం | |- ! colspan="5" align="center" style="background: #DCDCDC" |వికెట్ కీపర్లు |- |'''[[కైల్ వెర్రెయిన్]]''' | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1997|5|12|df=y}} |కుడిచేతి వాటం | |- ! colspan="5" align="center" style="background: #DCDCDC" |ఆల్ రౌండర్లు |- |ఓంకే న్యాకు | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1994|9|26|df=y}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి మీడియం |- |'''[[జార్జ్ లిండే]]''' | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1991|12|4|df=y}} |ఎడమచేతి వాటం |ఎడమచేతి ఆర్థోడాక్స్ |- |'''[[కార్బిన్ బాష్]]''' | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1994|9|10|df=y}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి ఫాస్ట్ |- |[[జాసన్ స్మిత్]] | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1994|10|11|df=y}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి మీడియం-ఫాస్ట్ |- |కాల్విన్ సావేజ్ | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1993|01|4|df=y}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి మీడియం-ఫాస్ట్ |- ! colspan="5" align="center" style="background: #DCDCDC" |స్పిన్ బౌలర్లు |- |ఇమ్రాన్ మనక్ | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1991|12|23|df=y}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి ఆర్థోడాక్స్ |- ! colspan="5" align="center" style="background: #DCDCDC" |సీమ్ బౌలర్లు |- |త్షెపో మోరేకి | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1993|10|7|df=y}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి ఫాస్ట్ |- |నాంద్రే బర్గర్ | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1995|8|11|df=y}} |ఎడమచేతి వాటం |ఎడమచేతి మీడియం ఫాస్ట్ |- |'''జియాద్ అబ్రహంస్''' | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1997|3|27|df=y}} |కుడిచేతి వాటం |కుడిచేతి మీడియం-ఫాస్ట్ |- |అఖోనా మ్న్యాకా | style="text-align:center" |{{Flag icon|RSA}} |{{Birth date and age|1999|6|22|df=y}} |కుడిచేతి వాటం |ఎడమచేతి మీడియం ఫాస్ట్ |} == క్రికెటర్లు == * [[ట్రావిస్ ముల్లర్]] == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} == బాహ్య లింకులు == * {{Official website|http://www.capecobras.co.za|Cape Cobras}} official website * {{ESPNcricinfo|ref=team/_/id/3360/cape-cobras|check-wikidata=no}} [[వర్గం:దక్షిణాఫ్రికా క్రికెట్ జట్లు]] [[వర్గం:2005 స్థాపితాలు]] te1cp2l06mnjhjkd4c4zgzbo3r5y8p2 2 395397 4891174 4883439 2026-06-26T08:38:02Z Chaduvari 97 4891174 wikitext text/x-wiki ఇప్పటి వరకూ మొదటిపేజీలో ఈ వారం వ్యాసాలుగా ప్రదర్శించిన వ్యాసాల జాబితా ఇది. ఆ వ్యాసాలకు సంబంధించిన ప్రాథమిక డేటాను కూడా ఈ జాబితాలో చూడవచ్చు. ఈ డేటాను 2026 జూన్ 25 న సేకరించాం. [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5|[[యూజర్‌గ్రూపు]]-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5]] లో భాగంగా మెరుగుపరచి, మంచివ్యాసంగా ప్రతిపాదించడానికి అవసరమైన అర్హత గల వ్యాసాలు ఇవి. వాడూకరి పేజీలో సంతకం చేసి, అభివృద్ధి చెయ్యడం మొదలుపెట్టండి. మొత్తం పది వ్యాసాలనూ ఒక్కసారే ఎంచుకోవచ్చు. ఈ పేజీని విభాగాలుగా విభజించడంలో ప్రత్యేకమైన లాజిక్కేమీ లేదు. == 1 == {|[[ ]]class="wikitable sortable" |+ఈ వారం వ్యాసాల స్థితి - 2026 జూన్ 26 నాటికి !పేజీ పేరు !వాడుకరిపేరు !పేజీ పరిమాణం !బయటికి పోయే లింకులు !లోనికి వచ్చే లింకులు !వర్గాలు !బొమ్మలు !సమాచారపెట్టె !పదాల సంఖ్య !భాషా లింకులు |- |[[గణన యంత్రం]] |స్వరలాసిక |12897 |5 |2 |3 |4 |No |301 |120 |- |[[ఐఐటీ పాట్నా]] |Kalasagary |73508 |35 |3 |3 |7 |Yes |1581 |9 |- |[[తైల చిత్రలేఖనం]] |Kalasagary |62030 |7 |2 |2 |31 |No |2222 |73 |- |[[బహుళ వర్ణపట చిత్రాలు]] |Kimeerat |39834 |13 |1 | |3 |No |1115 |8 |- |[[ట్రావన్‌కోర్]] |Chaduvari |55887 |68 |90 |3 |18 |Yes |1222 |38 |- |[[నేచర్ (పత్రిక)]] |రవిచంద్ర |4181 |29 |7 |2 |3 |Yes |82 |67 |- |[[పర్వతారోహణ]] |రవిచంద్ర |4275 |6 |11 | |1 |No |99 |89 |- |[[మలబార్ తీరం]] |Chaduvari |34259 |78 |51 |3 |8 |Yes |874 |46 |- |[[బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ]] |స్వరలాసిక |77028 |129 |91 |1 |20 |Yes |2543 |30 |- |[[స్వతంత్ర పార్టీ]] |Chaduvari |32978 |170 |821 |4 |4 |Yes |839 |17 |- |[[అయోధ్య వివాదం]] |Chaduvari |97864 |87 |19 |1 |2 |No |1542 |16 |- |[[కేరళ జానపద నృత్యాలు]] |Palagiri |40849 |39 |22 |5 |9 |No |1605 |1 |- |[[బీజాపూర్ (కర్ణాటక)]] |యర్రా రామారావు |33305 |88 |27 |3 |8 |Yes |671 |48 |- |[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ బ్యాంకింగ్ పర్సనల్ సెలక్షన్]] |Padma rajsr |8354 |1 |1 |2 |0 |Yes |196 |5 |- |[[కైలాస దేవాలయం (ఎల్లోరా)]] |Tmamatha |15520 |11 |3 |3 |9 |Yes |570 |33 |- |[[గుల్మార్గ్]] |Tmamatha |24940 |27 |8 |3 |12 |Yes |860 |27 |- |[[తిరువణ్ణామలై]] |యర్రా రామారావు |53507 |98 |154 |2 |9 |Yes |1550 |34 |- |[[స్వానుభవ చరిత్ర]] |Inquisitive creature |46874 |48 |6 |5 |4 |No |1121 |59 |- |[[దిండిగల్]] |యర్రా రామారావు |22468 |77 |76 |2 |5 |Yes |714 |43 |- |[[మైసూరు సామ్రాజ్యం]] |Chaduvari |70403 |79 |137 |2 |10 |Yes |2476 |51 |- |[[కాపీహక్కు]] |Chaduvari |58042 |36 |7 | |1 |No |1984 |119 |- |[[ఆర్య వైద్య శాల, కొటక్కల్]] |Vjsuseela |48529 |44 |1 |5 |7 |Yes |1462 |3 |- |[[సార్వభౌమిక దేశపు దివాలా]] |Chaduvari |38109 |22 |8 |1 |1 |No |1107 |27 |- |[[వినాయక జయంతి]] |Pranayraj1985 |11096 |141 |15 |7 |7 |Yes |295 |8 |- |[[కొమ్మమూరు కాలువ]] |Chaduvari |25501 |23 |19 |2 |3 |Yes |769 |0 |- |[[కొల్హాపూర్]] |Chaduvari |36532 |99 |217 |2 |10 |Yes |944 |60 |- |[[రాడార్]] |Chaduvari |39337 |6 |37 |1 |6 |No |1277 |105 |- |[[హల్దీఘాటీ యుద్ధం]] |Chaduvari |33340 |44 |5 |2 |6 |Yes |934 |10 |- |[[ఇథనాల్]] |Chaduvari |34195 |64 |37 |4 |19 |Yes |774 |121 |- |[[పిజ్జా]] |Chaduvari |38901 |34 |9 |2 |37 |Yes |640 |147 |- |[[వాకాటకులు]] |Chaduvari |43068 |98 |50 |5 |14 |Yes |1298 |27 |- |[[అగ్నిపథ్ పథకం]] |Chaduvari |48206 |4 |2 |2 |0 |No |854 |5 |- |[[హార్ముజ్ జలసంధి]] |Chaduvari |58782 |35 |8 |3 |6 |Yes |1754 |123 |- |[[అతడు అడవిని జయించాడు]] |Chaduvari |20781 |13 |2 |1 |1 |Yes |727 |0 |- |[[బేరెంట్స్ సముద్రం]] |Chaduvari |23005 |25 |18 |2 |2 |Yes |640 |110 |- |[[భారతీయ ఖగోళ వేధశాల]] |Chaduvari |19162 |22 |8 |1 |3 |Yes |645 |13 |- |[[క్రెటేషస్]]-పాలియోజీన్ విలుప్తి ఘటన |Chaduvari |64896 |59 |2 |3 |7 |No |1643 |62 |- |[[డైనోసార్]] |Chaduvari |58182 |100 |15 |4 |6 |Yes |1955 |176 |- |[[బాకు (నగరం)]] |Vmakumar |87760 |43 |20 |4 |30 |Yes |3351 |217 |- |2008 భారత పాకిస్తాన్ ప్రతిష్ఠంభన |Chaduvari |49666 |57 |16 |2 |13 |Yes |1139 |1 |- |[[క్రికెట్ ప్రపంచ కప్]] |రవిచంద్ర |47132 |77 |114 |3 |10 |Yes |1108 |59 |- |[[నార్కెట్‌పల్లి ]]- అద్దంకి - మేదరమెట్ల రహదారి |Arjunaraoc |16158 |32 |10 |2 |2 |Yes |584 |1 |- |[[నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా]] |Pranayraj1985 |34285 |73 |97 |3 |4 |Yes |836 |14 |- |[[వీరేంద్రనాథ్ ఛటోపాధ్యాయ]] |Chaduvari |50202 |53 |7 |6 |1 |Yes |1806 |12 |- |[[బ్రిటిషు భారతదేశంలో వెట్టి చాకిరీ వ్యవస్థ]] |Chaduvari |62035 |36 |20 |3 |4 |No |2010 |5 |- |[[డెహ్రాడూన్]] |Chaduvari |73078 |156 |269 |4 |13 |Yes |2060 |86 |- |[[వీరపాండ్య కట్టబ్రహ్మన]] |[[రహ్మానుద్దీన్]] |17150 |12 |47 |4 |2 |Yes |580 |8 |- |[[నక్షత్రాల పుట్టుక]] |Chaduvari |58841 |45 |5 |2 |11 |No |1724 |55 |- |[[భారతదేశంలో ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం]] |Abhich98 |27656 |18 |30 |1 |1 |No |961 |7 |- |[[శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం]] |Chaduvari |92796 |51 |29 |2 |4 |Yes |3116 |1 |- |[[ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్]] |Chaduvari |101381 |71 |32 |3 |4 |Yes |3668 |34 |- |[[ఆనీ లార్సెన్ వ్యవహారం]] |Chaduvari |36021 |18 |4 |2 |0 |No |1344 |1 |- |[[కోమగట మారు సంఘటన]] |Chaduvari |34032 |19 |7 |3 |5 |Yes |1273 |13 |- |[[చంద్రశేఖర్ సింగ్]] |Chaduvari |10294 |14 |42 |7 |0 |Yes |322 |5 |- |[[మాలతీదేవి చౌదరి]] |యర్రా రామారావు |30416 |24 |8 |5 |4 |Yes |951 |11 |- |[[చిత్రలేఖన చరిత్ర]] |Veera.sj |47107 |47 |25 |1 |29 |No |1580 |27 |- |[[సురేంద్ర (కార్టూనిస్ట్)]] |Kalasagary |15320 |67 |31 |6 |3 |Yes |448 |0 |- |[[నీరజ్ చోప్రా]] |Batthini Vinay Kumar Goud |65840 |64 |5 |3 |6 |Yes |1387 |52 |- |[[సుభాని (కార్టూనిస్ట్)]] |Kalasagary |13977 |54 |31 |6 |3 |Yes |393 |0 |- |[[మ్యూనిక్ ఒప్పందం]] |Chaduvari |96237 |56 |5 |2 |18 |Yes |3322 |74 |- |[[గ్రంథచౌర్యం]] |Vjsuseela |83725 |25 |3 | |4 |No |1983 |79 |- |[[కేదార్‌నాథ్ ఆలయం]] |యర్రా రామారావు |38147 |49 |79 |9 |12 |Yes |1158 |25 |- |[[మహాడ్ సత్యాగ్రహం]] |Asooryampasya |15480 |13 |1 |3 |2 |No |560 |8 |- |[[పిప్లాంట్రి]] |యర్రా రామారావు |11471 |26 |2 |3 |4 |Yes |236 |9 |- |[[ఒసామా బిన్ లాడెన్ సంహారం]] |Chaduvari |113234 |52 |1 |3 |5 |Yes |4324 |33 |- |[[చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్]] |స్వరలాసిక |19619 |34 |43 |9 |10 |Yes |451 |6 |- |[[ధీరుభాయ్ అంబానీ]] |రవిచంద్ర |19436 |16 |19 |4 |1 |Yes |640 |48 |- |[[దేశీయ ఆర్యులు]] |Chaduvari |124788 |85 |24 |2 |2 |No |2877 |12 |- |[[సిమ్లా]] |Chaduvari |41509 |139 |234 |3 |4 |Yes |1355 |82 |- |2020 భారత చైనా సరిహద్దు కొట్లాటలు |Chaduvari |222240 |134 |7 |2 |27 |Yes |4911 |31 |- |[[పాంగోంగ్ సరస్సు]] |Chaduvari |33130 |30 |9 |2 |11 |Yes |776 |44 |- |[[కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం]] |Chaduvari |44501 |34 |9 |2 |7 |Yes |1149 |44 |- |[[సియాచెన్ హిమానీనదం]] |Chaduvari |63733 |54 |38 |4 |8 |Yes |1583 |46 |- |[[మైకేల్ ఫారడే]] |K.Venkataramana |69772 |68 |3 |1 |17 |Yes |1956 |152 |- |[[వాస్తవాధీన రేఖ]] |Chaduvari |29362 |25 |38 |6 |4 |No |845 |31 |- |[[భారత చైనా సరిహద్దు వివాదం]] |Chaduvari |78562 |54 |26 |2 |11 |No |2509 |22 |- |[[వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్]] |Prasharma681 |97976 |41 |57 |5 |6 |Yes |3131 |36 |- |[[స్పేస్ షటిల్]] |Chaduvari |55852 |28 |12 |1 |7 |Yes |1806 |101 |- |[[మదురా ద్వీపం]] |T.sujatha |23547 |11 |2 |1 |7 |Yes |835 |62 |- |[[న్యుమోనియా]] |[[ప్రభాకర్ గౌడ్ నోముల]] |59128 |119 |92 |5 |18 |Yes |2010 |136 |- |[[ఫిరోజ్ గాంధీ]] |K.Venkataramana |28308 |33 |19 |7 |3 |Yes |784 |30 |- |[[ఎస్. శ్రీనివాస అయ్యంగార్]] |T.sujatha |54646 |84 |71 |7 |2 |Yes |1708 |7 |- |[[వేబ్యాక్ మెషీన్]] |Chaduvari |41273 |20 |8 |3 |1 |Yes |1127 |114 |- |[[మాతా అమృతానందమయి]] |YVSREDDY |9798 |4 |248 |1 |1 |No |94 |32 |- |[[విస్కాన్సిన్]] |T.sujatha |178825 |163 |158 |2 |28 |Yes |4842 |194 |- |[[తబ్లీఘీ జమాత్]] |2409:4070:596:B62E:9D11:2215:62BC:F418 |77941 |61 |5 |2 |3 |Yes |1955 |26 |- |[[హోమీ జహంగీర్ భాభా]] |K.Venkataramana |46948 |49 |26 |8 |6 |Yes |1417 |44 |- |[[ఇసుక]] |YVSREDDY |5903 |9 |61 |2 |2 |No |277 |143 |- |[[బ్రోమిన్]] |K.Venkataramana |68735 |297 |65 |6 |11 |Yes |2556 |151 |- |[[వందన శివ]] |K.Venkataramana |52624 |67 |12 |1 |6 |Yes |1200 |60 |- |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం]] |Vjsuseela |36220 |39 |10 |3 |3 |Yes |520 |2 |- |[[సుందర్‌లాల్ బహుగుణ]] |K.Venkataramana |22776 |31 |7 |5 |2 |Yes |599 |14 |- |[[గ్రీన్‌హౌస్ వాయువు]] |Chaduvari |128473 |88 |19 |1 |22 |No |3365 |87 |- |[[బ్లాక్ హోల్]] |Chaduvari |117325 |75 |16 |4 |8 |No |3534 |184 |- |[[ఇగ్నాజ్ సెమెల్‌వెయ్స్]] |K.Venkataramana |97887 |100 | |2 |13 |Yes |3083 |73 |- |[[కల్నల్ సాండర్స్]] |K.Venkataramana |58460 |38 | |3 |10 |Yes |1975 |48 |- |[[చిలికా సరస్సు]] |Chaduvari |97042 |110 |9 |1 |32 |Yes |2798 |31 |- |[[పారిశ్రామిక విప్లవం]] |Chaduvari |218455 |76 |49 |1 |22 |No |8212 |150 |- |[[చౌరీ చౌరా సంఘటన]] |117.209.143.46 |24151 |117 |41 |3 |5 |No |749 |16 |- |[[మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్]] |స్వరలాసిక |309452 |96 |33 |2 |39 |Yes |10708 |158 |- |[[సెరెంగెటి]] |Chaduvari |25622 |23 |6 |2 |8 |No |923 |45 |- |[[భూ సర్వే]] |Chaduvari |71830 |26 |5 |2 |12 |No |2328 |56 |- |[[జల వనరులు]] |Chaduvari |71555 |69 |5 |3 |11 |No |2753 |44 |- |[[జేమ్స్ వెబ్ స్పేస్ టెలిస్కోప్]] |Chaduvari |127829 |75 |5 |2 |42 |Yes |3491 |101 |- |[[ఓజోన్ క్షీణత]] |Chaduvari |118669 |58 |20 |3 |13 |Yes |3650 |64 |- |[[మీనాక్షి ఆలయం]] |Ch Maheswara Raju |118644 |146 |9 |9 |25 |Yes |3954 |42 |- |[[కస్తూరిబాయి గాంధీ]] |K.Venkataramana |61488 |28 |37 |5 |5 |Yes |2298 |42 |- |[[నియాండర్తల్]] |Chaduvari |216260 |304 |42 |3 |18 |Yes |3993 |113 |- |[[ఆర్కిమెడిస్]] |K.Venkataramana |54434 |66 |37 | |9 |Yes |1622 |189 |- |[[గ్లోబల్ వార్మింగ్]] |Chaduvari |280139 |140 |35 |3 |19 |No |4586 |135 |- |[[అగ్నిపర్వతం]] |Chaduvari |83688 |94 |46 |2 |27 |No |2462 |202 |- |[[ఉత్తర ధ్రువం]] |YVSREDDY |50781 |35 |14 |1 |8 |No |1842 |153 |- |[[తేజస్ (యుద్ధ విమానం)]] |Chaduvari |172698 |104 |11 |1 |13 |Yes |3365 |39 |- |[[నీటి కాలుష్యం]] |Chaduvari |69881 |65 |10 |1 |14 |No |1440 |75 |- |[[హిందూ కుష్]] |T.sujatha |92380 |30 |18 |2 |11 |Yes |2602 |96 |- |[[టెర్రాఫార్మింగ్]] |Chaduvari |46950 |54 |1 |2 |4 |No |1078 |48 |- |[[కలచూరి రాజవంశం]] |T.sujatha |21721 |20 |5 |1 |6 |Yes |662 |8 |- |[[ఆర్డిపిథెకస్]] |Chaduvari |38331 |86 |30 |3 |4 |Yes |1213 |48 |- |[[మొదటి ఆదిత్యచోళుడు]] |T.sujatha |22996 |29 |10 |3 |4 |Yes |664 |12 |- |[[ఆఫ్రికా నుండి హోమినిన్ల తొలి వలసలు]] |Chaduvari |67230 |72 |3 |2 |5 |No |1938 |16 |- |[[ప్లైస్టోసీన్]] |Chaduvari |43021 |104 |33 |2 |5 |No |1295 |95 |- |[[ఆధునిక మానవుల ఇటీవలి ఆఫ్రికా మూలం]] |Chaduvari |81166 |94 |33 |2 |7 |No |1465 |40 |- |[[మానవ పరిణామం]] |Chaduvari |259306 |261 |39 |2 |22 |No |6582 |92 |- |[[పిల్ట్‌డౌన్ మనిషి]] |Chaduvari |54242 |37 |1 |3 |6 |No |1899 |43 |- |[[ఆస్ట్రలోపిథెకస్]] |Chaduvari |45585 |106 |34 |4 |7 |No |1001 |84 |- |[[టెర్రకోట]] |T.sujatha |38348 |10 |23 |4 |22 |No |1321 |64 |- |[[భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధాలు, ఘర్షణలు]] |Chaduvari |75664 |63 |21 |2 |5 |No |512 |44 |- |[[పాంపే]] |Chaduvari |45944 |18 |9 |2 |10 |Yes |1477 |105 |- |[[చంద్రయాన్]]-3 |Chaduvari |72449 |54 |15 |2 |9 |Yes |1470 |64 |- |[[మహా ఘాత పరికల్పన]] |Chaduvari |34716 |23 |7 |2 |3 |No |1020 |38 |- |[[ఆర్టికల్ ]]370 రద్దు |[[అరుణ]] |192732 |124 |10 | |4 |No |5105 |12 |- |[[పరమాణు సిద్ధాంతం]] |రవిచంద్ర |65145 |55 |2 |1 |7 |No |2335 |61 |- |[[గిరీశం]] |Pavan santhosh.s |65082 |36 |4 |1 |0 |Yes |2262 |0 |- |[[దీర్ఘ కృపాణ రాత్రి]] |Chaduvari |53137 |39 |5 |2 |7 |Yes |1538 |66 |- |[[సిరియస్ నక్షత్రం]] |Vmakumar |100634 |85 |4 |2 |10 |No |3356 |98 |- |[[మలిశెట్టి వెంకటరమణ]] |K.Venkataramana |22474 |7 |2 |5 |9 |Yes |716 |0 |- |[[మేడపాటి వెంకటరెడ్డి]] |K.Venkataramana |36098 |41 |2 |6 |2 |Yes |711 |0 |- |[[సుమేరు నాగరికత]] |T.sujatha |225718 |102 |11 |5 |55 |Yes |5761 |127 |- |[[మొదటి రాజేంద్ర చోళుడు]] |రవిచంద్ర |35718 |23 |45 |3 |6 |Yes |1034 |29 |- |[[జవాహర్‌లాల్ నెహ్రూ రాజకీయ జీవితం, ]]1945-1947 |Pavan santhosh.s |206381 |44 |2 |2 |14 |No |7375 |0 |- |[[రాఖీగఢీ]] |Chaduvari |39124 |22 |5 |1 |4 |Yes |1058 |21 |- |[[ఎం. హరికిషన్]] |K.Venkataramana |25065 |26 |12 |8 |6 |Yes |648 |0 |- |[[మార్లిన్ డీట్రిచ్]] |Pavan santhosh.s |39486 |47 |4 | |8 |Yes |1172 |167 |- |[[పాబ్లో ఎస్కోబార్]] |Pavan santhosh.s |82812 |51 |2 |2 |8 |Yes |2097 |100 |- |[[రాజేంద్ర సింగ్]] |K.Venkataramana |36469 |88 |39 |6 |2 |Yes |1190 |11 |- |[[భారత రాజ్యాంగ పీఠిక]] |[[రహ్మానుద్దీన్]] |17296 |12 |4 |1 |2 |No |579 |17 |- |[[లె కార్బుజియె]] |స్వరలాసిక |38958 |56 |13 |2 |22 |Yes |903 |174 |- |[[కాకతీయుల కాలంలో వ్యవసాయ రంగం]] |Pavan santhosh.s |22285 |57 |2 |2 |3 |No |635 |0 |- |[[అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం]] |Ajaybanbi |97017 |64 |31 |2 |9 |Yes |2869 |120 |- |[[లెడ్(]]II) నైట్రేట్ |K.Venkataramana |30422 |59 |1 |2 |9 |Yes |812 |42 |- |[[జింకు ఆక్సైడ్]] |K.Venkataramana |56503 |82 |4 |4 |6 |Yes |1714 |58 |- |[[ప్రత్యేక హోదా]] |Pavan santhosh.s |18740 |26 |2 |1 |1 |No |326 |0 |- |[[ఖండోబా]] |K.Venkataramana |47586 |22 |5 | |9 |Yes |1473 |18 |- |[[బేతాళ కథలు]] |Vmakumar |44760 |15 |7 |3 |3 |No |1301 |19 |- |[[క్రియా యోగం]] |Krishnasarma.wiki |11889 |16 |8 |1 |3 |No |433 |25 |- |[[అట్లాంటిక్ విమానం కూల్చివేత ఘటన]] |Chaduvari |38023 |24 |9 |1 |6 |Yes |1014 |4 |- |[[మెక్‌మహాన్ రేఖ]] |Chaduvari |43472 |19 |20 |4 |7 |No |1479 |31 |- |[[ఆంటోనీ లావోయిజర్]] |K.Venkataramana |120610 |73 |13 |6 |14 |Yes |3856 |109 |- |[[హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్]] |Palagiri |36177 |65 |11 |6 |6 |Yes |1101 |72 |- |[[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]] |Chaduvari |169131 |90 |10 |1 |30 |Yes |4445 |90 |- |[[మహారాజా నందకుమార్]] |Vmakumar |44808 |31 |2 |2 |7 |No |1509 |4 |- |[[శ్రీ శుకబ్రహ్మాశ్రమం]] |రవిచంద్ర |13169 |12 |3 |3 |7 |Yes |375 |0 |- |[[భారత అమెరికా సంబంధాలు]] |Svpnikhil |193519 |141 |5 |2 |20 |Yes |5432 |20 |- |[[కాలీబంగా]] |Chaduvari |47987 |20 |5 |2 |6 |Yes |1667 |25 |- |[[ఎం.వి.ఎస్. హరనాథరావు]] |రవిచంద్ర |12260 |41 |3 |11 |1 |Yes |273 |4 |- |[[నాగార్జున సాగర్ శ్రీశైలం పులుల అభయారణ్యం]] |T.sujatha |24732 |29 |8 |1 |2 |Yes |810 |3 |- |[[కుతుబ్ షాహీ సమాధులు]] |T.sujatha |26802 |16 |13 |2 |23 |Yes |938 |8 |- |[[రత్నం బాల్ పెన్ వర్క్స్]] |Bhamidipalli v raghavarao |18888 |24 |1 |3 |1 |No |656 |0 |- |[[ఎ. వి. గురవారెడ్డి]] |రవిచంద్ర |15340 |18 |1 |1 |1 |Yes |418 |2 |- |[[మంచుమనిషి]] |Chaduvari |74184 |48 |7 |4 |8 |Yes |1761 |67 |- |[[నిక్ వుజిసిక్]] |YVSREDDY |17184 |26 |3 |1 |2 |Yes |353 |48 |- |[[సియాటెల్]] |T.sujatha |249252 |223 |32 |3 |44 |Yes |6831 |157 |- |[[ఉత్తర సర్కారుల్లో ఐరోపా వారి యుద్ధాలు]] |Chaduvari |30942 |29 |3 |3 |1 |No |1219 |0 |- |[[మచిలీపట్నం ముట్టడి]] |Chaduvari |43543 |28 |7 |3 |1 |No |1851 |5 |- |[[ప్లాసీ యుద్ధం]] |Chaduvari |100689 |41 |105 |4 |12 |Yes |3881 |53 |- |[[వరంగల్ జిల్లా]] |C.Chandra Kanth Rao |19070 |121 |1315 |3 |3 |Yes |387 |34 |- |[[బ్రహ్మోస్]] |Chaduvari |105500 |96 |35 |2 |11 |Yes |2084 |37 |- |[[ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణి]] |Chaduvari |60267 |45 |30 |1 |15 |No |1901 |65 |- |[[భారతీయ బాలిస్టిక్ క్షిపణి రక్షణ కార్యక్రమం]] |Chaduvari |61600 |28 |8 |1 |3 |Yes |2022 |10 |- |[[ఆపరేషన్ ఎంటెబీ]] |Chaduvari |95907 |46 |5 |4 |13 |Yes |2422 |55 |- |[[శ్రీకాకుళం ఉద్యమం]] |K.Venkataramana |20188 |25 |7 |2 |1 |No |654 |3 |- |[[రాయల్ ఇండియన్ నేవీ తిరుగుబాటు]] |Pavan santhosh.s |62566 |39 |12 |3 |2 |Yes |2400 |13 |- |[[భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం ]]1947 |Pavan santhosh.s |36225 |37 |90 |3 |1 |No |651 |24 |- |[[భాభా అణు పరిశోధనా కేంద్రం]] |రవిచంద్ర |20417 |23 |29 |3 |3 |Yes |568 |14 |- |[[ఫాస్పారిక్ ఆమ్లం]] |Palagiri |32631 |44 |5 |4 |6 |Yes |1013 |70 |- |[[బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత]] |Pavan santhosh.s |49307 |63 |27 |3 |5 |Yes |1529 |15 |- |[[బెంజీన్]] |Palagiri |48213 |108 |12 |3 |9 |Yes |1659 |90 |- |[[సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం]] |Palagiri |72691 |109 |35 |3 |8 |Yes |2500 |98 |- |[[భారతదేశ ఏకీకరణ]] |Pavan santhosh.s |144493 |97 |22 |1 |15 |No |4955 |13 |- |[[భారత విభజన]] |Pavan santhosh.s |199900 |139 |314 |3 |5 |Yes |6826 |73 |- |[[ఉత్తర సర్కారులు]] |[[దిగవల్లి రామచంద్ర]] |48566 |102 |26 |3 |5 |Yes |1294 |8 |- |[[అమోల్ పాలేకర్]] |B.K.Viswanadh |19770 |35 |29 |12 |2 |Yes |207 |26 |- |[[సునీతా కృష్ణన్]] |రవిచంద్ర |39369 |37 |7 |9 |3 |Yes |927 |22 |- |[[శ్రీ లక్ష్మీనారాయణ స్వామి ఆలయం, అవనిగడ్డ]] |K.Venkataramana |18475 |8 |3 |2 |3 |Yes |644 |0 |- |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ తోలు బొమ్మలాట]] |K.Venkataramana |38174 |13 |1 |3 |11 |Yes |1324 |0 |- |[[కేశవ శంకర్ పిళ్ళై]] |K.Venkataramana |16027 |26 |6 |10 |1 |Yes |483 |10 |- |[[తాతా రమేశ్ బాబు]] |K.Venkataramana |32842 |40 |6 |12 |35 |Yes |836 |0 |- |[[పాకిస్తాన్‌లో హిందూ దేవాలయాలు]] |స్వరలాసిక |23330 |55 |6 |3 |2 |Yes |795 |5 |- |[[తూర్పు గాంగులు]] |Subramanya sarma |24477 |36 |44 |4 |8 |Yes |583 |19 |- |[[కుమారజీవుడు]] |Vmakumar |70480 |35 |7 |3 |4 |Yes |2323 |42 |- |[[పన్వేల్ రైల్వే స్టేషను]] |JVRKPRASAD |29436 |237 |75 |10 |6 |Yes |743 |4 |- |[[నాలుగు ప్రాథమిక బలాలు]] |Vemurione |46841 |25 |3 |3 |6 |No |2189 |78 |- |[[అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి]] |Pavan santhosh.s |80116 |74 |50 |5 |32 |Yes |2021 |141 |- |[[బ్రహ్మపరివర్తన వేడుక]] |Kasyap |14281 |35 |1 |2 |1 |No |581 |0 |- |[[కనువూరు విష్ణురెడ్డి]] |K.Venkataramana |13145 |12 |2 |3 |1 |Yes |304 |0 |- |[[జాన్ ఎవరెట్ క్లౌ]] |Pavan santhosh.s |14365 |25 |1 |4 |2 |Yes |465 |0 |- |[[శ్రీ కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం]] |K.Venkataramana |35704 |34 |13 |3 |34 |Yes |1071 |3 |- |[[శ్రీ సూర్యనారాయణస్వామి దేవస్థానం, అరసవల్లి]] |K.Venkataramana |29464 |41 |21 |4 |24 |Yes |802 |7 |- |[[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] |Veera.sj |106114 |78 |19 |7 |1 |No |1968 |0 |- |[[గుండు సుదర్శన్]] |[[సుల్తాన్ ఖాదర్]] |22243 |81 |65 |4 |1 |Yes |560 |4 |- |[[జెట్ ఎయిర్వేస్]] |Devagiri Pankajan |45172 |31 |8 |2 |3 |Yes |1138 |44 |- |[[రొమిల్లా థాపర్]] |Pavan santhosh.s |26970 |56 |12 |5 |2 |Yes |889 |24 |- |[[గాడ్గే బాబా]] |Pavan santhosh.s |31060 |53 |3 |7 |3 |Yes |832 |5 |- |[[ఐరావతేశ్వర దేవాలయం]] |K.Venkataramana |15539 |24 |40 |3 |17 |Yes |466 |21 |- |[[సికింద్రాబాద్ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను]] |JVRKPRASAD |148495 |700 |181 |9 |32 |Yes |3216 |8 |- |[[సంక్రాంతి]] |K.Venkataramana |13713 |73 |449 |1 |4 |No |362 |10 |- |[[కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం]] |Pavuluri satishbabu 123 |14129 |34 |11 |2 |4 |Yes |535 |2 |- |[[బేరియం]] |JVRKPRASAD |23845 |297 |67 |3 |3 |Yes |916 |154 |- |[[బోయకొట్టములు పండ్రెండు]] |Pavan santhosh.s |11651 |20 |2 |2 |1 |Yes |327 |0 |- |[[హుద్‌హుద్ తుఫాను]] |K.Venkataramana |50564 |46 |6 |2 |5 |Yes |778 |16 |- |[[బుద్ధుని జీవిత గాథలు చెక్కబడ్డ ఏనుగు దంతపు కళాకృతి]] |Pavan santhosh.s |23879 |21 |3 |1 |60 |No |279 |2 |- |[[సిసిలీ]] |Bhaskaranaidu |14512 |19 |29 |3 |11 |Yes |517 |163 |- |[[ఆశావాది ప్రకాశరావు]] |స్వరలాసిక |48311 |68 |23 |7 |1 |Yes |293 |4 |- |[[పిక్టోరియలిజం]] |Veera.sj |32771 |187 |5 |4 |20 |No |1243 |32 |- |[[క్షీరారామం]] |Varmapak |11157 |168 |86 |3 |7 |Yes |328 |3 |- |[[రాహుల్ సాంకృత్యాయన్]] |Pavan santhosh.s |22518 |63 |31 |10 |1 |Yes |746 |23 |- |[[ఫుట్‌బాల్]] |Rajasekhar1961 |35240 |40 |256 |4 |7 |No |1206 |246 |- |[[కూరెళ్ల విఠలాచార్య]] |Pranayraj1985 |94950 |58 |22 |7 |23 |Yes |2091 |3 |- |[[క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం]] |Pvr726 |67015 |53 |266 |4 |5 |No |2543 |34 |- |[[రామనాథ స్వామి దేవాలయం]] |K.Venkataramana |37438 |76 |85 |8 |31 |Yes |987 |21 |- |[[మందేశ్వర (శనేశ్వర) స్వామి దేవాలయం]] |Nagababuarava |21564 |39 |2 |4 |2 |Yes |650 |0 |- |[[మద్రాసు రాష్ట్రం]] |Mounika520 |50068 |76 |130 | |4 |Yes |1611 |20 |- |[[తులసీదాసు]] |Jakkaprashanthi |31748 |23 |287 |8 |2 |Yes |612 |60 |- |[[భూఖండ చలనము]] |Ee13b011 |30225 |43 |3 |1 |2 |No |1009 |63 |- |} o4duqju12ca65825druvr7yy9xfjlh7 4891178 4891174 2026-06-26T08:51:21Z Chaduvari 97 4891178 wikitext text/x-wiki ఇప్పటి వరకూ మొదటిపేజీలో ఈ వారం వ్యాసాలుగా ప్రదర్శించిన వ్యాసాల జాబితా ఇది. ఆ వ్యాసాలకు సంబంధించిన ప్రాథమిక డేటాను కూడా ఈ జాబితాలో చూడవచ్చు. ఈ డేటాను 2026 జూన్ 25 న సేకరించాం. [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5|యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5]] లో భాగంగా మెరుగుపరచి, మంచివ్యాసంగా ప్రతిపాదించడానికి అవసరమైన అర్హత గల వ్యాసాలు ఇవి. వాడూకరి పేజీలో సంతకం చేసి, అభివృద్ధి చెయ్యడం మొదలుపెట్టండి. మొత్తం పది వ్యాసాలనూ ఒక్కసారే ఎంచుకోవచ్చు. ఈ పేజీని విభాగాలుగా విభజించడంలో ప్రత్యేకమైన లాజిక్కేమీ లేదు. == 1 == {| class="wikitable sortable" [[ ]]class="wikitable sortable" |+ఈ వారం వ్యాసాల స్థితి - 2026 జూన్ 26 నాటికి !పేజీ పేరు !పేజీ పరిమాణం !బయటికి పోయే లింకులు !లోనికి వచ్చే లింకులు !వర్గాలు !బొమ్మలు !సమాచారపెట్టె !పదాల సంఖ్య !భాషా లింకులు !వాడుకరిపేరు |- |[[గణన యంత్రం]] |12897 |5 |2 |3 |4 |No |301 |120 | |- |[[ఐఐటీ పాట్నా]] |73508 |35 |3 |3 |7 |Yes |1581 |9 | |- |[[తైల చిత్రలేఖనం]] |62030 |7 |2 |2 |31 |No |2222 |73 | |- |[[బహుళ వర్ణపట చిత్రాలు]] |39834 |13 |1 | |3 |No |1115 |8 | |- |[[ట్రావన్‌కోర్]] |55887 |68 |90 |3 |18 |Yes |1222 |38 | |- |[[నేచర్ (పత్రిక)]] |4181 |29 |7 |2 |3 |Yes |82 |67 | |- |[[పర్వతారోహణ]] |4275 |6 |11 | |1 |No |99 |89 | |- |[[మలబార్ తీరం]] |34259 |78 |51 |3 |8 |Yes |874 |46 | |- |[[బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ]] |77028 |129 |91 |1 |20 |Yes |2543 |30 | |- |[[స్వతంత్ర పార్టీ]] |32978 |170 |821 |4 |4 |Yes |839 |17 | |- |[[అయోధ్య వివాదం]] |97864 |87 |19 |1 |2 |No |1542 |16 | |- |[[కేరళ జానపద నృత్యాలు]] |40849 |39 |22 |5 |9 |No |1605 |1 | |- |[[బీజాపూర్ (కర్ణాటక)]] |33305 |88 |27 |3 |8 |Yes |671 |48 | |- |[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ బ్యాంకింగ్ పర్సనల్ సెలక్షన్]] |8354 |1 |1 |2 |0 |Yes |196 |5 | |- |[[కైలాస దేవాలయం (ఎల్లోరా)]] |15520 |11 |3 |3 |9 |Yes |570 |33 | |- |[[గుల్మార్గ్]] |24940 |27 |8 |3 |12 |Yes |860 |27 | |- |[[తిరువణ్ణామలై]] |53507 |98 |154 |2 |9 |Yes |1550 |34 | |- |[[స్వానుభవ చరిత్ర]] |46874 |48 |6 |5 |4 |No |1121 |59 | |- |[[దిండిగల్]] |22468 |77 |76 |2 |5 |Yes |714 |43 | |- |[[మైసూరు సామ్రాజ్యం]] |70403 |79 |137 |2 |10 |Yes |2476 |51 | |- |[[కాపీహక్కు]] |58042 |36 |7 | |1 |No |1984 |119 | |- |[[ఆర్య వైద్య శాల, కొటక్కల్]] |48529 |44 |1 |5 |7 |Yes |1462 |3 | |- |[[సార్వభౌమిక దేశపు దివాలా]] |38109 |22 |8 |1 |1 |No |1107 |27 | |- |[[వినాయక జయంతి]] |11096 |141 |15 |7 |7 |Yes |295 |8 | |- |[[కొమ్మమూరు కాలువ]] |25501 |23 |19 |2 |3 |Yes |769 |0 | |- |[[కొల్హాపూర్]] |36532 |99 |217 |2 |10 |Yes |944 |60 | |- |[[రాడార్]] |39337 |6 |37 |1 |6 |No |1277 |105 | |- |[[హల్దీఘాటీ యుద్ధం]] |33340 |44 |5 |2 |6 |Yes |934 |10 | |- |[[ఇథనాల్]] |34195 |64 |37 |4 |19 |Yes |774 |121 | |- |[[పిజ్జా]] |38901 |34 |9 |2 |37 |Yes |640 |147 | |- |[[వాకాటకులు]] |43068 |98 |50 |5 |14 |Yes |1298 |27 | |- |[[అగ్నిపథ్ పథకం]] |48206 |4 |2 |2 |0 |No |854 |5 | |- |[[హార్ముజ్ జలసంధి]] |58782 |35 |8 |3 |6 |Yes |1754 |123 | |- |[[అతడు అడవిని జయించాడు]] |20781 |13 |2 |1 |1 |Yes |727 |0 | |- |[[బేరెంట్స్ సముద్రం]] |23005 |25 |18 |2 |2 |Yes |640 |110 | |- |[[భారతీయ ఖగోళ వేధశాల]] |19162 |22 |8 |1 |3 |Yes |645 |13 | |- |[[క్రెటేషస్]]-పాలియోజీన్ విలుప్తి ఘటన |64896 |59 |2 |3 |7 |No |1643 |62 | |- |[[డైనోసార్]] |58182 |100 |15 |4 |6 |Yes |1955 |176 | |- |[[బాకు (నగరం)]] |87760 |43 |20 |4 |30 |Yes |3351 |217 | |- |2008 భారత పాకిస్తాన్ ప్రతిష్ఠంభన |49666 |57 |16 |2 |13 |Yes |1139 |1 | |- |[[క్రికెట్ ప్రపంచ కప్]] |47132 |77 |114 |3 |10 |Yes |1108 |59 | |- |[[నార్కెట్‌పల్లి ]]- అద్దంకి - మేదరమెట్ల రహదారి |16158 |32 |10 |2 |2 |Yes |584 |1 | |- |[[నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా]] |34285 |73 |97 |3 |4 |Yes |836 |14 | |- |[[వీరేంద్రనాథ్ ఛటోపాధ్యాయ]] |50202 |53 |7 |6 |1 |Yes |1806 |12 | |- |[[బ్రిటిషు భారతదేశంలో వెట్టి చాకిరీ వ్యవస్థ]] |62035 |36 |20 |3 |4 |No |2010 |5 | |- |[[డెహ్రాడూన్]] |73078 |156 |269 |4 |13 |Yes |2060 |86 | |- |[[వీరపాండ్య కట్టబ్రహ్మన]] |17150 |12 |47 |4 |2 |Yes |580 |8 | |- |[[నక్షత్రాల పుట్టుక]] |58841 |45 |5 |2 |11 |No |1724 |55 | |- |[[భారతదేశంలో ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం]] |27656 |18 |30 |1 |1 |No |961 |7 | |- |[[శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం]] |92796 |51 |29 |2 |4 |Yes |3116 |1 | |- |[[ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్]] |101381 |71 |32 |3 |4 |Yes |3668 |34 | |- |[[ఆనీ లార్సెన్ వ్యవహారం]] |36021 |18 |4 |2 |0 |No |1344 |1 | |- |[[కోమగట మారు సంఘటన]] |34032 |19 |7 |3 |5 |Yes |1273 |13 | |- |[[చంద్రశేఖర్ సింగ్]] |10294 |14 |42 |7 |0 |Yes |322 |5 | |- |[[మాలతీదేవి చౌదరి]] |30416 |24 |8 |5 |4 |Yes |951 |11 | |- |[[చిత్రలేఖన చరిత్ర]] |47107 |47 |25 |1 |29 |No |1580 |27 | |- |[[సురేంద్ర (కార్టూనిస్ట్)]] |15320 |67 |31 |6 |3 |Yes |448 |0 | |- |[[నీరజ్ చోప్రా]] |65840 |64 |5 |3 |6 |Yes |1387 |52 | |- |[[సుభాని (కార్టూనిస్ట్)]] |13977 |54 |31 |6 |3 |Yes |393 |0 | |- |[[మ్యూనిక్ ఒప్పందం]] |96237 |56 |5 |2 |18 |Yes |3322 |74 | |- |[[గ్రంథచౌర్యం]] |83725 |25 |3 | |4 |No |1983 |79 | |- |[[కేదార్‌నాథ్ ఆలయం]] |38147 |49 |79 |9 |12 |Yes |1158 |25 | |- |[[మహాడ్ సత్యాగ్రహం]] |15480 |13 |1 |3 |2 |No |560 |8 | |- |[[పిప్లాంట్రి]] |11471 |26 |2 |3 |4 |Yes |236 |9 | |- |[[ఒసామా బిన్ లాడెన్ సంహారం]] |113234 |52 |1 |3 |5 |Yes |4324 |33 | |- |[[చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్]] |19619 |34 |43 |9 |10 |Yes |451 |6 | |- |[[ధీరుభాయ్ అంబానీ]] |19436 |16 |19 |4 |1 |Yes |640 |48 | |- |[[దేశీయ ఆర్యులు]] |124788 |85 |24 |2 |2 |No |2877 |12 | |- |[[సిమ్లా]] |41509 |139 |234 |3 |4 |Yes |1355 |82 | |- |2020 భారత చైనా సరిహద్దు కొట్లాటలు |222240 |134 |7 |2 |27 |Yes |4911 |31 | |- |[[పాంగోంగ్ సరస్సు]] |33130 |30 |9 |2 |11 |Yes |776 |44 | |- |[[కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం]] |44501 |34 |9 |2 |7 |Yes |1149 |44 | |- |[[సియాచెన్ హిమానీనదం]] |63733 |54 |38 |4 |8 |Yes |1583 |46 | |- |[[మైకేల్ ఫారడే]] |69772 |68 |3 |1 |17 |Yes |1956 |152 | |- |[[వాస్తవాధీన రేఖ]] |29362 |25 |38 |6 |4 |No |845 |31 | |- |[[భారత చైనా సరిహద్దు వివాదం]] |78562 |54 |26 |2 |11 |No |2509 |22 | |- |[[వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్]] |97976 |41 |57 |5 |6 |Yes |3131 |36 | |- |[[స్పేస్ షటిల్]] |55852 |28 |12 |1 |7 |Yes |1806 |101 | |- |[[మదురా ద్వీపం]] |23547 |11 |2 |1 |7 |Yes |835 |62 | |- |[[న్యుమోనియా]] |59128 |119 |92 |5 |18 |Yes |2010 |136 | |- |[[ఫిరోజ్ గాంధీ]] |28308 |33 |19 |7 |3 |Yes |784 |30 | |- |[[ఎస్. శ్రీనివాస అయ్యంగార్]] |54646 |84 |71 |7 |2 |Yes |1708 |7 | |- |[[వేబ్యాక్ మెషీన్]] |41273 |20 |8 |3 |1 |Yes |1127 |114 | |- |[[మాతా అమృతానందమయి]] |9798 |4 |248 |1 |1 |No |94 |32 | |- |[[విస్కాన్సిన్]] |178825 |163 |158 |2 |28 |Yes |4842 |194 | |- |[[తబ్లీఘీ జమాత్]] |77941 |61 |5 |2 |3 |Yes |1955 |26 | |- |[[హోమీ జహంగీర్ భాభా]] |46948 |49 |26 |8 |6 |Yes |1417 |44 | |- |[[ఇసుక]] |5903 |9 |61 |2 |2 |No |277 |143 | |- |[[బ్రోమిన్]] |68735 |297 |65 |6 |11 |Yes |2556 |151 | |- |[[వందన శివ]] |52624 |67 |12 |1 |6 |Yes |1200 |60 | |- |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం]] |36220 |39 |10 |3 |3 |Yes |520 |2 | |- |[[సుందర్‌లాల్ బహుగుణ]] |22776 |31 |7 |5 |2 |Yes |599 |14 | |- |[[గ్రీన్‌హౌస్ వాయువు]] |128473 |88 |19 |1 |22 |No |3365 |87 | |- |[[బ్లాక్ హోల్]] |117325 |75 |16 |4 |8 |No |3534 |184 | |- |[[ఇగ్నాజ్ సెమెల్‌వెయ్స్]] |97887 |100 | |2 |13 |Yes |3083 |73 | |- |[[కల్నల్ సాండర్స్]] |58460 |38 | |3 |10 |Yes |1975 |48 | |- |[[చిలికా సరస్సు]] |97042 |110 |9 |1 |32 |Yes |2798 |31 | |- |[[పారిశ్రామిక విప్లవం]] |218455 |76 |49 |1 |22 |No |8212 |150 | |- |[[చౌరీ చౌరా సంఘటన]] |24151 |117 |41 |3 |5 |No |749 |16 | |- |[[మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్]] |309452 |96 |33 |2 |39 |Yes |10708 |158 | |- |[[సెరెంగెటి]] |25622 |23 |6 |2 |8 |No |923 |45 | |- |[[భూ సర్వే]] |71830 |26 |5 |2 |12 |No |2328 |56 | |- |[[జల వనరులు]] |71555 |69 |5 |3 |11 |No |2753 |44 | |- |[[జేమ్స్ వెబ్ స్పేస్ టెలిస్కోప్]] |127829 |75 |5 |2 |42 |Yes |3491 |101 | |- |[[ఓజోన్ క్షీణత]] |118669 |58 |20 |3 |13 |Yes |3650 |64 | |- |[[మీనాక్షి ఆలయం]] |118644 |146 |9 |9 |25 |Yes |3954 |42 | |- |[[కస్తూరిబాయి గాంధీ]] |61488 |28 |37 |5 |5 |Yes |2298 |42 | |- |[[నియాండర్తల్]] |216260 |304 |42 |3 |18 |Yes |3993 |113 | |- |[[ఆర్కిమెడిస్]] |54434 |66 |37 | |9 |Yes |1622 |189 | |- |[[గ్లోబల్ వార్మింగ్]] |280139 |140 |35 |3 |19 |No |4586 |135 | |- |[[అగ్నిపర్వతం]] |83688 |94 |46 |2 |27 |No |2462 |202 | |- |[[ఉత్తర ధ్రువం]] |50781 |35 |14 |1 |8 |No |1842 |153 | |- |[[తేజస్ (యుద్ధ విమానం)]] |172698 |104 |11 |1 |13 |Yes |3365 |39 | |- |[[నీటి కాలుష్యం]] |69881 |65 |10 |1 |14 |No |1440 |75 | |- |[[హిందూ కుష్]] |92380 |30 |18 |2 |11 |Yes |2602 |96 | |- |[[టెర్రాఫార్మింగ్]] |46950 |54 |1 |2 |4 |No |1078 |48 | |- |[[కలచూరి రాజవంశం]] |21721 |20 |5 |1 |6 |Yes |662 |8 | |- |[[ఆర్డిపిథెకస్]] |38331 |86 |30 |3 |4 |Yes |1213 |48 | |- |[[మొదటి ఆదిత్యచోళుడు]] |22996 |29 |10 |3 |4 |Yes |664 |12 | |- |[[ఆఫ్రికా నుండి హోమినిన్ల తొలి వలసలు]] |67230 |72 |3 |2 |5 |No |1938 |16 | |- |[[ప్లైస్టోసీన్]] |43021 |104 |33 |2 |5 |No |1295 |95 | |- |[[ఆధునిక మానవుల ఇటీవలి ఆఫ్రికా మూలం]] |81166 |94 |33 |2 |7 |No |1465 |40 | |- |[[మానవ పరిణామం]] |259306 |261 |39 |2 |22 |No |6582 |92 | |- |[[పిల్ట్‌డౌన్ మనిషి]] |54242 |37 |1 |3 |6 |No |1899 |43 | |- |[[ఆస్ట్రలోపిథెకస్]] |45585 |106 |34 |4 |7 |No |1001 |84 | |- |[[టెర్రకోట]] |38348 |10 |23 |4 |22 |No |1321 |64 | |- |[[భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధాలు, ఘర్షణలు]] |75664 |63 |21 |2 |5 |No |512 |44 | |- |[[పాంపే]] |45944 |18 |9 |2 |10 |Yes |1477 |105 | |- |[[చంద్రయాన్]]-3 |72449 |54 |15 |2 |9 |Yes |1470 |64 | |- |[[మహా ఘాత పరికల్పన]] |34716 |23 |7 |2 |3 |No |1020 |38 | |- |[[ఆర్టికల్ ]]370 రద్దు |192732 |124 |10 | |4 |No |5105 |12 | |- |[[పరమాణు సిద్ధాంతం]] |65145 |55 |2 |1 |7 |No |2335 |61 | |- |[[గిరీశం]] |65082 |36 |4 |1 |0 |Yes |2262 |0 | |- |[[దీర్ఘ కృపాణ రాత్రి]] |53137 |39 |5 |2 |7 |Yes |1538 |66 | |- |[[సిరియస్ నక్షత్రం]] |100634 |85 |4 |2 |10 |No |3356 |98 | |- |[[మలిశెట్టి వెంకటరమణ]] |22474 |7 |2 |5 |9 |Yes |716 |0 | |- |[[మేడపాటి వెంకటరెడ్డి]] |36098 |41 |2 |6 |2 |Yes |711 |0 | |- |[[సుమేరు నాగరికత]] |225718 |102 |11 |5 |55 |Yes |5761 |127 | |- |[[మొదటి రాజేంద్ర చోళుడు]] |35718 |23 |45 |3 |6 |Yes |1034 |29 | |- |[[జవాహర్‌లాల్ నెహ్రూ రాజకీయ జీవితం, ]]1945-1947 |206381 |44 |2 |2 |14 |No |7375 |0 | |- |[[రాఖీగఢీ]] |39124 |22 |5 |1 |4 |Yes |1058 |21 | |- |[[ఎం. హరికిషన్]] |25065 |26 |12 |8 |6 |Yes |648 |0 | |- |[[మార్లిన్ డీట్రిచ్]] |39486 |47 |4 | |8 |Yes |1172 |167 | |- |[[పాబ్లో ఎస్కోబార్]] |82812 |51 |2 |2 |8 |Yes |2097 |100 | |- |[[రాజేంద్ర సింగ్]] |36469 |88 |39 |6 |2 |Yes |1190 |11 | |- |[[భారత రాజ్యాంగ పీఠిక]] |17296 |12 |4 |1 |2 |No |579 |17 | |- |[[లె కార్బుజియె]] |38958 |56 |13 |2 |22 |Yes |903 |174 | |- |[[కాకతీయుల కాలంలో వ్యవసాయ రంగం]] |22285 |57 |2 |2 |3 |No |635 |0 | |- |[[అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం]] |97017 |64 |31 |2 |9 |Yes |2869 |120 | |- |[[లెడ్(]]II) నైట్రేట్ |30422 |59 |1 |2 |9 |Yes |812 |42 | |- |[[జింకు ఆక్సైడ్]] |56503 |82 |4 |4 |6 |Yes |1714 |58 | |- |[[ప్రత్యేక హోదా]] |18740 |26 |2 |1 |1 |No |326 |0 | |- |[[ఖండోబా]] |47586 |22 |5 | |9 |Yes |1473 |18 | |- |[[బేతాళ కథలు]] |44760 |15 |7 |3 |3 |No |1301 |19 | |- |[[క్రియా యోగం]] |11889 |16 |8 |1 |3 |No |433 |25 | |- |[[అట్లాంటిక్ విమానం కూల్చివేత ఘటన]] |38023 |24 |9 |1 |6 |Yes |1014 |4 | |- |[[మెక్‌మహాన్ రేఖ]] |43472 |19 |20 |4 |7 |No |1479 |31 | |- |[[ఆంటోనీ లావోయిజర్]] |120610 |73 |13 |6 |14 |Yes |3856 |109 | |- |[[హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్]] |36177 |65 |11 |6 |6 |Yes |1101 |72 | |- |[[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]] |169131 |90 |10 |1 |30 |Yes |4445 |90 | |- |[[మహారాజా నందకుమార్]] |44808 |31 |2 |2 |7 |No |1509 |4 | |- |[[శ్రీ శుకబ్రహ్మాశ్రమం]] |13169 |12 |3 |3 |7 |Yes |375 |0 | |- |[[భారత అమెరికా సంబంధాలు]] |193519 |141 |5 |2 |20 |Yes |5432 |20 | |- |[[కాలీబంగా]] |47987 |20 |5 |2 |6 |Yes |1667 |25 | |- |[[ఎం.వి.ఎస్. హరనాథరావు]] |12260 |41 |3 |11 |1 |Yes |273 |4 | |- |[[నాగార్జున సాగర్ శ్రీశైలం పులుల అభయారణ్యం]] |24732 |29 |8 |1 |2 |Yes |810 |3 | |- |[[కుతుబ్ షాహీ సమాధులు]] |26802 |16 |13 |2 |23 |Yes |938 |8 | |- |[[రత్నం బాల్ పెన్ వర్క్స్]] |18888 |24 |1 |3 |1 |No |656 |0 | |- |[[ఎ. వి. గురవారెడ్డి]] |15340 |18 |1 |1 |1 |Yes |418 |2 | |- |[[మంచుమనిషి]] |74184 |48 |7 |4 |8 |Yes |1761 |67 | |- |[[నిక్ వుజిసిక్]] |17184 |26 |3 |1 |2 |Yes |353 |48 | |- |[[సియాటెల్]] |249252 |223 |32 |3 |44 |Yes |6831 |157 | |- |[[ఉత్తర సర్కారుల్లో ఐరోపా వారి యుద్ధాలు]] |30942 |29 |3 |3 |1 |No |1219 |0 | |- |[[మచిలీపట్నం ముట్టడి]] |43543 |28 |7 |3 |1 |No |1851 |5 | |- |[[ప్లాసీ యుద్ధం]] |100689 |41 |105 |4 |12 |Yes |3881 |53 | |- |[[వరంగల్ జిల్లా]] |19070 |121 |1315 |3 |3 |Yes |387 |34 | |- |[[బ్రహ్మోస్]] |105500 |96 |35 |2 |11 |Yes |2084 |37 | |- |[[ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణి]] |60267 |45 |30 |1 |15 |No |1901 |65 | |- |[[భారతీయ బాలిస్టిక్ క్షిపణి రక్షణ కార్యక్రమం]] |61600 |28 |8 |1 |3 |Yes |2022 |10 | |- |[[ఆపరేషన్ ఎంటెబీ]] |95907 |46 |5 |4 |13 |Yes |2422 |55 | |- |[[శ్రీకాకుళం ఉద్యమం]] |20188 |25 |7 |2 |1 |No |654 |3 | |- |[[రాయల్ ఇండియన్ నేవీ తిరుగుబాటు]] |62566 |39 |12 |3 |2 |Yes |2400 |13 | |- |[[భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం ]]1947 |36225 |37 |90 |3 |1 |No |651 |24 | |- |[[భాభా అణు పరిశోధనా కేంద్రం]] |20417 |23 |29 |3 |3 |Yes |568 |14 | |- |[[ఫాస్పారిక్ ఆమ్లం]] |32631 |44 |5 |4 |6 |Yes |1013 |70 | |- |[[బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత]] |49307 |63 |27 |3 |5 |Yes |1529 |15 | |- |[[బెంజీన్]] |48213 |108 |12 |3 |9 |Yes |1659 |90 | |- |[[సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం]] |72691 |109 |35 |3 |8 |Yes |2500 |98 | |- |[[భారతదేశ ఏకీకరణ]] |144493 |97 |22 |1 |15 |No |4955 |13 | |- |[[భారత విభజన]] |199900 |139 |314 |3 |5 |Yes |6826 |73 | |- |[[ఉత్తర సర్కారులు]] |48566 |102 |26 |3 |5 |Yes |1294 |8 | |- |[[అమోల్ పాలేకర్]] |19770 |35 |29 |12 |2 |Yes |207 |26 | |- |[[సునీతా కృష్ణన్]] |39369 |37 |7 |9 |3 |Yes |927 |22 | |- |[[శ్రీ లక్ష్మీనారాయణ స్వామి ఆలయం, అవనిగడ్డ]] |18475 |8 |3 |2 |3 |Yes |644 |0 | |- |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ తోలు బొమ్మలాట]] |38174 |13 |1 |3 |11 |Yes |1324 |0 | |- |[[కేశవ శంకర్ పిళ్ళై]] |16027 |26 |6 |10 |1 |Yes |483 |10 | |- |[[తాతా రమేశ్ బాబు]] |32842 |40 |6 |12 |35 |Yes |836 |0 | |- |[[పాకిస్తాన్‌లో హిందూ దేవాలయాలు]] |23330 |55 |6 |3 |2 |Yes |795 |5 | |- |[[తూర్పు గాంగులు]] |24477 |36 |44 |4 |8 |Yes |583 |19 | |- |[[కుమారజీవుడు]] |70480 |35 |7 |3 |4 |Yes |2323 |42 | |- |[[పన్వేల్ రైల్వే స్టేషను]] |29436 |237 |75 |10 |6 |Yes |743 |4 | |- |[[నాలుగు ప్రాథమిక బలాలు]] |46841 |25 |3 |3 |6 |No |2189 |78 | |- |[[అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి]] |80116 |74 |50 |5 |32 |Yes |2021 |141 | |- |[[బ్రహ్మపరివర్తన వేడుక]] |14281 |35 |1 |2 |1 |No |581 |0 | |- |[[కనువూరు విష్ణురెడ్డి]] |13145 |12 |2 |3 |1 |Yes |304 |0 | |- |[[జాన్ ఎవరెట్ క్లౌ]] |14365 |25 |1 |4 |2 |Yes |465 |0 | |- |[[శ్రీ కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం]] |35704 |34 |13 |3 |34 |Yes |1071 |3 | |- |[[శ్రీ సూర్యనారాయణస్వామి దేవస్థానం, అరసవల్లి]] |29464 |41 |21 |4 |24 |Yes |802 |7 | |- |[[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] |106114 |78 |19 |7 |1 |No |1968 |0 | |- |[[గుండు సుదర్శన్]] |22243 |81 |65 |4 |1 |Yes |560 |4 | |- |[[జెట్ ఎయిర్వేస్]] |45172 |31 |8 |2 |3 |Yes |1138 |44 | |- |[[రొమిల్లా థాపర్]] |26970 |56 |12 |5 |2 |Yes |889 |24 | |- |[[గాడ్గే బాబా]] |31060 |53 |3 |7 |3 |Yes |832 |5 | |- |[[ఐరావతేశ్వర దేవాలయం]] |15539 |24 |40 |3 |17 |Yes |466 |21 | |- |[[సికింద్రాబాద్ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను]] |148495 |700 |181 |9 |32 |Yes |3216 |8 | |- |[[సంక్రాంతి]] |13713 |73 |449 |1 |4 |No |362 |10 | |- |[[కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం]] |14129 |34 |11 |2 |4 |Yes |535 |2 | |- |[[బేరియం]] |23845 |297 |67 |3 |3 |Yes |916 |154 | |- |[[బోయకొట్టములు పండ్రెండు]] |11651 |20 |2 |2 |1 |Yes |327 |0 | |- |[[హుద్‌హుద్ తుఫాను]] |50564 |46 |6 |2 |5 |Yes |778 |16 | |- |[[బుద్ధుని జీవిత గాథలు చెక్కబడ్డ ఏనుగు దంతపు కళాకృతి]] |23879 |21 |3 |1 |60 |No |279 |2 | |- |[[సిసిలీ]] |14512 |19 |29 |3 |11 |Yes |517 |163 | |- |[[ఆశావాది ప్రకాశరావు]] |48311 |68 |23 |7 |1 |Yes |293 |4 | |- |[[పిక్టోరియలిజం]] |32771 |187 |5 |4 |20 |No |1243 |32 | |- |[[క్షీరారామం]] |11157 |168 |86 |3 |7 |Yes |328 |3 | |- |[[రాహుల్ సాంకృత్యాయన్]] |22518 |63 |31 |10 |1 |Yes |746 |23 | |- |[[ఫుట్‌బాల్]] |35240 |40 |256 |4 |7 |No |1206 |246 | |- |[[కూరెళ్ల విఠలాచార్య]] |94950 |58 |22 |7 |23 |Yes |2091 |3 | |- |[[క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం]] |67015 |53 |266 |4 |5 |No |2543 |34 | |- |[[రామనాథ స్వామి దేవాలయం]] |37438 |76 |85 |8 |31 |Yes |987 |21 | |- |[[మందేశ్వర (శనేశ్వర) స్వామి దేవాలయం]] |21564 |39 |2 |4 |2 |Yes |650 |0 | |- |[[మద్రాసు రాష్ట్రం]] |50068 |76 |130 | |4 |Yes |1611 |20 | |- |[[తులసీదాసు]] |31748 |23 |287 |8 |2 |Yes |612 |60 | |- |[[భూఖండ చలనము]] |30225 |43 |3 |1 |2 |No |1009 |63 | |- |} giq8yn5ydguzqp1kj3gyt8j36rwfp9j 4891183 4891178 2026-06-26T09:07:20Z Chaduvari 97 /* 1 */ 4891183 wikitext text/x-wiki ఇప్పటి వరకూ మొదటిపేజీలో ఈ వారం వ్యాసాలుగా ప్రదర్శించిన వ్యాసాల జాబితా ఇది. ఆ వ్యాసాలకు సంబంధించిన ప్రాథమిక డేటాను కూడా ఈ జాబితాలో చూడవచ్చు. ఈ డేటాను 2026 జూన్ 25 న సేకరించాం. [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5|యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5]] లో భాగంగా మెరుగుపరచి, మంచివ్యాసంగా ప్రతిపాదించడానికి అవసరమైన అర్హత గల వ్యాసాలు ఇవి. వాడూకరి పేజీలో సంతకం చేసి, అభివృద్ధి చెయ్యడం మొదలుపెట్టండి. మొత్తం పది వ్యాసాలనూ ఒక్కసారే ఎంచుకోవచ్చు. ఈ పేజీని విభాగాలుగా విభజించడంలో ప్రత్యేకమైన లాజిక్కేమీ లేదు. == 1 == {| class="wikitable sortable" [[ ]]class="wikitable sortable" |+ఈ వారం వ్యాసాల స్థితి - 2026 జూన్ 26 నాటికి !పేజీ పేరు !పేజీ పరిమాణం !బయటికి పోయే లింకులు !లోనికి వచ్చే లింకులు !వర్గాలు !బొమ్మలు !సమాచారపెట్టె !పదాల సంఖ్య !భాషా లింకులు !వాడుకరిపేరు |- |[[గణన యంత్రం]] |12897 |5 |2 |3 |4 |లేదు |301 |120 | |- |[[ఐఐటీ పాట్నా]] |73508 |35 |3 |3 |7 |ఉంది |1581 |9 | |- |[[తైల చిత్రలేఖనం]] |62030 |7 |2 |2 |31 |లేదు |2222 |73 | |- |[[బహుళ వర్ణపట చిత్రాలు]] |39834 |13 |1 | |3 |లేదు |1115 |8 | |- |[[ట్రావన్‌కోర్]] |55887 |68 |90 |3 |18 |ఉంది |1222 |38 | |- |[[మలబార్ తీరం]] |34259 |78 |51 |3 |8 |ఉంది |874 |46 | |- |[[బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ]] |77028 |129 |91 |1 |20 |ఉంది |2543 |30 | |- |[[స్వతంత్ర పార్టీ]] |32978 |170 |821 |4 |4 |ఉంది |839 |17 | |- |[[అయోధ్య వివాదం]] |97864 |87 |19 |1 |2 |లేదు |1542 |16 | |- |[[కేరళ జానపద నృత్యాలు]] |40849 |39 |22 |5 |9 |లేదు |1605 |1 | |- |[[బీజాపూర్ (కర్ణాటక)]] |33305 |88 |27 |3 |8 |ఉంది |671 |48 | |- |[[కైలాస దేవాలయం (ఎల్లోరా)]] |15520 |11 |3 |3 |9 |ఉంది |570 |33 | |- |[[గుల్మార్గ్]] |24940 |27 |8 |3 |12 |ఉంది |860 |27 | |- |[[తిరువణ్ణామలై]] |53507 |98 |154 |2 |9 |ఉంది |1550 |34 | |- |[[స్వానుభవ చరిత్ర]] |46874 |48 |6 |5 |4 |లేదు |1121 |59 | |- |[[దిండిగల్]] |22468 |77 |76 |2 |5 |ఉంది |714 |43 | |- |[[మైసూరు సామ్రాజ్యం]] |70403 |79 |137 |2 |10 |ఉంది |2476 |51 | |- |[[కాపీహక్కు]] |58042 |36 |7 | |1 |లేదు |1984 |119 | |- |[[ఆర్య వైద్య శాల, కొటక్కల్]] |48529 |44 |1 |5 |7 |ఉంది |1462 |3 | |- |[[సార్వభౌమిక దేశపు దివాలా]] |38109 |22 |8 |1 |1 |లేదు |1107 |27 | |- |[[వినాయక జయంతి]] |11096 |141 |15 |7 |7 |ఉంది |295 |8 | |- |[[కొమ్మమూరు కాలువ]] |25501 |23 |19 |2 |3 |ఉంది |769 |0 | |- |[[కొల్హాపూర్]] |36532 |99 |217 |2 |10 |ఉంది |944 |60 | |- |[[రాడార్]] |39337 |6 |37 |1 |6 |లేదు |1277 |105 | |- |[[హల్దీఘాటీ యుద్ధం]] |33340 |44 |5 |2 |6 |ఉంది |934 |10 | |- |[[ఇథనాల్]] |34195 |64 |37 |4 |19 |ఉంది |774 |121 | |- |[[పిజ్జా]] |38901 |34 |9 |2 |37 |ఉంది |640 |147 | |- |[[వాకాటకులు]] |43068 |98 |50 |5 |14 |ఉంది |1298 |27 | |- |[[అగ్నిపథ్ పథకం]] |48206 |4 |2 |2 |0 |లేదు |854 |5 | |- |[[హార్ముజ్ జలసంధి]] |58782 |35 |8 |3 |6 |ఉంది |1754 |123 | |- |[[అతడు అడవిని జయించాడు]] |20781 |13 |2 |1 |1 |ఉంది |727 |0 | |- |[[బేరెంట్స్ సముద్రం]] |23005 |25 |18 |2 |2 |ఉంది |640 |110 | |- |[[భారతీయ ఖగోళ వేధశాల]] |19162 |22 |8 |1 |3 |ఉంది |645 |13 | |- |[[క్రెటేషస్-పాలియోజీన్ విలుప్తి ఘటన]] |64896 |59 |2 |3 |7 |లేదు |1643 |62 | |- |[[డైనోసార్]] |58182 |100 |15 |4 |6 |ఉంది |1955 |176 | |- |[[బాకు (నగరం)]] |87760 |43 |20 |4 |30 |ఉంది |3351 |217 | |- |[[2008 భారత పాకిస్తాన్ ప్రతిష్ఠంభన]] |49666 |57 |16 |2 |13 |ఉంది |1139 |1 | |- |[[క్రికెట్ ప్రపంచ కప్]] |47132 |77 |114 |3 |10 |ఉంది |1108 |59 | |- |[[నార్కెట్‌పల్లి - అద్దంకి - మేదరమెట్ల రహదారి]] |16158 |32 |10 |2 |2 |ఉంది |584 |1 | |- |[[నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా]] |34285 |73 |97 |3 |4 |ఉంది |836 |14 | |- |[[వీరేంద్రనాథ్ ఛటోపాధ్యాయ]] |50202 |53 |7 |6 |1 |ఉంది |1806 |12 | |- |[[బ్రిటిషు భారతదేశంలో వెట్టి చాకిరీ వ్యవస్థ]] |62035 |36 |20 |3 |4 |లేదు |2010 |5 | |- |[[డెహ్రాడూన్]] |73078 |156 |269 |4 |13 |ఉంది |2060 |86 | |- |[[వీరపాండ్య కట్టబ్రహ్మన]] |17150 |12 |47 |4 |2 |ఉంది |580 |8 | |- |[[నక్షత్రాల పుట్టుక]] |58841 |45 |5 |2 |11 |లేదు |1724 |55 | |- |[[భారతదేశంలో ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం]] |27656 |18 |30 |1 |1 |లేదు |961 |7 | |- |[[శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం]] |92796 |51 |29 |2 |4 |ఉంది |3116 |1 | |- |[[ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్]] |101381 |71 |32 |3 |4 |ఉంది |3668 |34 | |- |[[ఆనీ లార్సెన్ వ్యవహారం]] |36021 |18 |4 |2 |0 |లేదు |1344 |1 | |- |[[కోమగట మారు సంఘటన]] |34032 |19 |7 |3 |5 |ఉంది |1273 |13 | |- |[[చంద్రశేఖర్ సింగ్]] |10294 |14 |42 |7 |0 |ఉంది |322 |5 | |- |[[మాలతీదేవి చౌదరి]] |30416 |24 |8 |5 |4 |ఉంది |951 |11 | |- |[[చిత్రలేఖన చరిత్ర]] |47107 |47 |25 |1 |29 |లేదు |1580 |27 | |- |[[సురేంద్ర (కార్టూనిస్ట్)]] |15320 |67 |31 |6 |3 |ఉంది |448 |0 | |- |[[నీరజ్ చోప్రా]] |65840 |64 |5 |3 |6 |ఉంది |1387 |52 | |- |[[సుభాని (కార్టూనిస్ట్)]] |13977 |54 |31 |6 |3 |ఉంది |393 |0 | |- |[[మ్యూనిక్ ఒప్పందం]] |96237 |56 |5 |2 |18 |ఉంది |3322 |74 | |- |[[గ్రంథచౌర్యం]] |83725 |25 |3 | |4 |లేదు |1983 |79 | |- |[[కేదార్‌నాథ్ ఆలయం]] |38147 |49 |79 |9 |12 |ఉంది |1158 |25 | |- |[[మహాడ్ సత్యాగ్రహం]] |15480 |13 |1 |3 |2 |లేదు |560 |8 | |- |[[ఒసామా బిన్ లాడెన్ సంహారం]] |113234 |52 |1 |3 |5 |ఉంది |4324 |33 | |- |[[చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్]] |19619 |34 |43 |9 |10 |ఉంది |451 |6 | |- |[[ధీరుభాయ్ అంబానీ]] |19436 |16 |19 |4 |1 |ఉంది |640 |48 | |- |[[దేశీయ ఆర్యులు]] |124788 |85 |24 |2 |2 |లేదు |2877 |12 | |- |[[సిమ్లా]] |41509 |139 |234 |3 |4 |ఉంది |1355 |82 | |- |[[2020 భారత చైనా సరిహద్దు కొట్లాటలు]] |222240 |134 |7 |2 |27 |ఉంది |4911 |31 | |- |[[పాంగోంగ్ సరస్సు]] |33130 |30 |9 |2 |11 |ఉంది |776 |44 | |- |[[కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం]] |44501 |34 |9 |2 |7 |ఉంది |1149 |44 | |- |[[సియాచెన్ హిమానీనదం]] |63733 |54 |38 |4 |8 |ఉంది |1583 |46 | |- |[[మైకేల్ ఫారడే]] |69772 |68 |3 |1 |17 |ఉంది |1956 |152 | |- |[[వాస్తవాధీన రేఖ]] |29362 |25 |38 |6 |4 |లేదు |845 |31 | |- |[[భారత చైనా సరిహద్దు వివాదం]] |78562 |54 |26 |2 |11 |లేదు |2509 |22 | |- |[[వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్]] |97976 |41 |57 |5 |6 |ఉంది |3131 |36 | |- |[[స్పేస్ షటిల్]] |55852 |28 |12 |1 |7 |ఉంది |1806 |101 | |- |[[మదురా ద్వీపం]] |23547 |11 |2 |1 |7 |ఉంది |835 |62 | |- |[[న్యుమోనియా]] |59128 |119 |92 |5 |18 |ఉంది |2010 |136 | |- |[[ఫిరోజ్ గాంధీ]] |28308 |33 |19 |7 |3 |ఉంది |784 |30 | |- |[[ఎస్. శ్రీనివాస అయ్యంగార్]] |54646 |84 |71 |7 |2 |ఉంది |1708 |7 | |- |[[వేబ్యాక్ మెషీన్]] |41273 |20 |8 |3 |1 |ఉంది |1127 |114 | |- |[[మాతా అమృతానందమయి]] |9798 |4 |248 |1 |1 |లేదు |94 |32 | |- |[[విస్కాన్సిన్]] |178825 |163 |158 |2 |28 |ఉంది |4842 |194 | |- |[[తబ్లీఘీ జమాత్]] |77941 |61 |5 |2 |3 |ఉంది |1955 |26 | |- |[[హోమీ జహంగీర్ భాభా]] |46948 |49 |26 |8 |6 |ఉంది |1417 |44 | |- |[[ఇసుక]] |5903 |9 |61 |2 |2 |లేదు |277 |143 | |- |[[బ్రోమిన్]] |68735 |297 |65 |6 |11 |ఉంది |2556 |151 | |- |[[వందన శివ]] |52624 |67 |12 |1 |6 |ఉంది |1200 |60 | |- |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం]] |36220 |39 |10 |3 |3 |ఉంది |520 |2 | |- |[[సుందర్‌లాల్ బహుగుణ]] |22776 |31 |7 |5 |2 |ఉంది |599 |14 | |- |[[గ్రీన్‌హౌస్ వాయువు]] |128473 |88 |19 |1 |22 |లేదు |3365 |87 | |- |[[బ్లాక్ హోల్]] |117325 |75 |16 |4 |8 |లేదు |3534 |184 | |- |[[ఇగ్నాజ్ సెమెల్‌వెయ్స్]] |97887 |100 | |2 |13 |ఉంది |3083 |73 | |- |[[కల్నల్ సాండర్స్]] |58460 |38 | |3 |10 |ఉంది |1975 |48 | |- |[[చిలికా సరస్సు]] |97042 |110 |9 |1 |32 |ఉంది |2798 |31 | |- |[[పారిశ్రామిక విప్లవం]] |218455 |76 |49 |1 |22 |లేదు |8212 |150 | |- |[[చౌరీ చౌరా సంఘటన]] |24151 |117 |41 |3 |5 |లేదు |749 |16 | |- |[[మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్]] |309452 |96 |33 |2 |39 |ఉంది |10708 |158 | |- |[[సెరెంగెటి]] |25622 |23 |6 |2 |8 |లేదు |923 |45 | |- |[[భూ సర్వే]] |71830 |26 |5 |2 |12 |లేదు |2328 |56 | |- |[[జల వనరులు]] |71555 |69 |5 |3 |11 |లేదు |2753 |44 | |- |[[జేమ్స్ వెబ్ స్పేస్ టెలిస్కోప్]] |127829 |75 |5 |2 |42 |ఉంది |3491 |101 | |- |[[ఓజోన్ క్షీణత]] |118669 |58 |20 |3 |13 |ఉంది |3650 |64 | |- |[[మీనాక్షి ఆలయం]] |118644 |146 |9 |9 |25 |ఉంది |3954 |42 | |- |[[కస్తూరిబాయి గాంధీ]] |61488 |28 |37 |5 |5 |ఉంది |2298 |42 | |- |[[నియాండర్తల్]] |216260 |304 |42 |3 |18 |ఉంది |3993 |113 | |- |[[ఆర్కిమెడిస్]] |54434 |66 |37 | |9 |ఉంది |1622 |189 | |- |[[గ్లోబల్ వార్మింగ్]] |280139 |140 |35 |3 |19 |లేదు |4586 |135 | |- |[[అగ్నిపర్వతం]] |83688 |94 |46 |2 |27 |లేదు |2462 |202 | |- |[[ఉత్తర ధ్రువం]] |50781 |35 |14 |1 |8 |లేదు |1842 |153 | |- |[[తేజస్ (యుద్ధ విమానం)]] |172698 |104 |11 |1 |13 |ఉంది |3365 |39 | |- |[[నీటి కాలుష్యం]] |69881 |65 |10 |1 |14 |లేదు |1440 |75 | |- |[[హిందూ కుష్]] |92380 |30 |18 |2 |11 |ఉంది |2602 |96 | |- |[[టెర్రాఫార్మింగ్]] |46950 |54 |1 |2 |4 |లేదు |1078 |48 | |- |[[కలచూరి రాజవంశం]] |21721 |20 |5 |1 |6 |ఉంది |662 |8 | |- |[[ఆర్డిపిథెకస్]] |38331 |86 |30 |3 |4 |ఉంది |1213 |48 | |- |[[మొదటి ఆదిత్యచోళుడు]] |22996 |29 |10 |3 |4 |ఉంది |664 |12 | |- |[[ఆఫ్రికా నుండి హోమినిన్ల తొలి వలసలు]] |67230 |72 |3 |2 |5 |లేదు |1938 |16 | |- |[[ప్లైస్టోసీన్]] |43021 |104 |33 |2 |5 |లేదు |1295 |95 | |- |[[ఆధునిక మానవుల ఇటీవలి ఆఫ్రికా మూలం]] |81166 |94 |33 |2 |7 |లేదు |1465 |40 | |- |[[మానవ పరిణామం]] |259306 |261 |39 |2 |22 |లేదు |6582 |92 | |- |[[పిల్ట్‌డౌన్ మనిషి]] |54242 |37 |1 |3 |6 |లేదు |1899 |43 | |- |[[ఆస్ట్రలోపిథెకస్]] |45585 |106 |34 |4 |7 |లేదు |1001 |84 | |- |[[టెర్రకోట]] |38348 |10 |23 |4 |22 |లేదు |1321 |64 | |- |[[భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధాలు, ఘర్షణలు]] |75664 |63 |21 |2 |5 |లేదు |512 |44 | |- |[[పాంపే]] |45944 |18 |9 |2 |10 |ఉంది |1477 |105 | |- |[[చంద్రయాన్]]-3 |72449 |54 |15 |2 |9 |ఉంది |1470 |64 | |- |[[మహా ఘాత పరికల్పన]] |34716 |23 |7 |2 |3 |లేదు |1020 |38 | |- |[[ఆర్టికల్ 370 రద్దు]] |192732 |124 |10 | |4 |లేదు |5105 |12 | |- |[[పరమాణు సిద్ధాంతం]] |65145 |55 |2 |1 |7 |లేదు |2335 |61 | |- |[[గిరీశం]] |65082 |36 |4 |1 |0 |ఉంది |2262 |0 | |- |[[దీర్ఘ కృపాణ రాత్రి]] |53137 |39 |5 |2 |7 |ఉంది |1538 |66 | |- |[[సిరియస్ నక్షత్రం]] |100634 |85 |4 |2 |10 |లేదు |3356 |98 | |- |[[మలిశెట్టి వెంకటరమణ]] |22474 |7 |2 |5 |9 |ఉంది |716 |0 | |- |[[మేడపాటి వెంకటరెడ్డి]] |36098 |41 |2 |6 |2 |ఉంది |711 |0 | |- |[[సుమేరు నాగరికత]] |225718 |102 |11 |5 |55 |ఉంది |5761 |127 | |- |[[మొదటి రాజేంద్ర చోళుడు]] |35718 |23 |45 |3 |6 |ఉంది |1034 |29 | |- |[[జవాహర్‌లాల్ నెహ్రూ రాజకీయ జీవితం, 1945-1947]] |206381 |44 |2 |2 |14 |లేదు |7375 |0 | |- |[[రాఖీగఢీ]] |39124 |22 |5 |1 |4 |ఉంది |1058 |21 | |- |[[ఎం. హరికిషన్]] |25065 |26 |12 |8 |6 |ఉంది |648 |0 | |- |[[మార్లిన్ డీట్రిచ్]] |39486 |47 |4 | |8 |ఉంది |1172 |167 | |- |[[పాబ్లో ఎస్కోబార్]] |82812 |51 |2 |2 |8 |ఉంది |2097 |100 | |- |[[రాజేంద్ర సింగ్]] |36469 |88 |39 |6 |2 |ఉంది |1190 |11 | |- |[[భారత రాజ్యాంగ పీఠిక]] |17296 |12 |4 |1 |2 |లేదు |579 |17 | |- |[[లె కార్బుజియె]] |38958 |56 |13 |2 |22 |ఉంది |903 |174 | |- |[[కాకతీయుల కాలంలో వ్యవసాయ రంగం]] |22285 |57 |2 |2 |3 |లేదు |635 |0 | |- |[[అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం]] |97017 |64 |31 |2 |9 |ఉంది |2869 |120 | |- |[[లెడ్(II) నైట్రేట్]] |30422 |59 |1 |2 |9 |ఉంది |812 |42 | |- |[[జింకు ఆక్సైడ్]] |56503 |82 |4 |4 |6 |ఉంది |1714 |58 | |- |[[ప్రత్యేక హోదా]] |18740 |26 |2 |1 |1 |లేదు |326 |0 | |- |[[ఖండోబా]] |47586 |22 |5 | |9 |ఉంది |1473 |18 | |- |[[బేతాళ కథలు]] |44760 |15 |7 |3 |3 |లేదు |1301 |19 | |- |[[క్రియా యోగం]] |11889 |16 |8 |1 |3 |లేదు |433 |25 | |- |[[అట్లాంటిక్ విమానం కూల్చివేత ఘటన]] |38023 |24 |9 |1 |6 |ఉంది |1014 |4 | |- |[[మెక్‌మహాన్ రేఖ]] |43472 |19 |20 |4 |7 |లేదు |1479 |31 | |- |[[ఆంటోనీ లావోయిజర్]] |120610 |73 |13 |6 |14 |ఉంది |3856 |109 | |- |[[హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్]] |36177 |65 |11 |6 |6 |ఉంది |1101 |72 | |- |[[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]] |169131 |90 |10 |1 |30 |ఉంది |4445 |90 | |- |[[మహారాజా నందకుమార్]] |44808 |31 |2 |2 |7 |లేదు |1509 |4 | |- |[[శ్రీ శుకబ్రహ్మాశ్రమం]] |13169 |12 |3 |3 |7 |ఉంది |375 |0 | |- |[[భారత అమెరికా సంబంధాలు]] |193519 |141 |5 |2 |20 |ఉంది |5432 |20 | |- |[[కాలీబంగా]] |47987 |20 |5 |2 |6 |ఉంది |1667 |25 | |- |[[ఎం.వి.ఎస్. హరనాథరావు]] |12260 |41 |3 |11 |1 |ఉంది |273 |4 | |- |[[నాగార్జున సాగర్ శ్రీశైలం పులుల అభయారణ్యం]] |24732 |29 |8 |1 |2 |ఉంది |810 |3 | |- |[[కుతుబ్ షాహీ సమాధులు]] |26802 |16 |13 |2 |23 |ఉంది |938 |8 | |- |[[రత్నం బాల్ పెన్ వర్క్స్]] |18888 |24 |1 |3 |1 |లేదు |656 |0 | |- |[[ఎ. వి. గురవారెడ్డి]] |15340 |18 |1 |1 |1 |ఉంది |418 |2 | |- |[[మంచుమనిషి]] |74184 |48 |7 |4 |8 |ఉంది |1761 |67 | |- |[[నిక్ వుజిసిక్]] |17184 |26 |3 |1 |2 |ఉంది |353 |48 | |- |[[సియాటెల్]] |249252 |223 |32 |3 |44 |ఉంది |6831 |157 | |- |[[ఉత్తర సర్కారుల్లో ఐరోపా వారి యుద్ధాలు]] |30942 |29 |3 |3 |1 |లేదు |1219 |0 | |- |[[మచిలీపట్నం ముట్టడి]] |43543 |28 |7 |3 |1 |లేదు |1851 |5 | |- |[[ప్లాసీ యుద్ధం]] |100689 |41 |105 |4 |12 |ఉంది |3881 |53 | |- |[[వరంగల్ జిల్లా]] |19070 |121 |1315 |3 |3 |ఉంది |387 |34 | |- |[[బ్రహ్మోస్]] |105500 |96 |35 |2 |11 |ఉంది |2084 |37 | |- |[[ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణి]] |60267 |45 |30 |1 |15 |లేదు |1901 |65 | |- |[[భారతీయ బాలిస్టిక్ క్షిపణి రక్షణ కార్యక్రమం]] |61600 |28 |8 |1 |3 |ఉంది |2022 |10 | |- |[[ఆపరేషన్ ఎంటెబీ]] |95907 |46 |5 |4 |13 |ఉంది |2422 |55 | |- |[[శ్రీకాకుళం ఉద్యమం]] |20188 |25 |7 |2 |1 |లేదు |654 |3 | |- |[[రాయల్ ఇండియన్ నేవీ తిరుగుబాటు]] |62566 |39 |12 |3 |2 |ఉంది |2400 |13 | |- |[[భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం 1947]] |36225 |37 |90 |3 |1 |లేదు |651 |24 | |- |[[భాభా అణు పరిశోధనా కేంద్రం]] |20417 |23 |29 |3 |3 |ఉంది |568 |14 | |- |[[ఫాస్పారిక్ ఆమ్లం]] |32631 |44 |5 |4 |6 |ఉంది |1013 |70 | |- |[[బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత]] |49307 |63 |27 |3 |5 |ఉంది |1529 |15 | |- |[[బెంజీన్]] |48213 |108 |12 |3 |9 |ఉంది |1659 |90 | |- |[[సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం]] |72691 |109 |35 |3 |8 |ఉంది |2500 |98 | |- |[[భారతదేశ ఏకీకరణ]] |144493 |97 |22 |1 |15 |లేదు |4955 |13 | |- |[[భారత విభజన]] |199900 |139 |314 |3 |5 |ఉంది |6826 |73 | |- |[[ఉత్తర సర్కారులు]] |48566 |102 |26 |3 |5 |ఉంది |1294 |8 | |- |[[అమోల్ పాలేకర్]] |19770 |35 |29 |12 |2 |ఉంది |207 |26 | |- |[[సునీతా కృష్ణన్]] |39369 |37 |7 |9 |3 |ఉంది |927 |22 | |- |[[శ్రీ లక్ష్మీనారాయణ స్వామి ఆలయం, అవనిగడ్డ]] |18475 |8 |3 |2 |3 |ఉంది |644 |0 | |- |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ తోలు బొమ్మలాట]] |38174 |13 |1 |3 |11 |ఉంది |1324 |0 | |- |[[కేశవ శంకర్ పిళ్ళై]] |16027 |26 |6 |10 |1 |ఉంది |483 |10 | |- |[[తాతా రమేశ్ బాబు]] |32842 |40 |6 |12 |35 |ఉంది |836 |0 | |- |[[పాకిస్తాన్‌లో హిందూ దేవాలయాలు]] |23330 |55 |6 |3 |2 |ఉంది |795 |5 | |- |[[తూర్పు గాంగులు]] |24477 |36 |44 |4 |8 |ఉంది |583 |19 | |- |[[కుమారజీవుడు]] |70480 |35 |7 |3 |4 |ఉంది |2323 |42 | |- |[[పన్వేల్ రైల్వే స్టేషను]] |29436 |237 |75 |10 |6 |ఉంది |743 |4 | |- |[[నాలుగు ప్రాథమిక బలాలు]] |46841 |25 |3 |3 |6 |లేదు |2189 |78 | |- |[[అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి]] |80116 |74 |50 |5 |32 |ఉంది |2021 |141 | |- |[[బ్రహ్మపరివర్తన వేడుక]] |14281 |35 |1 |2 |1 |లేదు |581 |0 | |- |[[కనువూరు విష్ణురెడ్డి]] |13145 |12 |2 |3 |1 |ఉంది |304 |0 | |- |[[జాన్ ఎవరెట్ క్లౌ]] |14365 |25 |1 |4 |2 |ఉంది |465 |0 | |- |[[శ్రీ కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం]] |35704 |34 |13 |3 |34 |ఉంది |1071 |3 | |- |[[శ్రీ సూర్యనారాయణస్వామి దేవస్థానం, అరసవల్లి]] |29464 |41 |21 |4 |24 |ఉంది |802 |7 | |- |[[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] |106114 |78 |19 |7 |1 |లేదు |1968 |0 | |- |[[గుండు సుదర్శన్]] |22243 |81 |65 |4 |1 |ఉంది |560 |4 | |- |[[జెట్ ఎయిర్వేస్]] |45172 |31 |8 |2 |3 |ఉంది |1138 |44 | |- |[[రొమిల్లా థాపర్]] |26970 |56 |12 |5 |2 |ఉంది |889 |24 | |- |[[గాడ్గే బాబా]] |31060 |53 |3 |7 |3 |ఉంది |832 |5 | |- |[[ఐరావతేశ్వర దేవాలయం]] |15539 |24 |40 |3 |17 |ఉంది |466 |21 | |- |[[సికింద్రాబాద్ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను]] |148495 |700 |181 |9 |32 |ఉంది |3216 |8 | |- |[[సంక్రాంతి]] |13713 |73 |449 |1 |4 |లేదు |362 |10 | |- |[[కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం]] |14129 |34 |11 |2 |4 |ఉంది |535 |2 | |- |[[బేరియం]] |23845 |297 |67 |3 |3 |ఉంది |916 |154 | |- |[[బోయకొట్టములు పండ్రెండు]] |11651 |20 |2 |2 |1 |ఉంది |327 |0 | |- |[[హుద్‌హుద్ తుఫాను]] |50564 |46 |6 |2 |5 |ఉంది |778 |16 | |- |[[బుద్ధుని జీవిత గాథలు చెక్కబడ్డ ఏనుగు దంతపు కళాకృతి]] |23879 |21 |3 |1 |60 |లేదు |279 |2 | |- |[[సిసిలీ]] |14512 |19 |29 |3 |11 |ఉంది |517 |163 | |- |[[ఆశావాది ప్రకాశరావు]] |48311 |68 |23 |7 |1 |ఉంది |293 |4 | |- |[[పిక్టోరియలిజం]] |32771 |187 |5 |4 |20 |లేదు |1243 |32 | |- |[[క్షీరారామం]] |11157 |168 |86 |3 |7 |ఉంది |328 |3 | |- |[[రాహుల్ సాంకృత్యాయన్]] |22518 |63 |31 |10 |1 |ఉంది |746 |23 | |- |[[ఫుట్‌బాల్]] |35240 |40 |256 |4 |7 |లేదు |1206 |246 | |- |[[కూరెళ్ల విఠలాచార్య]] |94950 |58 |22 |7 |23 |ఉంది |2091 |3 | |- |[[క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం]] |67015 |53 |266 |4 |5 |లేదు |2543 |34 | |- |[[రామనాథ స్వామి దేవాలయం]] |37438 |76 |85 |8 |31 |ఉంది |987 |21 | |- |[[మందేశ్వర (శనేశ్వర) స్వామి దేవాలయం]] |21564 |39 |2 |4 |2 |ఉంది |650 |0 | |- |[[మద్రాసు రాష్ట్రం]] |50068 |76 |130 | |4 |ఉంది |1611 |20 | |- |[[తులసీదాసు]] |31748 |23 |287 |8 |2 |ఉంది |612 |60 | |- |[[భూఖండ చలనము]] |30225 |43 |3 |1 |2 |లేదు |1009 |63 | |- |} rchp2zmcundby6hd3jicnuw7ofm9brf 4891187 4891183 2026-06-26T09:11:33Z Chaduvari 97 [[WP:AES|←]]Blanked the page 4891187 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 397211 4891012 4372651 2026-06-25T22:55:01Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891012 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=కె. అజిత|image=K AJITHA DSC 0210.JPG|imagesize=|caption=|birth_date={{Birth year and age|1950}}|birth_place=[[కేరళ రాష్ట్రం]], భారతదేశం|death_date=|death_place=|restingplace=|restingplacecoordinates=|othername=|occupation=సామాజిక కార్యకర్త|yearsactive=|spouse=యాకూబ్|domesticpartner=|children=క్లింట్, గార్గి|parents=కునిక్కల్ నారాయణన్<br>[[మందాకిని నారాయణన్|మందాకిని]]|website=[http://www.anweshi.org Anweshi]|awards=}} '''కున్నిక్కల్ అజిత''' (జననం 1950) మాజీ భారతీయ [[నక్సలైటు|నక్సలైట్]], 1960 లలో కేరళలో నక్సలైట్ ఉద్యమాలలో చురుకుగా పాల్గొన్న ఈ బృందం తలస్సేరి, పుల్పల్లి పోలీస్ స్టేషన్లపై సాయుధ దాడులు నిర్వహించి ఇద్దరు పోలీసులను చంపింది. అనంతరం అజితను అరెస్టు చేసి విచారించి తొమ్మిదేళ్ల జైలు శిక్ష విధించారు. <ref>[http://www.flonnet.com/fl2221/stories/20051021004902600.htm Article FrontLine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061017003620/http://www.flonnet.com/fl2221/stories/20051021004902600.htm|date=17 October 2006}}</ref> జైలు శిక్ష తర్వాత సాయుధ పోరాట ఉద్యమం నుంచి వైదొలిగిన అజిత ప్రస్తుతం మానవ హక్కుల కార్యకర్తగా, సంఘ సంస్కర్తగా కేరళ సామాజిక వాతావరణంలో చురుకైన ఉనికిని కలిగి ఉన్నారు. 1993 లో ఆమె స్థాపించిన [[ప్రభుత్వేతర సంస్థ]] అన్వేషి, ప్రస్తుతం కేరళ స్త్రీ వేదిక (కేరళ మహిళా ఫోరం) లో భాగంగా ఉంది, ఇది జాతీయ మహిళా సాధికారత మిషన్ సహకారంతో మహిళల హక్కుల కోసం<ref>{{Cite web|title=Anweshi|url=http://anweshi.org/?page_id=13|website=anweshi.org|access-date=2024-01-31|archive-date=2014-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20140630160012/http://anweshi.org/?page_id=13|url-status=dead}}</ref> పనిచేస్తుంది. <ref>{{Cite web|title=Anweshi|url=http://anweshi.org/?page_id=1015|website=anweshi.org|access-date=2024-01-31|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714183702/http://anweshi.org/?page_id=1015|url-status=dead}}</ref> అజిత మాజీ సహోద్యోగి యాకూబ్ ను వివాహం చేసుకుంది, ఈ జంటకు క్లింట్ అనే కుమారుడు, గార్గి అనే కుమార్తె ఉన్నారు. ఆమె [[నాస్తికత్వం|నాస్తికురాలు]].   == ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో == కె.అజిత 1950 ఏప్రిల్ లో కేరళలోని కోజికోడ్ లో నక్సలైట్ ఉద్యమానికి చురుకైన మద్దతుదారులైన కునిక్కల్ నారాయణన్, [[మందాకిని నారాయణన్|మందాకిని]] దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం కోజికోడ్ లో జరిగింది. అజిత కాలేజీకి వచ్చేసరికి సమాజం పట్ల విరక్తి చెంది నక్సల్స్ ఉద్యమంలో పాలుపంచుకోవడం మొదలుపెట్టింది. ప్రీ డిగ్రీ చదువుతున్నప్పుడే కాలేజీ చదువు మానేసి చురుకైన నక్సలైట్ గా మారింది. <ref name="autogenerated1">{{Cite web|title=Rediff On The NeT : The Rediff Interview: Ajitha|url=http://www.rediff.com/news/1999/jan/12keral1.htm|website=www.rediff.com}}</ref> == మిలిటెంట్ సంవత్సరాలు == === తలస్సేరి, పుల్పల్లి పోలీస్ స్టేషన్లపై దాడులు === [[దస్త్రం:Ajitha_in_calicut.jpg|కుడి|248x248px]] 1960 ల చివరలో, అజిత వియానాడ్లోని గిరిజనులు, గ్రామస్థులపై భూస్వామ్య ప్రభువులు, పోలీసులు చేసిన అరాచకాలకు వ్యతిరేకంగా పనిచేస్తున్న [[అరిక్కాడ్ వర్గీస్]] అనే మిలిటెంట్ కార్యకర్తతో సంబంధం కలిగి ఉంది. వీరు 1968లో ఒక గ్రూపుగా ఏర్పడి ఆయుధాలు తీసుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఈ బృందంలో అజిత ఒక్కరే మహిళా సభ్యురాలు<ref name="autogenerated3">{{Cite web|date=4 August 2006|title=The Legacy of Ajitha: Unearthing a Subaltern Indian Revolutionary and Political Prisoner|url=http://naxalrevolution.blogspot.ae/2006/08/legacy-of-ajitha-unearthing-subaltern.html|website=naxalrevolution.blogspot.ae}}</ref>. 1968 నవంబరు 22 న, అజిత తండ్రి కునిక్కల్ నారాయణన్ ఆధ్వర్యంలో సుమారు 300 మంది సాయుధ గెరిల్లాల బృందం ఆయుధాలను దొంగిలించే లక్ష్యంతో తలస్సేరి పోలీస్ స్టేషన్ పై<ref name="autogenerated3" /> దాడి చేయడానికి విఫల ప్రయత్నం చేసింది. 48 గంటల తరువాత, 1968 నవంబరు 24 న, వర్గీస్ నాయకత్వంలో, తుట్టమల కృష్ణన్కుట్టి, కురిచియాన్ కుంజిరామన్, కిసాన్ థోమన్, ఫిలిప్ ఎం ప్రసాద్, అజితలతో కూడిన బృందం పుల్పల్లి దేవస్వామ్ అధికారుల తొలగింపుకు వ్యతిరేకంగా ఆందోళన చేస్తున్న 7000 మంది రైతులను ఎదుర్కోవటానికి ఏర్పాటు చేసిన మలబార్ ప్రత్యేక పోలీసు శిబిరాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుంది. సాయుధ దాడిలో ఇద్దరు పోలీసులు, వైర్ లెస్ ఆపరేటర్, ఒక సబ్ ఇన్ స్పెక్టర్ మరణించారు. అనంతరం ఇద్దరు స్థానిక భూస్వాముల పొలాలపై దాడి చేసి అక్కడ నిల్వ ఉంచిన ఆహార ధాన్యాలను గిరిజనులకు పంపిణీ చేశారు. <ref name="autogenerated1" /> దాడుల అనంతరం మిలిటెంట్లు వియానాద్ లోని దట్టమైన అడవుల్లోకి ప్రవేశించి అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లిపోయారు. అయితే, కొన్ని రోజుల ముమ్మర గాలింపు తర్వాత పోలీసులు వారిని పట్టుకున్నారు. <ref name="autogenerated3" />వర్గీస్ ను బూటకపు ఎన్ కౌంటర్ లో హత్య చేశారు. <ref name="autogenerated1" />ఈ గ్రూపు నాయకుల్లో ఒకరైన కిసాన్ థోమన్ కూడా బాంబు పేలుడులో మరణించాడు. <ref name="autogenerated1" /> === జైలు జీవితం === ఆమె పట్టుబడిన తర్వాత అజిత పోలీస్ స్టేషన్ లో చిత్రహింసలు అనుభవించినట్లు సమాచారం. ఆమెను ప్రజల ముందు ఊరేగించి [[థర్డ్ డిగ్రీ]] ట్రీట్ మెంట్ కు సమర్పించినట్లు సమాచారం <ref>{{Cite web|date=22 June 2008|title=A Naxal remembers - Latest News & Updates at Daily News & Analysis|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/books-and-more-a-naxal-remembers-1172667|publisher=}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Welcome to Kerala window|url=http://www.keralawindow.net/news_Nov.html|website=www.keralawindow.net|access-date=2024-01-31|archive-date=2023-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230216113158/http://www.keralawindow.net/news_Nov.html|url-status=dead}}</ref> . ఆ తర్వాత జరిగిన విచారణ అనంతరం అజితకు 9 ఏళ్ల ఏకాంత కారాగార శిక్ష విధించారు. ఆమె మొదటి సగం శిక్షాకాలం త్రివేండ్రంలోని సెంట్రల్ జైలులో, రెండవ సగం కన్ననూర్ జైలులో గడిపారు, అక్కడ ఆమె తల్లిదండ్రులు కూడా ఖైదు చేయబడ్డారు. కేరళ మహిళలు, ముఖ్యంగా సెక్స్ వర్కర్లు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యల గురించి తెలుసుకోవడానికి అజిత జైలులో ఉన్న సమయాన్ని ఉపయోగించుకున్నారు. == అవార్డులు, గుర్తింపులు == అజిత స్థాపించిన ఎన్‌జీవో అన్వేషి సామాజిక ప్రయోజనాల కోసం చేసిన కృషికి అనేక అవార్డులను అందుకుంది. <ref>{{Cite web|title=Anweshi|url=http://anweshi.org/?page_id=105|website=anweshi.org|access-date=2024-01-31|archive-date=2010-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20100721200611/http://anweshi.org/?page_id=105|url-status=dead}}</ref> * జనసంస్కృతి అవార్డు, అబుదాబి, 1997 * సహృదయ వేదిక, త్రిచూర్, 1997 ద్వారా లక్ష్మీ అవార్డు * యుగదీపం సామ్ అవార్డు-త్రివేండ్రం, 1998 * భాస్కర్ ఫౌండేషన్ ద్వారా కమలా భాస్కర్ అవార్డు, 2003 * మానవ సేవా ధర్మ సంవర్ధిని ట్రస్ట్, చెన్నై, 2004 ద్వారా సద్గురు జ్ఞానానంద అవార్డు * వికే రాజన్ పురస్కారం, భూమిక ట్రస్ట్, కొడంగల్లూర్, 2004 * [[B.P. Moideen|బిపి మొయిదీన్]] సేవా మందిర్, ముక్కం, కోజికోడ్, 2004 ద్వారా అవార్డు. * మానవ హక్కుల కార్యకర్తగా కె.బాలకృష్ణన్ స్మారక సమితిచే అవార్డు, 2007 * 2 నవంబర్ 2009న ఆర్.శంకరనారాయణన్ తంపి స్మారక అవార్డు == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1950 జననాలు]] [[వర్గం:భారతీయ మహిళా ఉద్యమకారులు]] p3u8mooypfwyp6101w6ueffuwr6nanu 0 399444 4891010 4883482 2026-06-25T22:30:08Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891010 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ఏప్రిల్ 2025}} {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=కృతి శర్మ|image=File:AI for Good Global Summit 2018 (42155745511).jpg|image_caption=కృతి శర్మ, 2018|birth_date=ఏప్రిల్ 1988|birth_place=రాజస్థాన్, భారతదేశం|education=సెయింట్ ఆండ్రూస్ విశ్వవిద్యాలయం (బిఎస్, ఎంఎస్)|organization=ది సేజ్ గ్రూప్|known_for=ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఎథిక్స్|awards=ఫోర్బ్స్ 30 అండర్ 30 (2017) ఐక్యరాజ్యసమితి యంగ్ లీడర్ (2018)}} '''కృతి శర్మ''' (జననం 1988 ఏప్రిల్) ఒక [[కృత్రిమ మేధస్సు]] సాంకేతిక నిపుణురాలు, బిజినెస్ ఎగ్జిక్యూటివ్, మానవతావాది.<ref name=":02">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-37154519|title=Are killer bots about to do away with Computers?|last=Ward|first=Mark|date=2016-10-04|work=BBC News|access-date=2016-10-26|language=en-GB}}</ref><ref name="Badenhorst">{{Cite news|url=http://www.accountingweb.co.uk/tech/tech-pulse/sages-bot-gives-ai-the-human-touch|title=Sage's bot gives AI the human touch|last=Badenhorst|first=Francois|date=2016-07-13|work=AccountingWEB|access-date=2016-10-26|language=en}}</ref><ref name=":42">{{Cite web|last=Nations|first=United|date=2019-02-11|title=As inequality grows, the UN fights for a fairer world|url=https://europeansting.com/2019/02/11/as-inequality-grows-the-un-fights-for-a-fairer-world-2/|access-date=2019-03-12|website=The European Sting - Critical News & Insights on European Politics, Economy, Foreign Affairs, Business & Technology - europeansting.com|language=en}}</ref> 2018 నాటికి, ఆమె యుకె సాఫ్ట్‌వేర్ కంపెనీ సేజ్ గ్రూప్‌లో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, ఎథిక్స్ వైస్ ప్రెసిడెంట్.<ref>{{Cite web|date=3 August 2016|title=UK'S Biggest Tech Company Sage Ignites Ambition of Small & Medium Business Owners at Sage Summit|url=https://www.globalbankingandfinance.com/uks-biggest-tech-company-sage-ignites-ambition-of-small-medium-business-owners-at-sage-summit-|access-date=2016-10-26|website=www.globalbankingandfinance.com}}{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2016/aug/14/sage-data-customers-british-companies|title=Data on staff at 280 UK firms may be at risk after Sage breach|last=Guardian Staff|date=2016-08-14|work=The Guardian|access-date=2016-10-26|last2=agencies|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.itpro.co.uk/networking/27460/how-the-iot-is-transforming-financial-services|title=How the IoT is transforming financial services|work=IT Pro|access-date=2016-10-27}}</ref> శర్మ ఎఐ ఫర్ గుడ్ యుకె స్థాపకురాలు, ఇది కృత్రిమ మేధస్సు సాధనాలను మరింత నైతికంగా, సమానమైనదిగా చేయడానికి పనిచేస్తుంది.<ref name=":52">{{Cite web|title=AI for Good|url=https://www.aiforgood.co.uk/|access-date=2020-05-24|website=AI for Good|language=en}}</ref> ''ఫోర్బ్స్'' మ్యాగజైన్ యొక్క 30 అండర్ 30 ఐరోపా: టెక్నాలజీ జాబితాలో శర్మ పేరు పొందారు, [[ఐక్యరాజ్య సమితి|యునైటెడ్ నేషన్స్]] యంగ్ లీడర్‌గా నియమితులయ్యారు.<ref>{{Cite web|date=2019-02-04|title=Human error far more dangerous than Artificial Intelligence|url=https://news.un.org/en/audio/2019/02/1031951|access-date=2019-03-12|website=UN News|language=en|archive-date=2019-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190212195115/https://news.un.org/en/audio/2019/02/1031951|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=youthenvoy|date=2018-09-23|title=United Nations launches 2nd Class of exceptional Young Leaders to help achieve the Sustainable Development Goals|url=http://sdgyl.org/2018/09/23/united-nations-launches-2nd-class-of-exceptional-young-leaders-to-help-achieve-the-sustainable-development-goals/|access-date=2019-03-12|website=United Nations Young Leaders for the Sustainable Development Goals|language=en-US|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331195210/http://sdgyl.org/2018/09/23/united-nations-launches-2nd-class-of-exceptional-young-leaders-to-help-achieve-the-sustainable-development-goals/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/profile/kriti-sharma/|title=Kriti Sharma|work=Forbes|access-date=2017-01-26|language=en}}</ref> 2018లో, ఆమె యుకె యొక్క డిజిటల్, సంస్కృతి, మీడియా, క్రీడల విభాగానికి సలహాదారుగా నియమితులయ్యారు.<ref name=":62">{{Cite web|title=Stellar new board appointed to lead world-first Centre for Data Ethics and Innovation|url=https://www.gov.uk/government/news/stellar-new-board-appointed-to-lead-world-first-centre-for-data-ethics-and-innovation|access-date=2019-03-12|website=GOV.UK|language=en}}</ref><ref name=":72">{{Cite web|title=UK gov appoints first seats for Centre for Data Ethics and Innovation|url=https://www.itpro.co.uk/go/32400|access-date=2019-03-12|website=IT PRO|language=en}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|title=Jeremy Wright announces Centre for Data Ethics and Innovation board|url=https://www.computerweekly.com/news/252452803/Jeremy-Wright-announces-Centre-for-Data-Ethics-and-Innovation-board|access-date=2019-03-12|website=ComputerWeekly.com|language=en}}</ref> శర్మ యొక్క చొరవలలో పెగ్, అకౌంటింగ్ చాట్‌బాట్, <ref name=":92">{{Cite news|url=http://www.computerdealernews.com/news/sage-releases-a-siri-type-assistant-for-accounting-named-pegg/49335|title=Sage releases a Siri-type assistant for accounting named Pegg|work=Computer Dealer News|access-date=2016-10-26|archive-date=2016-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026234557/http://www.computerdealernews.com/news/sage-releases-a-siri-type-assistant-for-accounting-named-pegg/49335|url-status=dead}}</ref>, గృహ హింస నుండి బయటపడేవారికి మద్దతు ఇచ్చే వేదిక అయిన rఎఐnbow ఉన్నాయి.<ref name=":102">{{Cite web|title=Abused women can text 'hi rainbow' on Facebook messenger and get help and support|url=https://www.w24.co.za/SelfCare/Wellness/Mind/for-the-first-time-in-sa-rainbow-ai-technology-is-being-used-to-support-women-experiencing-abuse-20181115|access-date=2019-03-12|website=W24}}</ref> కృత్రిమ మేధస్సు మానవ సారూప్యత కంటే వినియోగానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని వాదిస్తూ, "బోట్‌నెస్‌ను ఆలింగనం చేసుకోవడం" యొక్క తత్వశాస్త్రం కోసం ఆమె పిలుపునిచ్చారు.<ref name="Badenhorst" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-37605943|title=What if there were more women in tech?|last=Kleinman|first=Zoe|date=2016-10-11|work=BBC News|access-date=2016-10-26|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.businesszone.co.uk/deep-dive/future/embracing-botness-lessons-from-the-front-line-of-bot-design|title=Embracing 'botness': lessons from the front line of bots design|last=Sharma|first=Kriti|date=2016-09-06|work=BusinessZone|access-date=2016-10-26|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.businesszone.co.uk/delete/toys/how-to-solve-ecommerces-conversation-conundrum|title=How to solve ecommerce's conversation conundrum|last=Badenhorst|first=Francois|date=2016-09-30|work=BusinessZone|access-date=2016-10-26|language=en}}</ref> == జీవితం తొలి దశలో == శర్మ [[రాజస్థాన్|భారతదేశంలోని రాజస్థాన్‌లో]] 1988లో జన్మించింది. ఆమె, ఆమె ఇద్దరు తోబుట్టువులు జైపూర్‌లో పెరిగారు. ఆమె లండన్‌లో నివసిస్తోంది. == చదువు == ఆమె యూనివర్సిటీ ఆఫ్ సెయింట్ ఆండ్రూస్ (2011) నుండి ఇంజనీరింగ్‌లో బ్యాచిలర్స్ (2010), అడ్వాన్స్‌డ్ కంప్యూటర్ సైన్స్‌లో మాస్టర్స్ పట్టా పొందారు. 21 సంవత్సరాల వయస్సులో, శర్మ ఎనర్జీ ఆప్టిమైజేషన్, ఖగోళ భౌతిక శాస్త్రం, మెటీరియల్ సైన్స్, పాలిమర్, బయోఇన్ఫర్మేటిక్స్ పరిశోధనలలో ఆమె చేసిన పనికి రాజీవ్ గాంధీ సైన్స్ ఫెలోగా ఎన్నికయ్యారు.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=:: Welcome to DNA Syndication - Packages|url=http://dnasyndication.com/showarticlerss.aspx?nid=Mba8sSh83dPulsUc6CDbF/EEwEOWJ3dPulsSgPCE/DBmey5RLPpHw=|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026232732/http://dnasyndication.com/showarticlerss.aspx?nid=Mba8sSh83dPulsUc6CDbF%2FEEwEOWJ3dPulsSgPCE%2FDBmey5RLPpHw%3D|archive-date=2016-10-26|access-date=2016-10-26|website=dnasyndication.com|publisher=}}</ref><ref>{{Cite web|title=JNCASR|url=http://www.jncasr.ac.in/fe/rajivgandhi.php|access-date=2016-10-26|website=www.jncasr.ac.in}}</ref> 2010లో, [[గూగుల్]] ఆమెకు కంప్యూటర్ సైన్స్‌లో నైపుణ్యం, వైవిధ్యాన్ని ప్రోత్సహించడంలో నాయకత్వాన్ని ప్రదర్శించినందుకు గూగుల్ ఇండియా ఉమెన్ ఇన్ ఇంజనీరింగ్ అవార్డును ప్రదానం చేసింది.<ref name="thehindu.com2">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/google-announces-winners-of-engg-award/article719873.ece|title=Google announces winners of engg. award|date=2010-02-28|work=The Hindu|access-date=2016-10-26|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> రాజస్థాన్‌లోని బాలికల విద్యాభివృద్ధిలో ఆమె చేసిన కృషికి [[అనితా బోర్గ్]] ఇన్‌స్టిట్యూట్ ద్వారా ఆమెకు సిస్టర్స్ పాస్ ఇట్ ఆన్ అవార్డు లభించింది.<ref name=":22">{{Cite news|url=http://anitaborg.org/profiles/pio-award-recipients/kriti-s/|title=Kriti S. - Anita Borg Institute|date=2010-05-01|work=Anita Borg Institute|access-date=2016-10-26|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026232820/http://anitaborg.org/profiles/pio-award-recipients/kriti-s/|archive-date=26 October 2016|language=en-US}}</ref> == కెరీర్ == '''బార్క్లేస్''' 2011 సెప్టెంబరులో, శర్మ బార్క్లేస్‌లో చేరారు, అక్కడ ఆమె మొదట్లో పింగిట్ మొబైల్ చెల్లింపుల యాప్ వంటి ఇ-కామర్స్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను అభివృద్ధి చేసింది. పింగిట్ యాప్ స్టోర్ బెస్ట్ ఆఫ్ 2012 అవార్డును గెలుచుకుంది.<ref name=":02"/><ref>{{Citation|last=barclaysgraduates|title=Barclays - Kriti Sharma|date=2012-09-10|url=https://www.youtube.com/watch?v=R3mlO6Yk58Y|access-date=2016-10-26}}</ref><ref>{{Cite web|title=Award-winning banking|url=http://www.barclays.co.uk/Awards/Awardwinningbanking/P1242628894224|access-date=2016-10-26|website=www.barclays.co.uk}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/money/2012/feb/16/barclays-pingit-money-sending-smartphone|title=Barclays launches Pingit money-sending service for smartphones|last=Brignall|first=Miles|date=2012-02-16|work=The Guardian|access-date=2016-10-26|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> ఆమె తర్వాత బార్క్లేస్ ఆఫ్రికాలో [[బిగ్ డేటా]], అడ్వాన్స్‌డ్ అనలిటిక్స్ హెడ్‌గా నియమితులయ్యారు, అక్కడ ఆమె డేటా శాస్త్రవేత్తల బృందానికి నాయకత్వం వహించి నిజ-సమయ అనలిటిక్స్ ఉత్పత్తులను రూపొందించారు. ఆమె సమూహం ఆర్థిక సేవలతో వినియోగదారు నిశ్చితార్థాన్ని తెలివైన, వ్యక్తిగతీకరించడానికి యంత్ర అభ్యాసాన్ని ఉపయోగించడంపై దృష్టి సారించింది. ఈ సమయంలో, ఆమె ఆఫ్రికాలోని అనేక ఫిన్‌టెక్, హెల్త్‌కేర్ స్టార్టప్‌లకు కూడా మార్గదర్శకత్వం వహించింది.<ref>{{Citation|last=FM|first=Player|title=6{{!}} Big Data I: Yasaman Hadjibashi and Kriti Sharma of Barclays|url=https://player.fm/series/rise-radio/6-big-data-i-yasaman-hadjibashi-and-kriti-sharma-of-barclays|access-date=2016-10-26}}</ref><ref>{{Citation|last=Big Data Week|title=Creating Customer-Centric Products Using Big Data - Kriti Sharma, Barclays|date=2016-03-02|url=https://www.youtube.com/watch?v=8IO_NUNHD_s|access-date=2016-10-26}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.whitehallmedia.co.uk/bdausa/speakers/|title=Speakers - Big Data Analytics USA 2016|work=Big Data Analytics USA 2016|access-date=2016-10-26|language=en-US|archive-date=2016-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026232414/http://www.whitehallmedia.co.uk/bdausa/speakers/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kriti Sharma {{!}} QCon London 2015|url=https://qconlondon.com/london-2016/speakers/kriti-sharma.html|access-date=2016-10-26|website=qconlondon.com}}</ref> '''ది సేజ్ గ్రూప్''' 2016 ఫిబ్రవరిలో, శర్మ యుకె సాంకేతిక సంస్థ సేజ్‌లో చేరారు, అక్కడ ఆమె ప్రపంచవ్యాప్తంగా 6 మిలియన్లకు పైగా వ్యాపారాలకు మొబైల్ ఉత్పత్తులకు నాయకత్వం వహించారు. 2016 జూలైలో, సేజ్ యొక్క చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్ శర్మ, స్టీఫెన్ కెల్లీ, బిజినెస్ ఫైనాన్స్ కోసం ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి వ్యక్తిగత కృత్రిమ మేధస్సు అయిన పెగ్‌ను ప్రారంభించారు.<ref name=":92"/><ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.chroniclelive.co.uk/business/business-news/sage-announces-new-admin-bot-11671369|title=Sage announces new 'admin bot' as it commits to future technologies at Chicago summit|last=Gibson|first=Robert|date=2016-07-27|work=nechronicle|access-date=2016-10-26}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/andrewcave/2016/07/31/meet-pegg-the-bot-that-will-file-your-expenses/|title=Meet Pegg, The Bot That Will File Your Expenses|last=Cave|first=Andrew|work=Forbes|access-date=2016-10-26}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/business/2016/08/27/stephen-kelly-interview-i-want-sage-to-be-about-everything-to-do/|title=Stephen Kelly interview: 'I want Sage to be about everything to do with moving money'|work=The Telegraph|access-date=2016-10-26}}</ref><ref name="sage.co.uk2">{{Cite web|title=Sage One and Sage Live optimised for iOS {{!}} Sage UK|url=http://www.sage.co.uk/news-room/press-releases/2016/7/sage-sets-out-its-vision-for-the-tech-revolution|access-date=2016-10-26|website=www.sage.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web|date=13 July 2016|title=Accounting software provider Sage previews chatbot that manages your business expenses|url=https://venturebeat.com/2016/07/13/accounting-software-provider-sage-previews-chatbot-that-manages-your-business-expenses/|access-date=2016-10-26|website=VentureBeat|archive-date=2016-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20161029011600/http://venturebeat.com/2016/07/13/accounting-software-provider-sage-previews-chatbot-that-manages-your-business-expenses/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.cnmeonline.com/analysis/heading-for-the-clouds/|title=Heading for the clouds|date=2016-09-15|work=Computer News Middle East|access-date=2016-10-26|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2016-07-27|title=Goodbye admin, hello Pegg – Sage introduces its first small business chatbot|url=https://dailyfintech.com/2016/07/27/goodbye-admin-hello-pegg-sage-introduces-its-first-small-business-chatbot/|access-date=2016-10-26|website=Daily Fintech}}</ref> ప్రారంభించిన ఆరు వారాల్లోనే, పెగ్‌ని 85 దేశాలలో ప్రజలు ఉపయోగిస్తున్నారు.<ref name=":3">{{Cite news|url=http://www.mobileworldlive.com/apps/news-apps/dont-make-bots-just-because-they-are-trendy-say-experts/|title=Don't make bots just because they are trendy, say experts - Mobile World Live|date=2016-10-20|work=Mobile World Live|access-date=2016-10-26|language=en-US|archive-date=2016-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20161025044748/http://www.mobileworldlive.com/apps/news-apps/dont-make-bots-just-because-they-are-trendy-say-experts/|url-status=dead}}</ref> లింగ మూస పద్ధతులను తారుమారు చేసే ప్రయత్నంలో, శర్మ, సేజ్ బృందం పెగ్‌ను లింగ-తటస్థంగా మార్చడానికి ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web|title=BBC World Service - Boston Calling, The Automated Edition, Why I made a gender-neutral AI assistant|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p069bmh6|access-date=2020-05-24|website=BBC|language=en-GB}}</ref> 2018 ఇంటర్వ్యూలో, ఆపిల్ యొక్క సిరి, అమెజాన్ యొక్క అలెక్సా వంటి వాయిస్ అసిస్టెంట్‌లకు "విధేయత, సేవక, స్త్రీ వ్యక్తిత్వాలు" ఎలా ఇవ్వబడ్డాయో శర్మ వివరించాడు, పిల్లలు "మహిళా వాయిస్ అసిస్టెంట్ వద్ద మొరగడం"కి అలవాటు పడతారనే భయాన్ని వ్యక్తం చేశారు. .<ref>{{Cite web|title=Meet Pegg, a gender-neutral robot assistant|url=https://www.pri.org/stories/2018-03-28/meet-pegg-gender-neutral-robot-assistant|access-date=2020-05-24|website=The World from PRX|language=en|archive-date=2020-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621201559/https://www.pri.org/stories/2018-03-28/meet-pegg-gender-neutral-robot-assistant|url-status=dead}}</ref> సేజ్, స్లాక్‌ల మధ్య సంభాషణా కార్యక్షేత్రాన్ని సృష్టించేందుకు భాగస్వామ్యాన్ని కూడా శర్మ ప్రకటించారు.<ref name="sage.co.uk2"/><ref>{{Cite web|date=2016-07-26|title=Sage Announces Slack Partnership and AI Bot 'Pegg'|url=https://techvibes.com/2016/07/26/sage-slack-partnership-ai-bot-pegg|access-date=2016-10-26|website=Techvibes}}</ref> ఆమె 2016 జూలైలో మిలీనియల్ వ్యవస్థాపకులపై సేజ్ వద్ద ప్రపంచ పరిశోధనకు నాయకత్వం వహించింది, వారి ప్రేరణలపై దృష్టి సారించింది, విజయానికి అవరోధాలను గుర్తించింది.<ref>{{Cite web|title=Working to live, not living to work: New global research throws out conventions on millennials in the workplace|url=https://www.sage.com/company/news-and-events/2016/07/05/working-to-live-not-living-to-work|access-date=2016-10-26|website=www.sage.com}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/trevorclawson/2016/07/11/millennial-entrepreneurs-strong-on-personal-values-but-not-keen-on-red-tape/#fc29f75eccfc|title=Millennial Entrepreneurs - Strong On Personal Values But Not Keen On Red Tape|last=Clawson|first=Trevor|work=Forbes|access-date=2016-10-26}}</ref> '''యుకె ఫర్ గుడ్ ఏఐ''' 2018 జనవరిలో, శర్మ ఎఐ ఫర్ గుడ్ యుకెని స్థాపించారు, ఇది కృత్రిమ మేధస్సుతో మానవతా సమస్యలను పరిష్కరించే లక్ష్యంతో ఒక సంస్థ.<ref name=":52"/> 2018 నవంబరులో, ఎఐ ఫర్ గుడ్ [[గృహ హింస|దక్షిణాఫ్రికాలో]] <ref name=":102"/><ref>{{Cite web|title=Chatbot rAInbow gives abused women a nonjudgmental 'friend' to lean on|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/2019-02-03-chatbot-rainbow-gives-abused-women-a-nonjudgmental-friend-to-lean-on/|access-date=2019-03-12|website=www.timeslive.co.za|language=en}}</ref> ఒక కార్యకర్త, [[నెల్సన్ మండేలా|నెల్సన్ మండేలా యొక్క]] సవతి కుమార్తె అయిన జోసినా మాచెల్‌తో [2] [3] ఒక డిజిటల్ సహచరుడైన rఎఐnbowని ప్రారంభించింది. రెయిన్బోకి సేజ్ ఫౌండేషన్, సోల్ సిటీ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సోషల్ జస్టిస్ మద్దతు ఇస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web|title=Hi Rainbow|url=https://www.hirainbow.org/|access-date=2020-05-24|website=Hi Rainbow|language=en|archive-date=2020-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200623190635/https://www.hirainbow.org/|url-status=dead}}</ref> 2018లో, యుకె యొక్క డిజిటల్, సంస్కృతి, మీడియా, క్రీడల కార్యదర్శి జెరెమీ రైట్, ఎఐ, డేటా ఎథిక్స్, ఇన్నోవేషన్‌పై సలహాదారుగా శర్మను నియమించారు.<ref name=":62"/><ref name=":72"/><ref name=":82"/> == అవార్డులు, సన్మానాలు == * ఫోర్బ్స్ 30 అండర్ 30 టెక్నాలజీలో <ref>{{Cite web|title=Kriti Sharma|url=https://www.forbes.com/profile/kriti-sharma/|access-date=2019-03-12|website=Forbes|language=en}}</ref> * 2017లో ముఖ్యమైన టెక్, బిజినెస్, మీడియాలో 100 మంది వ్యక్తులను రీకోడ్ చేయండి <ref>{{Cite web|last=Farnsworth|first=Meghann|date=2017-12-06|title=The Recode 100: The people in tech, business and media who mattered in 2017.|url=https://www.recode.net/2017/12/6/16667200/recode-100-2017|access-date=2019-03-12|website=Recode|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328024824/https://www.recode.net/2017/12/6/16667200/recode-100-2017|url-status=dead}}</ref> * [[ఐక్యరాజ్య సమితి|ఐక్యరాజ్యసమితి]] యంగ్ లీడర్ (2018) <ref name=":42"/> * ఫైనాన్షియల్ టైమ్స్ 'టెక్నాలజీలో టాప్ 100 మైనారిటీ జాతి నాయకుల జాబితా <ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/54a7e6c4-dddb-11e8-9f04-38d397e6661c|title=The UK's top 100 black and minority ethnic leaders in technology|date=14 November 2018|work=Financial Times|access-date=2018-11-26|language=en-GB}}</ref> * సిస్టర్స్ పాస్ ఇట్ ఆన్ అవార్డ్ (2010) <ref name=":22"/> * [[గూగుల్]] ఇండియా ఉమెన్ ఇన్ ఇంజనీరింగ్ (2010) <ref name="thehindu.com2"/><ref>{{Cite web|title=PRN Wire: Google awards women engineers|url=http://www.pressreleasenetwork.com/newsroom/news_view.phtml?news_id=3123|access-date=2016-10-26|website=www.pressreleasenetwork.com|archive-date=2016-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20161026234551/http://www.pressreleasenetwork.com/newsroom/news_view.phtml?news_id=3123|url-status=dead}}</ref> * రోల్ ఆఫ్ హానర్ FFWG (2011) <ref>{{Cite web|title=Our Alumni|url=http://www.ffwg.org.uk/grant-holders.html|access-date=2016-10-26|website=FfWG|language=en-GB}}</ref> * ఫెలో ఆఫ్ ది రాయల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ (2016) <ref>{{Cite web|last=RSA|title=Find a Fellow - RSA|url=https://www.thersa.org/fellowship/find-a-fellow|access-date=2016-10-26|website=www.thersa.org}}{{Dead link|date=మార్చి 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1988 జననాలు]] nu3ykzc5epvwq3aylb17chjetrcm0d3 0 402109 4891102 4890811 2026-06-26T05:31:09Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891102 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = 2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు | country = India | type = legislative | ongoing = no | previous_election = 2016 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు | previous_year = 2016 | next_election = 2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు | next_year = 2026 | election_date = 2021 ఏప్రిల్ 6 | seats_for_election = మొత్తం 234 స్థానన్నింటికీ | majority_seats = 118 | map_image = File:2021 Tamil Nadu Legislative Assembly election result.png | map2_image = Tamil Nadu Legislative Assembly election 2021.svg | map_size = 240px | map_caption = ఫలితాల మ్యాప్ | turnout = 73.63% ({{decrease}} 1.18%)<ref>{{cite news |url=https://eci.gov.in/files/file/13680-tamil-nadu-general-legislative-election-2021/ |title=Tamil Nadu General Legislative Election 2021 |date=1 September 2021 |access-date=2 September 2021 |archive-date=2 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902150932/https://eci.gov.in/files/file/13680-tamil-nadu-general-legislative-election-2021/ |url-status=live }}</ref> | outgoing_members = తమిళనాడు 15వ శాసనసభ | elected_members = [[తమిళనాడు 16వ శాసనసభ]] | image1 = Mkspicture (cropped).jpg | leader1 = [[ఎం. కె. స్టాలిన్]] | leader_since1 = 2017 | party1 = [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డిఎమ్‌కె]] | alliance1 = [[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్]]<ref>{{Cite news|date=2021-03-09|title=Tamil Nadu Assembly polls {{!}} DMK to field candidates in 174 seats|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-polls-dmk-to-field-candidates-in-174-seats/article34030202.ece|access-date=2021-03-13|issn=0971-751X|archive-date=13 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210313070120/https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-polls-dmk-to-field-candidates-in-174-seats/article34030202.ece|url-status=live}}</ref> | leaders_seat1 = [[కొలత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలత్తూరు]] | last_election1 = 98 | seats1 = 59 | seat_change1 = {{increase}}61 | popular_vote1 = 2,09,82,088 | percentage1 = 45.38% <!-- AIADMK -->| swing1 = {{increase}}5.53 | image2 = Palanisamy.jpg | leader2 = [[ఎడపడి కె. పలనిసామి]] | leader_since2 = 2017 | leaders_seat2 = [[ఎడప్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎడప్పాడి]] | last_election2 = 136 | party2 = [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐడిఎమ్‌కె]] | alliance2 = [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్‌డిఎ]]<ref>{{Cite web|date=2021-03-07|title=Shah exudes confidence of NDA 'coalition govt' in Tamil Nadu post assempolls|url=https://www.livemint.com/news/india/shah-exudes-confidence-of-nda-coalition-govt-in-tamil-nadu-post-assembly-polls-11615113148167.html|access-date=2021-03-17|website=mint|language=en|archive-date=2 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210502140452/https://www.livemint.com/news/india/shah-exudes-confidence-of-nda-coalition-govt-in-tamil-nadu-post-assembly-polls-11615113148167.html|url-status=live}}</ref> | seats2 = 75 | seat_change2 = {{decrease}}61 | popular_vote2 = 1,83,63,499 | percentage2 = 39.72% | swing2 = {{decrease}}2.16 | title = ముఖ్యమంత్రి | before_election = [[ఎడపడి కె. పలనిసామి]] | before_party = ఏఐడిఎమ్‌కె | after_election = [[ఎం. కె. స్టాలిన్]] | after_party = [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డిఎమ్‌కె]] | image2_size = x150px }} [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|భారతదేశంలోని]] [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని [[తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|234 నియోజకవర్గాల]] నుండి [[శాసనసభ సభ్యుడు|ప్రతినిధులను]] ఎన్నుకోవడానికి 2021 ఏప్రిల్ 6న '''పదహారవ తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు''' జరిగాయి. ఆలిండియా అన్నా [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] (ఏఐఏడీఎంకే) దశాబ్దాల పాలనకు ముగింపు పలికి ఎన్నికల్లో ద్రవిడ [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|మున్నేట్ర కజగం]] (డీఎంకే) విజయం సాధించింది. డిఎంకె నాయకుడు [[ఎం. కె. స్టాలిన్|ఎంకె స్టాలిన్]] [[తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|తమిళనాడు ఎనిమిదవ ముఖ్యమంత్రి]] అయ్యాడు. [[రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956|1956 పునర్వ్యవస్థీకరణ]] తరువాత అతను 12వ ముఖ్యమంత్రి. అన్నాడీఎంకేకు చెందిన [[ఎడపడి కె. పలనిసామి|ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] స్థానంలో అతను నియమితులయ్యారు. తమిళనాడు రాష్ట్ర ఆధునిక చరిత్రలో ఇద్దరు ప్రముఖ [[ముఖ్యమంత్రి|ముఖ్యమంత్రులైన]] అన్నాడీఎంకే ప్రధాన కార్యదర్శి [[జయలలిత|జె. జయలలిత]], డీఎంకే అధ్యక్షుడు [[ఎం.కరుణానిధి|ఎం. కరుణానిధి]] మరణానంతరం జరిగిన తొలి అసెంబ్లీ ఎన్నికలు ఇవి. 2016 ఎన్నికల్లో అన్నాడీఎంకే విజయం సాధించడంతో జయలలిత ముఖ్యమంత్రి అయ్యి దాదాపు ఆరు నెలల పాటు పనిచేసింది. ఆమె మరణం తర్వాత, [[ఓ. పన్నీరు సెల్వం|ఒ. పన్నీర్‌సెల్వం]] ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టాడు. ఆ తర్వాత 2017లో పళనిస్వామి ప్రమాణ స్వీకారం చేసి, 15వ అసెంబ్లీ పదవీకాలం ముగిసే వరకు పనిచేసాడు. [[భారత ఎన్నికల కమిషను|భారత ఎన్నికల సంఘం]] 2021 ఫిబ్రవరి 26న 16వ తమిళనాడు శాసనసభకు ఎన్నికల షెడ్యూల్‌ను ప్రకటించింది. డిఎంకె తన సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ (ఎస్.PA)ని [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్]], కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలు, అనేక ఇతర పార్టీలతో కొనసాగించింది. ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థిగా స్టాలిన్‌ను పేర్కొంది. ఎఐఎడిఎంకె పళనిసామి ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థిగా [[భారత ప్రభుత్వం|భారత కేంద్ర ప్రభుత్వ]] అధికార పార్టీ అయిన [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి]] (NDA)లో చేరింది. [[భారతదేశంలో కోవిడ్-19 మహమ్మారి|COVID-19 మార్గదర్శకాల]] ప్రకారం 2021 ఏప్రిల్ 6 న పోలింగ్ జరిగింది. రాష్ట్రంలో 73.63% ఓటింగ్ నమోదైంది. ఎన్నికలకు ముందు, తర్వాత సర్వేలు స్టాలిన్ నేతృత్వంలోని ఎస్పీఏ భారీ మెజార్టీతో గెలుస్తుందని అంచనా వేసింది. 2021 మే 2 న వోట్ల లెక్కింపు జరిగింది. సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ 159 స్థానాలను కైవసం చేసుకుంది, డీఎంకే ఒంటరిగా 133 నియోజకవర్గాలలో విజయం సాధించి, 25 సంవత్సరాలలో మొదటిసారిగా సంపూర్ణ మెజారిటీని సాధించింది. ఎన్డీయే 75 సీట్లు గెలుచుకోగా, అందులో 66 ఏఐఏడీఎంకే గెలుచుకుంది. డిఎంకె ఆరవసారి తమిళనాడులో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది; [[ఎం. కె. స్టాలిన్ మంత్రివర్గం|స్టాలిన్, అతని మంత్రుల మండలి]] సభ్యులతో 2021 మే 7 న ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. == షెడ్యూలు == {| class="wikitable" !ఈవెంట్ ! తేదీ |- | నామినేషన్ల తేదీ | 2021 మార్చి 12 |- | నామినేషన్ల దాఖలుకు చివరి తేదీ | 2021 మార్చి 19 |- | నామినేషన్ల పరిశీలన తేదీ | 2021 మార్చి 20 |- | అభ్యర్థుల ఉపసంహరణకు చివరి తేదీ | 2021 మార్చి 22 |- | పోల్ తేదీ | ''' 2021 ఏప్రిల్ 6''' |- | లెక్కింపు తేదీ | ''' 2021 మే 2''' |- | ఎన్నికలు ముగిసేలోపు తేదీ | 2021 మే 24 |} == ఓటరు గణాంకాలు == ఎన్నికల సంఘం గణాంకాల ప్రకారం ప్రకారం, ఈ ఎన్నికల్లో 6.26 కోట్ల మంది అర్హులైన వోటర్లున్నారు.<ref>{{Cite web|title=TamilNadu Final Electoral list,2021|url=http://www.uniindia.com/news/south/elections-tn-electoral-list/2296944.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128183046/http://www.uniindia.com/news/south/elections-tn-electoral-list/2296944.html|archive-date=28 January 2021|access-date=20 January 2021|website=}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|title=Tamil Nadu General Assembly Elections MAY-2021|url=https://baskicanvas.com/blog/tn-ae-2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028144835/https://baskicanvas.com/blog/tn-ae-2021|archive-date=28 October 2023|access-date=19 September 2021}}</ref> [[షోలింగనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలింగనల్లూరు]] నియోజకవర్గంలో అత్యధికంగా 6,94,845 మంది ఓటర్లు ఉన్నారు.<ref name="auto" /><ref>{{Cite web|date=2021-01-20|title=Election Promises Platform - Tamil Nadu|url=https://www.globalshapers.org/impact/tamil-nadu-election-promises-platform|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414052835/https://www.globalshapers.org/impact/tamil-nadu-election-promises-platform/|archive-date=14 April 2021|access-date=2021-01-20|website=Global Shapers|language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |+2021 ఎన్నికల కోసం తమిళనాడులో మొత్తం ఓటర్లు ! సాధారణ ఓటర్లు ! మిలిటరీలో ఉన్న ఓటర్లు ! విదేశీ ఓటర్లు ! మొత్తం ఓటర్లు |- | 6,27,47,653 | 72,853 | 3,243 | 6,29,43,512 |} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |+లింగం వారీగా 2021 ఎన్నికల కోసం తమిళనాడులో మొత్తం ఓటర్లు ! పురుష ఓటర్లు ! మహిళా ఓటర్లు ! థర్డ్ జెండర్ ఓటర్లు ! మొత్తం ఓటర్లు |- | 3,09,95,440 | 3,19,40,880 | 7,192 | 6,29,43,512 |} == పార్టీలు, పొత్తులు == [[దస్త్రం:SPA_Tamil_Nadu_Seat_Sharing_2021.png|thumb|350x350px| 2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికల కోసం సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ పార్టీల మధ్య సీట్ల భాగస్వామ్యపు మ్యాప్.]] === సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="3" |పార్టీ ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | | [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | డిఎంకె | rowspan="8" |[[దస్త్రం:Indian_election_symbol_rising_sun.svg|41x41px]] |[[ఎం. కె. స్టాలిన్|ఎంకె స్టాలిన్]] | 173 |- | bgcolor="{{party color|Marumalarchi Dravida Munnetra Kazhagam}}" | | [[మరుమలార్చి ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | MDMK | వైకో | 6 |- | bgcolor="yellow" | | [[కొంగునాడు మక్కల్ దేశియా కచ్చి|కొంగునాడు మక్కల్ దేశియా కట్చి]] | KMDK | ఈఆర్ ఈశ్వరన్ | 3 |- | bgcolor="#555555" | | మనితానేయ మక్కల్ కట్చి | MMK | ఎం.హెచె. జవహిరుల్లా | 2 |- | bgcolor="{{party color|All India Forward Bloc}}" | | [[ఆల్ ఇండియా ఫార్వర్డ్ బ్లాక్]] | AIFB | పివి కతిరవన్ | 1 |- | bgcolor="#A50021" | | తమిళగ వజ్వురిమై కట్చి | TVK | టి. వేల్మురుగన్ | 1 |- | bgcolor="#006400" | | మక్కల్ విడుతలై కచ్చి | MVK | ఎస్.కె. మురుగవేల్ రాజన్ | 1 |- | bgcolor="#545AA7" | | ఆతి తమిజార్ పేరవై | ATP | ఆర్. అతియమాన్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | | [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] | INC |[[దస్త్రం:Hand_INC.svg|34x34px]] | కెఎస్ అళగిరి | 25 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of India}}" | | [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] | సిపిఐ |[[దస్త్రం:CPI_symbol.svg|center|40x40px]] | [[:ta:இரா. முத்தரசன்|ఆర్. ముత్తరసన్]] | 6 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | | [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్)]] | సీపీఐ(ఎం) |[[దస్త్రం:CPI(M)_election_symbol_-_Hammer_Sickle_and_Star.svg|center|35x35px]] | కె. బాలకృష్ణన్ | 6 |- | bgcolor="{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | | [[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి]] | విసీకే |[[దస్త్రం:Pot_Symbol.png|40x40px]] | [[తోల్. తిరుమవల్వన్|తోల్.]] [[తోల్. తిరుమవల్వన్|తిరుమావళవన్]] | 6 |- | bgcolor="{{party color|Indian Union Muslim League}}" | | [[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్]] | IUML |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Lader.svg|30x30px]] | కె.ఎం. కాదర్ మొహిదీన్ | 3 |- |} === జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి === [[దస్త్రం:NDA_Tamil_Nadu_Seat_Sharing_2021.png|thumb|350x350px| 2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికల కోసం నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ పార్టీల మధ్య సీట్ల భాగస్వామ్య అమరిక యొక్క మ్యాప్.]] {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="3" |పార్టీ ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | | [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | ఏఐఏడీఎంకే | rowspan="8" |[[దస్త్రం:Indian_election_symbol_two_leaves.svg|41x41px]] | * [[ఎడపడి కె. పలనిసామి|ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] * [[ఓ. పన్నీరు సెల్వం|ఓ. పన్నీర్ సెల్వం]] | 179 |- | bgcolor="{{party color|Tamil Maanila Congress}}" | | [[తమిళ మానిల కాంగ్రెస్|తమిళ మానిలా కాంగ్రెస్ (మూపనార్)]] | TMC(M) | జికె వాసన్ | 6 |- | bgcolor="{{party color|Perunthalaivar Makkal Katchi}}" | | [[పెరుంతలైవర్ మక్కల్ కట్చి]] | PTMK | ఎన్.ఆర్. ధనపాలన్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|Tamizhaga Makkal Munnetra Kazhagam}}" | | [[తమిళగ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం]] | TMMK | బి. జాన్ పాండియన్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|Moovendar Munnetra Kazhagam}}" | | [[మూవేందర్ మున్నేట్ర కజగం]] | MMK | శ్రీధర్ వందయార్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|All India Moovendar Munnani Kazhagam}}" | | [[ఆల్ ఇండియా మూవేందర్ మున్నాని కజగం]] | AIMMK | ఎన్. సేతురామన్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|Puratchi Bharatham Katchi}}" | | పురట్చి భారతం కట్చి | PBK | ఎం. జగన్మూర్తి | 1 |- | bgcolor="{{party color|Pasumpon Desiya Kazhagam}}" | | పసుంపోన్ దేశీయ కజగం | PDK | జోతి ముత్తురామలింగం | 1 |- | bgcolor="{{party color|Pattali Makkal Katchi}}" | | [[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కట్చి]] | పిఎంకే |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Mango_SVG.svg|30x30px]] | ఎస్. రామదాస్ | 23 |- | bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}" | | [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] | బీజేపీ |[[దస్త్రం:Lotos_flower_symbol.svg|34x34px]] | [[ఎల్.మురుగన్|ఎల్. మురుగన్]] | 20 |- |} ===  పీపుల్స్ ఫ్రంట్ === {| class="wikitable" ! colspan="3" |పార్టీ <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/dmdk-gets-60-seats-in-peoples-front-poll-alliance-with-ammk/articleshow/81500638.cms|title=Tamil Nadu: DMDK gets 60 seats in 'People's Front' poll alliance with AMMK|last=D. Govardan|date=15 March 2021|work=The Times of India|access-date=10 August 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810212934/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/dmdk-gets-60-seats-in-peoples-front-poll-alliance-with-ammk/articleshow/81500638.cms|archive-date=10 August 2022}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tn-assembly-polls-dhinakaran-to-face-information-minister-in-kovilpatti/article34045623.ece|title=Tamil Nadu Assembly Elections {{!}} Dhinakaran to take on Kadambur Raju in Kovilpatti|date=11 March 2021|work=The Hindu|access-date=10 August 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810212945/https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tn-assembly-polls-dhinakaran-to-face-information-minister-in-kovilpatti/article34045623.ece|archive-date=10 August 2022}}</ref> ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}" | | [[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|అమ్మ మక్కల్ మున్నెట్ర కజగం]] | AMMK | |[[టీ.టీ.వీ. దినకరన్]] | 165 |- | bgcolor="{{party color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}}" | | [[దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రవిడ కజగం (డిఎండికె)|దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రావిడ కజగం]] | DMDK |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Nagara.svg|34x34px]] | [[విజయ్ కాంత్|విజయకాంత్]] | 60 |- | bgcolor="{{party color|Social Democratic Party of India}}" | | [[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] | SDPI | | వి.ఎం.ఎస్. మహమ్మద్ ముబారక్ | 6 |- | bgcolor="{{party color|All India Majlis-E-Ittehadul Muslimeen}}" | | [[ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్-ఇ-ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్]] | AIMIM |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Kite.svg|34x34px]] | టి.ఎస్. వకీల్ అహ్మద్ | 3 |} ===  పీపుల్స్ ఫస్ట్ అలయన్స్ === {| class="wikitable" ! colspan="3" |పార్టీ ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|Makkal Needhi Maiam}}" | | [[మక్కల్ నీది మయ్యం|మక్కల్ నీది మైయం]] | MNM |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Battery-Torch.png|41x41px]] | [[కమల్ హాసన్]] | 140 |- | bgcolor="{{party color|Indhiya Jananayaga Katchi}}" | | [[భారతీయ జననాయక కచ్చి]] | IJK | | టిఆర్ పరివేందర్ | 40 |- | bgcolor="red" | | [[ఆల్ ఇండియా సమతువ మక్కల్ కట్చి]] | AISMK | rowspan="5" |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Battery-Torch.png|41x41px]] |[[శరత్ కుమార్|ఆర్. శరత్‌కుమార్]] | 33 |- | bgcolor="blue" | | [[:ta:தமிழக மக்கள் ஜனநாயக கட்சி|తమిళగ మక్కల్ జననాయక కట్చి]] | TMJK | కెఎం షరీఫ్ | 9 |- | bgcolor="violet" | | జననాయక ద్రావిడ మున్నేట్ర కఙ్గం | JDMK | | 8 |- | bgcolor="{{party color|Janata Dal}}" | | [[జనతాదళ్ (సెక్యులర్)]] | JD(S) | [[హెచ్.డి.దేవెగౌడ|హెచ్‌డి దేవెగౌడ]] | 3 |- | bgcolor="green" | | కలప్పై మక్కల్ ఇయక్కం | KMI | | 1 |} === పొత్తులేని పార్టీలు === {| class="wikitable" ! colspan="3" |పార్టీ ! జెండా ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|Naam Tamilar Katchi}}" | | [[నామ్ తమిర్ కచ్చి|నామ్ తమిళర్ కట్చి]] | NTK | |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_sugarcane_farmer.svg|56x56px]] | [[సీమాన్ (రాజకీయవేత్త)|సీమాన్]] | 234 |- | bgcolor="{{party color|Bahujan Samaj Party}}" | | [[బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ]] | BSP |[[దస్త్రం:Elephant_Bahujan_Samaj_Party.svg|50x50px]] |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Elephant.png|41x41px]] | కె ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ | 162 |- | bgcolor="green" | | [[పుతియ తమిళగం]] | PTK |[[దస్త్రం:Puthiya_Tamilagam_Party_Flag.jpg|50x50px]] | | కె. కృష్ణసామి | 60 |- | bgcolor="red" | | [[కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్-లెనినిస్ట్) లిబరేషన్]] | సీపీఐ(ఎంఎల్)ఎల్ | | | దీపాంకర్ భట్టాచార్య | 12 |- | bgcolor="green" | | [[సమతా పార్టీ]] <ref>{{Cite web|title=D.SASIRAJ - Samata Party Candidate for THIRUVOTTIYUR Constituency, Tamil Nadu Elections {{!}} #rethinkelection|url=https://rethinkelection.com/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929133533/https://rethinkelection.com/|archive-date=29 September 2022|access-date=2022-09-29|website=rethinkelection.com|language=en}}</ref> | SAP | | | ఉదయ్ మండలం | 1 |- |} == అభిప్రాయ సేకరణ == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:95%;line-height:16px" |+ఎన్నికల రోజుకు ముందు వివిధ ఏజెన్సీలు సర్వే చేసిన ఎన్నికల ఫలితాల అంచనాలు ! rowspan="2" width="100px" |ప్రచురించిన తేదీ ! rowspan="2" width="215px" |పోలింగ్ ఏజెన్సీ ! style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | ! style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | ! style="text-align:center; background:{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}} " | ! style="text-align:center; background:{{party color|Makkal Needhi Maiam}} " | ! style="text-align:center; background:{{party color|Others}} " | | style="background:gray;{{party color|other}} " | ! rowspan="2" width="75px" |లీడ్ ! rowspan="2" width="75px" |స్లిమ్ మార్జిన్ |- ! style="width:75px;" |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|DMK+]] ! style="width:75px;" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|AIADMK+]] ! style="width:75px;" |[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|AMMK+]] ! style="width:75px;" |[[మక్కల్ నీది మయ్యం|MNM+]] ! style="width:75px;" |[[నామ్ తమిళర్ కట్చి|NTK]] ! style="width:75px;" |ఇతరులు |- | 2021 ఏప్రిల్ 04 |నక్కీరన్<ref name="nakkheeran.in">{{Cite web|date=4 April 2021|title=உங்கள் தொகுதியில் யாருக்கு வெற்றி? - நக்கீரன் மெகா சர்வே ரிசல்ட்|url=https://www.nakkheeran.in/special-articles/special-article/tamil-nadu-assembly-election-2021-nakkheeran-survey-results|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210403202452/https://www.nakkheeran.in/special-articles/special-article/tamil-nadu-assembly-election-2021-nakkheeran-survey-results|archive-date=3 April 2021|access-date=4 April 2021|website=nakkheeran}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|172}}''' |22 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|150}}''' |40 |- | 2021 ఏప్రిల్ 02 |తంతి టీవీ<ref name="thanthitv.com">{{Cite web|date=3 April 2021|title=மக்கள் யார் பக்கம் {{!}} தமிழகத்தில் அடுத்து யார் ஆட்சி?- பிரமாண்ட கருத்துக்கணிப்பு முடிவு|url=https://www.thanthitv.com/Programs/PeopleWhoAreOnThePage/2021/04/03063015/2263942/Makkal-Yaar-Pakkam.vpf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210403094318/https://www.thanthitv.com/Programs/PeopleWhoAreOnThePage/2021/04/03063015/2263942/Makkal-Yaar-Pakkam.vpf|archive-date=3 April 2021|access-date=3 April 2021|website=Thanthi TV–|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|124}}''' |52 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|72}}''' |58 |- | 2021 ఏప్రిల్ 02 |మలై మురసు<ref name="malaimurasu.com">{{Cite web|title=தேர்தலில் 151 இடங்களை திமுக கைப்பற்றும் – மாலை முரசு கருத்துக்கணிப்பில் தகவல்|url=https://www.malaimurasu.com/tamilnadu/%e0%ae%a4%e0%af%87%e0%ae%b0%e0%af%8d%e0%ae%a4%e0%ae%b2%e0%ae%bf%e0%ae%b2%e0%af%8d-151-%e0%ae%87%e0%ae%9f%e0%ae%99%e0%af%8d%e0%ae%95%e0%ae%b3%e0%af%88-%e0%ae%a4%e0%ae%bf%e0%ae%ae%e0%af%81%e0%ae%95/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218173725/https://www.malaimurasu.com/|archive-date=18 December 2023|access-date=3 April 2021|website=மாலை முரசு|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|151}}''' |54 |1 |1 |0 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|97}}''' |27 |- | 2021 మార్చి 31 |జూనియర్ వికటన్<ref name="vikatan.com">{{Cite web|title=மெகா சர்வே ரிசல்ட்... யாருக்கு வெற்றி?|url=https://www.vikatan.com/news/election/mega-survey-result-tamil-nadu-assembly-election-2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210331070654/https://www.vikatan.com/news/election/mega-survey-result-tamil-nadu-assembly-election-2021|archive-date=31 March 2021|access-date=3 April 2021|website=Junior Vikatan–|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|163}}''' |52 |0 |1 |0 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|111}}''' |18 |- | 2021 మార్చి 26 |పేట్రియాటిక్ ఓటరు<ref name="Tamil Nadu Scurvy 202">{{Cite web|title=Tamil Nadu Scurvy 202|url=https://www.sites.google.com/view/patvot/surveys/tamil-nadu-2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907185147/https://www.sites.google.com/view/patvot/surveys/tamil-nadu-2021|archive-date=7 September 2021|access-date=7 September 2021}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|143}}''' |82 |2-3 |1-3 |0-3 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|61}}''' |18 |- | 2021 మార్చి 24 |ఎంసివిCV నెట్‌వర్క్ - స్పిక్ మీడియా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|158}}''' |74 |02 |00 |00 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|84}}''' |- | 2021 మార్చి 24 |టైమ్స్ నౌ - సివోటర్<ref name="t.co">{{Cite tweet|user=TimesNow|number=1374729085025284103|date=24 March 2021|title=#May2WithTimesNow {{!}} Times Now-CVoter Opinion Poll: Alliance-wise seat share in Tamil Nadu. https://t.co/4ZerPZz9lV|language=en|access-date=3 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327231937/https://twitter.com/TimesNow/status/1374729085025284103|archive-date=27 March 2021|url-status=live}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|177}}''' |49 |3 |3 |– |2 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|128}}''' |– |- | 2021 మార్చి 22 |పుతియా తలైమురాయ్ - ఎపిటి<ref>{{Cite web|title=Puthiyathalaimurai News - APT Opinion Poll 2021|url=http://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/96932/DMK-alliance-rule-in-Tamil-Nadu|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210322214818/http://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/96932/DMK-alliance-rule-in-Tamil-Nadu|archive-date=22 March 2021|access-date=23 March 2021|website=PuthiyathalaimuraiTV|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|151 - 158}}''' |76 - 83 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|68- 82}}''' |– |- | 2021 మార్చి 15 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=15 March 2021|title=ABP CVoter Opinion Poll 2021|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-opinion-poll-2021-results-tamil-nadu-opinion-poll-results-2021-aiadmk-dmk-bjp-congress-vote-share-seat-wise-details-1448603|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315170332/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-opinion-poll-2021-results-tamil-nadu-opinion-poll-results-2021-aiadmk-dmk-bjp-congress-vote-share-seat-wise-details-1448603|archive-date=15 March 2021|access-date=15 March 2021|website=ABP Website|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|161 - 169}}''' |53 - 61 |1 - 5 |2 - 6 |– |3 - 7 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|100 - 116}}''' |– |- |2021 మార్చి 8 |టైమ్స్ నౌ - సివోటర్<ref>{{Cite web|title=Tamil Nadu pre-poll survey 2021: 'DMK-Congress alliance likely to win big, MK Stalin preferred CM'|url=https://www.timesnownews.com/india/tamil-nadu/article/tamil-nadu-election-pre-poll-survey/729782|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210326041144/https://www.timesnownews.com/india/tamil-nadu/article/tamil-nadu-election-pre-poll-survey/729782|archive-date=26 March 2021|access-date=2021-04-04|website=Times now news|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|158}}''' |65 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|88- 104}}''' |– |- |2021 ఫిబ్రవరి 27 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=2021-02-27|title=ABP-CVoter Election 2021 Opinion Poll LIVE: UPA Alliance Predicted To Shine In Tamil Nadu; Voters Mood Not In Favour Of BJP, MNM|url=https://news.abplive.com/news/abp-news-c-voter-opinion-poll-tamil-nadu-elections-2021-opinion-poll-results-who-will-win-tn-cm-post-aiadmk-dmk-bjp-congress-1446212|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227140624/https://news.abplive.com/news/abp-news-c-voter-opinion-poll-tamil-nadu-elections-2021-opinion-poll-results-who-will-win-tn-cm-post-aiadmk-dmk-bjp-congress-1446212|archive-date=27 February 2021|access-date=2021-01-18|website=ABP Live|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|154 - 162}}''' |58 - 66 |1 - 5 |2 - 6 |– |5 - 9 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|88- 104}}''' |– |- | 2021 జనవరి 18 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=2021-01-18|title=ABP-CVoter Election 2021 Opinion Poll Live: People In Bengal Satisfied With Mamata, TMC To Regain Power|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-2021-opinion-poll-live-updates-kaun-banega-mukhyamantri-assembly-election-5-states-wb-election-opinion-poll-kerala-election-opinion-poll-puducherry-tamil-nadu-manipur-opinion-poll-results-stats-1439900|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309161207/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-2021-opinion-poll-live-updates-kaun-banega-mukhyamantri-assembly-election-5-states-wb-election-opinion-poll-kerala-election-opinion-poll-puducherry-tamil-nadu-manipur-opinion-poll-results-stats-1439900|archive-date=9 March 2021|access-date=2021-01-18|website=ABP Live|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" |'''{{font color|white|158 - 166}}''' |60 - 68 |2 - 6 |0 - 4 |– |0 - 4 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|90 - 106}}''' |– |- |} === జిల్లాల వారీగా పోలైన వోట్లు === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! colspan="1" |సంఖ్య ! colspan="1" |జిల్లా పేరు ! colspan="1" |శాతం |- |1 |[[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్ళూర్]] |70.56% |- style="background:#ffcccb;" |2 |[[చెన్నై జిల్లా|చెన్నై]] |59.06% |- |3 |[[కాంచీపురం జిల్లా|కాంచీపురం]] |71.98% |- |4 |[[చెంగల్పట్టు జిల్లా|చెంగల్పట్టు]] |68.18% |- |5 |[[రాణిపేట జిల్లా|రాణిపేట]] |77.92% |- |6 |[[వెల్లూర్ జిల్లా|వెల్లూరు]] |73.73% |- |7 |[[తిరుపత్తూరు జిల్లా|తిరుపత్తూరు]] |77.33% |- |8 |[[కృష్ణగిరి జిల్లా|కృష్ణగిరి]] |77.30% |- |9 |[[ధర్మపురి జిల్లా|ధర్మపురి]] |82.35% |- |10 |[[తిరువణ్ణామలై జిల్లా|తిరువణ్ణామలై]] |78.62% |- |11 |[[విళుపురం జిల్లా|విల్లుపురం]] |78.56% |- |12 |[[కళ్లకురిచి జిల్లా|కల్లకురిచి]] |80.14% |- |13 |[[సేలం జిల్లా|సేలం]] |79.22% |- |14 |[[నమక్కల్ జిల్లా|నామక్కల్]] |79.72% |- |15 |[[ఈరోడ్ జిల్లా|ఈరోడ్]] |77.07% |- |16 |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] |70.12% |- |17 |[[నీలగిరి జిల్లా|నీలగిరి]] |69.68% |- |18 |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా|కోయంబత్తూర్]] |68.70% |- |19 |[[దిండిగల్ జిల్లా|దిండిగల్]] |77.13% |- style="background:#7fffd4;" |20 |[[కరూర్ జిల్లా|కరూర్]] |83.92% |- |21 |[[తిరుచిరాపల్లి జిల్లా|తిరుచిరాపల్లి]] |73.79% |- |22 |[[పెరంబలూర్ జిల్లా|పెరంబలూర్]] |79.09% |- |23 |[[అరియాలూర్ జిల్లా|అరియలూర్]] |82.47% |- |24 |[[కడలూర్ జిల్లా|కడలూరు]] |76.50% |- |25 |[[నాగపట్టినం జిల్లా|నాగపట్నం]] |65.48% |- |26 |[[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువరూర్]] |76.53% |- |27 |[[తంజావూరు జిల్లా|తంజావూరు]] |74.13% |- |28 |[[పుదుక్కొట్టై జిల్లా|పుదుక్కోట్టై]] |76.41% |- |29 |[[శివగంగై జిల్లా|శివగంగ]] |68.94% |- |30 |[[మథురై జిల్లా|మధురై]] |70.33% |- |31 |[[థేని జిల్లా|థేని]] |71.75% |- |32 |[[విరుదునగర్ జిల్లా|విరుదునగర్]] |73.77% |- |33 |[[రామనాథపురం జిల్లా|రామనాథపురం]] |69.60% |- |34 |[[తూత్తుకూడి జిల్లా|తూత్తుకుడి]] |70.20% |- |35 |[[తెన్‌కాశి జిల్లా|తెంకాసి]] |72.63% |- |36 |[[తిరునల్వేలి జిల్లా|తిరునెల్వేలి]] |66.65% |- |37 |[[కన్యాకుమారి జిల్లా|కన్యాకుమారి]] |68.67% |- |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:95%;line-height:16px" |+ఎన్నికల రోజుకు ముందు వివిధ ఏజెన్సీలు సర్వే చేసిన ఎన్నికల ఫలితాల అంచనాలు ! rowspan="2" width="100px" |ప్రచురించిన తేదీ ! rowspan="2" width="215px" |పోలింగ్ ఏజెన్సీ ! style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | ! style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | ! style="text-align:center; background:{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}} " | ! style="text-align:center; background:{{party color|Makkal Needhi Maiam}} " | ! style="text-align:center; background:{{party color|Others}} " | | style="background:gray;{{party color|other}} " | ! rowspan="2" width="75px" |లీడ్ ! rowspan="2" width="75px" |స్లిమ్ మార్జిన్ |- ! style="width:75px;" |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డిఎమ్‌కె+]] ! style="width:75px;" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఎఐఎడిఎమ్‌కె+]] ! style="width:75px;" |[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|AMMK+]] ! style="width:75px;" |[[మక్కల్ నీది మయ్యం|MNM+]] ! style="width:75px;" |[[నామ్ తమిర్ కచ్చి|NTK]] ! style="width:75px;" |ఇతరులు {{Efn|May include NTK and other parties not asked in survey}} |- | 2021 ఏప్రిల్ 04 |నక్కీరన్<ref name="nakkheeran.in"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|172}}''' |22 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|150}}''' |40 |- | 2021 ఏప్రిల్ 02 |తంతి టీవీ<ref name="thanthitv.com"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|124}}''' |52 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|72}}''' |58 |- | 2021 ఏప్రిల్ 02 |మలై మురసు<ref name="malaimurasu.com"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|151}}''' |54 |1 |1 |0 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|97}}''' |27 |- | 2021 మార్చి 31 |జూనియర్ వికటన్<ref name="vikatan.com"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|163}}''' |52 |0 |1 |0 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|111}}''' |18 |- | 2021 మార్చి 26 |పేట్రియోటిక్ <ref name="Tamil Nadu Scurvy 202"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|143}}''' |82 |2-3 |1-3 |0-3 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|61}}''' |18 |- | 2021 మార్చి 24 |ఎంసివి నెట్‌వర్క్ - స్పిక్ మీడియా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|158}}''' |74 |02 |00 |00 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|84}}''' |- | 2021 మార్చి 24 |టైమ్స్ నౌ - సివోటర్<ref name="t.co"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|177}}''' |49 |3 |3 |– |2 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|128}}''' |– |- | 2021 మార్చి 22 |పుతియా తలైమురై - ఎపిటి<ref>{{Cite web|title=Puthiyathalaimurai News - APT Opinion Poll 2021|url=http://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/96932/DMK-alliance-rule-in-Tamil-Nadu|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210322214818/http://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/96932/DMK-alliance-rule-in-Tamil-Nadu|archive-date=22 March 2021|access-date=23 March 2021|website=PuthiyathalaimuraiTV|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|151 - 158}}''' |76 - 83 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|68- 82}}''' |– |- | 2021 మార్చి 15 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=15 March 2021|title=ABP CVoter Opinion Poll 2021|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-opinion-poll-2021-results-tamil-nadu-opinion-poll-results-2021-aiadmk-dmk-bjp-congress-vote-share-seat-wise-details-1448603|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315170332/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-opinion-poll-2021-results-tamil-nadu-opinion-poll-results-2021-aiadmk-dmk-bjp-congress-vote-share-seat-wise-details-1448603|archive-date=15 March 2021|access-date=15 March 2021|website=ABP Website|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|161 - 169}}''' |53 - 61 |1 - 5 |2 - 6 |– |3 - 7 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|100 - 116}}''' |– |- |2021 మార్చి 8 |టైమ్స్ నౌ - సివోటర్<ref>{{Cite web|title=Tamil Nadu pre-poll survey 2021: 'DMK-Congress alliance likely to win big, MK Stalin preferred CM'|url=https://www.timesnownews.com/india/tamil-nadu/article/tamil-nadu-election-pre-poll-survey/729782|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210326041144/https://www.timesnownews.com/india/tamil-nadu/article/tamil-nadu-election-pre-poll-survey/729782|archive-date=26 March 2021|access-date=2021-04-04|website=Times now news|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|158}}''' |65 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|88- 104}}''' |– |- |2021 ఫిబ్రవరి 27 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=2021-02-27|title=ABP-CVoter Election 2021 Opinion Poll LIVE: UPA Alliance Predicted To Shine In Tamil Nadu; Voters Mood Not In Favour Of BJP, MNM|url=https://news.abplive.com/news/abp-news-c-voter-opinion-poll-tamil-nadu-elections-2021-opinion-poll-results-who-will-win-tn-cm-post-aiadmk-dmk-bjp-congress-1446212|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227140624/https://news.abplive.com/news/abp-news-c-voter-opinion-poll-tamil-nadu-elections-2021-opinion-poll-results-who-will-win-tn-cm-post-aiadmk-dmk-bjp-congress-1446212|archive-date=27 February 2021|access-date=2021-01-18|website=ABP Live|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|154 - 162}}''' |58 - 66 |1 - 5 |2 - 6 |– |5 - 9 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|88- 104}}''' |– |- |18 జనవరి 21 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=2021-01-18|title=ABP-CVoter Election 2021 Opinion Poll Live: People In Bengal Satisfied With Mamata, TMC To Regain Power|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-2021-opinion-poll-live-updates-kaun-banega-mukhyamantri-assembly-election-5-states-wb-election-opinion-poll-kerala-election-opinion-poll-puducherry-tamil-nadu-manipur-opinion-poll-results-stats-1439900|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309161207/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-2021-opinion-poll-live-updates-kaun-banega-mukhyamantri-assembly-election-5-states-wb-election-opinion-poll-kerala-election-opinion-poll-puducherry-tamil-nadu-manipur-opinion-poll-results-stats-1439900|archive-date=9 March 2021|access-date=2021-01-18|website=ABP Live|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" |'''{{font color|white|158 - 166}}''' |60 - 68 |2 - 6 |0 - 4 |– |0 - 4 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|90 - 106}}''' |– |- |} == ఫలితాలు == ఫలితాలను [[భారత ఎన్నికల కమిషను|భారత ఎన్నికల సంఘం]] 2021 మే 2న [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం]] ప్రకారం ఉదయం 9 గంటలకు ప్రకటించింది. పదహారవ తమిళనాడు శాసనసభలో డీఎంకే సొంతంగా 133 నియోజకవర్గాలను గెలుచుకుంది, అయితే దాని SPA కూటమి మొత్తం 159 నియోజకవర్గాల్లో విజయం సాధించింది. కాగా, [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్డీయే]] కూటమి 75 నియోజకవర్గాలను చేజిక్కించుకోగా, అందులో అన్నాడీఎంకే 66 స్థానాల్లో విజయం సాధించింది. ఇతర పార్టీలు, పొత్తులు, [[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకుడు|స్వతంత్ర అభ్యర్థులు]] ఒక్క సీటు కూడా దక్కించుకోలేదు. ఒక దశాబ్దం పాటు ప్రతిపక్ష పార్టీగా గడిపిన తర్వాత, డిఎంకె తమిళనాడును వరుసగా రెండు పర్యాయాలు (2011-2021) పాలించిన ఎఐఎడిఎంకె నుండి గెలుచుకుంది. పదహారవ తమిళనాడు శాసనసభలో ఎఐఎడిఎంకె ప్రతిపక్ష పార్టీ స్థానాన్ని స్వీకరించింది.<ref name=":3">{{Cite web|title=Tamil Nadu Election Results 2021 Live: DMK leader Stalin to take oath as CM on May 7|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/tamil-nadu-election-result-2021-counting-live-news-updates-dmk-alliance-leads/liveblog/82349291.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507021613/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/tamil-nadu-election-result-2021-counting-live-news-updates-dmk-alliance-leads/liveblog/82349291.cms|archive-date=7 May 2021|access-date=2021-05-04|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Detailed Result, Tamil Nadu Assembly Election 2021|url=https://archive.org/download/httpseci.gov.infilesfile13680-tamil-nadu-general-legislative-election-2021/10-%20Detailed%20Results.pdf|website=eci.gov.in}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size: x-big" width="35%" |+పార్టీల వారీగా సీట్లు గెలుచుకున్నారు ! colspan="2" style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}; color:white;" | SPA ! సీట్లు ! మార్పు ! colspan="2" style="background:{{party color|National Democratic Alliance}} ; color:white;" | NDA ! సీట్లు ! మార్పు |- | [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డిఎంకె]] | style="background-color: {{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" width="3px" | | '''133''' | +44 | [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] | style="background-color: {{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" width="3px" | | '''66''' | -70 |- | [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="3px" | | '''18''' | +10 | పిఎంకే | style="background-color: {{party color|Pattali Makkal Katchi}}" width="3px" | | '''5''' | +5 |- | విసీకే | style="background-color: {{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" width="3px" | | '''4''' | +4 | [[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" width="3px" | | '''4''' | +4 |- | [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] | style="background-color: {{party color|Communist Party of India}}" width="3px" | | '''2''' | +2 | colspan="4" rowspan="2" | |- | [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] | style="background-color: {{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" width="3px" | | '''2''' | +2 |- |+ ! colspan="2" | మొత్తం ! 159 ! +61 ! colspan="2" | మొత్తం ! 75 ! -61 |} {| class="wikitable" |+కూటమి వారీగా ఓట్లు ! కూటమి ! ఓట్లు ! % |- | [[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్]] | 20,982,088 | '''45.38%''' |- | [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి]] | 18,363,499 | '''39.71%''' |- | [[నామ్ తమిర్ కచ్చి|నామ్ తమిళర్ కట్చి]] | 3,042,307 | '''6.58%''' |- | [[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|పీపుల్స్ ఫ్రంట్]] | 1,317,336 | '''2.85%''' |- | [[మక్కల్ నీది మయ్యం|ప్రజల]] [[మక్కల్ నీది మయ్యం|ప్రథమ కూటమి]] | 1,258,794 | '''2.73%''' |- |} === విజేతలు === {| style="width:60%; text-align:center;" |+[[దస్త్రం:TamilNaduAssembly.svg|center|frameless|355x355px]] | style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}; width:67.95%;" | '''159''' | style="background:{{party color|National Democratic Alliance}}; width:32.05%;" | '''75''' |- | <span style="color:{{party color|Secular Progressive Alliance}};">'''SPA'''</span> | <span style="color:{{party color|National Democratic Alliance}};">'''NDA'''</span> |} {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" rowspan="2" |కూటమి ! colspan="2" rowspan="2" |పార్టీ ! colspan="2" |ఓట్లు ! colspan="2" |సీట్లు |- !ఓట్లు !'''%''' !పోటీ చేశారు. !గెలిచారు. |- | bgcolor="{{party color|Secular Progressive Alliance}}" rowspan="7" | | rowspan="7" |[[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్|ఎస్.PA]] | bgcolor="{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |17,430,179 |37.70 |188 |133 |- | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] |1,976,527 |4.27 |25 |18 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of India}}" | |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] |504,537 |1.09 |6 |2 |- | bgcolor="{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విదుథలై చిరుతైగల్ కట్చి]] |457,763 |0.99 |6 |4 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్)]] |390,819 |0.85 |6 |2 |- | bgcolor="{{party color|Indian Union Muslim League}}" | |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్]] |222,263 |0.48 |3 |0 |- | colspan="2" style="background: #F4C2C2" |మొత్తం | style="background: #F4C2C2" |2,09,82,088 | style="background: #F4C2C2" |45.38 | style="background: #F4C2C2" |234 | style="background: #F4C2C2" |159 |- | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |[[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్డీఏ]] | bgcolor="{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అఖిల భారత అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |15,391,055 |33.29 |191 |66 |- | bgcolor="{{party color|Pattali Makkal Katchi}}" | |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |1,758,774 |3.80 |23 |5 |- | bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ]] |1,213,670 |2.62 |20 |4 |- | colspan="2" style="background: #FED8B1" |మొత్తం | style="background: #FED8B1" |1,83,63,499 | style="background: #FED8B1" |39.71 | style="background: #FED8B1" |234 | style="background: #FED8B1" |75 |- | |ఏమీ లేదు. | bgcolor="{{party color|Naam Tamilar Katchi}}" | |[[నామ్ తమిర్ కచ్చి|నామ్ తమిళార్ కచ్చి]] |3,042,307 |6.58 |234 |0 |- | bgcolor="{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |పీపుల్స్ ఫ్రంట్ | bgcolor="{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}" | |[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం]] |1,085,985 |2.35 |165 |0 |- | bgcolor="{{party color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}}" | |[[దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రవిడ కజగం (డిఎండికె)|దేశియా ముర్పోక్కు ద్రావిడ కజగం]] |200,157 |0.43 |60 |0 |- | bgcolor="{{party color|Social Democratic Party of India}}" | |[[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] |28,060 |0.06 |6 |0 |- | bgcolor="{{party color|All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen}}" | |[[ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్-ఇ-ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్]] |3,134 |0.01 |3 |0 |- | bgcolor="{{party color|Makkal Needhi Maiam}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |పిఎఫ్ఎ | bgcolor="{{party color|Makkal Needhi Maiam}}" | |[[మక్కల్ నీది మయ్యం]] |1,210,667 |2.62 |183 |0 |- | bgcolor="{{party color|Indhiya Jananayaga Katchi}}" | |ఇందియా జననాయగ కచ్చి |39,288 |0.08 |38 |0 |- | bgcolor="{{party color|Makkal Needhi Maiam}}" | |అఖిల భారత సమతువా మక్కల్ కచ్చి |7,650 |0.02 |4 |0 |- | bgcolor="{{party color|Janata Dal (Secular)}}" | |[[జనతాదళ్ (సెక్యులర్)|జనతా దళ్ (సెక్యులర్)]] |1,189 |0.01 |3 |0 |- | rowspan="2" | | rowspan="2" |ఏమీ లేదు. | |ఇతరులు |955,161 |2.07 |2834 |0 |- | bgcolor="{{party color|None of the above}}" | |పైన పేర్కొన్న వాటిలో ఏదీ లేదు |345,591 |0.75 | - అని. |0 |- | colspan="4" |'''మొత్తం''' |'''46,236,716''' |'''100.00''' |'''3998''' |'''234''' |- |- ! colspan="9" | |- | colspan="4" style="text-align:left;" |చెల్లుబాటు అయ్యే ఓట్లు | align="right" |46,236,716 | align="right" |99.77 | colspan="4" rowspan="5" style="background-color:#E9E9E9" | |- | colspan="4" style="text-align:left;" |చెల్లని ఓట్లు | align="right" |107,874 | align="right" |0.23 |- | colspan="4" style="text-align:left;" |'''ఓట్లు వేయడం/ఓటు వేయడం''' | align="right" |'''46,344,590''' | align="right" |'''73.63''' |- | colspan="4" style="text-align:left;" |మినహాయింపులు | align="right" |16,599,103 | align="right" |26.37 |- | colspan="4" style="text-align:left;" |'''నమోదైన ఓటర్లు''' | align="right" |'''62,943,693''' | colspan="1" style="background-color:#E9E9E9" | |- |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:centre;" |+తమిళనాడులోని ప్రతి జిల్లాలో కూటములు సాధించిన సీట్ల సంఖ్య{{Efn|Numbers of constituencies in Chennai, Thiruvallur, Kancheepuram, Chengalpattu, Vellore, Ranipet, Thirupathur, Villupuram, Kallakurichi, Nagapattinam, Mayiladuthurai, Tirunelveli and Tenkasi districts adjusted as per their new boundaries before the election.}} !జిల్లా !మొత్తం సీట్లు ! style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}; color:white;" |SPA ! style="background:{{party color|National Democratic Alliance}}; color:white;" |NDA ! style="background:grey; color:white;" |OTH |- |[[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్ళూర్]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |6 |0 |0 |- |[[చెన్నై జిల్లా|చెన్నై]] |22 | bgcolor="#FF9DA2" |22 |0 |0 |- |[[కాంచీపురం జిల్లా|కాంచీపురం]] |3 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |0 |0 |- |[[చెంగల్పట్టు జిల్లా|చెంగల్పట్టు]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |5 |1 |0 |- |[[రాణిపేట జిల్లా|రాణిపేట]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[వెల్లూర్ జిల్లా|వెల్లూర్]] |5 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |1 |0 |- |[[తిరుపత్తూరు జిల్లా|తిరుపత్తూరు]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[కృష్ణగిరి జిల్లా|కృష్ణగిరి]] |6 |3 |3 |0 |- |[[ధర్మపురి జిల్లా|ధర్మపురి]] |5 |0 | bgcolor="#FF9933" |5 |0 |- |[[తిరువణ్ణామలై జిల్లా|తిరువణ్ణామలై]] |8 | bgcolor="#FF9DA2" |6 |2 |0 |- |[[విళుపురం జిల్లా|విళుపురం]] |7 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |3 |0 |- |[[కళ్లకురిచి జిల్లా|కళ్లకురిచి]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[సేలం జిల్లా|సేలం]] |11 |1 | bgcolor="#FF9933" |10 |0 |- |[[నమక్కల్ జిల్లా|నమక్కల్]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |2 |0 |- |[[ఈరోడ్ జిల్లా|ఈరోడ్]] |8 |3 | bgcolor="#FF9933" |5 |0 |- |[[నీలగిరి జిల్లా|నీలగిరి]] |3 | bgcolor="#FF9DA2" |2 |1 |0 |- |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] |8 |3 | bgcolor="#FF9933" |5 |0 |- |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా|కోయంబత్తూరు]] |10 |0 | bgcolor="#FF9933" |10 |0 |- |[[దిండిగల్ జిల్లా|దిండిగల్]] |7 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |3 |0 |- |[[కరూర్ జిల్లా|కరూర్]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |0 |0 |- |[[తిరుచిరాపల్లి జిల్లా|తిరుచిరాపల్లి]] |9 | bgcolor="#FF9DA2" |9 |0 |0 |- |[[పెరంబలూర్ జిల్లా|పెరంబలూర్]] |2 | bgcolor="#FF9DA2" |2 |0 |0 |- |[[అరియాలూర్ జిల్లా|అరియాలూర్]] |2 | bgcolor="#FF9DA2" |2 |0 |0 |- |[[కడలూర్ జిల్లా|కడలూర్]] |9 | bgcolor="#FF9DA2" |7 |2 |0 |- |[[మైలాదుత్తురై జిల్లా|మైలాదుత్తురై]] |3 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |0 |0 |- |[[నాగపట్టినం జిల్లా|నాగపట్టినం]] |3 | bgcolor="#FF9DA2" |2 |1 |0 |- |[[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువారూర్]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[తంజావూరు జిల్లా|తంజావూరు]] |8 | bgcolor="#FF9DA2" |7 |1 |0 |- |[[పుదుక్కొట్టై జిల్లా|పుదుక్కొట్టై]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |5 |1 |0 |- |[[శివగంగై జిల్లా|శివగంగై]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[మథురై జిల్లా|మథురై]] |10 |5 |5 |0 |- |థేనీ |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[విరుదునగర్ జిల్లా|విరుదునగర్]] |7 | bgcolor="#FF9DA2" |6 |1 |0 |- |[[రామనాథపురం జిల్లా|రామనాథపురం]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |0 |0 |- |[[తూత్తుకూడి జిల్లా|తూత్తుకూడి]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |5 |1 |0 |- |[[తెన్‌కాశి జిల్లా|తెన్‌కాశి]] |5 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |2 |0 |- |[[తిరునల్వేలి జిల్లా|తిరునల్వేలి]] |5 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |2 |0 |- |[[కన్యాకుమారి జిల్లా|కన్యాకుమారి]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |2 |0 |- !మొత్తం !234 ! bgcolor="#FF9DA2" |'''159''' ! bgcolor="#16FF41" |75 !0 |} === ప్రాంతం వారీగా === {| class="wikitable sortable" |+కూటమి వారీ ఫలితాలు !ప్రాంతం !మొత్తం సీట్లు ![[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్]] ![[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి]] |- |ఉత్తర తమిళనాడు |69 |{{Composition bar|59|69|{{party color|Secular Progressive Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |{{Composition bar|10|69|{{party color|National Democratic Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |- |పశ్చిమ తమిళనాడు |68 |{{Composition bar|24|68|{{party color|Secular Progressive Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |{{Composition bar|44|68|{{party color|National Democratic Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |- |దక్షిణ తమిళనాడు |51 |{{Composition bar|36|51|{{party color|Secular Progressive Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |{{Composition bar|15|51|{{party color|National Democratic Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |- |మధ్య తమిళనాడు |46 |{{Composition bar|40|46|{{party color|Secular Progressive Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |{{Composition bar|6|46|{{party color|National Democratic Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |} ==ఎన్నికైన సభ్యులు== {| class="wikitable sortable" |+ప్రతి నియోజకవర్గంలో విజేత, రన్నర్-అప్, ఓటర్ ఓటింగ్, గెలుపు మార్జిన్ ! colspan="2" |అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం !పోలింగ్ శాతం ! colspan="5" |విజేత<ref>{{cite news|url=https://www.cnbctv18.com/politics/tamil-nadu-election-results-2021-mk-stalin-kamal-haasan-heres-full-list-of-winners-9157651.htm|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Here's full list of winners|date=3 May 2021|access-date=20 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231220042340/https://www.cnbctv18.com/politics/tamil-nadu-election-results-2021-mk-stalin-kamal-haasan-heres-full-list-of-winners-9157651.htm|archive-date=20 December 2023|publisher=CNBCTV18|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Result 2021: Check Full List of Winners Constituency wise">{{cite news|url=https://www.india.com/tamil-nadu/tamil-nadu-election-results-2021-complete-updated-list-of-winners-check-constituency-wise-seat-details-winners-list-dmk-aiadmk-bjp-winning-candidate-winner-loser-4633514/|title=Tamil Nadu Election Result 2021: Check Full List of Winners Constituency wise|last1=India TV|date=3 May 2021|work=|access-date=20 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231220042449/https://www.india.com/tamil-nadu/tamil-nadu-election-results-2021-complete-updated-list-of-winners-check-constituency-wise-seat-details-winners-list-dmk-aiadmk-bjp-winning-candidate-winner-loser-4633514/|archive-date=20 December 2023|language=en}}</ref> ! colspan="5" |ద్వితియ విజేత ! rowspan="2" |మార్జిన్ |- !# !పేర్లు !% !అభ్యర్థి ! colspan="2" |పార్టీ !ఓట్లు !% !అభ్యర్థి ! colspan="2" |పార్టీ !ఓట్లు !% |- ! colspan="14" |[[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్లూరు జిల్లా]] |- |1 |[[గుమ్మిడిపూండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|గుమ్మిడిపూండి]] |78.84 |[[టి.జె. గోవిందరాజన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |126,452 |56.94 |ప్రకాష్ ఎం |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |75,514 |34 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|50,938 |- |2 |[[పొన్నేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పొన్నేరి]] (ఎస్.సి) |78.68 |[[దురై చంద్రశేఖర్]] |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |94,528 |44.94 |పి. బలరామన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,839 |40.33 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|9,689 |- |3 |[[తిరుత్తణి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుత్తణి]] |79.85 |[[ఎస్. చంద్రన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |120,314 |51.72 |జి. హరి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |91,061 |39.15 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|29,253 |- |4 |[[తిరువళ్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువళ్లూరు]] |77.91 |[[వీ.జీ. రాజేంద్రన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |107,709 |50.27 |బివి రమణ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,008 |39.68 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,701 |- |5 |[[పూనమల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పూనమల్లి]] (ఎస్.సి) |73.62 |[[ఎ. కృష్ణస్వామి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |149,578 |56.72 |ఎస్.ఎక్స్. రాజమన్నార్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |55,468 |21.03 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|94,110 |- |6 |[[ఆవడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆవడి]] |67.96 |[[ఎస్.ఎమ్. నాజర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |150,287 |49.94 |కె. పాండియరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |95,012 |31.57 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|55,275 |- !colspan="14" |[[చెన్నై జిల్లా]] |- |7 |[[మధురవాయల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మధురవాయల్]] |60.56 |[[కె. గణపతి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |121,298 |44.29 |పి. బెంజమిన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |89,577 |32.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|31,721 |- |8 |[[అంబత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబత్తూరు]] |62.52 |[[జోసెఫ్ శామ్యూల్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |114,554 |47.67 |వి. అలెగ్జాండర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |72,408 |30.13 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|42,146 |- |9 |[[మాదవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మాదవరం]] |66.60 |[[ఎస్. సుదర్శనం]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |151,485 |50.04 |వి. మూర్తి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |94,414 |31.19 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|57,071 |- |10 |[[తిరువొత్తియూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువొత్తియూర్]] |65.36 |[[కే.పీ. శంకర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |88,185 |44.34 |కె. కుప్పన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |50,524 |25.40 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|37,661 |- |11 |[[డా. రాధాకృష్ణన్ నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|డా. రాధాకృష్ణన్ నగర్]] |71.12 |[[జె. జాన్ ఎబెనెజెర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,763 |51.2 |ఆర్.ఎస్. రాజేష్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |53,284 |28.49 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|42,479 |- |12 |[[పెరంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరంబూర్]] |63.43 |[[ఆర్.డి. శేఖర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |105,267 |52.53 |ఎన్.ఆర్. ధనపాలన్ |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |50,291 |25.1 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|54,976 |- |13 |[[కొలత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలత్తూరు]] |61.66 |[[ఎం. కె. స్టాలిన్|ఎం.కె. స్టాలిన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |105,522 |60.86 |ఆది రాజారాం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |35,138 |20.27 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|70,384 |- |14 |[[విల్లివాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విల్లివాక్కం]] |56.43 |[[ఎ. వెట్రియాళగన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |76,127 |52.83 |జేసీడీ ప్రభాకర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |38,890 |26.99 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|37,237 |- |15 |[[తిరు. వి. కా. నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరు. వి. కా. నగర్]] (ఎస్.సి) |60.93 |[[పి. శివకుమార్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |81,727 |61.13 |పిఎల్ కళ్యాణి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |26,714 |19.98 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|55,013 |- |16 |[[ఎగ్మోర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎగ్మోర్]] (ఎస్.సి) |61.75 |[[ఐ. పరంథమన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |68,832 |57.71 |బి. జాన్ పాండియన్ |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |30,064 |25.21 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|38,768 |- |17 |[[రాయపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాయపురం]] |62.91 |[[ఐడ్రీమ్ ఆర్. మూర్తి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |64,424 |53.16 |డి. జయకుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |36,645 |30.24 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,779 |- |18 |[[హార్బర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|హార్బర్]] |57.83 |[[పీ.కే. శేఖర్ బాబు|పీకే శేఖర్ బాబు]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |59,317 |58.35 |వినోజ్ పి. సెల్వం |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |32,043 |31.52 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,274 |- |19 |[[చేపాక్-తిరువల్లికేని శాసనసభ నియోజకవర్గం|చేపాక్-తిరువల్లికేని]] |58.70 |[[ఉదయనిధి స్టాలిన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,285 |67.89 |ఎ.వి.ఎ. కస్సాలి |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |23,930 |17.42 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|69,355 |- |20 |[[థౌజండ్ లైట్స్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|థౌజండ్ లైట్స్]] |56.62 |[[ఎజిలన్ నాగనాథన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |49,080 |53.88 |ఖుష్బు |style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |25,079 |27.53 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|24,001 |- |21 |[[అన్నా నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అన్నా నగర్]] |57.71 |[[ఎం.కె. మోహన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |80,054 |48.49 |ఎస్. గోకుల ఇందిర | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |52,609 |31.87 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,445 |- |22 |[[విరుగంపాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుగంపాక్కం]] |57.97 |[[ఎ. ఎం. వి. ప్రభాకర రాజా]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,351 |43.97 |విరుగై విఎన్ రవి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |55,984 |33.11 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|18,367 |- |23 |[[సైదాపేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సైదాపేట్]] |57.46 |మా.సుబ్రమణ్యం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |80,194 |50.02 |ఎస్. దురైసామి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |50,786 |31.68 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|29,408 |- |24 |[[త్యాగరాయనగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|త్యాగరాయనగర్]] |56.36 |జె. కరుణానిధి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |56,035 |40.57 |బి. సత్యనారాయణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |55,898 |40.47 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|137 |- |25 |[[మైలాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలాపూర్]] |56.71 |ధా వేలు | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |68,392 |44.58 |ఆర్. నటరాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |55,759 |36.34 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,633 |- |26 |[[వేలచ్చేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేలచ్చేరి]] |56.17 |[[జె.ఎం.హెచ్. ఆసన్ మౌలానా]] |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |68,493 |38.76 |[[ఎం.కె. అశోక్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |64,141 |36.3 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|4,352 |- |27 |[[షోలింగనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలింగనల్లూర్]] |55.57 |[[ఎస్. అరవింద్ రమేష్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |171,558 |44.18 |కెపి కందన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |136,153 |35.06 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|35,405 |- |28 |[[అలందూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలందూరు]] |61.10 |టి.ఎం. అన్బరసన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |116,785 |49.12 |బి. వలర్మతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |76,214 |32.06 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|40,571 |- ! colspan="14" |[[కాంచీపురం జిల్లా]] |- |29 |[[శ్రీపెరంబుదూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీపెరంబుదూర్]] (ఎస్.సి) |74.68 |[[కె. సెల్వపెరుంతగై]] |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |115,353 |43.65 |కె. పళని | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |104,474 |39.53 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|10,879 |- ! colspan="14" |[[చెంగల్పట్టు జిల్లా]] |- |30 |[[పల్లవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పల్లవరం]] |61.02 |[[ఐ. కరుణానిధి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |126,427 |47.49 |ఎస్. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,646 |33.3 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|37,781 |- |31 |[[తాంబరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తాంబరం]] |59.90 |[[ఎస్. ఆర్. రాజా]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |116,840 |46.93 |టీకేఎం చిన్నయ్య | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |80,016 |32.14 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|36,824 |- |32 |[[చెంగల్పట్టు శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెంగల్పట్టు]] |63.97 |[[ఎం. వరలక్ష్మి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |130,573 |47.64 |ఎం. గజేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |103,908 |37.91 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|26,665 |- |33 |[[తిరుపోరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపోరూర్]] |76.96 |[[ఎస్.ఎస్. బాలాజీ]] |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |93,954 |41.44 |తిరుకచూర్ ఆరుముగం |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |92,007 |40.58 | style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ; color:white;"|1,947 |- |34 |[[చెయ్యూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెయ్యూర్]] (ఎస్.సి) |78.75 |[[ఎం. బాబు]] |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |82,750 |46.2 |ఎస్. కణిత సంపత్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,708 |43.94 | style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ; color:white;"|4,042 |- |35 |[[మదురాంతకం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురాంతకం]] (ఎస్.సి) |81.97 |మరగతం కుమారవేల్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |86,646 |46.62 |మల్లాయి సీఈ సత్య |style="background:{{party color|Marumalarchi Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |83,076 |44.7 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,570 |- ! colspan="14" |[[కాంచీపురం జిల్లా]] |- |36 |[[ఉతిరమేరూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉతిరమేరూరు]] |80.83 |[[కె. సుందర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,427 |44.38 |వి.సోమసుందరం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |91,805 |43.61 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,622 |- |37 |[[కాంచీపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాంచీపురం]] |74.20 |[[సి. వి. ఎం. పి. ఎళిలరసన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,235 |44.77 |పి.మగేష్‌కుమార్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |91,236 |39.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,999 |- ! colspan="14" |[[రాణిపేట జిల్లా]] |- |38 |[[అరక్కోణం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరక్కోణం]] (ఎస్.సి) |75.41 |ఎస్. రవి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,399 |49.82 |జె. గౌతమ్ సన్నా |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |58,230 |33.97 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,169 |- |39 |[[షోలింగూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలింగూర్]] |80.60 |ఎ.ఎన్. మునిరథినం |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |110,228 |49.18 |ఎ.ఎం. కృష్ణన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |83,530 |37.27 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|24,878 |- |41 |[[రాణిపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాణిపేట]] |77.63 |[[ఆర్. గాంధీ]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,291 |49.79 |ఎస్.ఎం .సుకుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |86,793 |41.84 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,498 |- |42 |[[ఆర్కాట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆర్కాట్]] |79.93 |[[జె.ఎల్. ఈశ్వరప్పన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,885 |49.52 |కెఎల్ ఎలవళగన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |83,927 |40.01 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|19,958 |- ! colspan="14" |[[వెల్లూర్ జిల్లా]] |- |40 |[[కాట్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాట్పాడి]] |74.43 |[[దురై మురుగన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |85,140 |45.71 |వి. రాము | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,394 |45.31 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|746 |- |43 |[[వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేలూరు]] |70.96 |[[పి. కార్తికేయన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,299 |46.86 |ఎస్.ఆర్.కె. అప్పు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |75,118 |41.76 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,181 |- |44 |[[ఆనైకట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆనైకట్]] |77.05 |[[ఏ.పీ. నందకుమార్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,159 |48.11 |డి. వెలళగన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,799 |44.89 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|6,360 |- |45 |[[కిల్వైతినంకుప్పం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్వైతినంకుప్పం]] (ఎస్.సి) |76.63 |ఎం. జగన్మూర్తి |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,579 |48.57 |కె. సీతారామన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,997 |42.5 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|10,582 |- |46 |[[గుడియాతం శాసనసభ నియోజకవర్గం|గుడియాతం]] (ఎస్.సి) |72.94 |[[వి. అములు]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |100,412 |47.45 |జి. పరిధా | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |93,511 |44.19 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|6,901 |- !colspan="14" |[[తిరుపత్తూరు జిల్లా]] |- |47 |[[వాణియంబాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాణియంబాడి]] |75.93 |జి సెంధిల్ కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,018 |46.33 |ఎన్. మహ్మద్ నయీం |style="background:{{party color|Indian Union Muslim League}}" | |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |83,114 |43.74 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,904 |- |48 |[[అంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబూర్]] |74.59 |[[ఎ.సి. విల్వనాథన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,476 |50.86 |కె. నాజర్ మహమ్మద్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,244 |39.49 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|20,232 |- |49 |[[జోలార్‌పేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జోలార్‌పేట్]] |81.52 |[[కె. దేవరాజి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,490 |45.57 |[[కె.సి. వీరమణి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,399 |45.02 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,091 |- |50 |[[తిరుప్పత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం (వెల్లూరు)|తిరుప్పత్తూరు]] |77.72 |[[ఎ. నల్లతంబి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,522 |51.91 |టికె రాజా |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |68,282 |36.72 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,240 |- !colspan="14" |[[కృష్ణగిరి జిల్లా]] |- |51 |[[ఉత్తంగరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉత్తంగరై]] (ఎస్.సి) |78.99 |టి.ఎం. తమిళ్ సెల్వం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |99,675 |52.96 |Jఎస్. ఆరుముగం |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |71,288 |37.87 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,387 |- |52 |[[బర్గూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బర్గూర్]] |79.64 |డి. మతియాళగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |97,256 |49.17 |ఎ. కృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,642 |42.8 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,614 |- |53 |[[కృష్ణగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కృష్ణగిరి]] |78.92 |[[కె. అశోక్ కుమార్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |96,050 |45.38 |[[టి. సెంగుట్టువన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,256 |45.01 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|794 |- |54 |[[వేప్పనహళ్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేప్పనహళ్లి]] |81.38 |[[కె.పి. మునుసామి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |94,104 |45.87 |[[పి. మురుగన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |91,050 |44.38 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,054 |- |55 |[[హోసూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|హోసూరు]] |70.53 |[[వై. ప్రకాష్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |118,231 |47.65 |ఎస్. జ్యోతి బాలకృష్ణ రెడ్డి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |105,864 |42.67 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,367 |- |56 |[[తల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|థాలీ]] |77.23 |[[టి. రామచంద్రన్]] |style="background:{{party color|Communist Party of India}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |120,641 |62.18 |సి. నగేష్ కుమార్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |64,415 |33.2 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|56,226 |- !colspan="14" |[[ధర్మపురి జిల్లా]] |- |57 |[[పాలకోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాలకోడ్]] |87.03 |[[కె. పి. అన్బళగన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |110,070 |53.28 |పీకే మురుగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |81,970 |39.68 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,100 |- |58 |[[పెన్నాగారం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెన్నాగారం]] |85.22 |[[జి.కె. మణి]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |106,123 |50.46 |[[పి.ఎన్.పి. ఇన్బశేఖరన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,937 |40.39 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|21,186 |- |59 |[[ధర్మపురి శాసనసభ నియోజకవర్గం (తమిళనాడు)|ధర్మపురి]] |80.56 |[[ఎస్.పి. వెంకటేశ్వరన్]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |105,630 |48.6 |[[పి. సుబ్రమణి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,770 |36.24 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|26,860 |- |60 |[[పప్పిరెడ్డిపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పప్పిరెడ్డిపట్టిi]] |83.24 |ఎ. గోవిందసామి |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |114,507 |51.81 |ఎం. ప్రభు రాజశేఖర్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,564 |35.1 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|36,943 |- |61 |[[హరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|హరూర్]] (ఎస్.సి) |79.39 |వి.సంపత్‌కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |99,061 |49.89 |ఎ. కుమార్ |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |68,699 |34.6 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|30,362 |- !colspan="14" |[[తిరువణ్ణామలై జిల్లా]] |- |62 |[[చెంగం శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెంగం]] (ఎస్.సి) |81.31 |[[ఎం.పి. గిరి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |108,081 |48.26 |ఎంఎస్ నైనాకన్ను | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |96,511 |43.09 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,570 |- |63 |[[తిరువణ్ణామలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువణ్ణామలై]] |72.87 |[[ఈ.వీ. వేలు]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |137,876 |66.02 |ఎస్. తణిగైవేల్ |style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |43,203 |20.69 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|94,673 |- |64 |[[కిల్పెన్నత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్పెన్నత్తూరు]] |80.41 |[[కె. పిచ్చండి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |104,675 |51.34 |కె. సెల్వకుమార్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |77,888 |38.2 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|26,787 |- |65 |[[కలసపాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కలసపాక్కం]] |80.62 |[[పి.ఎస్.టి. శరవణన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,134 |47.92 |[[వి. పన్నీర్ సెల్వం (1972)|వి. పన్నీర్ సెల్వం]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,912 |43.23 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,222 |- |66 |[[పోలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోలూరు]] |82.39 |[[అగ్రి ఎస్. ఎస్. కృష్ణమూర్తి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |97,732 |48.38 |[[కె.వి. శేఖరన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |88,007 |43.57 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,725 |- |67 |[[ఆరణి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆరణి]] |79.73 |[[సెవ్వూర్ ఎస్. రామచంద్రన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |102,961 |46.5 |ఎస్ఎస్ అన్బళగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |99,833 |45.09 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,128 |- |68 |[[చెయ్యార్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెయ్యార్]] |82.52 |[[ఓ. జోతి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102,460 |47.78 |కె. మోహన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |90,189 |42.05 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,771 |- |69 |[[వందవాసి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వందవాసి]] (ఎస్.సి) |77.28 |[[ఎస్. అంబేత్‌కుమార్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102,064 |54.88 |ఎస్. మురళీ శంకర్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |66,111 |35.55 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|35,953 |- ! colspan="14" |[[విళుపురం జిల్లా]] |- |70 |[[జింగీ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జింగీ]] |79.30 |[[కె.ఎస్. మస్తాన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |109,625 |52.99 |ఎంపీఎస్ రాజేంద్రన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |73,822 |35.68 | style="background:{{party color| Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|35,803 |- |71 |[[మైలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలం]] |78.33 |[[సి. శివకుమార్]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |81,044 |45.79 |[[ఆర్. మసిలమణి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,814 |44.53 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|2,230 |- |72 |[[తిండివనం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిండివనం]] |79.17 |[[పి. అర్జునన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |87,152 |47.74 |[[పి. సీతాపతి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,399 |42.4 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,753 |- |73 |[[వానూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|వానూరు]] (ఎస్.సి) |80.41 |[[ఎం. చక్రపాణి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |92,219 |50.61 |[[వన్ని అరసు]] |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |70,492 |38.69 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|21,727 |- |74 |[[విల్లుపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విల్లుపురం]] |78.14 |[[ఆర్. లక్ష్మణన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102,271 |49.92 |[[సి. వి. షణ్ముగం]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |87,403 |42.66 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|14,868 |- |75 |[[విక్రవాండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|విక్రవాండి]] |82.45 |[[ఎన్. పుగాజంతి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,730 |48.81 |[[ఆర్. ముతమిల్సెల్వన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,157 |43.47 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,573 |- |76 |[[తిరుక్కోయిలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుక్కోయిలూర్]] |77.03 |[[కె. పొన్ముడి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |110,980 |56.56 |వి.ఎ.టి. కలివరదన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |51,300 |26.14 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|59,680 |- !colspan="14" |[[కళ్లకురిచి జిల్లా]] |- |77 |[[ఉలుందూరుపేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉలుందూరుపేట్]] |83.44 |[[ఎ. జె. మణికన్నన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |115,451 |47.15 |[[ఆర్. కుమారగురు]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |110,195 |45 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,256 |- |78 |[[ఋషివందియం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఋషివందియం]] |80.17 |[[కె. కార్తికేయన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |113,912 |52.96 |ఎ. సంతోష్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |72,184 |33.56 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|41,728 |- |79 |[[శంకరాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శంకరాపురం]] |80.35 |[[టి. ఉదయసూరియన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |121,186 |56.16 | జి. రాజా |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |75,223 |34.86 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|45,963 |- |80 |[[కళ్లకురిచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కళ్లకురిచి]] (ఎస్.సి) |78.80 |[[ఎం. సెంథిల్ కుమార్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |110,643 |48.99 |KI మణిరథినం |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |84,752 |37.52 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|25,891 |- !colspan="14" |[[సేలం జిల్లా]] |- |81 |[[గంగవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|గంగవల్లి]] (ఎస్.సి) |78.03 |[[ఎ. నల్లతంబి (ఏఐఏడీఎంకే రాజకీయ నాయకుడు)|ఎ. నల్లతంబి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |89,568 |48.02 |జె. రేఖ ప్రియదర్శిని | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |82,207 |44.08 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,361 |- |82 |[[అత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అత్తూరు]] (ఎస్.సి) |78.42 |[[ఎ. పి. జయశంకరన్|ఎ.పి. జయశంకరన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |95,308 |47.72 |కె. చిన్నదురై | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,051 |43.58 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|8,257 |- |83 |[[ఏర్కాడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఏర్కాడ్]] (ఎస్.టి) |84.12 |[[జి. చిత్ర]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |121,561 |50.88 |సి. తమిళసెల్వన్‌ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,606 |40.02 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|25,955 |- |84 |[[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] |84.08 |[[ఆర్. మణి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |142,488 |57.22 |రంగరాజన్ మోహన్ కుమారమంగళం |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |87,194 |35.01 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|55,294 |- |85 |[[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టూరు]] |76.15 |[[ఎస్. సదాశివం]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |97,055 |44.43 |ఎస్. శ్రీనివాస పెరుమాళ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,399 |44.13 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|656 |- |86 |[[ఎడప్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎడప్పాడి]] |86.68 |[[ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |163,154 |65.97 |సంపత్ కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |69,352 |28.04 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|93,802 |- |87 |[[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] |84.67 |ఎస్. సుందరరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |115,472 |49.72 |కె.ఎం. రాజేష్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,427 |41.09 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|20,045 |- |88 |[[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం వెస్ట్]] |72.28 |అరుల్ రామదాస్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |105,483 |48.69 |ఎ. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |83,984 |38.77 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|21,499 |- |89 |[[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం నార్త్]] |73.32 |ఆర్. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,432 |46.17 |జి. వెంకటాచలం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,844 |42.42 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,588 |- |90 |[[సేలం సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం సౌత్]] |76.08 |ఇ. బాలసుబ్రహ్మణ్యం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |97,506 |48.76 |ఎ.ఎస్. శరవణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,897 |37.45 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,609 |- |91 |[[వీరపాండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వీరపాండి]] |86.02 |ఎం. రాజముత్తు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |111,682 |49.92 |ఎకె తరుణ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |91,787 |41.03 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|19,895 |- !colspan="14" |[[నమక్కల్ జిల్లా]] |- |92 |[[రాశిపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాశిపురం]] (ఎస్.సి) |83.23 |ఎం. మతివెంతన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,727 |46.08 |వి.సరోజ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,775 |45.09 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,952 |- |93 |[[సేంతమంగళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేంతమంగళం]] (ఎస్.టి) |81.80 |కె. పొన్నుసామి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,681 |45.51 |ఎస్. చంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |80,188 |40.25 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|10,493 |- |94 |[[నమక్కల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నమక్కల్]] |80.18 |పి. రామలింగం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |106,494 |51.51 |కెపిపి బాస్కర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,633 |38.03 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,861 |- |95 |[[పరమతి-వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరమతి-వేలూరు]] |82.87 |ఎస్. శేఖర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |86,034 |46.83 |Kఎస్. మూర్తి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,372 |42.66 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,662 |- |96 |[[తిరుచెంగోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచెంగోడ్]] |79.90 |ఇ.ఆర్. ఈశ్వరన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |81,688 |44.23 |పొన్. సరస్వతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,826 |42.69 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|2,862 |- |97 |[[కుమారపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుమారపాళయం]] |79.35 |పి. తంగమణి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,800 |49.92 |ఎం. వెంకటాచలం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |69,154 |34.25 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|31,646 |- ! colspan="14" |[[ఈరోడ్ జిల్లా]] |- |98 |[[ఈరోడ్ ఈస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఈరోడ్ ఈస్ట్]] |66.56 |తిరుమగన్ ఎవరా |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |67,300 |44.27 |ఎం. యువరాజా |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |58,396 |38.41 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|8,904 |- |99 |[[ఈరోడ్ వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఈరోడ్ వెస్ట్]] |70.14 |ఎస్. ముత్తుసామి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |100,757 |49.01 |కెవి రామలింగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,668 |38.27 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,089 |- |100 |[[మొదక్కురిచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|మొదక్కురిచి]] |76.11 |సికె సరస్వతి |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |78,125 |42.96 |[[సుబ్బులక్ష్మి జగదీశన్ మనోహరన్|సుబ్బులక్ష్మి జగదీశన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,844 |42.81 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;"|281 |- !colspan="14" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా]] |- |101 |[[ధరాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ధరాపురం]] (ఎస్.సి) |75.02 |ఎన్. కయల్విజి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,986 |46.39 |ఎల్. మురుగన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |88,593 |45.67 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,393 |- |102 |[[కాంగాయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాంగాయం]] |77.69 |ఎంపీ సామినాథన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,197 |47.14 |ఏఎస్ రామలింగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |86,866 |43.47 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,331 |- !colspan="14" |[[ఈరోడ్ జిల్లా]] |- |103 |[[పెరుందురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరుందురై]] |83.31 |ఎస్. జయకుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,125 |44.84 |కె.కె.సి. బాలు | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |70,618 |37.2 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|14,507 |- |104 |[[కాంగాయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|భవానీ]] |84.36 |కెసి కరుప్పన్నన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,915 |50.11 |కె.పి. దురైరాజ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,392 |38.93 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,523 |- |105 |[[అంతియూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంతియూర్]] |80.32 |ఏజీ వెంకటాచలం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |79,096 |44.84 |కెఎస్ షణ్ముగవేల్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |77,821 |44.12 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,275 |- |106 |[[గోబిచెట్టిపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|గోబిచెట్టిపాళయం]] |83.58 |కె.ఎ. సెంగోట్టయన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |108,608 |50.68 |జివి మణిమారన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |80,045 |37.36 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,563 |- |107 |[[భవానీసాగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|భవానీసాగర్]] (ఎస్.సి) |77.08 |ఎ. బన్నారి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |99,181 |49.45 |పిఎల్ సుందరం | style="background:{{party color|Communist Party of India}}" | |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |83,173 |41.47 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,008 |- ! colspan="14" |[[నీలగిరి జిల్లా]] |- |108 |[[ఉదగమండలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉదగమండలం]] |68.48 |ఆర్. గణేష్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |65,530 |46.44 |ఎం. భోజరాజన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |60,182 |42.65 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|5,348 |- |109 |[[గూడలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|గూడలూరు]] (ఎస్.సి) |73.08 |పొన్. జయశీలన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |64,496 |46.65 |ఎస్. కాశిలింగం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |62,551 |45.24 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,945 |- |110 |[[కూనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కూనూరు]] |70.74 |కె. రామచంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |61,820 |45.49 |కప్పచి డి.వినోత్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |57,715 |42.47 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,105 |- !colspan="14" |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా]] |- |111 |[[మెట్టుపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టుపాళయం]] |75.80 |ఎకె సెల్వరాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |105231 |46.75 |టిఆర్ షణ్ముగ సుందరం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102775 |45.66 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|2,456 |- ! colspan="14" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా]] |- |112 |[[అవనాశి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అవనాశి]] (ఎస్.సి) |75.79 |పి. ధనపాల్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |117,284 |55.16 |ఆర్. అతియమాన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |66,382 |31.22 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|50,982 |- |113 |[[తిరుప్పూర్ ఉత్తర శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పూర్ ఉత్తర]] |62.80 |కెఎన్ విజయకుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |113,384 |47.62 |రవి సుబ్రమణ్యం ఎం |style="background:{{party color|Communist Party of India}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |73,282 |30.78 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|40,102 |- |114 |[[తిరుప్పూర్ దక్షిణ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పూర్ దక్షిణ]] |62.79 |కె. సెల్వరాజ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |75,535 |43.31 |గుణశేఖరన్ ఎస్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,826 |40.61 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,709 |- |115 |[[పల్లడం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పల్లడం]] |67.09 |ఎం.ఎస్.ఎం. ఆనందన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |126,903 |48.53 |కె. ముత్తురథినం |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,212 |36.03 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|32,691 |- !colspan="14" |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా]] |- |116 |[[సూలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సూలూరు]] |76.18 |వి.పి. కందసామి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |118,968 |49.23 |ప్రీమియర్ సెల్వం (ఎ) ఎం. కాళీచామి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,036 |36.02 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|32,302 |- |117 |[[కవుండంపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కవుండంపాళయం]] |66.60 |జి. అరుణ్‌కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |135,669 |43.78 |ఆర్ కృష్ణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |1,25,893 |40.62 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,776 |- |118 |[[కోయంబత్తూరు ఉత్తర శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోయంబత్తూరు ఉత్తర]] |59.87 |అమ్మన్ కె. అర్జునన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,454 |40.16 |వి.ఎం. షముగ సుందరం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,453 |38.19 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,001 |- |119 |[[తొండముత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తొండముత్తూరు]] |70.54 |ఎస్పీ వేలుమణి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |124,225 |53.89 |కార్తికేయ శివసేనాపతి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |82,595 |35.83 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|41,630 |- |120 |[[కోయంబత్తూరు సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోయంబత్తూరు సౌత్]] |61.22 |వనతీ శ్రీనివాసన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |53,209 |34.38 |కమల్ హాసన్ | style="background-color: {{party color|Makkal Needhi Maiam}}" | |[[మక్కల్ నీది మయ్యం|ఎం.ఎన్.ఎం]] |51,481 |33.26 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;"|1,728 |- |121 |[[సింగనల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సింగనల్లూరు]] |62.11 |కెఆర్ జయరామ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,244 |40.22 |కార్తీక్ ఎన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |70,390 |34.84 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|10,854 |- |122 |[[కినతుకడవు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కినతుకడవు]] |71.10 |ఎస్. దామోదరన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |101,537 |43.68 |కురుచి ప్రభాకరన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |100,442 |43.21 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,095 |- |123 |[[పొల్లాచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పొల్లాచ్చి]] |78.08 |పొల్లాచ్చి వి.జయరామన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |80,567 |45.44 |కె వరదరాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,842 |44.47 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,725 |- |124 |[[వాల్పరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాల్పరై]] (ఎస్.సి) |70.63 |టికె అమూలకందసామి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |71,672 |49.37 |ఆరుముగం ఎం | style="background:{{party color|Communist Party of India}}" | |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |59,449 |40.95 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,223 |- !colspan="14" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా]] |- |125 |[[ఉడుమలైపేట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉడుమలైపేట్టై]] |72.05 |ఉడుమలై కె. రాధాకృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |96,893 |49.85 |కె. తెనర్సు |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |74,998 |38.59 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|21,895 |- |126 |[[మడతుకులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మడతుకులం]] |73.20 |సి. మహేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,313 |46.35 |జయరామకృష్ణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,875 |42.81 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|6,438 |- !colspan="14" |[[దిండిగల్ జిల్లా]] |- |127 |[[పళని శాసనసభ నియోజకవర్గం|పళని]] |74.07 |ఐపీ సెంథిల్ కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |108,566 |52.86 |కె. రవి మనోహరన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,510 |38.23 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|30,056 |- |128 |[[ఒడ్డంచత్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒడ్డంచత్రం]] |83.63 |ఆర్. శక్కరపాణి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |109,970 |54.51 |ఎన్.పి. నటరాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,228 |40.26 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,742 |- |129 |[[ఏత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఏత్తూరు]] |78.76 |I. పెరియసామి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |165,809 |72.11 |ఎం తిలగబామ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |30,238 |13.15 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|135,571 |- |130 |[[నిలకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|నిలకోట్టై]] (ఎస్.సి) |75.57 |ఎస్. తేన్మొళి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |91,461 |49.49 |ఎస్.కె. మురుగవేల్ రాజన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |63,843 |34.55 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,618 |- |131 |[[నాథమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాథమ్]] |79.44 |నాథమ్ ఆర్. విశ్వనాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |107,762 |47.84 |ఎం.ఎ. అండి అంబలం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,830 |42.54 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,932 |- |132 |[[దిండిగల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|దిండిగల్]] |70.49 |దిండిగల్ సి.శ్రీనివాసన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |90,545 |46.83 |ఎన్. పాండి |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |72,848 |34.34 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|17,697 |- |133 |[[వేదసందూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేదసందూర్]] |80.85 |ఎస్. గాంధీరాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |106,481 |49.97 |వీపీబీ పరమశివం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,928 |41.73 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|17,553 |- ! colspan="14" |[[కరూర్ జిల్లా]] |- |134 |[[అరవకురిచ్చి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరవకురిచ్చి]] |82.78 |ఆర్. ఎలాంగో | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,369 |52.72 |[[కె. అన్నామలై|అన్నామలై కుప్పుస్వామి]] |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |68,553 |38.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|24,816 |- |135 |[[కరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కరూర్]] |84.49 |వి.సెంథిల్‌బాలాజీ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |101,757 |49.08 |ఎంఆర్ విజయభాస్కర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |89,309 |43.08 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,448 |- |136 |[[కృష్ణరాయపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కృష్ణరాయపురం]] (ఎస్.సి) |84.91 |కె. శివగామ సుందరి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,540 |53.37 |ఎన్. ముత్తుకుమార్ (ఎ) థానేష్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |64,915 |35.88 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|29,625 |- |137 |[[కుళితలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుళితలై]] |86.88 |ఆర్. మాణికం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |100,829 |51.06 |ఎన్ఆర్ చంద్రశేఖర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |77,289 |39.14 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|23,540 |- !colspan="14" |[[తిరుచిరాపల్లి జిల్లా]] |- |138 |[[మనప్పరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనప్పరై]] |76.54 |పి. అబ్దుల్ సమద్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |98,077 |44.23 |చంద్రశేఖర్. ఆర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,834 |38.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,243 |- |139 |[[శ్రీరంగం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీరంగం]] |77.07 |ఎం. పళనియాండి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |113,904 |47.41 |కె.పి. కృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |93,989 |39.12 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|19,915 |- |140 |[[తిరుచిరాపల్లి పశ్చిమ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచిరాపల్లి పశ్చిమ]] |68.02 |కెఎన్ నెహ్రూ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |118,133 |64.52 |వి. పద్మనాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |33,024 |18.04 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|85,109 |- |141 |[[తిరుచిరాపల్లి తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచిరాపల్లి తూర్పు]] |67.77 |ఇనిగో ఎస్. ఇరుదయరాజ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,302 |54.56 |వెల్లమండి ఎన్.నటరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |40,505 |23.43 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|53,797 |- |142 |[[తిరువెరుంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువెరుంబూర్]] |67.19 |అన్బిల్ మహేష్ పొయ్యమొళి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |105,424 |53.51 |పి. కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |55,727 |28.29 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|49,697 |- |143 |[[లాల్గుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|లాల్గుడి]] |80.11 |ఎ. సౌందర పాండియన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,914 |48.59 |డి.ఆర్. ధర్మరాజు |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |67,965 |38.89 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,949 |- |144 |[[మనచనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనచనల్లూర్]] |80.56 |ఎస్. కతిరవన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |116,334 |59.14 |ఎం. పరంజోతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |56,716 |28.83 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|59,618 |- |145 |[[ముసిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ముసిరి]] |77.24 |ఎన్.త్యాగరాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,624 |50.43 |ఎం. సెల్వరాసు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |63,788 |35.5 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|26,836 |- |146 |[[తురైయూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తురైయూర్]] (ఎస్.సి) |77.77 |ఎస్. స్టాలిన్‌కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,786 |49.91 |టి. ఇందిరా గాంధీ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |65,715 |37.36 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,071 |- !colspan="14" |[[పెరంబలూర్ జిల్లా]] |- |147 |[[పెరంబలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరంబలూరు]] (ఎస్.సి) |79.28 |ఎం. ప్రభాకరన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |122,090 |50.87 |ఆర్. తమిళ్‌సెల్వన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |90,325 |37.94 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|31,765 |- |148 |[[కున్నం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కున్నం]] |80.39 |ఎస్ఎస్ శివశంకర్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |1,03,922 |47.26 |ఆర్.టి. రామచంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |97,593 |44.38 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|6,329 |- ! colspan="14" |[[అరియాలూర్ జిల్లా]] |- |149 |[[అరియలూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరియలూర్]] |85.00 |కె. చిన్నప్ప |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,975 |46.16 |తామరై ఎస్. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,741 |44.73 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,234 |- |150 |[[జయంకొండ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జయంకొండ]] |81.12 |కా. కబట్టి కన్నన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |99,529 |46 |కె. బాలు |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |94,077 |43.48 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,452 |- !colspan="14" |[[కడలూర్ జిల్లా]] |- |151 |[[తిట్టకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిట్టకుడి]] (ఎస్.సి) |76.65 |సివి గణేశన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |83,726 |49.78 |డి.పెరియసామి |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |62,163 |36.96 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|21,563 |- |152 |[[విరుధాచలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుధాచలం]] |77.79 |ఆర్. రాధాకృష్ణన్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |77,064 |39.17 |జె. కార్తికేయన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |76,202 |38.73 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|862 |- |153 |[[నెయ్‌వేలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|నెయ్‌వేలి]] |75.06 |సబా రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |75,177 |45.8 |కె. జగన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |74,200 |45.21 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|977 |- |154 |[[పన్రుటి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పన్రుటి]] |80.26 |టి. వేల్మురుగన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,801 |47.6 |ఆర్. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |89,104 |45.22 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,697 |- |155 |[[కడలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడలూరు]] |76.00 |జి. అయ్యప్పన్ | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,563 |46.46 |ఎంసీ సంపత్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |79,412 |43.63 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,151 |- |156 |[[కురింజిపాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కురింజిపాడి]] |81.71 |ఎం.ఆర్.కె. పన్నీర్ సెల్వం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |1,01,456 |51.04 |సెల్వి రామజయం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |83,929 |42.22 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|17,527 |- |157 |[[భువనగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం (తమిళనాడు)|భువనగిరి]] |79.30 |ఎ. అరుణ్మొళితేవన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |96,453 |48.92 |దురై కె. శరవణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |88,194 |44.73 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|8,259 |- |158 |[[చిదంబరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|చిదంబరం]] |73.02 |కె.ఎ. పాండియన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |91,961 |50.16 |ఎ.ఎస్. అబ్దుల్ రెహమాన్ రబ్బానీ |style="background:{{party color|Indian Union Muslim League}}"| |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |75,024 |40.92 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,937 |- |159 |[[కట్టుమన్నార్కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కట్టుమన్నార్కోయిల్]] (ఎస్.సి) |76.61 |సింథానై సెల్వన్ |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |86,056 |49.02 |ఎన్. మురుగుమారన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |74,608 |43 | style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ; color:white;"|11,448 |- !colspan="14" |[[మైలాదుత్తురై జిల్లా|మైలదుతురై జిల్లా]] |- |160 |[[సిర్కాళి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సిర్కాళి]] (ఎస్.సి) |75.74 |ఎం. పన్నీర్ సెల్వం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,057 |49.16 |పివి భారతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,909 |42.81 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,148 |- |161 |[[మైలాదుత్తురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలాదుత్తురై]] |70.97 |ఎస్. రాజకుమార్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |73,642 |42.17 |సీతమల్లి ఎ. పళనిసామి |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |70,900 |40.6 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|2,742 |- |162 |[[పూంబుహార్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పూంబుహార్]] |75.33 |నివేదా ఎం. మురుగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,102 |46.24 |ఎస్. పావున్‌రాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |92,803 |44.65 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,299 |- !colspan="14" |[[నాగపట్టినం జిల్లా]] |- |163 |[[నాగపట్టినం శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాగపట్టినం]] |72.52 |ఆలూర్ షానవాస్ |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |66,281 |46.17 |తంగా కతిరవన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |59,043 |41.13 | style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ; color:white;"|7,238 |- |164 |[[కిల్వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్వేలూరు]] (ఎస్.సి) |79.99 |నాగై మాలి (ఎ) పి.మహాలింగం |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |67,988 |47.55 |వడివేల్ రావణన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |51,003 |35.67 | style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}} ; color:white;"|16,985 |- |165 |[[వేదారణ్యం శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేదారణ్యం]] |81.99 |ఓఎస్ మణియన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,719 |49.8 |ఎస్.K వేతరథినం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |66,390 |42 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,329 |- !colspan="14" |[[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువారూరు జిల్లా]] |- |166 |[[తిరుతురైపూండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుతురైపూండి]] (ఎస్.సి) |77.43 |కె. మరిముత్తు |style="background:{{party color|Communist Party of India}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |97,092 |52.23 |సి.సురేష్ కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |67,024 |36.06 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|30,068 |- |167 |[[మన్నార్గుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|మన్నార్గుడి]] |74.31 |టి.ఆర్.బి. రాజా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,172 |45.11 |శివ. రాజమాణికం |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |49,779 |25.76 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|37,393 |- |168 |[[తిరువారూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువారూర్]] |73.68 |కె. పూండి కలైవానన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |108,906 |52.29 |ఏఎన్ఆర్ పన్నీర్ సెల్వం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |57,732 |27.72 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|51,174 |- |169 |[[నన్నిలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|నన్నిలం]] |81.51 |ఆర్.కామరాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |103,637 |46.7 |ఎస్. జోతిరామన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |99,213 |44.7 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,424 |- !colspan="14" |[[తంజావూరు జిల్లా]] |- |170 |[[తిరువిడైమరుదూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువిడైమరుదూర్]] (ఎస్.సి) |76.47 |గోవి చెజియన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,763 |48.26 |యూనియన్ ఎస్. వీరమణి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,083 |42.87 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|10,680 |- |171 |[[కుంభకోణం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుంభకోణం]] |72.34 |జి. అన్బళగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,057 |48.62 |ఎం. శ్రీథర్ వందయార్ |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |74,674 |37.8 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|21,383 |- |172 |[[పాపనాశం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాపనాశం]] |75.49 |ఎం.హచ్. జవహిరుల్లా |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |86,567 |43.95 |కె. గోపీనాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,294 |35.69 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|16,273 |- |173 |[[తిరువయ్యారు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువయ్యారు]] |78.72 |దురై చంద్రశేఖరన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,210 |48.82 |పూండి ఎస్. వెంకటేశన్ |style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |49,560 |23.44 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|53,650 |- |174 |[[తంజావూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తంజావూరు]] |66.98 |టీకేజీ నీలమేగం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,772 |53.25 |వి. అరివుడైనంబి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |56,623 |29.06 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|47,149 |- |175 |[[ఒరతనాడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒరతనాడ్]] |78.70 |ఆర్.వైతిలింగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |90,063 |46.95 |ఎం. రామచంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |61,228 |31.92 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|28,835 |- |176 |[[పట్టుక్కోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పట్టుక్కోట్టై]] |72.07 |కె. అన్నాదురై | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |79,065 |44.62 |ఎన్ఆర్ రెంగరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |53,796 |30.36 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|25,269 |- |177 |[[పేరవురని శాసనసభ నియోజకవర్గం|పేరవురని]] |77.6 |పేరవూరని ఎన్.అశోక్కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,130 |52.17 |ఎస్వీ తిరుజ్ఞాన సంబందం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |65,627 |38.41 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|23,503 |- !colspan="14" |[[పుదుక్కొట్టై జిల్లా]] |- |178 |[[గందర్వకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|గందర్వకోట్టై]] (ఎస్.సి) |78.18 |ఎం. చిన్నదురై |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |69,710 |44.23 |ఎస్. జయభారతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |56,989 |36.16 |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}} ; color:white;"| 12,721 |- |179 |[[విరాలిమలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరాలిమలై]] |85.89 |సి.విజయభాస్కర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |102,179 |52.83 |ఎం. పళనియప్పన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,581 |40.63 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|23,598 |- |180 |[[పుదుక్కోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పుదుక్కోట్టై]] |73.72 |వి.ముత్తురాజా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |85,802 |47.7 |వి.ఆర్. కార్తీక్ తొండైమాన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |72,801 |40.47 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|13,001 |- |181 |[[తిరుమయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుమయం]] |76.37 |ఎస్. రేగుపతి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |71,349 |41 |పికె వైరముత్తు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |69,967 |40.2 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|1,382 |- |182 |[[అలంగుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలంగుడి]] |79.06 |మెయ్యనాథన్ శివ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,935 |51.17 |ధర్మము. తంగవేల్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |62,088 |36.13 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|25,847 |- |183 |[[అరంతంగి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరంతంగి]] |70.90 |టి. రామచంద్రన్ |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |81,835 |48.7 |ఎం. రాజనాయగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |50,942 |30.31 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|30,893 |- !colspan="14" |[[శివగంగై జిల్లా]] |- |184 |[[కరైకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కరైకుడి]] |66.96 |ఎస్. మాంగుడి |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |75,954 |35.75 |హెచ్. రాజా |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |54,365 |25.59 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|21,589 |- |185 |[[తిరుప్పత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పత్తూరు]] |72.24 |కె.ఆర్.రియకరుప్పన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,682 |49.19 |మరుదు అళగురాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |66,308 |31.46 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|37,374 |- |186 |[[శివగంగ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శివగంగ]] |67.09 |పి.ఆర్. సెంథిల్నాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |82,153 |40.66 |ఎస్. గుణశేఖరన్ |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |70,900 |35.09 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,253 |- |187 |[[మనమదురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనమదురై]] (ఎస్.సి) |72.88 |ఎ. తమిళరసి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,364 |44.01 |ఎస్. నాగరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |75,273 |37.07 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|14,091 |- !colspan="14" |[[మథురై జిల్లా|మదురై జిల్లా]] |- |188 |[[మేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మేలూరు]] |74.61 |పి. సెల్వం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |83,344 |45.6 |టి. రవిచంద్రన్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |48,182 |26.36 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|35,162 |- |189 |[[మదురై తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై తూర్పు]] |72.26 |పి. మూర్తి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |122,729 |51.59 |గోపాలకృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |73,125 |30.74 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|49,604 |- |190 |[[షోలవందన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలవందన్]] (ఎస్.సి) |80.17 |ఎ. వెంకటేశన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,240 |48.04 |మాణికం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |67,195 |38.32 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|17,045 |- |191 |[[మదురై నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై నార్త్]] |64.27 |జి. దళపతి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,010 |46.64 |పి. శరవణన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |50,094 |32 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|22,916 |- |192 |[[మదురై సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై సౌత్]] |62.24 |M. భూమినాథన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |62,812 |42.49 |ఎస్.ఎస్.శరవణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |56,297 |38.08 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|6,515 |- |193 |[[మదురై సెంట్రల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై సెంట్రల్]] |61.77 |పళనివేల్ త్యాగరాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,205 |48.99 |జోతి ముత్తురామలింగం |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |39,029 |26.12 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|34,176 |- |194 |[[మదురై వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై వెస్ట్]] |65.67 |సెల్లూర్ కె. రాజు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |83,883 |41.59 |సి.చిన్నమ్మాళ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,762 |37.07 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,121 |- |195 |[[తిరుపరంకుండ్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపరంకుండ్రం]] |73.36 |వివి రాజన్ చెల్లప్ప | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |103,683 |43.96 |ఎస్.కె. పొన్నుతాయ్ |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |74,194 |31.46 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|29,489 |- |196 |[[తిరుమంగళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుమంగళం]] |78.86 |ఆర్.బి. ఉదయ కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,338 |45.51 |ఎం. మణిరామన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |86,251 |39.12 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|14,087 |- |197 |[[ఉసిలంపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉసిలంపట్టి]] |74.19 |పి. అయ్యప్పన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |71,255 |33.53 |పివి కతిరవన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |63,778 |30.01 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,477 |- !colspan="14" |[[థేని జిల్లా]] |- |198 |[[అండిపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అండిపట్టి]] |75.28 |ఎ. మహారాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,541 |44.64 |ఎ. లోగిరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,003 |40.57గా ఉంది | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|8,538 |- |199 |[[పెరియకులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరియకులం]] (ఎస్.సి) |70.69 |కెఎస్. శరవణ కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |92,251 |45.71 |ఎం. మురుగన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,930 |35.15 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|21,321 |- |200 |[[బోడినాయకనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|బోడినాయకనూరు]] |77.04 |ఓ. పన్నీర్ సెల్వం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,050 |46.58 |తంగ తమిళ్ సెల్వన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,029 |41.45 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,021 |- |201 |[[కంబం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కంబం]] |70.17 |ఎన్.ఎరామకృష్ణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |104,800 |51.81 |ఎస్.పి.ఎం. సయ్యద్ ఖాన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |62,387 |30.84 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|42,413 |- !colspan="14" |[[విరుదునగర్ జిల్లా]] |- |202 |[[రాజపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాజపాళయం]] |74.63 |ఎస్. తంగపాండియన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,158 |41.5 |కెటి రాజేంద్ర భాలాజీ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,260 |39.32 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|3,898 |- |203 |[[శ్రీవిల్లిపుత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీవిల్లిపుత్తూరు]] (ఎస్.సి) |73.83 |ఇ.ఎం. మన్రాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,475 |38.09 |Pఎస్.W మాధవరావు |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |57,737 |31.2 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,738 |- |204 |[[సత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సత్తూరు]] |75.69 |ఎ.ఆర్.ఆర్. రఘురామన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,174 |38.68 |ఆర్కే రవిచంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |62,995 |32.85 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,179 |- |205 |[[శివకాశి శాసనసభ నియోజకవర్గం|శివకాశి]] |70.88 |ఎఎంఎస్.జి. అశోక్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |78,947 |42.66 |లక్ష్మీ గణేశన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |61,628 |33.3 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|17,319 |- |206 |[[విరుదునగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుదునగర్]] |72.16 |ఎ.ఆర్.ఆర్. సీనివాసన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,297 |45.32 |జి. పాండురంగన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |51,598 |32.13 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|21,699 |- |207 |[[అరుప్పుకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరుప్పుకోట్టై]] |76.49 |సత్తూరు రామచంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |91,040 |53.18 |వైగైచెల్వన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |52,006 |30.38 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|39,034 |- |208 |[[తిరుచూలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచూలి]] |78.65 |తంగం తెన్నరసు | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102,225 |59.15 |ఎస్. రాజశేఖర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |41,233 |23.86 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|60,992 |- ! colspan="14" |[[రామనాథపురం జిల్లా]] |- |209 |[[పరమకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరమకుడి]] (ఎస్.సి) |71.11 |ఎస్. మురుగేషన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,864 |46.59 |ఎన్. సాధన్ ప్రభాకర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |71,579 |39.3 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|13,285 |- |210 |[[తిరువాడనై శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువాడనై]] |69.30 |ఆర్.ఎం. కారుమాణికం |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |79,364 |39.33 |కెసి ఆణిముత్తు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |65,512 |32.46 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|13,852 |- |211 |[[రామనాథపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రామనాథపురం]] |69.41 |కె. ముత్తురామలింగం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |111,082 |51.88గా ఉంది |డి. కుప్పురం |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |60,603 |28.31 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|50,479 |- |212 |[[ముదుకులత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ముదుకులత్తూరు]] |71.13 |ఆర్ఎస్ రాజా కన్నప్పన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |101,901 |46.06 |కీర్తికా మునియసామి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,180 |36.7 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|20,721 |- !colspan="14" |[[తూత్తుకూడి జిల్లా|తూత్తుకుడి జిల్లా]] |- |213 |[[విలాతికులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విలాతికులం]] |77.06 |జివి మార్కండయన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,348 |54.05 |పి.చిన్నప్పన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |51,799 |30.99 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|38,549 |- |214 |[[తూత్తుక్కుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తూత్తుక్కుడి]] |65.99 |పి. గీతా జీవన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |92,314 |49 |ఎస్.డి.ఆర్ విజయశీలన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |42,004 |22.29 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|50,310 |- |215 |[[తిరుచెందూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచెందూర్]] |71.20 |అనిత ఆర్. రాధాకృష్ణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |88,274 |50.58 |ఎం. రాధాకృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |63,011 |36.1 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|25,263 |- |216 |[[శ్రీవైకుంటం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీవైకుంటం]] |73.16 |ఊర్వసి ఎస్. అమృతరాజ్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |76,843 |46.75 |ఎస్పీ షణ్ముగనాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |59,471 |36.18 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|17,372 |- |217 |[[ఒట్టపిడారం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒట్టపిడారం]] (ఎస్.సి) |70.68 |ఎంసీ షుణ్ముగయ్య | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,110 |41.11 |పి. మోహన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |64,600 |36.32 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|8,510 |- |218 |[[కోవిల్‌పట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోవిల్‌పట్టి]] |67.86 |కదంబూర్ సి.రాజు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |68,556 |37.89 |టీటీవీ దినకరన్ |style="background:{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}"| |[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|ఎఎంఎంకే]] |56,153 |31.04 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,403 |- ! colspan="14" |[[తెన్‌కాశి జిల్లా]] |- |219 |[[శంకరన్‌కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శంకరన్‌కోయిల్]] (ఎస్.సి) |72.11 |ఇ. రాజా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |71,347 |38.92 |విఎం. రాజలక్ష్మి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |66,050 |36.03 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,297 |- |220 |[[వాసుదేవనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాసుదేవనల్లూర్]] (ఎస్.సి) |72.75 |టి. సాధన్ తిరుమలైకుమార్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |68,730 |39.08 |ఎ. మనోహరన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |66,363 |37.70 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|2,367 |- |221 |[[కడయనల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడయనల్లూరు]] |70.71 |సి.కృష్ణమురళి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,474 |43.08 |కెఎఎం. ముహమ్మద్ అబూబకర్ |style="background:{{party color|Indian Union Muslim League}}"| |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |64,125 |31.22 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|24,349 |- |222 |[[తెన్కాసి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తెన్కాసి]] |73.19 |ఎస్. పళని నాడార్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |89,315 |41.71 |ఎస్. సెల్వమోహన్‌దాస్ పాండియన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,945 |41.54 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|370 |- |223 |[[అలంగుళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలంగుళం]] |78.05 |పి.హెచ్. మనోజ్ పాండియన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |74,153 |36.44 |పూంగోతై అలాది అరుణ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |70,614 |34.70 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,539 |- !colspan="14" |[[తిరునల్వేలి జిల్లా|తిరునెల్వేలి జిల్లా]] |- |224 |[[తిరునల్వేలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరునెల్వేలి]] |67.57 |[[నైనార్ నాగేంద్రన్]] |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |92,282 |46.70 |ఎ.ఎల్.ఎస్. లక్ష్మణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |69,175 |35.01 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;"|23,107 |- |225 |[[అంబసముద్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబసముద్రం]] |72.52 |ఇ. సుబయ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,211 |47.96 |ఆర్. అవుదయప్పన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |68,296 |38.44 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,915 |- |226 |[[పాలయంకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాలయంకోట్టై]] |58.89 |ఎం. అబ్దుల్ వహాబ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,117 |55.32 |జి. గెరాల్డ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |36,976 |22.95 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|52,141 |- |227 |[[నంగునేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|నంగునేరి]] |69.29 |రూబీ ఆర్. మనోహరన్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |75,902 |39.43 |గణేశ రాజా | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |59,416 |30.86 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|16,486 |- |228 |[[రాధాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాధాపురం]] |69.18 |ఎం. అప్పావు | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |82,331 |43.95 |ఎస్. ఇంబుదురై | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |76,406 |40.79 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,925 |- !colspan="14" |[[కన్యాకుమారి జిల్లా]] |- |229 |[[కన్యాకుమారి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కన్యాకుమారి]] |76.66 |ఎన్.తలవాయి సుందరం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |109,745 |48.8 |ఎస్. ఆస్టిన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,532 |41.59 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,213 |- |230 |[[నాగర్‌కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాగర్‌కోయిల్]] |68.00 |ఎంఆర్ గాంధీ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |88,804 |48.21 |ఎన్. సురేష్ రాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,135 |41.88 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;"|11,669 |- |231 |[[కొలచల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలచెల్]] |67.95 |జెజి ప్రిన్స్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |90,681 |49.56 |పి. రమేష్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |65,849 |35.99 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|24,832 |- |232 |[[పద్మనాభపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పద్మనాభపురం]] |70.65 |మనో తంగరాజ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,744 |51.57 |డి. జాన్ తంగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |60,859 |35.77 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"| 26,885 |- |233 |[[విలవంకోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|విలవంకోడ్]] |67.12 |ఎస్. విజయధరణి |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |87,473 |52.12 |ఆర్. జయశీలన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |58,804 |35.04 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|28,669 |- |234 |[[కిల్లియూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్లియూరు]] |66.54 |ఎస్. రాజేష్‌కుమార్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |101,541 |59.76 |కెవి జూడ్ దేవ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |46,141 |27.15 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|55,400 |} == గమనికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{మూలాలు}} {{తమిళనాడు ఎన్నికలు}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు]] [[వర్గం:2021 భారత రాష్ట్రాల శాసనసభల ఎన్నికలు]] rvqs5f4herar8o2k52izz4ds7d2et0k 4891113 4891102 2026-06-26T05:41:31Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891113 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = 2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు | country = India | type = legislative | ongoing = no | previous_election = 2016 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు | previous_year = 2016 | next_election = 2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు | next_year = 2026 | election_date = 2021 ఏప్రిల్ 6 | seats_for_election = మొత్తం 234 స్థానన్నింటికీ | majority_seats = 118 | map_image = File:2021 Tamil Nadu Legislative Assembly election result.png | map2_image = Tamil Nadu Legislative Assembly election 2021.svg | map_size = 240px | map_caption = ఫలితాల మ్యాప్ | turnout = 73.63% ({{decrease}} 1.18%)<ref>{{cite news |url=https://eci.gov.in/files/file/13680-tamil-nadu-general-legislative-election-2021/ |title=Tamil Nadu General Legislative Election 2021 |date=1 September 2021 |access-date=2 September 2021 |archive-date=2 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902150932/https://eci.gov.in/files/file/13680-tamil-nadu-general-legislative-election-2021/ |url-status=live }}</ref> | outgoing_members = తమిళనాడు 15వ శాసనసభ | elected_members = [[తమిళనాడు 16వ శాసనసభ]] | image1 = Mkspicture (cropped).jpg | leader1 = [[ఎం. కె. స్టాలిన్]] | leader_since1 = 2017 | party1 = [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డిఎమ్‌కె]] | alliance1 = [[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్]]<ref>{{Cite news|date=2021-03-09|title=Tamil Nadu Assembly polls {{!}} DMK to field candidates in 174 seats|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-polls-dmk-to-field-candidates-in-174-seats/article34030202.ece|access-date=2021-03-13|issn=0971-751X|archive-date=13 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210313070120/https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-polls-dmk-to-field-candidates-in-174-seats/article34030202.ece|url-status=live}}</ref> | leaders_seat1 = [[కొలత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలత్తూరు]] | last_election1 = 98 | seats1 = 59 | seat_change1 = {{increase}}61 | popular_vote1 = 2,09,82,088 | percentage1 = 45.38% <!-- AIADMK -->| swing1 = {{increase}}5.53 | image2 = Palanisamy.jpg | leader2 = [[ఎడపడి కె. పలనిసామి]] | leader_since2 = 2017 | leaders_seat2 = [[ఎడప్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎడప్పాడి]] | last_election2 = 136 | party2 = [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐడిఎమ్‌కె]] | alliance2 = [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్‌డిఎ]]<ref>{{Cite web|date=2021-03-07|title=Shah exudes confidence of NDA 'coalition govt' in Tamil Nadu post assempolls|url=https://www.livemint.com/news/india/shah-exudes-confidence-of-nda-coalition-govt-in-tamil-nadu-post-assembly-polls-11615113148167.html|access-date=2021-03-17|website=mint|language=en|archive-date=2 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210502140452/https://www.livemint.com/news/india/shah-exudes-confidence-of-nda-coalition-govt-in-tamil-nadu-post-assembly-polls-11615113148167.html|url-status=live}}</ref> | seats2 = 75 | seat_change2 = {{decrease}}61 | popular_vote2 = 1,83,63,499 | percentage2 = 39.72% | swing2 = {{decrease}}2.16 | title = ముఖ్యమంత్రి | before_election = [[ఎడపడి కె. పలనిసామి]] | before_party = ఏఐడిఎమ్‌కె | after_election = [[ఎం. కె. స్టాలిన్]] | after_party = [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డిఎమ్‌కె]] | image2_size = x150px }} [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|భారతదేశంలోని]] [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని [[తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|234 నియోజకవర్గాల]] నుండి [[శాసనసభ సభ్యుడు|ప్రతినిధులను]] ఎన్నుకోవడానికి 2021 ఏప్రిల్ 6న '''పదహారవ తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు''' జరిగాయి. ఆలిండియా అన్నా [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] (ఏఐఏడీఎంకే) దశాబ్దాల పాలనకు ముగింపు పలికి ఎన్నికల్లో ద్రవిడ [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|మున్నేట్ర కజగం]] (డీఎంకే) విజయం సాధించింది. డిఎంకె నాయకుడు [[ఎం. కె. స్టాలిన్|ఎంకె స్టాలిన్]] [[తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|తమిళనాడు ఎనిమిదవ ముఖ్యమంత్రి]] అయ్యాడు. [[రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956|1956 పునర్వ్యవస్థీకరణ]] తరువాత అతను 12వ ముఖ్యమంత్రి. అన్నాడీఎంకేకు చెందిన [[ఎడపడి కె. పలనిసామి|ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] స్థానంలో అతను నియమితులయ్యారు. తమిళనాడు రాష్ట్ర ఆధునిక చరిత్రలో ఇద్దరు ప్రముఖ [[ముఖ్యమంత్రి|ముఖ్యమంత్రులైన]] అన్నాడీఎంకే ప్రధాన కార్యదర్శి [[జయలలిత|జె. జయలలిత]], డీఎంకే అధ్యక్షుడు [[ఎం.కరుణానిధి|ఎం. కరుణానిధి]] మరణానంతరం జరిగిన తొలి అసెంబ్లీ ఎన్నికలు ఇవి. 2016 ఎన్నికల్లో అన్నాడీఎంకే విజయం సాధించడంతో జయలలిత ముఖ్యమంత్రి అయ్యి దాదాపు ఆరు నెలల పాటు పనిచేసింది. ఆమె మరణం తర్వాత, [[ఓ. పన్నీరు సెల్వం|ఒ. పన్నీర్‌సెల్వం]] ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టాడు. ఆ తర్వాత 2017లో పళనిస్వామి ప్రమాణ స్వీకారం చేసి, 15వ అసెంబ్లీ పదవీకాలం ముగిసే వరకు పనిచేసాడు. [[భారత ఎన్నికల కమిషను|భారత ఎన్నికల సంఘం]] 2021 ఫిబ్రవరి 26న 16వ తమిళనాడు శాసనసభకు ఎన్నికల షెడ్యూల్‌ను ప్రకటించింది. డిఎంకె తన సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ (ఎస్.PA)ని [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్]], కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలు, అనేక ఇతర పార్టీలతో కొనసాగించింది. ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థిగా స్టాలిన్‌ను పేర్కొంది. ఎఐఎడిఎంకె పళనిసామి ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థిగా [[భారత ప్రభుత్వం|భారత కేంద్ర ప్రభుత్వ]] అధికార పార్టీ అయిన [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి]] (NDA)లో చేరింది. [[భారతదేశంలో కోవిడ్-19 మహమ్మారి|COVID-19 మార్గదర్శకాల]] ప్రకారం 2021 ఏప్రిల్ 6 న పోలింగ్ జరిగింది. రాష్ట్రంలో 73.63% ఓటింగ్ నమోదైంది. ఎన్నికలకు ముందు, తర్వాత సర్వేలు స్టాలిన్ నేతృత్వంలోని ఎస్పీఏ భారీ మెజార్టీతో గెలుస్తుందని అంచనా వేసింది. 2021 మే 2 న వోట్ల లెక్కింపు జరిగింది. సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ 159 స్థానాలను కైవసం చేసుకుంది, డీఎంకే ఒంటరిగా 133 నియోజకవర్గాలలో విజయం సాధించి, 25 సంవత్సరాలలో మొదటిసారిగా సంపూర్ణ మెజారిటీని సాధించింది. ఎన్డీయే 75 సీట్లు గెలుచుకోగా, అందులో 66 ఏఐఏడీఎంకే గెలుచుకుంది. డిఎంకె ఆరవసారి తమిళనాడులో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది; [[ఎం. కె. స్టాలిన్ మంత్రివర్గం|స్టాలిన్, అతని మంత్రుల మండలి]] సభ్యులతో 2021 మే 7 న ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. == షెడ్యూలు == {| class="wikitable" !ఈవెంట్ ! తేదీ |- | నామినేషన్ల తేదీ | 2021 మార్చి 12 |- | నామినేషన్ల దాఖలుకు చివరి తేదీ | 2021 మార్చి 19 |- | నామినేషన్ల పరిశీలన తేదీ | 2021 మార్చి 20 |- | అభ్యర్థుల ఉపసంహరణకు చివరి తేదీ | 2021 మార్చి 22 |- | పోల్ తేదీ | ''' 2021 ఏప్రిల్ 6''' |- | లెక్కింపు తేదీ | ''' 2021 మే 2''' |- | ఎన్నికలు ముగిసేలోపు తేదీ | 2021 మే 24 |} == ఓటరు గణాంకాలు == ఎన్నికల సంఘం గణాంకాల ప్రకారం ప్రకారం, ఈ ఎన్నికల్లో 6.26 కోట్ల మంది అర్హులైన వోటర్లున్నారు.<ref>{{Cite web|title=TamilNadu Final Electoral list,2021|url=http://www.uniindia.com/news/south/elections-tn-electoral-list/2296944.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128183046/http://www.uniindia.com/news/south/elections-tn-electoral-list/2296944.html|archive-date=28 January 2021|access-date=20 January 2021|website=}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|title=Tamil Nadu General Assembly Elections MAY-2021|url=https://baskicanvas.com/blog/tn-ae-2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028144835/https://baskicanvas.com/blog/tn-ae-2021|archive-date=28 October 2023|access-date=19 September 2021}}</ref> [[షోలింగనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలింగనల్లూరు]] నియోజకవర్గంలో అత్యధికంగా 6,94,845 మంది ఓటర్లు ఉన్నారు.<ref name="auto" /><ref>{{Cite web|date=2021-01-20|title=Election Promises Platform - Tamil Nadu|url=https://www.globalshapers.org/impact/tamil-nadu-election-promises-platform|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414052835/https://www.globalshapers.org/impact/tamil-nadu-election-promises-platform/|archive-date=14 April 2021|access-date=2021-01-20|website=Global Shapers|language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |+2021 ఎన్నికల కోసం తమిళనాడులో మొత్తం ఓటర్లు ! సాధారణ ఓటర్లు ! మిలిటరీలో ఉన్న ఓటర్లు ! విదేశీ ఓటర్లు ! మొత్తం ఓటర్లు |- | 6,27,47,653 | 72,853 | 3,243 | 6,29,43,512 |} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |+లింగం వారీగా 2021 ఎన్నికల కోసం తమిళనాడులో మొత్తం ఓటర్లు ! పురుష ఓటర్లు ! మహిళా ఓటర్లు ! థర్డ్ జెండర్ ఓటర్లు ! మొత్తం ఓటర్లు |- | 3,09,95,440 | 3,19,40,880 | 7,192 | 6,29,43,512 |} == పార్టీలు, పొత్తులు == [[దస్త్రం:SPA_Tamil_Nadu_Seat_Sharing_2021.png|thumb|350x350px| 2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికల కోసం సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ పార్టీల మధ్య సీట్ల భాగస్వామ్యపు మ్యాప్.]] === సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="3" |పార్టీ ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | | [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | డిఎంకె | rowspan="8" |[[దస్త్రం:Indian_election_symbol_rising_sun.svg|41x41px]] |[[ఎం. కె. స్టాలిన్|ఎంకె స్టాలిన్]] | 173 |- | bgcolor="{{party color|Marumalarchi Dravida Munnetra Kazhagam}}" | | [[మరుమలార్చి ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | MDMK | వైకో | 6 |- | bgcolor="yellow" | | [[కొంగునాడు మక్కల్ దేశియా కచ్చి|కొంగునాడు మక్కల్ దేశియా కట్చి]] | KMDK | ఈఆర్ ఈశ్వరన్ | 3 |- | bgcolor="#555555" | | మనితానేయ మక్కల్ కట్చి | MMK | ఎం.హెచె. జవహిరుల్లా | 2 |- | bgcolor="{{party color|All India Forward Bloc}}" | | [[ఆల్ ఇండియా ఫార్వర్డ్ బ్లాక్]] | AIFB | పివి కతిరవన్ | 1 |- | bgcolor="#A50021" | | తమిళగ వజ్వురిమై కట్చి | TVK | టి. వేల్మురుగన్ | 1 |- | bgcolor="#006400" | | మక్కల్ విడుతలై కచ్చి | MVK | ఎస్.కె. మురుగవేల్ రాజన్ | 1 |- | bgcolor="#545AA7" | | ఆతి తమిజార్ పేరవై | ATP | ఆర్. అతియమాన్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | | [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] | INC |[[దస్త్రం:Hand_INC.svg|34x34px]] | కెఎస్ అళగిరి | 25 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of India}}" | | [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] | సిపిఐ |[[దస్త్రం:CPI_symbol.svg|center|40x40px]] | [[:ta:இரா. முத்தரசன்|ఆర్. ముత్తరసన్]] | 6 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | | [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్)]] | సీపీఐ(ఎం) |[[దస్త్రం:CPI(M)_election_symbol_-_Hammer_Sickle_and_Star.svg|center|35x35px]] | కె. బాలకృష్ణన్ | 6 |- | bgcolor="{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | | [[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి]] | విసీకే |[[దస్త్రం:Pot_Symbol.png|40x40px]] | [[తోల్. తిరుమవల్వన్|తోల్.]] [[తోల్. తిరుమవల్వన్|తిరుమావళవన్]] | 6 |- | bgcolor="{{party color|Indian Union Muslim League}}" | | [[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్]] | IUML |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Lader.svg|30x30px]] | కె.ఎం. కాదర్ మొహిదీన్ | 3 |- |} === జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి === [[దస్త్రం:NDA_Tamil_Nadu_Seat_Sharing_2021.png|thumb|350x350px| 2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికల కోసం నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ పార్టీల మధ్య సీట్ల భాగస్వామ్య అమరిక యొక్క మ్యాప్.]] {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="3" |పార్టీ ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | | [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | ఏఐఏడీఎంకే | rowspan="8" |[[దస్త్రం:Indian_election_symbol_two_leaves.svg|41x41px]] | * [[ఎడపడి కె. పలనిసామి|ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] * [[ఓ. పన్నీరు సెల్వం|ఓ. పన్నీర్ సెల్వం]] | 179 |- | bgcolor="{{party color|Tamil Maanila Congress}}" | | [[తమిళ మానిల కాంగ్రెస్|తమిళ మానిలా కాంగ్రెస్ (మూపనార్)]] | TMC(M) | జికె వాసన్ | 6 |- | bgcolor="{{party color|Perunthalaivar Makkal Katchi}}" | | [[పెరుంతలైవర్ మక్కల్ కట్చి]] | PTMK | ఎన్.ఆర్. ధనపాలన్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|Tamizhaga Makkal Munnetra Kazhagam}}" | | [[తమిళగ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం]] | TMMK | బి. జాన్ పాండియన్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|Moovendar Munnetra Kazhagam}}" | | [[మూవేందర్ మున్నేట్ర కజగం]] | MMK | శ్రీధర్ వందయార్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|All India Moovendar Munnani Kazhagam}}" | | [[ఆల్ ఇండియా మూవేందర్ మున్నాని కజగం]] | AIMMK | ఎన్. సేతురామన్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|Puratchi Bharatham Katchi}}" | | పురట్చి భారతం కట్చి | PBK | ఎం. జగన్మూర్తి | 1 |- | bgcolor="{{party color|Pasumpon Desiya Kazhagam}}" | | పసుంపోన్ దేశీయ కజగం | PDK | జోతి ముత్తురామలింగం | 1 |- | bgcolor="{{party color|Pattali Makkal Katchi}}" | | [[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కట్చి]] | పిఎంకే |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Mango_SVG.svg|30x30px]] | ఎస్. రామదాస్ | 23 |- | bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}" | | [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] | బీజేపీ |[[దస్త్రం:Lotos_flower_symbol.svg|34x34px]] | [[ఎల్.మురుగన్|ఎల్. మురుగన్]] | 20 |- |} ===  పీపుల్స్ ఫ్రంట్ === {| class="wikitable" ! colspan="3" |పార్టీ <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/dmdk-gets-60-seats-in-peoples-front-poll-alliance-with-ammk/articleshow/81500638.cms|title=Tamil Nadu: DMDK gets 60 seats in 'People's Front' poll alliance with AMMK|last=D. Govardan|date=15 March 2021|work=The Times of India|access-date=10 August 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810212934/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/dmdk-gets-60-seats-in-peoples-front-poll-alliance-with-ammk/articleshow/81500638.cms|archive-date=10 August 2022}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tn-assembly-polls-dhinakaran-to-face-information-minister-in-kovilpatti/article34045623.ece|title=Tamil Nadu Assembly Elections {{!}} Dhinakaran to take on Kadambur Raju in Kovilpatti|date=11 March 2021|work=The Hindu|access-date=10 August 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810212945/https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tn-assembly-polls-dhinakaran-to-face-information-minister-in-kovilpatti/article34045623.ece|archive-date=10 August 2022}}</ref> ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}" | | [[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|అమ్మ మక్కల్ మున్నెట్ర కజగం]] | AMMK | |[[టీ.టీ.వీ. దినకరన్]] | 165 |- | bgcolor="{{party color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}}" | | [[దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రవిడ కజగం (డిఎండికె)|దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రావిడ కజగం]] | DMDK |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Nagara.svg|34x34px]] | [[విజయ్ కాంత్|విజయకాంత్]] | 60 |- | bgcolor="{{party color|Social Democratic Party of India}}" | | [[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] | SDPI | | వి.ఎం.ఎస్. మహమ్మద్ ముబారక్ | 6 |- | bgcolor="{{party color|All India Majlis-E-Ittehadul Muslimeen}}" | | [[ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్-ఇ-ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్]] | AIMIM |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Kite.svg|34x34px]] | టి.ఎస్. వకీల్ అహ్మద్ | 3 |} ===  పీపుల్స్ ఫస్ట్ అలయన్స్ === {| class="wikitable" ! colspan="3" |పార్టీ ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|Makkal Needhi Maiam}}" | | [[మక్కల్ నీది మయ్యం|మక్కల్ నీది మైయం]] | MNM |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Battery-Torch.png|41x41px]] | [[కమల్ హాసన్]] | 140 |- | bgcolor="{{party color|Indhiya Jananayaga Katchi}}" | | [[భారతీయ జననాయక కచ్చి]] | IJK | | టిఆర్ పరివేందర్ | 40 |- | bgcolor="red" | | [[ఆల్ ఇండియా సమతువ మక్కల్ కట్చి]] | AISMK | rowspan="5" |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Battery-Torch.png|41x41px]] |[[శరత్ కుమార్|ఆర్. శరత్‌కుమార్]] | 33 |- | bgcolor="blue" | | [[:ta:தமிழக மக்கள் ஜனநாயக கட்சி|తమిళగ మక్కల్ జననాయక కట్చి]] | TMJK | కెఎం షరీఫ్ | 9 |- | bgcolor="violet" | | జననాయక ద్రావిడ మున్నేట్ర కఙ్గం | JDMK | | 8 |- | bgcolor="{{party color|Janata Dal}}" | | [[జనతాదళ్ (సెక్యులర్)]] | JD(S) | [[హెచ్.డి.దేవెగౌడ|హెచ్‌డి దేవెగౌడ]] | 3 |- | bgcolor="green" | | కలప్పై మక్కల్ ఇయక్కం | KMI | | 1 |} === పొత్తులేని పార్టీలు === {| class="wikitable" ! colspan="3" |పార్టీ ! జెండా ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|Naam Tamilar Katchi}}" | | [[నామ్ తమిర్ కచ్చి|నామ్ తమిళర్ కట్చి]] | NTK | |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_sugarcane_farmer.svg|56x56px]] | [[సీమాన్ (రాజకీయవేత్త)|సీమాన్]] | 234 |- | bgcolor="{{party color|Bahujan Samaj Party}}" | | [[బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ]] | BSP |[[దస్త్రం:Elephant_Bahujan_Samaj_Party.svg|50x50px]] |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Elephant.png|41x41px]] | కె ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ | 162 |- | bgcolor="green" | | [[పుతియ తమిళగం]] | PTK |[[దస్త్రం:Puthiya_Tamilagam_Party_Flag.jpg|50x50px]] | | కె. కృష్ణసామి | 60 |- | bgcolor="red" | | [[కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్-లెనినిస్ట్) లిబరేషన్]] | సీపీఐ(ఎంఎల్)ఎల్ | | | దీపాంకర్ భట్టాచార్య | 12 |- | bgcolor="green" | | [[సమతా పార్టీ]] <ref>{{Cite web|title=D.SASIRAJ - Samata Party Candidate for THIRUVOTTIYUR Constituency, Tamil Nadu Elections {{!}} #rethinkelection|url=https://rethinkelection.com/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929133533/https://rethinkelection.com/|archive-date=29 September 2022|access-date=2022-09-29|website=rethinkelection.com|language=en}}</ref> | SAP | | | ఉదయ్ మండలం | 1 |- |} == అభిప్రాయ సేకరణ == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:95%;line-height:16px" |+ఎన్నికల రోజుకు ముందు వివిధ ఏజెన్సీలు సర్వే చేసిన ఎన్నికల ఫలితాల అంచనాలు ! rowspan="2" width="100px" |ప్రచురించిన తేదీ ! rowspan="2" width="215px" |పోలింగ్ ఏజెన్సీ ! style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | ! style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | ! style="text-align:center; background:{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}} " | ! style="text-align:center; background:{{party color|Makkal Needhi Maiam}} " | ! style="text-align:center; background:{{party color|Others}} " | | style="background:gray;{{party color|other}} " | ! rowspan="2" width="75px" |లీడ్ ! rowspan="2" width="75px" |స్లిమ్ మార్జిన్ |- ! style="width:75px;" |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|DMK+]] ! style="width:75px;" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|AIADMK+]] ! style="width:75px;" |[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|AMMK+]] ! style="width:75px;" |[[మక్కల్ నీది మయ్యం|MNM+]] ! style="width:75px;" |[[నామ్ తమిళర్ కట్చి|NTK]] ! style="width:75px;" |ఇతరులు |- | 2021 ఏప్రిల్ 04 |నక్కీరన్<ref name="nakkheeran.in">{{Cite web|date=4 April 2021|title=உங்கள் தொகுதியில் யாருக்கு வெற்றி? - நக்கீரன் மெகா சர்வே ரிசல்ட்|url=https://www.nakkheeran.in/special-articles/special-article/tamil-nadu-assembly-election-2021-nakkheeran-survey-results|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210403202452/https://www.nakkheeran.in/special-articles/special-article/tamil-nadu-assembly-election-2021-nakkheeran-survey-results|archive-date=3 April 2021|access-date=4 April 2021|website=nakkheeran}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|172}}''' |22 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|150}}''' |40 |- | 2021 ఏప్రిల్ 02 |తంతి టీవీ<ref name="thanthitv.com">{{Cite web|date=3 April 2021|title=மக்கள் யார் பக்கம் {{!}} தமிழகத்தில் அடுத்து யார் ஆட்சி?- பிரமாண்ட கருத்துக்கணிப்பு முடிவு|url=https://www.thanthitv.com/Programs/PeopleWhoAreOnThePage/2021/04/03063015/2263942/Makkal-Yaar-Pakkam.vpf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210403094318/https://www.thanthitv.com/Programs/PeopleWhoAreOnThePage/2021/04/03063015/2263942/Makkal-Yaar-Pakkam.vpf|archive-date=3 April 2021|access-date=3 April 2021|website=Thanthi TV–|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|124}}''' |52 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|72}}''' |58 |- | 2021 ఏప్రిల్ 02 |మలై మురసు<ref name="malaimurasu.com">{{Cite web|title=தேர்தலில் 151 இடங்களை திமுக கைப்பற்றும் – மாலை முரசு கருத்துக்கணிப்பில் தகவல்|url=https://www.malaimurasu.com/tamilnadu/%e0%ae%a4%e0%af%87%e0%ae%b0%e0%af%8d%e0%ae%a4%e0%ae%b2%e0%ae%bf%e0%ae%b2%e0%af%8d-151-%e0%ae%87%e0%ae%9f%e0%ae%99%e0%af%8d%e0%ae%95%e0%ae%b3%e0%af%88-%e0%ae%a4%e0%ae%bf%e0%ae%ae%e0%af%81%e0%ae%95/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218173725/https://www.malaimurasu.com/|archive-date=18 December 2023|access-date=3 April 2021|website=மாலை முரசு|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|151}}''' |54 |1 |1 |0 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|97}}''' |27 |- | 2021 మార్చి 31 |జూనియర్ వికటన్<ref name="vikatan.com">{{Cite web|title=மெகா சர்வே ரிசல்ட்... யாருக்கு வெற்றி?|url=https://www.vikatan.com/news/election/mega-survey-result-tamil-nadu-assembly-election-2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210331070654/https://www.vikatan.com/news/election/mega-survey-result-tamil-nadu-assembly-election-2021|archive-date=31 March 2021|access-date=3 April 2021|website=Junior Vikatan–|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|163}}''' |52 |0 |1 |0 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|111}}''' |18 |- | 2021 మార్చి 26 |పేట్రియాటిక్ ఓటరు<ref name="Tamil Nadu Scurvy 202">{{Cite web|title=Tamil Nadu Scurvy 202|url=https://www.sites.google.com/view/patvot/surveys/tamil-nadu-2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907185147/https://www.sites.google.com/view/patvot/surveys/tamil-nadu-2021|archive-date=7 September 2021|access-date=7 September 2021}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|143}}''' |82 |2-3 |1-3 |0-3 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|61}}''' |18 |- | 2021 మార్చి 24 |ఎంసివిCV నెట్‌వర్క్ - స్పిక్ మీడియా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|158}}''' |74 |02 |00 |00 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|84}}''' |- | 2021 మార్చి 24 |టైమ్స్ నౌ - సివోటర్<ref name="t.co">{{Cite tweet|user=TimesNow|number=1374729085025284103|date=24 March 2021|title=#May2WithTimesNow {{!}} Times Now-CVoter Opinion Poll: Alliance-wise seat share in Tamil Nadu. https://t.co/4ZerPZz9lV|language=en|access-date=3 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327231937/https://twitter.com/TimesNow/status/1374729085025284103|archive-date=27 March 2021|url-status=live}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|177}}''' |49 |3 |3 |– |2 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|128}}''' |– |- | 2021 మార్చి 22 |పుతియా తలైమురాయ్ - ఎపిటి<ref>{{Cite web|title=Puthiyathalaimurai News - APT Opinion Poll 2021|url=http://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/96932/DMK-alliance-rule-in-Tamil-Nadu|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210322214818/http://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/96932/DMK-alliance-rule-in-Tamil-Nadu|archive-date=22 March 2021|access-date=23 March 2021|website=PuthiyathalaimuraiTV|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|151 - 158}}''' |76 - 83 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|68- 82}}''' |– |- | 2021 మార్చి 15 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=15 March 2021|title=ABP CVoter Opinion Poll 2021|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-opinion-poll-2021-results-tamil-nadu-opinion-poll-results-2021-aiadmk-dmk-bjp-congress-vote-share-seat-wise-details-1448603|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315170332/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-opinion-poll-2021-results-tamil-nadu-opinion-poll-results-2021-aiadmk-dmk-bjp-congress-vote-share-seat-wise-details-1448603|archive-date=15 March 2021|access-date=15 March 2021|website=ABP Website|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|161 - 169}}''' |53 - 61 |1 - 5 |2 - 6 |– |3 - 7 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|100 - 116}}''' |– |- |2021 మార్చి 8 |టైమ్స్ నౌ - సివోటర్<ref>{{Cite web|title=Tamil Nadu pre-poll survey 2021: 'DMK-Congress alliance likely to win big, MK Stalin preferred CM'|url=https://www.timesnownews.com/india/tamil-nadu/article/tamil-nadu-election-pre-poll-survey/729782|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210326041144/https://www.timesnownews.com/india/tamil-nadu/article/tamil-nadu-election-pre-poll-survey/729782|archive-date=26 March 2021|access-date=2021-04-04|website=Times now news|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|158}}''' |65 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|88- 104}}''' |– |- |2021 ఫిబ్రవరి 27 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=2021-02-27|title=ABP-CVoter Election 2021 Opinion Poll LIVE: UPA Alliance Predicted To Shine In Tamil Nadu; Voters Mood Not In Favour Of BJP, MNM|url=https://news.abplive.com/news/abp-news-c-voter-opinion-poll-tamil-nadu-elections-2021-opinion-poll-results-who-will-win-tn-cm-post-aiadmk-dmk-bjp-congress-1446212|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227140624/https://news.abplive.com/news/abp-news-c-voter-opinion-poll-tamil-nadu-elections-2021-opinion-poll-results-who-will-win-tn-cm-post-aiadmk-dmk-bjp-congress-1446212|archive-date=27 February 2021|access-date=2021-01-18|website=ABP Live|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|154 - 162}}''' |58 - 66 |1 - 5 |2 - 6 |– |5 - 9 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|88- 104}}''' |– |- | 2021 జనవరి 18 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=2021-01-18|title=ABP-CVoter Election 2021 Opinion Poll Live: People In Bengal Satisfied With Mamata, TMC To Regain Power|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-2021-opinion-poll-live-updates-kaun-banega-mukhyamantri-assembly-election-5-states-wb-election-opinion-poll-kerala-election-opinion-poll-puducherry-tamil-nadu-manipur-opinion-poll-results-stats-1439900|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309161207/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-2021-opinion-poll-live-updates-kaun-banega-mukhyamantri-assembly-election-5-states-wb-election-opinion-poll-kerala-election-opinion-poll-puducherry-tamil-nadu-manipur-opinion-poll-results-stats-1439900|archive-date=9 March 2021|access-date=2021-01-18|website=ABP Live|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" |'''{{font color|white|158 - 166}}''' |60 - 68 |2 - 6 |0 - 4 |– |0 - 4 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|90 - 106}}''' |– |- |} === జిల్లాల వారీగా పోలైన వోట్లు === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! colspan="1" |సంఖ్య ! colspan="1" |జిల్లా పేరు ! colspan="1" |శాతం |- |1 |[[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్ళూర్]] |70.56% |- style="background:#ffcccb;" |2 |[[చెన్నై జిల్లా|చెన్నై]] |59.06% |- |3 |[[కాంచీపురం జిల్లా|కాంచీపురం]] |71.98% |- |4 |[[చెంగల్పట్టు జిల్లా|చెంగల్పట్టు]] |68.18% |- |5 |[[రాణిపేట జిల్లా|రాణిపేట]] |77.92% |- |6 |[[వెల్లూర్ జిల్లా|వెల్లూరు]] |73.73% |- |7 |[[తిరుపత్తూరు జిల్లా|తిరుపత్తూరు]] |77.33% |- |8 |[[కృష్ణగిరి జిల్లా|కృష్ణగిరి]] |77.30% |- |9 |[[ధర్మపురి జిల్లా|ధర్మపురి]] |82.35% |- |10 |[[తిరువణ్ణామలై జిల్లా|తిరువణ్ణామలై]] |78.62% |- |11 |[[విళుపురం జిల్లా|విల్లుపురం]] |78.56% |- |12 |[[కళ్లకురిచి జిల్లా|కల్లకురిచి]] |80.14% |- |13 |[[సేలం జిల్లా|సేలం]] |79.22% |- |14 |[[నమక్కల్ జిల్లా|నామక్కల్]] |79.72% |- |15 |[[ఈరోడ్ జిల్లా|ఈరోడ్]] |77.07% |- |16 |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] |70.12% |- |17 |[[నీలగిరి జిల్లా|నీలగిరి]] |69.68% |- |18 |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా|కోయంబత్తూర్]] |68.70% |- |19 |[[దిండిగల్ జిల్లా|దిండిగల్]] |77.13% |- style="background:#7fffd4;" |20 |[[కరూర్ జిల్లా|కరూర్]] |83.92% |- |21 |[[తిరుచిరాపల్లి జిల్లా|తిరుచిరాపల్లి]] |73.79% |- |22 |[[పెరంబలూర్ జిల్లా|పెరంబలూర్]] |79.09% |- |23 |[[అరియాలూర్ జిల్లా|అరియలూర్]] |82.47% |- |24 |[[కడలూర్ జిల్లా|కడలూరు]] |76.50% |- |25 |[[నాగపట్టినం జిల్లా|నాగపట్నం]] |65.48% |- |26 |[[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువరూర్]] |76.53% |- |27 |[[తంజావూరు జిల్లా|తంజావూరు]] |74.13% |- |28 |[[పుదుక్కొట్టై జిల్లా|పుదుక్కోట్టై]] |76.41% |- |29 |[[శివగంగై జిల్లా|శివగంగ]] |68.94% |- |30 |[[మథురై జిల్లా|మధురై]] |70.33% |- |31 |[[థేని జిల్లా|థేని]] |71.75% |- |32 |[[విరుదునగర్ జిల్లా|విరుదునగర్]] |73.77% |- |33 |[[రామనాథపురం జిల్లా|రామనాథపురం]] |69.60% |- |34 |[[తూత్తుకూడి జిల్లా|తూత్తుకుడి]] |70.20% |- |35 |[[తెన్‌కాశి జిల్లా|తెంకాసి]] |72.63% |- |36 |[[తిరునల్వేలి జిల్లా|తిరునెల్వేలి]] |66.65% |- |37 |[[కన్యాకుమారి జిల్లా|కన్యాకుమారి]] |68.67% |- |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:95%;line-height:16px" |+ఎన్నికల రోజుకు ముందు వివిధ ఏజెన్సీలు సర్వే చేసిన ఎన్నికల ఫలితాల అంచనాలు ! rowspan="2" width="100px" |ప్రచురించిన తేదీ ! rowspan="2" width="215px" |పోలింగ్ ఏజెన్సీ ! style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | ! style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | ! style="text-align:center; background:{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}} " | ! style="text-align:center; background:{{party color|Makkal Needhi Maiam}} " | ! style="text-align:center; background:{{party color|Others}} " | | style="background:gray;{{party color|other}} " | ! rowspan="2" width="75px" |లీడ్ ! rowspan="2" width="75px" |స్లిమ్ మార్జిన్ |- ! style="width:75px;" |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డిఎమ్‌కె+]] ! style="width:75px;" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఎఐఎడిఎమ్‌కె+]] ! style="width:75px;" |[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|AMMK+]] ! style="width:75px;" |[[మక్కల్ నీది మయ్యం|MNM+]] ! style="width:75px;" |[[నామ్ తమిర్ కచ్చి|NTK]] ! style="width:75px;" |ఇతరులు {{Efn|May include NTK and other parties not asked in survey}} |- | 2021 ఏప్రిల్ 04 |నక్కీరన్<ref name="nakkheeran.in"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|172}}''' |22 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|150}}''' |40 |- | 2021 ఏప్రిల్ 02 |తంతి టీవీ<ref name="thanthitv.com"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|124}}''' |52 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|72}}''' |58 |- | 2021 ఏప్రిల్ 02 |మలై మురసు<ref name="malaimurasu.com"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|151}}''' |54 |1 |1 |0 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|97}}''' |27 |- | 2021 మార్చి 31 |జూనియర్ వికటన్<ref name="vikatan.com"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|163}}''' |52 |0 |1 |0 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|111}}''' |18 |- | 2021 మార్చి 26 |పేట్రియోటిక్ <ref name="Tamil Nadu Scurvy 202"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|143}}''' |82 |2-3 |1-3 |0-3 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|61}}''' |18 |- | 2021 మార్చి 24 |ఎంసివి నెట్‌వర్క్ - స్పిక్ మీడియా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|158}}''' |74 |02 |00 |00 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|84}}''' |- | 2021 మార్చి 24 |టైమ్స్ నౌ - సివోటర్<ref name="t.co"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|177}}''' |49 |3 |3 |– |2 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|128}}''' |– |- | 2021 మార్చి 22 |పుతియా తలైమురై - ఎపిటి<ref>{{Cite web|title=Puthiyathalaimurai News - APT Opinion Poll 2021|url=http://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/96932/DMK-alliance-rule-in-Tamil-Nadu|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210322214818/http://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/96932/DMK-alliance-rule-in-Tamil-Nadu|archive-date=22 March 2021|access-date=23 March 2021|website=PuthiyathalaimuraiTV|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|151 - 158}}''' |76 - 83 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|68- 82}}''' |– |- | 2021 మార్చి 15 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=15 March 2021|title=ABP CVoter Opinion Poll 2021|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-opinion-poll-2021-results-tamil-nadu-opinion-poll-results-2021-aiadmk-dmk-bjp-congress-vote-share-seat-wise-details-1448603|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315170332/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-opinion-poll-2021-results-tamil-nadu-opinion-poll-results-2021-aiadmk-dmk-bjp-congress-vote-share-seat-wise-details-1448603|archive-date=15 March 2021|access-date=15 March 2021|website=ABP Website|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|161 - 169}}''' |53 - 61 |1 - 5 |2 - 6 |– |3 - 7 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|100 - 116}}''' |– |- |2021 మార్చి 8 |టైమ్స్ నౌ - సివోటర్<ref>{{Cite web|title=Tamil Nadu pre-poll survey 2021: 'DMK-Congress alliance likely to win big, MK Stalin preferred CM'|url=https://www.timesnownews.com/india/tamil-nadu/article/tamil-nadu-election-pre-poll-survey/729782|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210326041144/https://www.timesnownews.com/india/tamil-nadu/article/tamil-nadu-election-pre-poll-survey/729782|archive-date=26 March 2021|access-date=2021-04-04|website=Times now news|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|158}}''' |65 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|88- 104}}''' |– |- |2021 ఫిబ్రవరి 27 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=2021-02-27|title=ABP-CVoter Election 2021 Opinion Poll LIVE: UPA Alliance Predicted To Shine In Tamil Nadu; Voters Mood Not In Favour Of BJP, MNM|url=https://news.abplive.com/news/abp-news-c-voter-opinion-poll-tamil-nadu-elections-2021-opinion-poll-results-who-will-win-tn-cm-post-aiadmk-dmk-bjp-congress-1446212|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227140624/https://news.abplive.com/news/abp-news-c-voter-opinion-poll-tamil-nadu-elections-2021-opinion-poll-results-who-will-win-tn-cm-post-aiadmk-dmk-bjp-congress-1446212|archive-date=27 February 2021|access-date=2021-01-18|website=ABP Live|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|154 - 162}}''' |58 - 66 |1 - 5 |2 - 6 |– |5 - 9 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|88- 104}}''' |– |- |18 జనవరి 21 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=2021-01-18|title=ABP-CVoter Election 2021 Opinion Poll Live: People In Bengal Satisfied With Mamata, TMC To Regain Power|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-2021-opinion-poll-live-updates-kaun-banega-mukhyamantri-assembly-election-5-states-wb-election-opinion-poll-kerala-election-opinion-poll-puducherry-tamil-nadu-manipur-opinion-poll-results-stats-1439900|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309161207/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-2021-opinion-poll-live-updates-kaun-banega-mukhyamantri-assembly-election-5-states-wb-election-opinion-poll-kerala-election-opinion-poll-puducherry-tamil-nadu-manipur-opinion-poll-results-stats-1439900|archive-date=9 March 2021|access-date=2021-01-18|website=ABP Live|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" |'''{{font color|white|158 - 166}}''' |60 - 68 |2 - 6 |0 - 4 |– |0 - 4 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|90 - 106}}''' |– |- |} == ఫలితాలు == ఫలితాలను [[భారత ఎన్నికల కమిషను|భారత ఎన్నికల సంఘం]] 2021 మే 2న [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం]] ప్రకారం ఉదయం 9 గంటలకు ప్రకటించింది. పదహారవ తమిళనాడు శాసనసభలో డీఎంకే సొంతంగా 133 నియోజకవర్గాలను గెలుచుకుంది, అయితే దాని SPA కూటమి మొత్తం 159 నియోజకవర్గాల్లో విజయం సాధించింది. కాగా, [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్డీయే]] కూటమి 75 నియోజకవర్గాలను చేజిక్కించుకోగా, అందులో అన్నాడీఎంకే 66 స్థానాల్లో విజయం సాధించింది. ఇతర పార్టీలు, పొత్తులు, [[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకుడు|స్వతంత్ర అభ్యర్థులు]] ఒక్క సీటు కూడా దక్కించుకోలేదు. ఒక దశాబ్దం పాటు ప్రతిపక్ష పార్టీగా గడిపిన తర్వాత, డిఎంకె తమిళనాడును వరుసగా రెండు పర్యాయాలు (2011-2021) పాలించిన ఎఐఎడిఎంకె నుండి గెలుచుకుంది. పదహారవ తమిళనాడు శాసనసభలో ఎఐఎడిఎంకె ప్రతిపక్ష పార్టీ స్థానాన్ని స్వీకరించింది.<ref name=":3">{{Cite web|title=Tamil Nadu Election Results 2021 Live: DMK leader Stalin to take oath as CM on May 7|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/tamil-nadu-election-result-2021-counting-live-news-updates-dmk-alliance-leads/liveblog/82349291.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507021613/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/tamil-nadu-election-result-2021-counting-live-news-updates-dmk-alliance-leads/liveblog/82349291.cms|archive-date=7 May 2021|access-date=2021-05-04|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Detailed Result, Tamil Nadu Assembly Election 2021|url=https://archive.org/download/httpseci.gov.infilesfile13680-tamil-nadu-general-legislative-election-2021/10-%20Detailed%20Results.pdf|website=eci.gov.in}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size: x-big" width="35%" |+పార్టీల వారీగా సీట్లు గెలుచుకున్నారు ! colspan="2" style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}; color:white;" | SPA ! సీట్లు ! మార్పు ! colspan="2" style="background:{{party color|National Democratic Alliance}} ; color:white;" | NDA ! సీట్లు ! మార్పు |- | [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డిఎంకె]] | style="background-color: {{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" width="3px" | | '''133''' | +44 | [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] | style="background-color: {{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" width="3px" | | '''66''' | -70 |- | [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="3px" | | '''18''' | +10 | పిఎంకే | style="background-color: {{party color|Pattali Makkal Katchi}}" width="3px" | | '''5''' | +5 |- | విసీకే | style="background-color: {{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" width="3px" | | '''4''' | +4 | [[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" width="3px" | | '''4''' | +4 |- | [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] | style="background-color: {{party color|Communist Party of India}}" width="3px" | | '''2''' | +2 | colspan="4" rowspan="2" | |- | [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] | style="background-color: {{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" width="3px" | | '''2''' | +2 |- |+ ! colspan="2" | మొత్తం ! 159 ! +61 ! colspan="2" | మొత్తం ! 75 ! -61 |} {| class="wikitable" |+కూటమి వారీగా ఓట్లు ! కూటమి ! ఓట్లు ! % |- | [[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్]] | 20,982,088 | '''45.38%''' |- | [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి]] | 18,363,499 | '''39.71%''' |- | [[నామ్ తమిర్ కచ్చి|నామ్ తమిళర్ కట్చి]] | 3,042,307 | '''6.58%''' |- | [[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|పీపుల్స్ ఫ్రంట్]] | 1,317,336 | '''2.85%''' |- | [[మక్కల్ నీది మయ్యం|ప్రజల]] [[మక్కల్ నీది మయ్యం|ప్రథమ కూటమి]] | 1,258,794 | '''2.73%''' |- |} === విజేతలు === {| style="width:60%; text-align:center;" |+[[దస్త్రం:TamilNaduAssembly.svg|center|frameless|355x355px]] | style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}; width:67.95%;" | '''159''' | style="background:{{party color|National Democratic Alliance}}; width:32.05%;" | '''75''' |- | <span style="color:{{party color|Secular Progressive Alliance}};">'''SPA'''</span> | <span style="color:{{party color|National Democratic Alliance}};">'''NDA'''</span> |} {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" rowspan="2" |కూటమి ! colspan="2" rowspan="2" |పార్టీ ! colspan="2" |ఓట్లు ! colspan="2" |సీట్లు |- !ఓట్లు !'''%''' !పోటీ చేశారు. !గెలిచారు. |- | bgcolor="{{party color|Secular Progressive Alliance}}" rowspan="7" | | rowspan="7" |[[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్|ఎస్.PA]] | bgcolor="{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |17,430,179 |37.70 |188 |133 |- | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] |1,976,527 |4.27 |25 |18 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of India}}" | |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] |504,537 |1.09 |6 |2 |- | bgcolor="{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విదుథలై చిరుతైగల్ కట్చి]] |457,763 |0.99 |6 |4 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్)]] |390,819 |0.85 |6 |2 |- | bgcolor="{{party color|Indian Union Muslim League}}" | |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్]] |222,263 |0.48 |3 |0 |- | colspan="2" style="background: #F4C2C2" |మొత్తం | style="background: #F4C2C2" |2,09,82,088 | style="background: #F4C2C2" |45.38 | style="background: #F4C2C2" |234 | style="background: #F4C2C2" |159 |- | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |[[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్డీఏ]] | bgcolor="{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అఖిల భారత అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |15,391,055 |33.29 |191 |66 |- | bgcolor="{{party color|Pattali Makkal Katchi}}" | |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |1,758,774 |3.80 |23 |5 |- | bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ]] |1,213,670 |2.62 |20 |4 |- | colspan="2" style="background: #FED8B1" |మొత్తం | style="background: #FED8B1" |1,83,63,499 | style="background: #FED8B1" |39.71 | style="background: #FED8B1" |234 | style="background: #FED8B1" |75 |- | |ఏమీ లేదు. | bgcolor="{{party color|Naam Tamilar Katchi}}" | |[[నామ్ తమిర్ కచ్చి|నామ్ తమిళార్ కచ్చి]] |3,042,307 |6.58 |234 |0 |- | bgcolor="{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |పీపుల్స్ ఫ్రంట్ | bgcolor="{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}" | |[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం]] |1,085,985 |2.35 |165 |0 |- | bgcolor="{{party color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}}" | |[[దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రవిడ కజగం (డిఎండికె)|దేశియా ముర్పోక్కు ద్రావిడ కజగం]] |200,157 |0.43 |60 |0 |- | bgcolor="{{party color|Social Democratic Party of India}}" | |[[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] |28,060 |0.06 |6 |0 |- | bgcolor="{{party color|All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen}}" | |[[ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్-ఇ-ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్]] |3,134 |0.01 |3 |0 |- | bgcolor="{{party color|Makkal Needhi Maiam}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |పిఎఫ్ఎ | bgcolor="{{party color|Makkal Needhi Maiam}}" | |[[మక్కల్ నీది మయ్యం]] |1,210,667 |2.62 |183 |0 |- | bgcolor="{{party color|Indhiya Jananayaga Katchi}}" | |ఇందియా జననాయగ కచ్చి |39,288 |0.08 |38 |0 |- | bgcolor="{{party color|Makkal Needhi Maiam}}" | |అఖిల భారత సమతువా మక్కల్ కచ్చి |7,650 |0.02 |4 |0 |- | bgcolor="{{party color|Janata Dal (Secular)}}" | |[[జనతాదళ్ (సెక్యులర్)|జనతా దళ్ (సెక్యులర్)]] |1,189 |0.01 |3 |0 |- | rowspan="2" | | rowspan="2" |ఏమీ లేదు. | |ఇతరులు |955,161 |2.07 |2834 |0 |- | bgcolor="{{party color|None of the above}}" | |పైన పేర్కొన్న వాటిలో ఏదీ లేదు |345,591 |0.75 | - అని. |0 |- | colspan="4" |'''మొత్తం''' |'''46,236,716''' |'''100.00''' |'''3998''' |'''234''' |- |- ! colspan="9" | |- | colspan="4" style="text-align:left;" |చెల్లుబాటు అయ్యే ఓట్లు | align="right" |46,236,716 | align="right" |99.77 | colspan="4" rowspan="5" style="background-color:#E9E9E9" | |- | colspan="4" style="text-align:left;" |చెల్లని ఓట్లు | align="right" |107,874 | align="right" |0.23 |- | colspan="4" style="text-align:left;" |'''ఓట్లు వేయడం/ఓటు వేయడం''' | align="right" |'''46,344,590''' | align="right" |'''73.63''' |- | colspan="4" style="text-align:left;" |మినహాయింపులు | align="right" |16,599,103 | align="right" |26.37 |- | colspan="4" style="text-align:left;" |'''నమోదైన ఓటర్లు''' | align="right" |'''62,943,693''' | colspan="1" style="background-color:#E9E9E9" | |- |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:centre;" |+తమిళనాడులోని ప్రతి జిల్లాలో కూటములు సాధించిన సీట్ల సంఖ్య{{Efn|Numbers of constituencies in Chennai, Thiruvallur, Kancheepuram, Chengalpattu, Vellore, Ranipet, Thirupathur, Villupuram, Kallakurichi, Nagapattinam, Mayiladuthurai, Tirunelveli and Tenkasi districts adjusted as per their new boundaries before the election.}} !జిల్లా !మొత్తం సీట్లు ! style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}; color:white;" |SPA ! style="background:{{party color|National Democratic Alliance}}; color:white;" |NDA ! style="background:grey; color:white;" |OTH |- |[[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్ళూర్]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |6 |0 |0 |- |[[చెన్నై జిల్లా|చెన్నై]] |22 | bgcolor="#FF9DA2" |22 |0 |0 |- |[[కాంచీపురం జిల్లా|కాంచీపురం]] |3 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |0 |0 |- |[[చెంగల్పట్టు జిల్లా|చెంగల్పట్టు]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |5 |1 |0 |- |[[రాణిపేట జిల్లా|రాణిపేట]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[వెల్లూర్ జిల్లా|వెల్లూర్]] |5 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |1 |0 |- |[[తిరుపత్తూరు జిల్లా|తిరుపత్తూరు]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[కృష్ణగిరి జిల్లా|కృష్ణగిరి]] |6 |3 |3 |0 |- |[[ధర్మపురి జిల్లా|ధర్మపురి]] |5 |0 | bgcolor="#FF9933" |5 |0 |- |[[తిరువణ్ణామలై జిల్లా|తిరువణ్ణామలై]] |8 | bgcolor="#FF9DA2" |6 |2 |0 |- |[[విళుపురం జిల్లా|విళుపురం]] |7 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |3 |0 |- |[[కళ్లకురిచి జిల్లా|కళ్లకురిచి]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[సేలం జిల్లా|సేలం]] |11 |1 | bgcolor="#FF9933" |10 |0 |- |[[నమక్కల్ జిల్లా|నమక్కల్]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |2 |0 |- |[[ఈరోడ్ జిల్లా|ఈరోడ్]] |8 |3 | bgcolor="#FF9933" |5 |0 |- |[[నీలగిరి జిల్లా|నీలగిరి]] |3 | bgcolor="#FF9DA2" |2 |1 |0 |- |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] |8 |3 | bgcolor="#FF9933" |5 |0 |- |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా|కోయంబత్తూరు]] |10 |0 | bgcolor="#FF9933" |10 |0 |- |[[దిండిగల్ జిల్లా|దిండిగల్]] |7 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |3 |0 |- |[[కరూర్ జిల్లా|కరూర్]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |0 |0 |- |[[తిరుచిరాపల్లి జిల్లా|తిరుచిరాపల్లి]] |9 | bgcolor="#FF9DA2" |9 |0 |0 |- |[[పెరంబలూర్ జిల్లా|పెరంబలూర్]] |2 | bgcolor="#FF9DA2" |2 |0 |0 |- |[[అరియాలూర్ జిల్లా|అరియాలూర్]] |2 | bgcolor="#FF9DA2" |2 |0 |0 |- |[[కడలూర్ జిల్లా|కడలూర్]] |9 | bgcolor="#FF9DA2" |7 |2 |0 |- |[[మైలాదుత్తురై జిల్లా|మైలాదుత్తురై]] |3 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |0 |0 |- |[[నాగపట్టినం జిల్లా|నాగపట్టినం]] |3 | bgcolor="#FF9DA2" |2 |1 |0 |- |[[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువారూర్]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[తంజావూరు జిల్లా|తంజావూరు]] |8 | bgcolor="#FF9DA2" |7 |1 |0 |- |[[పుదుక్కొట్టై జిల్లా|పుదుక్కొట్టై]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |5 |1 |0 |- |[[శివగంగై జిల్లా|శివగంగై]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[మథురై జిల్లా|మథురై]] |10 |5 |5 |0 |- |థేనీ |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[విరుదునగర్ జిల్లా|విరుదునగర్]] |7 | bgcolor="#FF9DA2" |6 |1 |0 |- |[[రామనాథపురం జిల్లా|రామనాథపురం]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |0 |0 |- |[[తూత్తుకూడి జిల్లా|తూత్తుకూడి]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |5 |1 |0 |- |[[తెన్‌కాశి జిల్లా|తెన్‌కాశి]] |5 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |2 |0 |- |[[తిరునల్వేలి జిల్లా|తిరునల్వేలి]] |5 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |2 |0 |- |[[కన్యాకుమారి జిల్లా|కన్యాకుమారి]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |2 |0 |- !మొత్తం !234 ! bgcolor="#FF9DA2" |'''159''' ! bgcolor="#16FF41" |75 !0 |} === ప్రాంతం వారీగా === {| class="wikitable sortable" |+కూటమి వారీ ఫలితాలు !ప్రాంతం !మొత్తం సీట్లు ![[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్]] ![[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి]] |- |ఉత్తర తమిళనాడు |69 |{{Composition bar|59|69|{{party color|Secular Progressive Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |{{Composition bar|10|69|{{party color|National Democratic Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |- |పశ్చిమ తమిళనాడు |68 |{{Composition bar|24|68|{{party color|Secular Progressive Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |{{Composition bar|44|68|{{party color|National Democratic Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |- |దక్షిణ తమిళనాడు |51 |{{Composition bar|36|51|{{party color|Secular Progressive Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |{{Composition bar|15|51|{{party color|National Democratic Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |- |మధ్య తమిళనాడు |46 |{{Composition bar|40|46|{{party color|Secular Progressive Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |{{Composition bar|6|46|{{party color|National Democratic Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |} ==ఎన్నికైన సభ్యులు== {| class="wikitable sortable" |+ప్రతి నియోజకవర్గంలో విజేత, రన్నర్-అప్, ఓటర్ ఓటింగ్, గెలుపు మార్జిన్ ! colspan="2" |అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం !పోలింగ్ శాతం ! colspan="5" |విజేత<ref>{{cite news|url=https://www.cnbctv18.com/politics/tamil-nadu-election-results-2021-mk-stalin-kamal-haasan-heres-full-list-of-winners-9157651.htm|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Here's full list of winners|date=3 May 2021|access-date=20 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231220042340/https://www.cnbctv18.com/politics/tamil-nadu-election-results-2021-mk-stalin-kamal-haasan-heres-full-list-of-winners-9157651.htm|archive-date=20 December 2023|publisher=CNBCTV18|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Result 2021: Check Full List of Winners Constituency wise">{{cite news|url=https://www.india.com/tamil-nadu/tamil-nadu-election-results-2021-complete-updated-list-of-winners-check-constituency-wise-seat-details-winners-list-dmk-aiadmk-bjp-winning-candidate-winner-loser-4633514/|title=Tamil Nadu Election Result 2021: Check Full List of Winners Constituency wise|last1=India TV|date=3 May 2021|work=|access-date=20 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231220042449/https://www.india.com/tamil-nadu/tamil-nadu-election-results-2021-complete-updated-list-of-winners-check-constituency-wise-seat-details-winners-list-dmk-aiadmk-bjp-winning-candidate-winner-loser-4633514/|archive-date=20 December 2023|language=en}}</ref> ! colspan="5" |ద్వితియ విజేత ! rowspan="2" |మార్జిన్ |- !# !పేర్లు !% !అభ్యర్థి ! colspan="2" |పార్టీ !ఓట్లు !% !అభ్యర్థి ! colspan="2" |పార్టీ !ఓట్లు !% |- ! colspan="14" |[[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్లూరు జిల్లా]] |- |1 |[[గుమ్మిడిపూండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|గుమ్మిడిపూండి]] |78.84 |[[టి.జె. గోవిందరాజన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |126,452 |56.94 |ప్రకాష్ ఎం |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |75,514 |34 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|50,938 |- |2 |[[పొన్నేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పొన్నేరి]] (ఎస్.సి) |78.68 |[[దురై చంద్రశేఖర్]] |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |94,528 |44.94 |పి. బలరామన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,839 |40.33 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|9,689 |- |3 |[[తిరుత్తణి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుత్తణి]] |79.85 |[[ఎస్. చంద్రన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |120,314 |51.72 |జి. హరి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |91,061 |39.15 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|29,253 |- |4 |[[తిరువళ్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువళ్లూరు]] |77.91 |[[వీ.జీ. రాజేంద్రన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |107,709 |50.27 |బివి రమణ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,008 |39.68 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,701 |- |5 |[[పూనమల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పూనమల్లి]] (ఎస్.సి) |73.62 |[[ఎ. కృష్ణస్వామి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |149,578 |56.72 |ఎస్.ఎక్స్. రాజమన్నార్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |55,468 |21.03 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|94,110 |- |6 |[[ఆవడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆవడి]] |67.96 |[[ఎస్.ఎమ్. నాజర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |150,287 |49.94 |కె. పాండియరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |95,012 |31.57 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|55,275 |- !colspan="14" |[[చెన్నై జిల్లా]] |- |7 |[[మధురవాయల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మధురవాయల్]] |60.56 |[[కె. గణపతి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |121,298 |44.29 |పి. బెంజమిన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |89,577 |32.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|31,721 |- |8 |[[అంబత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబత్తూరు]] |62.52 |[[జోసెఫ్ శామ్యూల్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |114,554 |47.67 |వి. అలెగ్జాండర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |72,408 |30.13 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|42,146 |- |9 |[[మాదవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మాదవరం]] |66.60 |[[ఎస్. సుదర్శనం]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |151,485 |50.04 |వి. మూర్తి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |94,414 |31.19 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|57,071 |- |10 |[[తిరువొత్తియూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువొత్తియూర్]] |65.36 |[[కే.పీ. శంకర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |88,185 |44.34 |కె. కుప్పన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |50,524 |25.40 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|37,661 |- |11 |[[డా. రాధాకృష్ణన్ నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|డా. రాధాకృష్ణన్ నగర్]] |71.12 |[[జె. జాన్ ఎబెనెజెర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,763 |51.2 |ఆర్.ఎస్. రాజేష్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |53,284 |28.49 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|42,479 |- |12 |[[పెరంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరంబూర్]] |63.43 |[[ఆర్.డి. శేఖర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |105,267 |52.53 |ఎన్.ఆర్. ధనపాలన్ |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |50,291 |25.1 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|54,976 |- |13 |[[కొలత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలత్తూరు]] |61.66 |[[ఎం. కె. స్టాలిన్|ఎం.కె. స్టాలిన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |105,522 |60.86 |ఆది రాజారాం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |35,138 |20.27 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|70,384 |- |14 |[[విల్లివాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విల్లివాక్కం]] |56.43 |[[ఎ. వెట్రియాళగన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |76,127 |52.83 |జేసీడీ ప్రభాకర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |38,890 |26.99 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|37,237 |- |15 |[[తిరు. వి. కా. నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరు. వి. కా. నగర్]] (ఎస్.సి) |60.93 |[[పి. శివకుమార్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |81,727 |61.13 |పిఎల్ కళ్యాణి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |26,714 |19.98 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|55,013 |- |16 |[[ఎగ్మోర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎగ్మోర్]] (ఎస్.సి) |61.75 |[[ఐ. పరంథమన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |68,832 |57.71 |బి. జాన్ పాండియన్ |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |30,064 |25.21 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|38,768 |- |17 |[[రాయపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాయపురం]] |62.91 |[[ఐడ్రీమ్ ఆర్. మూర్తి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |64,424 |53.16 |డి. జయకుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |36,645 |30.24 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,779 |- |18 |[[హార్బర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|హార్బర్]] |57.83 |[[పీ.కే. శేఖర్ బాబు|పీకే శేఖర్ బాబు]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |59,317 |58.35 |వినోజ్ పి. సెల్వం |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |32,043 |31.52 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,274 |- |19 |[[చేపాక్-తిరువల్లికేని శాసనసభ నియోజకవర్గం|చేపాక్-తిరువల్లికేని]] |58.70 |[[ఉదయనిధి స్టాలిన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,285 |67.89 |ఎ.వి.ఎ. కస్సాలి |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |23,930 |17.42 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|69,355 |- |20 |[[థౌజండ్ లైట్స్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|థౌజండ్ లైట్స్]] |56.62 |[[ఎజిలన్ నాగనాథన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |49,080 |53.88 |ఖుష్బు |style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |25,079 |27.53 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|24,001 |- |21 |[[అన్నా నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అన్నా నగర్]] |57.71 |[[ఎం.కె. మోహన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |80,054 |48.49 |ఎస్. గోకుల ఇందిర | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |52,609 |31.87 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,445 |- |22 |[[విరుగంపాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుగంపాక్కం]] |57.97 |[[ఎ. ఎం. వి. ప్రభాకర రాజా]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,351 |43.97 |విరుగై విఎన్ రవి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |55,984 |33.11 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|18,367 |- |23 |[[సైదాపేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సైదాపేట్]] |57.46 |మా.సుబ్రమణ్యం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |80,194 |50.02 |ఎస్. దురైసామి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |50,786 |31.68 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|29,408 |- |24 |[[త్యాగరాయనగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|త్యాగరాయనగర్]] |56.36 |జె. కరుణానిధి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |56,035 |40.57 |బి. సత్యనారాయణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |55,898 |40.47 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|137 |- |25 |[[మైలాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలాపూర్]] |56.71 |ధా వేలు | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |68,392 |44.58 |ఆర్. నటరాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |55,759 |36.34 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,633 |- |26 |[[వేలచ్చేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేలచ్చేరి]] |56.17 |[[జె.ఎం.హెచ్. ఆసన్ మౌలానా]] |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |68,493 |38.76 |[[ఎం.కె. అశోక్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |64,141 |36.3 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|4,352 |- |27 |[[షోలింగనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలింగనల్లూర్]] |55.57 |[[ఎస్. అరవింద్ రమేష్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |171,558 |44.18 |కెపి కందన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |136,153 |35.06 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|35,405 |- |28 |[[అలందూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలందూరు]] |61.10 |టి.ఎం. అన్బరసన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |116,785 |49.12 |బి. వలర్మతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |76,214 |32.06 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|40,571 |- ! colspan="14" |[[కాంచీపురం జిల్లా]] |- |29 |[[శ్రీపెరంబుదూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీపెరంబుదూర్]] (ఎస్.సి) |74.68 |[[కె. సెల్వపెరుంతగై]] |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |115,353 |43.65 |కె. పళని | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |104,474 |39.53 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|10,879 |- ! colspan="14" |[[చెంగల్పట్టు జిల్లా]] |- |30 |[[పల్లవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పల్లవరం]] |61.02 |[[ఐ. కరుణానిధి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |126,427 |47.49 |ఎస్. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,646 |33.3 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|37,781 |- |31 |[[తాంబరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తాంబరం]] |59.90 |[[ఎస్. ఆర్. రాజా]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |116,840 |46.93 |టీకేఎం చిన్నయ్య | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |80,016 |32.14 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|36,824 |- |32 |[[చెంగల్పట్టు శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెంగల్పట్టు]] |63.97 |[[ఎం. వరలక్ష్మి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |130,573 |47.64 |ఎం. గజేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |103,908 |37.91 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|26,665 |- |33 |[[తిరుపోరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపోరూర్]] |76.96 |[[ఎస్.ఎస్. బాలాజీ]] |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |93,954 |41.44 |తిరుకచూర్ ఆరుముగం |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |92,007 |40.58 | style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ; color:white;"|1,947 |- |34 |[[చెయ్యూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెయ్యూర్]] (ఎస్.సి) |78.75 |[[ఎం. బాబు]] |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |82,750 |46.2 |ఎస్. కణిత సంపత్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,708 |43.94 | style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ; color:white;"|4,042 |- |35 |[[మదురాంతకం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురాంతకం]] (ఎస్.సి) |81.97 |మరగతం కుమారవేల్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |86,646 |46.62 |మల్లాయి సీఈ సత్య |style="background:{{party color|Marumalarchi Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |83,076 |44.7 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,570 |- ! colspan="14" |[[కాంచీపురం జిల్లా]] |- |36 |[[ఉతిరమేరూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉతిరమేరూరు]] |80.83 |[[కె. సుందర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,427 |44.38 |వి.సోమసుందరం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |91,805 |43.61 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,622 |- |37 |[[కాంచీపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాంచీపురం]] |74.20 |[[సి. వి. ఎం. పి. ఎళిలరసన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,235 |44.77 |పి.మగేష్‌కుమార్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |91,236 |39.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,999 |- ! colspan="14" |[[రాణిపేట జిల్లా]] |- |38 |[[అరక్కోణం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరక్కోణం]] (ఎస్.సి) |75.41 |ఎస్. రవి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,399 |49.82 |జె. గౌతమ్ సన్నా |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |58,230 |33.97 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,169 |- |39 |[[షోలింగూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలింగూర్]] |80.60 |ఎ.ఎన్. మునిరథినం |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |110,228 |49.18 |ఎ.ఎం. కృష్ణన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |83,530 |37.27 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|24,878 |- |41 |[[రాణిపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాణిపేట]] |77.63 |[[ఆర్. గాంధీ]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,291 |49.79 |ఎస్.ఎం .సుకుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |86,793 |41.84 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,498 |- |42 |[[ఆర్కాట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆర్కాట్]] |79.93 |[[జె.ఎల్. ఈశ్వరప్పన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,885 |49.52 |కెఎల్ ఎలవళగన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |83,927 |40.01 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|19,958 |- ! colspan="14" |[[వెల్లూర్ జిల్లా]] |- |40 |[[కాట్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాట్పాడి]] |74.43 |[[దురై మురుగన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |85,140 |45.71 |వి. రాము | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,394 |45.31 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|746 |- |43 |[[వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేలూరు]] |70.96 |[[పి. కార్తికేయన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,299 |46.86 |ఎస్.ఆర్.కె. అప్పు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |75,118 |41.76 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,181 |- |44 |[[ఆనైకట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆనైకట్]] |77.05 |[[ఏ.పీ. నందకుమార్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,159 |48.11 |డి. వెలళగన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,799 |44.89 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|6,360 |- |45 |[[కిల్వైతినంకుప్పం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్వైతినంకుప్పం]] (ఎస్.సి) |76.63 |ఎం. జగన్మూర్తి |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,579 |48.57 |కె. సీతారామన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,997 |42.5 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|10,582 |- |46 |[[గుడియాతం శాసనసభ నియోజకవర్గం|గుడియాతం]] (ఎస్.సి) |72.94 |[[వి. అములు]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |100,412 |47.45 |జి. పరిధా | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |93,511 |44.19 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|6,901 |- !colspan="14" |[[తిరుపత్తూరు జిల్లా]] |- |47 |[[వాణియంబాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాణియంబాడి]] |75.93 |జి సెంధిల్ కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,018 |46.33 |ఎన్. మహ్మద్ నయీం |style="background:{{party color|Indian Union Muslim League}}" | |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |83,114 |43.74 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,904 |- |48 |[[అంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబూర్]] |74.59 |[[ఎ.సి. విల్వనాథన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,476 |50.86 |కె. నాజర్ మహమ్మద్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,244 |39.49 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|20,232 |- |49 |[[జోలార్‌పేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జోలార్‌పేట్]] |81.52 |[[కె. దేవరాజి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,490 |45.57 |[[కె.సి. వీరమణి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,399 |45.02 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,091 |- |50 |[[తిరుప్పత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం (వెల్లూరు)|తిరుప్పత్తూరు]] |77.72 |[[ఎ. నల్లతంబి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,522 |51.91 |టికె రాజా |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |68,282 |36.72 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,240 |- !colspan="14" |[[కృష్ణగిరి జిల్లా]] |- |51 |[[ఉత్తంగరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉత్తంగరై]] (ఎస్.సి) |78.99 |టి.ఎం. తమిళ్ సెల్వం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |99,675 |52.96 |Jఎస్. ఆరుముగం |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |71,288 |37.87 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,387 |- |52 |[[బర్గూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బర్గూర్]] |79.64 |డి. మతియాళగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |97,256 |49.17 |ఎ. కృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,642 |42.8 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,614 |- |53 |[[కృష్ణగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కృష్ణగిరి]] |78.92 |[[కె. అశోక్ కుమార్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |96,050 |45.38 |[[టి. సెంగుట్టువన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,256 |45.01 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|794 |- |54 |[[వేప్పనహళ్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేప్పనహళ్లి]] |81.38 |[[కె.పి. మునుసామి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |94,104 |45.87 |[[పి. మురుగన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |91,050 |44.38 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,054 |- |55 |[[హోసూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|హోసూరు]] |70.53 |[[వై. ప్రకాష్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |118,231 |47.65 |ఎస్. జ్యోతి బాలకృష్ణ రెడ్డి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |105,864 |42.67 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,367 |- |56 |[[తల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|థాలీ]] |77.23 |[[టి. రామచంద్రన్]] |style="background:{{party color|Communist Party of India}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |120,641 |62.18 |సి. నగేష్ కుమార్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |64,415 |33.2 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|56,226 |- !colspan="14" |[[ధర్మపురి జిల్లా]] |- |57 |[[పాలకోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాలకోడ్]] |87.03 |[[కె. పి. అన్బళగన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |110,070 |53.28 |పీకే మురుగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |81,970 |39.68 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,100 |- |58 |[[పెన్నాగారం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెన్నాగారం]] |85.22 |[[జి.కె. మణి]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |106,123 |50.46 |[[పి.ఎన్.పి. ఇన్బశేఖరన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,937 |40.39 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|21,186 |- |59 |[[ధర్మపురి శాసనసభ నియోజకవర్గం (తమిళనాడు)|ధర్మపురి]] |80.56 |[[ఎస్.పి. వెంకటేశ్వరన్]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |105,630 |48.6 |[[పి. సుబ్రమణి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,770 |36.24 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|26,860 |- |60 |[[పప్పిరెడ్డిపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పప్పిరెడ్డిపట్టిi]] |83.24 |ఎ. గోవిందసామి |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |114,507 |51.81 |ఎం. ప్రభు రాజశేఖర్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,564 |35.1 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|36,943 |- |61 |[[హరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|హరూర్]] (ఎస్.సి) |79.39 |వి.సంపత్‌కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |99,061 |49.89 |ఎ. కుమార్ |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |68,699 |34.6 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|30,362 |- !colspan="14" |[[తిరువణ్ణామలై జిల్లా]] |- |62 |[[చెంగం శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెంగం]] (ఎస్.సి) |81.31 |[[ఎం.పి. గిరి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |108,081 |48.26 |ఎంఎస్ నైనాకన్ను | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |96,511 |43.09 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,570 |- |63 |[[తిరువణ్ణామలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువణ్ణామలై]] |72.87 |[[ఈ.వీ. వేలు]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |137,876 |66.02 |ఎస్. తణిగైవేల్ |style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |43,203 |20.69 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|94,673 |- |64 |[[కిల్పెన్నత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్పెన్నత్తూరు]] |80.41 |[[కె. పిచ్చండి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |104,675 |51.34 |కె. సెల్వకుమార్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |77,888 |38.2 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|26,787 |- |65 |[[కలసపాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కలసపాక్కం]] |80.62 |[[పి.ఎస్.టి. శరవణన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,134 |47.92 |[[వి. పన్నీర్ సెల్వం (1972)|వి. పన్నీర్ సెల్వం]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,912 |43.23 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,222 |- |66 |[[పోలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోలూరు]] |82.39 |[[అగ్రి ఎస్. ఎస్. కృష్ణమూర్తి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |97,732 |48.38 |[[కె.వి. శేఖరన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |88,007 |43.57 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,725 |- |67 |[[ఆరణి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆరణి]] |79.73 |[[సెవ్వూర్ ఎస్. రామచంద్రన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |102,961 |46.5 |ఎస్ఎస్ అన్బళగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |99,833 |45.09 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,128 |- |68 |[[చెయ్యార్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెయ్యార్]] |82.52 |[[ఓ. జోతి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102,460 |47.78 |కె. మోహన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |90,189 |42.05 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,771 |- |69 |[[వందవాసి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వందవాసి]] (ఎస్.సి) |77.28 |[[ఎస్. అంబేత్‌కుమార్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102,064 |54.88 |ఎస్. మురళీ శంకర్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |66,111 |35.55 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|35,953 |- ! colspan="14" |[[విళుపురం జిల్లా]] |- |70 |[[జింగీ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జింగీ]] |79.30 |[[కె.ఎస్. మస్తాన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |109,625 |52.99 |ఎంపీఎస్ రాజేంద్రన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |73,822 |35.68 | style="background:{{party color| Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|35,803 |- |71 |[[మైలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలం]] |78.33 |[[సి. శివకుమార్]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |81,044 |45.79 |[[ఆర్. మసిలమణి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,814 |44.53 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|2,230 |- |72 |[[తిండివనం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిండివనం]] |79.17 |[[పి. అర్జునన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |87,152 |47.74 |[[పి. సీతాపతి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,399 |42.4 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,753 |- |73 |[[వానూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|వానూరు]] (ఎస్.సి) |80.41 |[[ఎం. చక్రపాణి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |92,219 |50.61 |[[వన్ని అరసు]] |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |70,492 |38.69 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|21,727 |- |74 |[[విల్లుపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విల్లుపురం]] |78.14 |[[ఆర్. లక్ష్మణన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102,271 |49.92 |[[సి. వి. షణ్ముగం]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |87,403 |42.66 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|14,868 |- |75 |[[విక్రవాండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|విక్రవాండి]] |82.45 |[[ఎన్. పుగాజంతి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,730 |48.81 |[[ఆర్. ముతమిల్సెల్వన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,157 |43.47 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,573 |- |76 |[[తిరుక్కోయిలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుక్కోయిలూర్]] |77.03 |[[కె. పొన్ముడి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |110,980 |56.56 |వి.ఎ.టి. కలివరదన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |51,300 |26.14 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|59,680 |- !colspan="14" |[[కళ్లకురిచి జిల్లా]] |- |77 |[[ఉలుందూరుపేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉలుందూరుపేట్]] |83.44 |[[ఎ. జె. మణికన్నన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |115,451 |47.15 |[[ఆర్. కుమారగురు]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |110,195 |45 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,256 |- |78 |[[ఋషివందియం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఋషివందియం]] |80.17 |[[కె. కార్తికేయన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |113,912 |52.96 |ఎ. సంతోష్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |72,184 |33.56 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|41,728 |- |79 |[[శంకరాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శంకరాపురం]] |80.35 |[[టి. ఉదయసూరియన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |121,186 |56.16 | జి. రాజా |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |75,223 |34.86 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|45,963 |- |80 |[[కళ్లకురిచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కళ్లకురిచి]] (ఎస్.సి) |78.80 |[[ఎం. సెంథిల్ కుమార్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |110,643 |48.99 |KI మణిరథినం |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |84,752 |37.52 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|25,891 |- !colspan="14" |[[సేలం జిల్లా]] |- |81 |[[గంగవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|గంగవల్లి]] (ఎస్.సి) |78.03 |[[ఎ. నల్లతంబి (ఏఐఏడీఎంకే రాజకీయ నాయకుడు)|ఎ. నల్లతంబి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |89,568 |48.02 |జె. రేఖ ప్రియదర్శిని | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |82,207 |44.08 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,361 |- |82 |[[అత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అత్తూరు]] (ఎస్.సి) |78.42 |[[ఎ. పి. జయశంకరన్|ఎ.పి. జయశంకరన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |95,308 |47.72 |కె. చిన్నదురై | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,051 |43.58 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|8,257 |- |83 |[[ఏర్కాడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఏర్కాడ్]] (ఎస్.టి) |84.12 |[[జి. చిత్ర]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |121,561 |50.88 |సి. తమిళసెల్వన్‌ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,606 |40.02 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|25,955 |- |84 |[[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] |84.08 |[[ఆర్. మణి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |142,488 |57.22 |రంగరాజన్ మోహన్ కుమారమంగళం |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |87,194 |35.01 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|55,294 |- |85 |[[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టూరు]] |76.15 |[[ఎస్. సదాశివం]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |97,055 |44.43 |ఎస్. శ్రీనివాస పెరుమాళ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,399 |44.13 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|656 |- |86 |[[ఎడప్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎడప్పాడి]] |86.68 |[[ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |163,154 |65.97 |సంపత్ కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |69,352 |28.04 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|93,802 |- |87 |[[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] |84.67 |[[ఎస్. సుందరరాజన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |115,472 |49.72 |కె.ఎం. రాజేష్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,427 |41.09 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|20,045 |- |88 |[[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం వెస్ట్]] |72.28 |అరుల్ రామదాస్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |105,483 |48.69 |ఎ. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |83,984 |38.77 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|21,499 |- |89 |[[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం నార్త్]] |73.32 |ఆర్. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,432 |46.17 |జి. వెంకటాచలం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,844 |42.42 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,588 |- |90 |[[సేలం సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం సౌత్]] |76.08 |ఇ. బాలసుబ్రహ్మణ్యం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |97,506 |48.76 |ఎ.ఎస్. శరవణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,897 |37.45 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,609 |- |91 |[[వీరపాండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వీరపాండి]] |86.02 |ఎం. రాజముత్తు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |111,682 |49.92 |ఎకె తరుణ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |91,787 |41.03 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|19,895 |- !colspan="14" |[[నమక్కల్ జిల్లా]] |- |92 |[[రాశిపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాశిపురం]] (ఎస్.సి) |83.23 |ఎం. మతివెంతన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,727 |46.08 |వి.సరోజ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,775 |45.09 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,952 |- |93 |[[సేంతమంగళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేంతమంగళం]] (ఎస్.టి) |81.80 |కె. పొన్నుసామి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,681 |45.51 |ఎస్. చంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |80,188 |40.25 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|10,493 |- |94 |[[నమక్కల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నమక్కల్]] |80.18 |పి. రామలింగం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |106,494 |51.51 |కెపిపి బాస్కర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,633 |38.03 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,861 |- |95 |[[పరమతి-వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరమతి-వేలూరు]] |82.87 |ఎస్. శేఖర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |86,034 |46.83 |Kఎస్. మూర్తి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,372 |42.66 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,662 |- |96 |[[తిరుచెంగోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచెంగోడ్]] |79.90 |ఇ.ఆర్. ఈశ్వరన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |81,688 |44.23 |పొన్. సరస్వతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,826 |42.69 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|2,862 |- |97 |[[కుమారపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుమారపాళయం]] |79.35 |పి. తంగమణి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,800 |49.92 |ఎం. వెంకటాచలం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |69,154 |34.25 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|31,646 |- ! colspan="14" |[[ఈరోడ్ జిల్లా]] |- |98 |[[ఈరోడ్ ఈస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఈరోడ్ ఈస్ట్]] |66.56 |తిరుమగన్ ఎవరా |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |67,300 |44.27 |ఎం. యువరాజా |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |58,396 |38.41 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|8,904 |- |99 |[[ఈరోడ్ వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఈరోడ్ వెస్ట్]] |70.14 |ఎస్. ముత్తుసామి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |100,757 |49.01 |కెవి రామలింగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,668 |38.27 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,089 |- |100 |[[మొదక్కురిచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|మొదక్కురిచి]] |76.11 |సికె సరస్వతి |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |78,125 |42.96 |[[సుబ్బులక్ష్మి జగదీశన్ మనోహరన్|సుబ్బులక్ష్మి జగదీశన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,844 |42.81 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;"|281 |- !colspan="14" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా]] |- |101 |[[ధరాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ధరాపురం]] (ఎస్.సి) |75.02 |ఎన్. కయల్విజి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,986 |46.39 |ఎల్. మురుగన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |88,593 |45.67 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,393 |- |102 |[[కాంగాయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాంగాయం]] |77.69 |ఎంపీ సామినాథన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,197 |47.14 |ఏఎస్ రామలింగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |86,866 |43.47 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,331 |- !colspan="14" |[[ఈరోడ్ జిల్లా]] |- |103 |[[పెరుందురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరుందురై]] |83.31 |ఎస్. జయకుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,125 |44.84 |కె.కె.సి. బాలు | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |70,618 |37.2 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|14,507 |- |104 |[[కాంగాయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|భవానీ]] |84.36 |కెసి కరుప్పన్నన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,915 |50.11 |కె.పి. దురైరాజ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,392 |38.93 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,523 |- |105 |[[అంతియూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంతియూర్]] |80.32 |ఏజీ వెంకటాచలం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |79,096 |44.84 |కెఎస్ షణ్ముగవేల్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |77,821 |44.12 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,275 |- |106 |[[గోబిచెట్టిపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|గోబిచెట్టిపాళయం]] |83.58 |కె.ఎ. సెంగోట్టయన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |108,608 |50.68 |జివి మణిమారన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |80,045 |37.36 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,563 |- |107 |[[భవానీసాగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|భవానీసాగర్]] (ఎస్.సి) |77.08 |ఎ. బన్నారి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |99,181 |49.45 |పిఎల్ సుందరం | style="background:{{party color|Communist Party of India}}" | |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |83,173 |41.47 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,008 |- ! colspan="14" |[[నీలగిరి జిల్లా]] |- |108 |[[ఉదగమండలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉదగమండలం]] |68.48 |ఆర్. గణేష్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |65,530 |46.44 |ఎం. భోజరాజన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |60,182 |42.65 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|5,348 |- |109 |[[గూడలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|గూడలూరు]] (ఎస్.సి) |73.08 |పొన్. జయశీలన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |64,496 |46.65 |ఎస్. కాశిలింగం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |62,551 |45.24 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,945 |- |110 |[[కూనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కూనూరు]] |70.74 |కె. రామచంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |61,820 |45.49 |కప్పచి డి.వినోత్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |57,715 |42.47 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,105 |- !colspan="14" |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా]] |- |111 |[[మెట్టుపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టుపాళయం]] |75.80 |ఎకె సెల్వరాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |105231 |46.75 |టిఆర్ షణ్ముగ సుందరం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102775 |45.66 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|2,456 |- ! colspan="14" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా]] |- |112 |[[అవనాశి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అవనాశి]] (ఎస్.సి) |75.79 |పి. ధనపాల్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |117,284 |55.16 |ఆర్. అతియమాన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |66,382 |31.22 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|50,982 |- |113 |[[తిరుప్పూర్ ఉత్తర శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పూర్ ఉత్తర]] |62.80 |కెఎన్ విజయకుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |113,384 |47.62 |రవి సుబ్రమణ్యం ఎం |style="background:{{party color|Communist Party of India}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |73,282 |30.78 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|40,102 |- |114 |[[తిరుప్పూర్ దక్షిణ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పూర్ దక్షిణ]] |62.79 |కె. సెల్వరాజ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |75,535 |43.31 |గుణశేఖరన్ ఎస్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,826 |40.61 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,709 |- |115 |[[పల్లడం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పల్లడం]] |67.09 |ఎం.ఎస్.ఎం. ఆనందన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |126,903 |48.53 |కె. ముత్తురథినం |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,212 |36.03 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|32,691 |- !colspan="14" |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా]] |- |116 |[[సూలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సూలూరు]] |76.18 |వి.పి. కందసామి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |118,968 |49.23 |ప్రీమియర్ సెల్వం (ఎ) ఎం. కాళీచామి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,036 |36.02 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|32,302 |- |117 |[[కవుండంపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కవుండంపాళయం]] |66.60 |జి. అరుణ్‌కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |135,669 |43.78 |ఆర్ కృష్ణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |1,25,893 |40.62 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,776 |- |118 |[[కోయంబత్తూరు ఉత్తర శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోయంబత్తూరు ఉత్తర]] |59.87 |అమ్మన్ కె. అర్జునన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,454 |40.16 |వి.ఎం. షముగ సుందరం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,453 |38.19 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,001 |- |119 |[[తొండముత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తొండముత్తూరు]] |70.54 |ఎస్పీ వేలుమణి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |124,225 |53.89 |కార్తికేయ శివసేనాపతి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |82,595 |35.83 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|41,630 |- |120 |[[కోయంబత్తూరు సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోయంబత్తూరు సౌత్]] |61.22 |వనతీ శ్రీనివాసన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |53,209 |34.38 |కమల్ హాసన్ | style="background-color: {{party color|Makkal Needhi Maiam}}" | |[[మక్కల్ నీది మయ్యం|ఎం.ఎన్.ఎం]] |51,481 |33.26 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;"|1,728 |- |121 |[[సింగనల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సింగనల్లూరు]] |62.11 |కెఆర్ జయరామ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,244 |40.22 |కార్తీక్ ఎన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |70,390 |34.84 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|10,854 |- |122 |[[కినతుకడవు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కినతుకడవు]] |71.10 |ఎస్. దామోదరన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |101,537 |43.68 |కురుచి ప్రభాకరన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |100,442 |43.21 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,095 |- |123 |[[పొల్లాచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పొల్లాచ్చి]] |78.08 |పొల్లాచ్చి వి.జయరామన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |80,567 |45.44 |కె వరదరాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,842 |44.47 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,725 |- |124 |[[వాల్పరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాల్పరై]] (ఎస్.సి) |70.63 |టికె అమూలకందసామి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |71,672 |49.37 |ఆరుముగం ఎం | style="background:{{party color|Communist Party of India}}" | |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |59,449 |40.95 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,223 |- !colspan="14" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా]] |- |125 |[[ఉడుమలైపేట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉడుమలైపేట్టై]] |72.05 |ఉడుమలై కె. రాధాకృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |96,893 |49.85 |కె. తెనర్సు |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |74,998 |38.59 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|21,895 |- |126 |[[మడతుకులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మడతుకులం]] |73.20 |సి. మహేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,313 |46.35 |జయరామకృష్ణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,875 |42.81 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|6,438 |- !colspan="14" |[[దిండిగల్ జిల్లా]] |- |127 |[[పళని శాసనసభ నియోజకవర్గం|పళని]] |74.07 |ఐపీ సెంథిల్ కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |108,566 |52.86 |కె. రవి మనోహరన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,510 |38.23 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|30,056 |- |128 |[[ఒడ్డంచత్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒడ్డంచత్రం]] |83.63 |ఆర్. శక్కరపాణి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |109,970 |54.51 |ఎన్.పి. నటరాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,228 |40.26 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,742 |- |129 |[[ఏత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఏత్తూరు]] |78.76 |I. పెరియసామి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |165,809 |72.11 |ఎం తిలగబామ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |30,238 |13.15 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|135,571 |- |130 |[[నిలకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|నిలకోట్టై]] (ఎస్.సి) |75.57 |ఎస్. తేన్మొళి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |91,461 |49.49 |ఎస్.కె. మురుగవేల్ రాజన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |63,843 |34.55 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,618 |- |131 |[[నాథమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాథమ్]] |79.44 |నాథమ్ ఆర్. విశ్వనాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |107,762 |47.84 |ఎం.ఎ. అండి అంబలం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,830 |42.54 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,932 |- |132 |[[దిండిగల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|దిండిగల్]] |70.49 |దిండిగల్ సి.శ్రీనివాసన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |90,545 |46.83 |ఎన్. పాండి |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |72,848 |34.34 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|17,697 |- |133 |[[వేదసందూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేదసందూర్]] |80.85 |ఎస్. గాంధీరాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |106,481 |49.97 |వీపీబీ పరమశివం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,928 |41.73 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|17,553 |- ! colspan="14" |[[కరూర్ జిల్లా]] |- |134 |[[అరవకురిచ్చి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరవకురిచ్చి]] |82.78 |ఆర్. ఎలాంగో | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,369 |52.72 |[[కె. అన్నామలై|అన్నామలై కుప్పుస్వామి]] |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |68,553 |38.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|24,816 |- |135 |[[కరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కరూర్]] |84.49 |వి.సెంథిల్‌బాలాజీ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |101,757 |49.08 |ఎంఆర్ విజయభాస్కర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |89,309 |43.08 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,448 |- |136 |[[కృష్ణరాయపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కృష్ణరాయపురం]] (ఎస్.సి) |84.91 |కె. శివగామ సుందరి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,540 |53.37 |ఎన్. ముత్తుకుమార్ (ఎ) థానేష్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |64,915 |35.88 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|29,625 |- |137 |[[కుళితలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుళితలై]] |86.88 |ఆర్. మాణికం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |100,829 |51.06 |ఎన్ఆర్ చంద్రశేఖర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |77,289 |39.14 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|23,540 |- !colspan="14" |[[తిరుచిరాపల్లి జిల్లా]] |- |138 |[[మనప్పరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనప్పరై]] |76.54 |పి. అబ్దుల్ సమద్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |98,077 |44.23 |చంద్రశేఖర్. ఆర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,834 |38.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,243 |- |139 |[[శ్రీరంగం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీరంగం]] |77.07 |ఎం. పళనియాండి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |113,904 |47.41 |కె.పి. కృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |93,989 |39.12 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|19,915 |- |140 |[[తిరుచిరాపల్లి పశ్చిమ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచిరాపల్లి పశ్చిమ]] |68.02 |కెఎన్ నెహ్రూ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |118,133 |64.52 |వి. పద్మనాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |33,024 |18.04 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|85,109 |- |141 |[[తిరుచిరాపల్లి తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచిరాపల్లి తూర్పు]] |67.77 |ఇనిగో ఎస్. ఇరుదయరాజ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,302 |54.56 |వెల్లమండి ఎన్.నటరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |40,505 |23.43 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|53,797 |- |142 |[[తిరువెరుంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువెరుంబూర్]] |67.19 |అన్బిల్ మహేష్ పొయ్యమొళి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |105,424 |53.51 |పి. కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |55,727 |28.29 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|49,697 |- |143 |[[లాల్గుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|లాల్గుడి]] |80.11 |ఎ. సౌందర పాండియన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,914 |48.59 |డి.ఆర్. ధర్మరాజు |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |67,965 |38.89 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,949 |- |144 |[[మనచనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనచనల్లూర్]] |80.56 |ఎస్. కతిరవన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |116,334 |59.14 |ఎం. పరంజోతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |56,716 |28.83 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|59,618 |- |145 |[[ముసిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ముసిరి]] |77.24 |ఎన్.త్యాగరాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,624 |50.43 |ఎం. సెల్వరాసు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |63,788 |35.5 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|26,836 |- |146 |[[తురైయూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తురైయూర్]] (ఎస్.సి) |77.77 |ఎస్. స్టాలిన్‌కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,786 |49.91 |టి. ఇందిరా గాంధీ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |65,715 |37.36 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,071 |- !colspan="14" |[[పెరంబలూర్ జిల్లా]] |- |147 |[[పెరంబలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరంబలూరు]] (ఎస్.సి) |79.28 |ఎం. ప్రభాకరన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |122,090 |50.87 |ఆర్. తమిళ్‌సెల్వన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |90,325 |37.94 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|31,765 |- |148 |[[కున్నం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కున్నం]] |80.39 |ఎస్ఎస్ శివశంకర్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |1,03,922 |47.26 |ఆర్.టి. రామచంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |97,593 |44.38 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|6,329 |- ! colspan="14" |[[అరియాలూర్ జిల్లా]] |- |149 |[[అరియలూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరియలూర్]] |85.00 |కె. చిన్నప్ప |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,975 |46.16 |తామరై ఎస్. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,741 |44.73 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,234 |- |150 |[[జయంకొండ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జయంకొండ]] |81.12 |కా. కబట్టి కన్నన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |99,529 |46 |కె. బాలు |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |94,077 |43.48 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,452 |- !colspan="14" |[[కడలూర్ జిల్లా]] |- |151 |[[తిట్టకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిట్టకుడి]] (ఎస్.సి) |76.65 |సివి గణేశన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |83,726 |49.78 |డి.పెరియసామి |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |62,163 |36.96 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|21,563 |- |152 |[[విరుధాచలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుధాచలం]] |77.79 |ఆర్. రాధాకృష్ణన్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |77,064 |39.17 |జె. కార్తికేయన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |76,202 |38.73 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|862 |- |153 |[[నెయ్‌వేలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|నెయ్‌వేలి]] |75.06 |సబా రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |75,177 |45.8 |కె. జగన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |74,200 |45.21 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|977 |- |154 |[[పన్రుటి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పన్రుటి]] |80.26 |టి. వేల్మురుగన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,801 |47.6 |ఆర్. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |89,104 |45.22 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,697 |- |155 |[[కడలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడలూరు]] |76.00 |జి. అయ్యప్పన్ | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,563 |46.46 |ఎంసీ సంపత్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |79,412 |43.63 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,151 |- |156 |[[కురింజిపాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కురింజిపాడి]] |81.71 |ఎం.ఆర్.కె. పన్నీర్ సెల్వం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |1,01,456 |51.04 |సెల్వి రామజయం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |83,929 |42.22 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|17,527 |- |157 |[[భువనగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం (తమిళనాడు)|భువనగిరి]] |79.30 |ఎ. అరుణ్మొళితేవన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |96,453 |48.92 |దురై కె. శరవణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |88,194 |44.73 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|8,259 |- |158 |[[చిదంబరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|చిదంబరం]] |73.02 |కె.ఎ. పాండియన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |91,961 |50.16 |ఎ.ఎస్. అబ్దుల్ రెహమాన్ రబ్బానీ |style="background:{{party color|Indian Union Muslim League}}"| |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |75,024 |40.92 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,937 |- |159 |[[కట్టుమన్నార్కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కట్టుమన్నార్కోయిల్]] (ఎస్.సి) |76.61 |సింథానై సెల్వన్ |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |86,056 |49.02 |ఎన్. మురుగుమారన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |74,608 |43 | style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ; color:white;"|11,448 |- !colspan="14" |[[మైలాదుత్తురై జిల్లా|మైలదుతురై జిల్లా]] |- |160 |[[సిర్కాళి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సిర్కాళి]] (ఎస్.సి) |75.74 |ఎం. పన్నీర్ సెల్వం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,057 |49.16 |పివి భారతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,909 |42.81 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,148 |- |161 |[[మైలాదుత్తురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలాదుత్తురై]] |70.97 |ఎస్. రాజకుమార్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |73,642 |42.17 |సీతమల్లి ఎ. పళనిసామి |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |70,900 |40.6 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|2,742 |- |162 |[[పూంబుహార్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పూంబుహార్]] |75.33 |నివేదా ఎం. మురుగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,102 |46.24 |ఎస్. పావున్‌రాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |92,803 |44.65 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,299 |- !colspan="14" |[[నాగపట్టినం జిల్లా]] |- |163 |[[నాగపట్టినం శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాగపట్టినం]] |72.52 |ఆలూర్ షానవాస్ |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |66,281 |46.17 |తంగా కతిరవన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |59,043 |41.13 | style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ; color:white;"|7,238 |- |164 |[[కిల్వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్వేలూరు]] (ఎస్.సి) |79.99 |నాగై మాలి (ఎ) పి.మహాలింగం |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |67,988 |47.55 |వడివేల్ రావణన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |51,003 |35.67 | style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}} ; color:white;"|16,985 |- |165 |[[వేదారణ్యం శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేదారణ్యం]] |81.99 |ఓఎస్ మణియన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,719 |49.8 |ఎస్.K వేతరథినం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |66,390 |42 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,329 |- !colspan="14" |[[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువారూరు జిల్లా]] |- |166 |[[తిరుతురైపూండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుతురైపూండి]] (ఎస్.సి) |77.43 |కె. మరిముత్తు |style="background:{{party color|Communist Party of India}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |97,092 |52.23 |సి.సురేష్ కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |67,024 |36.06 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|30,068 |- |167 |[[మన్నార్గుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|మన్నార్గుడి]] |74.31 |టి.ఆర్.బి. రాజా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,172 |45.11 |శివ. రాజమాణికం |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |49,779 |25.76 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|37,393 |- |168 |[[తిరువారూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువారూర్]] |73.68 |కె. పూండి కలైవానన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |108,906 |52.29 |ఏఎన్ఆర్ పన్నీర్ సెల్వం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |57,732 |27.72 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|51,174 |- |169 |[[నన్నిలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|నన్నిలం]] |81.51 |ఆర్.కామరాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |103,637 |46.7 |ఎస్. జోతిరామన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |99,213 |44.7 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,424 |- !colspan="14" |[[తంజావూరు జిల్లా]] |- |170 |[[తిరువిడైమరుదూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువిడైమరుదూర్]] (ఎస్.సి) |76.47 |గోవి చెజియన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,763 |48.26 |యూనియన్ ఎస్. వీరమణి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,083 |42.87 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|10,680 |- |171 |[[కుంభకోణం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుంభకోణం]] |72.34 |జి. అన్బళగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,057 |48.62 |ఎం. శ్రీథర్ వందయార్ |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |74,674 |37.8 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|21,383 |- |172 |[[పాపనాశం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాపనాశం]] |75.49 |ఎం.హచ్. జవహిరుల్లా |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |86,567 |43.95 |కె. గోపీనాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,294 |35.69 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|16,273 |- |173 |[[తిరువయ్యారు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువయ్యారు]] |78.72 |దురై చంద్రశేఖరన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,210 |48.82 |పూండి ఎస్. వెంకటేశన్ |style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |49,560 |23.44 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|53,650 |- |174 |[[తంజావూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తంజావూరు]] |66.98 |టీకేజీ నీలమేగం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,772 |53.25 |వి. అరివుడైనంబి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |56,623 |29.06 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|47,149 |- |175 |[[ఒరతనాడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒరతనాడ్]] |78.70 |ఆర్.వైతిలింగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |90,063 |46.95 |ఎం. రామచంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |61,228 |31.92 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|28,835 |- |176 |[[పట్టుక్కోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పట్టుక్కోట్టై]] |72.07 |కె. అన్నాదురై | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |79,065 |44.62 |ఎన్ఆర్ రెంగరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |53,796 |30.36 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|25,269 |- |177 |[[పేరవురని శాసనసభ నియోజకవర్గం|పేరవురని]] |77.6 |పేరవూరని ఎన్.అశోక్కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,130 |52.17 |ఎస్వీ తిరుజ్ఞాన సంబందం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |65,627 |38.41 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|23,503 |- !colspan="14" |[[పుదుక్కొట్టై జిల్లా]] |- |178 |[[గందర్వకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|గందర్వకోట్టై]] (ఎస్.సి) |78.18 |ఎం. చిన్నదురై |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |69,710 |44.23 |ఎస్. జయభారతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |56,989 |36.16 |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}} ; color:white;"| 12,721 |- |179 |[[విరాలిమలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరాలిమలై]] |85.89 |సి.విజయభాస్కర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |102,179 |52.83 |ఎం. పళనియప్పన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,581 |40.63 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|23,598 |- |180 |[[పుదుక్కోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పుదుక్కోట్టై]] |73.72 |వి.ముత్తురాజా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |85,802 |47.7 |వి.ఆర్. కార్తీక్ తొండైమాన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |72,801 |40.47 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|13,001 |- |181 |[[తిరుమయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుమయం]] |76.37 |ఎస్. రేగుపతి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |71,349 |41 |పికె వైరముత్తు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |69,967 |40.2 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|1,382 |- |182 |[[అలంగుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలంగుడి]] |79.06 |మెయ్యనాథన్ శివ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,935 |51.17 |ధర్మము. తంగవేల్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |62,088 |36.13 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|25,847 |- |183 |[[అరంతంగి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరంతంగి]] |70.90 |టి. రామచంద్రన్ |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |81,835 |48.7 |ఎం. రాజనాయగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |50,942 |30.31 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|30,893 |- !colspan="14" |[[శివగంగై జిల్లా]] |- |184 |[[కరైకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కరైకుడి]] |66.96 |ఎస్. మాంగుడి |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |75,954 |35.75 |హెచ్. రాజా |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |54,365 |25.59 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|21,589 |- |185 |[[తిరుప్పత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పత్తూరు]] |72.24 |కె.ఆర్.రియకరుప్పన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,682 |49.19 |మరుదు అళగురాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |66,308 |31.46 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|37,374 |- |186 |[[శివగంగ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శివగంగ]] |67.09 |పి.ఆర్. సెంథిల్నాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |82,153 |40.66 |ఎస్. గుణశేఖరన్ |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |70,900 |35.09 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,253 |- |187 |[[మనమదురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనమదురై]] (ఎస్.సి) |72.88 |ఎ. తమిళరసి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,364 |44.01 |ఎస్. నాగరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |75,273 |37.07 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|14,091 |- !colspan="14" |[[మథురై జిల్లా|మదురై జిల్లా]] |- |188 |[[మేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మేలూరు]] |74.61 |పి. సెల్వం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |83,344 |45.6 |టి. రవిచంద్రన్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |48,182 |26.36 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|35,162 |- |189 |[[మదురై తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై తూర్పు]] |72.26 |పి. మూర్తి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |122,729 |51.59 |గోపాలకృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |73,125 |30.74 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|49,604 |- |190 |[[షోలవందన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలవందన్]] (ఎస్.సి) |80.17 |ఎ. వెంకటేశన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,240 |48.04 |మాణికం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |67,195 |38.32 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|17,045 |- |191 |[[మదురై నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై నార్త్]] |64.27 |జి. దళపతి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,010 |46.64 |పి. శరవణన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |50,094 |32 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|22,916 |- |192 |[[మదురై సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై సౌత్]] |62.24 |M. భూమినాథన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |62,812 |42.49 |ఎస్.ఎస్.శరవణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |56,297 |38.08 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|6,515 |- |193 |[[మదురై సెంట్రల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై సెంట్రల్]] |61.77 |పళనివేల్ త్యాగరాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,205 |48.99 |జోతి ముత్తురామలింగం |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |39,029 |26.12 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|34,176 |- |194 |[[మదురై వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై వెస్ట్]] |65.67 |సెల్లూర్ కె. రాజు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |83,883 |41.59 |సి.చిన్నమ్మాళ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,762 |37.07 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,121 |- |195 |[[తిరుపరంకుండ్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపరంకుండ్రం]] |73.36 |వివి రాజన్ చెల్లప్ప | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |103,683 |43.96 |ఎస్.కె. పొన్నుతాయ్ |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |74,194 |31.46 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|29,489 |- |196 |[[తిరుమంగళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుమంగళం]] |78.86 |ఆర్.బి. ఉదయ కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,338 |45.51 |ఎం. మణిరామన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |86,251 |39.12 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|14,087 |- |197 |[[ఉసిలంపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉసిలంపట్టి]] |74.19 |పి. అయ్యప్పన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |71,255 |33.53 |పివి కతిరవన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |63,778 |30.01 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,477 |- !colspan="14" |[[థేని జిల్లా]] |- |198 |[[అండిపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అండిపట్టి]] |75.28 |ఎ. మహారాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,541 |44.64 |ఎ. లోగిరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,003 |40.57గా ఉంది | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|8,538 |- |199 |[[పెరియకులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరియకులం]] (ఎస్.సి) |70.69 |కెఎస్. శరవణ కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |92,251 |45.71 |ఎం. మురుగన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,930 |35.15 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|21,321 |- |200 |[[బోడినాయకనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|బోడినాయకనూరు]] |77.04 |ఓ. పన్నీర్ సెల్వం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,050 |46.58 |తంగ తమిళ్ సెల్వన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,029 |41.45 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,021 |- |201 |[[కంబం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కంబం]] |70.17 |ఎన్.ఎరామకృష్ణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |104,800 |51.81 |ఎస్.పి.ఎం. సయ్యద్ ఖాన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |62,387 |30.84 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|42,413 |- !colspan="14" |[[విరుదునగర్ జిల్లా]] |- |202 |[[రాజపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాజపాళయం]] |74.63 |ఎస్. తంగపాండియన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,158 |41.5 |కెటి రాజేంద్ర భాలాజీ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,260 |39.32 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|3,898 |- |203 |[[శ్రీవిల్లిపుత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీవిల్లిపుత్తూరు]] (ఎస్.సి) |73.83 |ఇ.ఎం. మన్రాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,475 |38.09 |Pఎస్.W మాధవరావు |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |57,737 |31.2 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,738 |- |204 |[[సత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సత్తూరు]] |75.69 |ఎ.ఆర్.ఆర్. రఘురామన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,174 |38.68 |ఆర్కే రవిచంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |62,995 |32.85 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,179 |- |205 |[[శివకాశి శాసనసభ నియోజకవర్గం|శివకాశి]] |70.88 |ఎఎంఎస్.జి. అశోక్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |78,947 |42.66 |లక్ష్మీ గణేశన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |61,628 |33.3 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|17,319 |- |206 |[[విరుదునగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుదునగర్]] |72.16 |ఎ.ఆర్.ఆర్. సీనివాసన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,297 |45.32 |జి. పాండురంగన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |51,598 |32.13 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|21,699 |- |207 |[[అరుప్పుకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరుప్పుకోట్టై]] |76.49 |సత్తూరు రామచంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |91,040 |53.18 |వైగైచెల్వన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |52,006 |30.38 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|39,034 |- |208 |[[తిరుచూలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచూలి]] |78.65 |తంగం తెన్నరసు | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102,225 |59.15 |ఎస్. రాజశేఖర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |41,233 |23.86 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|60,992 |- ! colspan="14" |[[రామనాథపురం జిల్లా]] |- |209 |[[పరమకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరమకుడి]] (ఎస్.సి) |71.11 |ఎస్. మురుగేషన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,864 |46.59 |ఎన్. సాధన్ ప్రభాకర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |71,579 |39.3 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|13,285 |- |210 |[[తిరువాడనై శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువాడనై]] |69.30 |ఆర్.ఎం. కారుమాణికం |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |79,364 |39.33 |కెసి ఆణిముత్తు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |65,512 |32.46 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|13,852 |- |211 |[[రామనాథపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రామనాథపురం]] |69.41 |కె. ముత్తురామలింగం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |111,082 |51.88గా ఉంది |డి. కుప్పురం |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |60,603 |28.31 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|50,479 |- |212 |[[ముదుకులత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ముదుకులత్తూరు]] |71.13 |ఆర్ఎస్ రాజా కన్నప్పన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |101,901 |46.06 |కీర్తికా మునియసామి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,180 |36.7 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|20,721 |- !colspan="14" |[[తూత్తుకూడి జిల్లా|తూత్తుకుడి జిల్లా]] |- |213 |[[విలాతికులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విలాతికులం]] |77.06 |జివి మార్కండయన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,348 |54.05 |పి.చిన్నప్పన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |51,799 |30.99 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|38,549 |- |214 |[[తూత్తుక్కుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తూత్తుక్కుడి]] |65.99 |పి. గీతా జీవన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |92,314 |49 |ఎస్.డి.ఆర్ విజయశీలన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |42,004 |22.29 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|50,310 |- |215 |[[తిరుచెందూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచెందూర్]] |71.20 |అనిత ఆర్. రాధాకృష్ణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |88,274 |50.58 |ఎం. రాధాకృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |63,011 |36.1 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|25,263 |- |216 |[[శ్రీవైకుంటం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీవైకుంటం]] |73.16 |ఊర్వసి ఎస్. అమృతరాజ్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |76,843 |46.75 |ఎస్పీ షణ్ముగనాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |59,471 |36.18 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|17,372 |- |217 |[[ఒట్టపిడారం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒట్టపిడారం]] (ఎస్.సి) |70.68 |ఎంసీ షుణ్ముగయ్య | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,110 |41.11 |పి. మోహన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |64,600 |36.32 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|8,510 |- |218 |[[కోవిల్‌పట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోవిల్‌పట్టి]] |67.86 |కదంబూర్ సి.రాజు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |68,556 |37.89 |టీటీవీ దినకరన్ |style="background:{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}"| |[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|ఎఎంఎంకే]] |56,153 |31.04 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,403 |- ! colspan="14" |[[తెన్‌కాశి జిల్లా]] |- |219 |[[శంకరన్‌కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శంకరన్‌కోయిల్]] (ఎస్.సి) |72.11 |ఇ. రాజా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |71,347 |38.92 |విఎం. రాజలక్ష్మి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |66,050 |36.03 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,297 |- |220 |[[వాసుదేవనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాసుదేవనల్లూర్]] (ఎస్.సి) |72.75 |టి. సాధన్ తిరుమలైకుమార్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |68,730 |39.08 |ఎ. మనోహరన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |66,363 |37.70 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|2,367 |- |221 |[[కడయనల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడయనల్లూరు]] |70.71 |సి.కృష్ణమురళి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,474 |43.08 |కెఎఎం. ముహమ్మద్ అబూబకర్ |style="background:{{party color|Indian Union Muslim League}}"| |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |64,125 |31.22 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|24,349 |- |222 |[[తెన్కాసి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తెన్కాసి]] |73.19 |ఎస్. పళని నాడార్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |89,315 |41.71 |ఎస్. సెల్వమోహన్‌దాస్ పాండియన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,945 |41.54 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|370 |- |223 |[[అలంగుళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలంగుళం]] |78.05 |పి.హెచ్. మనోజ్ పాండియన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |74,153 |36.44 |పూంగోతై అలాది అరుణ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |70,614 |34.70 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,539 |- !colspan="14" |[[తిరునల్వేలి జిల్లా|తిరునెల్వేలి జిల్లా]] |- |224 |[[తిరునల్వేలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరునెల్వేలి]] |67.57 |[[నైనార్ నాగేంద్రన్]] |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |92,282 |46.70 |ఎ.ఎల్.ఎస్. లక్ష్మణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |69,175 |35.01 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;"|23,107 |- |225 |[[అంబసముద్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబసముద్రం]] |72.52 |ఇ. సుబయ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,211 |47.96 |ఆర్. అవుదయప్పన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |68,296 |38.44 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,915 |- |226 |[[పాలయంకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాలయంకోట్టై]] |58.89 |ఎం. అబ్దుల్ వహాబ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,117 |55.32 |జి. గెరాల్డ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |36,976 |22.95 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|52,141 |- |227 |[[నంగునేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|నంగునేరి]] |69.29 |రూబీ ఆర్. మనోహరన్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |75,902 |39.43 |గణేశ రాజా | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |59,416 |30.86 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|16,486 |- |228 |[[రాధాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాధాపురం]] |69.18 |ఎం. అప్పావు | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |82,331 |43.95 |ఎస్. ఇంబుదురై | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |76,406 |40.79 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,925 |- !colspan="14" |[[కన్యాకుమారి జిల్లా]] |- |229 |[[కన్యాకుమారి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కన్యాకుమారి]] |76.66 |ఎన్.తలవాయి సుందరం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |109,745 |48.8 |ఎస్. ఆస్టిన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,532 |41.59 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,213 |- |230 |[[నాగర్‌కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాగర్‌కోయిల్]] |68.00 |ఎంఆర్ గాంధీ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |88,804 |48.21 |ఎన్. సురేష్ రాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,135 |41.88 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;"|11,669 |- |231 |[[కొలచల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలచెల్]] |67.95 |జెజి ప్రిన్స్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |90,681 |49.56 |పి. రమేష్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |65,849 |35.99 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|24,832 |- |232 |[[పద్మనాభపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పద్మనాభపురం]] |70.65 |మనో తంగరాజ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,744 |51.57 |డి. జాన్ తంగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |60,859 |35.77 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"| 26,885 |- |233 |[[విలవంకోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|విలవంకోడ్]] |67.12 |ఎస్. విజయధరణి |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |87,473 |52.12 |ఆర్. జయశీలన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |58,804 |35.04 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|28,669 |- |234 |[[కిల్లియూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్లియూరు]] |66.54 |ఎస్. రాజేష్‌కుమార్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |101,541 |59.76 |కెవి జూడ్ దేవ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |46,141 |27.15 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|55,400 |} == గమనికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{మూలాలు}} {{తమిళనాడు ఎన్నికలు}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు]] [[వర్గం:2021 భారత రాష్ట్రాల శాసనసభల ఎన్నికలు]] ezxcnausounlnouvtyk6ytanyi0zcno 4891122 4891113 2026-06-26T06:06:04Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891122 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = 2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు | country = India | type = legislative | ongoing = no | previous_election = 2016 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు | previous_year = 2016 | next_election = 2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు | next_year = 2026 | election_date = 2021 ఏప్రిల్ 6 | seats_for_election = మొత్తం 234 స్థానన్నింటికీ | majority_seats = 118 | map_image = File:2021 Tamil Nadu Legislative Assembly election result.png | map2_image = Tamil Nadu Legislative Assembly election 2021.svg | map_size = 240px | map_caption = ఫలితాల మ్యాప్ | turnout = 73.63% ({{decrease}} 1.18%)<ref>{{cite news |url=https://eci.gov.in/files/file/13680-tamil-nadu-general-legislative-election-2021/ |title=Tamil Nadu General Legislative Election 2021 |date=1 September 2021 |access-date=2 September 2021 |archive-date=2 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902150932/https://eci.gov.in/files/file/13680-tamil-nadu-general-legislative-election-2021/ |url-status=live }}</ref> | outgoing_members = తమిళనాడు 15వ శాసనసభ | elected_members = [[తమిళనాడు 16వ శాసనసభ]] | image1 = Mkspicture (cropped).jpg | leader1 = [[ఎం. కె. స్టాలిన్]] | leader_since1 = 2017 | party1 = [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డిఎమ్‌కె]] | alliance1 = [[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్]]<ref>{{Cite news|date=2021-03-09|title=Tamil Nadu Assembly polls {{!}} DMK to field candidates in 174 seats|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-polls-dmk-to-field-candidates-in-174-seats/article34030202.ece|access-date=2021-03-13|issn=0971-751X|archive-date=13 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210313070120/https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-polls-dmk-to-field-candidates-in-174-seats/article34030202.ece|url-status=live}}</ref> | leaders_seat1 = [[కొలత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలత్తూరు]] | last_election1 = 98 | seats1 = 59 | seat_change1 = {{increase}}61 | popular_vote1 = 2,09,82,088 | percentage1 = 45.38% <!-- AIADMK -->| swing1 = {{increase}}5.53 | image2 = Palanisamy.jpg | leader2 = [[ఎడపడి కె. పలనిసామి]] | leader_since2 = 2017 | leaders_seat2 = [[ఎడప్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎడప్పాడి]] | last_election2 = 136 | party2 = [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐడిఎమ్‌కె]] | alliance2 = [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్‌డిఎ]]<ref>{{Cite web|date=2021-03-07|title=Shah exudes confidence of NDA 'coalition govt' in Tamil Nadu post assempolls|url=https://www.livemint.com/news/india/shah-exudes-confidence-of-nda-coalition-govt-in-tamil-nadu-post-assembly-polls-11615113148167.html|access-date=2021-03-17|website=mint|language=en|archive-date=2 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210502140452/https://www.livemint.com/news/india/shah-exudes-confidence-of-nda-coalition-govt-in-tamil-nadu-post-assembly-polls-11615113148167.html|url-status=live}}</ref> | seats2 = 75 | seat_change2 = {{decrease}}61 | popular_vote2 = 1,83,63,499 | percentage2 = 39.72% | swing2 = {{decrease}}2.16 | title = ముఖ్యమంత్రి | before_election = [[ఎడపడి కె. పలనిసామి]] | before_party = ఏఐడిఎమ్‌కె | after_election = [[ఎం. కె. స్టాలిన్]] | after_party = [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డిఎమ్‌కె]] | image2_size = x150px }} [[భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు|భారతదేశంలోని]] [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రంలోని [[తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|234 నియోజకవర్గాల]] నుండి [[శాసనసభ సభ్యుడు|ప్రతినిధులను]] ఎన్నుకోవడానికి 2021 ఏప్రిల్ 6న '''పదహారవ తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు''' జరిగాయి. ఆలిండియా అన్నా [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] (ఏఐఏడీఎంకే) దశాబ్దాల పాలనకు ముగింపు పలికి ఎన్నికల్లో ద్రవిడ [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|మున్నేట్ర కజగం]] (డీఎంకే) విజయం సాధించింది. డిఎంకె నాయకుడు [[ఎం. కె. స్టాలిన్|ఎంకె స్టాలిన్]] [[తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|తమిళనాడు ఎనిమిదవ ముఖ్యమంత్రి]] అయ్యాడు. [[రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956|1956 పునర్వ్యవస్థీకరణ]] తరువాత అతను 12వ ముఖ్యమంత్రి. అన్నాడీఎంకేకు చెందిన [[ఎడపడి కె. పలనిసామి|ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] స్థానంలో అతను నియమితులయ్యారు. తమిళనాడు రాష్ట్ర ఆధునిక చరిత్రలో ఇద్దరు ప్రముఖ [[ముఖ్యమంత్రి|ముఖ్యమంత్రులైన]] అన్నాడీఎంకే ప్రధాన కార్యదర్శి [[జయలలిత|జె. జయలలిత]], డీఎంకే అధ్యక్షుడు [[ఎం.కరుణానిధి|ఎం. కరుణానిధి]] మరణానంతరం జరిగిన తొలి అసెంబ్లీ ఎన్నికలు ఇవి. 2016 ఎన్నికల్లో అన్నాడీఎంకే విజయం సాధించడంతో జయలలిత ముఖ్యమంత్రి అయ్యి దాదాపు ఆరు నెలల పాటు పనిచేసింది. ఆమె మరణం తర్వాత, [[ఓ. పన్నీరు సెల్వం|ఒ. పన్నీర్‌సెల్వం]] ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టాడు. ఆ తర్వాత 2017లో పళనిస్వామి ప్రమాణ స్వీకారం చేసి, 15వ అసెంబ్లీ పదవీకాలం ముగిసే వరకు పనిచేసాడు. [[భారత ఎన్నికల కమిషను|భారత ఎన్నికల సంఘం]] 2021 ఫిబ్రవరి 26న 16వ తమిళనాడు శాసనసభకు ఎన్నికల షెడ్యూల్‌ను ప్రకటించింది. డిఎంకె తన సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ (ఎస్.PA)ని [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్]], కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలు, అనేక ఇతర పార్టీలతో కొనసాగించింది. ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థిగా స్టాలిన్‌ను పేర్కొంది. ఎఐఎడిఎంకె పళనిసామి ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థిగా [[భారత ప్రభుత్వం|భారత కేంద్ర ప్రభుత్వ]] అధికార పార్టీ అయిన [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి]] (NDA)లో చేరింది. [[భారతదేశంలో కోవిడ్-19 మహమ్మారి|COVID-19 మార్గదర్శకాల]] ప్రకారం 2021 ఏప్రిల్ 6 న పోలింగ్ జరిగింది. రాష్ట్రంలో 73.63% ఓటింగ్ నమోదైంది. ఎన్నికలకు ముందు, తర్వాత సర్వేలు స్టాలిన్ నేతృత్వంలోని ఎస్పీఏ భారీ మెజార్టీతో గెలుస్తుందని అంచనా వేసింది. 2021 మే 2 న వోట్ల లెక్కింపు జరిగింది. సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ 159 స్థానాలను కైవసం చేసుకుంది, డీఎంకే ఒంటరిగా 133 నియోజకవర్గాలలో విజయం సాధించి, 25 సంవత్సరాలలో మొదటిసారిగా సంపూర్ణ మెజారిటీని సాధించింది. ఎన్డీయే 75 సీట్లు గెలుచుకోగా, అందులో 66 ఏఐఏడీఎంకే గెలుచుకుంది. డిఎంకె ఆరవసారి తమిళనాడులో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది; [[ఎం. కె. స్టాలిన్ మంత్రివర్గం|స్టాలిన్, అతని మంత్రుల మండలి]] సభ్యులతో 2021 మే 7 న ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. == షెడ్యూలు == {| class="wikitable" !ఈవెంట్ ! తేదీ |- | నామినేషన్ల తేదీ | 2021 మార్చి 12 |- | నామినేషన్ల దాఖలుకు చివరి తేదీ | 2021 మార్చి 19 |- | నామినేషన్ల పరిశీలన తేదీ | 2021 మార్చి 20 |- | అభ్యర్థుల ఉపసంహరణకు చివరి తేదీ | 2021 మార్చి 22 |- | పోల్ తేదీ | ''' 2021 ఏప్రిల్ 6''' |- | లెక్కింపు తేదీ | ''' 2021 మే 2''' |- | ఎన్నికలు ముగిసేలోపు తేదీ | 2021 మే 24 |} == ఓటరు గణాంకాలు == ఎన్నికల సంఘం గణాంకాల ప్రకారం ప్రకారం, ఈ ఎన్నికల్లో 6.26 కోట్ల మంది అర్హులైన వోటర్లున్నారు.<ref>{{Cite web|title=TamilNadu Final Electoral list,2021|url=http://www.uniindia.com/news/south/elections-tn-electoral-list/2296944.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128183046/http://www.uniindia.com/news/south/elections-tn-electoral-list/2296944.html|archive-date=28 January 2021|access-date=20 January 2021|website=}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|title=Tamil Nadu General Assembly Elections MAY-2021|url=https://baskicanvas.com/blog/tn-ae-2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028144835/https://baskicanvas.com/blog/tn-ae-2021|archive-date=28 October 2023|access-date=19 September 2021}}</ref> [[షోలింగనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలింగనల్లూరు]] నియోజకవర్గంలో అత్యధికంగా 6,94,845 మంది ఓటర్లు ఉన్నారు.<ref name="auto" /><ref>{{Cite web|date=2021-01-20|title=Election Promises Platform - Tamil Nadu|url=https://www.globalshapers.org/impact/tamil-nadu-election-promises-platform|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414052835/https://www.globalshapers.org/impact/tamil-nadu-election-promises-platform/|archive-date=14 April 2021|access-date=2021-01-20|website=Global Shapers|language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |+2021 ఎన్నికల కోసం తమిళనాడులో మొత్తం ఓటర్లు ! సాధారణ ఓటర్లు ! మిలిటరీలో ఉన్న ఓటర్లు ! విదేశీ ఓటర్లు ! మొత్తం ఓటర్లు |- | 6,27,47,653 | 72,853 | 3,243 | 6,29,43,512 |} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |+లింగం వారీగా 2021 ఎన్నికల కోసం తమిళనాడులో మొత్తం ఓటర్లు ! పురుష ఓటర్లు ! మహిళా ఓటర్లు ! థర్డ్ జెండర్ ఓటర్లు ! మొత్తం ఓటర్లు |- | 3,09,95,440 | 3,19,40,880 | 7,192 | 6,29,43,512 |} == పార్టీలు, పొత్తులు == [[దస్త్రం:SPA_Tamil_Nadu_Seat_Sharing_2021.png|thumb|350x350px| 2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికల కోసం సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ పార్టీల మధ్య సీట్ల భాగస్వామ్యపు మ్యాప్.]] === సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="3" |పార్టీ ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | | [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | డిఎంకె | rowspan="8" |[[దస్త్రం:Indian_election_symbol_rising_sun.svg|41x41px]] |[[ఎం. కె. స్టాలిన్|ఎంకె స్టాలిన్]] | 173 |- | bgcolor="{{party color|Marumalarchi Dravida Munnetra Kazhagam}}" | | [[మరుమలార్చి ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | MDMK | వైకో | 6 |- | bgcolor="yellow" | | [[కొంగునాడు మక్కల్ దేశియా కచ్చి|కొంగునాడు మక్కల్ దేశియా కట్చి]] | KMDK | ఈఆర్ ఈశ్వరన్ | 3 |- | bgcolor="#555555" | | మనితానేయ మక్కల్ కట్చి | MMK | ఎం.హెచె. జవహిరుల్లా | 2 |- | bgcolor="{{party color|All India Forward Bloc}}" | | [[ఆల్ ఇండియా ఫార్వర్డ్ బ్లాక్]] | AIFB | పివి కతిరవన్ | 1 |- | bgcolor="#A50021" | | తమిళగ వజ్వురిమై కట్చి | TVK | టి. వేల్మురుగన్ | 1 |- | bgcolor="#006400" | | మక్కల్ విడుతలై కచ్చి | MVK | ఎస్.కె. మురుగవేల్ రాజన్ | 1 |- | bgcolor="#545AA7" | | ఆతి తమిజార్ పేరవై | ATP | ఆర్. అతియమాన్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | | [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] | INC |[[దస్త్రం:Hand_INC.svg|34x34px]] | కెఎస్ అళగిరి | 25 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of India}}" | | [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] | సిపిఐ |[[దస్త్రం:CPI_symbol.svg|center|40x40px]] | [[:ta:இரா. முத்தரசன்|ఆర్. ముత్తరసన్]] | 6 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | | [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్)]] | సీపీఐ(ఎం) |[[దస్త్రం:CPI(M)_election_symbol_-_Hammer_Sickle_and_Star.svg|center|35x35px]] | కె. బాలకృష్ణన్ | 6 |- | bgcolor="{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | | [[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి]] | విసీకే |[[దస్త్రం:Pot_Symbol.png|40x40px]] | [[తోల్. తిరుమవల్వన్|తోల్.]] [[తోల్. తిరుమవల్వన్|తిరుమావళవన్]] | 6 |- | bgcolor="{{party color|Indian Union Muslim League}}" | | [[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్]] | IUML |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Lader.svg|30x30px]] | కె.ఎం. కాదర్ మొహిదీన్ | 3 |- |} === జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి === [[దస్త్రం:NDA_Tamil_Nadu_Seat_Sharing_2021.png|thumb|350x350px| 2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికల కోసం నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ పార్టీల మధ్య సీట్ల భాగస్వామ్య అమరిక యొక్క మ్యాప్.]] {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="3" |పార్టీ ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | | [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | ఏఐఏడీఎంకే | rowspan="8" |[[దస్త్రం:Indian_election_symbol_two_leaves.svg|41x41px]] | * [[ఎడపడి కె. పలనిసామి|ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] * [[ఓ. పన్నీరు సెల్వం|ఓ. పన్నీర్ సెల్వం]] | 179 |- | bgcolor="{{party color|Tamil Maanila Congress}}" | | [[తమిళ మానిల కాంగ్రెస్|తమిళ మానిలా కాంగ్రెస్ (మూపనార్)]] | TMC(M) | జికె వాసన్ | 6 |- | bgcolor="{{party color|Perunthalaivar Makkal Katchi}}" | | [[పెరుంతలైవర్ మక్కల్ కట్చి]] | PTMK | ఎన్.ఆర్. ధనపాలన్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|Tamizhaga Makkal Munnetra Kazhagam}}" | | [[తమిళగ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం]] | TMMK | బి. జాన్ పాండియన్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|Moovendar Munnetra Kazhagam}}" | | [[మూవేందర్ మున్నేట్ర కజగం]] | MMK | శ్రీధర్ వందయార్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|All India Moovendar Munnani Kazhagam}}" | | [[ఆల్ ఇండియా మూవేందర్ మున్నాని కజగం]] | AIMMK | ఎన్. సేతురామన్ | 1 |- | bgcolor="{{party color|Puratchi Bharatham Katchi}}" | | పురట్చి భారతం కట్చి | PBK | ఎం. జగన్మూర్తి | 1 |- | bgcolor="{{party color|Pasumpon Desiya Kazhagam}}" | | పసుంపోన్ దేశీయ కజగం | PDK | జోతి ముత్తురామలింగం | 1 |- | bgcolor="{{party color|Pattali Makkal Katchi}}" | | [[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కట్చి]] | పిఎంకే |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Mango_SVG.svg|30x30px]] | ఎస్. రామదాస్ | 23 |- | bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}" | | [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] | బీజేపీ |[[దస్త్రం:Lotos_flower_symbol.svg|34x34px]] | [[ఎల్.మురుగన్|ఎల్. మురుగన్]] | 20 |- |} ===  పీపుల్స్ ఫ్రంట్ === {| class="wikitable" ! colspan="3" |పార్టీ <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/dmdk-gets-60-seats-in-peoples-front-poll-alliance-with-ammk/articleshow/81500638.cms|title=Tamil Nadu: DMDK gets 60 seats in 'People's Front' poll alliance with AMMK|last=D. Govardan|date=15 March 2021|work=The Times of India|access-date=10 August 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810212934/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/dmdk-gets-60-seats-in-peoples-front-poll-alliance-with-ammk/articleshow/81500638.cms|archive-date=10 August 2022}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tn-assembly-polls-dhinakaran-to-face-information-minister-in-kovilpatti/article34045623.ece|title=Tamil Nadu Assembly Elections {{!}} Dhinakaran to take on Kadambur Raju in Kovilpatti|date=11 March 2021|work=The Hindu|access-date=10 August 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810212945/https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tn-assembly-polls-dhinakaran-to-face-information-minister-in-kovilpatti/article34045623.ece|archive-date=10 August 2022}}</ref> ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}" | | [[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|అమ్మ మక్కల్ మున్నెట్ర కజగం]] | AMMK | |[[టీ.టీ.వీ. దినకరన్]] | 165 |- | bgcolor="{{party color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}}" | | [[దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రవిడ కజగం (డిఎండికె)|దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రావిడ కజగం]] | DMDK |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Nagara.svg|34x34px]] | [[విజయ్ కాంత్|విజయకాంత్]] | 60 |- | bgcolor="{{party color|Social Democratic Party of India}}" | | [[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] | SDPI | | వి.ఎం.ఎస్. మహమ్మద్ ముబారక్ | 6 |- | bgcolor="{{party color|All India Majlis-E-Ittehadul Muslimeen}}" | | [[ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్-ఇ-ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్]] | AIMIM |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Kite.svg|34x34px]] | టి.ఎస్. వకీల్ అహ్మద్ | 3 |} ===  పీపుల్స్ ఫస్ట్ అలయన్స్ === {| class="wikitable" ! colspan="3" |పార్టీ ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|Makkal Needhi Maiam}}" | | [[మక్కల్ నీది మయ్యం|మక్కల్ నీది మైయం]] | MNM |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Battery-Torch.png|41x41px]] | [[కమల్ హాసన్]] | 140 |- | bgcolor="{{party color|Indhiya Jananayaga Katchi}}" | | [[భారతీయ జననాయక కచ్చి]] | IJK | | టిఆర్ పరివేందర్ | 40 |- | bgcolor="red" | | [[ఆల్ ఇండియా సమతువ మక్కల్ కట్చి]] | AISMK | rowspan="5" |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Battery-Torch.png|41x41px]] |[[శరత్ కుమార్|ఆర్. శరత్‌కుమార్]] | 33 |- | bgcolor="blue" | | [[:ta:தமிழக மக்கள் ஜனநாயக கட்சி|తమిళగ మక్కల్ జననాయక కట్చి]] | TMJK | కెఎం షరీఫ్ | 9 |- | bgcolor="violet" | | జననాయక ద్రావిడ మున్నేట్ర కఙ్గం | JDMK | | 8 |- | bgcolor="{{party color|Janata Dal}}" | | [[జనతాదళ్ (సెక్యులర్)]] | JD(S) | [[హెచ్.డి.దేవెగౌడ|హెచ్‌డి దేవెగౌడ]] | 3 |- | bgcolor="green" | | కలప్పై మక్కల్ ఇయక్కం | KMI | | 1 |} === పొత్తులేని పార్టీలు === {| class="wikitable" ! colspan="3" |పార్టీ ! జెండా ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! పోటీ చేసే సీట్లు |- | bgcolor="{{party color|Naam Tamilar Katchi}}" | | [[నామ్ తమిర్ కచ్చి|నామ్ తమిళర్ కట్చి]] | NTK | |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_sugarcane_farmer.svg|56x56px]] | [[సీమాన్ (రాజకీయవేత్త)|సీమాన్]] | 234 |- | bgcolor="{{party color|Bahujan Samaj Party}}" | | [[బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ]] | BSP |[[దస్త్రం:Elephant_Bahujan_Samaj_Party.svg|50x50px]] |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Elephant.png|41x41px]] | కె ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ | 162 |- | bgcolor="green" | | [[పుతియ తమిళగం]] | PTK |[[దస్త్రం:Puthiya_Tamilagam_Party_Flag.jpg|50x50px]] | | కె. కృష్ణసామి | 60 |- | bgcolor="red" | | [[కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్-లెనినిస్ట్) లిబరేషన్]] | సీపీఐ(ఎంఎల్)ఎల్ | | | దీపాంకర్ భట్టాచార్య | 12 |- | bgcolor="green" | | [[సమతా పార్టీ]] <ref>{{Cite web|title=D.SASIRAJ - Samata Party Candidate for THIRUVOTTIYUR Constituency, Tamil Nadu Elections {{!}} #rethinkelection|url=https://rethinkelection.com/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929133533/https://rethinkelection.com/|archive-date=29 September 2022|access-date=2022-09-29|website=rethinkelection.com|language=en}}</ref> | SAP | | | ఉదయ్ మండలం | 1 |- |} == అభిప్రాయ సేకరణ == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:95%;line-height:16px" |+ఎన్నికల రోజుకు ముందు వివిధ ఏజెన్సీలు సర్వే చేసిన ఎన్నికల ఫలితాల అంచనాలు ! rowspan="2" width="100px" |ప్రచురించిన తేదీ ! rowspan="2" width="215px" |పోలింగ్ ఏజెన్సీ ! style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | ! style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | ! style="text-align:center; background:{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}} " | ! style="text-align:center; background:{{party color|Makkal Needhi Maiam}} " | ! style="text-align:center; background:{{party color|Others}} " | | style="background:gray;{{party color|other}} " | ! rowspan="2" width="75px" |లీడ్ ! rowspan="2" width="75px" |స్లిమ్ మార్జిన్ |- ! style="width:75px;" |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|DMK+]] ! style="width:75px;" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|AIADMK+]] ! style="width:75px;" |[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|AMMK+]] ! style="width:75px;" |[[మక్కల్ నీది మయ్యం|MNM+]] ! style="width:75px;" |[[నామ్ తమిళర్ కట్చి|NTK]] ! style="width:75px;" |ఇతరులు |- | 2021 ఏప్రిల్ 04 |నక్కీరన్<ref name="nakkheeran.in">{{Cite web|date=4 April 2021|title=உங்கள் தொகுதியில் யாருக்கு வெற்றி? - நக்கீரன் மெகா சர்வே ரிசல்ட்|url=https://www.nakkheeran.in/special-articles/special-article/tamil-nadu-assembly-election-2021-nakkheeran-survey-results|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210403202452/https://www.nakkheeran.in/special-articles/special-article/tamil-nadu-assembly-election-2021-nakkheeran-survey-results|archive-date=3 April 2021|access-date=4 April 2021|website=nakkheeran}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|172}}''' |22 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|150}}''' |40 |- | 2021 ఏప్రిల్ 02 |తంతి టీవీ<ref name="thanthitv.com">{{Cite web|date=3 April 2021|title=மக்கள் யார் பக்கம் {{!}} தமிழகத்தில் அடுத்து யார் ஆட்சி?- பிரமாண்ட கருத்துக்கணிப்பு முடிவு|url=https://www.thanthitv.com/Programs/PeopleWhoAreOnThePage/2021/04/03063015/2263942/Makkal-Yaar-Pakkam.vpf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210403094318/https://www.thanthitv.com/Programs/PeopleWhoAreOnThePage/2021/04/03063015/2263942/Makkal-Yaar-Pakkam.vpf|archive-date=3 April 2021|access-date=3 April 2021|website=Thanthi TV–|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|124}}''' |52 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|72}}''' |58 |- | 2021 ఏప్రిల్ 02 |మలై మురసు<ref name="malaimurasu.com">{{Cite web|title=தேர்தலில் 151 இடங்களை திமுக கைப்பற்றும் – மாலை முரசு கருத்துக்கணிப்பில் தகவல்|url=https://www.malaimurasu.com/tamilnadu/%e0%ae%a4%e0%af%87%e0%ae%b0%e0%af%8d%e0%ae%a4%e0%ae%b2%e0%ae%bf%e0%ae%b2%e0%af%8d-151-%e0%ae%87%e0%ae%9f%e0%ae%99%e0%af%8d%e0%ae%95%e0%ae%b3%e0%af%88-%e0%ae%a4%e0%ae%bf%e0%ae%ae%e0%af%81%e0%ae%95/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218173725/https://www.malaimurasu.com/|archive-date=18 December 2023|access-date=3 April 2021|website=மாலை முரசு|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|151}}''' |54 |1 |1 |0 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|97}}''' |27 |- | 2021 మార్చి 31 |జూనియర్ వికటన్<ref name="vikatan.com">{{Cite web|title=மெகா சர்வே ரிசல்ட்... யாருக்கு வெற்றி?|url=https://www.vikatan.com/news/election/mega-survey-result-tamil-nadu-assembly-election-2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210331070654/https://www.vikatan.com/news/election/mega-survey-result-tamil-nadu-assembly-election-2021|archive-date=31 March 2021|access-date=3 April 2021|website=Junior Vikatan–|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|163}}''' |52 |0 |1 |0 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|111}}''' |18 |- | 2021 మార్చి 26 |పేట్రియాటిక్ ఓటరు<ref name="Tamil Nadu Scurvy 202">{{Cite web|title=Tamil Nadu Scurvy 202|url=https://www.sites.google.com/view/patvot/surveys/tamil-nadu-2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907185147/https://www.sites.google.com/view/patvot/surveys/tamil-nadu-2021|archive-date=7 September 2021|access-date=7 September 2021}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|143}}''' |82 |2-3 |1-3 |0-3 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|61}}''' |18 |- | 2021 మార్చి 24 |ఎంసివిCV నెట్‌వర్క్ - స్పిక్ మీడియా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|158}}''' |74 |02 |00 |00 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|84}}''' |- | 2021 మార్చి 24 |టైమ్స్ నౌ - సివోటర్<ref name="t.co">{{Cite tweet|user=TimesNow|number=1374729085025284103|date=24 March 2021|title=#May2WithTimesNow {{!}} Times Now-CVoter Opinion Poll: Alliance-wise seat share in Tamil Nadu. https://t.co/4ZerPZz9lV|language=en|access-date=3 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327231937/https://twitter.com/TimesNow/status/1374729085025284103|archive-date=27 March 2021|url-status=live}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|177}}''' |49 |3 |3 |– |2 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|128}}''' |– |- | 2021 మార్చి 22 |పుతియా తలైమురాయ్ - ఎపిటి<ref>{{Cite web|title=Puthiyathalaimurai News - APT Opinion Poll 2021|url=http://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/96932/DMK-alliance-rule-in-Tamil-Nadu|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210322214818/http://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/96932/DMK-alliance-rule-in-Tamil-Nadu|archive-date=22 March 2021|access-date=23 March 2021|website=PuthiyathalaimuraiTV|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|151 - 158}}''' |76 - 83 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|68- 82}}''' |– |- | 2021 మార్చి 15 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=15 March 2021|title=ABP CVoter Opinion Poll 2021|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-opinion-poll-2021-results-tamil-nadu-opinion-poll-results-2021-aiadmk-dmk-bjp-congress-vote-share-seat-wise-details-1448603|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315170332/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-opinion-poll-2021-results-tamil-nadu-opinion-poll-results-2021-aiadmk-dmk-bjp-congress-vote-share-seat-wise-details-1448603|archive-date=15 March 2021|access-date=15 March 2021|website=ABP Website|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|161 - 169}}''' |53 - 61 |1 - 5 |2 - 6 |– |3 - 7 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|100 - 116}}''' |– |- |2021 మార్చి 8 |టైమ్స్ నౌ - సివోటర్<ref>{{Cite web|title=Tamil Nadu pre-poll survey 2021: 'DMK-Congress alliance likely to win big, MK Stalin preferred CM'|url=https://www.timesnownews.com/india/tamil-nadu/article/tamil-nadu-election-pre-poll-survey/729782|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210326041144/https://www.timesnownews.com/india/tamil-nadu/article/tamil-nadu-election-pre-poll-survey/729782|archive-date=26 March 2021|access-date=2021-04-04|website=Times now news|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|158}}''' |65 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|88- 104}}''' |– |- |2021 ఫిబ్రవరి 27 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=2021-02-27|title=ABP-CVoter Election 2021 Opinion Poll LIVE: UPA Alliance Predicted To Shine In Tamil Nadu; Voters Mood Not In Favour Of BJP, MNM|url=https://news.abplive.com/news/abp-news-c-voter-opinion-poll-tamil-nadu-elections-2021-opinion-poll-results-who-will-win-tn-cm-post-aiadmk-dmk-bjp-congress-1446212|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227140624/https://news.abplive.com/news/abp-news-c-voter-opinion-poll-tamil-nadu-elections-2021-opinion-poll-results-who-will-win-tn-cm-post-aiadmk-dmk-bjp-congress-1446212|archive-date=27 February 2021|access-date=2021-01-18|website=ABP Live|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|154 - 162}}''' |58 - 66 |1 - 5 |2 - 6 |– |5 - 9 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|88- 104}}''' |– |- | 2021 జనవరి 18 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=2021-01-18|title=ABP-CVoter Election 2021 Opinion Poll Live: People In Bengal Satisfied With Mamata, TMC To Regain Power|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-2021-opinion-poll-live-updates-kaun-banega-mukhyamantri-assembly-election-5-states-wb-election-opinion-poll-kerala-election-opinion-poll-puducherry-tamil-nadu-manipur-opinion-poll-results-stats-1439900|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309161207/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-2021-opinion-poll-live-updates-kaun-banega-mukhyamantri-assembly-election-5-states-wb-election-opinion-poll-kerala-election-opinion-poll-puducherry-tamil-nadu-manipur-opinion-poll-results-stats-1439900|archive-date=9 March 2021|access-date=2021-01-18|website=ABP Live|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" |'''{{font color|white|158 - 166}}''' |60 - 68 |2 - 6 |0 - 4 |– |0 - 4 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|90 - 106}}''' |– |- |} === జిల్లాల వారీగా పోలైన వోట్లు === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! colspan="1" |సంఖ్య ! colspan="1" |జిల్లా పేరు ! colspan="1" |శాతం |- |1 |[[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్ళూర్]] |70.56% |- style="background:#ffcccb;" |2 |[[చెన్నై జిల్లా|చెన్నై]] |59.06% |- |3 |[[కాంచీపురం జిల్లా|కాంచీపురం]] |71.98% |- |4 |[[చెంగల్పట్టు జిల్లా|చెంగల్పట్టు]] |68.18% |- |5 |[[రాణిపేట జిల్లా|రాణిపేట]] |77.92% |- |6 |[[వెల్లూర్ జిల్లా|వెల్లూరు]] |73.73% |- |7 |[[తిరుపత్తూరు జిల్లా|తిరుపత్తూరు]] |77.33% |- |8 |[[కృష్ణగిరి జిల్లా|కృష్ణగిరి]] |77.30% |- |9 |[[ధర్మపురి జిల్లా|ధర్మపురి]] |82.35% |- |10 |[[తిరువణ్ణామలై జిల్లా|తిరువణ్ణామలై]] |78.62% |- |11 |[[విళుపురం జిల్లా|విల్లుపురం]] |78.56% |- |12 |[[కళ్లకురిచి జిల్లా|కల్లకురిచి]] |80.14% |- |13 |[[సేలం జిల్లా|సేలం]] |79.22% |- |14 |[[నమక్కల్ జిల్లా|నామక్కల్]] |79.72% |- |15 |[[ఈరోడ్ జిల్లా|ఈరోడ్]] |77.07% |- |16 |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] |70.12% |- |17 |[[నీలగిరి జిల్లా|నీలగిరి]] |69.68% |- |18 |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా|కోయంబత్తూర్]] |68.70% |- |19 |[[దిండిగల్ జిల్లా|దిండిగల్]] |77.13% |- style="background:#7fffd4;" |20 |[[కరూర్ జిల్లా|కరూర్]] |83.92% |- |21 |[[తిరుచిరాపల్లి జిల్లా|తిరుచిరాపల్లి]] |73.79% |- |22 |[[పెరంబలూర్ జిల్లా|పెరంబలూర్]] |79.09% |- |23 |[[అరియాలూర్ జిల్లా|అరియలూర్]] |82.47% |- |24 |[[కడలూర్ జిల్లా|కడలూరు]] |76.50% |- |25 |[[నాగపట్టినం జిల్లా|నాగపట్నం]] |65.48% |- |26 |[[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువరూర్]] |76.53% |- |27 |[[తంజావూరు జిల్లా|తంజావూరు]] |74.13% |- |28 |[[పుదుక్కొట్టై జిల్లా|పుదుక్కోట్టై]] |76.41% |- |29 |[[శివగంగై జిల్లా|శివగంగ]] |68.94% |- |30 |[[మథురై జిల్లా|మధురై]] |70.33% |- |31 |[[థేని జిల్లా|థేని]] |71.75% |- |32 |[[విరుదునగర్ జిల్లా|విరుదునగర్]] |73.77% |- |33 |[[రామనాథపురం జిల్లా|రామనాథపురం]] |69.60% |- |34 |[[తూత్తుకూడి జిల్లా|తూత్తుకుడి]] |70.20% |- |35 |[[తెన్‌కాశి జిల్లా|తెంకాసి]] |72.63% |- |36 |[[తిరునల్వేలి జిల్లా|తిరునెల్వేలి]] |66.65% |- |37 |[[కన్యాకుమారి జిల్లా|కన్యాకుమారి]] |68.67% |- |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:95%;line-height:16px" |+ఎన్నికల రోజుకు ముందు వివిధ ఏజెన్సీలు సర్వే చేసిన ఎన్నికల ఫలితాల అంచనాలు ! rowspan="2" width="100px" |ప్రచురించిన తేదీ ! rowspan="2" width="215px" |పోలింగ్ ఏజెన్సీ ! style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | ! style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | ! style="text-align:center; background:{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}} " | ! style="text-align:center; background:{{party color|Makkal Needhi Maiam}} " | ! style="text-align:center; background:{{party color|Others}} " | | style="background:gray;{{party color|other}} " | ! rowspan="2" width="75px" |లీడ్ ! rowspan="2" width="75px" |స్లిమ్ మార్జిన్ |- ! style="width:75px;" |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డిఎమ్‌కె+]] ! style="width:75px;" |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఎఐఎడిఎమ్‌కె+]] ! style="width:75px;" |[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|AMMK+]] ! style="width:75px;" |[[మక్కల్ నీది మయ్యం|MNM+]] ! style="width:75px;" |[[నామ్ తమిర్ కచ్చి|NTK]] ! style="width:75px;" |ఇతరులు {{Efn|May include NTK and other parties not asked in survey}} |- | 2021 ఏప్రిల్ 04 |నక్కీరన్<ref name="nakkheeran.in"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|172}}''' |22 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|150}}''' |40 |- | 2021 ఏప్రిల్ 02 |తంతి టీవీ<ref name="thanthitv.com"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|124}}''' |52 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|72}}''' |58 |- | 2021 ఏప్రిల్ 02 |మలై మురసు<ref name="malaimurasu.com"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|151}}''' |54 |1 |1 |0 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|97}}''' |27 |- | 2021 మార్చి 31 |జూనియర్ వికటన్<ref name="vikatan.com"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|163}}''' |52 |0 |1 |0 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|111}}''' |18 |- | 2021 మార్చి 26 |పేట్రియోటిక్ <ref name="Tamil Nadu Scurvy 202"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|143}}''' |82 |2-3 |1-3 |0-3 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|61}}''' |18 |- | 2021 మార్చి 24 |ఎంసివి నెట్‌వర్క్ - స్పిక్ మీడియా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|158}}''' |74 |02 |00 |00 |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|84}}''' |- | 2021 మార్చి 24 |టైమ్స్ నౌ - సివోటర్<ref name="t.co"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|177}}''' |49 |3 |3 |– |2 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|128}}''' |– |- | 2021 మార్చి 22 |పుతియా తలైమురై - ఎపిటి<ref>{{Cite web|title=Puthiyathalaimurai News - APT Opinion Poll 2021|url=http://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/96932/DMK-alliance-rule-in-Tamil-Nadu|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210322214818/http://www.puthiyathalaimurai.com/newsview/96932/DMK-alliance-rule-in-Tamil-Nadu|archive-date=22 March 2021|access-date=23 March 2021|website=PuthiyathalaimuraiTV|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|151 - 158}}''' |76 - 83 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|68- 82}}''' |– |- | 2021 మార్చి 15 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=15 March 2021|title=ABP CVoter Opinion Poll 2021|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-opinion-poll-2021-results-tamil-nadu-opinion-poll-results-2021-aiadmk-dmk-bjp-congress-vote-share-seat-wise-details-1448603|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210315170332/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-opinion-poll-2021-results-tamil-nadu-opinion-poll-results-2021-aiadmk-dmk-bjp-congress-vote-share-seat-wise-details-1448603|archive-date=15 March 2021|access-date=15 March 2021|website=ABP Website|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|161 - 169}}''' |53 - 61 |1 - 5 |2 - 6 |– |3 - 7 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|100 - 116}}''' |– |- |2021 మార్చి 8 |టైమ్స్ నౌ - సివోటర్<ref>{{Cite web|title=Tamil Nadu pre-poll survey 2021: 'DMK-Congress alliance likely to win big, MK Stalin preferred CM'|url=https://www.timesnownews.com/india/tamil-nadu/article/tamil-nadu-election-pre-poll-survey/729782|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210326041144/https://www.timesnownews.com/india/tamil-nadu/article/tamil-nadu-election-pre-poll-survey/729782|archive-date=26 March 2021|access-date=2021-04-04|website=Times now news|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|158}}''' |65 |– |– |– |– | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|88- 104}}''' |– |- |2021 ఫిబ్రవరి 27 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=2021-02-27|title=ABP-CVoter Election 2021 Opinion Poll LIVE: UPA Alliance Predicted To Shine In Tamil Nadu; Voters Mood Not In Favour Of BJP, MNM|url=https://news.abplive.com/news/abp-news-c-voter-opinion-poll-tamil-nadu-elections-2021-opinion-poll-results-who-will-win-tn-cm-post-aiadmk-dmk-bjp-congress-1446212|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227140624/https://news.abplive.com/news/abp-news-c-voter-opinion-poll-tamil-nadu-elections-2021-opinion-poll-results-who-will-win-tn-cm-post-aiadmk-dmk-bjp-congress-1446212|archive-date=27 February 2021|access-date=2021-01-18|website=ABP Live|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|154 - 162}}''' |58 - 66 |1 - 5 |2 - 6 |– |5 - 9 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|88- 104}}''' |– |- |18 జనవరి 21 |ఎబిపి న్యూస్ - సి ఓటర్<ref>{{Cite web|date=2021-01-18|title=ABP-CVoter Election 2021 Opinion Poll Live: People In Bengal Satisfied With Mamata, TMC To Regain Power|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-2021-opinion-poll-live-updates-kaun-banega-mukhyamantri-assembly-election-5-states-wb-election-opinion-poll-kerala-election-opinion-poll-puducherry-tamil-nadu-manipur-opinion-poll-results-stats-1439900|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309161207/https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-2021-opinion-poll-live-updates-kaun-banega-mukhyamantri-assembly-election-5-states-wb-election-opinion-poll-kerala-election-opinion-poll-puducherry-tamil-nadu-manipur-opinion-poll-results-stats-1439900|archive-date=9 March 2021|access-date=2021-01-18|website=ABP Live|language=en}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" |'''{{font color|white|158 - 166}}''' |60 - 68 |2 - 6 |0 - 4 |– |0 - 4 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|90 - 106}}''' |– |- |} == ఫలితాలు == ఫలితాలను [[భారత ఎన్నికల కమిషను|భారత ఎన్నికల సంఘం]] 2021 మే 2న [[భారత ప్రామాణిక కాలమానం]] ప్రకారం ఉదయం 9 గంటలకు ప్రకటించింది. పదహారవ తమిళనాడు శాసనసభలో డీఎంకే సొంతంగా 133 నియోజకవర్గాలను గెలుచుకుంది, అయితే దాని SPA కూటమి మొత్తం 159 నియోజకవర్గాల్లో విజయం సాధించింది. కాగా, [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్డీయే]] కూటమి 75 నియోజకవర్గాలను చేజిక్కించుకోగా, అందులో అన్నాడీఎంకే 66 స్థానాల్లో విజయం సాధించింది. ఇతర పార్టీలు, పొత్తులు, [[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకుడు|స్వతంత్ర అభ్యర్థులు]] ఒక్క సీటు కూడా దక్కించుకోలేదు. ఒక దశాబ్దం పాటు ప్రతిపక్ష పార్టీగా గడిపిన తర్వాత, డిఎంకె తమిళనాడును వరుసగా రెండు పర్యాయాలు (2011-2021) పాలించిన ఎఐఎడిఎంకె నుండి గెలుచుకుంది. పదహారవ తమిళనాడు శాసనసభలో ఎఐఎడిఎంకె ప్రతిపక్ష పార్టీ స్థానాన్ని స్వీకరించింది.<ref name=":3">{{Cite web|title=Tamil Nadu Election Results 2021 Live: DMK leader Stalin to take oath as CM on May 7|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/tamil-nadu-election-result-2021-counting-live-news-updates-dmk-alliance-leads/liveblog/82349291.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507021613/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/tamil-nadu-election-result-2021-counting-live-news-updates-dmk-alliance-leads/liveblog/82349291.cms|archive-date=7 May 2021|access-date=2021-05-04|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Detailed Result, Tamil Nadu Assembly Election 2021|url=https://archive.org/download/httpseci.gov.infilesfile13680-tamil-nadu-general-legislative-election-2021/10-%20Detailed%20Results.pdf|website=eci.gov.in}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size: x-big" width="35%" |+పార్టీల వారీగా సీట్లు గెలుచుకున్నారు ! colspan="2" style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}; color:white;" | SPA ! సీట్లు ! మార్పు ! colspan="2" style="background:{{party color|National Democratic Alliance}} ; color:white;" | NDA ! సీట్లు ! మార్పు |- | [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే)|డిఎంకె]] | style="background-color: {{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" width="3px" | | '''133''' | +44 | [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] | style="background-color: {{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" width="3px" | | '''66''' | -70 |- | [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="3px" | | '''18''' | +10 | పిఎంకే | style="background-color: {{party color|Pattali Makkal Katchi}}" width="3px" | | '''5''' | +5 |- | విసీకే | style="background-color: {{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" width="3px" | | '''4''' | +4 | [[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] | style="background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}" width="3px" | | '''4''' | +4 |- | [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] | style="background-color: {{party color|Communist Party of India}}" width="3px" | | '''2''' | +2 | colspan="4" rowspan="2" | |- | [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] | style="background-color: {{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" width="3px" | | '''2''' | +2 |- |+ ! colspan="2" | మొత్తం ! 159 ! +61 ! colspan="2" | మొత్తం ! 75 ! -61 |} {| class="wikitable" |+కూటమి వారీగా ఓట్లు ! కూటమి ! ఓట్లు ! % |- | [[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్]] | 20,982,088 | '''45.38%''' |- | [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి]] | 18,363,499 | '''39.71%''' |- | [[నామ్ తమిర్ కచ్చి|నామ్ తమిళర్ కట్చి]] | 3,042,307 | '''6.58%''' |- | [[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|పీపుల్స్ ఫ్రంట్]] | 1,317,336 | '''2.85%''' |- | [[మక్కల్ నీది మయ్యం|ప్రజల]] [[మక్కల్ నీది మయ్యం|ప్రథమ కూటమి]] | 1,258,794 | '''2.73%''' |- |} === విజేతలు === {| style="width:60%; text-align:center;" |+[[దస్త్రం:TamilNaduAssembly.svg|center|frameless|355x355px]] | style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}; width:67.95%;" | '''159''' | style="background:{{party color|National Democratic Alliance}}; width:32.05%;" | '''75''' |- | <span style="color:{{party color|Secular Progressive Alliance}};">'''SPA'''</span> | <span style="color:{{party color|National Democratic Alliance}};">'''NDA'''</span> |} {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" rowspan="2" |కూటమి ! colspan="2" rowspan="2" |పార్టీ ! colspan="2" |ఓట్లు ! colspan="2" |సీట్లు |- !ఓట్లు !'''%''' !పోటీ చేశారు. !గెలిచారు. |- | bgcolor="{{party color|Secular Progressive Alliance}}" rowspan="7" | | rowspan="7" |[[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్|ఎస్.PA]] | bgcolor="{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |17,430,179 |37.70 |188 |133 |- | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] |1,976,527 |4.27 |25 |18 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of India}}" | |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] |504,537 |1.09 |6 |2 |- | bgcolor="{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విదుథలై చిరుతైగల్ కట్చి]] |457,763 |0.99 |6 |4 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్)]] |390,819 |0.85 |6 |2 |- | bgcolor="{{party color|Indian Union Muslim League}}" | |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్]] |222,263 |0.48 |3 |0 |- | colspan="2" style="background: #F4C2C2" |మొత్తం | style="background: #F4C2C2" |2,09,82,088 | style="background: #F4C2C2" |45.38 | style="background: #F4C2C2" |234 | style="background: #F4C2C2" |159 |- | bgcolor="{{party color|National Democratic Alliance}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |[[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్డీఏ]] | bgcolor="{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అఖిల భారత అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |15,391,055 |33.29 |191 |66 |- | bgcolor="{{party color|Pattali Makkal Katchi}}" | |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పట్టాలి మక్కల్ కచ్చి]] |1,758,774 |3.80 |23 |5 |- | bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ]] |1,213,670 |2.62 |20 |4 |- | colspan="2" style="background: #FED8B1" |మొత్తం | style="background: #FED8B1" |1,83,63,499 | style="background: #FED8B1" |39.71 | style="background: #FED8B1" |234 | style="background: #FED8B1" |75 |- | |ఏమీ లేదు. | bgcolor="{{party color|Naam Tamilar Katchi}}" | |[[నామ్ తమిర్ కచ్చి|నామ్ తమిళార్ కచ్చి]] |3,042,307 |6.58 |234 |0 |- | bgcolor="{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |పీపుల్స్ ఫ్రంట్ | bgcolor="{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}" | |[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం]] |1,085,985 |2.35 |165 |0 |- | bgcolor="{{party color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}}" | |[[దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రవిడ కజగం (డిఎండికె)|దేశియా ముర్పోక్కు ద్రావిడ కజగం]] |200,157 |0.43 |60 |0 |- | bgcolor="{{party color|Social Democratic Party of India}}" | |[[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] |28,060 |0.06 |6 |0 |- | bgcolor="{{party color|All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen}}" | |[[ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్|ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్-ఇ-ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్]] |3,134 |0.01 |3 |0 |- | bgcolor="{{party color|Makkal Needhi Maiam}}" rowspan="4" | | rowspan="4" |పిఎఫ్ఎ | bgcolor="{{party color|Makkal Needhi Maiam}}" | |[[మక్కల్ నీది మయ్యం]] |1,210,667 |2.62 |183 |0 |- | bgcolor="{{party color|Indhiya Jananayaga Katchi}}" | |ఇందియా జననాయగ కచ్చి |39,288 |0.08 |38 |0 |- | bgcolor="{{party color|Makkal Needhi Maiam}}" | |అఖిల భారత సమతువా మక్కల్ కచ్చి |7,650 |0.02 |4 |0 |- | bgcolor="{{party color|Janata Dal (Secular)}}" | |[[జనతాదళ్ (సెక్యులర్)|జనతా దళ్ (సెక్యులర్)]] |1,189 |0.01 |3 |0 |- | rowspan="2" | | rowspan="2" |ఏమీ లేదు. | |ఇతరులు |955,161 |2.07 |2834 |0 |- | bgcolor="{{party color|None of the above}}" | |పైన పేర్కొన్న వాటిలో ఏదీ లేదు |345,591 |0.75 | - అని. |0 |- | colspan="4" |'''మొత్తం''' |'''46,236,716''' |'''100.00''' |'''3998''' |'''234''' |- |- ! colspan="9" | |- | colspan="4" style="text-align:left;" |చెల్లుబాటు అయ్యే ఓట్లు | align="right" |46,236,716 | align="right" |99.77 | colspan="4" rowspan="5" style="background-color:#E9E9E9" | |- | colspan="4" style="text-align:left;" |చెల్లని ఓట్లు | align="right" |107,874 | align="right" |0.23 |- | colspan="4" style="text-align:left;" |'''ఓట్లు వేయడం/ఓటు వేయడం''' | align="right" |'''46,344,590''' | align="right" |'''73.63''' |- | colspan="4" style="text-align:left;" |మినహాయింపులు | align="right" |16,599,103 | align="right" |26.37 |- | colspan="4" style="text-align:left;" |'''నమోదైన ఓటర్లు''' | align="right" |'''62,943,693''' | colspan="1" style="background-color:#E9E9E9" | |- |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:centre;" |+తమిళనాడులోని ప్రతి జిల్లాలో కూటములు సాధించిన సీట్ల సంఖ్య{{Efn|Numbers of constituencies in Chennai, Thiruvallur, Kancheepuram, Chengalpattu, Vellore, Ranipet, Thirupathur, Villupuram, Kallakurichi, Nagapattinam, Mayiladuthurai, Tirunelveli and Tenkasi districts adjusted as per their new boundaries before the election.}} !జిల్లా !మొత్తం సీట్లు ! style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}; color:white;" |SPA ! style="background:{{party color|National Democratic Alliance}}; color:white;" |NDA ! style="background:grey; color:white;" |OTH |- |[[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్ళూర్]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |6 |0 |0 |- |[[చెన్నై జిల్లా|చెన్నై]] |22 | bgcolor="#FF9DA2" |22 |0 |0 |- |[[కాంచీపురం జిల్లా|కాంచీపురం]] |3 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |0 |0 |- |[[చెంగల్పట్టు జిల్లా|చెంగల్పట్టు]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |5 |1 |0 |- |[[రాణిపేట జిల్లా|రాణిపేట]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[వెల్లూర్ జిల్లా|వెల్లూర్]] |5 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |1 |0 |- |[[తిరుపత్తూరు జిల్లా|తిరుపత్తూరు]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[కృష్ణగిరి జిల్లా|కృష్ణగిరి]] |6 |3 |3 |0 |- |[[ధర్మపురి జిల్లా|ధర్మపురి]] |5 |0 | bgcolor="#FF9933" |5 |0 |- |[[తిరువణ్ణామలై జిల్లా|తిరువణ్ణామలై]] |8 | bgcolor="#FF9DA2" |6 |2 |0 |- |[[విళుపురం జిల్లా|విళుపురం]] |7 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |3 |0 |- |[[కళ్లకురిచి జిల్లా|కళ్లకురిచి]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[సేలం జిల్లా|సేలం]] |11 |1 | bgcolor="#FF9933" |10 |0 |- |[[నమక్కల్ జిల్లా|నమక్కల్]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |2 |0 |- |[[ఈరోడ్ జిల్లా|ఈరోడ్]] |8 |3 | bgcolor="#FF9933" |5 |0 |- |[[నీలగిరి జిల్లా|నీలగిరి]] |3 | bgcolor="#FF9DA2" |2 |1 |0 |- |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] |8 |3 | bgcolor="#FF9933" |5 |0 |- |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా|కోయంబత్తూరు]] |10 |0 | bgcolor="#FF9933" |10 |0 |- |[[దిండిగల్ జిల్లా|దిండిగల్]] |7 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |3 |0 |- |[[కరూర్ జిల్లా|కరూర్]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |0 |0 |- |[[తిరుచిరాపల్లి జిల్లా|తిరుచిరాపల్లి]] |9 | bgcolor="#FF9DA2" |9 |0 |0 |- |[[పెరంబలూర్ జిల్లా|పెరంబలూర్]] |2 | bgcolor="#FF9DA2" |2 |0 |0 |- |[[అరియాలూర్ జిల్లా|అరియాలూర్]] |2 | bgcolor="#FF9DA2" |2 |0 |0 |- |[[కడలూర్ జిల్లా|కడలూర్]] |9 | bgcolor="#FF9DA2" |7 |2 |0 |- |[[మైలాదుత్తురై జిల్లా|మైలాదుత్తురై]] |3 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |0 |0 |- |[[నాగపట్టినం జిల్లా|నాగపట్టినం]] |3 | bgcolor="#FF9DA2" |2 |1 |0 |- |[[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువారూర్]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[తంజావూరు జిల్లా|తంజావూరు]] |8 | bgcolor="#FF9DA2" |7 |1 |0 |- |[[పుదుక్కొట్టై జిల్లా|పుదుక్కొట్టై]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |5 |1 |0 |- |[[శివగంగై జిల్లా|శివగంగై]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[మథురై జిల్లా|మథురై]] |10 |5 |5 |0 |- |థేనీ |4 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |1 |0 |- |[[విరుదునగర్ జిల్లా|విరుదునగర్]] |7 | bgcolor="#FF9DA2" |6 |1 |0 |- |[[రామనాథపురం జిల్లా|రామనాథపురం]] |4 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |0 |0 |- |[[తూత్తుకూడి జిల్లా|తూత్తుకూడి]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |5 |1 |0 |- |[[తెన్‌కాశి జిల్లా|తెన్‌కాశి]] |5 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |2 |0 |- |[[తిరునల్వేలి జిల్లా|తిరునల్వేలి]] |5 | bgcolor="#FF9DA2" |3 |2 |0 |- |[[కన్యాకుమారి జిల్లా|కన్యాకుమారి]] |6 | bgcolor="#FF9DA2" |4 |2 |0 |- !మొత్తం !234 ! bgcolor="#FF9DA2" |'''159''' ! bgcolor="#16FF41" |75 !0 |} === ప్రాంతం వారీగా === {| class="wikitable sortable" |+కూటమి వారీ ఫలితాలు !ప్రాంతం !మొత్తం సీట్లు ![[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్]] ![[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి]] |- |ఉత్తర తమిళనాడు |69 |{{Composition bar|59|69|{{party color|Secular Progressive Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |{{Composition bar|10|69|{{party color|National Democratic Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |- |పశ్చిమ తమిళనాడు |68 |{{Composition bar|24|68|{{party color|Secular Progressive Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |{{Composition bar|44|68|{{party color|National Democratic Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |- |దక్షిణ తమిళనాడు |51 |{{Composition bar|36|51|{{party color|Secular Progressive Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |{{Composition bar|15|51|{{party color|National Democratic Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |- |మధ్య తమిళనాడు |46 |{{Composition bar|40|46|{{party color|Secular Progressive Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |{{Composition bar|6|46|{{party color|National Democratic Alliance}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |} ==ఎన్నికైన సభ్యులు== {| class="wikitable sortable" |+ప్రతి నియోజకవర్గంలో విజేత, రన్నర్-అప్, ఓటర్ ఓటింగ్, గెలుపు మార్జిన్ ! colspan="2" |అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం !పోలింగ్ శాతం ! colspan="5" |విజేత<ref>{{cite news|url=https://www.cnbctv18.com/politics/tamil-nadu-election-results-2021-mk-stalin-kamal-haasan-heres-full-list-of-winners-9157651.htm|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Here's full list of winners|date=3 May 2021|access-date=20 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231220042340/https://www.cnbctv18.com/politics/tamil-nadu-election-results-2021-mk-stalin-kamal-haasan-heres-full-list-of-winners-9157651.htm|archive-date=20 December 2023|publisher=CNBCTV18|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Result 2021: Check Full List of Winners Constituency wise">{{cite news|url=https://www.india.com/tamil-nadu/tamil-nadu-election-results-2021-complete-updated-list-of-winners-check-constituency-wise-seat-details-winners-list-dmk-aiadmk-bjp-winning-candidate-winner-loser-4633514/|title=Tamil Nadu Election Result 2021: Check Full List of Winners Constituency wise|last1=India TV|date=3 May 2021|work=|access-date=20 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231220042449/https://www.india.com/tamil-nadu/tamil-nadu-election-results-2021-complete-updated-list-of-winners-check-constituency-wise-seat-details-winners-list-dmk-aiadmk-bjp-winning-candidate-winner-loser-4633514/|archive-date=20 December 2023|language=en}}</ref> ! colspan="5" |ద్వితియ విజేత ! rowspan="2" |మార్జిన్ |- !# !పేర్లు !% !అభ్యర్థి ! colspan="2" |పార్టీ !ఓట్లు !% !అభ్యర్థి ! colspan="2" |పార్టీ !ఓట్లు !% |- ! colspan="14" |[[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్లూరు జిల్లా]] |- |1 |[[గుమ్మిడిపూండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|గుమ్మిడిపూండి]] |78.84 |[[టి.జె. గోవిందరాజన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |126,452 |56.94 |ప్రకాష్ ఎం |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |75,514 |34 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|50,938 |- |2 |[[పొన్నేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పొన్నేరి]] (ఎస్.సి) |78.68 |[[దురై చంద్రశేఖర్]] |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |94,528 |44.94 |పి. బలరామన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,839 |40.33 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|9,689 |- |3 |[[తిరుత్తణి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుత్తణి]] |79.85 |[[ఎస్. చంద్రన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |120,314 |51.72 |జి. హరి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |91,061 |39.15 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|29,253 |- |4 |[[తిరువళ్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువళ్లూరు]] |77.91 |[[వీ.జీ. రాజేంద్రన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |107,709 |50.27 |బివి రమణ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,008 |39.68 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,701 |- |5 |[[పూనమల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పూనమల్లి]] (ఎస్.సి) |73.62 |[[ఎ. కృష్ణస్వామి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |149,578 |56.72 |ఎస్.ఎక్స్. రాజమన్నార్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |55,468 |21.03 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|94,110 |- |6 |[[ఆవడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆవడి]] |67.96 |[[ఎస్.ఎమ్. నాజర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |150,287 |49.94 |కె. పాండియరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |95,012 |31.57 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|55,275 |- !colspan="14" |[[చెన్నై జిల్లా]] |- |7 |[[మధురవాయల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మధురవాయల్]] |60.56 |[[కె. గణపతి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |121,298 |44.29 |పి. బెంజమిన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |89,577 |32.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|31,721 |- |8 |[[అంబత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబత్తూరు]] |62.52 |[[జోసెఫ్ శామ్యూల్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |114,554 |47.67 |వి. అలెగ్జాండర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |72,408 |30.13 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|42,146 |- |9 |[[మాదవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మాదవరం]] |66.60 |[[ఎస్. సుదర్శనం]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |151,485 |50.04 |వి. మూర్తి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |94,414 |31.19 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|57,071 |- |10 |[[తిరువొత్తియూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువొత్తియూర్]] |65.36 |[[కే.పీ. శంకర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |88,185 |44.34 |కె. కుప్పన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |50,524 |25.40 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|37,661 |- |11 |[[డా. రాధాకృష్ణన్ నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|డా. రాధాకృష్ణన్ నగర్]] |71.12 |[[జె. జాన్ ఎబెనెజెర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,763 |51.2 |ఆర్.ఎస్. రాజేష్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |53,284 |28.49 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|42,479 |- |12 |[[పెరంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరంబూర్]] |63.43 |[[ఆర్.డి. శేఖర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |105,267 |52.53 |ఎన్.ఆర్. ధనపాలన్ |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |50,291 |25.1 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|54,976 |- |13 |[[కొలత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలత్తూరు]] |61.66 |[[ఎం. కె. స్టాలిన్|ఎం.కె. స్టాలిన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |105,522 |60.86 |ఆది రాజారాం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |35,138 |20.27 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|70,384 |- |14 |[[విల్లివాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విల్లివాక్కం]] |56.43 |[[ఎ. వెట్రియాళగన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |76,127 |52.83 |జేసీడీ ప్రభాకర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |38,890 |26.99 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|37,237 |- |15 |[[తిరు. వి. కా. నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరు. వి. కా. నగర్]] (ఎస్.సి) |60.93 |[[పి. శివకుమార్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |81,727 |61.13 |పిఎల్ కళ్యాణి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |26,714 |19.98 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|55,013 |- |16 |[[ఎగ్మోర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎగ్మోర్]] (ఎస్.సి) |61.75 |[[ఐ. పరంథమన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |68,832 |57.71 |బి. జాన్ పాండియన్ |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |30,064 |25.21 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|38,768 |- |17 |[[రాయపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాయపురం]] |62.91 |[[ఐడ్రీమ్ ఆర్. మూర్తి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |64,424 |53.16 |డి. జయకుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |36,645 |30.24 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,779 |- |18 |[[హార్బర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|హార్బర్]] |57.83 |[[పీ.కే. శేఖర్ బాబు|పీకే శేఖర్ బాబు]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |59,317 |58.35 |వినోజ్ పి. సెల్వం |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |32,043 |31.52 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,274 |- |19 |[[చేపాక్-తిరువల్లికేని శాసనసభ నియోజకవర్గం|చేపాక్-తిరువల్లికేని]] |58.70 |[[ఉదయనిధి స్టాలిన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,285 |67.89 |ఎ.వి.ఎ. కస్సాలి |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |23,930 |17.42 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|69,355 |- |20 |[[థౌజండ్ లైట్స్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|థౌజండ్ లైట్స్]] |56.62 |[[ఎజిలన్ నాగనాథన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |49,080 |53.88 |ఖుష్బు |style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}" | |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |25,079 |27.53 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|24,001 |- |21 |[[అన్నా నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అన్నా నగర్]] |57.71 |[[ఎం.కె. మోహన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |80,054 |48.49 |ఎస్. గోకుల ఇందిర | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |52,609 |31.87 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,445 |- |22 |[[విరుగంపాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుగంపాక్కం]] |57.97 |[[ఎ. ఎం. వి. ప్రభాకర రాజా]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,351 |43.97 |విరుగై విఎన్ రవి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |55,984 |33.11 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|18,367 |- |23 |[[సైదాపేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సైదాపేట్]] |57.46 |మా.సుబ్రమణ్యం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |80,194 |50.02 |ఎస్. దురైసామి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |50,786 |31.68 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|29,408 |- |24 |[[త్యాగరాయనగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|త్యాగరాయనగర్]] |56.36 |జె. కరుణానిధి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |56,035 |40.57 |బి. సత్యనారాయణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |55,898 |40.47 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|137 |- |25 |[[మైలాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలాపూర్]] |56.71 |ధా వేలు | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |68,392 |44.58 |ఆర్. నటరాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |55,759 |36.34 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,633 |- |26 |[[వేలచ్చేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేలచ్చేరి]] |56.17 |[[జె.ఎం.హెచ్. ఆసన్ మౌలానా]] |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |68,493 |38.76 |[[ఎం.కె. అశోక్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |64,141 |36.3 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|4,352 |- |27 |[[షోలింగనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలింగనల్లూర్]] |55.57 |[[ఎస్. అరవింద్ రమేష్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |171,558 |44.18 |కెపి కందన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |136,153 |35.06 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|35,405 |- |28 |[[అలందూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలందూరు]] |61.10 |టి.ఎం. అన్బరసన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |116,785 |49.12 |బి. వలర్మతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |76,214 |32.06 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|40,571 |- ! colspan="14" |[[కాంచీపురం జిల్లా]] |- |29 |[[శ్రీపెరంబుదూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీపెరంబుదూర్]] (ఎస్.సి) |74.68 |[[కె. సెల్వపెరుంతగై]] |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |115,353 |43.65 |కె. పళని | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |104,474 |39.53 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|10,879 |- ! colspan="14" |[[చెంగల్పట్టు జిల్లా]] |- |30 |[[పల్లవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పల్లవరం]] |61.02 |[[ఐ. కరుణానిధి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |126,427 |47.49 |ఎస్. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,646 |33.3 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|37,781 |- |31 |[[తాంబరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తాంబరం]] |59.90 |[[ఎస్. ఆర్. రాజా]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |116,840 |46.93 |టీకేఎం చిన్నయ్య | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |80,016 |32.14 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|36,824 |- |32 |[[చెంగల్పట్టు శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెంగల్పట్టు]] |63.97 |[[ఎం. వరలక్ష్మి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |130,573 |47.64 |ఎం. గజేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |103,908 |37.91 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|26,665 |- |33 |[[తిరుపోరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపోరూర్]] |76.96 |[[ఎస్.ఎస్. బాలాజీ]] |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |93,954 |41.44 |తిరుకచూర్ ఆరుముగం |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |92,007 |40.58 | style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ; color:white;"|1,947 |- |34 |[[చెయ్యూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెయ్యూర్]] (ఎస్.సి) |78.75 |[[ఎం. బాబు]] |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |82,750 |46.2 |ఎస్. కణిత సంపత్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,708 |43.94 | style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ; color:white;"|4,042 |- |35 |[[మదురాంతకం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురాంతకం]] (ఎస్.సి) |81.97 |మరగతం కుమారవేల్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |86,646 |46.62 |మల్లాయి సీఈ సత్య |style="background:{{party color|Marumalarchi Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |83,076 |44.7 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,570 |- ! colspan="14" |[[కాంచీపురం జిల్లా]] |- |36 |[[ఉతిరమేరూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉతిరమేరూరు]] |80.83 |[[కె. సుందర్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,427 |44.38 |వి.సోమసుందరం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |91,805 |43.61 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,622 |- |37 |[[కాంచీపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాంచీపురం]] |74.20 |[[సి. వి. ఎం. పి. ఎళిలరసన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,235 |44.77 |పి.మగేష్‌కుమార్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |91,236 |39.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,999 |- ! colspan="14" |[[రాణిపేట జిల్లా]] |- |38 |[[అరక్కోణం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరక్కోణం]] (ఎస్.సి) |75.41 |ఎస్. రవి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,399 |49.82 |జె. గౌతమ్ సన్నా |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |58,230 |33.97 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,169 |- |39 |[[షోలింగూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలింగూర్]] |80.60 |ఎ.ఎన్. మునిరథినం |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |110,228 |49.18 |ఎ.ఎం. కృష్ణన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |83,530 |37.27 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|24,878 |- |41 |[[రాణిపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాణిపేట]] |77.63 |[[ఆర్. గాంధీ]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,291 |49.79 |ఎస్.ఎం .సుకుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |86,793 |41.84 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,498 |- |42 |[[ఆర్కాట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆర్కాట్]] |79.93 |[[జె.ఎల్. ఈశ్వరప్పన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,885 |49.52 |కెఎల్ ఎలవళగన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |83,927 |40.01 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|19,958 |- ! colspan="14" |[[వెల్లూర్ జిల్లా]] |- |40 |[[కాట్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాట్పాడి]] |74.43 |[[దురై మురుగన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |85,140 |45.71 |వి. రాము | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,394 |45.31 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|746 |- |43 |[[వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేలూరు]] |70.96 |[[పి. కార్తికేయన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,299 |46.86 |ఎస్.ఆర్.కె. అప్పు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |75,118 |41.76 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,181 |- |44 |[[ఆనైకట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆనైకట్]] |77.05 |[[ఏ.పీ. నందకుమార్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,159 |48.11 |డి. వెలళగన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,799 |44.89 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|6,360 |- |45 |[[కిల్వైతినంకుప్పం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్వైతినంకుప్పం]] (ఎస్.సి) |76.63 |ఎం. జగన్మూర్తి |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,579 |48.57 |కె. సీతారామన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,997 |42.5 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|10,582 |- |46 |[[గుడియాతం శాసనసభ నియోజకవర్గం|గుడియాతం]] (ఎస్.సి) |72.94 |[[వి. అములు]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |100,412 |47.45 |జి. పరిధా | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |93,511 |44.19 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|6,901 |- !colspan="14" |[[తిరుపత్తూరు జిల్లా]] |- |47 |[[వాణియంబాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాణియంబాడి]] |75.93 |జి సెంధిల్ కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,018 |46.33 |ఎన్. మహ్మద్ నయీం |style="background:{{party color|Indian Union Muslim League}}" | |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |83,114 |43.74 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,904 |- |48 |[[అంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబూర్]] |74.59 |[[ఎ.సి. విల్వనాథన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,476 |50.86 |కె. నాజర్ మహమ్మద్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,244 |39.49 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|20,232 |- |49 |[[జోలార్‌పేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జోలార్‌పేట్]] |81.52 |[[కె. దేవరాజి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,490 |45.57 |[[కె.సి. వీరమణి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,399 |45.02 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,091 |- |50 |[[తిరుప్పత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం (వెల్లూరు)|తిరుప్పత్తూరు]] |77.72 |[[ఎ. నల్లతంబి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,522 |51.91 |టికె రాజా |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |68,282 |36.72 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,240 |- !colspan="14" |[[కృష్ణగిరి జిల్లా]] |- |51 |[[ఉత్తంగరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉత్తంగరై]] (ఎస్.సి) |78.99 |టి.ఎం. తమిళ్ సెల్వం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |99,675 |52.96 |Jఎస్. ఆరుముగం |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |71,288 |37.87 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,387 |- |52 |[[బర్గూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బర్గూర్]] |79.64 |డి. మతియాళగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |97,256 |49.17 |ఎ. కృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,642 |42.8 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,614 |- |53 |[[కృష్ణగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కృష్ణగిరి]] |78.92 |[[కె. అశోక్ కుమార్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |96,050 |45.38 |[[టి. సెంగుట్టువన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,256 |45.01 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|794 |- |54 |[[వేప్పనహళ్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేప్పనహళ్లి]] |81.38 |[[కె.పి. మునుసామి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |94,104 |45.87 |[[పి. మురుగన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |91,050 |44.38 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,054 |- |55 |[[హోసూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|హోసూరు]] |70.53 |[[వై. ప్రకాష్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |118,231 |47.65 |ఎస్. జ్యోతి బాలకృష్ణ రెడ్డి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |105,864 |42.67 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,367 |- |56 |[[తల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|థాలీ]] |77.23 |[[టి. రామచంద్రన్]] |style="background:{{party color|Communist Party of India}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |120,641 |62.18 |సి. నగేష్ కుమార్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |64,415 |33.2 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|56,226 |- !colspan="14" |[[ధర్మపురి జిల్లా]] |- |57 |[[పాలకోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాలకోడ్]] |87.03 |[[కె. పి. అన్బళగన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |110,070 |53.28 |పీకే మురుగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |81,970 |39.68 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,100 |- |58 |[[పెన్నాగారం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెన్నాగారం]] |85.22 |[[జి.కె. మణి]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |106,123 |50.46 |[[పి.ఎన్.పి. ఇన్బశేఖరన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,937 |40.39 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|21,186 |- |59 |[[ధర్మపురి శాసనసభ నియోజకవర్గం (తమిళనాడు)|ధర్మపురి]] |80.56 |[[ఎస్.పి. వెంకటేశ్వరన్]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |105,630 |48.6 |[[పి. సుబ్రమణి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,770 |36.24 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|26,860 |- |60 |[[పప్పిరెడ్డిపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పప్పిరెడ్డిపట్టిi]] |83.24 |ఎ. గోవిందసామి |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |114,507 |51.81 |ఎం. ప్రభు రాజశేఖర్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,564 |35.1 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|36,943 |- |61 |[[హరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|హరూర్]] (ఎస్.సి) |79.39 |వి.సంపత్‌కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |99,061 |49.89 |ఎ. కుమార్ |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |68,699 |34.6 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|30,362 |- !colspan="14" |[[తిరువణ్ణామలై జిల్లా]] |- |62 |[[చెంగం శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెంగం]] (ఎస్.సి) |81.31 |[[ఎం.పి. గిరి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |108,081 |48.26 |ఎంఎస్ నైనాకన్ను | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |96,511 |43.09 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,570 |- |63 |[[తిరువణ్ణామలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువణ్ణామలై]] |72.87 |[[ఈ.వీ. వేలు]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |137,876 |66.02 |ఎస్. తణిగైవేల్ |style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |43,203 |20.69 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|94,673 |- |64 |[[కిల్పెన్నత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్పెన్నత్తూరు]] |80.41 |[[కె. పిచ్చండి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |104,675 |51.34 |కె. సెల్వకుమార్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |77,888 |38.2 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|26,787 |- |65 |[[కలసపాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కలసపాక్కం]] |80.62 |[[పి.ఎస్.టి. శరవణన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,134 |47.92 |[[వి. పన్నీర్ సెల్వం (1972)|వి. పన్నీర్ సెల్వం]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,912 |43.23 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,222 |- |66 |[[పోలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోలూరు]] |82.39 |[[అగ్రి ఎస్. ఎస్. కృష్ణమూర్తి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |97,732 |48.38 |[[కె.వి. శేఖరన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |88,007 |43.57 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,725 |- |67 |[[ఆరణి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆరణి]] |79.73 |[[సెవ్వూర్ ఎస్. రామచంద్రన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |102,961 |46.5 |ఎస్ఎస్ అన్బళగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |99,833 |45.09 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,128 |- |68 |[[చెయ్యార్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెయ్యార్]] |82.52 |[[ఓ. జోతి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102,460 |47.78 |కె. మోహన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |90,189 |42.05 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,771 |- |69 |[[వందవాసి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వందవాసి]] (ఎస్.సి) |77.28 |[[ఎస్. అంబేత్‌కుమార్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102,064 |54.88 |ఎస్. మురళీ శంకర్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |66,111 |35.55 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|35,953 |- ! colspan="14" |[[విళుపురం జిల్లా]] |- |70 |[[జింగీ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జింగీ]] |79.30 |[[కె.ఎస్. మస్తాన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |109,625 |52.99 |ఎంపీఎస్ రాజేంద్రన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |73,822 |35.68 | style="background:{{party color| Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|35,803 |- |71 |[[మైలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలం]] |78.33 |[[సి. శివకుమార్]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |81,044 |45.79 |[[ఆర్. మసిలమణి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,814 |44.53 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|2,230 |- |72 |[[తిండివనం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిండివనం]] |79.17 |[[పి. అర్జునన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |87,152 |47.74 |[[పి. సీతాపతి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,399 |42.4 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,753 |- |73 |[[వానూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|వానూరు]] (ఎస్.సి) |80.41 |[[ఎం. చక్రపాణి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |92,219 |50.61 |[[వన్ని అరసు]] |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |70,492 |38.69 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|21,727 |- |74 |[[విల్లుపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విల్లుపురం]] |78.14 |[[ఆర్. లక్ష్మణన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102,271 |49.92 |[[సి. వి. షణ్ముగం]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |87,403 |42.66 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|14,868 |- |75 |[[విక్రవాండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|విక్రవాండి]] |82.45 |[[ఎన్. పుగాజంతి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,730 |48.81 |[[ఆర్. ముతమిల్సెల్వన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,157 |43.47 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,573 |- |76 |[[తిరుక్కోయిలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుక్కోయిలూర్]] |77.03 |[[కె. పొన్ముడి]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |110,980 |56.56 |వి.ఎ.టి. కలివరదన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |51,300 |26.14 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|59,680 |- !colspan="14" |[[కళ్లకురిచి జిల్లా]] |- |77 |[[ఉలుందూరుపేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉలుందూరుపేట్]] |83.44 |[[ఎ. జె. మణికన్నన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |115,451 |47.15 |[[ఆర్. కుమారగురు]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |110,195 |45 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,256 |- |78 |[[ఋషివందియం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఋషివందియం]] |80.17 |[[కె. కార్తికేయన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |113,912 |52.96 |ఎ. సంతోష్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |72,184 |33.56 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|41,728 |- |79 |[[శంకరాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శంకరాపురం]] |80.35 |[[టి. ఉదయసూరియన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |121,186 |56.16 | జి. రాజా |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |75,223 |34.86 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|45,963 |- |80 |[[కళ్లకురిచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కళ్లకురిచి]] (ఎస్.సి) |78.80 |[[ఎం. సెంథిల్ కుమార్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |110,643 |48.99 |KI మణిరథినం |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |84,752 |37.52 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|25,891 |- !colspan="14" |[[సేలం జిల్లా]] |- |81 |[[గంగవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|గంగవల్లి]] (ఎస్.సి) |78.03 |[[ఎ. నల్లతంబి (ఏఐఏడీఎంకే రాజకీయ నాయకుడు)|ఎ. నల్లతంబి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |89,568 |48.02 |జె. రేఖ ప్రియదర్శిని | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |82,207 |44.08 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,361 |- |82 |[[అత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అత్తూరు]] (ఎస్.సి) |78.42 |[[ఎ. పి. జయశంకరన్|ఎ.పి. జయశంకరన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |95,308 |47.72 |కె. చిన్నదురై | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,051 |43.58 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|8,257 |- |83 |[[ఏర్కాడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఏర్కాడ్]] (ఎస్.టి) |84.12 |[[జి. చిత్ర]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |121,561 |50.88 |సి. తమిళసెల్వన్‌ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,606 |40.02 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|25,955 |- |84 |[[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] |84.08 |[[ఆర్. మణి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |142,488 |57.22 |రంగరాజన్ మోహన్ కుమారమంగళం |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |87,194 |35.01 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|55,294 |- |85 |[[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టూరు]] |76.15 |[[ఎస్. సదాశివం]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |97,055 |44.43 |ఎస్. శ్రీనివాస పెరుమాళ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,399 |44.13 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|656 |- |86 |[[ఎడప్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎడప్పాడి]] |86.68 |[[ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |163,154 |65.97 |సంపత్ కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |69,352 |28.04 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|93,802 |- |87 |[[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] |84.67 |[[ఎస్. సుందరరాజన్]] | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |115,472 |49.72 |కె.ఎం. రాజేష్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,427 |41.09 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|20,045 |- |88 |[[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం వెస్ట్]] |72.28 |[[అరుల్ రామదాస్]] |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |105,483 |48.69 |ఎ. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |83,984 |38.77 | style="background:{{party color| Pattali Makkal Katchi}} ; color:white;"|21,499 |- |89 |[[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం నార్త్]] |73.32 |ఆర్. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,432 |46.17 |జి. వెంకటాచలం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,844 |42.42 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,588 |- |90 |[[సేలం సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం సౌత్]] |76.08 |ఇ. బాలసుబ్రహ్మణ్యం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |97,506 |48.76 |ఎ.ఎస్. శరవణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,897 |37.45 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,609 |- |91 |[[వీరపాండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వీరపాండి]] |86.02 |ఎం. రాజముత్తు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |111,682 |49.92 |ఎకె తరుణ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |91,787 |41.03 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|19,895 |- !colspan="14" |[[నమక్కల్ జిల్లా]] |- |92 |[[రాశిపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాశిపురం]] (ఎస్.సి) |83.23 |ఎం. మతివెంతన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,727 |46.08 |వి.సరోజ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,775 |45.09 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,952 |- |93 |[[సేంతమంగళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేంతమంగళం]] (ఎస్.టి) |81.80 |కె. పొన్నుసామి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,681 |45.51 |ఎస్. చంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |80,188 |40.25 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|10,493 |- |94 |[[నమక్కల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నమక్కల్]] |80.18 |పి. రామలింగం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |106,494 |51.51 |కెపిపి బాస్కర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,633 |38.03 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,861 |- |95 |[[పరమతి-వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరమతి-వేలూరు]] |82.87 |ఎస్. శేఖర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |86,034 |46.83 |Kఎస్. మూర్తి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,372 |42.66 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,662 |- |96 |[[తిరుచెంగోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచెంగోడ్]] |79.90 |ఇ.ఆర్. ఈశ్వరన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |81,688 |44.23 |పొన్. సరస్వతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,826 |42.69 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|2,862 |- |97 |[[కుమారపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుమారపాళయం]] |79.35 |పి. తంగమణి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,800 |49.92 |ఎం. వెంకటాచలం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |69,154 |34.25 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|31,646 |- ! colspan="14" |[[ఈరోడ్ జిల్లా]] |- |98 |[[ఈరోడ్ ఈస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఈరోడ్ ఈస్ట్]] |66.56 |తిరుమగన్ ఎవరా |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |67,300 |44.27 |ఎం. యువరాజా |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |58,396 |38.41 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|8,904 |- |99 |[[ఈరోడ్ వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఈరోడ్ వెస్ట్]] |70.14 |ఎస్. ముత్తుసామి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |100,757 |49.01 |కెవి రామలింగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,668 |38.27 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,089 |- |100 |[[మొదక్కురిచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|మొదక్కురిచి]] |76.11 |సికె సరస్వతి |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |78,125 |42.96 |[[సుబ్బులక్ష్మి జగదీశన్ మనోహరన్|సుబ్బులక్ష్మి జగదీశన్]] | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,844 |42.81 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;"|281 |- !colspan="14" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా]] |- |101 |[[ధరాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ధరాపురం]] (ఎస్.సి) |75.02 |ఎన్. కయల్విజి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,986 |46.39 |ఎల్. మురుగన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |88,593 |45.67 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,393 |- |102 |[[కాంగాయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాంగాయం]] |77.69 |ఎంపీ సామినాథన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,197 |47.14 |ఏఎస్ రామలింగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |86,866 |43.47 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,331 |- !colspan="14" |[[ఈరోడ్ జిల్లా]] |- |103 |[[పెరుందురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరుందురై]] |83.31 |ఎస్. జయకుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,125 |44.84 |కె.కె.సి. బాలు | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |70,618 |37.2 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|14,507 |- |104 |[[కాంగాయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|భవానీ]] |84.36 |కెసి కరుప్పన్నన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,915 |50.11 |కె.పి. దురైరాజ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,392 |38.93 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,523 |- |105 |[[అంతియూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంతియూర్]] |80.32 |ఏజీ వెంకటాచలం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |79,096 |44.84 |కెఎస్ షణ్ముగవేల్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |77,821 |44.12 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,275 |- |106 |[[గోబిచెట్టిపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|గోబిచెట్టిపాళయం]] |83.58 |కె.ఎ. సెంగోట్టయన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |108,608 |50.68 |జివి మణిమారన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |80,045 |37.36 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,563 |- |107 |[[భవానీసాగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|భవానీసాగర్]] (ఎస్.సి) |77.08 |ఎ. బన్నారి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |99,181 |49.45 |పిఎల్ సుందరం | style="background:{{party color|Communist Party of India}}" | |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |83,173 |41.47 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,008 |- ! colspan="14" |[[నీలగిరి జిల్లా]] |- |108 |[[ఉదగమండలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉదగమండలం]] |68.48 |ఆర్. గణేష్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |65,530 |46.44 |ఎం. భోజరాజన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |60,182 |42.65 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|5,348 |- |109 |[[గూడలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|గూడలూరు]] (ఎస్.సి) |73.08 |పొన్. జయశీలన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |64,496 |46.65 |ఎస్. కాశిలింగం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |62,551 |45.24 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,945 |- |110 |[[కూనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కూనూరు]] |70.74 |కె. రామచంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |61,820 |45.49 |కప్పచి డి.వినోత్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |57,715 |42.47 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,105 |- !colspan="14" |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా]] |- |111 |[[మెట్టుపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టుపాళయం]] |75.80 |ఎకె సెల్వరాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |105231 |46.75 |టిఆర్ షణ్ముగ సుందరం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102775 |45.66 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|2,456 |- ! colspan="14" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా]] |- |112 |[[అవనాశి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అవనాశి]] (ఎస్.సి) |75.79 |పి. ధనపాల్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |117,284 |55.16 |ఆర్. అతియమాన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |66,382 |31.22 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|50,982 |- |113 |[[తిరుప్పూర్ ఉత్తర శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పూర్ ఉత్తర]] |62.80 |కెఎన్ విజయకుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |113,384 |47.62 |రవి సుబ్రమణ్యం ఎం |style="background:{{party color|Communist Party of India}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |73,282 |30.78 | style="background:{{party color| All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|40,102 |- |114 |[[తిరుప్పూర్ దక్షిణ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పూర్ దక్షిణ]] |62.79 |కె. సెల్వరాజ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |75,535 |43.31 |గుణశేఖరన్ ఎస్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,826 |40.61 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,709 |- |115 |[[పల్లడం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పల్లడం]] |67.09 |ఎం.ఎస్.ఎం. ఆనందన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |126,903 |48.53 |కె. ముత్తురథినం |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,212 |36.03 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|32,691 |- !colspan="14" |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా]] |- |116 |[[సూలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సూలూరు]] |76.18 |వి.పి. కందసామి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |118,968 |49.23 |ప్రీమియర్ సెల్వం (ఎ) ఎం. కాళీచామి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,036 |36.02 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|32,302 |- |117 |[[కవుండంపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కవుండంపాళయం]] |66.60 |జి. అరుణ్‌కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |135,669 |43.78 |ఆర్ కృష్ణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |1,25,893 |40.62 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,776 |- |118 |[[కోయంబత్తూరు ఉత్తర శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోయంబత్తూరు ఉత్తర]] |59.87 |అమ్మన్ కె. అర్జునన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,454 |40.16 |వి.ఎం. షముగ సుందరం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,453 |38.19 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,001 |- |119 |[[తొండముత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తొండముత్తూరు]] |70.54 |ఎస్పీ వేలుమణి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |124,225 |53.89 |కార్తికేయ శివసేనాపతి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |82,595 |35.83 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|41,630 |- |120 |[[కోయంబత్తూరు సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోయంబత్తూరు సౌత్]] |61.22 |వనతీ శ్రీనివాసన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |53,209 |34.38 |కమల్ హాసన్ | style="background-color: {{party color|Makkal Needhi Maiam}}" | |[[మక్కల్ నీది మయ్యం|ఎం.ఎన్.ఎం]] |51,481 |33.26 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;"|1,728 |- |121 |[[సింగనల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సింగనల్లూరు]] |62.11 |కెఆర్ జయరామ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,244 |40.22 |కార్తీక్ ఎన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |70,390 |34.84 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|10,854 |- |122 |[[కినతుకడవు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కినతుకడవు]] |71.10 |ఎస్. దామోదరన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |101,537 |43.68 |కురుచి ప్రభాకరన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |100,442 |43.21 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,095 |- |123 |[[పొల్లాచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పొల్లాచ్చి]] |78.08 |పొల్లాచ్చి వి.జయరామన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |80,567 |45.44 |కె వరదరాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,842 |44.47 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|1,725 |- |124 |[[వాల్పరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాల్పరై]] (ఎస్.సి) |70.63 |టికె అమూలకందసామి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |71,672 |49.37 |ఆరుముగం ఎం | style="background:{{party color|Communist Party of India}}" | |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |59,449 |40.95 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,223 |- !colspan="14" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా]] |- |125 |[[ఉడుమలైపేట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉడుమలైపేట్టై]] |72.05 |ఉడుమలై కె. రాధాకృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |96,893 |49.85 |కె. తెనర్సు |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |74,998 |38.59 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|21,895 |- |126 |[[మడతుకులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మడతుకులం]] |73.20 |సి. మహేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |84,313 |46.35 |జయరామకృష్ణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,875 |42.81 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|6,438 |- !colspan="14" |[[దిండిగల్ జిల్లా]] |- |127 |[[పళని శాసనసభ నియోజకవర్గం|పళని]] |74.07 |ఐపీ సెంథిల్ కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |108,566 |52.86 |కె. రవి మనోహరన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,510 |38.23 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|30,056 |- |128 |[[ఒడ్డంచత్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒడ్డంచత్రం]] |83.63 |ఆర్. శక్కరపాణి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |109,970 |54.51 |ఎన్.పి. నటరాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,228 |40.26 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|28,742 |- |129 |[[ఏత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఏత్తూరు]] |78.76 |I. పెరియసామి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |165,809 |72.11 |ఎం తిలగబామ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |30,238 |13.15 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|135,571 |- |130 |[[నిలకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|నిలకోట్టై]] (ఎస్.సి) |75.57 |ఎస్. తేన్మొళి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |91,461 |49.49 |ఎస్.కె. మురుగవేల్ రాజన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |63,843 |34.55 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|27,618 |- |131 |[[నాథమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాథమ్]] |79.44 |నాథమ్ ఆర్. విశ్వనాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |107,762 |47.84 |ఎం.ఎ. అండి అంబలం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,830 |42.54 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,932 |- |132 |[[దిండిగల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|దిండిగల్]] |70.49 |దిండిగల్ సి.శ్రీనివాసన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |90,545 |46.83 |ఎన్. పాండి |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |72,848 |34.34 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|17,697 |- |133 |[[వేదసందూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేదసందూర్]] |80.85 |ఎస్. గాంధీరాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |106,481 |49.97 |వీపీబీ పరమశివం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,928 |41.73 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|17,553 |- ! colspan="14" |[[కరూర్ జిల్లా]] |- |134 |[[అరవకురిచ్చి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరవకురిచ్చి]] |82.78 |ఆర్. ఎలాంగో | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,369 |52.72 |[[కె. అన్నామలై|అన్నామలై కుప్పుస్వామి]] |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |68,553 |38.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|24,816 |- |135 |[[కరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కరూర్]] |84.49 |వి.సెంథిల్‌బాలాజీ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |101,757 |49.08 |ఎంఆర్ విజయభాస్కర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |89,309 |43.08 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,448 |- |136 |[[కృష్ణరాయపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కృష్ణరాయపురం]] (ఎస్.సి) |84.91 |కె. శివగామ సుందరి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,540 |53.37 |ఎన్. ముత్తుకుమార్ (ఎ) థానేష్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |64,915 |35.88 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|29,625 |- |137 |[[కుళితలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుళితలై]] |86.88 |ఆర్. మాణికం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |100,829 |51.06 |ఎన్ఆర్ చంద్రశేఖర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |77,289 |39.14 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|23,540 |- !colspan="14" |[[తిరుచిరాపల్లి జిల్లా]] |- |138 |[[మనప్పరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనప్పరై]] |76.54 |పి. అబ్దుల్ సమద్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |98,077 |44.23 |చంద్రశేఖర్. ఆర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,834 |38.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,243 |- |139 |[[శ్రీరంగం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీరంగం]] |77.07 |ఎం. పళనియాండి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |113,904 |47.41 |కె.పి. కృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |93,989 |39.12 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|19,915 |- |140 |[[తిరుచిరాపల్లి పశ్చిమ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచిరాపల్లి పశ్చిమ]] |68.02 |కెఎన్ నెహ్రూ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |118,133 |64.52 |వి. పద్మనాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |33,024 |18.04 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|85,109 |- |141 |[[తిరుచిరాపల్లి తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచిరాపల్లి తూర్పు]] |67.77 |ఇనిగో ఎస్. ఇరుదయరాజ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,302 |54.56 |వెల్లమండి ఎన్.నటరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |40,505 |23.43 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|53,797 |- |142 |[[తిరువెరుంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువెరుంబూర్]] |67.19 |అన్బిల్ మహేష్ పొయ్యమొళి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |105,424 |53.51 |పి. కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |55,727 |28.29 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|49,697 |- |143 |[[లాల్గుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|లాల్గుడి]] |80.11 |ఎ. సౌందర పాండియన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,914 |48.59 |డి.ఆర్. ధర్మరాజు |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |67,965 |38.89 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,949 |- |144 |[[మనచనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనచనల్లూర్]] |80.56 |ఎస్. కతిరవన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |116,334 |59.14 |ఎం. పరంజోతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |56,716 |28.83 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|59,618 |- |145 |[[ముసిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ముసిరి]] |77.24 |ఎన్.త్యాగరాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,624 |50.43 |ఎం. సెల్వరాసు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |63,788 |35.5 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|26,836 |- |146 |[[తురైయూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తురైయూర్]] (ఎస్.సి) |77.77 |ఎస్. స్టాలిన్‌కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,786 |49.91 |టి. ఇందిరా గాంధీ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |65,715 |37.36 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|22,071 |- !colspan="14" |[[పెరంబలూర్ జిల్లా]] |- |147 |[[పెరంబలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరంబలూరు]] (ఎస్.సి) |79.28 |ఎం. ప్రభాకరన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |122,090 |50.87 |ఆర్. తమిళ్‌సెల్వన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |90,325 |37.94 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|31,765 |- |148 |[[కున్నం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కున్నం]] |80.39 |ఎస్ఎస్ శివశంకర్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |1,03,922 |47.26 |ఆర్.టి. రామచంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |97,593 |44.38 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|6,329 |- ! colspan="14" |[[అరియాలూర్ జిల్లా]] |- |149 |[[అరియలూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరియలూర్]] |85.00 |కె. చిన్నప్ప |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,975 |46.16 |తామరై ఎస్. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,741 |44.73 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,234 |- |150 |[[జయంకొండ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జయంకొండ]] |81.12 |కా. కబట్టి కన్నన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |99,529 |46 |కె. బాలు |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |94,077 |43.48 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,452 |- !colspan="14" |[[కడలూర్ జిల్లా]] |- |151 |[[తిట్టకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిట్టకుడి]] (ఎస్.సి) |76.65 |సివి గణేశన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |83,726 |49.78 |డి.పెరియసామి |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |62,163 |36.96 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|21,563 |- |152 |[[విరుధాచలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుధాచలం]] |77.79 |ఆర్. రాధాకృష్ణన్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |77,064 |39.17 |జె. కార్తికేయన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |76,202 |38.73 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|862 |- |153 |[[నెయ్‌వేలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|నెయ్‌వేలి]] |75.06 |సబా రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |75,177 |45.8 |కె. జగన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |74,200 |45.21 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|977 |- |154 |[[పన్రుటి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పన్రుటి]] |80.26 |టి. వేల్మురుగన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,801 |47.6 |ఆర్. రాజేంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |89,104 |45.22 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,697 |- |155 |[[కడలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడలూరు]] |76.00 |జి. అయ్యప్పన్ | |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,563 |46.46 |ఎంసీ సంపత్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |79,412 |43.63 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,151 |- |156 |[[కురింజిపాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కురింజిపాడి]] |81.71 |ఎం.ఆర్.కె. పన్నీర్ సెల్వం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |1,01,456 |51.04 |సెల్వి రామజయం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |83,929 |42.22 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|17,527 |- |157 |[[భువనగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం (తమిళనాడు)|భువనగిరి]] |79.30 |ఎ. అరుణ్మొళితేవన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |96,453 |48.92 |దురై కె. శరవణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |88,194 |44.73 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|8,259 |- |158 |[[చిదంబరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|చిదంబరం]] |73.02 |కె.ఎ. పాండియన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |91,961 |50.16 |ఎ.ఎస్. అబ్దుల్ రెహమాన్ రబ్బానీ |style="background:{{party color|Indian Union Muslim League}}"| |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |75,024 |40.92 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,937 |- |159 |[[కట్టుమన్నార్కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కట్టుమన్నార్కోయిల్]] (ఎస్.సి) |76.61 |సింథానై సెల్వన్ |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |86,056 |49.02 |ఎన్. మురుగుమారన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |74,608 |43 | style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ; color:white;"|11,448 |- !colspan="14" |[[మైలాదుత్తురై జిల్లా|మైలదుతురై జిల్లా]] |- |160 |[[సిర్కాళి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సిర్కాళి]] (ఎస్.సి) |75.74 |ఎం. పన్నీర్ సెల్వం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |94,057 |49.16 |పివి భారతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,909 |42.81 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,148 |- |161 |[[మైలాదుత్తురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలాదుత్తురై]] |70.97 |ఎస్. రాజకుమార్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |73,642 |42.17 |సీతమల్లి ఎ. పళనిసామి |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |70,900 |40.6 |style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|2,742 |- |162 |[[పూంబుహార్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పూంబుహార్]] |75.33 |నివేదా ఎం. మురుగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,102 |46.24 |ఎస్. పావున్‌రాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |92,803 |44.65 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,299 |- !colspan="14" |[[నాగపట్టినం జిల్లా]] |- |163 |[[నాగపట్టినం శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాగపట్టినం]] |72.52 |ఆలూర్ షానవాస్ |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}" | |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|విసీకే]] |66,281 |46.17 |తంగా కతిరవన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |59,043 |41.13 | style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ; color:white;"|7,238 |- |164 |[[కిల్వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్వేలూరు]] (ఎస్.సి) |79.99 |నాగై మాలి (ఎ) పి.మహాలింగం |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |67,988 |47.55 |వడివేల్ రావణన్ |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"| |[[పాట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] |51,003 |35.67 | style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}} ; color:white;"|16,985 |- |165 |[[వేదారణ్యం శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేదారణ్యం]] |81.99 |ఓఎస్ మణియన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |78,719 |49.8 |ఎస్.K వేతరథినం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |66,390 |42 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,329 |- !colspan="14" |[[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువారూరు జిల్లా]] |- |166 |[[తిరుతురైపూండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుతురైపూండి]] (ఎస్.సి) |77.43 |కె. మరిముత్తు |style="background:{{party color|Communist Party of India}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సిపిఐ]] |97,092 |52.23 |సి.సురేష్ కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |67,024 |36.06 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|30,068 |- |167 |[[మన్నార్గుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|మన్నార్గుడి]] |74.31 |టి.ఆర్.బి. రాజా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,172 |45.11 |శివ. రాజమాణికం |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |49,779 |25.76 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|37,393 |- |168 |[[తిరువారూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువారూర్]] |73.68 |కె. పూండి కలైవానన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |108,906 |52.29 |ఏఎన్ఆర్ పన్నీర్ సెల్వం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |57,732 |27.72 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|51,174 |- |169 |[[నన్నిలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|నన్నిలం]] |81.51 |ఆర్.కామరాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |103,637 |46.7 |ఎస్. జోతిరామన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |99,213 |44.7 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|4,424 |- !colspan="14" |[[తంజావూరు జిల్లా]] |- |170 |[[తిరువిడైమరుదూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువిడైమరుదూర్]] (ఎస్.సి) |76.47 |గోవి చెజియన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |95,763 |48.26 |యూనియన్ ఎస్. వీరమణి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,083 |42.87 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|10,680 |- |171 |[[కుంభకోణం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుంభకోణం]] |72.34 |జి. అన్బళగన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |96,057 |48.62 |ఎం. శ్రీథర్ వందయార్ |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |74,674 |37.8 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|21,383 |- |172 |[[పాపనాశం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాపనాశం]] |75.49 |ఎం.హచ్. జవహిరుల్లా |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |86,567 |43.95 |కె. గోపీనాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,294 |35.69 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|16,273 |- |173 |[[తిరువయ్యారు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువయ్యారు]] |78.72 |దురై చంద్రశేఖరన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,210 |48.82 |పూండి ఎస్. వెంకటేశన్ |style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}}"| |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |49,560 |23.44 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|53,650 |- |174 |[[తంజావూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తంజావూరు]] |66.98 |టీకేజీ నీలమేగం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,772 |53.25 |వి. అరివుడైనంబి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |56,623 |29.06 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|47,149 |- |175 |[[ఒరతనాడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒరతనాడ్]] |78.70 |ఆర్.వైతిలింగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |90,063 |46.95 |ఎం. రామచంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |61,228 |31.92 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|28,835 |- |176 |[[పట్టుక్కోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పట్టుక్కోట్టై]] |72.07 |కె. అన్నాదురై | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |79,065 |44.62 |ఎన్ఆర్ రెంగరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |53,796 |30.36 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|25,269 |- |177 |[[పేరవురని శాసనసభ నియోజకవర్గం|పేరవురని]] |77.6 |పేరవూరని ఎన్.అశోక్కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,130 |52.17 |ఎస్వీ తిరుజ్ఞాన సంబందం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |65,627 |38.41 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|23,503 |- !colspan="14" |[[పుదుక్కొట్టై జిల్లా]] |- |178 |[[గందర్వకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|గందర్వకోట్టై]] (ఎస్.సి) |78.18 |ఎం. చిన్నదురై |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |69,710 |44.23 |ఎస్. జయభారతి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |56,989 |36.16 |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}} ; color:white;"| 12,721 |- |179 |[[విరాలిమలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరాలిమలై]] |85.89 |సి.విజయభాస్కర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |102,179 |52.83 |ఎం. పళనియప్పన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |78,581 |40.63 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|23,598 |- |180 |[[పుదుక్కోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పుదుక్కోట్టై]] |73.72 |వి.ముత్తురాజా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |85,802 |47.7 |వి.ఆర్. కార్తీక్ తొండైమాన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |72,801 |40.47 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|13,001 |- |181 |[[తిరుమయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుమయం]] |76.37 |ఎస్. రేగుపతి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |71,349 |41 |పికె వైరముత్తు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |69,967 |40.2 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|1,382 |- |182 |[[అలంగుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలంగుడి]] |79.06 |మెయ్యనాథన్ శివ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,935 |51.17 |ధర్మము. తంగవేల్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |62,088 |36.13 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|25,847 |- |183 |[[అరంతంగి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరంతంగి]] |70.90 |టి. రామచంద్రన్ |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |81,835 |48.7 |ఎం. రాజనాయగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |50,942 |30.31 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|30,893 |- !colspan="14" |[[శివగంగై జిల్లా]] |- |184 |[[కరైకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కరైకుడి]] |66.96 |ఎస్. మాంగుడి |style="background:{{party color|Indian National Congress}}"| |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |75,954 |35.75 |హెచ్. రాజా |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |54,365 |25.59 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|21,589 |- |185 |[[తిరుప్పత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పత్తూరు]] |72.24 |కె.ఆర్.రియకరుప్పన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |103,682 |49.19 |మరుదు అళగురాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |66,308 |31.46 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|37,374 |- |186 |[[శివగంగ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శివగంగ]] |67.09 |పి.ఆర్. సెంథిల్నాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |82,153 |40.66 |ఎస్. గుణశేఖరన్ |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |70,900 |35.09 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,253 |- |187 |[[మనమదురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనమదురై]] (ఎస్.సి) |72.88 |ఎ. తమిళరసి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,364 |44.01 |ఎస్. నాగరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |75,273 |37.07 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|14,091 |- !colspan="14" |[[మథురై జిల్లా|మదురై జిల్లా]] |- |188 |[[మేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మేలూరు]] |74.61 |పి. సెల్వం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |83,344 |45.6 |టి. రవిచంద్రన్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |48,182 |26.36 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|35,162 |- |189 |[[మదురై తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై తూర్పు]] |72.26 |పి. మూర్తి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |122,729 |51.59 |గోపాలకృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |73,125 |30.74 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|49,604 |- |190 |[[షోలవందన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలవందన్]] (ఎస్.సి) |80.17 |ఎ. వెంకటేశన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,240 |48.04 |మాణికం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |67,195 |38.32 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|17,045 |- |191 |[[మదురై నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై నార్త్]] |64.27 |జి. దళపతి | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,010 |46.64 |పి. శరవణన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |50,094 |32 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|22,916 |- |192 |[[మదురై సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై సౌత్]] |62.24 |M. భూమినాథన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |62,812 |42.49 |ఎస్.ఎస్.శరవణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |56,297 |38.08 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|6,515 |- |193 |[[మదురై సెంట్రల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై సెంట్రల్]] |61.77 |పళనివేల్ త్యాగరాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,205 |48.99 |జోతి ముత్తురామలింగం |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |39,029 |26.12 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|34,176 |- |194 |[[మదురై వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై వెస్ట్]] |65.67 |సెల్లూర్ కె. రాజు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |83,883 |41.59 |సి.చిన్నమ్మాళ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,762 |37.07 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|9,121 |- |195 |[[తిరుపరంకుండ్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపరంకుండ్రం]] |73.36 |వివి రాజన్ చెల్లప్ప | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |103,683 |43.96 |ఎస్.కె. పొన్నుతాయ్ |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}"| |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)|సీపీఐ(ఎం)]] |74,194 |31.46 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|29,489 |- |196 |[[తిరుమంగళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుమంగళం]] |78.86 |ఆర్.బి. ఉదయ కుమార్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,338 |45.51 |ఎం. మణిరామన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |86,251 |39.12 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|14,087 |- |197 |[[ఉసిలంపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉసిలంపట్టి]] |74.19 |పి. అయ్యప్పన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |71,255 |33.53 |పివి కతిరవన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |63,778 |30.01 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|7,477 |- !colspan="14" |[[థేని జిల్లా]] |- |198 |[[అండిపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అండిపట్టి]] |75.28 |ఎ. మహారాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,541 |44.64 |ఎ. లోగిరాజన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,003 |40.57గా ఉంది | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|8,538 |- |199 |[[పెరియకులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరియకులం]] (ఎస్.సి) |70.69 |కెఎస్. శరవణ కుమార్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |92,251 |45.71 |ఎం. మురుగన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,930 |35.15 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|21,321 |- |200 |[[బోడినాయకనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|బోడినాయకనూరు]] |77.04 |ఓ. పన్నీర్ సెల్వం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |100,050 |46.58 |తంగ తమిళ్ సెల్వన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,029 |41.45 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,021 |- |201 |[[కంబం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కంబం]] |70.17 |ఎన్.ఎరామకృష్ణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |104,800 |51.81 |ఎస్.పి.ఎం. సయ్యద్ ఖాన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |62,387 |30.84 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|42,413 |- !colspan="14" |[[విరుదునగర్ జిల్లా]] |- |202 |[[రాజపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాజపాళయం]] |74.63 |ఎస్. తంగపాండియన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,158 |41.5 |కెటి రాజేంద్ర భాలాజీ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,260 |39.32 | style="background:{{party color|Communist Party of India}} ; color:white;"|3,898 |- |203 |[[శ్రీవిల్లిపుత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీవిల్లిపుత్తూరు]] (ఎస్.సి) |73.83 |ఇ.ఎం. మన్రాజ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |70,475 |38.09 |Pఎస్.W మాధవరావు |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |57,737 |31.2 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,738 |- |204 |[[సత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సత్తూరు]] |75.69 |ఎ.ఆర్.ఆర్. రఘురామన్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |74,174 |38.68 |ఆర్కే రవిచంద్రన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |62,995 |32.85 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|11,179 |- |205 |[[శివకాశి శాసనసభ నియోజకవర్గం|శివకాశి]] |70.88 |ఎఎంఎస్.జి. అశోక్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |78,947 |42.66 |లక్ష్మీ గణేశన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |61,628 |33.3 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|17,319 |- |206 |[[విరుదునగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుదునగర్]] |72.16 |ఎ.ఆర్.ఆర్. సీనివాసన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,297 |45.32 |జి. పాండురంగన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |51,598 |32.13 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|21,699 |- |207 |[[అరుప్పుకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరుప్పుకోట్టై]] |76.49 |సత్తూరు రామచంద్రన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |91,040 |53.18 |వైగైచెల్వన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |52,006 |30.38 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|39,034 |- |208 |[[తిరుచూలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచూలి]] |78.65 |తంగం తెన్నరసు | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |102,225 |59.15 |ఎస్. రాజశేఖర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |41,233 |23.86 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|60,992 |- ! colspan="14" |[[రామనాథపురం జిల్లా]] |- |209 |[[పరమకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరమకుడి]] (ఎస్.సి) |71.11 |ఎస్. మురుగేషన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |84,864 |46.59 |ఎన్. సాధన్ ప్రభాకర్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |71,579 |39.3 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|13,285 |- |210 |[[తిరువాడనై శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువాడనై]] |69.30 |ఆర్.ఎం. కారుమాణికం |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |79,364 |39.33 |కెసి ఆణిముత్తు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |65,512 |32.46 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|13,852 |- |211 |[[రామనాథపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రామనాథపురం]] |69.41 |కె. ముత్తురామలింగం | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |111,082 |51.88గా ఉంది |డి. కుప్పురం |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |60,603 |28.31 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|50,479 |- |212 |[[ముదుకులత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ముదుకులత్తూరు]] |71.13 |ఆర్ఎస్ రాజా కన్నప్పన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |101,901 |46.06 |కీర్తికా మునియసామి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |81,180 |36.7 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|20,721 |- !colspan="14" |[[తూత్తుకూడి జిల్లా|తూత్తుకుడి జిల్లా]] |- |213 |[[విలాతికులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విలాతికులం]] |77.06 |జివి మార్కండయన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |90,348 |54.05 |పి.చిన్నప్పన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |51,799 |30.99 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|38,549 |- |214 |[[తూత్తుక్కుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తూత్తుక్కుడి]] |65.99 |పి. గీతా జీవన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |92,314 |49 |ఎస్.డి.ఆర్ విజయశీలన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |42,004 |22.29 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|50,310 |- |215 |[[తిరుచెందూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచెందూర్]] |71.20 |అనిత ఆర్. రాధాకృష్ణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |88,274 |50.58 |ఎం. రాధాకృష్ణన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |63,011 |36.1 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|25,263 |- |216 |[[శ్రీవైకుంటం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీవైకుంటం]] |73.16 |ఊర్వసి ఎస్. అమృతరాజ్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |76,843 |46.75 |ఎస్పీ షణ్ముగనాథన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |59,471 |36.18 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|17,372 |- |217 |[[ఒట్టపిడారం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒట్టపిడారం]] (ఎస్.సి) |70.68 |ఎంసీ షుణ్ముగయ్య | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |73,110 |41.11 |పి. మోహన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |64,600 |36.32 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|8,510 |- |218 |[[కోవిల్‌పట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోవిల్‌పట్టి]] |67.86 |కదంబూర్ సి.రాజు | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |68,556 |37.89 |టీటీవీ దినకరన్ |style="background:{{party color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}"| |[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|ఎఎంఎంకే]] |56,153 |31.04 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|12,403 |- ! colspan="14" |[[తెన్‌కాశి జిల్లా]] |- |219 |[[శంకరన్‌కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శంకరన్‌కోయిల్]] (ఎస్.సి) |72.11 |ఇ. రాజా | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |71,347 |38.92 |విఎం. రాజలక్ష్మి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |66,050 |36.03 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,297 |- |220 |[[వాసుదేవనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాసుదేవనల్లూర్]] (ఎస్.సి) |72.75 |టి. సాధన్ తిరుమలైకుమార్ |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |68,730 |39.08 |ఎ. మనోహరన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |66,363 |37.70 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|2,367 |- |221 |[[కడయనల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడయనల్లూరు]] |70.71 |సి.కృష్ణమురళి | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,474 |43.08 |కెఎఎం. ముహమ్మద్ అబూబకర్ |style="background:{{party color|Indian Union Muslim League}}"| |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |64,125 |31.22 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|24,349 |- |222 |[[తెన్కాసి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తెన్కాసి]] |73.19 |ఎస్. పళని నాడార్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |89,315 |41.71 |ఎస్. సెల్వమోహన్‌దాస్ పాండియన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |88,945 |41.54 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|370 |- |223 |[[అలంగుళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలంగుళం]] |78.05 |పి.హెచ్. మనోజ్ పాండియన్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |74,153 |36.44 |పూంగోతై అలాది అరుణ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |70,614 |34.70 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|3,539 |- !colspan="14" |[[తిరునల్వేలి జిల్లా|తిరునెల్వేలి జిల్లా]] |- |224 |[[తిరునల్వేలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరునెల్వేలి]] |67.57 |[[నైనార్ నాగేంద్రన్]] |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |92,282 |46.70 |ఎ.ఎల్.ఎస్. లక్ష్మణన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |69,175 |35.01 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;"|23,107 |- |225 |[[అంబసముద్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబసముద్రం]] |72.52 |ఇ. సుబయ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |85,211 |47.96 |ఆర్. అవుదయప్పన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |68,296 |38.44 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,915 |- |226 |[[పాలయంకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాలయంకోట్టై]] |58.89 |ఎం. అబ్దుల్ వహాబ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |89,117 |55.32 |జి. గెరాల్డ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |36,976 |22.95 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|52,141 |- |227 |[[నంగునేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|నంగునేరి]] |69.29 |రూబీ ఆర్. మనోహరన్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |75,902 |39.43 |గణేశ రాజా | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |59,416 |30.86 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|16,486 |- |228 |[[రాధాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాధాపురం]] |69.18 |ఎం. అప్పావు | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |82,331 |43.95 |ఎస్. ఇంబుదురై | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |76,406 |40.79 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|5,925 |- !colspan="14" |[[కన్యాకుమారి జిల్లా]] |- |229 |[[కన్యాకుమారి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కన్యాకుమారి]] |76.66 |ఎన్.తలవాయి సుందరం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |109,745 |48.8 |ఎస్. ఆస్టిన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |93,532 |41.59 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"|16,213 |- |230 |[[నాగర్‌కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాగర్‌కోయిల్]] |68.00 |ఎంఆర్ గాంధీ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |88,804 |48.21 |ఎన్. సురేష్ రాజన్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |77,135 |41.88 | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;"|11,669 |- |231 |[[కొలచల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలచెల్]] |67.95 |జెజి ప్రిన్స్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |90,681 |49.56 |పి. రమేష్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |65,849 |35.99 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|24,832 |- |232 |[[పద్మనాభపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పద్మనాభపురం]] |70.65 |మనో తంగరాజ్ | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}"| |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |87,744 |51.57 |డి. జాన్ తంగం | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |60,859 |35.77 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}} ; color:white;"| 26,885 |- |233 |[[విలవంకోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|విలవంకోడ్]] |67.12 |ఎస్. విజయధరణి |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |87,473 |52.12 |ఆర్. జయశీలన్ |{{party color cell|Bharatiya Janata Party}} |[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |58,804 |35.04 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|28,669 |- |234 |[[కిల్లియూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్లియూరు]] |66.54 |ఎస్. రాజేష్‌కుమార్ |{{party color cell|Indian National Congress}} |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|కాంగ్రెస్]] |101,541 |59.76 |కెవి జూడ్ దేవ్ | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}" | |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |46,141 |27.15 | style="background:{{party color|Indian National Congress}} ; color:white;"|55,400 |} == గమనికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == {{మూలాలు}} {{తమిళనాడు ఎన్నికలు}} [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు]] [[వర్గం:2021 భారత రాష్ట్రాల శాసనసభల ఎన్నికలు]] 4d40gax84yuz956383pgccyyhha6b78 0 411006 4891136 4510962 2026-06-26T06:18:41Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* శాసనసభ సభ్యులు */ 4891136 wikitext text/x-wiki '''పనమరతుపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం''' తమిళనాడు రాష్ట్రం [[సేలం జిల్లా]]లోని పూర్వ శాసనసభ నియోజకవర్గం. ఈ నియోజకవర్గం 2008 నియోజకవర్గాల పునర్విభజనలో భాగంగా రద్దయింది<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies - 2008|url=https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-assembly-constituencies-order-2008/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190516071904/https://www.eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-assembly-constituencies-order-2008/|archive-date=16 May 2019|access-date=|publisher=[[Election Commission of India]]}}</ref> ==శాసనసభ సభ్యులు == {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం !విజేత ! colspan="2" |పార్టీ |- |[[1967 మద్రాసు రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలు|1967]]<ref>{{Cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1967|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statistical%20Report%20Madras%201967.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320175222/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statistical%20Report%20Madras%201967.pdf|archive-date=20 March 2012|access-date=19 April 2009}}</ref> |కారిపట్టి టి.పొన్నుమలై |{{party color cell|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |[[1971 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|1971]]<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1971|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1971/StatReport_TN_71.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006131227/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1971/StatReport_TN_71.pdf|archive-date=6 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |కారిపట్టి టి.పొన్నుమలై |{{party color cell|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |[[1977 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|1977]]<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1977|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007141448/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/StatisticalReportTamil%20Nadu77.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఎన్. సుబ్బరాయన్ |{{party color cell|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |[[1980 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|1980]]<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1980|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006231656/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/StatisticalReportTamil%20Nadu%201980.pdf|archive-date=6 Oct 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |కె. రాజారాం |{{party color cell|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |[[1984 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|1984]]<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1984|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117121208/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/StatisticalReportTamilNadu84.pdf|archive-date=17 Jan 2012|access-date=19 April 2009}}</ref> |కె. రాజారాం |{{party color cell|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |[[1989 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|1989]]<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1989|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006153620/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/StatisticalReportTamilNadu89.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఎస్.ఆర్. శివలింగం |{{party color cell|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |[[1991 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|1991]]<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=Statistical Report on General Election 1991|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007161404/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1991/StatisticalReport-Tamil%20Nadu91.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |కె. రాజారాం |{{party color cell|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |[[1996 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|1996]]<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=1996 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007221700/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1996/StatisticalReport-TN96.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=19 April 2009}}</ref> |ఎస్.ఆర్. శివలింగం |{{party color cell|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |[[2001 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2001]]<ref>{{cite web|date=12 May 2001|title=Statistical Report on General Election 2001|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006173934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/Stat_Rep_TN_2001.pdf|archive-date=6 October 2010}}</ref> |పి. విజయలక్ష్మి పళనిసామి |{{party color cell|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |- |[[2006 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2006]]<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> |[[ఆర్. రాజేంద్రన్]] |{{party color cell|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{తమిళనాడు పూర్వ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు}} [[వర్గం:తమిళనాడు మాజీ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు]] n9r3lnzemefvus9atnzq1fdzp6drhsg 0 411083 4891145 4857688 2026-06-26T06:34:01Z Поль Крол Злой Диктатор 147129 /* సభ్య పార్టీలు */ 4891145 wikitext text/x-wiki '''ఇండియన్ నేషనల్ డెవలప్‌మెంటల్ ఇన్‌క్లూజివ్ అలయన్స్''' ('''ఇండియా కూటమి'''), [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] నేతృత్వంలో, [[భారతదేశం|భారతదేశంలోని]] పెద్ద గుడారం కింద ఏర్పడిన [[రాజకీయ పార్టీ|రాజకీయ పార్టీల]] రాజకీయ కూటమి. ఇది [[2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో]] [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] నేతృత్వంలోని అధికార [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమిని]] ఎదుర్కోవడానికి భారతదేశంలోని 41 రాజకీయ పార్టీలతో ఏర్పడిన సమ్మిళిత కూటమి.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-66230072|title=Opposition meeting: 27 Indian parties form alliance to take on PM Modi|date=18 July 2023|work=BBC News}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/opposition-alliance-named-india-to-hold-third-meeting-in-mumbai/articleshow/101860451.cms|title=Opposition alliance named 'INDIA', 11-member coordination committee to decide on all important issues|date=19 July 2023|work=The Times of India}}</ref> ఈ పార్టీకి బిగ్ టెంట్ అనే మరో పేరుంది == సభ్య పార్టీలు == [[ఇండియా కూటమి]] భారతదేశంలోని వివిధ రకాల రాజకీయ పార్టీలను కలిగి ఉంది. ఈ కూటమిలోని 41 సభ్యపార్టీలుగా ఉన్న జాబితా దిగువ వివరింపబడింది:<ref>https://www.ndtv.com/india-news/the-26-opposition-parties-that-have-formed-mega-alliance-for-2024-lok-sabha-election-4217778</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" width="60%" ! colspan="3" style="width:30px;" |పార్టీ ! colspan="2" style="width:30px;" |నాయకుడు !లోగో / జెండా ! style="width:100px;" |[[లోక్‌సభ]] ! style="width:100px;" |[[రాజ్యసభ]] ![[శాసనసభ]] ![[శాసన మండలి]] ! style="width:170px;" |బేస్ |- | style="background-color:{{party color|Indian National Congress}}; text-align:center;color:white;" | |'''INC''' |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] |[[దస్త్రం:The_Lok_Sabha_Mallikarjun_Kharge_(cropped).jpg|116x116px]] |[[మల్లికార్జున్ ఖర్గే]] |[[దస్త్రం:Indian_National_Congress_Flag.svg|center|75x75px]] | style="text-align:center;" |50 | style="text-align:center;" |29 | style="text-align:center;" |614 | style="text-align:center;" |43 | style="text-align:center;" |[[భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా|జాతీయ పార్టీ]] |- | style="background-color:{{party color|Samajwadi Party}}; text-align: center;color:white;" | |'''SP''' |[[సమాజ్ వాదీ పార్టీ]] | [[File:Akhilesh_Yadav_(cropped).JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Akhilesh_Yadav_(cropped).JPG|center|frameless|123x123px]] |[[అఖిలేష్ యాదవ్]] |[[దస్త్రం:Samajwadi_Party.png|80x80px]] | style="text-align: center;" |3 | style="text-align: center;" |3 | style="text-align: center;" |112 | style="text-align: center;" |8 | style="text-align: center;" |[[భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా|ఉత్తర ప్రదేశ్]] |- | style="background-color:{{party color|Aam Aadmi Party}}; text-align: center;color:white;" | |'''AAP''' |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ]] |[[దస్త్రం:Arvind_Kejriwal_(potrait).jpg|110x110px]] |[[అరవింద్ కేజ్రివాల్]] |[[దస్త్రం:Aam_Aadmi_Party_logo_(English).svg|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |0 | style="text-align: center;" |10 | style="text-align: center;" |161 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా|జాతీయ పార్టీ]] |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}; text-align: center;color:white;" | |'''CPI(M)''' |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)]] |[[దస్త్రం:Sitaram_Yechury_06918.jpg|132x132px]] |[[సీతారాం ఏచూరి]] |[[దస్త్రం:CPI-M-flag.svg|80x80px]] | style="text-align: center;" |3 | style="text-align: center;" |5 | style="text-align: center;" |81 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితా|జాతీయ పార్టీ]] |- | style="background-color:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}}; text-align: center;color:white;" | |'''DMK''' |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | [[File:MkStalin.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MkStalin.jpg|106x106px]] |[[ఎం. కె. స్టాలిన్]] |[[దస్త్రం:Flag_DMK.svg|center|75x75px]] | style="text-align:center;" |24 | style="text-align:center;" |10 | style="text-align:center;" |139 | style="text-align:center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align:center;" |[[పుదుచ్చేరి]], [[తమిళనాడు]] |- | style="background-color:{{party color|All India Trinamool Congress}}; text-align: center;color:white;" | |'''AITC''' |[[తృణమూల్ కాంగ్రెస్]] | |[[మమతా బెనర్జీ]] |[[దస్త్రం:All_India_Trinamool_Congress_flag_(2).svg|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |23 | style="text-align: center;" |13 | style="text-align: center;" |228 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} |[[పశ్చిమ బెంగాల్]], [[మేఘాలయ]] |- | style="background-color:{{party color|Shiv Sena}}; text-align: center;color:white;" | |'''SHS''' '''(UBT)''' |[[శివసేన (యుబిటి)]] |[[దస్త్రం:The_Chief_Minister_of_Maharashtra,_Shri_Uddhav_Thackeray_calling_on_the_Prime_Minister,_Shri_Narendra_Modi,_in_New_Delhi_on_February_21,_2020_(Uddhav_Thackeray)_(cropped).jpg|130x130px]] |[[ఉద్ధవ్ ఠాక్రే]] |[[దస్త్రం:SS(UBT)_flag.png|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |6 | style="text-align: center;" |3 | style="text-align: center;" |17 | style="text-align: center;" |9 | style="text-align: center;" |[[మహారాష్ట్ర]] |- | style="background-color:{{party color|Nationalist Congress Party (Sharadchandra Pawar)}}; text-align: center;color:white;" | |'''NCP''' '''(SP)''' |[[నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ (శరద్ చంద్రపవార్)]] |[[దస్త్రం:The Union Minister for Agriculture and Food Processing Industries, Shri Sharad Pawar addressing at the launch of the Sahana Group’s New Marathi Channel “Jai Maharashtra”, in Mumbai on April 27, 2013 (cropped).jpg|115x115px]] |[[శరద్ పవార్]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] | style="text-align: center;" |3 | style="text-align: center;" |3 | style="text-align: center;" |21 | style="text-align: center;" |3 | style="text-align: center;" |[[మహారాష్ట్ర]], [[కేరళ]] |- |- | style="background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; text-align: center;color:white;" | |'''IUML''' |[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్]] |[[దస్త్రం:Shaik_Mydeen_with_K._M._Kader_Mohideen_(cropped).jpg|104x104px]] |కె. ఎం. ఖాథర్ మొహిదీన్ |[[దస్త్రం:Flag_of_the_Indian_Union_Muslim_League.svg|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |3 | style="text-align: center;" |1 | style="text-align: center;" |15 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[కేరళ]],[[తమిళనాడు]] |- | style="background:{{party color|Jammu and Kashmir National Conference}}; text-align:center; color:white;" | |'''JKNC''' |[[జమ్మూ & కాశ్మీర్ నేషనల్ కాన్ఫరెన్స్]] |[[దస్త్రం:Farooq_Abdullah_addressing_at_the_presentation_ceremony_of_the_Cash_Prizes_to_the_best_performing_Regional_Rural_Banks_and_Certificates_for_extending_loans_for_SPV_home_lighting_systems_during_2009-10,_in_New_Delhi_(cropped).jpg|118x118px]] |[[ఫరూక్ అబ్దుల్లా]] |[[దస్త్రం:Flag_of_Jammu_and_Kashmir_(1936-1953).svg|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |3 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[జమ్మూ కాశ్మీరు (రాష్ట్రం)|జమ్మూ కాశ్మీర్]] |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of India}}; text-align: center;color:white;" | |'''CPI''' |[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)]] |[[దస్త్రం:D._RAJA_DSC_0637.resized.JPG|107x107px]] |[[డి. రాజా]] |[[దస్త్రం:CPI-banner.svg|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |2 | style="text-align: center;" |2 | style="text-align: center;" |21 | style="text-align: center;" |2 | style="text-align: center;" |[[కేరళ]], [[తమిళనాడు]], [[మణిపూర్]] |- | style="background:{{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}; text-align:center; color:white;" | |'''JMM''' |[[జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా]] |[[దస్త్రం:The_Chief_Minister_of_Jharkhand,_Shri_Hemant_Soren_calling_on_the_Prime_Minister,_Shri_Narendra_Modi,_in_New_Delhi_on_January_11,_2020_(1)_(cropped).jpg|center|114x114px]] |[[హేమంత్ సోరెన్]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] | style="text-align: center;" |1 | style="text-align: center;" |2 | style="text-align: center;" |29 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[జార్ఖండ్]] |- | style="background-color:{{party color|Kerala Congress (M)}}; text-align: center;color:white;" | |'''KEC(M)''' |[[కేరళ కాంగ్రెస్ (ఎం)]] |[[దస్త్రం:Jose_K_Mani_(cropped).jpg|126x126px]] |జోస్ కె. మణి |[[దస్త్రం:Kerala-Congress-flag.svg|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |1 | style="text-align: center;" |1 | style="text-align: center;" |4 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[కేరళ]] |- | style="background:#d10; text-align:center; color:white;" | |'''VCK''' |[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి]] |[[దస్త్రం:Thol_Thirumavalavan.jpg|120x120px]] |[[తోల్. తిరుమవల్వన్]] |[[దస్త్రం:Viduthalai_Chiruthaigal_Katchi_banner.png|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |1 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |4 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[తమిళనాడు]] |- | style="background-color:{{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}; text-align: center;color:white;" | |'''RSP''' |[[రివల్యూషనరీ సోషలిస్ట్ పార్టీ (ఇండియా)|రివల్యూషనరీ సోషలిస్ట్ పార్టీ]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |మనోజ్ భట్టాచార్య |[[దస్త్రం:RSP-flag.svg|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |1 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[కేరళ]] |- | style="background-color:{{party color|Rashtriya Janata Dal}}; text-align: center;color:white;" | |'''RJD''' |[[రాష్ట్రీయ జనతా దళ్]] |[[దస్త్రం:Lalu_Prasad_Yadav_addressing_the_EEC_-_2006_(cropped).jpg|90x90px]] |[[లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్]] |[[దస్త్రం:RJD_Flag.svg|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |6 | style="text-align: center;" |81 | style="text-align: center;" |14 | style="text-align: center;" |[[బీహార్]], [[జార్ఖండ్]] |- | style="background-color:{{party color|Marumalarchi Dravida Munnetra Kazhagam}}; text-align: center;color:white;" | |'''MDMK''' |[[మరుమలార్చి ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] |[[దస్త్రం:Special_screeing_for_Mr._Vaiko_(cropped).JPG|137x137px]] |వైకో |[[దస్త్రం:MDMK.svg|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |1 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[తమిళనాడు]] |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation}}; text-align: center;color:white;" | |'''CPI (ML)L''' |[[కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్-లెనినిస్ట్) లిబరేషన్]] | [[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |దీపాంకర్ భట్టాచార్య |[[దస్త్రం:CPIML_LIBERATION_FLAG.png|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |13 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[బీహార్]] |- | style="background-color:{{party color|Kerala Congress (Jacob)}}; text-align: center;color:white;" | |'''KEC''' |[[కేరళ కాంగ్రెస్]] |[[దస్త్రం:P.J_Joseph_(cropped).jpg|120x120px]] |పి.జె. జోసెఫ్ |[[దస్త్రం:Kerala-Congress-flag.svg|75x75px|ఎడమ|frameless]] | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |2 | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[కేరళ]] |- | style="background-color:{{party color|Peasants and Workers Party of India}}; text-align: center;color:white;" | |'''PWPI''' |[[పీజెంట్స్ అండ్ వర్కర్స్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |జయంత్ ప్రభాకర్ పాటిల్ |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |1 | style="text-align: center;" |1 | style="text-align: center;" |[[మహారాష్ట్ర]] |- | style="background-color:{{party color|All India Forward Bloc}};" | |'''AIFB''' |[[ఆల్ ఇండియా ఫార్వర్డ్ బ్లాక్]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |జి. దేవరాజన్ |[[దస్త్రం:AIFB Flag 2023.png|center|thumb|100x100px]] | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[పశ్చిమ బెంగాల్]] |- | style="background:{{party color|Jammu and Kashmir Peoples Democratic Party}}; text-align:center; color:white;" | |'''PDP''' |[[జమ్మూ కాశ్మీర్ పీపుల్స్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ]] |[[దస్త్రం:Mehbooba Mufti addressing a press conference in Srinagar.jpg|118x118px]] |[[మెహబూబా ముఫ్తీ]] | [[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[జమ్మూ కాశ్మీరు (రాష్ట్రం)|జమ్మూ కాశ్మీర్]] |- | style="background-color:{{party color|Manithaneya Makkal Katchi}};" | |'''MMK''' |[[మణితనేయ మక్కల్ కచ్చి]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |ఎం. హెచ్. జవహిరుల్లా |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[తమిళనాడు]] |- | style="background-color:{{party color|Kongunadu Makkal Desia Katchi}}; text-align: center;color:black;" | |'''KMDK''' |[[కొంగునాడు మక్కల్ దేశియా కచ్చి|కొంగునాడు మక్కల్ దేశియా కట్చి]] |[[దస్త్రం:E_R_Eswaran.png|102x102px]] |ఇ.ఆర్. ఈశ్వరన్ |[[దస్త్రం:Kmdkflag.gif|center|75x75px]] | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |[[తమిళనాడు]] |- |{{Party color cell|Raijor Dal}} |'''RD''' |[[రైజోర్ దళ్]] |[[దస్త్రం:Akhil_Gogoi_by_Vikramjit_Kakati.jpg|95x95px]] |[[అఖిల్ గొగోయ్]] |[[దస్త్రం:Raijor_Dal.jpg|center|75x75px]] |1 |0 |0 |0 |[[అసోం శాసనసభ|అసోం]] |- |{{Party color cell|Assam Jatiya Parishad}} |'''AJP''' |[[అస్సాం జాతీయ పరిషత్]] |[[దస్త్రం:JagadishBhuyan.jpeg|120x120px]] |జగదీష్ భుయాన్ |[[దస్త్రం:AJP_FLAG.jpg|center|75x75px]] |0 |0 |0 |0 |[[అసోం శాసనసభ|అసోం]] |- |{{Party color cell|All Party Hill Leaders Conference}} |'''APHLC''' |[[ఆల్ పార్టీ హిల్ లీడర్స్ కాన్ఫరెన్స్]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |జి. కథర్ |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |0 |0 |0 |0 |[[అసోం శాసనసభ|అసోం]] |- |{{Party color cell|Anchalik Gana Morcha}} |'''AGM''' |[[అంచలిక్ గణ మోర్చా]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |అజిత్ కుమార్ భుయాన్ |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |0 |0 |1 | |[[అసోం శాసనసభ|అసోం]] |- |{{Party color cell|Vanchit Bahujan Aaghadi}} |'''VBA''' |[[వంచిత్ బహుజన్ అఘాడి|వంచిత్ బహుజన్ ఆఘడి]] |[[దస్త్రం:Prakash Yashwant Ambedkar.jpg|center|183x183px]] |[[ప్రకాష్ యశ్వంత్ అంబేద్కర్]] |[[దస్త్రం:VBA_party.jpg|center|75x75px]] |0 |0 |0 |0 |[[మహారాష్ట్ర శాసనసభ|మహారాష్ట్ర]] |- |{{Party color cell|Bharatiya Gorkha Prajatantrik Morcha}} |'''BGPM''' |[[భారతీయ గూర్ఖా ప్రజాతాంత్రిక్ మోర్చా]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |అనిత్ థాపా |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |0 |0 |1 |0 |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ|పశ్చిమ బెంగాల్]] |- !{{Party color cell|Makkal Needhi Maiam}} |'''MNM''' |[[మక్కల్ నీది మయ్యం]] |[[దస్త్రం:Kamal_Haasan_at_Promotions_of_'Vishwaroop'_with_Videocon_(03).jpg|100x100px]] |[[కమల్ హాసన్]] |[[దస్త్రం:Mnm-logo-english.png|75x75px]] | | | | |[[తమిళనాడు]] |- |{{Party color cell|Indian Secular Front}} |'''ISF''' |[[ఇండియన్ సెక్యులర్ ఫ్రంట్]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |నౌసాద్ సిద్ధిక్ |[[దస్త్రం:ISF_flag.svg|75x75px]] |0 |0 |1 |0 |[[పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ|పశ్చిమ బెంగాల్]] |- !{{Party color cell|Goa Forward Party}} |'''GFP''' |[[గోవా ఫార్వర్డ్ పార్టీ]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |విజయ్ సర్దేశాయి |[[దస్త్రం:Goa_Forward_Party_Flag.jpg|75x75px]] | | | | |[[గోవా]] |- ! {{Party color cell|Zoram Nationalist Party}} |'''ZNP''' |[[జోరం నేషనలిస్ట్ పార్టీ|జోరామ్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |హెచ్. లాల్రిన్మావియా |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | - |[[మిజోరం]] |- ! {{Party color cell|Mizoram People's Conference}} |'''MPC''' |[[మిజోరం పీపుల్స్ కాన్ఫరెన్స్]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |వనలల్రూట |[[దస్త్రం:Bulb_Election_Symbol.svg|76x76px]] |{{Spaced ndash}} | - | - | - |[[మిజోరం]] |- !{{Party color cell|Mahan Dal}} |'''MD''' |[[మహాన్ దళ్]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |కేశవ్ దేవ్ మౌర్య |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] | | | | |[[ఉత్తర ప్రదేశ్]] |- !{{Party color cell|Rashtriya Loktantrik Party}} |'''RLP''' |[[రాష్ట్రీయ లోక్ తాంత్రిక్ పార్టీ|రాష్ట్రీయ లోక్తాంత్రిక్ పార్టీ]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |[[హనుమాన్ బెనివాల్]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |1 | | | |[[రాజస్థాన్]] |- ! |'''HP''' |[[హమ్రో పార్టీ]] |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |అజయ్ ఎడ్వర్డ్స్ |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] | | | | | |- |{{Party color cell|Purbanchal Lok Parishad}} |'''PLP''' |పుర్బాంచల్ లోక్ పరిషత్ |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |చరణ్ చంద్ర దేక |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |0 |0 |0 |0 |[[అసోం]] |- |{{Party color cell|Jatiya Dal Assam}} |'''JDA''' |జాతీయ దళ్ అసోం |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |ఎం.జి. హజారికా |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |0 |0 |0 |0 |[[అసోం]] |- | |'''SGP''' |సమాజ్ వాదీ గణరాజ్య పార్టీ |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |కపిల్ పాటిల్ (లోక్‌భారతి) |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] |0 |0 |0 |1 |[[మహారాష్ట్ర]] |- | style="background-color:{{party color|Independent politician}}; text-align: center;color:white;" | |'''IND''' |[[స్వతంత్ర రాజకీయ నాయకుడు]] | colspan="3" |{{Spaced ndash}} | style="text-align: center;" |{{Spaced ndash}} |1 |28 |6 |{{Spaced ndash}} |- | style="background-color:{{party color|Indian National Developmental Inclusive Alliance}}; text-align: center;color:white;" | ! colspan="2" style="text-align: center;" |'''[[ఇండియా కూటమి]]''' ![[దస్త్రం:The_Lok_Sabha_Mallikarjun_Kharge_(cropped).jpg|116x116px]](చైర్‌పర్సన్) ! style="text-align: center;" |[[మల్లికార్జున్ ఖర్గే]] | style="text-align: center;" |[[దస్త్రం:No_image_available.svg|75x75px]] ! style="text-align: center;" |'''122''' ! style="text-align: center;" |'''93''' ! style="text-align: center;" |'''1470''' ! style="text-align: center;" |'''78''' ! style="text-align: center;" |I.N.D.I.A |} == మాజీ సభ్యపార్టీలు == {|class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !colspan="3" style="width:30px;"|పార్టీ !style="width:80px;"|స్వ రాష్ట్రం !style="width:60px;"|ఉపసంహరణ సంవత్సరం !మూలాలు |- |{{Party color cell|Apna Dal (Kamerawadi)}} |AD(K) |[[అప్నా దళ్ (కామెరావాడి)]] |[[ఉత్తర ప్రదేశ్]] |2024 |<ref>{{Cite web|last=PTI|date=2024-03-21|title=No alliance with Apna Dal (Kamerawadi) for Lok Sabha polls: Akhilesh|url=https://theprint.in/india/no-alliance-with-apna-dal-kamerawadi-for-lok-sabha-polls-akhilesh/2010782/|access-date=2024-03-27|website=ThePrint}}</ref> |- |{{Party color cell|Rashtriya Lok Dal}} |RLD |[[రాష్ట్రీయ లోక్‌దళ్‌]] |[[ఉత్తర ప్రదేశ్]] |2024 |<ref>{{Cite web|title=Jayant Chaudhary's Rashtriya Lok Dal Formally Joins BJP-Led NDA Alliance|url=https://www.ndtv.com/india-news/jayant-chaudharys-rashtriya-lok-dal-formally-joins-bjp-led-nda-alliance-5164381|access-date=2024-03-03|website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=RLD joins ruling NDA alliance, leaves I.N.D.I Alliance|url=https://newsonair.gov.in/Main-News-Details.aspx?title=RLD-joins-ruling-NDA-alliance,-leaves-I.N.D.I-Alliance&id=477127|access-date=2024-03-03|website=newsonair.gov.in}}</ref> |- |{{Party color cell|Janata Dal (United)}} |JD(U) |[[జనతాదళ్ (యునైటెడ్)]] |[[బీహార్]] |2024 |<ref>{{Cite web|last=Livemint|date=2024-01-28|title=Why Nitish Kumar left INDIA bloc to rejoin BJP-led NDA|url=https://www.livemint.com/politics/why-nitish-kumar-left-india-bloc-to-join-bjp-led-nda-bihar-politics-jdu-rjd-alliance-11706435699140.html|access-date=2024-01-29|website=mint}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-01-28|title=Bihar politics: Why did Nitish Kumar leave NDA and form government with RJD in 2022?|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bihar-politics-why-did-nitish-kumar-leave-nda-and-form-government-with-rjd-in-2022-101706411877404.html|access-date=2024-01-29|website=Hindustan Times}}</ref> |- |{{Party color cell|Nationalist Congress Party}} |NCP |[[నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ]] |[[మహారాష్ట్ర]] |2023 |<ref>{{Cite web|last=Tirodkar|first=Amey|date=2023-07-03|title=Ajit Pawar’s breakaway from NCP set to transform Maharashtra’s political landscape|url=https://frontline.thehindu.com/news/news-analysis-maharashtra-politics-ajit-pawar-breakaway-from-ncp-set-to-transform-political-landscape-of-state-what-it-means-for-sharad-pawar/article67036798.ece|access-date=2024-01-29|website=Frontline}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/ncp-split-ajit-pawar-faction-submits-40-responses-to-speaker-senior-pawar-group-nine/article67571173.ece|title=NCP split {{!}} Ajit Pawar faction submits 40 responses to Speaker; senior Pawar group nine|last=Bureau|first=The Hindu|date=2023-11-24|work=The Hindu|access-date=2024-01-29|issn=0971-751X}}</ref> |- |{{party color cell|Hindustani Awam Morcha}} |HAM(S) |[[హిందుస్తానీ అవామ్ మోర్చా]] |[[బీహార్]] |2023 |<ref>{{Cite news|date=2023-06-22|title=Jitan Ram Manjhi announces Hindustani Awam Morcha's return to NDA-fold|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jitan-ram-manjhi-announces-hindustani-awam-morchas-return-to-nda-fold/articleshow/101169561.cms?from=mdr|access-date=2024-08-03|work=The Economic Times|issn=0013-0389}}</ref> |- |{{party color cell|Aam Aadmi Party}} |'''AAP''' |[[ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ]] |జాతీయ పార్టీ |2025 |<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/india/aap-disengages-from-india-bloc-says-alliance-was-only-for-2024-ls-polls/articleshow/121605557.cms </ref> |} == మూలాలు == {{మూలాలు}} == వెలుపలి లంకెలు == {{ఇండియా కూటమి}}{{భారతదేశంలోని రాజకీయ పార్టీలు}} [[వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీల జాబితాలు]] [[వర్గం:యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ సభ్య పార్టీలు]] [[వర్గం:ఇండియా కూటమి]] np3ng6gq1lg4m0y5asi28h8ehjd51eg 0 413896 4890982 4233236 2026-06-25T16:18:23Z Kdc2026 151138 current office beares 4890982 wikitext text/x-wiki '''కామరాజర్ జాతీయ కాంగ్రెస్ అనేది భారతదేశంలోని ఒక జాతీయ రాజకీయ పార్టీ.''' '''ఈ పార్టీకి శ్రీ ఎస్. జయచంద్ర బకియరాజ్ అధ్యక్షుడిగా, శ్రీ ఎ. ముత్తుసామి ప్రధాన కార్యదర్శిగా మరియు శ్రీ ఎం. సుబ్రమణ్యం కోశాధికారిగా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఈ పార్టీ జెండాపై తమిళనాడు మాజీ ముఖ్యమంత్రి కామరాజ్ చిత్రపటం ఉంటుంది.''' == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} {{భారతదేశంలోని రాజకీయ పార్టీలు}} {{భారతదేశ ఎన్నికలు}} [[వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు]] 4v622c1x5nxrthbq0rkrzzwix7xoe8e 0 422533 4891095 4637494 2026-06-26T05:20:49Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891095 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = పార్లమెంటు సభ్యుడు | termstart = 2 జూన్ 2019 | termend = 4 జూన్ 2024 | office1 = శాసనసభ సభ్యుడు | termstart1 = 15 మే 2011 | termend1 = 15 మే 2016 | constituency = [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం]] | constituency1 = [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] | predecessor = [[వి.పన్నీర్‌సెల్వం|వి.పన్నీరుసెల్వం]] | successor = టి.ఎం.సెల్వగనపతి | predecessor1 = [[జి.కె.మణి]] | successor1 = ఎస్.సెమ్మలై |source=https://sansad.in/ls/members/biographyM/4976?from=members }} '''ఎస్.ఆర్ పార్థిబన్''' (జననం 1జనవరి 1970) భారతదేశానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు|2024లో జరిగిన లోక్‌సభ ఎన్నికలలో]] [[సేలం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|సేలం నియోజకవర్గం]] నుండి తొలిసారిగా [[లో‍క్‍సభ సభ్యుడు|లోక్‌సభ సభ్యుడిగా]] ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Was suspended despite not being in the House, says DMK MP Parthiban">{{cite news |last1=The Hindu |first1= |title=Was suspended despite not being in the House, says DMK MP Parthiban |url=https://www.thehindu.com/news/national/was-suspended-despite-not-being-in-the-house-says-dmk-mp-parthiban/article67638540.ece |access-date=14 December 2023 |date=14 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231214170915/https://www.thehindu.com/news/national/was-suspended-despite-not-being-in-the-house-says-dmk-mp-parthiban/article67638540.ece |archive-date=14 December 2023 |language=en-IN}}</ref> [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టూరు నియోజకవర్గం]] నుండి తమిళనాడు శాసనసభ మాజీ సభ్యుడు. ఆయన దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రవిడర్ కజగం పార్టీకి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. తరువాత ఆయన 2016లో [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డిఎంకె]] పార్టీలో చేరాడు. అతను ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగంలో పార్టీ కార్యకర్తగా కొనసాగాడు.<ref>{{cite web|title=List of MLAs from Tamil Nadu 2011|url=http://www.assembly.tn.gov.in/member_list.pdf|publisher=Govt. of Tamil Nadu}}</ref> డిఎంకెలో చేరిన తర్వాత, ఆయన 2016లో మెట్టూరు నియోజకవర్గం నుండి రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి 6,282 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. ఆయన 2019లో సేలం నియోజకవర్గంలో లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో 6,06,302 ఓట్లు (48.3%) సాధించి గెలిచాడు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:1970 జననాలు]] [[వర్గం:17వ లోక్‌సభ సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] 5jgkjdptmaeulvtjzgdcaoffwcf6ciy 0 431492 4890946 4836637 2026-06-25T12:21:20Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890946 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = ఎస్.వి. కళాశాలలు | motto = మెరుగైన సమాజం కోసం విద్య | established = 1981 | type = ప్రైవేట్ | location = [[తిరుపతి]], [[కడప]]<br />[[ఆంధ్రప్రదేశ్]] | website = {{URL|http://www.svcolleges.edu.in/}} }} '''ఎస్.వి. కళాశాలలు''' అనేది [[ఆంధ్రప్రదేశ్|ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని]] [[తిరుపతి]], [[కడప|కడపలో]] ఉన్న విద్యా సంస్థల సమూహం. == విద్యా సంస్థలు == ఈ సమూహంలో ఉన్న వివిధ సంస్థలు: {| class="wikitable sortable" !కళాశాల ! సంస్థ పూర్తి పేరు ! ప్రాంతం ! స్థాపించిన సంవత్సరం |- | ఎస్.వి.డి.సి. | ఎస్.వీ. డిగ్రీ కాలేజ్ | కడప | 1981 |- | ఎస్వీపీజీ | ఎస్.వీ. పి.జి. కాలేజ్ | కడప | 1999 |- | ఎస్వీసీఈ<ref>{{Cite web|title=SVCE Tirupati|url=https://svce.edu.in/|access-date=2025-10-28|website=svce.edu.in}}</ref> | ఎస్వీ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్, కరకంబాడి రోడ్ | తిరుపతి | 2007 |- | స్వెవ్ | ఎస్వీ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ ఫర్ ఉమెన్ | తిరుపతి | 2009 |} ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తిరుపతిలో SV డిగ్రీ, PG కళాశాల ఉంది. ఇది మంచి మౌలిక సదుపాయాలతో విస్తరించిన క్యాంపస్‌గా పనిచేస్తుంది. SV డిగ్రీ, PG కళాశాల అద్భుతమైన లైబ్రరీ, ప్రయోగశాల సౌకర్యాలను అందిస్తుంది. SV డిగ్రీ, PG కళాశాల విద్యార్థులు బలమైన నాయకులుగా ఎదగడానికి అనేక అవకాశాలను అందిస్తుంది. ప్రాక్టికల్ ఇంటర్న్‌షిప్ కార్యక్రమాలు, అతిథి ఉపన్యాసాలు, వివిధ రకాల వర్క్‌షాప్‌లు అభ్యాస అనుభవం ఆచరణాత్మకంగా మాత్రమే కాకుండా, జీవితకాలంలో ఒకటిగా ఉండేలా చూస్తాయి.<ref>{{Cite web|title=S V degree and PG college|url=https://www.svdegreecollege.com/about.html|access-date=2025-10-28|website=www.svdegreecollege.com|archive-date=2023-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20231217033936/http://svdegreecollege.com/about.html|url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} {{ఆంధ్రప్రదేశ్ విశ్వవిద్యాలయాలు}} [[వర్గం:1981 స్థాపితాలు]] [[వర్గం:వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా]] [[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ కళాశాలలు]] rtdkcshmprni0s33u08549l93noranr 0 432466 4890986 4514503 2026-06-25T17:00:55Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890986 wikitext text/x-wiki '''కరోల్ ఎలిజబెత్ రీలీ''' (జననం 1982) ఒక అమెరికన్ బిజినెస్ ఎగ్జిక్యూటివ్, [[కంప్యూటరు|కంప్యూటర్]] శాస్త్రవేత్త, మోడల్. శస్త్రచికిత్స, అంతరిక్ష అన్వేషణ, విపత్తు రెస్క్యూ, సెల్ఫ్ డ్రైవింగ్ కార్లలో టెలిఆపరేటెడ్, అటానమస్ రోబోట్ వ్యవస్థలలో ఆమె అగ్రగామి. రీలీ ఇంట్యూటివ్ సర్జికల్, లాక్ హీడ్ మార్టిన్, జనరల్ ఎలక్ట్రిక్ లలో పనిచేశారు. ఆమె Drive.ai సహ వ్యవస్థాపకుడు, పెట్టుబడి పెట్టబడింది, అధ్యక్షురాలిగా ఉంది, ఇప్పుడు హెల్త్కేర్ స్టార్టప్కు సిఇఒ, శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో సింఫనీకి సృజనాత్మక సలహాదారు, గెర్లైన్ కాస్మెటిక్స్కు బ్రాండ్ అంబాసిడర్. ఆమె ప్రచురితమైన పిల్లల పుస్తక రచయిత్రి, మేక్ మ్యాగజైన్ ముఖచిత్రంపై మొదటి మహిళా ఇంజనీర్, [[ఫోర్బ్స్]], ఇంక్, క్వార్ట్జ్ లచే ప్రముఖ పారిశ్రామికవేత్త, ప్రభావవంతమైన శాస్త్రవేత్తగా స్థానం పొందింది.<ref>{{cite web|date=30 August 2016|title=Drive.ai wants to help autonomous cars talk with the people around them|url=https://www.theverge.com/2016/8/30/12700290/drive-ai-autonomous-car-human-robot-interface|website=www.theverge.com|publisher=}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం, విద్యాభ్యాసం == కరోల్ ఎలిజబెత్ రీలీ 1982 లో [[మిషిగన్|మిచిగాన్]] లోని ఫ్లింట్ లో జన్మించింది. ఆమె కుటుంబం త్వరలోనే [[వాషింగ్టన్, డి.సి.|వాషింగ్టన్]] లోని వాంకోవర్ కు మారింది. ఆమె తండ్రి ఇంజనీరు, తల్లి ఫ్లైట్ అటెండెంట్; సాంకేతికత, ప్రపంచ మానవతా పనిపై ఆమెకు ఉన్న ఆసక్తి రెండింటినీ రీలీ ప్రశంసించారు. ఆమెకు ఒక తమ్ముడు కూడా ఇంజనీరు. రీలీ తల్లిదండ్రులు తైపీకి చెందినవారు, ఆమె మాండరిన్ మాట్లాడే కుటుంబంలో పెరిగింది.<ref>{{cite web|last=Ng|first=Andrew|date=25 August 2021|title=The Batch - Issue 106|url=https://read.deeplearning.ai/the-batch/issue-106/|publisher=|via=DeepLearning.ai}}</ref> ఎనిమిదేళ్ల వయసులో పారిపోయిన తన పెంపుడు జంతువు హామ్స్టర్ను పట్టుకోవడానికి ఆమె రూపొందించిన మానవీయ మౌస్ట్రాప్ రీలీ మొదటి ఆవిష్కరణ. బేబీసిటర్స్ క్లబ్ పుస్తక సిరీస్ నుండి ప్రేరణ పొంది ఆమె తన మొదటి వ్యాపారాన్ని పదేళ్ల వయస్సులో ప్రారంభించింది. ఆమె మొదటి వృత్తిపరమైన ఉద్యోగం 15 సంవత్సరాల వయస్సులో హోమ్వర్క్ హెల్ప్లైన్లో టెలివిజన్ పర్సనాలిటీగా ఉంది, ఇది కె -12 గ్రేడర్ల కోసం ఉద్దేశించిన స్థానిక కేబుల్ షో, ప్రసారంలో గణితం, ఇంగ్లీష్ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇస్తుంది.<ref name="bizjournals.com">{{Cite web|title=Drive.ai's Carol Reiley: Women of Influence|url=https://www.bizjournals.com/sanjose/print-edition/2016/04/08/drive-ais-carol-reiley-2016-women-of-influence.html|access-date=2018-12-04|website=www.bizjournals.com}}</ref> రోబోటిక్స్ పరిశోధనలో ఏకాగ్రతతో 2004 లో శాంటా క్లారా విశ్వవిద్యాలయం నుండి కంప్యూటర్ ఇంజనీరింగ్లో బి.ఎస్ డిగ్రీని, 2007 లో జాన్స్ హాప్కిన్స్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి కంప్యూటర్ సైన్స్లో ఎంఎస్ డిగ్రీని పొందారు. ఆ తర్వాత కంప్యూటర్ విజన్/ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్లో స్పెషలైజేషన్ చేసిన పీహెచ్డీ ప్రోగ్రామ్ (ఏబీడీ)లో చేరారు. స్టాన్ఫోర్డ్ యూనివర్సిటీ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ ల్యాబ్లో తన పీహెచ్డీ అడ్వైజర్తో కలిసి ఏడాది పాటు గడిపారు. తన పరిశోధనా వ్యాసం రాస్తూనే సిలికాన్ వ్యాలీకి వెళ్లడం మానేసింది, ఎందుకంటే ఆమెకు ఒక స్టార్టప్ ఆలోచన ఉంది.<ref>{{cite web|date=25 November 2014|title=A New Bedtime Story That Helps Kids Learn to Learn|url=https://www.edsurge.com/news/2014-11-25-a-new-bedtime-story-that-helps-kids-learn-to-learn|publisher=EdSurge News|access-date=2025-02-14|archive-date=2025-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20250321094820/https://www.edsurge.com/news/2014-11-25-a-new-bedtime-story-that-helps-kids-learn-to-learn|url-status=dead}}</ref> రీలీ 2014లో ఆండ్రూ ఎన్జీని వివాహం చేసుకుంది.ఎంఐటి టెక్ రివ్యూ ఎన్జి, రీలీలను "ఏఐ పవర్ కపుల్" అని పేర్కొంది. వారి నిశ్చితార్థ ప్రకటన ఐఈఈఈ స్పెక్ట్రమ్ లో కనిపించింది. వీరికి ఇద్దరు సంతానం.<ref>{{cite web|last=Reiley|first=Carol|title=The AI advance that helps computers recognize cats will also allow our cars to drive themselves|url=https://www.technologyreview.com/s/602600/deep-driving/|publisher=MIT Technology Review}}</ref> == కళలు, మోడలింగ్ == 2018 లో, రీలీ ఒక కొత్త అంతర్జాతీయ సౌందర్య ప్రచారాన్ని ప్రారంభించడానికి గెర్లైన్, హార్పర్స్ బజార్ చైనాకు ప్రతినిధిగా మారింది. ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ లో ఆమె చేసిన కృషికి బ్రిటిష్ వోగ్, ది న్యూయార్క్ టైమ్స్, వైర్డ్ లలో ప్రొఫైల్ చేయబడింది. గ్రాడ్యుయేట్ పాఠశాలలో, ఆమె హార్డ్ కాండీ, బీటాబ్రాండ్, ఆయిల్ ఆఫ్ ఓలే వంటి ఫ్యాషన్ సంస్థలకు వాణిజ్య నమూనాగా పనిచేసింది. ఓపెన్ సోర్స్ కమ్యూనిటీకి ఆమె చేసిన కృషికి గాను మేక్ మ్యాగజైన్ ముఖచిత్రంపై కనిపించిన మొదటి మహిళా ఇంజనీరు. 2018 లో, రీలీ శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో సింఫనీలో దాని కొత్త సంగీత దర్శకుడు ఈసా-పెక్కా సలోనెన్ ఆధ్వర్యంలో క్రియేటివ్ అడ్వైజరీ బోర్డు వ్యవస్థాపక సభ్యురాలిగా చేరారు. ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ ద్వారా మానవ సృజనాత్మకతను పెంపొందించడానికి 2020 లో, ఆమె వయోలిన్ విద్వాంసురాలు హిల్లరీ హాన్తో కలిసి DeepMusic.ai ప్రారంభించింది. డేవిడ్ లాంగ్, మైఖేల్ అబెల్స్, డబ్ల్యూఈఎఫ్ వైజీఎల్, డానా లియోంగ్ ల నుంచి ఆమె సీఈఓగా ఉన్నారు. == వైవిధ్యాన్ని సమర్థించేవారు == ఇంజినీరింగ్, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ లో వైవిధ్యం కోసం రీలీ చురుకైన [[న్యాయవాది]]<nowiki/>గా ఉన్నారు. జాన్స్ హాప్కిన్స్లో, ఆమె గ్రాడ్యుయేట్ ఉమెన్స్ ఆర్గనైజేషన్, వైటింగ్ స్కూల్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ డైవర్సిటీ బోర్డ్ వ్యవస్థాపక బోర్డులో ఉన్నారు. శాంటా క్లారా విశ్వవిద్యాలయంలో, ఆమె అసోసియేషన్ ఫర్ కంప్యూటింగ్ మెషినరీ, సొసైటీ ఆఫ్ ఉమెన్ ఇంజనీరింగ్ చాప్టర్లకు సహ వ్యవస్థాపకురాలు. ఆమె జెహెచ్యు రోబోటిక్స్ సిస్టమ్స్ ఛాలెంజ్ (2004–2011), ఎస్డబ్ల్యుఇ, ఎసిఎం ఈవెంట్లు, వేలాది మంది నిరుపేద మైనారిటీ విద్యార్థులకు కంప్యూటర్ మానియా డే వర్క్షాప్లకు నాయకత్వం వహించింది. రోబో పోటీల్లో మిడిల్, హైస్కూల్ విద్యార్థుల వైవిధ్యం గురించి ఆమె ఒక ఎడ్యుకేషన్ జర్నల్ లో ఒక అధ్యయనాన్ని ప్రచురించారు. == మూలాలు == [[వర్గం:1982 జననాలు]] 042i0s1gxh0f8bwxe0vxegpusk43jnc 0 433666 4891042 4475961 2026-06-26T02:34:04Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891042 wikitext text/x-wiki '''కోమల్ రిజ్వి''' ( ఉర్దూ : کومل رضوی ; జననం ఆగస్టు 3, 1978) పాకిస్తానీ నటి, గాయని, పాటల రచయిత, టెలివిజన్ వ్యాఖ్యాత. ఆమె కోక్ స్టూడియో (పాకిస్తాన్) లో తన పాటలకు ప్రసిద్ధి చెందింది .<ref name="you">{{Cite news|url=http://e.thenews.com.pk/newsmag/mag/detail_article.asp?magId=1&id=1735#sthash.71pZJ7oJ.dpuf|title=Interview She's back!...Komal Rizvi|last=Asif Khan|work=You! (Women's Weekly Magazine UK)|access-date=29 June 2020|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429183112/http://e.thenews.com.pk/newsmag/mag/detail_article.asp?magId=1&id=1735#sthash.71pZJ7oJ.dpuf|archive-date=29 April 2014}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == రిజ్వీ [[దుబాయ్]] పుట్టి, [[ఇంగ్లాండు|ఇంగ్లాండ్]], [[నైజీరియా]] పెరిగాడు. యుక్తవయసులో, ఆమె [[పాకిస్తాన్]] వచ్చి కరాచీలో తన వృత్తిని ప్రారంభించింది, అక్కడ ఆమె కూడా ఒక విద్యార్థిగా ఉండేది.<ref name="you"/> ఆమె తన ప్రతిభను 16 సంవత్సరాల వయస్సులో తన సోదరుడు హసన్ రిజ్వి కుటుంబ స్నేహితుడు గుర్తించినప్పుడు ఆమె కెరీర్‌ను ప్రారంభించింది, అతను ఒక నృత్యకారుడు, వ్యవస్థాపకుడు, కోమల్‌తో కలిసి వివిధ ఫ్యాషన్ ఈవెంట్లలో ప్రదర్శన ఇచ్చాడు.<ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/3898/reality-bites/|title=Reality bites?|last=Saadia Qamar|date=8 April 2010|work=The Express Tribune (newspaper)|access-date=29 June 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://images.dawn.com/news/1176315|title=Hello Hollywood: Komal Rizvi set to make her international debut in Afreen|last=Irfan Ul Haq|date=26 September 2016|work=Dawn (newspaper)|access-date=29 June 2020}}</ref> ఆమె తన మొదటి పాటను 1999లో విడుదల చేసింది, అది సూపర్ హిట్ అయిన పంజాబీ భాంగ్రా పాట "బావుజీ బావుజీ భాంగ్రా సాదయ్ నాల్ పావోజీ" గా నిలిచింది . ఆమె రాత్రికి రాత్రే సంచలనంగా మారింది.<ref name="you"/> ఆమె తరచుగా తన పాటలకు సాహిత్యాన్ని స్వయంగా వ్రాస్తుంది. కోమల్ ఇటీవలే ట్రూలీ కోమల్ పేరుతో తన సొంత సేఫ్ స్కిన్‌కేర్ బ్రాండ్‌ను ప్రారంభించింది. ట్రూలీ కోమల్ పాకిస్తాన్‌లో సేఫ్ స్కిన్‌కేర్ ఉత్పత్తులలో మొదటి శ్రేణి. కెనడాకు చెందిన అగ్రశ్రేణి రసాయన శాస్త్రవేత్తతో కలిసి కోమల్ రిజ్వి తన సొంత స్కిన్‌కేర్ ఫార్ములాలను అభివృద్ధి చేశారు, ఇవన్నీ స్పెయిన్‌లో తయారు చేయబడ్డాయి! స్టోర్‌లో, ఆన్‌లైన్‌లో 30 కి పైగా ఉత్పత్తులు అందుబాటులో ఉండటంతో, ట్రూలీ కోమల్ పాకిస్తాన్‌లో అందం పరిశ్రమ యొక్క దృశ్యాన్ని పునర్నిర్మిస్తున్నారు. == వ్యక్తిగత జీవితం == ఏప్రిల్ 2021లో, కోమల్ రిజ్వి తన దుర్వినియోగ వివాహం, విడాకుల గురించి వెల్లడించింది. తన వివాహం తర్వాత తాను ఒమన్‌కు మారానని, తన భర్త తనను చెడుగా ప్రవర్తించాడని ఆమె చెప్పింది. తన భర్త మానసిక అనారోగ్యంతో ఉన్నాడని, అతను తనపై చేయి ఎత్తేవాడని కూడా ఆమె పేర్కొంది.  చివరకు ఆమె 2019లో విడాకులు తీసుకుంది.<ref>{{Cite web|date=2021-04-20|title=Komal Rizvi opens up about abusive marriage, divorce|url=http://tribune.com.pk/story/2295768/komal-rizvi-opens-up-about-abusive-marriage-divorce|access-date=2021-07-13|website=The Express Tribune|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-04-20|title='I was imprisoned for 4 years': Komal Rizvi opens up on abusive marriage|url=https://thecurrent.pk/komal-rizvi-opens-up-on-abusive-marriage/|access-date=2021-07-13|website=The Current|language=en-US}}</ref> == కెరీర్ == === నటన === రిజ్వీ తొలిసారిగా 1997లో సూపర్ హిట్ అయిన పాకిస్తాన్ టెలివిజన్ (PTV) ''లో'' నటించింది ,  ఆ తర్వాత ''లెహ్రీన్ కూడా నటించింది. కభీ కభీ'' , ''తీస్రా పెహెర్'', ''సమందర్ హై దర్మియాన్'' వంటి టీవీ సీరియల్స్ ఆమెను పాకిస్తాన్ టెలివిజన్ పరిశ్రమలో ప్రముఖ నటీమణులలో ఒకరిగా నిలబెట్టాయి. హమ్ టీవీలో వచ్చిన ''ముఝాయ్ రూత్నాయ్ నా దైనాలో'' ఆమె పాత్రకు ఆమె చాలా ప్రశంసలు అందుకుంది .<ref name="you"/> తన నటనకు విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్నప్పటికీ, రిజ్వి తన నటనా ప్రాజెక్టుల గురించి చాలా ఎంపిక చేసుకుంటుంది, ఎందుకంటే ఆమె తన ప్రధాన దృష్టిని పాడటంపైనే కొనసాగించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.  "ఒక పాత్రను అంగీకరించే ముందు నేను చూసే కొన్ని విషయాలు ఉన్నాయి. ప్రధాన విషయం స్క్రిప్ట్, నిర్మాణ బృందం. స్క్రిప్ట్ బలంగా, వాస్తవికంగా, సాపేక్షంగా ఉంటేనే నేను అంగీకరిస్తాను. నేను పోషించబోయే పాత్ర, స్క్రిప్ట్ సరిపోకపోతే నేను నటించడానికి అంగీకరించను" అని రిజ్వి యు ''! మ్యాగజైన్‌కు'' ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో అన్నారు .<ref name="you"/> సెప్టెంబర్ 2016లో, రిజ్వీ కెనడియన్ నిర్మాణ సంస్థ బ్యానర్‌లో హాలీవుడ్ సినిమాలో నటించనున్నట్లు వార్తలు వచ్చాయి . ''అఫ్రీన్'' అనే ఈ కొత్త చిత్రం 2017లో విడుదల కావాల్సి ఉంది. రిజ్వీ ఒక వార్తాపత్రిక ఇంటర్వ్యూలో ఈ చిత్రం యొక్క విషయం, కథాంశం గురించి మాట్లాడుతూ, "ఇది ఐసిస్ వ్యతిరేక, ముస్లిం అనుకూల చిత్రం" అని అన్నారు. === టెలివిజన్ షో హోస్టింగ్ === ''రిజ్వీ తన టీవీ హోస్టింగ్ కెరీర్‌ను కరాచీ నైట్స్ విత్ కోమల్‌తో'' ప్రారంభించింది . ఆమె హోస్టింగ్ కెరీర్‌లో హైలైట్‌గా నిలిచినది పాకిస్తాన్‌లో హమ్ కోసం ఆమె చేసిన టీవీ షో, అక్కడ ఆమె ''హమ్ టీవీ మార్నింగ్స్ విత్ కోమల్, నాచ్లీని,'' ARY కోసం ప్రసిద్ధ డ్యాన్స్ రియాలిటీ షోను నిర్వహించింది .<ref name="you"/> === పాడటం. === రిజ్వి కోక్ స్టూడియో యొక్క మూడవ సీజన్‌లో భాగంగా ఉంది, అక్కడ ఆమె జానపద గాయకుడు అక్తర్ చానల్ జహ్రీతో కలిసి "దానే పే దానా" ప్రదర్శించింది. మొదట జహ్రీ స్వయంగా వ్రాసి స్వరపరిచిన ఈ పాట, అతను జన్మించిన బలూచిస్తాన్ ప్రావిన్స్‌ను ప్రేమగా కీర్తిస్తుంది . అసాధారణమైన కూటమిని ప్రదర్శిస్తూ, సింధీ సూఫీ క్లాసిక్ "లాల్ మేరీ పాత్"తో కలిసిన ప్రసిద్ధ జానపద పాట యొక్క ఈ కోక్ స్టూడియో ప్రదర్శన 2011లో బాగా ఇష్టపడే రెండు గీతాలను కొత్త స్థాయికి తీసుకెళ్లింది.  ఆధునిక ఫంక్ గ్రూవ్ నేపథ్యంలో పునర్జన్మ పొందిన ఈ పాట, జహ్రీ, రిజ్విలతో వైవిధ్యం యొక్క రంగురంగుల సంగీత ప్రదర్శనగా మారింది, ఇద్దరు బలమైన కానీ చాలా భిన్నమైన వ్యక్తులు, వారి స్వరాలను వ్యక్తిత్వం యొక్క ప్రతీకాత్మక వేడుకలో మిళితం చేశారు.<ref name="you"/> రిజ్వీ "లంబి జుదై" అనే క్లాసిక్ రేష్మా పాటను కూడా ప్రదర్శించారు, '' . 1983 బాలీవుడ్ చిత్రం హీరో'' సౌండ్‌ట్రాక్ నుండి "లంబి జుదై" భారీ హిట్ అయినప్పుడు రేష్మా సరిహద్దు అంతటా సంచలనం సృష్టించింది. కోక్ స్టూడియో 1950ల నాటి బల్లాడ్ నాణ్యతను స్వీకరించడానికి గొప్ప తీగ అంశాల ద్రవ నేపథ్యంలో నాస్టాల్జిక్ శ్రావ్యతను ప్రదర్శించింది.  రెండు పాటలు కోక్ స్టూడియో యొక్క టాప్ 10 ఆల్-టైమ్ హిట్‌లలో ఉన్నాయి. ఆ జాబితాలో రెండుసార్లు కనిపించిన ఏకైక మహిళా గాయని రిజ్వీ. ఆమె అనేక పాత పంజాబీ పాటలను ఆలపించింది. == ఫిల్మోగ్రఫీ == === డ్రామా సీరియల్స్ === {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం. !శీర్షిక !పాత్ర !నెట్వర్క్ |- |1996 |''లెహ్రెయిన్'' |సాయిమ |పిటివి <ref name="tni" /> |- |1997 |''హవాయిన్'' |అస్మా |పి. టి. వి.<ref name="new" /> |- |1998 |''సమందర్ హై దర్మియాన్'' |పూజ |పిటివి <ref name="tni">{{Cite web|last=|date=17 April 2018|title=Komal Rizvi decides to act again, this time in films|url=http://www.thenews.com.pk/305271-komal-rizvi-decides-to-act-again-this-time-in-films|access-date=18 October 2021|website=The News}}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |1999 |''కభీ కభీ'' | |పిటివి <ref name="new" /> |- |2011 |''ముజే రూత్నే నా దేనా'' |రబియా |హమ్ టీవీ |- |2021 |''తానా బనా'' |జెబున్నిసా |హమ్ టీవీ<ref name="new">{{Cite web|last=|date=19 February 2021|title=Komal Rizvi is back with a new drama|url=https://images.dawn.com/news/1186585/komal-rizvi-is-back-with-a-new-drama|access-date=|website=Dawn Images}}</ref> |- |2021 |''యున్ తు హై ప్యార్ బోహుత్'' |నూర్ |హమ్ టీవీ |} == డిస్కోగ్రఫీ == {| class="wikitable sortable" !సంవత్సరం. !ఆల్బమ్ (s) !భాషలు !గమనికలు |- |1998 |''కోమల్'' |హిందీ పంజాబీ ఉర్దూ<br /><br /> |తొలి ఆల్బం |- |1999 |''మానస్కన్యా'' |అస్సామీ |బ్యాకింగ్ వోకల్గా మాత్రమే |- |2001 |పర్బత్ |హిందీ ఉర్దూ<br /> | |- |} == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb name|5052033}} * {{YouTube|user=RizviKomal}} [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1981 జననాలు]] 0heyij5jegnnkfmzsn61a1ymnbnmowj 0 437166 4891051 4491463 2026-06-26T03:49:20Z Muralikrishna m 106628 బొమ్మ చేర్చాను 4891051 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Anjana Om Kashyap.png|thumb|2021లో అంజనా ఓం కశ్యప్]] '''అంజనా ఓం కశ్యప్''' ఒక భారతీయ న్యూస్ [[యాంకర్]], హిందీ న్యూస్ ఛానెల్ ఆజ్ తక్ లో మేనేజింగ్ ఎడిటర్ గా పనిచేస్తున్నారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.exchange4media.com/digital-news/guest-columnlynching-on-social-mediaanjana-om-kashyap-60798.html|title=Guest Column: Lynching on Social Media: Anjana Om Kashyap|last=Kashyap|first=Anjana Om|date=15 July 2015|access-date=10 September 2021|website=Exchange 4 Media}}</ref> కశ్యప్ జీ న్యూస్ కు మారడానికి ముందు పబ్లిక్ బ్రాడ్ కాస్టర్ [[దూరదర్శన్ (టివి ఛానల్)|దూరదర్శన్]] లో చేరడం ద్వారా తన పాత్రికేయ వృత్తిని ప్రారంభించారు. ఆ తర్వాత న్యూస్ 24కు వెళ్లి ఆజ్ తక్ లో స్థిరపడ్డారు.<ref>{{Cite web|title=What’s gone wrong with TV news in India|url=https://thedailyeye.info/thought-box/what-s-gone-wrong-with-tv-news-in-india/5668de8c7d6ada1a|access-date=30 January 2024|website=thedailyeye.info}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం, విద్య == కశ్యప్ ఒక మధ్యతరగతి కుటుంబంలో ఓంప్రకాశ్ తివారీకి [[రాంచీ]]<nowiki/>లో జన్మించారు. ఆమె తండ్రి భారత సైన్యంలో షార్ట్ సర్వీస్-కమిషన్లో వైద్యుడు, [[బంగ్లాదేశ్]] విమోచన యుద్ధంలో పనిచేశారు. కశ్యప్ తన పాఠశాల విద్యను స్థానిక కాథలిక్ పాఠశాల అయిన లోరెటో కాన్వెంట్ లో, తరువాత [[రాంచీ]]<nowiki/>లోని [[ఢిల్లీ పబ్లిక్ స్కూల్ సొసైటీ|ఢిల్లీ పబ్లిక్ స్కూల్]] నుండి పూర్తి చేశారు. ఆమె [[ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం]] నుండి వృక్షశాస్త్రంలో ఆనర్స్ పట్టా పొందారు. కశ్యప్ ఆల్ ఇండియా ప్రీ మెడికల్ టెస్ట్ కు హాజరై ఉత్తీర్ణత సాధించడంలో విఫలమైంది. ఆమె గొప్ప డిబేటర్, బాల్యం నుండి బలమైన నాయకత్వ లక్షణాలను ప్రదర్శించింది, రెండు పాఠశాలల్లో ప్రధానోపాధ్యాయురాలు, ఆమె కళాశాల హాస్టల్ అధ్యక్షురాలిగా మారింది. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, ఆమె పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ కోసం ఢిల్లీ స్కూల్ ఆఫ్ సోషల్ వర్క్ లో చేరింది. పాఠ్యాంశాలు, క్షేత్రస్థాయి పర్యటనలు ఆమెలో ప్రజా చైతన్య స్ఫూర్తిని పెంపొందించాయని కశ్యప్ పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraphindia.com/india/medical-association-letter-to-channel-on-anjana-om-kashyap-s-icu-entry/cid/1693229|title=Medical Association letter to channel on Anjana Om Kashyap's ICU entry|date=26 June 2019|work=the Telegraph|access-date=26 June 2022}}</ref> == కెరీర్ == కశ్యప్ మొదటి ఉద్యోగం డేవూ మోటార్స్ లో కౌన్సిలర్ గా ఉంది; అయితే ఆమె ఒక సంవత్సరం తరువాత వెంటనే రాజీనామా చేసింది. తరువాత ఆమె ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థలో లీగల్ కౌన్సెలర్ పాత్రలో చేరింది. === జర్నలిజం === 2000వ దశకం ప్రారంభంలో కశ్యప్ జామియా మిలియా ఇస్లామియా నుంచి [[పాత్రికేయవిద్య|జర్నలిజం]]<nowiki/>లో డిప్లొమాను ఎంచుకున్నారు.గ్రాడ్యుయేషన్ తరువాత, ఆమె [[దూరదర్శన్ (టివి ఛానల్)|దూరదర్శన్]] లో చేరారు, అక్కడ ఆమె ఆంఖోన్ దేఖీ అనే పరిశోధనాత్మక కార్యక్రమం న్యూస్-డెస్క్ కు కేటాయించబడింది, కానీ అరుదుగా రిపోర్టింగ్ విధులను కూడా కేటాయించారు. ఒక సంవత్సరంలోనే, ఆమె జీ న్యూస్ కు మారింది. ఆమె అంతటా యాంకర్ గా ఉండాలని కోరుకుంది; ఛానల్ ఆమెకు మాట్లాడే చతురత లోపించిందని గుర్తించి, పాత్రలను నిర్మించడంలో ఆమెను నియమించింది. జీలో ఆమె తరువాతి సంవత్సరాలలో, ఆమె ఆడిషన్లలో విజయవంతంగా ఉత్తీర్ణత సాధించింది, అప్పుడప్పుడు ప్రత్యేక లక్షణాలకు యాంకర్గా ఉపయోగించబడింది. 2007 లో, ఆమె న్యూస్ 24 లో చేరింది, అక్కడ ఆమెకు మొదటిసారిగా, ఒక సాయంత్రం డిబేట్ షో రూపంలో యాంకరింగ్లో ప్రధాన పాత్రను కేటాయించారు. ఆమె 2012 ప్రారంభంలో ఈ వెంచర్ ను విడిచిపెట్టి స్టార్ న్యూస్ కు మారింది; అయితే, ఇది కొన్ని నెలల తరువాత మూసివేయబడింది. 2012 చివరలో న్యూస్ 24 నుండి ఆజ్ తక్ వరకు న్యూస్ 24 లో తన తక్షణ మాజీ బాస్ సుప్రియా ప్రసాద్ ను అనుసరించిన అనేక మంది పాత్రికేయులలో కశ్యప్ ఒకరు. === వీక్షణలు === సామాజికంగా అణగారిన వర్గాలకు [[భారతదేశం]]<nowiki/>లో రిజర్వేషన్లకు వ్యతిరేకంగా కశ్యప్ బలమైన గొంతుకగా గుర్తించబడ్డాడు, అదేవిధంగా సానుకూల చర్యలు; ఒక మీడియా-ప్యానెల్ చర్చలో, ఆమె ఒకసారి ఈ వ్యవస్థను 'చెద పురుగుల' బారిన పడేలా వర్ణించింది, ఇది లక్ష్య-జనాభాకు సామాజిక చలనశీలతను లేదా ఆర్థిక సంపదను తీసుకురాలేదు. ఆమె తన బ్రాహ్మణీయ పెంపకం, మండల్ కమిషన్ సిఫార్సులను అమలు చేసిన తరువాత ఏర్పడిన సామాజిక ఉద్రిక్తతలను దోహదపడే అంశాలుగా పేర్కొంది. == వ్యక్తిగత జీవితం == 1995 ఢిల్లీ, అండమాన్ నికోబార్ దీవుల పోలీస్ సర్వీస్ కేడర్ <ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/video/949165/establishment-friendly-news-anchor-anjana-om-kashyap-says-caa-and-nrc-can-be-a-lethal-combination|title=Establishment-friendly news anchor Anjana Om Kashyap says CAA and NRC can be a 'lethal combination'|date=8 January 2020|work=Scroll.in|access-date=9 January 2020}}</ref> అధికారి మంగేష్ కశ్యప్ ను కశ్యప్ వివాహం చేసుకున్నారు. అంజనా [[ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం]]<nowiki/>లో చదివే రోజుల్లో మంగేష్ ను కలుసుకుంది. మంగేష్ ఢిల్లీ పోలీసు మాజీ అదనపు డిప్యూటీ కమిషనర్, 2016 నుండి దక్షిణ ఢిల్లీ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ చీఫ్ విజిలెన్స్ అధికారిగా ఉన్నారు. వీరికి ఒక కుమారుడు, కుమార్తె ఉన్నారు. == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] gwoz4xngqachb1tjkqxsffwmct1uo0j 0 437518 4891097 4466747 2026-06-26T05:24:30Z Muralikrishna m 106628 ఇన్ఫోబాక్స్ చేర్చాను 4891097 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = సోనాలి ఖరే | image = Sonali Khare.jpg | image_size = | caption = 2024లో సోనాలి ఖరే | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1978|12|05}} | birth_place = [[ముంబై]], [[మహారాష్ట్ర]], [[భారతదేశం]] | occupation = నటి | years_active = 2000–ప్రస్తుతం | spouse = {{marriage|విజయ్ ఆనంద్|2007}} | children = 1 | website = }} '''సోనాలి ఖరే''' (జననం 5 డిసెంబర్ 1978) ఒక భారతీయ [[మరాఠీ భాష|మరాఠీ]] చలనచిత్ర, టెలివిజన్ నటి. ఆమె ''తేరే'' లియే చిత్రంలో తారగా నటించింది. ఆమె ''అభల్మయ'', ''ప్యార్ కే దో నామ్: ఏక్ రాధా, ఏక్ శ్యామ్'' కావేరీ, ''బీ డూన్'' దహా వంటి టెలివిజన్‌లో కూడా భాగమైంది. == ప్రారంభ జీవితం, వృత్తి == ఖరే 1978 డిసెంబర్ 5 న <ref>{{Cite web|date=2024-04-07|title="आमच्यात २७ वर्षांचं अंतर नाही", सोनाली खरेने थेट सांगितली नवऱ्यासह तिची जन्मतारीख; म्हणाली, "बायका त्यांचं वय..."|url=https://www.loksatta.com/manoranjan/marathi-cinema/sonali-khare-clarifies-age-difference-between-husband-and-her-and-replied-to-trolls-sva-00-4303714/|access-date=|website=Loksatta|language=mr}}</ref> [[మహారాష్ట్ర|మహారాష్ట్రలోని]] [[ముంబై|బొంబాయిలో]] జన్మించారు. ఆమె తన కెరీర్‌ను 2000 సంవత్సరంలో 17 సంవత్సరాల వయసులో ప్రారంభించింది. 2001లో, ఆమె ''తేరే లియేలో'' ఒక చిన్న పాత్ర పోషించింది. 2004లో, ఆమె మర్మమైన సంఘటనల ఆధారంగా మరాఠీ చిత్రం ''సావర్ఖేడ్ ఏక్ గావ్‌లో'' అడుగుపెట్టింది.<ref>{{Cite web|title='Savarkhed Ek Gaon' - Marathi movies which gave us major friendship goals|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/photofeatures/marathi-movies-which-gave-us-major-friendship-goals/savarkhed-ek-gaon/photostory/65275271.cms|access-date=2022-03-09|website=The Times of India}}</ref> ''చెక్‌మేట్‌లో'' [[అంకుష్ చౌదరి]], స్వప్నిల్ జోషితో కలిసి ఆమె ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. ఆమె ''ప్యార్ కే దో నామ్: ఏక్ రాధా, ఏక్ శ్యామ్‌లో'' కావేరీ పాత్రలో భాగమైంది.<ref>{{Cite web|last=Soni|first=Srishti|date=2021-10-16|title=Sonali Khare Husband: The Marathi Actress's Love Life and Marriage|url=https://otakukart.com/sonali-khare-husband-marathi-actress-love-of-life-marriage/|access-date=2022-03-09|website=OtakuKart|language=en-US}}</ref> ఆమె ''7, రోషన్ విల్లా'', ''& జరా హట్కే'', ''హృదయంతర్'', ''స్మైల్ ప్లీజ్'', ''వెల్ డన్ బేబీ'' వంటి అనేక మరాఠీ చిత్రాలలో కూడా నటించింది. ఇయర్ టైటిల్ రోల్ నోట్స్ 2000 అభాల్మయ రేష్మా కపాడియా టెలివిజన్ అరంగేట్రం 2004 రుహ్ ఎపిసోడిక్ పాత్ర 2005 అన్ పావాస్ సపోర్టింగ్ రోల్ 200 లవ్స్ రెండు పేర్లు: ఒక రాధ, వన్ శ్యామ్ కావరీ శర్మ 2014 దునే దహా విభావరి బాపట్ లీడ్ రోల్ 2021 క్రాష్ దేవయాని కపూర్ == వ్యక్తిగత జీవితం == ఆమె [[మరాఠీ భాష|మరాఠీ]], [[హిందీ]] చిత్ర పరిశ్రమలో మరొక నటుడు <ref>{{Cite web|title=Actress Sonnali Khare celebrates 14 years of togetherness with hubby Bijay Anand; shares a cute note - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/actress-sonnali-khare-celebrates-14-years-of-togetherness-with-hubby-bijay-anand-shares-a-cute-note/articleshow/81774760.cms|access-date=2021-10-12|website=The Times of India|language=en}}</ref> బిజయ్ ఆనంద్‌ను వివాహం చేసుకుంది. సోనాలి తన భర్తతో పాటు కూతురు సనయతో కలిసి ముంబైలో నివసిస్తుంది.<ref>{{Cite web|date=|title=Sonali Khare with husband Vijay Anand during 'D.Y.Patil' Awards 2011|url=http://photogallery.indiatimes.com/awards/awards-and-honours/Vijay-Anand-Wife-Sonali-Khare/articleshow/10723335.cms|access-date=2013-01-16|publisher=Photogallery.indiatimes.com}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === సినిమాలు === {| class="wikitable" !సంవత్సరం. !శీర్షిక !పాత్ర !గమనికలు |- |2000 |''నీది'' |తారా |సినిమా అరంగేట్రం |- |2003 |''రేషమ్ గత్'' |కిరణ్ | |- | rowspan="2" |2004 |''సవర్కేద్ ఏక్ గాంవ్'' |ప్రియా | |- |''రణరాగిణి'' |రాగిణి బిరజ్దార్ | |- |2005 |''హమ్ జో కెహ్ నా పేయ్'' | | |- |2006 |''బుల్వా'' |రాధికా షెలార్ | |- |2008 |''చెక్మేట్'' |సునిలా |<ref>{{Cite web|title=10 years of Checkmate: 5 reasons why the Marathi blockbuster worked|url=https://www.cinestaan.com/articles/2018/feb/8/10927/10-years-of-checkmate-5-reasons-why-the-marathi-blockbuster-worked|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116152808/https://www.cinestaan.com/articles/2018/feb/8/10927/10-years-of-checkmate-5-reasons-why-the-marathi-blockbuster-worked|archive-date=16 January 2021|access-date=2021-10-12|website=www.cinestaan.com}}</ref> |- | rowspan="2" |2013 |''నవ్రా మాజా భావ్రా'' | |  |- |''వాన్ష్వేల్'' |తానే |'అంబే కృపా కరి "పాటలో ప్రత్యేక పాత్ర |- | rowspan="2" |2016 |''7, రోషన్ విల్లా'' |రతి బక్షి |<ref>{{Cite web|title=‘7, Roshan Villa’ will Open on 19 Feb|url=http://marathicineyug.com/news/latest-news/321-7-roshan-villa-will-open-on-19-feb|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20181009081943/http://marathicineyug.com/news/latest-news/321-7-roshan-villa-will-open-on-19-feb|archive-date=2018-10-09|access-date=21 February 2017}}</ref> |- |''& జారా హాట్కే'' |నలూ. | |- |2017 |''హృదయాంతర'' |అశ్వని | |- |2019 |''దయచేసి నవ్వండి'' |తానే |"చల్ పుధే చల్ తు" పాటలో మాత్రమే |- |2021 |''బాగా చేసింది బేబీ'' |డాక్టర్ సిమోన్ | |- |2023 |''[[ఆదిపురుష్]]'' |[[కైకేయి]] |తెలుగు-హిందీ సినిమా |- |2024 |''మైలెక్'' |శర్వరి |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/sonali-khare-turns-producer-with-priyanka-tanwars-mylek/articleshow/91430610.cms|title=Sonali Khare turns producer with Priyanka Tanwar's 'MyLek'|date=2022-05-09|work=The Times of India|access-date=2024-02-22|issn=0971-8257}}</ref> |} === టెలివిజన్ === {| class="wikitable" !సంవత్సరం. !శీర్షిక !పాత్ర !గమనికలు |- |2000 |''అభల్మయ'' |రేష్మా కపాడియా |టెలివిజన్ పరిచయం |- |2004 |''రూహ్'' |ఎపిసోడిక్ పాత్ర | |- |2004- 2007 |''అవంతిక'' |నిధి పటేకర్ | |- |2005 |''ఊన్ పావ్స్'' | | rowspan="2" |సహాయక పాత్ర |- |2006 |''ప్యార్ కే దో నామ్ః ఏక్ రాధ, ఏక్ శ్యామ్'' |కావేరి శర్మ |- |2011 |''ధోల్కిచ్య తలవర్'' |పోటీదారు |తానే |- |2014 |''బీ డ్యూన్ దాహా'' |విభవరి బాపట్ |ప్రధాన పాత్ర |- |2021 |''క్రాష్'' |దేవయానీ కపూర్ | |- |2023 |''నా ఉమ్రా కీ సీమా హో''<ref>{{Cite web|date=2023-03-20|title=Sonali Khare makes a comeback with Iqbal Khan's Na Umra Ki Seema Ho|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/sonali-khare-makes-a-comeback-with-iqbal-khans-na-umra-ki-seema-ho/articleshow/98805562.cms?from=mdr|website=[[The Times of India]]}}</ref> |యామిని రాయ్<ref>{{Cite web|date=2023-03-20|title=Marathi actress Sonali Khare joins the cast of 'Na Umra Ki Seema Ho|url=https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/marathi-actress-sonali-khare-joins-the-cast-of-na-umra-ki-seema-ho-489670}}</ref> | |- |} == ఇవి కూడా చూడండి == * [[సృష్టి జైన్]] * [[బిజు నింగోంబం]] * [[పూర్ణిమ రవి]] * [[అంకితా శర్మ]] * [[రీటా దత్తా చక్రబోర్తి]] * [[అకాన్షా సరీన్]] * [[చారు అసోపా]] == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:1982 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు]] [[వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ నటీమణులు]] rs9mebfafqadgoi69tiyi4tofek7z4t 0 438083 4890972 4661168 2026-06-25T14:46:45Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890972 wikitext text/x-wiki '''ఫాతిమా తుజ్ జహ్రా ఓయిషీ''' (జననం 8 డిసెంబరు 1990) [[బంగ్లాదేశ్]] గాయని.<ref>{{cite web|date=23 January 2016|script-title=bn:গান-গল্প: তরুণ শিল্পী ঐশী|url=https://www.bbc.com/bengali/multimedia/2016/01/160123_gangolpo_oyshee|access-date=21 July 2019|website=BBC|language=bn}}</ref><ref name=":02">{{Cite news|url=http://thedailynewnation.com/news/186915/oyshees-play-back-under-farid-ahmeds-composition.html|title=Oyshee's play-back under Farid Ahmed's composition|date=20 June 2019|work=The New Nation|access-date=8 మార్చి 2025|archive-date=26 ఏప్రిల్ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426122319/https://thedailynewnation.com/news/186915/oyshees-play-back-under-farid-ahmeds-composition.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/showbiz/oyshee-singer-1512067|title=Oyshee (Singer)|work=The Daily Star|access-date=20 June 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.daily-sun.com/post/361038/2019/01/02/Oyshee-to-perform-in-%E2%80%98Golden-Song%E2%80%99|title=Oyshee to perform in 'Golden Song'|work=Daily Sun|access-date=20 June 2019|archive-date=20 జూన్ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620072452/https://www.daily-sun.com/post/361038/2019/01/02/Oyshee-to-perform-in-%E2%80%98Golden-Song%E2%80%99|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/showbiz/deshi-grapevine/oyshees-new-song-1305982|title=Oyshee's New Song|work=The Daily Star|access-date=20 June 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.mzamin.com/article.php?mzamin=180168&cat=5|work=Manab Zamin|access-date=8 July 2019|language=bn|script-title=bn:বিশেষ অভিজ্ঞতায় ঐশী}}</ref> ఆమె తన ఆల్బమ్స్ ఓయ్షీ ఎక్స్ప్రెస్, ఓయ్షీస్ మాయ, ఓయ్షీ హౌవా, చోఖర్ బారి, ఓయ్షీ ఎక్స్ప్రెస్ 2, ఓయ్షీ ఎక్స్ప్రెస్ 3, జిబి దిల్కి డోయా హొయ్నా, జిబి దిల్కి డోయా హొయ్నా, జిబి ఢిల్లీ నిజాముద్దీన్ అవోలియా<ref name=":12">{{Cite news|url=https://www.prothomalo.com/entertainment/article/134707/%E0%A6%87%E0%A6%AE%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%90%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0-%E0%A6%85%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AE|date=20 June 2019|work=Prothom Alo|language=bn|script-title=bn:ইমরানের সুর-সংগীতে ঐশীর অ্যালবাম}}</ref> ఇమ్రాన్ మహ్ముదుల్తో, అర్ఫిన్ రూమీతో కలిసి డెహోబాజీ <ref>{{cite news|url=http://www.theindependentbd.com/post/127165|title=Oyshee lends vocal to 'BICC Digital World 2017' theme song|work=The Independent|access-date=20 June 2019|location=Dhaka}}</ref> ఆల్బమ్లకు ప్రసిద్ధి చెందింది.<ref>{{cite web|title=Oyshee Bangladeshi female singer|url=https://www.bbc.co.uk/music/artists/99d41bd1-015e-4c0e-83f8-00c4d74d1b64|access-date=20 June 2019|website=BBC}}</ref> మాయా: ది లాస్ట్ మదర్ (2019) చిత్రంలోని నటనకు ఉత్తమ [[నేపథ్య గాయకుడు|నేపథ్య గాయని]]<nowiki/>గా బంగ్లాదేశ్ జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాన్ని గెలుచుకుంది.<ref>{{cite news|url=https://www.prothomalo.com/entertainment/dhallywood/%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%9A%E0%A6%B2%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE-%E0%A6%98%E0%A7%8B%E0%A6%B7%E0%A6%A3%E0%A6%BE|date=3 December 2020|work=Prothom Alo|language=bn|script-title=bn:জাতীয় চলচ্চিত্র পুরস্কারের আনুষ্ঠানিক নাম ঘোষণা}}</ref> == కెరీర్ == 'రంగ్ పూర్ శిశు అకాడమీ' నుంచి సంగీతం నేర్చుకున్నారు. 2002లో ఎన్టీవీ షో 'షాప్లా కురి'లో పాల్గొన్నారు. రెండో రన్నరప్ గా నిలిచింది.<ref>{{cite news|url=http://www.dailyjanakantha.com/details/article/209034/%E0%A6%B8%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4-%E0%A6%85%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%A8%E0%A7%87-%E0%A6%90%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0-%E0%A6%9A%E0%A6%AE%E0%A6%95|work=Janakantha|access-date=20 June 2019|language=bn|script-title=bn:সঙ্গীত অঙ্গনে ঐশীর চমক}}</ref> తరువాత, ఆమె ఇమ్రాన్ మహ్మదుల్ స్వరపరిచిన తన మొదటి ఆల్బం 'ఓయిషీ ఎక్స్ప్రెస్'ను ప్రచురించింది, ఇది విజయవంతమైన విజయం సాధించింది. 2017 లో, ఇమ్రాన్ మహ్మదుల్ స్వరపరిచిన, రోబియుల్ ఇస్లాం జిబోన్ రాసిన "నీలిమ" పాటను ఆమె పాడారు.<ref>{{cite news|url=http://www.ntvbd.com/entertainment/135981/%E0%A6%90%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%A8-%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%AE%E0%A6%BE|date=10 June 2017|work=NTV Online|access-date=20 June 2019|publisher=NTV|language=bn|script-title=bn:ঐশীর নতুন গান 'নীলিমা'}}</ref> 2016 లో, ఆమె రెండవ ఆల్బం "మాయ" నోబోబోర్షో (14 ఏప్రిల్) లో విడుదలైంది. సంగీతదర్శకుడు బెలాల్ ఖాన్, పాటలు "మాయ", "ఓచిన్ తాన్", "నాలిష్", "దిన్-ఇ-దిన్-ఇ", "ఆరి". వీటిని అనురూప్ ఐచ్, షోమేశ్వర్ ఓలి, రోబియుల్ ఇస్లాం జిబోన్ రచించారు. ఆమె "కాజోల్ భ్రమోరా" అనే జానపద గీతాన్ని అదిత్ ఓజ్బెర్ట్ తో కలిసి ప్రత్యేక కళాకారిణిగా రికార్డ్ చేసింది, ఇది ప్రజాదరణ పొందింది. "దిల్ కీ దోయా హొయ్నా", "తుమీ చోఖ్ మేలే తకాలే" ఆ కాలంలో ఆమె పాడిన ఇతర విజయవంతమైన పాటలు.<ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/showbiz/album-review/chat-oyshee-1209412|title=A Chat With Oyshee|work=The Daily Star|access-date=20 June 2019}}</ref> ఫిబ్రవరి 2018 లో, ఆమె భారతీయ రికార్డ్ లేబుల్ శ్రీ వెంకటేష్ ఫిలింస్తో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది, అలా చేసిన అతి పిన్న వయస్కురాలైన [[బంగ్లాదేశ్|బంగ్లాదేశీ]] గాయనిగా గుర్తింపు పొందింది.<ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/showbiz/grapevine/oyshee-goes-international-1532317|title=Oyshee goes International|work=The Daily Star|access-date=20 June 2019}}</ref> అంతేకాకుండా, ఆమె ఒక వైద్యురాలు. [[ఢాకా]]<nowiki/>లోని ఎంహెచ్ సమోరిటా హాస్పిటల్ అండ్ మెడికల్ కాలేజీలో [[కార్డియాలజీ]] విభాగంలో సిసియు మెడికల్ ఆఫీసర్ గా ఆమె తన వృత్తిని ప్రారంభించారు.<ref>{{Cite news|url=https://samakal.com/entertainment/article/2211139481/%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%87%E0%A6%89%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%A1%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%90%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0-%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE-%E0%A6%B6%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%81-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E0%A7%8B|work=Samakal|access-date=1 November 2022|language=bn|script-title=bn:সিসিইউ-কার্ডিওলজির ডাক্তার হলেন ঐশী}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == రెండున్నరేళ్ల రిలేషన్షిప్ తర్వాత 2023 జూన్ 2న అరెఫిన్ జిలానీ సకీబ్ను ఓయ్షీ వివాహం చేసుకుంది.<ref>{{Cite news|url=https://bangla.thedailystar.net/entertainment/tv-movies/news-484311|date=2023-06-03|work=The Daily Star|access-date=2023-07-16|language=bn|script-title=bn:বিয়ে করলেন ঐশী}}</ref> == డిస్కోగ్రఫీ == === ఆల్బమ్‌లు === * ''ఓయ్షీ'' ఎక్స్‌ప్రెస్ <ref name=":12"/> * ''మాయ'' * ''హవా'' * ''చోఖేర్ బారి'' * ''దేహోబాజీ'' === సింగిల్స్ === * జనినా జానీనా * ప్రేమ పోరెచ్చి * తుమీ చోఖ్ మేలే * క్రికెట్ బంగ్లాదేశ్ * మాయ * మీది మీది * జిబోన్ చకా * తుమీ అమర్ కే * మసకబారిపోయింది * నలిష్ * తుమీ చార * విడిపోండి * అచిన్ తాన్ * నా జేన్ * ముతో ముతో వలోబాషా * డు డైక్స్ కాదే హ్రిడోయ్ * చూపి చూపి * జనినా జనినా సోలో * ఈ ఫాగన్ * బోయిషాక్ ఎలో * శోఖర్ ఘడ్డీ * వేడ్ చేయడానికి * మాయ నై * చింత * షాప్నో వెబ్ * బ్రిస్టి బలోక్ * అమయ్ నియే చోల్ * హబీబీ * జబ్బుపడిన టుయ్ * మిషే గాచో * భలోబాషా దావో * దునా మోనా == అవార్డులు, నామినేషన్లు == * ఉత్తమ గాయని;– " సింఫనీ ఛానల్ ఐ మ్యూజిక్ అవార్డు "&nbsp;– 2016 <ref>{{Cite news|url=http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/45430/2016-05-29|title='Symphony Channel i Music Award 2016' conferred|work=The Independent|access-date=21 July 2019|location=Dhaka}}</ref> * ఉత్తమ వర్ధమాన గాయని;– " బచ్సాస్ అవార్డులు "&nbsp;– 2016 <ref>{{Cite news|url=http://web.dailyjanakantha.com/details/article/433235/%E0%A6%90%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BE/|work=Janakantha|access-date=21 July 2019|language=bn|script-title=bn:ঐশীর প্রত্যাসা}}{{Dead link|date=నవంబర్ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ఉత్తమ గాయని ప్రజాదరణ పొందిన ఎంపిక;– " బచ్సాస్ అవార్డులు "&nbsp;– 2018 <ref>{{Cite news|url=https://www.kalerkantho.com/online/entertainment/2018/01/22/592788|work=Kaler Kantho|access-date=21 July 2019|language=bn|script-title=bn:সুমনা ও ঐশী সেরা কণ্ঠের 'সেরা'}}</ref> * ఉత్తమ మహిళా నేపథ్య గాయని; - 44వ బంగ్లాదేశ్ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు" -2019  == మూలాలు == [[వర్గం:1990 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] ic7avm3zowfif5tmbpdwmi1t2izghis 0 441216 4891005 4804807 2026-06-25T20:42:41Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891005 wikitext text/x-wiki '''కాసాండ్రా సాంచెజ్ నవారో''' (జననం: 3 జూలై 1991) ఒక [[మెక్సికో|మెక్సికన్]] [[నటి]],<ref name="multimedios">{{Cite web|date=19 September 2019|title=Cassandra Sánchez Navarro|url=https://www.multimedios.com/nuestras-estaciones/cassandra-sanchez-navarro|access-date=26 September 2019|website=Multimedios Digital|language=es}}</ref> [[టెలివిసా]] యొక్క టెలినోవెలా ''కరోనా డి లాగ్రిమాస్‌లో'' చెలిటో డ్యూరాన్ పాత్రకు ప్రసిద్ధి చెందింది,<ref name="elsiglodetorreon">{{Cite web|date=26 August 2012|title=Hará Cassandra Sánchez a 'Chelito'|url=https://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/779604.hara-cassandra-sanchez-a-chelito.html|access-date=26 September 2019|website=El Siglo de Torreón|language=es|archive-date=26 సెప్టెంబర్ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190926180703/https://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/779604.hara-cassandra-sanchez-a-chelito.html|url-status=dead}}</ref> అదే పేరుతో 1965 టెలినోవెలా యొక్క అనుసరణ.<ref name="elsiglodetorreon" /> తరువాత ఆమె ''క్విరో అమార్టే అనే'' టెలినోవెలాలో విలన్‌గా నిలిచింది, అక్కడ ఆమె ఫ్లావియా పాత్ర పోషించింది.<ref>{{Cite web|last=Rubio|first=Flor|title=Me entristece que interese más el chisme que mi carrera. Cassandra Sánchez|url=https://www.radioformula.com.mx/entretenimiento/20130819/me-entristece-que-interese-mas-el-chisme-que-mi-carrera-cassandra-sanchez-con-flor-rubio/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190926180706/https://www.radioformula.com.mx/entretenimiento/20130819/me-entristece-que-interese-mas-el-chisme-que-mi-carrera-cassandra-sanchez-con-flor-rubio/|archive-date=26 September 2019|access-date=26 September 2019|website=Radio Fórmula|publisher=Grupo Fórmula|language=es}}</ref> ఇటీవల ఆమె ''లా బెల్లా వై లాస్ బెస్టియాస్'' (2018),<ref>{{Cite web|title=Dos meses después de su debut en EEUU, La bella y las bestias llega a México|url=http://www.todotvnews.com/news/Dos-meses-despus-de-su-debut-en-EEUU-La-bella-y-las-bestias-llega-a-Mxico.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190926180705/http://www.todotvnews.com/news/Dos-meses-despus-de-su-debut-en-EEUU-La-bella-y-las-bestias-llega-a-Mxico.html|archive-date=26 September 2019|access-date=26 September 2019|website=todotvnews.com|language=es}}</ref> ''దిస్ ఈజ్ సిల్వియా పినాల్'' (2019) వంటి సిరీస్‌లలో ముఖ్యమైన పాత్రలు పోషించింది, ఇందులో ఆమె సిల్వియా పినాల్ మరణించిన కుమార్తె విరిడియానా అలాట్రిస్ట్‌గా నటించింది.<ref>{{Cite web|last=Sutherland|first=Kafe|title=Cassandra Sánchez Navarro interpreta a Viridiana Alatriste|url=https://playmaax.club/cassandra-sanchez-navarro-interpreta-a-viridiana-alatriste/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924210700/https://playmaax.club/cassandra-sanchez-navarro-interpreta-a-viridiana-alatriste/|archive-date=24 September 2019|access-date=26 September 2019|website=playmaax.club|language=es}}</ref> కాసాండ్రా నటి మోనికా సాంచెజ్ నవారో కుమార్తె,<ref>{{Cite web|title=Estas famosas siguieron el ejemplo de mamá en la actuación|url=https://www.quien.com/espectaculos/2015/05/12/estas-famosas-siguieron-el-ejemplo-de-mama-en-la-actuacion|access-date=26 September 2019|website=Revista Quién|language=es}}</ref> నటుడు రాఫెల్ సాంచెజ్ నవారో మేనకోడలు <ref name="multimedios" /> మనోలో ఫాబ్రెగాస్, ఫెలా ఫాబ్రెగాస్ ల మనవరాలు, నటి ఫ్యానీ షిల్లర్ ముని మనవరాలు, నటి వర్జీనియా ఫాబ్రెగాస్ ముని మనవరాలు, ఆమె తాతామామలు, ముత్తాత, ముని ఆమె 2011లో విడిచిపెట్టిన టెలివిసా సెంట్రో డి ఎడ్యుకేషన్ ఆర్టిస్టికాలో [[నటన]], నాటక శాస్త్రాన్ని అభ్యసించింది.<ref name="multimedios" /> == ఫిల్మోగ్రఫీ == {| class="wikitable sortable" |+సినిమా పాత్రలు !సంవత్సరం !శీర్షిక !పాత్రలు !గమనికలు |- |2020 |''సిండీ లా రెజియా'' |సిండీ లా రెజియా | |- |2021 |''పెలిగ్రో ఎన్ టు మిరాడా'' |పియా నవారో | |- |2022 |''ఎన్ఫెర్మో ప్రేమ'' |సెలియా | |- |2023 |''టాంగోస్, టేకిలాస్ వై అల్గునాస్ మెంటిరాస్'' |లు | |- |2024 |''అన్నిటికన్నా ఎక్కువ'' |సాండ్రా | |} {| class="wikitable sortable" |+టెలివిజన్ పాత్రలు !సంవత్సరం !శీర్షిక !పాత్రలు !గమనికలు |- |2012–2022 |''కరోనా డి లాగ్రిమాస్'' |చెలిటో డ్యూరాన్ |సిరీస్ రెగ్యులర్ (సీజన్ 1); అతిథి (సీజన్ 2) |- |2013–2014 |''క్వియెరో అమార్టే'' |ఫ్లావియా |సిరీస్ రెగ్యులర్; 149 ఎపిసోడ్లు |- |2015 |''లా సోంబ్రా డెల్ పసాడో'' |వెరోనికా |అతిథి పాత్ర; 20 ఎపిసోడ్లు |- |2015 |''సెన్స్8'' |సన్యాసిని |2 ఎపిసోడ్‌లు |- |2016 |''యాగో'' |జిమెనా |పునరావృత పాత్ర; 17 ఎపిసోడ్లు |- |2017 |''లాస్ 13 ఎస్పోసాస్ డి విల్సన్ ఫెర్నాండెజ్'' |గ్లోరియా |ఎపిసోడ్: "గ్లోరియా" |- |2018 |''లా బెల్లా వై లాస్ బెస్టియాస్'' |పెనెలోప్ జపాటా |సిరీస్ రెగ్యులర్; 63 ఎపిసోడ్లు |- |2018–2019 |''లాస్ బుచోనాస్'' |గాబ్రియేలా లియోన్ |క్రమం తప్పకుండా వచ్చే సిరీస్; 20 ఎపిసోడ్లు |- |2019 |''ఇది సిల్వియా పినాల్'' |విరిడియానా అలాట్రిస్ట్ |4 ఎపిసోడ్‌లు |- |2019 |''సైట్లు: మెక్సికో'' |కార్మినియా |8 ఎపిసోడ్‌లు |- |2019 |''ఎల్ డ్రాగన్'' |చిస్కా గార్జా | |- |2022 |''సహజంగా పుట్టిన నార్కో'' |మారియా జోస్ | |- | rowspan="2" |2023 |''లా హోరా మార్కాడా'' |బియా |ఎపిసోడ్: "స్మోగ్" |- |''కాండీ క్రూజ్'' |కాండీ క్రూజ్ |ప్రధాన పాత్ర |- | rowspan="3" |2024 |''ఎల్ జుగో డి లాస్ లావ్స్'' |డానియేలా |ప్రధాన పాత్ర (సీజన్ 3) |- |''కన్సులో'' |కాన్సులో |ప్రధాన పాత్ర |- |''ఎల్ ఎక్స్‌ట్రానో రిటోర్నో డి డయానా సలాజర్'' |ఐరీన్ వల్లేజోస్ / ఇనెస్ బెటాన్‌కోర్ట్ |సిరీస్ రెగ్యులర్ |} == మూలాలు == [[వర్గం:1991 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] o6pujpw29f7uiu8tfzw0v4vfabokgna 0 441596 4890985 4467017 2026-06-25T16:54:20Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890985 wikitext text/x-wiki {{Infobox anatomy | Name = కరోనరీ సైనస్ కవాటం | Latin = valvula sinus coronarii | Image = Gray493.png | Caption = గుండె కుడి వైపు లోపలి భాగం. (కరోనరీ సైనస్ వాల్వ్ దిగువ ఎడమవైపు లేబుల్ చేయబడింది.) | Image2 = | Caption2 = | System = }} శరీర నిర్మాణ శాస్త్రంలో [[గుండె]] , '''కరోనరీ సైనస్ కవాటం''' (ఆడమ్ క్రిస్టియన్ థెబెసియస్ <ref>{{WhoNamedIt|synd|4012}}</ref><ref>A. C. Thebesius. Disputatio medica inauguralis de circulo sanguinis in corde. Doctoral dissertation, Leiden, 1708.</ref><ref name="pmid176929572">{{cite journal |vauthors=Loukas M, Clarke P, Tubbs RS, Kolbinger W |year=2007 |title=Adam Christian Thebesius, a historical perspective |journal=International Journal of Cardiology |volume=129 |issue=1 |pages=138–40 |doi=10.1016/j.ijcard.2007.06.048 |pmid=17692957}}</ref> తర్వాత థెబెసియన్ కవాటం అని కూడా పిలుస్తారు) అనేది కరోనరీ సైనస్ రంధ్రం వద్ద ఉన్న ఒక కవాటం, ఇక్కడ కరోనరీ సైనస్ కుడి కర్ణికలోకి ప్రవహిస్తుంది.<ref name="Wilson2">{{Citation|last1=Wilson|first1=Alexander|title=Anatomy, Thorax, Coronary Sinus|date=2022|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557566/|work=StatPearls|place=Treasure Island (FL)|publisher=StatPearls Publishing|pmid=32491498|access-date=2023-01-05|last2=Bhutta|first2=Beenish S.}}</ref> ఇది గుండె సంకోచం సమయంలో కరోనరీ సైనస్‌లోకి రక్తం వెనుకకు ప్రవహించకుండా నిరోధిస్తుంది. == శరీర నిర్మాణం == కరోనరీ సైనస్ కవాటం అనేది ఒక సన్నని, అర్ధచంద్రాకార (అర్ధ చంద్రాకారంలో) కవాటం, ఇది కుడి కర్ణికలోకి ప్రవేశించే ద్వారం పూర్వ దిగువ భాగంలో ఉంటుంది.<ref name="Shah 201222">{{Cite journal |last1=Shah |first1=Sanket S. |last2=Teague |first2=Shawn D. |last3=Lu |first3=Jimmy C. |last4=Dorfman |first4=Adam L. |last5=Kazerooni |first5=Ella A. |last6=Agarwal |first6=Prachi P. |date=July 2012 |title=Imaging of the Coronary Sinus: Normal Anatomy and Congenital Abnormalities |url=http://pubs.rsna.org/doi/10.1148/rg.324105220 |journal=RadioGraphics |language=en |volume=32 |issue=4 |pages=991–1008 |doi=10.1148/rg.324105220 |issn=0271-5333 |pmid=22786990}}</ref> === వైవిధ్యం === ఈ కవాటం పూర్తిగా లేకపోవచ్చు;<ref name=":02">P. Felle, J. G. Bannigan. ''Anatomy of the valve of the coronary sinus (thebesian valve)''. Clinical Anatomy. Vol. 7 (1), 10-12. [https://web.archive.org/web/20200429110334/http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/109875848/ABSTRACT Abstract]</ref> ఇది 73-86% వ్యక్తులలో ఉంటుంది.<ref name="Shah 20123">{{Cite journal |last1=Shah |first1=Sanket S. |last2=Teague |first2=Shawn D. |last3=Lu |first3=Jimmy C. |last4=Dorfman |first4=Adam L. |last5=Kazerooni |first5=Ella A. |last6=Agarwal |first6=Prachi P. |date=July 2012 |title=Imaging of the Coronary Sinus: Normal Anatomy and Congenital Abnormalities |url=http://pubs.rsna.org/doi/10.1148/rg.324105220 |journal=RadioGraphics |language=en |volume=32 |issue=4 |pages=991–1008 |doi=10.1148/rg.324105220 |issn=0271-5333 |pmid=22786990}}</ref> కవాటం పరిమాణంలో మారవచ్చు.<ref name=":02" /> == ఫంక్షన్ == సిస్టోల్ సమయంలో (అంటే కర్ణిక సంకోచం) రక్తం సైనస్‌లోకి తిరిగి పోవడాన్ని ఈ కవాటం నిరోధిస్తుంది.[1] == మూలాలు == {{reflist}} qbwsixuwzt65obbo5n47oi80uv55w5u 0 451199 4891011 4504954 2026-06-25T22:40:24Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891011 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=కృష్ణ రామ్ నాయ్|image=Kishna_Ram_Nai.jpg|caption=|birth_date={{birth date|df=yes|1935|01|01}}|birth_place=దున్‌గార్‌ఘర్ ,[[బికనీర్ జిల్లా]] [[రాజస్థాన్]], [[భారతదేశం]]|residence=|office=[[రాజస్థాన్ శాసనసభ]] సభ్యుడు|termstart=2013|predecessor=మంగళ్ రామ్|termend=2018|successor=గిరిధర్ లాల్ మోహియా|constituency=[[దున్‌గార్‌ఘర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]]|termstart2=1990|predecessor2=రేవంత్ రామ్ మోహియా|termend2=1998|successor2=మంగళ్ రామ్|party=[[భారతీయ జనతా పార్టీ]]|spouse=ముక్నా దేవి|children=6|occupation=సామాజిక సేవకుడు వ్యవసాయ వేత్త రాజకీయ నాయకుడు}} '''కృష్ణ రామ్ నాయ్''' ( 1935 జనవరి 1- 2025 ఏప్రిల్ 7) [[రాజస్థాన్]] రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు.<ref>{{Cite web|date=2025-04-08|title=Rajasthan : 94 वर्ष की उम्र में बीजेपी के दिग्गज नेता किशनाराम का निधन, शेखावत राज में बने थे संकट मोचक, जानें कैसा उनका पूरा सियासी सफर|url=https://thebikanernews.in/bikaner/at-the-age-of-94-the-death-of-bjp-veteran-kishanaram-passed/cid16529134.htm|access-date=2025-04-08|website=thebikanernews.in|language=hi}}</ref> కృష్ణ రామ్ నాయ్ [[దున్‌గార్‌ఘర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|దుంగార్గఢ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా గెలిచాడు. ఆయన వృద్ధాప్యంతో బాధపడుతూ 2025 ఏప్రిల్ 7న శ్రీడుంగర్గఢ్లోని తన ఇంట్లో మరణించారు.<ref name=":0">{{Cite web|date=2025-04-08|title=Kishna Ram Nai Passes Away: Veteran BJP Leader And Three-Time MLA - Niharika Times|url=https://english.niharikatimes.com/kishna-ram-nai-passes-away/|access-date=2025-04-08|language=en-US}}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == ప్రారంభ జీవితం == కృష్ణ రామ్ నాయ్ శ్రీడుంగర్గఢ్ పట్టణంలో బస్తీరామ్ నాయి చందా దేవి దంపతులకు జన్మించారు.కృష్ణ రామ్ నాయ్ తండ్రి బస్తీరామ్ నాయి మంగలిగా పనిచేసేవాడు. కృష్ణ రామ్ నాయ్ ముక్నా దేవిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు మదన్, జీవరాజ్, నలుగురు కూతుళ్లు సీత, శారదా, భన్వారీ, లిక్స్మా ఉన్నారు. కృష్ణ రామ్ నాయ్ కుమారుడు జీవరాజ్ నాయి 2018 ఆగస్టులో రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించారు.<ref>{{Cite web|date=13 August 2018|title=BJP MLA Kishna Ram Nai's son dies in road accident|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/bjp-mla-kishna-ram-nai-s-son-dies-in-road-accident-118081300516_1.html|access-date=8 April 2025|website=Business Standard}}</ref> == రాజకీయ జీవితం == కృష్ణ రామ్ నాయ్ 1956లో శ్రీడుంగర్గఢ్ మునిసిపల్ కౌన్సిలర్ గా గెలిచి తన రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు, తరువాత కృష్ణ రామ్ నాయ్ మున్సిపల్ వైస్ చైర్మన్,గా పనిచేశాడు. తరువాత మున్సిపల్ చైర్మన్ గా పనిచేశాడు.<ref name=":0"/> 1980 భారతీయ జనతా పార్టీ ఏర్పడినప్పుడు ఆ పార్టీలో చేరాడు , అప్పటి రాజస్థాన్ ముఖ్యమంత్రి [[భైరాన్‌సింగ్ షెకావత్|భైరోన్ సింగ్ షెకావత్]] తో కృష్ణ రామ్ నాయ్ సన్నిహితంగా ఉండేవాడు. కృష్ణ రామ్ నాయ్ చురు బికనీర్ జిల్లాల బిజెపి అధ్యక్షుడిగా పని చేశాడు.<ref name=":0" /> 1980 డిసెంబర్ లో జరిగిన రాజస్థాన్ శాసనసభ ఎన్నికల్లో , దుంగారగఢ్ నియోజకవర్గం నుండి తొలిసారి బిజెపి అభ్యర్థిగా పోటీచేసి కృష్ణ రామ్ నాయ్ ఓడిపోయారు.<ref>{{Cite web|date=2025-04-08|title=Veteran BJP Leader Kishanaram Nai Passes Away at 94|url=https://www.patrika.com/en/special-news/veteran-bjp-leader-kisha-passes-away-at-94-19515928|access-date=2025-04-08|website=Patrika News|language=en}}</ref> 1985లో బిజెపి టికెట్ నిరాకరించడంతో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఎన్నికల్లో ఓడిపోయారు. 1990 రాజస్థాన్ శాసనసభ ఎన్నికలలో భారతీయ జనతా పార్టీ తరఫున పోటీ చేసి తన ప్రత్యర్థి రామ్ ఆర్య ను ఓడించారు.<ref>{{Cite web|date=2025-04-08|title=बीजेपी के दिग्गज नेता किशनाराम का निधन, शेखावत राज में बने थे संकट मोचक, जानें कैसा रहा इनका सियासी सफर {{!}} Veteran BJP leader and Former MLA Of Sridungargarh Krishna Ram Nai Passed Away|url=https://www.patrika.com/bikaner-news/veteran-bjp-leader-and-former-mla-of-sridungargarh-krishna-ram-nai-passed-away-19515707?amp=1|access-date=2025-04-08|website=Patrika News|language=hi}}</ref> 1993 రాజస్థాన్ శాసనసభ ఎన్నికలలో తన ప్రత్యర్థి దౌలత్ రామ్ శరణ్ ను ఓడించి కృష్ణ రామ్ నాయ్ రెండవసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{Cite web|title=Dungargarh Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency|url=https://resultuniversity.com/election/dungargarh-rajasthan-assembly-constituency|access-date=2025-04-08|website=resultuniversity.com}}</ref> ఆ తర్వాత 1998,2003 లో జరిగిన ఎన్నికల్లో కృష్ణ రామ్ నాయ్ ఓడిపోయారు. 2008లో ఆయనకు బీజేపీ టికెట్ నిరాకరించడంతో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఓడిపోయారు. 2013 ఎన్నికల్లో కృష్ణ రామ్ నాయ్ భారతీయ జనతా పార్టీ తరఫున పోటీ చేసి మూడోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{Cite web|title=Dungargarh Constituency Election Results 2023: Dungargarh Assembly Seat Details, MLA Candidates & Winner|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/rajasthan/constituency-show/dungargarh|access-date=2025-04-08|website=The Times of India|language=en}}</ref> ఆయనను 2018లో బీజేపీ సస్పెండ్ చేసింది.<ref>{{Cite web|title=Rajasthan assembly polls 2018: Denied tickets, rebels look to derail plans of BJP, Congress|url=https://www.hindustantimes.com/rajasthan-elections/rajasthan-assembly-polls-2018-denied-tickets-rebels-look-to-derail-plans-of-bjp-congress/story-A9sGYIL7csPXDJ95OHuEaN.html|access-date=2023-03-08|website=www.hindustantimes.com}}</ref> == మరణం == కృష్ణ రామ్ నాయ్ [[వృద్ధాప్యం]] తో బాధపడుతూ [[2025]] ఏప్రిల్ 7న మరణించాడు. == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1935 జననాలు]] <references /> [[వర్గం:2025 మరణాలు]] [[వర్గం:రాజస్థాన్ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:రాజకీయ నాయకులు]] [[వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు]] 2o4dyo91ebrmkrzuhymh0p2nvd7mkw6 0 451715 4890945 4621448 2026-06-25T12:15:52Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890945 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet |cabinet_type=మంత్రిత్వ శాఖ |cabinet_number=23వ |jurisdiction=the కర్ణాటక రాష్ట్ర |flag= |flag_border=true |incumbent= |image=The Union Minister for External Affairs, Shri S.M. Krishna addressing the Press, in New Delhi on January 07, 2011.jpg |image_size=250px |caption=కర్ణాటక గౌరవ ముఖ్యమంత్రి [[ఎస్.ఎం. కృష్ణ]] |date_formed= 1999 అక్టోబర్ 11 |date_dissolved= 2004 మే 28 |government_head=[[ఎస్.ఎం. కృష్ణ]] |deputy_government_head=<br /> |government_head_history= |state_head=ఖుర్షీద్ ఆలం ఖాన్<br />(1992 జనవరి 6 – 1999 డిసెంబర్ 2)<br />వి.ఎస్. రమాదేవి<br />(1999 డిసెంబర్ 2 – 2002 ఆగస్టు 20)<br />త్రిలోకి నాథ్ చతుర్వేది<br />(2002 ఆగస్టు 21– 2007 ఆగస్టు 20) |members_number= |former_members_number= |total_number= |political_parties='''[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]]''' |legislature_status= [[మెజారిటీ ప్రభుత్వం|మెజారిటీ]] |opposition_cabinet= |opposition_party= [[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |opposition_leader= జగదీష్ షెట్టార్ (శాసనసభ) |election= [[1999 కర్ణాటక శాసనసభ ఎన్నికలు|1999]] |last_election=[[2004 కర్ణాటక శాసనసభ ఎన్నికలు|2004]] |legislature_term=4 years 8 months |budget= |advice_and_consent1= |advice_and_consent2=<!-- etc. --> |incoming_formation= |outgoing_formation= |previous= [[జె. హెచ్. పటేల్ మంత్రివర్గం]] |successor= [[ధరమ్ సింగ్ మంత్రివర్గం]] }} 1999 కర్ణాటక ఎన్నికల తర్వాత ఏర్పడిన దక్షిణ భారతదేశంలోని కర్ణాటకలో ఎస్.ఎం. కృష్ణ నేతృత్వంలో ఏర్పాటైన మంత్రివర్గం.<ref>{{Cite web|title=Shri S. M. Krishna (06.12.2004 – 08.03.2008) {{!}} Raj Bhavan Maharashtra {{!}} India|url=https://rajbhavan-maharashtra.gov.in/en/previous-governors/shri-s-m-krishna/|access-date=2021-08-15|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://kla.kar.nic.in/assembly/review/previousleaderofopposition.htm|access-date=2021-08-15|website=kla.kar.nic.in}}</ref> ==ప్రభుత్వ పదవీకాలం== 1999లో, కర్ణాటక ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ అధ్యక్షుడిగా, ఎస్.ఎం. కృష్ణ శాసనసభ ఎన్నికలలో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ విజయానికి నాయకత్వం వహించి కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు, 2004 వరకు ఆయన ఆ పదవిలో ఉన్నారు.<ref name=":1">{{Cite magazine|date=4 November 2002|title=VISIONARY ZEAL|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/20021104-visionary-zeal-750301-2002-11-04|magazine=India Today|language=en|access-date=2021-08-15}}</ref> ESCOMSతో విద్యుత్ సంస్కరణలను సృష్టించడంలో, భూమి రికార్డుల డిజిటలైజేషన్ ( భూమి ), అనేక ఇతర పౌర-స్నేహపూర్వక కార్యక్రమాలలో కూడా ఆయన కీలక పాత్ర పోషించాడు.<ref>{{Cite web|date=2021-07-27|title=Not just Yediyurappa, Karnataka chief ministers completing their tenures is a rarity|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/bs-yediyurappa-karnataka-cm-history-7425403/|access-date=2021-08-15|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ఆయన ప్రైవేట్-ప్రజా భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించారు, బెంగళూరు అడ్వాన్స్ టాస్క్ ఫోర్స్‌కు ఆద్యుడు.<ref>{{Cite web|date=2001-09-11|title=Karnataka.com - Karnataka Ministers and their Portfolio|url=http://www.karnataka.com:80/govt/ministers.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20010911140239/http://www.karnataka.com:80/govt/ministers.shtml|archive-date=2001-09-11|access-date=2021-08-15}}</ref> == మంత్రి మండలి == === ముఖ్యమంత్రి === {| class="wikitable" !సంఖ్య !పేరు !నియోజకవర్గం !విభాగం ! colspan="2" |పదవీకాలం !పార్టీ |- |1. |ముఖ్యమంత్రి '''ఎస్ఎం కృష్ణ''' |మద్దూర్ |ఆర్థిక మంత్రి/క్యాబినెట్ వ్యవహారాల మంత్రి/DPAR/BMRDA. ''మంత్రికి కేటాయించని ఇతర విభాగాలు.'' | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |} === క్యాబినెట్ మంత్రులు === {| class="wikitable sortable" !వరుస సంఖ్య !మంత్రిత్వ శాఖ !మంత్రి !నియోజకవర్గం ! colspan="2" |పదవీకాలం !పార్టీ |- |1. | * హోం వ్యవహారాలు |'''[[మల్లికార్జున్ ఖర్గే]]''' |గుర్మిట్కల్ | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |2. | * ప్రజా పనుల విభాగం |'''[[ధరం సింగ్|ధరమ్ సింగ్]]''' |జెవర్గి | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |3. | * చిన్న తరహా పరిశ్రమలు |'''ఎస్.ఆర్. కాశప్పనవర్<ref name=":0">{{Cite web|date=27 Jun 2003|title=Former Karnataka minister dies in accident {{!}} Bengaluru News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/former-karnataka-minister-dies-in-accident/articleshow/47242.cms|access-date=2021-11-06|website=The Times of India|language=en|agency=TNN}}</ref>''' |హంగుండ్ | 1999 అక్టోబరు 11 | 2003 జూన్ 27 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |4. | * పశుసంవర్ధక |'''[[ఎం. మహాదేవ్]]''' |నంజన్‌గూడ్ | 2003 జూన్ 27 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |5. | * ఆదాయం |'''[[హెచ్ సి శ్రీకాంతయ్య|హెచ్.సి. శ్రీకాంతయ్య]]''' |శ్రావణబెళగొళ | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |6. | * . |'''[[ఆర్.బి. తిమ్మాపూర్]]''' |ముధోల్ | 2003 జూన్ 27 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |7. | * ఆరోగ్య |'''ఎబి మలకా రెడ్డి''' |యాద్గిర్ | 2003 జూన్ 27 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |8. | * భారీ పరిశ్రమలు |'''[[ఆర్.వి. దేశ్‌పాండే]]''' |హలియల్ | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |9. | * ఆహార, పౌర సరఫరాలు<ref name=":2">{{Cite web|last=Bhat|first=Chandralekha|date=2023-04-25|title=*ಮಾಜಿ ಸಚಿವ ಡಿ.ಬಿ.ಇನಾಮದಾರ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ*|url=https://pragativahini.com/d-b-inamadardeathbelagavi/|access-date=2023-04-26|website=Pragati Vahini|language=en-US}}</ref><ref name=":4">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/former-karnataka-minister-db-inamdar-no-more-itcom-kittur-mla/article66776367.ece|title=Minister who started IT.Com D.B. Inamdar is no more|date=2023-04-25|work=The Hindu|access-date=2023-04-26|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|author=News Desk|date=2023-04-25|title=Former Congress minister D B Inamdar no more|url=https://www.mysoorunews.com/former-congress-minister-d-b-inamdar-no-more/|access-date=2023-04-26|website=Welcome to Mysooru News|language=en-US|archive-date=2023-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426160620/https://www.mysoorunews.com/former-congress-minister-d-b-inamdar-no-more/|url-status=dead}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|date=26 April 2023|title=Gentleman politician DB Inamdar passes away at 74|url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2023/apr/26/gentleman-politiciandb-inamdar-passes-away-at-74-2569479.html|access-date=2023-04-26|website=The New Indian Express}}</ref> | rowspan="2" |'''డిబి ఇనాందార్''' | rowspan="2" |కిత్తూరు | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |10. | * ఐటీ & బిటి (bangaloreit.com లో ప్రారంభించబడింది) |2000 సంవత్సరం | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |11. | * . |'''రాజా అమరేశ్వర నాయక్''' |కల్మల |2000 సంవత్సరం | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |12. | * స్త్రీ, శిశు అభివృద్ధి |'''మోటమ్మ''' |ముదిగెరె | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |13. | * హౌసింగ్ & లేబర్ |'''ఖమర్ ఉల్ ఇస్లాం''' |గుల్బర్గా | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |14. | * ఆరోగ్యం & కుటుంబ సంక్షేమం & సమాచారం |'''[[కాగోడు తిమ్మప్ప]]''' |సాగర్ | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |15. | * పట్టణాభివృద్ధి |[[డీ.కే. శివ కుమార్|'''డి.కె. శివకుమార్''']] |సాతనూర్ | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |16. | * యువజన వ్యవహారాలు<ref>http://kla.kar.nic.in/assembly/member/14thWhoSwho/117.pdf {{Bare URL PDF|date=August 2024}}</ref> * క్రీడలు |'''[[ఎస్.ఎస్.మల్లికార్జున్|ఎస్.ఎస్. మల్లికార్జున్]]''' |దావణగెరె నార్త్ | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |} === సహాయ మంత్రి === {| class="wikitable sortable" !వరుస సంఖ్య<ref>{{Cite web|url=http://kla.kar.nic.in/assembly/member/11assemblymemberslist.htm|access-date=2021-08-15|website=kla.kar.nic.in}}</ref> !మంత్రిత్వ శాఖ !మంత్రి !నియోజకవర్గం ! colspan="2" |పదవీకాలం !పార్టీ |- |1. | * ముజ్రాయి |'''సుమ వసంత్''' |విరాజ్‌పేట | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |2. | * చిన్న నీటిపారుదల |'''[[కుమార్ బంగారప్ప]]''' |నంజన్‌గూడ్ | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |3. | * యువజన సేవలు & క్రీడలు |'''[[ఎస్.ఎస్.మల్లికార్జున్|ఎస్.ఎస్. మల్లికార్జున్]]''' |దావణగెరె | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |4. | * ఎక్సైజ్ |'''ఎం.ఎం. నానయ్య''' |మడికేరి | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |- |5. | * కన్నడ & సంస్కృతి |'''రాణి సతీష్''' |ఎమ్మెల్సీ | 1999 అక్టోబరు 11 | 2004 మే 28 |[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |} ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} r903ldccyq0m9axowpemyae7xf5uqx1 0 451848 4891200 4599640 2026-06-26T09:32:25Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891200 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=గ్రాంట్ గస్టిన్|image=Grant Gustin 2023.jpg|caption=2023లో గస్టిన్|birth_name=థామస్ గ్రాంట్ గస్టిన్|birth_date={{birth date and age|1990|1|14}}|birth_place=[[నార్ఫోక్, వర్జీనియా]], యు.ఎస్.|occupation=Actor|years_active=2003–present|children=2|spouse={{marriage|ఆండ్రియా "LA" థోమా|2018}}}} '''థామస్ గ్రాంట్ గస్టిన్''' (జననం జనవరి 14, 1990) ఒక అమెరికన్ నటుడు. అతను ది CW సిరీస్ ది ఫ్లాష్ (2014–2023)లో బారీ అలెన్ / ది ఫ్లాష్ పాత్రలకు, ఫాక్స్ సిరీస్ గ్లీలో సెబాస్టియన్ స్మిత్ పాత్రలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. సంగీత నాటక రంగంలో శిక్షణ పొందిన అతని మొదటి ప్రధాన క్రెడిట్ 2010లో వెస్ట్ సైడ్ స్టోరీ జాతీయ పర్యటనలో భాగంగా జరిగింది; అతను బ్రాడ్‌వే నిర్మాణంలో వాటర్ ఫర్ ఎలిఫెంట్స్‌లో తిరిగి థియేటర్‌లోకి వచ్చాడు, దీనిలో జాకబ్ జాంకోవ్స్కీ ప్రధాన పాత్ర పోషించాడు. == ప్రారంభ జీవితం == థామస్ గ్రాంట్ గస్టిన్ జనవరి 14, 1990<ref>{{cite news|url=https://www.cleveland.com/entertainment/2023/01/todays-famous-birthdays-list-for-january-14-2023-includes-celebrities-dave-grohl-carl-weathers.html|title=Today's famous birthdays list for January 14, 2023 includes celebrities Dave Grohl, Carl Weathers|last=Rose|first=Mike|date=January 14, 2023|work=The Plain Dealer|accessdate=January 14, 2023}}</ref>న నార్ఫోక్, వర్జీనియాలో జన్మించాడు. అతను పీడియాట్రిక్ నర్సు టీనా హనీ, కళాశాల ప్రొఫెసర్ థామస్ గస్టిన్ దంపతుల కుమారుడు.<ref>{{Cite news|url=https://www.upi.com/Top_News/2021/01/14/UPI-Almanac-for-Thursday-Jan-14-2021/1961610590547/|title=UPI Almanac for Thursday, Jan. 14, 2021|date=January 14, 2021|work=[[United Press International]]|access-date=February 27, 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205054327/https://www.upi.com/Top_News/2021/01/14/UPI-Almanac-for-Thursday-Jan-14-2021/1961610590547/|archive-date=February 5, 2021|quote=…actor Grant Gustin in 1990 (age 31)}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://hamptonroads.com/2012/01/more-glee-time-norfolk-actor-grant-gustin|title=More 'Glee' time for Norfolk actor Grant Gustin|last=Ollison|first=Rashod|date=January 31, 2012|work=[[The Virginian-Pilot]]|access-date=November 18, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141014175448/http://hamptonroads.com/2012/01/more-glee-time-norfolk-actor-grant-gustin|archive-date=October 14, 2014}}</ref><ref>[http://www.elon.edu/news/hometown/pdf.aspx?id=41566&download=true Elon University]{{dead link|date=November 2014}}</ref> తన ఉన్నత పాఠశాల సంవత్సరాల్లో, అతను సంగీత థియేటర్ కోసం నార్ఫోక్‌లోని గవర్నర్ స్కూల్ ఫర్ ది ఆర్ట్స్ ప్రోగ్రామ్‌కు హాజరయ్యాడు. వర్జీనియాలోని థియేటర్ సంస్థ అయిన హుర్రా ప్లేయర్స్ ఇన్కార్పొరేటెడ్‌కు కూడా వెళ్లాడు. 2008లో, అతను గ్రాన్బీ హై స్కూల్ నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు, నార్త్ కరోలినాలోని ఎలోన్ విశ్వవిద్యాలయంలో రెండు సంవత్సరాలు BFA మ్యూజిక్ థియేటర్ ప్రోగ్రామ్‌కు హాజరయ్యాడు.<ref name="TVP2">{{Cite news|url=http://hamptonroads.com/2011/10/norfolk-actor-lands-role-tvs-glee|title=Norfolk actor lands a role on TV's 'Glee'|date=October 27, 2011|work=[[The Virginian-Pilot]]|access-date=October 27, 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111028142350/http://hamptonroads.com/2011/10/norfolk-actor-lands-role-tvs-glee|archive-date=October 28, 2011}}</ref> అతను కళాశాల నుండి నటుడు క్రిస్ వుడ్ స్నేహితుడు.<ref>{{Cite magazine|last=Abrams|first=Natalie|date=March 20, 2017|title=Grant Gustin on Being Back in his element|url=https://ew.com/tv/2017/03/20/flash-supergirl-musical-crossover-grant-gustin/|magazine=Entertainment Weekly|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403020450/http://ew.com/tv/2017/03/20/flash-supergirl-musical-crossover-grant-gustin/|archive-date=April 3, 2017|access-date=April 2, 2017|quote=...But the weirdest person is actually Chris Wood, because we went to Elon University together, we were musical theater majors together, and we were very good friends in school.|url-status=live}}</ref> == కెరీర్ == గస్టిన్ తన మొదటి స్క్రీన్ రోల్ రెయిన్ (2004) చిత్రంలో నటించాడు. ఈ విద్యార్థి చిత్రంలో దర్శకుడు/నిర్మాత నీల్ గ్రోచ్మల్, రీజెంట్ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుతున్న సమయంలో నటించారు. గస్టిన్ ఒక యువ మూగవాడి పాత్రను పోషిస్తాడు, అతను ఒక దోపిడీలో తన భార్యను విషాదకరంగా కోల్పోవడాన్ని కలలు కంటాడు, తరువాత ఆ వ్యక్తిని కలుస్తాడు, ఆ వ్యక్తి తన భార్యను ఎవరు హత్య చేశారనే రహస్యాన్ని ఛేదించడానికి సహాయపడే దృశ్యాలను కదిలిస్తాడు. గస్టిన్ కొత్త ప్రతిభను చూపించాడని, ఆ యువకుడు భవిష్యత్తులో నటనలో విజయం సాధిస్తాడని గ్రోచ్మల్ చెప్పాడు.<ref>{{Cite interview |last=Ward |first=Steven |title=Neil Grochmal, Virginia Beach, Virginia, October 11, 2020}}</ref> 2010లో, గస్టిన్ బ్రాడ్‌వే రివైవల్ టూర్ ఆఫ్ వెస్ట్ సైడ్ స్టోరీలో బేబీ జాన్ పాత్రను పోషించడానికి పాఠశాలను విడిచిపెట్టాడు, సెప్టెంబర్ 30, 2010న ప్రారంభమైనప్పటి నుండి సెప్టెంబర్ 23, 2011 వరకు పర్యటనలో ప్రదర్శన ఇచ్చాడు.<ref name="TVP2"/><ref>{{Cite web|date=August 23, 2010|title=''West Side Story'' Tour Announces Cast|url=http://broadwayworld.com/article/WEST_SIDE_STORY_Tour_Announces_Cast_20100823|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110225153504/http://broadwayworld.com/article/WEST_SIDE_STORY_Tour_Announces_Cast_20100823|archive-date=February 25, 2011|access-date=September 30, 2011|website=BroadwayWorld.com}}</ref><ref>{{Cite tweet|number=117301602360102913|user=grantgust|title=Premature last performance with #WSS tonight. It's been such an amazing year! I will miss you all so much.|date=September 23, 2011|access-date=September 30, 2011|last=Gustin|first=Grant}}</ref> [[దస్త్రం:Grant_Gustin_March_2014_(cropped).jpg|ఎడమ|thumb|2014 లో గస్టిన్]] === గ్లీ === నవంబర్ 8, 2011న, అతను డాల్టన్ అకాడమీ వార్బ్లెర్స్ బహిరంగ స్వలింగ సంపర్కుడైన సభ్యుడైన సెబాస్టియన్ స్మిత్ పాత్రలో గ్లీ అనే టెలివిజన్ ధారావాహికలో అరంగేట్రం చేశాడు.<ref name="TVP2"/> "వారాల పాటు జరిగిన సమగ్రమైన నటుల శోధన" తర్వాత, గస్టిన్ ఒక వ్యభిచారి, కుట్రపూరిత పాత్ర అయిన సెబాస్టియన్ పాత్రను గెలుచుకున్నాడు. అతను మొదట ట్యాప్ డ్యాన్సర్‌గా నేపథ్య పాత్ర కోసం ఆడిషన్ చేసాడు కానీ ఆ పాత్రను పొందలేదు. అయితే, ర్యాన్ మర్ఫీ అతనిని దృష్టిలో ఉంచుకున్నాడు.<ref>{{Cite news|url=http://www.tvline.com/2011/09/glee-exclusive-gay-warbler-grant-gustin-sebastian/|title=Glee Exclusive: New Gay Warbler to Come Between Kurt and Blaine!|last=Ausiello|first=Michael|date=September 27, 2011|work=[[TVLine]]|access-date=October 10, 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111012011211/http://www.tvline.com/2011/09/glee-exclusive-gay-warbler-grant-gustin-sebastian/|archive-date=October 12, 2011|publisher=[[PMC (company)|PMC]]}}</ref> మునుపటి శుక్రవారం రాత్రి తన చివరి వెస్ట్ సైడ్ స్టోరీ ప్రదర్శనను పూర్తి చేసిన తర్వాత, సోమవారం, సెప్టెంబర్ 26, 2011న అతను ఆ పాత్రను చిత్రీకరించడం ప్రారంభించాడు.<ref>{{Cite web|last=Gustin|first=Grant|date=September 26, 2011|title=@grantgust: Early morning. First day on set. #surreal|url=https://www.twitter.com/grantgust/status/118309204242087936|access-date=September 30, 2011|publisher=Twitter}}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> జనవరి 2012లో, నయా రివెరా (ఆమె పాత్ర శాంటానా లోపెజ్‌గా), గస్టిన్ (స్మిత్‌గా) సంగీత ద్వయం 2సెల్లోస్ మద్దతుతో సీజన్ మూడు ఎపిసోడ్ "మైఖేల్"లో యుగళగీతంగా "స్మూత్ క్రిమినల్"ను ప్రదర్శించారు. ఈ పాట 2సెల్లోస్ మ్యూజిక్ వీడియో మాదిరిగానే, ఇద్దరు సంగీతకారులు ప్లే చేస్తున్నప్పుడు ఖాళీ కుర్చీలతో చుట్టుముట్టబడిన గదిలో చిత్రీకరించబడింది. ఈ కవర్ ఆల్బమ్ ఫిబ్రవరి 18, 2012 వారంలో బిల్‌బోర్డ్ హాట్ 100లో 26వ స్థానంలో, బిల్‌బోర్డ్ డిజిటల్ సాంగ్స్‌లో 10వ స్థానంలో, బిల్‌బోర్డ్ కెనడియన్ హాట్ 100 చార్టులో 28వ స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="glee20122">{{Cite web|last=Trust|first=Gary|date=February 10, 2012|title=Weekly Chart Notes: Madonna, Michael Jackson, 'Godspell'|url=https://www.billboard.com/articles/chartbeat/506226/weekly-chart-notes-madonna-michael-jackson-godspell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140618120507/http://www.billboard.com/articles/chartbeat/506226/weekly-chart-notes-madonna-michael-jackson-godspell|archive-date=June 18, 2014|access-date=February 13, 2012|publisher=[[Billboard.com]]}}</ref> 2012లో, గస్టిన్ మే చివరలో లైఫ్‌టైమ్ నెట్‌వర్క్ కోసం ఒరిజినల్ చిత్రం ఎ మదర్స్ నైట్‌మేర్ చిత్రీకరణ ప్రారంభించాడు. ఈ ప్రాజెక్ట్‌లో నటీమణులు అన్నాబెత్ గిష్, జెస్సికా లోన్‌డెస్ కూడా నటించారు, కెనడాలోని బ్రిటిష్ కొలంబియాలోని వెస్ట్ కెలోనాలో చిత్రీకరించబడింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/glee-grant-gustin-lifetime-movie-327343|title={{-'}}Glee's' Grant Gustin to Star in Lifetime Movie|last=Goldberg|first=Lesley|date=May 21, 2012|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=June 11, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120524012135/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/glee-grant-gustin-lifetime-movie-327343|archive-date=May 24, 2012}}</ref> జూలై 11, 2012న, గస్టిన్ స్వతంత్ర చిత్రం అఫ్లుయెంజాలో ప్రధాన పాత్ర పోషించినట్లు ప్రకటించారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/glee-grant-gustin-sebastian-smythe-348181|title='Glee' Star Grant Gustin Lands Lead in Indie Film 'Affluenza' (Exclusive)|last=Siegel|first=Tatiana|date=July 11, 2012|work=The Hollywood Reporter|access-date=June 12, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120715060052/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/glee-grant-gustin-sebastian-smythe-348181|archive-date=July 15, 2012}}</ref> === ఫ్లాష్ === సెప్టెంబర్ 13, 2013న, గస్టిన్ ఆరో రెండవ సీజన్‌లో బారీ అలెన్‌గా నటించనున్నట్లు ప్రకటించారు. అతను మొదట మూడు ఎపిసోడ్‌లలో కనిపించాల్సి ఉంది, చివరిది సంభావ్య స్పిన్-ఆఫ్ ఫ్లాష్ సిరీస్‌కు బ్యాక్‌డోర్ పైలట్‌గా పనిచేస్తుంది.<ref>{{Cite news|url=https://hollywoodreporter.com/live-feed/glees-grant-gustin-set-as-625751|title='Glee' Star Set as CW's Flash|last=Goldberg|first=Lesley|date=September 13, 2013|work=The Hollywood Reporter|access-date=September 13, 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914062206/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/glees-grant-gustin-set-as-625751|archive-date=September 14, 2013}}</ref> అయితే, బ్యాక్‌డోర్ పైలట్ ప్లాన్‌ను ది ఫ్లాష్ అనే స్వతంత్ర పైలట్‌కు అనుకూలంగా తొలగించారు.<ref>{{Cite news|url=https://deadline.com/2013/11/cws-the-flash-to-do-standalone-pilot-instead-of-arrow-backdoor-pilot-episode-637625/|title=CW's 'The Flash' To Do Stand-Alone Pilot Instead Of 'Arrow' Backdoor Pilot Episode|last=Andreeva|first=Nellie|date=November 18, 2013|work=[[Deadline Hollywood]]. PMC|access-date=February 18, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131119211413/http://www.deadline.com/2013/11/cws-the-flash-to-do-standalone-pilot-instead-of-arrow-backdoor-pilot-episode/|archive-date=November 19, 2013}}</ref> పైలట్‌ను పదమూడు ఎపిసోడ్‌ల ప్రారంభ క్రమంలో తీసుకున్నారు, ఈ సిరీస్ అక్టోబర్ 7, 2014న 4.8 మిలియన్ల వీక్షకులతో ప్రీమియర్ చేయబడింది, ఐదు సంవత్సరాలలో ది CWలో ప్రీమియర్‌కు అత్యధికం.<ref>{{Cite news|url=http://tvline.com/2014/05/08/the-cw-new-series-fall-2014-the-flash/|title=Fall TV Scoop: In talks to do theatrical release of The Flash Movie (2018)The CW Orders Four Dramas, Including Flash, iZombie and Jane the Virgin, Passes on Supernatural Spin-Off|last=Ausiello|first=Michael|date=May 8, 2014|work=[[TVLine]]|access-date=May 8, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508223350/http://tvline.com/2014/05/08/the-cw-new-series-fall-2014-the-flash/|archive-date=May 8, 2014|publisher=[[PMC (company)|PMC]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://tvline.com/2014/10/08/the-flash-premiere-ratings/|title=Ratings: The Flash Hits the Ground Running, CW's Best Debut in 5 Years; ABC Sitcoms Tumble, POI Slips|last=Mitovich|first=Matt Webb|date=October 8, 2014|work=[[TVLine]]|access-date=October 12, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012124431/http://tvline.com/2014/10/08/the-flash-premiere-ratings/|archive-date=October 12, 2014|publisher=[[PMC (company)|PMC]]}}</ref> మొత్తం తొమ్మిది సీజన్లలో 184 ఎపిసోడ్‌లు ప్రసారం కావడంతో, ది ఫ్లాష్ మే 24, 2023న ముగిసింది.<ref>{{Cite web|last=Andreeva|first=Nellie|date=1 August 2022|title='The Flash' To End With Season 9 On the CW, Final Episode Count Revealed|url=https://deadline.com/2022/08/the-flash-end-season-9-the-cw-final-episode-count-rgrant-gustin-1235082436/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220801173746/https://deadline.com/2022/08/the-flash-end-season-9-the-cw-final-episode-count-rgrant-gustin-1235082436/|archive-date=1 August 2022|access-date=1 August 2022|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]}}</ref> గ్రేటర్ ఆరోవర్స్‌లో భాగంగా, గస్టిన్ ఆరో, సూపర్‌గర్ల్, లెజెండ్స్ ఆఫ్ టుమారో, అలాగే వెబ్ సిరీస్ విక్సెన్‌లో అలెన్‌గా తన పాత్రను తిరిగి పోషించాడు. === అదనపు పాత్రలు === మార్చి 30, 2016న, గస్టిన్ విలియం హెచ్. మాసీ చిత్రం క్రిస్టల్‌లో నటించనున్నట్లు ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web|last=Patterson|first=Michael|date=March 30, 2016|title=Grant Gustin Lands Major Film Role|url=http://moviepilot.com/posts/3844175|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413212946/http://moviepilot.com/posts/3844175|archive-date=April 13, 2016|access-date=April 14, 2016|publisher=moviepilot.com}}</ref> ఈ చిత్రం 2017లో వర్జీనియా ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్‌లో ప్రీమియర్ చేయబడింది, ఏప్రిల్ 13, 2018న గ్రేట్ పాయింట్ మీడియా, పలాడిన్ ద్వారా విడుదలైంది<ref>{{Cite web|title='Love, Simon' Star Nick Robinson Falls for a Stripper in 'Krystal' Trailer (Exclusive) {{!}} Entertainment Tonight|url=https://www.etonline.com/love-simon-star-nick-robinson-falls-for-a-stripper-in-krystal-trailer-exclusive-98727|access-date=June 28, 2021|website=www.etonline.com}}</ref> మార్చి 2020లో, గస్టిన్ ఆపరేషన్ బ్లూ ఐస్‌లో బారీ కీనన్ పాత్రలో నటించారు.<ref name="OperationBlueEyes2">{{Cite web|last=N'Duka|first=Amanda|date=March 11, 2020|title='The Flash' Star Grant Gustin To Play Frank Sinatra Jr.'s Kidnapper In 'Operation Blue Eyes'; Joe Mantegna Directing Film|url=https://deadline.com/2020/03/flash-grant-gustin-frank-sinatra-jr-barry-keenan-operation-blue-eyes-joe-mantegna-directing-1202880133/|access-date=March 18, 2020|website=Deadline}}</ref> == వ్యక్తిగత జీవితం == గస్టిన్ ఏప్రిల్ 29, 2017న ఆండ్రియా "LA" థోమాతో తన నిశ్చితార్థాన్ని ప్రకటించాడు,<ref>{{Cite web|last=Petit|first=Stephanie|date=April 30, 2017|title=The Flash Star Grant Gustin Is Engaged to Girlfriend LA Thoma — Check Out Her Ring!|url=http://people.com/celebrity/grant-gustin-engaged-girlfriend-la-thoma-the-flash-actor-proposes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170430212806/http://people.com/celebrity/grant-gustin-engaged-girlfriend-la-thoma-the-flash-actor-proposes/|archive-date=April 30, 2017|access-date=April 30, 2017|publisher=People}}</ref> వారు డిసెంబర్ 15, 2018న వివాహం చేసుకున్నారు.<ref>{{Cite web|last=Johnson|first=Zach|date=December 17, 2018|title=The Flash Star Grant Gustin and LA Thoma Are Married|url=https://www.eonline.com/news/997171/the-flash-star-grant-gustin-and-la-thoma-are-married|access-date=December 17, 2018|website=[[E! Online]]}}</ref> వారికి ఇద్దరు పిల్లలు: 2021లో జన్మించిన కుమార్తె, 2024లో జన్మించిన కుమారుడు.<ref>{{Cite web|last=VanHoose|first=Benjamin|date=August 17, 2021|title=The Flash's Grant Gustin, Wife LA Thoma Welcome Baby Daughter Juniper Grace Louise: 'Obsessed'|url=https://people.com/parents/grant-gustin-wife-la-thoma-welcome-first-baby-daughter-juniper-grace-louise/|access-date=August 18, 2021|website=People}}</ref><ref>{{Cite web|last=Becker|first=Emma Aerin|date=September 12, 2024|title=Grant Gustin and Wife LA Thoma Welcome Second Baby, Son Arthur: 'Love This Little Family'|url=https://people.com/grant-gustin-welcomes-second-baby-with-wife-la-thoma-8664918|access-date=September 12, 2024|website=People}}</ref> == చిత్ర చరిత్ర == === సినిమా === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |సంవత్సరం ! scope="col" |శీర్షిక ! scope="col" |పాత్ర ! class="unsortable" scope="col" |గమనికలు |- ! scope="row" |2003 |''కిడ్ ఫిట్నెస్ జంగిల్ సాహస వ్యాయామం వీడియో'' |క్లబ్ ఫిట్ కిడ్ |ప్రత్యక్షంగా వీడియో |- ! scope="row" |2004 |''వర్షం'' |లోగాన్ |రీజెంట్ యూనివర్సిటీ స్టూడెంట్ ఫిల్మ్ |- ! scope="row" |2014 |''సంపద'' |టోడ్ గుడ్మాన్ | |- ! scope="row" |2017 |''క్రిస్టల్'' |కాంప్బెల్ ఒగ్ బర్న్ | |- ! scope="row" |2018 |''టామ్, గ్రాంట్'' |గ్రాంట్ |లఘు చిత్రం |- ! scope="row" |2022 |''రూబీ రక్షించారు'' |డాన్ |[[నెట్‌ఫ్లిక్స్|నెట్ఫ్లిక్స్]] సినిమా |- ! scope="row" |2023 |''కుక్కపిల్ల ప్రేమ'' |మాక్స్ |<ref>{{Cite web|last=Andreeva|first=Nellie|date=2023-06-22|title=Lucy Hale & Grant Gustin Headline 'Puppy Love' Movie Picked Up By Amazon Freevee|url=https://deadline.com/2023/06/lucy-hale-amp-grant-gustin-star-puppy-love-movie-amazon-freevee-1235422389/|access-date=2023-06-22|website=Deadline}}</ref> |- ! scope="row" |టిబిడి |''ఆపరేషన్ బ్లూ ఐస్'' |బారీ కీనన్ |రాబోయే ప్రాజెక్టు<ref name="OperationBlueEyes">{{Cite web|last=N'Duka|first=Amanda|date=March 11, 2020|title='The Flash' Star Grant Gustin To Play Frank Sinatra Jr.'s Kidnapper In 'Operation Blue Eyes'; Joe Mantegna Directing Film|url=https://deadline.com/2020/03/flash-grant-gustin-frank-sinatra-jr-barry-keenan-operation-blue-eyes-joe-mantegna-directing-1202880133/|access-date=March 18, 2020|website=Deadline}}</ref> |- |} === టెలివిజన్ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |సంవత్సరం ! scope="col" | శీర్షిక ! scope="col" | పాత్ర ! class="unsortable" scope="col" | గమనికలు |- ! scope="row" | 2006 | ''{{Sortname|A|Haunting}}'' | థామస్ (స్టేసీ ప్రియుడు) | ఎపిసోడ్: " హంగ్రీ గోస్ట్స్ " |- ! scope="row" | 2011–2013 | ''ఆనందం'' | సెబాస్టియన్ స్మిత్ | పునరావృత పాత్ర; 7 ఎపిసోడ్లు |- ! rowspan="2" scope="row" | 2012 | ''CSI: మయామి'' | స్కాట్ ఫెర్రిస్ / ట్రెంట్ బర్టన్ | ఎపిసోడ్: " టెర్మినల్ వెలాసిటీ " |- | ''{{Sortname|A|Mother's Nightmare}}'' | క్రిస్ స్టీవర్ట్ | టెలివిజన్ చిత్రం |- ! scope="row" | 2013 | ''90210 ద్వారా మరిన్ని'' | కాంప్‌బెల్ ధర | పునరావృత పాత్ర; 8 ఎపిసోడ్లు |- ! scope="row" | 2013–2020 | ''బాణం'' | rowspan="6" | బారీ అల్లెన్ / ది ఫ్లాష్ {{Efn|Also makes appearances as [[Hannibal Bates (Arrowverse)|Hannibal Bates / Everyman]] in the episode "[[Who Is Harrison Wells?]]", Barry Allen ([[Earth-2 (Arrowverse)|Earth-2]]) in the episodes "[[Welcome to Earth-2]]" and "[[Escape from Earth-2]]", and [[Harrison Wells]] in the episodes "[[Gone Rogue]]" and "[[All's Wells That Ends Wells]]".}} | పునరావృత పాత్ర; 14 ఎపిసోడ్లు |- ! scope="row" | 2014–2023 | ''ది ఫ్లాష్'' | ప్రధాన పాత్ర; 184 ఎపిసోడ్లు |- ! scope="row" | 2016–2019 | ''సూపర్ గర్ల్'' | 5 ఎపిసోడ్‌లు |- ! scope="row" | 2016–2020 | ''లెజెండ్స్ ఆఫ్ టుమారో'' | 4 ఎపిసోడ్‌లు (2 వాయిస్, 2 లైవ్) |- ! scope="row" | 2019 | ''బాట్ ఉమెన్'' | ఎపిసోడ్: " క్రైసిస్ ఆన్ ఇన్ఫినిట్ ఎర్త్స్: పార్ట్ టూ " |- ! scope="row" | 2023 | ''టైటాన్స్'' | ఎపిసోడ్: "డ్యూడ్, నా గార్ ఎక్కడ?" |- |} {{For|Glee discography and songs|Glee discography|List of songs in Glee}} === వెబ్ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |సంవత్సరం ! scope="col" |శీర్షిక ! scope="col" |పాత్ర ! class="unsortable" scope="col" |గమనికలు |- ! scope="row" |2015–2016 |''విక్సెన్'' |బారీ అలెన్ / ఫ్లాష్ |స్వరం; 8 ఎపిసోడ్లు |- |} === థియేటర్ === {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |సంవత్సరం ! scope="col" |శీర్షిక ! scope="col" |పాత్ర ! class="unsortable" scope="col" |గమనికలు ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |2010 |''అందరూ షాక్ అయ్యారు'' |డీన్ హైడ్ |ప్రాంతీయ | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|title=Grant Gustin theatre profile|url=https://www.abouttheartists.com/artists/345715-grant-gustin|access-date=2023-11-03|website=www.abouttheartists.com}}</ref> |- ! scope="row" |2010–2011 |''వెస్ట్ సైడ్ స్టోరీ'' |బేబీ జాన్ |బ్రాడ్వే పునరుజ్జీవన పర్యటన | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Jones|first=Kenneth|date=August 23, 2010|title=Cast Announced for West Side Story Tour; Ali Ewoldt and Kyle Harris Are Star-Crossed|url=http://www.playbill.com/article/cast-announced-for-west-side-story-tour-ali-ewoldt-and-kyle-harris-are-star-crossed-com-171084|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314112226/http://www.playbill.com/article/cast-announced-for-west-side-story-tour-ali-ewoldt-and-kyle-harris-are-star-crossed-com-171084|archive-date=March 14, 2016|access-date=July 18, 2017|website=[[Playbill]]}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |2024 |''గుటెన్బెర్గ్! సంగీత!'' |నిర్మాత |బ్రాడ్వే వన్ నైట్ కామెయో | style="text-align:center;" | |- |''ఏనుగులకు నీరు'' |జాకబ్ జాంకోవ్స్కీ |అసలు బ్రాడ్వే నిర్మాణం | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Evans|first=Greg|date=2023-11-03|title='The Flash's Grant Gustin To Make Broadway Debut In 'Water For Elephants' Musical|url=https://deadline.com/2023/11/grant-gustin-broadway-water-for-elephants-1235591918/|access-date=2023-11-03|website=Deadline|language=en-US}}</ref> |} == డిస్కోగ్రఫీ == {{For|Glee discography and songs|Glee discography|List of songs in Glee}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" ! rowspan="2" scope="col" style="width:24em;" |శీర్షిక ! rowspan="2" scope="col" style="width:2.5em;" |సంవత్సరం ! colspan="5" scope="col" |పీక్ చార్ట్ స్థానాలు ! rowspan="2" scope="col" |ఆల్బమ్ |- ! scope="col" style="width:2.2em;font-size:90%;" |ఆస్<br /><br /><br /><br /> ! scope="col" style="width:2.2em;font-size:90%;" |చేయవచ్చు<br /><br /><br /><br /> ! scope="col" style="width:2.2em;font-size:90%;" |ఐఆర్ఎల్<br /><br /><br /><br /><ref>"Smooth Criminal": {{Cite news|url=http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp&ct=240001&arch=t&lyr=2012&year=2012&week=11|title=Irish Music Charts Archive: Top 50 Singles, Week Ending 15 March 2012|date=March 15, 2012|access-date=August 23, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225604/http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp&ct=240001&arch=t&lyr=2012&year=2012&week=11|archive-date=September 23, 2015|publisher=[[Chart-Track]]. [[GfK]]}}</ref> ! scope="col" style="width:2.2em;font-size:90%;" |యుకె<br /><br /><br /><br /> ! scope="col" style="width:2.2em;font-size:90%;" |అమెరికా<br /><br /><br /><br /> |- ! scope="row" |"అప్ టౌన్ అమ్మాయి" |2011 |— |93 |— |140 |68 |''గ్లీ: ది మ్యూజిక్, వాల్యూమ్ 7'' |- ! scope="row" |"చెడు" | rowspan="6" |2012 |— |90 |— |193 |80 | rowspan="5" |''గ్లీ: ది మ్యూజిక్, ది కంప్లీట్ సీజన్ మూడు'' |- ! scope="row" |"సున్నితమైన నేరస్థుడు" <small>తో నయా రివేరా (ప్రముఖంగా 2 సెల్లోస్)</small> |59 |28 |46 |86 |26 |- ! scope="row" |"నేను మీరు తిరిగి అనుకుంటున్నారా" |— |— |— |— |— |- ! scope="row" |"నిలబడండి" |— |— |— |— |— |- ! scope="row" |"మీరు వచ్చినందుకు సంతోషం" |— |74 |— |— |90 |- ! scope="row" |"మేము యువ ఉన్నప్పుడు లైవ్" |— |— |— |— |— |''గ్లీ: ది మ్యూజిక్, సీజన్ 4, వాల్యూమ్ 1'' |- ! scope="row" |"సూపర్ ఫ్రెండ్" <small>తో మెలిస్సా బెనోయిస్ట్</small> | rowspan="2" |2017 |— |— |— |— |— | rowspan="2" |''స్పెషల్ ఎపిసోడ్ నుండి ఫ్లాష్ మ్యూజిక్: డ్యూయెట్'' |- ! scope="row" |"రన్నింగ్ హోమ్ టు యు" |— |— |— |— |— |- | colspan="8" align="center" style="font-size:90%" |— "చార్టులో లేని విడుదలను సూచిస్తుంది. |} == అవార్డులు, నామినేషన్లు == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+  ! scope="col" |అవార్డు ! scope="col" |సంవత్సరం ! scope="col" |విభాగం ! scope="col" |నామినేటెడ్ పని ! scope="col" |ఫలితం ! class="unsortable" scope="col" |{{Abbr|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |Broadway.com ఆడియన్స్ ఛాయిస్ అవార్డులు |2024 |ఫేవరెట్ బ్రేక్‌త్రూ ప్రదర్శన (పురుషుడు) |వాటర్ ఫర్ ఎలిఫెంట్స్ |{{Won}} | style="text-align:center;" | |- ! rowspan="2" scope="row" |క్రిటిక్స్ ఛాయిస్ సూపర్ అవార్డులు |2021 |సూపర్ హీరో సిరీస్‌లో ఉత్తమ నటుడు | data-sort-value="ఫ్లాష్, ది" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Hammond|first=Pete|date=November 19, 2020|title='Palm Springs', 'Lovecraft Country' Top Movie And Series Nominations For Inaugural Critics Choice Super Awards; Netflix Lands 35 Nods|url=https://deadline.com/2020/11/palm-springs-lovecraft-country-lead-critcs-choice-super-awards-nominations-1234618498/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128110759/https://deadline.com/2020/11/palm-springs-lovecraft-country-lead-critcs-choice-super-awards-nominations-1234618498/|archive-date=November 28, 2020|access-date=November 20, 2020|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> |- |2023 |సూపర్ హీరో సిరీస్‌లో ఉత్తమ నటుడు | data-sort-value="ఫ్లాష్, ది" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Hipes|first=Patrick|date=February 22, 2023|title='The Batman' Leads Nominations For The Critics Choice Super Awards|url=https://deadline.com/2023/02/2023-critics-choice-super-awards-nominations-list-1235267565/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230222171837/https://deadline.com/2023/02/2023-critics-choice-super-awards-nominations-list-1235267565/|archive-date=February 22, 2023|access-date=February 22, 2023|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |అవార్డులు |2014 |ఉత్తమ టీవీ హీరో | data-sort-value="ఫ్లాష్, ది" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Won}} | style="text-align: center;" |<ref name="IGN2014">{{Cite web|title=Best of 2014: Television|url=http://www.ign.com/lists/best-of-television/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170114052433/http://www.ign.com/lists/best-of-television/|archive-date=January 14, 2017|access-date=December 18, 2016|website=[[IGN]]|publisher=[[Ziff Davis]]}}</ref> |- |2015 |ఉత్తమ టీవీ హీరో | data-sort-value="ఫ్లాష్, ది" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref name="IGN2015">{{Cite web|date=January 28, 2016|title=IGN's Best of 2015|url=http://www.ign.com/wikis/best-of-2015/Best_TV_Series|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170114052433/http://www.ign.com/wikis/best-of-2015/Best_TV_Series|archive-date=January 14, 2017|access-date=December 18, 2016|website=[[IGN]]|publisher=[[Ziff Davis]]}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |పీపుల్స్ ఛాయిస్ అవార్డులు |2014 |ఉత్తమ టీవీ హీరో | data-sort-value="ఫ్లాష్, ది" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref name="IGN2014" /> |- |2015 |ఉత్తమ టీవీ హీరో | data-sort-value="ఫ్లాష్, ది" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Won}} | style="text-align: center;" |<ref name="IGN2015" /> |- ! rowspan="4" scope="row" |పిల్లల ఎంపిక అవార్డులు |2015 |అభిమాన టీవీ నటుడు | data-sort-value="ఫ్లాష్, ది" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|date=March 28, 2015|title=Kids' Choice Awards Complete Winners 2015: Winner's List with Iggy Azalea, Nick Jonas and Five Seconds of Summer|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/kids-choice-awards-complete-winners-783761|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054515/http://www.hollywoodreporter.com/news/kids-choice-awards-complete-winners-783761|archive-date=April 11, 2017|access-date=May 27, 2017|website=[[The Hollywood Reporter]]|publisher=[[Valence Media]]}}</ref> |- |2016 |ఇష్టమైన పురుష టీవీ స్టార్ — ఫ్యామిలీ షో | data-sort-value="ఫ్లాష్, ది" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|date=February 18, 2016|title=Kids' Choice Awards: Adele, Justin Bieber, 'Star Wars' Among Nominees|url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/2016-kids-choice-award-nominees-867404|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622013404/https://www.hollywoodreporter.com/lists/2016-kids-choice-award-nominees-867404|archive-date=June 22, 2020|access-date=June 22, 2020|website=[[The Hollywood Reporter]]|publisher=[[Valence Media]]}}</ref> |- |2018 |ఇష్టమైన టీవీ నటుడు | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|last=Pedersen|first=Erik|date=February 26, 2018|title=Nickelodeon Unveils 2018 Kids' Choice Awards Nominations|url=https://deadline.com/2018/02/2018-kids-choice-awards-nominations-nickelodeon-stranger-things-dwayne-johnson-john-cena-1202303369/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180227003055/http://deadline.com/2018/02/2018-kids-choice-awards-nominations-nickelodeon-stranger-things-dwayne-johnson-john-cena-1202303369/|archive-date=February 27, 2018|access-date=February 26, 2018|website=[[Deadline Hollywood]]|publisher=[[Penske Media Corporation]]}}</ref> |- |2019 |ఇష్టమైన పురుష టీవీ స్టార్ | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|last=Nordyke|first=Kimberly|last2=Forstadt|first2=Jillian|date=March 23, 2019|title=Kids' Choice Awards: Full List of Winners|url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/kids-choice-awards-complete-list-winners-2019-1191274|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324032514/https://www.hollywoodreporter.com/lists/kids-choice-awards-complete-list-winners-2019-1191274|archive-date=March 24, 2019|access-date=March 24, 2019|website=[[The Hollywood Reporter]]|publisher=[[Valence Media]]}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |MTV మూవీ & టీవీ అవార్డులు |2017 |ఉత్తమ హీరో | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Schwartz|first=Ryan|date=March 2, 2017|title=2017 MTV Movie & TV Awards Nominations List — 'This Is Us,' 'Stranger Things'|url=http://tvline.com/2017/04/06/2017-mtv-movie-tv-awards-nominations-list-this-is-us-stranger-things/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170407123144/http://tvline.com/2017/04/06/2017-mtv-movie-tv-awards-nominations-list-this-is-us-stranger-things/|archive-date=April 7, 2017|access-date=April 6, 2017|website=[[TVLine]]|publisher=[[Penske Media Corporation]]}}</ref> |- |2018 |ఉత్తమ హీరో | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|last=Nordyke|first=Kimberly|date=May 3, 2018|title=MTV Movie & TV Awards: 'Black Panther,' 'Stranger Things' Top Nominations|url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/mtv-movie-tv-awards-2018-nominations-complete-list-1108100|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503235147/https://www.hollywoodreporter.com/lists/mtv-movie-tv-awards-2018-nominations-complete-list-1108100|archive-date=May 3, 2018|access-date=May 3, 2018|website=[[The Hollywood Reporter]]|publisher=[[Valence Media]]}}</ref> |- ! scope="row" |పాపి అవార్డులు |2015 |ఉత్తమ నటుడు, నాటకం | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite magazine|date=August 11, 2015|title=EWwy Awards 2015: Meet Your Winners – Best Actor, Drama|url=https://ew.com/gallery/2015-ewwy-winners/?slide=207583|magazine=[[Entertainment Weekly]]|publisher=[[Meredith Corporation]]|archive-url=https://archive.today/20200822013415/https://ew.com/gallery/2015-ewwy-winners/?slide=207582%23207582|archive-date=August 22, 2020|access-date=August 22, 2020}}</ref> |- ! rowspan="6" scope="row" |సాటర్న్ అవార్డులు | rowspan="2" |2015 |బ్రేక్‌త్రూ పెర్ఫార్మెన్స్ | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Won}} | style="text-align: center;" |<ref name="GrantSaturn">{{Cite news|url=http://herocomplex.latimes.com/tv/saturn-awards-noah-wyle-and-grant-gustin-among-special-honorees/|title=Saturn Awards: Noah Wyle and Grant Gustin among special honorees|last=Brown|first=Tracy|date=April 29, 2015|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=October 29, 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170430052855/http://herocomplex.latimes.com/tv/saturn-awards-noah-wyle-and-grant-gustin-among-special-honorees/|archive-date=April 30, 2017}}</ref> |- |టెలివిజన్‌లో ఉత్తమ నటుడు | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref name="2015SaturnWin">{{Cite web|date=June 25, 2015|title=The 41st Annual Saturn Awards Winners 2015|url=http://www.saturnawards.org/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630173720/http://www.saturnawards.org/|archive-date=June 30, 2015|access-date=June 30, 2015|website=[[Saturn Award]]|publisher=[[Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films]]}}</ref> |- |2016 |టెలివిజన్‌లో ఉత్తమ నటుడు | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref name="2016Saturn">{{Cite web|last=Bryant|first=Jacob|date=February 24, 2016|title='Star Wars,' 'Mad Max,' 'Walking Dead' Lead Saturn Awards Nominations|url=https://variety.com/2016/film/news/saturn-awards-nominations-2016-star-wars-mad-max-1201713942/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161212220316/http://variety.com/2016/film/news/saturn-awards-nominations-2016-star-wars-mad-max-1201713942/|archive-date=December 12, 2016|access-date=January 29, 2017|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|publisher=[[Penske Media Corporation]]}}</ref> |- |2017 |టెలివిజన్‌లో ఉత్తమ నటుడు | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref name="2017Saturn">{{Cite web|last=McNary|first=Dave|date=March 2, 2017|title=Saturn Awards Nominations 2017: 'Rogue One,' 'Walking Dead' Lead|url=https://variety.com/2017/film/awards/saturn-awards-nominations-2017-rogue-one-walking-dead-1202000833/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303124219/http://variety.com/2017/film/awards/saturn-awards-nominations-2017-rogue-one-walking-dead-1202000833/|archive-date=March 3, 2017|access-date=March 2, 2017|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|publisher=[[Penske Media Corporation]]}}</ref> |- |2019 |టెలివిజన్ సిరీస్‌లో ఉత్తమ నటుడు | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|last=Mancuso|first=Vinnie|date=July 15, 2019|title='Avengers: Endgame', 'Game of Thrones' Lead the 2019 Saturn Awards Nominations|url=http://collider.com/saturn-awards-nominations-2019/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190716042350/http://collider.com/saturn-awards-nominations-2019/|archive-date=July 16, 2019|access-date=July 16, 2019|website=[[Collider (website)|Collider]]}}</ref> |- |2021 |టెలివిజన్ సిరీస్‌లో ఉత్తమ నటుడు | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|last=Hipes|first=Patrick|date=March 4, 2021|title=Saturn Awards Nominations: 'Star Wars: Rise Of Skywalker', 'Tenet', 'Walking Dead', 'Outlander' Lead List|url=https://deadline.com/2021/03/saturn-awards-nominations-2021-nominees-list-1234706492/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304184500/https://deadline.com/2021/03/saturn-awards-nominations-2021-nominees-list-1234706492/|archive-date=March 4, 2021|access-date=March 4, 2021|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> |- ! scope="row" |SFX అవార్డులు |2015 |ఉత్తమ నటుడు | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|date=February 12, 2015|title=Vote in the SFX Awards 2015! Poll Now Closed|url=http://www.gamesradar.com/sfx-awards/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321144318/http://www.gamesradar.com/sfx-awards/|archive-date=March 21, 2015|access-date=January 31, 2017|website=[[GamesRadar+]]}}</ref> |- ! rowspan="11" scope="row" |టీన్ ఛాయిస్ అవార్డులు | rowspan="3" |2015 |ఛాయిస్ టీవీ – బ్రేక్అవుట్ స్టార్ | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Won}} | rowspan="3" style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|date=August 16, 2015|title=Teen Choice Awards 2015 Winners: Full List|url=https://variety.com/2015/tv/news/teen-choice-awards-winners-2015-full-list-1201571268/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170621112301/http://variety.com/2015/tv/news/teen-choice-awards-winners-2015-full-list-1201571268/|archive-date=June 21, 2017|access-date=August 14, 2017|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|publisher=[[Penske Media Corporation]]}}</ref> |- |ఛాయిస్ టీవీ – కెమిస్ట్రీ {{చిన్న|([[కాండిస్ పాటన్]] తో పంచుకున్నారు)}} | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} |- |ఛాయిస్ టీవీ – లిప్‌లాక్ {{చిన్న|(కాండిస్ పాటన్ తో పంచుకున్నారు)}} | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} |- | rowspan="3" |2016 |ఛాయిస్ టీవీ నటుడు: ఫాంటసీ/సైన్స్ ఫిక్షన్ | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Won}} | rowspan="3" style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Crist|first=Allison|last2=Nordyke|first2=Kimberly|date=July 31, 2016|title=Teen Choice Awards: Complete Winners List|url=http://www.hollywoodreporter.com/lists/teen-choice-awards-2016-winners-916007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170106222849/http://www.hollywoodreporter.com/lists/teen-choice-awards-2016-winners-916007|archive-date=January 6, 2017|website=[[The Hollywood Reporter]]|publisher=[[Valence Media]]}}</ref> |- |ఛాయిస్ టీవీ: కెమిస్ట్రీ {{చిన్న|(కాండిస్ పాటన్ తో పంచుకున్నారు)}} | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} |- |ఛాయిస్ టీవీ: లిప్‌లాక్ {{చిన్న|(కాండిస్ పాటన్ తో పంచుకున్నారు)}} | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} |- | rowspan="2" |2017 |ఛాయిస్ యాక్షన్ టీవీ నటుడు | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Won}} | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|last=Nordyke|first=Kimberly|date=August 13, 2017|title=Teen Choice Awards: Complete Winners List|url=http://www.hollywoodreporter.com/lists/teen-choice-awards-winners-full-list-1029104|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814181050/http://www.hollywoodreporter.com/lists/teen-choice-awards-winners-full-list-1029104|archive-date=August 14, 2017|website=[[The Hollywood Reporter]]|publisher=[[Valence Media]]}}</ref> |- |ఛాయిస్ టీవీ విలన్ | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} |- | rowspan="2" |2018 |ఛాయిస్ యాక్షన్ టీవీ నటుడు | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Won}} | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|date=August 12, 2018|title=Teen Choice Awards: Winners List|url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/teen-choice-awards-2018-full-list-winners-1134169|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180813030438/https://www.hollywoodreporter.com/lists/teen-choice-awards-2018-full-list-winners-1134169|archive-date=August 13, 2018|access-date=August 12, 2018|website=[[The Hollywood Reporter]]|publisher=[[Valence Media]]}}</ref> |- |ఛాయిస్ టీవీ షిప్ {{చిన్న|(కాండిస్ పాటన్ తో పంచుకున్నారు)}} | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} |- |2019 |ఛాయిస్ యాక్షన్ టీవీ నటుడు | data-sort-value="Flash, The" |''ది ఫ్లాష్'' | {{Nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|last=Moreau|first=Jordan|date=June 19, 2019|title='Avengers: Endgame,' 'Riverdale,' 'Aladdin' Top 2019 Teen Choice Award Nominations|url=https://variety.com/2019/film/news/teen-choice-awards-nominations-avengers-endgame-riverdale-1203247410/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622013208/https://variety.com/2019/film/news/teen-choice-awards-nominations-avengers-endgame-riverdale-1203247410/|archive-date=June 22, 2020|access-date=June 19, 2019|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|publisher=[[Penske Media Corporation]]}}</ref> |- |} == మూలాలు == {{reflist}} == ఇతర మూలాలు == <references group="lower-alpha" /> == బాహ్య లింకులు == * {{IMDb name|2652716}} * {{IBDB name|505029}} [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1990 జననాలు]] 0uktj509mtt36802aedqcm9ep9rmc3e 0 454578 4890968 4810401 2026-06-25T14:18:07Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890968 wikitext text/x-wiki {{Infobox church | name = ఒడెస్సాలోని రూపాంతర కేథడ్రల్<br /> | fullname = | other name = | native_name = Спасо-Преображенський кафедральний собор (Одеса) | native_name_lang = ua | image = File:Спасо-Преображенський собор, Одеса DSC8126.jpg | image_size = 270 | alt = | caption = | pushpin map = | pushpin label position = | pushpin map alt = | relief = | pushpin mapsize = | map caption = | coordinates = {{coord|46|28|59.44|N|30|43|51.75|E|display=inline,title}} | country = Ukraine | osgridref = <!-- {{gbmappingsmall| TEXT}} --> | osgraw = <!-- TEXT --> | location = [[సోబోర్నా ప్లోష్చా, ఒడెసా|సోబోర్నా స్క్వేర్]] 3, [[ఒడెసా]] | denomination = [[తూర్పు ఆర్థోడాక్స్ చర్చి|తూర్పు ఆర్థోడాక్స్]] | previous denomination = | tradition = | religious institute = <!-- Can be substituted with 'religious order'--> | churchmanship = | membership = | attendance = | website = [http://www.sobor.odessa.ua/ Sobor.odessa.ua] | former name = | bull date = | founded date = <!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --> | founder = | dedication = [[యేసు రూపాంతరం]] | dedicated date = | consecrated date = | cult = | relics = | events = | past bishop = | people = | status = | functional status = | heritage designation = | designated date = | architect = వి.వోన్రెజాంట్ | architectural type = | style = | years built = | groundbreaking = | completed date = 1795-1808 | construction cost = | closed date = | demolished date = | capacity = 9,000 (main)<ref name="Transfiguration2">{{cite web |url=https://risu.org.ua/ua/relig_tourism/religious_region/60979/ |title= ОДЕССА:СОБОР,ЩО ПРЕОБРАЖАЄ |work=Risu.Orh.ua}}</ref><br />3,000 (underground)<ref name="Transfiguration2" /> | length = 90.6 m <ref name="Transfiguration1">{{cite web|url=http://www.sobor.odessa.ua/page.php?id=14|title=Прошлое и будущее Одесского Кафедрального Спасо-Преображенского собора.|work=Sobor.Odessa.ua|access-date=2025-05-12|archive-date=2022-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127095045/http://sobor.odessa.ua/page.php?id=14|url-status=dead}}</ref> | width = 46.6 m <ref name="Transfiguration1" /> | width nave = <!-- {{convert| }} --> | height = 77 m (top cross bell tower)<ref>{{cite web |url=http://www.sobor.odessa.ua/public.php?id=33 |title=Спасо-преображенский кафедральный интернет |work=Sobor.Odessa.ua |access-date=January 26, 2019 |archive-date=March 6, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306191219/http://www.sobor.odessa.ua/public.php?id=33 |url-status=dead }}</ref> | diameter = <!-- {{convert| }} --> | other dimensions = | floor count = | floor area = 3,100 m² | dome quantity = | dome height outer = <!-- {{convert| }} --> | dome height inner = <!-- {{convert| }} --> | dome dia outer = <!-- {{convert| }} --> | dome dia inner = <!-- {{convert| }} --> | spire quantity = | spire height = <!-- {{convert| }} --> | materials = | bells = | bells hung = | bell weight = <!-- {{long ton|0| }} --> | parish = | benefice = | deanery = | archdeaconry = | episcopalarea = | archdiocese = | metropolis = | diocese = | province = | presbytery = | synod = | circuit = | district = | division = [[Ukrainian Orthodox Church (Moscow Patriarchate)|Moscow Patriarchate]] | subdivision = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE LOCAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Будівля Спасо-Преображенського собору, де поховано видатних людей м. Одеси й Південного регіону України – князя Воронцова М.С. та княгиню Воронцову Є.К.}} (''Building of the Saviour-Transfiguration Cathedral, where prominent people of Odesa and the southern region of Ukraine, prince M.&nbsp;S. Vorontsov and princess Y.&nbsp;K. Vorontsova, are buried'') |designation1_type = History |designation1_number = 35-Од}} }}'''ఒడెస్సాలోని రూపాంతర కేథడ్రల్''' అనేది ఉక్రెయిన్‌లోని ఒడెస్సాలోని ఆర్థడాక్స్ కేథడ్రల్, ఇది యేసు రూపాంతరానికి అంకితం చేయబడింది, ఇది ఉక్రేనియన్ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి (మాస్కో పాట్రియార్చేట్) కు చెందినది. జూలై 23, 2023న ఒడెస్సాపై రష్యన్ క్షిపణి దాడిలో ఇది తీవ్రంగా దెబ్బతింది.<ref name="RBK_2023_07_232">{{Cite news|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/ruynuvannya-kolosalni-polovinu-dahu-zneslo-1690101083.html|title=Разрушения колоссальные, половину крыши снесло: последствия удара РФ по собору в Одессе|date=2023-07-23|work=RBK}}</ref> == చరిత్ర == ఒడెసా నగరంలో మొట్టమొదటి, అతి ముఖ్యమైన చర్చి అయిన ఈ కేథడ్రల్‌ను 1794లో గావ్రిల్ బనులెస్కు-బోడోని స్థాపించారు. నిర్మాణం చాలా సంవత్సరాలు ఆలస్యం అయింది, న్యూ రష్యా గవర్నర్‌గా కొత్తగా నియమితులైన అర్మాండ్-ఇమ్మాన్యుయేల్ డి విగ్నెరోట్ డు ప్లెసిస్ డక్ డి రిచెలీయు ఈ భవనాన్ని పూర్తి చేయడానికి ఇటాలియన్ ఆర్కిటెక్ట్ ఫ్రాన్సిస్కో ఫ్రాప్పోలిని నియమించారు.<ref name="ff">{{Cite book|title=Commerce in Russian urban culture : 1861–1914|url=https://archive.org/details/commerceinrussia0000unse|date=2001|publisher=Woodrow Wilson Center Press [u.a.]|isbn=0801867509|editor-last=Brumfield|editor-first=William Craft|location=Washington, DC}}</ref> 1936లో సోవియట్‌లు అసలు నిర్మాణాన్ని కూల్చివేసారు. దీనిని 1999 నుండి పునర్నిర్మించారు. కొత్త కేథడ్రల్‌ను 2003లో పవిత్రం చేశారు. ప్రిన్స్ వోరోంట్సోవ్, అతని భార్య అవశేషాలను కేథడ్రల్‌లో తిరిగి ఖననం చేశారు. కేథడ్రల్ స్క్వేర్‌లో అతని విగ్రహం ఉంది. 2023 డీరస్సిఫికేషన్-చట్టాలకు అనుగుణంగా ఈ శిల్పం స్మారక హోదాను 11 నవంబర్ 2023న రద్దు చేశారు.<ref>{{Cite web|date=11 November 2023|title=The government has adopted a decision that removes the protection status from a number of monuments of the Soviet and imperial era|url=https://www.istpravda.com.ua/short/2023/11/11/163343/|access-date=15 November 2023|publisher=[[Istorychna Pravda]]|language=uk}}</ref> జూలై 23, 2023న, రష్యా క్షిపణి దాడిలో కేథడ్రల్ తీవ్రంగా దెబ్బతింది.<ref name="RBK_2023_07_232" /><ref>{{Cite web|date=23 July 2023|title=Damage to the Odesa Transfiguration Cathedral (video)|url=https://www.nytimes.com/video/world/europe/100000009008708/odesa-ukraine-cathedral.html|work=New York Times}}</ref> ట్రాన్స్‌ఫిగరేషన్ కేథడ్రల్‌తో సహా ఉక్రెయిన్‌లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలపై రష్యా పదే పదే దాడులను [[యునెస్కో]] తీవ్రంగా ఖండించింది.<ref>{{Cite web|date=23 July 2023|title=Odesa: UNESCO strongly condemns repeated attacks against cultural heritage, including World Heritage|url=https://ukraine.un.org/en/240086-odesa-unesco-strongly-condemns-repeated-attacks-against-cultural-heritage-including-world|website=United Nations|access-date=12 మే 2025|archive-date=14 ఫిబ్రవరి 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214125523/https://ukraine.un.org/en/240086-odesa-unesco-strongly-condemns-repeated-attacks-against-cultural-heritage-including-world|url-status=dead}}</ref> == గ్యాలరీ == <gallery class="center"> దస్త్రం:Будівля_Спасо-Преображенського_собору_2.jpg|alt=The belltower and the main entrance| బెల్ టవర్, ప్రధాన ద్వారం దస్త్రం:Будівля_Спасо-Преображенського_собору_в_Одесі.jpg|alt=The total view| మొత్తం వీక్షణ దస్త్రం:Vue_de_Odessa_La_Cathedrale.JPG|alt=The Cathedral Square in the early 20th century| 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో కేథడ్రల్ స్క్వేర్ దస్త్రం:Odessa_Kirche_Verklärung_Christi-2.jpg|alt=The icon screen in a side chapel| పక్క ప్రార్థనా మందిరంలో ఐకాన్ స్క్రీన్ దస్త్రం:Transfiguration_Cathedral_in_Odesa_after_Russian_missile_attack,_2023-07-23_(22).jpg|alt=Interior of the cathedral after the missile attack| క్షిపణి దాడి తర్వాత కేథడ్రల్ లోపలి భాగం </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * అతిపెద్ద తూర్పు ఆర్థోడాక్స్ చర్చి భవనాల జాబితా == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * [http://www.sobor.odessa.ua/ అధికారిక వెబ్సైట్] * [http://www.worldwalk.info/en/catalog/617/ రూపాంతర కేథడ్రల్ (ఒడెస)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023105523/http://www.worldwalk.info/en/catalog/617/ |date=2020-10-23 }} {{Odesa}} 26vhhdsov1wqv4uhtjfjjbo33p3sgka 0 454791 4891006 4810739 2026-06-25T21:28:20Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891006 wikitext text/x-wiki {{Infobox church | name = కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా | fullname = | other name = | native_name = {{nobold|{{lang|uk|Києво-Печерська лавра|italic=no}}}} | native_name_lang = uk | image = Лавра.jpg | caption = కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా దృశ్యం | pushpin map = Ukraine | relief = 1 | pushpin mapsize = | map caption = | coordinates = {{coord|50|26|3|N|30|33|33|E|display=inline,title}} | country = [[Ukraine]] <!-- Stats -->| location = [[పెచెర్స్క్ రైయోన్]], [[కీవ్]] | denomination = [[తూర్పు ఆర్థోడాక్స్ చర్చి|తూర్పు ఆర్థోడాక్స్]] | previous denomination = | website = | dedication = గుహల ఆశ్రమం | architect = [[కీవ్‌కు చెందిన థియోడోసియస్]], [[కీవ్‌కు చెందిన ఆంథోనీ]] | style = [[ఉక్రేనియన్ బరోక్]] | years built = 1051 | length = | width = | diocese = ''Disputed'' | embedded = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=14 |marker = religious-christian}} {{Infobox UNESCO World Heritage Site | Official_name = కీవ్-పెచెర్స్క్ లావ్రా | Part_of = కీవ్: [[సెయింట్ సోఫియా కేథడ్రల్, కీవ్|సెయింట్-సోఫియా కేథడ్రల్]], సంబంధిత సన్యాసుల భవనాలు, కీవ్-పెచెర్స్క్ లావ్రా | Location = [[యూరప్‌లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితాలు|యూరప్]] | Criteria = i, ii, iii, iv | ID = 527 | Year = 1990 | Danger = 2023 | child = yes }} {{Infobox historic site | designation1 = ఉక్రెయిన్ నేషనల్ | designation1_offname = {{Lang|uk|Ансамбль Києво-Печерської Лаври}} (''Ensemble of Kyiv-Pechersk Lavra'') | designation1_number = 260088 | designation1_type = అర్బన్ ప్లానింగ్, ఆర్కిటెక్చర్ | embed = yes }} }}ది '''కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా'''<ref>{{Cite web|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra|url=https://whc.unesco.org/en/list/527/|access-date=2019-07-26|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-07-09|title=Правильное написание столицы Украины на английском языке закреплено в документе ЮНЕСКО - МИД Украины|trans-title=The correct spelling of the capital of Ukraine in English is enshrined in a UNESCO document - MFA of Ukraine|url=https://gordonua.com/news/worldnews/pravilnoe-napisanie-stolicy-ukrainy-na-angliyskom-yazyke-zakrepleno-v-dokumente-yunesko-mid-ukrainy-1102775.html|access-date=2019-07-26|website=gordonua.com|language=ru}}</ref> లేదా '''కైవో-పెచెర్స్కా లావ్రా''' ({{langx|uk|Києво-Печерська лавра}}), '''కీవ్ మొనాస్టరీ ఆఫ్ ది కేవ్స్''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది ఒక చారిత్రాత్మక లావ్రా లేదా తూర్పు క్రైస్తవ మతం పెద్ద మఠం, ఇది [[కీవ్|కీవ్‌లో]] ఉన్న పెచెర్స్కీ జిల్లాకు దాని పేరును ఇచ్చింది. 1051 లో గుహ ఆశ్రమంగా స్థాపించబడినప్పటి నుండి, లావ్రా తూర్పు ఐరోపాలో తూర్పు క్రైస్తవ మతానికి ప్రముఖ కేంద్రంగా ఉంది.<ref>Magocsi P.R. A History of Ukraine. University of Toronto Press: Toronto, 1996. p 98.</ref> [[దస్త్రం:Perchersk_Lavra,_Kyiv_Lithograph.jpg|ఎడమ|thumb| పెచెర్స్క్ లావ్రా, కీవ్ లిథోగ్రాఫ్, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్ లైబ్రరీ, వాషింగ్టన్, DC.]] == చరిత్ర == === పునాది, ప్రారంభ చరిత్ర === ''ప్రైమరీ క్రానికల్‌లో'' మఠం ఎప్పుడు స్థాపించబడిందనే దానిపై విరుద్ధమైన సమాచారం ఉంది: 1051లో లేదా 1074లో. {{Sfn|Cross|Sherbowitz-Wetzor|1953|p=7}} అథోస్ పర్వతంలోని ఎస్ఫిగ్మెనాన్ ఆశ్రమానికి చెందిన క్రైస్తవ సన్యాసి ఆంథోనీ, చెర్నిగోవ్ ప్రిన్సిపాలిటీకి చెందిన లియుబెక్ నుండి వచ్చినవాడు, రష్యాకు తిరిగి వచ్చి కీవాన్ రస్‌కు సన్యాసుల సంప్రదాయం మిషనరీగా కీవ్‌లో స్థిరపడ్డాడు. అతను డ్నీపర్ నదికి ఎదురుగా ఉన్న బెరెస్టోవ్ పర్వతం వద్ద ఒక గుహను ఎంచుకున్నాడు, త్వరలోనే శిష్యుల సమాజం పెరిగింది. కీవ్ యువరాజు ఇజియాస్లావ్ I (1024–1078) మొత్తం పర్వతాన్ని ఆంథోనైట్ సన్యాసులకు అప్పగించాడు, వారు కాన్స్టాంటినోపుల్ నుండి వాస్తుశిల్పులు నిర్మించిన ఆశ్రమాన్ని స్థాపించారు. కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రాలో, కీవ్ గ్రాండ్ డచీ ఆఫ్ లిథువేనియాలో భాగమైన కాలం నుండి కొంతమంది ప్రముఖ వ్యక్తులను ఖననం చేశారు: కీవ్ యువరాజు వ్లాదిమిర్ ఓల్గెర్డోవిచ్, అతని కుమారుడు [[Aleksandr Olelka|అలెగ్జాండర్ ఒలెల్కా]], లిథువేనియన్, రుథేనియన్ గ్రాండ్ డ్యూక్ స్విట్రిగైలా, ఫియోడర్ ఓస్ట్రోగ్స్కీ, ఉలియానా ఓల్షాన్స్కా (లిథువేనియన్ గ్రాండ్ డ్యూక్ వైటౌటాస్ ది గ్రేట్ రెండవ భార్య),, మాస్కో సైన్యం గ్రాండ్ ప్రిన్సిపాలిటీకి వ్యతిరేకంగా జరిగిన విజయవంతమైన ఓర్షా యుద్ధంలో (1514) గ్రాండ్ డ్యూకల్ లిథువేనియన్ సైన్యాన్ని నడిపించినందుకు ప్రసిద్ధి చెందిన లిథువేనియన్ గ్రాండ్ హెట్మాన్ కాన్స్టాంటి ఓస్ట్రోగ్స్కీ.<ref name="Vkpk">{{Cite web|title=Kijevo Pečorų lauros vienuolyno kompleksas|url=https://vkpk.lt/u-zemelapis/kijevo-pecoru-lauros-vienuolyno-kompleksas/|access-date=25 January 2025|website=Valstybinė kultūros paveldo komisija|language=it}}</ref> === ఆధునిక చరిత్ర === సెయింట్ సోఫియా కేథడ్రల్‌తో కలిసి, కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా 1990 నుండి [[యునెస్కో]] [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం|ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా]] చెక్కబడింది <ref name="Kyiv Pechersk Lavra, St. Sophia Cathedral remain on UNESCO’s World Heritage List2">[http://www.interfax.co.uk/ukraine-news/kyiv-pechersk-lavra-st-sophia-cathedral-remain-on-unescos-world-heritage-list/ Kyiv Pechersk Lavra, St. Sophia Cathedral remain on UNESCO's World Heritage List] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130624183743/http://www.interfax.co.uk/ukraine-news/kyiv-pechersk-lavra-st-sophia-cathedral-remain-on-unescos-world-heritage-list/|date=24 June 2013}}, [[Interfax-Ukraine]] (20 June 2013)</ref>{{#tag:ref|Late 2010 a monitoring mission of [[UNESCO]] was visiting the Kyiv Pechersk Lavra to check on situation of the site. At the time the [[Ministry of Culture (Ukraine)|Minister of Culture]] [[Mykhailo Kulynyak]] stated the historic site along with the [[Saint Sophia's Cathedral, Kyiv|Saint Sophia Cathedral]] was not threatened by the "black list" of the organisation.<ref>{{cite web |url=http://mincult.kmu.gov.ua/mincult/uk/publish/article/238820 |title="Софії Київській та Києво-Печерській лаврі "чорний список" ЮНЕСКО не загрожує" – Міністр культури Михайло Кулиняк |trans-title="Sophia of Kyiv and Kyiv-Pechersk Lavra are not threatened by the UNESCO "black list" - Minister of Culture Mykhailo Kulinyak |access-date=23 June 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150711080914/http://mincult.kmu.gov.ua/mincult/uk/publish/article/238820 |archive-date=11 July 2015 |df=dmy-all}}</ref> The [[World Heritage Committee]] of UNESCO decided in June 2013 that Kyiv Pechersk Lavra, and St. Sofia Cathedral and related monastery buildings would remain on the [[World Heritage List]].<ref name="Kyiv Pechersk Lavra, St. Sophia Cathedral remain on UNESCO’s World Heritage List"/>|group=nb}} ఈ మఠ సముదాయాన్ని ప్రత్యేక జాతీయ చారిత్రక-సాంస్కృతిక సంరక్షణ (అభయారణ్యం)గా పరిగణిస్తారు, దీనికి జాతీయ హోదా 13 మార్చి 1996న మంజూరు చేయబడింది.<ref>{{Cite web|title=Про надання статусу національного Києво-Печерському держав... - від 13.03.1996 № 181/96|trans-title=On granting the status of national Kyiv-Pechersk State... - dated 03.13.1996 No. 181/96|url=http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=181/96&p=1260343170231885|access-date=23 June 2017|website=zakon1.rada.gov.ua}}</ref> లావ్రా నగరంలోని మరొక ప్రాంతంలో మాత్రమే కాకుండా, సెయింట్ సోఫియా కేథడ్రల్ కంటే భిన్నమైన జాతీయ అభయారణ్యంలో భాగం. సాంస్కృతిక ఆకర్షణగా ఉన్నప్పటికీ, ఈ మఠం మళ్ళీ చురుకుగా ఉంది, 100 మందికి పైగా సన్యాసులు ఇక్కడ నివసిస్తున్నారు. దీనికి ఆగస్టు 21, 2007న ఉక్రెయిన్ ఏడు అద్భుతాలలో ఒకటిగా పేరు పెట్టారు.  2022 చివరి వరకు, ఈ స్థలంపై అధికార పరిధి రాష్ట్ర మ్యూజియం, నేషనల్ కీవ్-పెచెర్స్క్ హిస్టారిక్-కల్చరల్ ప్రిజర్వ్, <ref>{{Cite web|title=Сайт Національного Києво-Печерського історико-культурного заповідника|trans-title=Site of the National Kyiv-Pechersk Historical and Cultural Reserve|url=http://www.kplavra.kyiv.ua/#|access-date=23 June 2017|website=www.kplavra.kyiv.ua}}</ref> ఉక్రేనియన్ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి (మాస్కో పాట్రియార్చేట్) (UOC-MP) మధ్య విభజించబడింది, ఇది ఆ చర్చి ప్రధాన మఠం, దాని నాయకుడు, కీవ్, ఆల్ ఉక్రెయిన్ మెట్రోపాలిటన్ ఒనుఫ్రియస్ నివాసం.<ref>{{Cite web|date=14 November 2016|title=General information — Kyiv Holy Dormition Caves Lavra|url=https://lavra.ua/en/general-information/|access-date=9 December 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://lavra.ua/en/head-of-uoc-led-solemnities-on-synaxis-of-near-caves-venerable-fathers/|title=Head of UOC led solemnities on Synaxis of Near Caves' Venerable Fathers|date=11 October 2019|access-date=12 December 2019|agency=Kyiv Holy Dormition Caves Lavra}}</ref> జనవరి 2023లో, ఉక్రేనియన్ ప్రభుత్వం డార్మిషన్ కేథడ్రల్, రెఫెక్టరీ చర్చి (ట్రాపెజ్నా చర్చి అని కూడా పిలుస్తారు) UOC-MP లీజును రద్దు చేసి, ఆ ఆస్తులను ప్రత్యక్ష రాష్ట్ర నియంత్రణకు తిరిగి ఇచ్చింది.<ref>{{Cite paper|date=2023-01-05}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|date=January 7, 2023|title=Ukraine reclaims Kyiv cathedral amid church dispute|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ukraine-reclaims-kyiv-cathedral-amid-church-dispute-96263044|access-date=2023-01-07|website=ABC News|language=en}}</ref> జనవరి 7, 2023న డోర్మిషన్ కేథడ్రల్‌లో క్రిస్మస్ సేవను జరుపుకోవడానికి ఉక్రెయిన్ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి (OCU)కి అనుమతి లభించిందని కూడా ప్రకటించింది, పాత క్యాలెండర్ ప్రకారం ఆర్థడాక్స్ క్రిస్మస్,<ref name=":0" /> ఆ రోజు ఉదయం 9 గంటలకు మెట్రోపాలిటన్ ఎపిఫానియస్ జరుపుకునే సేవ.<ref>{{Cite web|date=7 January 2023|title=Epiphanius for the first time conducts Christmas service in Holy Dormition Cathedral|url=https://www.ukrinform.net/rubric-society/3648115-epiphanius-for-the-first-time-conducts-christmas-service-in-holy-dormition-cathedral.html|access-date=2023-01-07|website=www.ukrinform.net|language=en|archive-date=2023-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311012334/https://www.ukrinform.net/rubric-society/3648115-epiphanius-for-the-first-time-conducts-christmas-service-in-holy-dormition-cathedral.html|url-status=dead}}</ref> 10 మార్చి 2023న, నేషనల్ కీవ్-పెచెర్స్క్ హిస్టారిక్-కల్చరల్ ప్రిజర్వ్, UOC-MP చర్చిలను ఉచితంగా ఉపయోగించడంపై 2013 ఒప్పందాన్ని చర్చి చారిత్రాత్మక ప్రదేశంలో మార్పులు చేయడం ద్వారా వారి లీజును ఉల్లంఘించిందని, ఇతర సాంకేతిక ఉల్లంఘనల కారణంగా రద్దు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది.<ref name="PBSNewsHourOrthodox leader">{{Cite web|date=1 April 2023|title=Orthodox leader in Kyiv ordered under house arrest by Ukrainian court|url=https://www.pbs.org/newshour/world/orthodox-leader-in-kyiv-ordered-under-house-arrest-by-ukrainian-court|access-date=6 April 2023|website=[[PBS NewsHour]]|language=en}}</ref><ref name="7393889PavloLebid">{{Cite web|date=17 March 2023|title=Kremlin says Ukrainian authorities' decision on Ukrainian Orthodox Church of Moscow Patriarchate justifies "special operation"|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/03/17/7393889/|access-date=17 March 2023|website=[[Ukrainska Pravda]]|language=en}}</ref> మార్చి 29 నాటికి UOC-MP ఆ ప్రాంతాన్ని విడిచి వెళ్లాలని ఆదేశించబడింది.<ref name="7393889PavloLebid" /> UOC-MP ఈ తొలగింపుకు ఎటువంటి చట్టపరమైన కారణాలు లేవని, దీనిని " సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ అధికారుల ఇష్టాయిష్టం" అని పిలిచారు.<ref name="7393889PavloLebid" /> మార్చి 17, 2023న, రష్యా అధ్యక్షుడు [[వ్లాదిమిర్ పుతిన్]] ప్రెస్ సెక్రటరీ డిమిత్రి పెస్కోవ్, UOC-MP ప్రతినిధులకు ఈ లీజును పొడిగించకూడదనే ఉక్రేనియన్ అధికారుల నిర్ణయం [[2022 ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా దాడి|(24 ఫిబ్రవరి 2022) ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా దాడి]] "సరైనదని నిర్ధారిస్తుంది" అని పేర్కొన్నారు.<ref name="7393889PavloLebid" /> 29 మార్చి 2023 తర్వాత UOC-MP కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రాను పూర్తిగా విడిచిపెట్టలేదు.<ref name="epiphany-urges-calm">{{Cite web|date=6 April 2023|title=Metropolitan Epiphany urges calm after arrest of abbot|url=https://www.churchtimes.co.uk/articles/2023/6-april/news/world/metropolitan-epiphany-urges-calm-after-arrest-of-abbot|access-date=6 April 2023|website=[[Church Times]]|language=en}}</ref><ref name="550462lavra_shcho_dali">{{Cite web|date=31 March 2023|title=Lavra. What's next?|url=https://lb.ua/blog/sonya_koshkina/550462_lavra_shcho_dali_.html|access-date=31 March 2023|website={{ill|Lb.ua|uk|Lb.ua}}|language=uk}}</ref><gallery> దస్త్రం:Near_Caves.jpg|alt=The Near Caves of the Kyiv Pechersk Lavra. Sketch by the Dutch artist Abraham van Westerveld made in 1651| కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా సమీపంలోని గుహలు . 1651లో డచ్ కళాకారుడు అబ్రహం వాన్ వెస్టర్‌వెల్డ్ గీసిన స్కెచ్. దస్త్రం:Lavra_Kyiv.JPG|alt=A panorama of the monastery, southward view| ఆశ్రమ దృశ్యం, దక్షిణం వైపు దృశ్యం దస్త్రం:Uspensky_Sobor.jpg|alt=The restored Cathedral of the Dormition, in 2005| 2005 లో పునరుద్ధరించబడిన డోర్మిషన్ కేథడ్రల్ దస్త్రం:Kievo-Pecherska_Lavra_Belltower.jpg|alt=Up-close view of the Great Lavra Belltower with its four tiers in 2005| 2005లో నాలుగు అంతస్తులతో కూడిన గ్రేట్ లావ్రా బెల్ టవర్ దగ్గరి దృశ్యం. </gallery> == హెగుమెన్స్ == కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా హెగుమెన్లు క్రింద ఇవ్వబడ్డారు. {| class="wikitable collapsible autocollapse" !సంవత్సరాలు. !పేర్లు. !గమనికలు |- |1051–1062 |ఆంటోని | |- |1062–1063 |వర్లం | |- |1063–1074 |థియోడోసియస్ (స్టడీట్ బ్రద్రెన్లో చేరారు) | |- |1074–1077 |స్టీఫన్ I బోల్హారిన్ | |- |1077–1088 |నికాన్ ది గ్రేట్ (స్కిమా హిలారియన్ ముందు) | |- |1088–1103 |అయాన్ |1096లో ఖాన్ బోనియాక్ నేతృత్వంలోని కుమాన్స్ కీవ్, కేవ్ మొనాస్టరీపై దాడి చేశారు. |- |1108–1112 |థియోక్టిస్టోస్, చెర్నిహివ్ బిషప్ అయ్యాడు | |- |1112–1125 |ప్రోఖోర్ | |- |1125–1131 |తిమోతి/అకిందిన్ | |- |1132–1141 |పిమెన్ ది సింగర్ | |- |1142–1156 |థియోడోసి | |- |1156–1164 |అకిందిన్ |1159లో ఈ మఠం స్టారోపెజిక్ హోదాను పొందింది, అప్పటి నుండి దీనిని లావ్రా అని పిలుస్తారు. |- | colspan="3" align="center" |ఆర్కిమండ్రైట్స్ః |- |1165–1182 |పోలికార్ప్ పెచెర్స్కీ |మొదటి ఆర్కిమాండ్రైట్ |- |1182–1197 |వాసిలీ | |- |~ 1274 |సెరాపియన్ | |- |~ 1289 |అగాపిట్ | |- |~ 1377 |డేవిడ్ | |- |~ 1434 |నికిఫోర్ | |- |~ 1446 |నికోలస్ | |- |~ 1470 |అయాన్ | |- |~ 1486 |థియోడోసి | |- |~ 1500 |ఫిలారెట్ | |- |1506–1508 |వాసియన్ | |- |~ 1509 |జోనాస్ | |- |~ 1514 |ప్రొటాసి | |- |1522–1525 |ఇగ్నేషియస్ | |- |1524–1528 |ఆంటోని | |- |~ 1538 |జోచిం | |- |1540–1541 |సోఫ్రాని | |- |~ 1540లు |వాసియన్ | |- |~ 1551 |హిలారియన్ పెసోక్జిన్స్కి | |- |~ 1555 |జోసెఫ్ | |- |1556–1572 |హిలారియన్ పెసోక్జిన్స్కి | |- |~ 1573 |జోనాస్ డెస్పోటోవిజ్ | |- |1574–1590 |మిలేటియస్ క్రెబ్టోవిజ్-బోహర్న్స్కి | |- |1593–1599 |నైకిఫోర్ తుర్ | |- |1599–1605 |హిపాటియస్ పోసిజ్ | |- |1605–1624 |యెలిసీ ప్లెటెనెక్కి | |- |1624–1627 |జకారీ కోపీస్టెన్స్కీ | |- |1627–1646 |పీటర్ మోగిలా | |- |1656–1684 |ఇన్నోసెంట్ (గీసెల్) | |- |1684–1690 |వర్లామ్ యాసిన్స్కి | |- |1691–1697 |మిలేటియస్ వుజాచెవిజ్-వైసోక్జిన్స్కి | |- |1697–1708 |జోసాఫ్ క్రోకోవ్స్కీ | |- |1709 |హిలారియన్ | |- |1710–1714 |అఫానసీ మిస్లావ్స్కీ | |- |1715–1729 |ఐయోనిక్ సెన్యుటోవిచ్ | |- |1730–1736 |రోమన్ కోపా | |- |1737–1740 |హిలారియన్ నెగ్రెబెక్కి | |- |1740–1748 |తిమోతి స్జ్జెర్జెర్బాకీ | |- |1748–1751 |జోసెఫ్ ఒరాన్స్కీ | |- |1752–1761 |లూకా బెలోసోవిక్జ్ | |- |1762–1786 |జోసిమా వాక్విక్జ్ | |- |1786–1792 |కీవ్ మెట్రోపాలిటన్ బిషప్లు | |- |1792–1795 |థియోఫిలక్ట్ స్లోనెక్కి | |- |1815–1826 |ఆంటోనీ స్మిర్నికి | |- |1826–1834 |అవ్క్సెంటి హలికి | |- |1844–1852 |లావ్రెంటియస్ మకారోవ్ | |- |1852–1862 |ఇయాన్ పెటిన్ | |- |1878–1884 |హిలారియన్ యుషెనోవ్ | |- |1884–1892 |యువెనాలి పోలోవత్సేవ్ | |- |1893–1896 |సెర్గీ లానిన్ | |- |1909–1918 |అమ్రోసి బుల్హాకోవ్ | |- |1926–1931 |హెర్మోహేన్ గోలుబేవ్ | |- |} == భవనాలు, నిర్మాణాలు == [[దస్త్రం:Perchersk_Lavra,_Kyiv_Panorama.jpg|thumb| 1889లో కీవ్‌లోని పెచెర్స్క్ లావ్రా, [https://www.nga.gov/research/library/imagecollections/features/watsons_russia.html డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ ఇమేజ్ కలెక్షన్స్], నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్ లైబ్రరీ, వాషింగ్టన్, DC]] కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రాలో [[ఘంట స్తంభం|బెల్ టవర్ల]] నుండి కేథడ్రల్స్ వరకు, గుహ వ్యవస్థల వరకు, బలమైన రాతి కోట గోడల వరకు అనేక నిర్మాణ స్మారక చిహ్నాలు ఉన్నాయి. లావ్రా ప్రధాన ఆకర్షణలలో గ్రేట్ లావ్రా బెల్ టవర్, [[Cathedral of the Dormition (Pechersk Lavra)|డోర్మిషన్ కేథడ్రల్]] ఉన్నాయి, ఇది [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం|రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో]] జర్మన్లతో జరిగిన పోరాటంలో నాశనం చేయబడింది, 1990లలో ఉక్రెయిన్ సోవియట్ యూనియన్ పతనం తర్వాత పూర్తిగా పునర్నిర్మించబడింది. === డార్మిషన్ కేథడ్రల్ === [[దస్త్రం:Собор_Успенський2.jpg|thumb| పునరుద్ధరించబడిన డార్మిషన్ కేథడ్రల్]] 11వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడిన ఈ మఠం ప్రధాన చర్చి, [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం|రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో]] నాజీ జర్మనీ దళాలు [[కీవ్]] నగరాన్ని ఆక్రమించిన కొన్ని నెలల తర్వాత ధ్వంసమైంది, ఆ సమయంలో సోవియట్ యూనియన్ వివాదాస్పదమైన 1941 క్రేష్‌చాటిక్ పేలుళ్లను నిర్వహించింది. ఉపసంహరించుకుంటున్న సోవియట్ దళాలు కాలిపోయిన భూమి వ్యూహాలను అభ్యసించాయి, డ్నీపర్ పై ఉన్న అన్ని కీవ్ వంతెనలను అలాగే ప్రధాన క్రేష్‌చాటిక్ వీధి, కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రాను పేల్చివేశాయి.<ref name=":1">{{Cite web|date=2016-11-03|title=1941: уничтожение Успенского собора в Лавре|url=https://www.bbc.com/ukrainian/ukraine_in_russian/2016/11/161103_ru_s_tsalyk_uspensky_cathedral|access-date=2023-06-02|website=BBC News Україна|language=ru}}</ref> 1930లలో సమీపంలోని పురాతన సెయింట్ మైఖేల్ గోల్డెన్-డోమ్డ్ మొనాస్టరీని పేల్చివేయడంతో, కేథడ్రల్ విధ్వంసం సోవియట్ సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని విస్మరించిన నమూనాను అనుసరించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.svoboda.org/a/kak-krasnaya-armiya-vzryvala-kiev/31467844.html|title=Вандалы-орденоносцы. Как Красная армия взрывала Киев|last=Гогун|first=Александр|date=2021-09-20|work=Радио Свобода|access-date=2023-06-02|language=ru}}</ref> 1928 లో, సోవియట్ అధికారులు ఆ ఆశ్రమాన్ని మత వ్యతిరేక మ్యూజియం పార్కుగా మార్చారు, వారు తిరిగి వచ్చిన తరువాత చర్చిని పునరుద్ధరించడానికి ఎటువంటి ప్రయత్నాలు జరగలేదు. ఉక్రెయిన్ స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత 1995 లో ఈ ఆలయం పునరుద్ధరించబడింది, రెండు సంవత్సరాలలో నిర్మాణం పూర్తయింది. కొత్త డార్మిషన్ చర్చి 2000 లో పవిత్రం చేయబడింది.<ref name=":1" /> === సెయింట్స్ ఆంథోనీ, థియోడోసియస్ చర్చితో రెఫెక్టరీ గదులు === [[దస్త్రం:Kijów_zabytkowy_(307).JPG|thumb| రెఫెక్టరీ చర్చి]] సెయింట్స్ ఆంథోనీ, థియోడోసియస్ చర్చితో ఉన్న రెఫెక్టరీ గదులు దేవాలయాల శ్రేణిలో మూడవది. అసలు ఆలయం 12వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడింది, దాని డ్రాయింగ్‌లు లేదా దృశ్య చిత్రణలు మిగిలి లేవు. రెండవ ఆలయం కోసాక్ హెట్‌మనేట్ సమయంలో నిర్మించబడింది, 19వ శతాబ్దంలో రష్యన్ అధికారులు దీనిని కూల్చివేసారు. దీనిని ప్రస్తుత ఆలయంతో భర్తీ చేశారు, దీనిని తరచుగా కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా రెఫెక్టరీ చర్చి అని పిలుస్తారు. === ఆల్ సెయింట్స్ చర్చి === 1696–1698లో నిర్మించబడిన ఆల్ సెయింట్స్ చర్చి, ఉక్రేనియన్ బరోక్ నిర్మాణ శైలికి ఒక చక్కటి నమూనా. చర్చి ముఖభాగాల లక్షణం గొప్ప నిర్మాణ అలంకరణలు. 1905లో, లావ్రా ఆర్ట్ స్కూల్ విద్యార్థులు చర్చి లోపలి గోడలకు రంగులు వేశారు. చెక్కబడిన చెక్క ఐకానోస్టాసిస్ బహుళ-అంచెలుగా ఉంటుంది, 18వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఆల్ సెయింట్స్ చర్చి కోసం తయారు చేయబడింది. === బెరెస్టోవ్‌లోని రక్షకుని చర్చి === [[దస్త్రం:Церква_Спаса-на-Берестові,_м._Київ.jpg|thumb| [[బెరెస్టోవ్ వద్ద రక్షకుని చర్చి|బెరెస్టోవ్‌లోని రక్షకుని చర్చి]] పక్క దృశ్యం, దాని [[ఘంట స్తంభం|క్యాంపానైల్‌తో]] కనిపిస్తుంది, దీనిని ఆర్కిటెక్ట్ ఆండ్రీ మెలెన్స్కీ క్లాసికల్ శైలిలో రూపొందించారు.]] బెరెస్టోవ్‌లోని రక్షకుని చర్చి కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రాకు ఉత్తరాన ఉంది. దీనిని 11వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ప్రిన్స్ వ్లాదిమిర్ మోనోమాఖ్ పాలనలో బెరెస్టోవ్ గ్రామంలో నిర్మించారు. తరువాత ఇది మోనోమాఖ్ రాజవంశం సమాధిగా పనిచేసింది, మాస్కో స్థాపకుడు యూరి డోల్గోరుకి కూడా ఇక్కడే ఉన్నాడు. లావ్రా కోటల వెలుపల ఉన్నప్పటికీ, బెరెస్టోవ్‌లోని చర్చి ఆఫ్ ది సేవియర్ కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా కాంప్లెక్స్‌లో భాగం. === గుహలు === కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా గుహలు ఇరుకైన భూగర్భ కారిడార్ల వ్యవస్థ (సుమారు 1-1½ మీటర్ల వెడల్పు, 2-2½ మీటర్ల ఎత్తు), అనేక నివాస గృహాలు, భూగర్భ ప్రార్థనా మందిరాలు ఉన్నాయి. 1051లో, సన్యాసి ఆంథోనీ కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా సమీపంలోని కొండలోని పాత గుహలో స్థిరపడ్డాడు. ఈ గుహకు కారిడార్లు, చర్చితో సహా అదనపు నిర్మాణాలు జరిగాయి, ఇప్పుడు అది [[Far Caves|ఫార్ గుహలుగా]] మారింది. 1057 లో, ఆంథోనీ అప్పర్ లావ్రా సమీపంలోని ఒక గుహకు వెళ్లాడు, దీనిని ఇప్పుడు నియర్ కేవ్స్ అని పిలుస్తారు. 16వ-17వ శతాబ్దాలలోని విదేశీ ప్రయాణికులు లావ్రా సమాధి వందల కిలోమీటర్ల వరకు విస్తరించి, మాస్కో, నొవ్‌గోరోడ్ వరకు చేరుకుందని,<ref name="Touring Kyiv">{{Cite book|title=Guidebook: Touring Kyiv|last=Malikenaite|first=Ruta|publisher=Baltia Druk|year=2003|isbn=966-96041-3-3|location=Kyiv}}</ref> కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా గురించి అవగాహనను వ్యాప్తి చేసిందని రాశారు. === లైబ్రరీ === లావ్రా ప్రసిద్ధ గ్రంథాలయం పీటర్ ది గ్రేట్ పాలనలో కాలిపోయింది. ఏప్రిల్ 21-22, 1718 రాత్రి, ఆర్థడాక్స్ సన్యాసులు - జారిస్ట్ ఏజెంట్లు - లావ్రా ప్రాంగణానికి నిప్పంటించారు, అక్కడ ఉక్రెయిన్ చారిత్రక గతం నుండి ప్రత్యేకమైన పత్రాలు, పుస్తకాలతో కూడిన లైబ్రరీ, ఆర్కీవ్ ఉన్నాయి. 1988లో, మఠం కార్యకలాపాల పునరుద్ధరణ తర్వాత, గ్రంథాలయ పని తిరిగి ప్రారంభించబడింది. లావ్రా సన్యాసులు, పారిష్వాసులు ఆదా చేయగలిగిన ప్రచురణలతో నిధులను తిరిగి నింపడం ప్రారంభించారు. కొత్త పుస్తకాలను కొనుగోలు చేయడం ప్రారంభించారు, 1995లో పునరుద్ధరించబడిన లావ్రా ప్రింటింగ్ హౌస్ ప్రచురించడం ప్రారంభించిన కొన్ని పుస్తకాలు లైబ్రరీకి బదిలీ చేయబడ్డాయి. మఠం పునరుద్ధరణ తర్వాత 20 సంవత్సరాల కార్యకలాపాలలో, 10 వేలకు పైగా సంపుటాలు సేకరించబడ్డాయి. 2008లో, లైబ్రరీని లైబ్రరీ నిధుల ఉత్తమ ప్లేస్‌మెంట్, ఆర్గనైజేషన్‌కు అనుమతించే ప్రాంగణానికి తరలించారు. లావ్రా లైబ్రరీ నిధుల అకౌంటింగ్, కేటలాగింగ్ డిజిటలైజ్ చేయబడ్డాయి. === నెక్రోపోలిస్ === లావ్రాలో వందకు పైగా సమాధులు ఉన్నాయి. క్రింద అత్యంత ముఖ్యమైనవి ఉన్నాయి * ఇలియా మురోమెట్స్ – గుహలలో (సుమారుగా 11వ–12వ శతాబ్దం) * నెస్టర్ ది క్రానికల్ – సమీప గుహలలో (c. 1114) * [[Saint Kuksha of the Kyiv Caves|సెయింట్ కుక్ష]] – సమీప గుహలలో (c. 1114) * గుహల అలిపి – గుహల దగ్గర (c. 1114) * పెచెర్స్క్ అగాపెటస్ – గుహల దగ్గర (సుమారుగా 11వ శతాబ్దం) * [[బెరెస్టోవ్ వద్ద రక్షకుని చర్చి|బెరెస్టోవ్‌లోని రక్షకుని చర్చిలో]] (సుమారుగా 12వ శతాబ్దం) వ్లాదిమిర్ II మోనోమాఖ్ కుమారుడు ఒలేగ్ * [[బెరెస్టోవ్ వద్ద రక్షకుని చర్చి|బెరెస్టోవ్‌లోని రక్షకుని చర్చిలో]] (1139) వ్లాదిమిర్ II మోనోమాఖ్ కుమార్తె కీవ్‌కు చెందిన యుఫెమియా . * యూరి డోల్గోరుకి - [[బెరెస్టోవ్ వద్ద రక్షకుని చర్చి|బెరెస్టోవ్‌లోని రక్షకుని చర్చిలో]] (1157) * వ్లాదిమిర్ ఓల్గెర్డోవిచ్ – కీవ్ యువరాజు, లిథువేనియన్ గ్రాండ్ డ్యూక్ అల్గిర్దాస్ కుమారుడు <ref name="Vkpk"/> * [[Aleksandr Olelka|అలెగ్జాండర్ ఒలెల్కా]] – కీవ్ యువరాజు, వ్లాదిమిర్ ఒల్గెర్డోవిచ్ కుమారుడు <ref name="Vkpk" /> <ref>{{Cite web|last=Jučas|first=Mečislovas|title=Aleksandras|url=https://www.vle.lt/straipsnis/aleksandras-1/|access-date=25 January 2025|website=Visuotinė lietuvių enciklopedija|language=it}}</ref> * స్కిర్‌గైలా - రీజెంట్ గ్రాండ్ డ్యూక్ ఆఫ్ లిథువేనియా (1397) * ఫియోడర్ ఓస్ట్రోగ్స్కీ <ref name="Vkpk" /> * ఉలియానా ఓల్షాన్స్కా – లిథువేనియన్ గ్రాండ్ డ్యూక్ వైటౌటాస్ ది గ్రేట్ (1448) రెండవ భార్య <ref name="Vkpk" /> * స్విట్రిగైలా – లిథువేనియన్, రుథేనియన్ గ్రాండ్ డ్యూక్ (1452) <ref name="Vkpk" /> * కాన్స్టాంటి ఓస్ట్రోగ్స్కీ – [[Cathedral of the Dormition (Pechersk Lavra)|కేథడ్రల్ ఆఫ్ ది డార్మిషన్]] దగ్గర (1530) <ref name="Vkpk" /> * వాసిలీ కొచుబే - రెఫెక్టరీ చర్చి దగ్గర (1708) * ఇవాన్ ఇస్క్రా – రెఫెక్టరీ చర్చి దగ్గర (1708) * ప్యోటర్ స్టోలిపిన్ - రెఫెక్టరీ చర్చి దగ్గర (1911) * సెయింట్ స్పైరిడాన్ – గుహలలో (సుమారుగా 19వ–20వ శతాబ్దం) * పోప్ క్లెమెంట్ I – ఫార్ కేవ్స్‌లో అతని తల (సెయింట్స్ సిరిల్, మెథోడియస్ ద్వారా రోమ్‌లోని శాన్ క్లెమెంటేకు తీసుకురాబడిన అతని మిగిలిన అవశేషాలు) == మ్యూజియం == [[దస్త్రం:Orthodox_pilgrim.jpg|thumb| కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రాలోని తూర్పు ఆర్థోడాక్స్ యాత్రికుడు - లావ్రాలోకి ప్రవేశించేటప్పుడు మహిళలు తమ తలలను కప్పుకోవాలి.]] కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా కీవ్ లో అతిపెద్ద సంగ్రహాలయాలు ఒకటి. ఈ ప్రదర్శన ఎగువ (సమీప గుహలు), దిగువ (ఫార్ కేవ్స్ లావ్రా భూభాగాలు) వాస్తవ సమిష్టి, ఇవి గతంలోని అనేక నిర్మాణ అవశేషాలను కలిగి ఉన్నాయి. చర్చిలు, గుహలలోని సేకరణలో విలువైన లోహపు వస్తువులు, ముద్రలు, ఉన్నత మతాధికారుల చిత్రాలు, అరుదైన చర్చి సోపానక్రమం ఛాయాచిత్రాలు ఉన్నాయి.<ref name="Kyiv Sightseeing Guide">{{Cite book|title=Kyiv Sightseeing Guide|url=https://archive.org/details/kyivturystychnyi0000unse|publisher=Centre d'Europe|year=2001|isbn=966-7022-29-3|location=Kyiv/Lviv}}</ref> ప్రధాన ప్రదర్శనలో 16వ శతాబ్దం నుండి 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు వ్యాసాలు ఉన్నాయి, వీటిలో 16వ-19వ శతాబ్దాల నుండి చాలిసెస్, శిలువలు, వస్త్రాలు ఉన్నాయి, ఇందులో సూది పని, ఉక్రేనియన్ మాస్టర్స్ [[ఎంబ్రాయిడరీ]] ఉన్నాయి. మిగిలిన సేకరణలో లావ్రా ప్రింటింగ్ హౌస్, లావ్రా ఐకాన్ పెయింటింగ్ వర్క్షాప్ నుండి ముక్కలు ఉన్నాయి.<ref name="Kyiv Sightseeing Guide" /> లావ్రా మ్యూజియంలలో ఇవి ఉన్నాయి: * ఉక్రెయిన్ చారిత్రక సంపద మ్యూజియం ** మార్టినివ్కా నిధి * [[Book and print history museum|పుస్తకం, ముద్రణ చరిత్ర మ్యూజియం]] * ఉక్రేనియన్ జానపద కళల మ్యూజియం * [[Theater and film arts museum|థియేటర్, ఫిల్మ్ ఆర్ట్స్ మ్యూజియం]] * [[State historical library|రాష్ట్ర చారిత్రక గ్రంథాలయం]] == చిత్రాలు == <gallery> Комплекс Києво-Печерської лаври DSC 4451.JPG Вид на Києво-Печерську Лавру.jpg Різдва Богородиці.Лавра.Київ2.jpg Лавра.jpg Cathedral of the Dormition - Kiev Pechersk Lavra (8601807770).jpg Успенський собор Лавра.jpg 80-382-9002 Комплекс Нижньої Лаври 2.jpg Києво-Печерська лавра, вид з мосту Патона.jpg Києво-Печерська лавра.Комплекс Києво-Печерської лаври (Національний заповідник Києво-Печерська Лавра) Київ 01.jpg File:Kyiv_Kyiv_Pechersk_Lavra_70.JPG File:2018 - Комплекс Києво-Печерської лаври.jpg File:Pecherska gora, lavra ta Dnipro.webm </gallery> == ఇది కూడ చూడు == * సిమోన్ * యాకున్ * ఉక్రెయిన్‌లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితా * క్రిమియా - నల్ల సముద్రం బంగారం, రహస్యాలు == గమనికలు == {{Reflist|group=nb}} == మూలాలు == {{Reflist}}  == బాహ్య లింకులు == * [http://www.lavra.ua/ హోలీ డార్మిషన్ కీవ్-పెచెర్స్క్ లావ్రా – అధికారిక సైట్] {{In lang|en|ru|uk}} * [http://www.kplavra.kyiv.ua/ జాతీయ కీవ్-పెచెర్స్క్ చారిత్రక-సాంస్కృతిక సంరక్షణ కేంద్రం] * [http://www.wdl.org/en/item/11808/ కీవ్-పెచెర్స్క్ లావ్రా మొనాస్టరీ వర్క్‌షాప్ విద్యార్థుల డ్రాయింగ్‌లు, స్కెచ్‌లు] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141105195150/http://www.wdl.org/en/item/11808/ |date=2014-11-05 }} * [http://en.uartlib.org/books/m-z-petrenko-cave-labyrinths-territory-national-kyiv-pechersk-historical-cultural-reserve-photo-essay/ MZ పెట్రెంకో.] [http://en.uartlib.org/books/m-z-petrenko-cave-labyrinths-territory-national-kyiv-pechersk-historical-cultural-reserve-photo-essay/ నేషనల్ కీవ్-పెచెర్స్క్ హిస్టారికల్ అండ్ కల్చరల్ రిజర్వ్ భూభాగంలో గుహ చిక్కైన ప్రదేశాలు.] [http://en.uartlib.org/books/m-z-petrenko-cave-labyrinths-territory-national-kyiv-pechersk-historical-cultural-reserve-photo-essay/ ఫోటో వ్యాసం.] [http://en.uartlib.org/books/m-z-petrenko-cave-labyrinths-territory-national-kyiv-pechersk-historical-cultural-reserve-photo-essay/ కీవ్, మిస్టెట్స్ట్వో, 1974] . * [http://en.uartlib.org/books/national-kyiv-pechersk-historical-cultural-reserve-set-postcards/ నేషనల్ కీవ్-పెచెర్స్క్ చారిత్రక, సాంస్కృతిక రిజర్వ్.] [http://en.uartlib.org/books/national-kyiv-pechersk-historical-cultural-reserve-set-postcards/ పోస్ట్‌కార్డ్‌ల సెట్.] [http://en.uartlib.org/books/national-kyiv-pechersk-historical-cultural-reserve-set-postcards/ కీవ్, మిస్టెట్స్ట్వో, 1977] . * [https://www.youtube.com/watch?v=r9FgmxWwojU వీడియో "కీవ్ పెచెర్స్క్ లావ్రా (4k UltraHD)"] {{Ukrainian Lavras}} [[వర్గం:Webarchive template wayback links]] [[వర్గం:Coordinates on Wikidata]] kqmnv267h0gfn41ey27tbb5on48ioup 0 455681 4891159 4575149 2026-06-26T06:50:01Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891159 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = గీతా ఇళంగోవన్ | image = File:Geeta Ilangovan.jpg | image_size = | alt = గీతా ఇళంగోవన్ | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1971|1|1}} | birth_place = [[కోయంబత్తూర్]], భారతదేశం | occupation = సినిమా దర్శకురాలు | language = [[తమిళం]] | nationality = భారతీయురాలు | education = | alma_mater = | genre = నాన్-ఫిక్షన్ | spouse = | relatives = }} '''గీతా ఇళంగోవన్''' ఒక భారతీయ పాత్రికేయురాలు, రచయిత. ఆమె సామాజిక, లింగ ఆధారిత సమస్యలను పరిష్కరించే లఘు చిత్రాలు, డాక్యుమెంటరీల చిత్రనిర్మాత కూడా.<ref name="positive vibes">{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/education/edex/2010/nov/15/spreading-positive-vibes-203029.html|title=Spreading positive vibes|date=2010-11-15|work=The New Indian Express|publication-place=Chennai}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == ఆమె తిరుపూర్ కు చెందినది. <ref name="positive vibes" /> ఆమె [[కోయంబత్తూరు]]<nowiki/>లోని పిఎస్జి కళాశాల నుండి న్యూట్రిషన్ సైన్స్ లో డిగ్రీని పూర్తిచేసింది.<ref name="positive vibes" /> ఆ తరువాత, ఆమె మదురై కామరాజ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి జర్నలిజంలో ఎం. ఎ. పట్టా పొందింది.<ref name="positive vibes" /> జర్నలిజం పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ల కోసం యుపిఎస్సి నిర్వహించిన ఇండియన్ ఇన్ఫర్మేషన్ సర్వీస్ పరీక్షను ఆమె 1998లో రాసి అఖిల భారత ర్యాంకింగ్ 2ను సాధించింది.<ref name="positive vibes" /> == కెరీర్ == === సినిమా నిర్మాణం === మానసిక అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న పిల్లల గురించి ఆమె మొదటి లఘు చిత్రం 'లిటిల్ స్పేస్' (2007) SCARF ఇండియా అవార్డును గెలుచుకుంది.<ref name="positive vibes"/><ref>{{Cite web|last=Trackitteam|first=Web|date=March 10, 2023|title=THE MEDIA FOR MENTAL HEALTH AWARD &#124; Scarf India|url=https://www.scarfindia.org/the-media-for-mental-health-award/|access-date=2025-05-25|archive-date=2024-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229011854/https://scarfindia.org/the-media-for-mental-health-award/|url-status=dead}}</ref> 2014లో, ఇది చెన్నై ఉమెన్స్ ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్లో 2వ ఉత్తమ డాక్యుమెంటరీ అవార్డును గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite web|date=2014-05-22|title=Chennai women's International film festival|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/chennai-womens-international-film-festival/articleshow/35467049.cms|website=The Times of India}}</ref> ఆమె 2010లో గౌరవప్రదమైన ఉపాధిని కనుగొనడానికి లింగమార్పిడి వ్యక్తుల పోరాటం గురించి ఆమె తీసిన చిత్రం ''అగ్రినైగల్'' (2010).<ref name="positive vibes" /> ఆమె 2018లో పరువు హత్యలతో సహా రుతుస్రావం చుట్టూ ఉన్న అపోహలు, కుల వివక్షకు సంబంధించి పిల్లల కోసం మూడు సంభాషణా చిత్రాలను రూపొందించింది.<ref>{{Cite web|date=9 March 2022|title=NIS celebrated International Women's Day on 8th March 2022|url=https://nischennai.org/main/nis-celebrated-international-womens-day-on-8th-march-2022/|website=National Institute of Siddha}}</ref> === రచనలు === ఆమె ప్రధానంగా నాన్-ఫిక్షన్ రచనలు చేస్తుంది. తమిళ పత్రిక అవల్ వికటన్ లో ప్రచురించబడిన మహిళా పంచాయతీ నాయకులపై ఆమె రాసిన వ్యాసం, పంచాయతీ రాజ్లో మహిళల ఉత్తమ రిపోర్టింగ్ కోసం సరోజిని నాయిడు అవార్డును, 2005లో హంగర్ ప్రాజెక్ట్-ఇండియా నుండి 2 లక్షల రూపాయల నగదు బహుమతిని గెలుచుకుంది.<ref name="positive vibes"/><ref>{{Cite web|date=13 September 2005|title=Three journalists selected for Sarojini Naidu award|url=https://zeenews.india.com/news/nation/three-journalists-selected-for-sarojini-naidu-award_241478.html|website=Zee News|language=en}}</ref> ఆమె కథలు "దుపట్టా పొడుంగా తొల" అనే శీర్షికతో ప్రచురించబడ్డాయి.<ref>{{Cite web|last=Henry|first=Nikhila|date=16 March 2023|title=Off With the Dupattas: Why TN Tribal Students Discarded Scarves To Beat Sexism|url=https://www.thequint.com/south-india/tamil-nadu-sexism-tribal-students-scarf-dupatta-geetha-ilangovan|website=TheQuint|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Indiablooms|title=Tamil Nadu: Girls fling dupattas in air to welcome feminist writer Geeta Ilangovan; video goes viral {{!}} Indiablooms - First Portal on Digital News Management|url=https://www.indiablooms.com/news-details/N/88062/tamil-nadu-girls-fling-dupattas-in-air-to-welcome-feminist-writer-geeta-ilangovan-video-goes-viral.html|access-date=2024-11-12|website=Indiablooms.com|language=en}}</ref> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[భారతీయ రచయితలు|భారతీయ రచయితల జాబితా]] == మూలాలు == [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1971 జననాలు]] q588f2m0h47l2eke4s0c5zcgsz32dr7 0 456031 4891147 4889765 2026-06-26T06:36:50Z యర్రా రామారావు 28161 /* భౌగోళికం */ 4891147 wikitext text/x-wiki {{Infobox dependency | name = New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = [[Sui generis collectivity|''Sui generis'' collectivity]] | image_flag = File:Flags of New Caledonia.svg | flag_size = 175px | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = File:Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60px | blank_emblem_type = Symbol | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = {{lang|fr|Terre de parole, terre de partage}}<br/>{{Small|("Land of speech, land of sharing")}} | anthem = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}<br/>{{Small|("The Marseillaise")}}<br/>{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}<br />"{{lang|fr|[[Soyons unis, devenons frères]]}}"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />{{parabr}}{{center|}} | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = Location of New Caledonia | mapsize = 290px | subdivision_type = [[Sovereign state]] | subdivision_name = {{flag|France}} | established_title = Annexed by France | established_date = 24 September 1853 | established_title2 = [[Overseas territory (France)|Overseas territory]] | established_date2 = 1946 | established_title3 = [[Nouméa Accord]] | established_date3 = 5 May 1998 | official_languages = [[French language|French]] | regional_languages = {{hlist|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[Drehu language|Drehu]]|35 other native languages}} | capital = [[Nouméa]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[President of France|President]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[High Commissioner of the Republic in New Caledonia|High Commissioner]] | leader_name2 = [[Jacques Billant]] | leader_title3 = [[President of the Government of New Caledonia|President of the Government]] | leader_name3 = [[Alcide Ponga]] | leader_title4 = [[President of the Congress of New Caledonia|President of the Congress]] | leader_name4 = [[Veylma Falaeo]] | legislature = [[Congress of New Caledonia|Congress]] | national_representation = [[French Parliament]] | national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]] | national_representation1 = [[List of senators of New Caledonia|2 senators]] (of 348) | national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}} | national_representation2 = [[List of constituencies of the National Assembly of France#New Caledonia (988) – 2 seats|2 seats]] (of 577) | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=New Caledonia | date=6 December 2023 | publisher=Central Intelligence Agency | via=CIA.gov | access-date=25 January 2021 | archive-date=7 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 271,407<ref name="auto1">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=Structure de la population et évolutions | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=16 November 2014 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2019 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib | title=Evolution du PIB et du PIB par habitant | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP" /> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} '''న్యూ కాలెడోనియా''' (/కలిడూనియ/ ⓘకల్-ఇహ—డోహ్-న—అ ; ఫ్రెంచి: నౌల్లె-కలెడోనియె [నూవెల్ కలెడోని] ⓘ) <ref>{{Cite web| url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-date=2007-06-14 | title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Novelle Calédonie | website=[[Journal officiel de la République française]] | date=21 March 1999 | page=4223 | url-status=dead| access-date=2025-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf }}</ref>).[nb 2] అనేది నైరుతి పసిఫికు మహాసముద్రంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహం. ఇది [[వనౌటు]]కు నైరుతిగా 220 కి.మీ (140 మైళ్ళు), ఆస్ట్రేలియాకు తూర్పున 1,210 కి.మీ (750 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి 16,100 కి.మీ (10,000 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న ఇది ఫ్రెంచి రిపబ్లికు సుయి జెనరిసు సముదాయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇది ఓవర్సీసు ఫ్రాన్సు‌లో ప్రత్యేకమైన చట్టపరమైన హోదాను కలిగి ఉంది. ఫ్రెంచ్ రాజ్యాంగంలోని ప్రత్యేక అధ్యాయంలో పొందుపరచబడింది. మెలనేషియా ఉపప్రాంతంలో భాగమైన ఈ ద్వీపసమూహంలో గ్రాండే టెర్రే ప్రధాన ద్వీపం, లాయల్టీ దీవులు, చెస్టర్‌ఫీల్డ్ దీవులు, బెలెప్ ద్వీపసమూహం, పైన్స్ ద్వీపం, కొన్ని మారుమూల ద్వీపాలు ఉన్నాయి. చెస్టరు‌ఫీల్డు దీవులు కోరలు సముద్రంలో ఉన్నాయి. ఫ్రెంచి ప్రజలు, ముఖ్యంగా స్థానికులు, గ్రాండే టెర్రే లే కైలౌ అని పిలుస్తారు,<ref name="enc-pres">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | title=Présentation | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | archive-date=30 October 2012 }}</ref> అనేది మొత్తం న్యూ కాలెడోనియాకు సాధారణంగా ఉపయోగించే మారుపేరు.<ref name="pres-om" /> స్వాతంత్ర్య అనుకూల కనకు పార్టీలు న్యూ కాలెడోనియాను సూచించడానికి (ఎల్‌ఎ) కనకి (pron. కనకి].<ref name="Stanley1989">{{Cite book| author=David Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | page=549 | access-date=18 October 2015 | archive-date=13 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref>) అనే పేరును ఉపయోగిస్తాయి. ఈ పదం 1980లలో న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 41% ఉన్న స్వదేశీ మెలనేసియను కనకు ప్రజల జాతి పేరు నుండి వచ్చింది. న్యూ కాలెడోనియా యూరోపియను యూనియను ఓవర్సీసు కంట్రీసు అండు టెరిటరీసు (ఒసిటీ లు)లో ఒకటి,<ref>{{Cite web| title=European Union Overseas Territories and Countries | url=https://www.overseas-association.eu/octs/ | access-date=2023-12-26 | website=OCTA | language=en | archive-date=10 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231210070244/https://www.overseas-association.eu/octs/ | url-status=live}}</ref> కానీ ఇది యూరోపియను యూనియను‌లో భాగం కాదు.<ref>{{Cite web| title=Overseas Countries and Territories - European Commission | url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | access-date=2023-12-26 | website=international-partnerships.ec.europa.eu | language=en | archive-date=27 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231227101600/https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా 18,575 కిమీ2 (7,172 చదరపు మైళ్ళు) భూభాగాన్ని మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించింది. ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్సులు న్యూ కాలెడోనియను ప్రధాన భూభాగంలో ఉన్నాయి, అయితే లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు అనేది ప్రధాన భూభాగం తూర్పు తీరంలో నాలుగు జనావాస ద్వీపాల శ్రేణి (ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి: ఓవియా, లిఫౌ, టిగా, మేరే). న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407 (2019 అక్టోబరు జనాభా లెక్కలు)<ref name=censuspop>{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=268 767 habitants en 2014 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2014-11-16 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> విభిన్న మూలాలను కలిగి ఉంది. భౌగోళికంగా మారుతుంది; ఉత్తర, లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులలో, స్థానిక కనకు ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్నారు, అయితే సంపన్న దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లో యూరోపియన్ (కాల్డోచెసు, మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి), కనకు, పాలినేషియను (ఎక్కువగా వాలిసియను) మూలానికి చెందిన గణనీయమైన జనాభా ఉంది. అలాగే ఆగ్నేయాసియా, పైడు-నోయిరు, ఉత్తర ఆఫ్రికా వారసత్వానికి చెందిన చిన్న సమూహాలు ఉన్నాయి. న్యూ కాలెడోనియా రాజధాని నౌమియా.<ref name="enc-pres" /> == చరిత్ర == న్యూ కాలెడోనియా ఖండం జియాండియాలో భాగంగా ఉంది, ఇది 79 మిలియన్ల నుండి 83 మిలియను సంవత్సరాల క్రితం సూపరు ఖండం గోండ్వానా నుండి విడిపోయింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | title=తప్పిపోయిన ఖండం యొక్క దాచిన సరిహద్దులు 'జియాండియా' నమ్మశక్యం కాని వివరాలతో వెల్లడయ్యాయి | website=LiveScience | last=Pappas | first=Stephanie | date=25 మార్చి 2021 | access-date=30 డిసెంబరు 2022 | archive-date=20 డిసెంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | url-status=live}}</ref> మానవుని తొలి జాడలు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉనికి అనేది పసిఫిక్లోని పెద్ద ప్రాంతాలలో లపిటా సంస్కృతి ప్రభావం చూపిన కాలం నాటిది, సిర్కా క్రీపూ 1600 –500 లేదా క్రీపూ 1300–200 .<ref name="pres-hist">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.12010 | | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> లాపిటా అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన నావిగేటర్లు, వ్యవసాయదారులు.<ref name="LoganCole2001">{{Cite book| first1= Leanne | last1= vLogan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 13 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | url-status= live}}</ref> మొదటి స్థావరాలు తీరం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. కామను ఎరా మధ్య కాలం నాటివి. క్రీపూ 1100 క్రీశ 200.<ref name="pres-hist" /> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|left| కోటెకా ఈటెలతో నటిస్తున్న ఇద్దరు కనాకు యోధులు1880 ప్రాంతంలో]] బ్రిటిషు అన్వేషకుడు [[జేమ్స్ కుక్]] తన రెండవ సముద్రయానంలో 1774 సెప్టెంబరు 4 న న్యూ కాలెడోనియాను చూసిన మొదటి యూరోపియన్లలో ఒకరు.<ref name="ped">{{Cite web| url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | title=Rapport annuel 2010 | publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=10 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | url-status=live}}</ref> ఆయన దానికి "న్యూ కాలెడోనియా" అని పేరు పెట్టాడు. ఎందుకంటే ఆ ద్వీపం ఈశాన్య ప్రాంతం ఆయనకు [[స్కాట్లాండ్]]ని గుర్తు చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 1788లో ఆయన అదృశ్యం కావడానికి కొంతకాలం ముందు గ్రాండే టెర్రే తీరాన్ని కామ్టే డి లాపెరౌసు చేరుకున్నాడు. 1793 - 1796 మధ్య లాయల్టీ దీవులను మొదటిసారి సందర్శించారు. అప్పుడు మేరు, లిఫౌ, టిగా, ఓవియాలను ఇంగ్లీషు తిమింగల వేటగాళ్ళు మ్యాపు చేశారు. విలియం రావెను.<ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | title=పసిఫిక్ దీవుల ఆవిష్కరణ, అన్వేషణ యొక్క చారిత్రక నిఘంటువు | last1=క్వాంచి | first1=మాక్స్ | last2=రాబ్సన్ | first2=జాన్ | date=2005 | publisher=స్కేర్‌క్రో ప్రెస్ | isbn=9780810865280 | access-date=30 డిసెంబరు 2021 | archive-date=31 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | url-status=live}}</ref> రావెను ద్వీపాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు అప్పుడు బ్రిటానియా అని పిలువబడింది. నేడు 1793 నవంబరులో మారే (లాయల్టీ ఈజు ) గా పిలువబడుతుంది.<ref name="maritimeheritage.org">{{Cite web| url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియా, అంతర్జాతీయ సముద్ర ఓడరేవు చరిత్ర. ది మారిటైమ్ హెరిటేజ్ ప్రాజెక్ట్. | website=Maritimeheritage.org | access-date=2017-11-12 | archive-date=13 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | url-status=live}}</ref> 1796 నుండి 1840 వరకు ద్వీపసమూహంతో కొన్ని అప్పుడప్పుడు సంబంధాలు మాత్రమే నమోదు చేయబడ్డాయి. 1793 - 1887 మధ్య దాదాపు 50 మంది అమెరికను తిమింగల వేటగాళ్ళు ఈ ప్రాంతంలో (గ్రాండే టెర్రే, లాయల్టీ ఈజు ., వాల్పోలూ, హంటరు) ఉన్నట్లు రికార్డు సృష్టించారు.<ref name="maritimeheritage.org" /><ref>{{Cite book| last= Langdon | first= Robert | date= 1983 | title= Whalers Went: 19వ శతాబ్దంలో అమెరికన్ తిమింగల వేటగాళ్ళు (, కొన్ని ఇతర నౌకలు) సందర్శించిన పసిఫిక్ ఓడరేవులు, దీవుల సూచిక | location= Canberra | publisher= Pacific Manuscripts Bureau | page= 183 | isbn= 086784471X}}</ref> గంధపుచెక్క పట్ల వారి ఆసక్తి కారణంగా 1840 తర్వాత సందర్శించే నౌకలతో సంబంధాలు మరింత తరచుగా మారాయి.<ref name="pres-hist" /> గంధపు చెక్క వ్యాపారం క్షీణించడంతో దాని స్థానంలో "బ్లాక్బర్డింగు" అనే కొత్త వ్యాపార సంస్థ వచ్చింది. ఇది న్యూ కాలెడోనియా, లాయల్టీ ఐలాండ్సు, న్యూ హెబ్రిడ్సు న్యూ గినియా, సోలమను దీవుల నుండి మెలనేసియను లేదా పశ్చిమ పసిఫికు ద్వీపవాసులను [[ఫిజి]], క్వీన్సు‌ల్యాండులోని [[చెరకు]] ప్లాంటేషనులలో [[బానిసత్వం]] ఒప్పందం లేదా బలవంతంగా శ్రమలోకి తీసుకోవడానికి ఉద్దేశించిన వ్యూహం.<ref name="kanaka">{{Cite web| url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire | first= Frédéric | last= Angleviel | language=fr | trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim | publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 9 November 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | url-status= live}}</ref> లైవ్ బర్డింగు, ఫ్రెంచి ప్రాక్టీసు‌లు రెండూ ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్లు వ్యాపారులు కానీ న్యూ కాలెడోనియా విషయంలో ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దాలలో జరిగిన వ్యాపారంలో లాయల్టీ ఐలాండ్సు నుండి గ్రాండు టెర్రేకు పిల్లలను తోటల వ్యవసాయంలో బలవంతంగా పని చేయించడానికి కిడ్నాపు చేయడం జరిగింది. బ్లాక్బర్డింగు ‌తో న్యూ కాలెడోనియా ప్రాథమిక అనుభవం తోటల వ్యవసాయం, గనులు, అలాగే దోషుల మీద కాపలాదారులు, కొన్ని ప్రజా పనులలో శ్రమ కోసం న్యూ హెబ్రిడ్సు (ఇప్పుడు వనాటు) నుండి గ్రాండు టెర్రే వరకు జరిగిన వ్యాపారం చుట్టూ తిరుగుతుంది. వాణిజ్యం ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ద్వీపవాసులను ఓడలపైకి రప్పించడానికి బలవంతం ఉపయోగించబడింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఒప్పంద వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి; అయితే, న్యూ హెబ్రిడ్సు, న్యూ కాలెడోనియా, మెలనేసియను కాలనీల మధ్య జరిగిన ఫ్రెంచి బానిస వ్యాపారం విషయానికి వస్తే, చాలా తక్కువ నిబంధనలు అమలు చేయబడ్డాయి. ఇది ఆస్ట్రేలియాలోని సమకాలీన పరిణామాల నుండి నిష్క్రమణను సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే తీరప్రాంతాల్లో బ్లాక్బర్డింగు ‌ 'రిక్రూటు‌మెంటు' వ్యూహాల దుర్వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి పెరిగిన నిబంధనలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. లండను మిషనరీ సొసైటీ, మారిస్టు బ్రదర్సు నుండి మొదటి మిషనరీలు 1840లలో వచ్చారు.<ref name="abcau">{{Cite web| url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | title=Charting the Pacific – Places | website=Abc.net.au | date=1998-10-13 | access-date=2013-01-30 | archive-date=8 డిసెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | url-status=live}}</ref> 1849లో అమెరికను ఓడ ''కట్టరు'' సిబ్బందిని పౌమా వంశం చంపి తినేసింది.<ref name="logan">{{Cite book| first1= Leanne | last1= Logan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 15 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 12 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | url-status= live}}</ref> మానవ నరమాంస భక్షణ న్యూ కాలెడోనియా అంతటా విస్తృతంగా వ్యాపించింది.<ref name="Knauft1999">{{Cite book| first= బ్రూస్ M. | last= Knauft | title= మెలనేషియా, ఆంత్రోపాలజీలో ఆదిమ నుండి వలసరాజ్యాల తర్వాత | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | date= 1999 | publisher= [[మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= గూగుల్ బుక్స్ | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 1 జనవరి 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live}}</ref> === ఫ్రెంచి వలసరాజ్యం === ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్యం 1853 సెప్టెంబరు 24న చక్రవర్తి 3వ నెపోలియను ఆదేశాల మేరకు, అడ్మిరల్ఫి బ్వియరు డెస్పాయింట్సు న్యూ కాలెడోనియాను అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కెప్టెను లూయిసు-మేరీ-ఫ్రాంకోయిసు టార్డీ డి మాంట్రావెలు 1854 జూన్ 25న పోర్టు-డి-ఫ్రాన్సు (నౌమియా)ను స్థాపించారు.<ref name="ped" /> తరువాతి సంవత్సరాల్లో కొన్ని డజన్ల మంది స్వేచ్ఛా స్థిరనివాసులు పశ్చిమ తీరంలో స్థిరపడ్డారు.<ref name="ped" /> 1864లో న్యూ కాలెడోనియా శిక్షా కాలనీగా మారింది. 1860ల నుండి 1897లో రవాణా ముగిసే వరకు, ఫ్రాన్సు దాదాపు 22,000 మంది నేరస్థులు, రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు పంపింది. 1888 నాటి {{lang|fr|బులెటిన్ డి లా సొసైటీ జెనెరెల్ డెస్ జైళ్లు}} ప్రకారం 1888 మే 1 నాటికి 2,329 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 10,428 మంది దోషులు ఈ ద్వీపంలో ఉన్నారు. ఇప్పటివరకు ఫ్రెంచి విదేశీ శిక్షాస్మృతిలో నిర్బంధించబడిన వారిలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.{{refn|group=nb|అదే తేదీన ఫ్రెంచ్ గయానాలో 1,176 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 4,053 మంది దోషులతో పోలిస్తే.<ref>{{Cite book| title=Bulletin de la Société générale des prisons | location=Paris | date=1888 | page=980 }}</ref>}} దోషులలో 1871 విఫలమైన పారిసు కమ్యూను తర్వాత అరెస్టయిన అనేక మంది కమ్యూనార్డ్సు ఉన్నారు. వీరిలో హెన్రీ డి రోచెఫోరు లూయిసు మిచెలు.<ref name="gb-12" /> 1873 - 1876 మధ్య, 4,200 మంది రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు "బహిష్కరించారు".<ref name="ped" /> వారిలో 40 మంది మాత్రమే కాలనీలో స్థిరపడ్డారు; 1879 - 1880 లలో క్షమాభిక్ష పొందిన తరువాత మిగిలిన వారు ఫ్రాన్సు‌కు తిరిగి వచ్చారు.<ref name="ped" /> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|చీఫ్&nbsp;కింగ్ జాక్వెస్ అండ్ హిస్ క్వీన్, ''ది రొమాన్స్ ఆఫ్ ది సౌత్ సీస్'' నుండి, క్లెమెంట్ లిండ్లీ రాగ్, చట్టో & విండస్, 1906.]] 1864లో, [[నికెల్]] డయాహోట్ నది ఒడ్డున కనుగొనబడింది.<ref name="gb-12">{{cite book |first1=Robert|last1=Aldrich|first2=John|last2=Connell|title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer|url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-03036-6|page=46|via=Google Books|access-date=18 October 2015|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|url-status=live}}</ref> 1876లో నికెలు స్థాపనతో మైనింగు తీవ్రంగా ప్రారంభమైంది.<ref name="gb-2" /> గనులలో పని చేయడానికి ఫ్రెంచి వారు పొరుగు దీవులు న్యూ హెబ్రిడ్సు నుండి తరువాత [[జపాన్]], డచ్ ఈస్టు ఇండీసు, ఫ్రెంచి ఇండోచైనా నుండి కార్మికులను దిగుమతి చేసుకున్నారు.<ref name="gb-12" /> ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం కూడా యూరోపియను వలసలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నించింది, పెద్దగా విజయం సాధించలేదు.<ref name="gb-12" /> స్థానిక కనాకు ప్రజలు ఫ్రెంచి ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి, మైనింగు పని నుండి మినహాయించబడ్డారు. చివరికి రిజర్వేషన్లకే పరిమితం చేయబడ్డారు.<ref name="gb-12" /> ఇది 1878లో హింసాత్మక ప్రతిచర్యకు దారితీసింది, లా ఫోవా హై చీఫు అటై అనేక మంది కేంద్ర తెగలను ఏకం చేసి 200 మందిని చంపిన గెరిల్లా యుద్ధంగా ప్రారంభం అయింది. ఫ్రెంచి వారు, 1,000 మంది కనకులు.<ref name="gb-2" /> 1917లో కనకు తిరుగుబాటు జరిగింది. మారిసు లీన్హార్డ్టు వంటి ప్రొటెస్టంటు మిషనరీలు ఈ యుద్ధం సంఘటనలకు సాక్షులుగా పనిచేస్తున్నారు. లీంహార్టు ‌ న్యూ కాలెడోనియాలోని కనకు మీద ‌అనేక ఎథ్నోగ్రాఫికు రచనలు రాశారు. టియామౌకు చెందిన నోయెలు 1917 తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించాడు, దీని ఫలితంగా అనేక మంది అనాథ పిల్లలు పుట్టారు,. వారిలో ఒకరిని ప్రొటెస్టంటు మిషనరీ ఆల్ఫోన్సు రౌయెలు సంరక్షణలోకి తీసుకున్నారు. ఈ పిల్లవాడు, వెన్సెస్లాసు థి, జీను-మేరీ టిజిబౌ<ref>అడ్రియన్ ముకిల్</ref> (1936–1989)కి తండ్రి అయ్యాడు. యూరోపియన్లు [[మశూచి]], [[తట్టు]] వంటి కొత్త వ్యాధులను తీసుకువచ్చారు. దీని వలన అనేక మంది స్థానికులు మరణించారు.<ref name="logan" /> కనకు జనాభా 1878లో దాదాపు 60,000 నుండి 1921లో 27,100కి తగ్గింది. వారి సంఖ్య 1930ల వరకు మళ్ళీ పెరగలేదు.<ref name="gb-2" /> ===రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం=== 1940 జూన్ లో ఫ్రాన్సు పతనం తర్వాత న్యూ కాలెడోనియా జనరలు కౌన్సిల్సు (ఫ్రాన్సు) విచి ప్రభుత్వాన్ని తిరస్కరించడానికి జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా మిత్రరాజ్యాల సైనిక ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడం కొనసాగించడానికి ఓటు వేసింది. అయితే వలస గవర్నరు జార్జెసు-మార్కు పెలిసియరు విచి ప్రభుత్వం 1940 నాటి ఫ్రెంచి రాజ్యాంగ చట్టాన్ని ప్రకటించారు. ఇది వీధి ప్రదర్శనలు, హత్యాయత్నానికి దారితీసింది. ఈ సమయానికి కాల్డోచెసు చార్లెసు డి గల్లెతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, ఆయన ఫ్రీ ఫ్రెంచి కమిటీని ఏర్పాటు చేయమని వారిని ప్రోత్సహించాడు. హెన్రీ సౌటోటును గవర్నరు‌గా నియమించాడు. పెలిసియరు అభ్యర్థన మేరకు విచి ప్రభుత్వం ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'' అనే యుద్ధనౌకను పంపింది. కానీ త్వరలోనే ఆయనను అసమర్థుడిగా భావించి తాత్కాలిక గవర్నరు‌గా నియమించింది. ఈ సమయానికి ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. సౌటోటు‌ను గవర్నరు‌గా నియమించడాన్ని పర్యవేక్షించడానికి హెచ్‌ఎంఎస్ ''అడిలైడును'' పంపింది. ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'', ''అడిలైడు'' మధ్య వివాదం తలెత్తింది. పెలిసియరు, ఇతర విచీ అనుకూల అధికారులు చివరికి ఫ్రెంచి ఇండోచైనాకు బహిష్కరించబడ్డారు.<ref>{{Cite journal| url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | title=న్యూ కాలెడోనియాలో స్వేచ్ఛా ఫ్రెంచ్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం: ఆస్ట్రేలియన్ దౌత్యంలో మొదటి దశలు | first=Denise | last=Fisher | website=Explorations: ఎ జర్నల్ ఆఫ్ ఫ్రెంచ్-ఆస్ట్రేలియన్ కనెక్షన్స్ | volume=49 | issue=1 | date=2010 | pages=18–37 | access-date=26 May 2024 | archive-date=24 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | url-status=live}}</ref> 1941లో ఆ ప్రాంతం నుండి దాదాపు 300 మంది పురుషులు విదేశాలలో సేవ చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చారు. ఏప్రిల్‌లో ఫ్రెంచి పాలినేషియా ('తాహితీయన్లు') నుండి 300 మంది పురుషులు, న్యూ హెబ్రిడ్సు‌లోని ఫ్రెంచి జిల్లాల నుండి కొంతమంది వారితో చేరారు: వారు కలిసి బెటాలియను డు పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. కాలెడోనియన్లు రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేయగా పాలినేషియన్లు మిగిలిన రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేశారు. 1941 మేలో వారు ఆస్ట్రేలియాకు నౌకాయానం చేసి ఆఫ్రికాకు తదుపరి ప్రయాణం కోసం క్వీన్ ఎలిజబెతులో ఎక్కారు. వారు ఆగస్టులో క్వాస్టినాలోని ఇతర ఫ్రీ ఫ్రెంచి (ఎఫ్‌ఎఫ్) బెటాలియన్లలో చేరారు. తర్వాత 1వ ఎఫ్‌ఎఫ్ బ్రిగేడు (1 రి ‘ బిఎఫ్‌ఎల్) తో పశ్చిమ ఎడారికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు 1942లో బిరు హకీం యుద్ధం తర్వాత బ్రేకౌటు‌లో పాల్గొన్న నాలుగు బెటాలియన్లలో ఒకరుగా ఉన్నారు. వారి నష్టాలను పసిఫికు నుండి సులభంగా భర్తీ చేయలేం. అందువల్ల వారు లా కాలనియలె బిఐఎం యాంకరు ధరించిన మరొక బెటాలియను‌లోని ఫ్రెంచి వారితో కలిసి బెటాలియను డి ఇంఫ్రాంటెరీ ఎట్ డూ పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంయుక్త బెటాలియను ఇటాలియను దండయాత్ర సమయంలో ఫ్రెంచి ఎక్స్పెడిషనరీ కార్ప్సు‌లో ఫ్రెంచి ఉత్తర ఆఫ్రికను దళాల నుండి మూడు విభాగాలతో పాటు, గౌల్లిస్టె 1రి ‘ డివిషను మొటోరిసీ డి ‘ ఇంఫాంటరీ డివిషను డీ మర్చే డి ఇంఫాంటరీ భాగంగా ఉంది. వారు 1944లో ప్రోవెన్సు‌లో అడుగుపెట్టారు. అప్పుడు వారిని స్థానిక ఫ్రెంచి వాలంటీర్లు, రెసిస్టెంట్లు తొలగించి వారి స్థానంలో నియమించారు. ఇంతలో 1942 మార్చిలో ఆస్ట్రేలియా సహాయంతో<ref>{{Cite book| last=Hasluck | first=Paul Meernaa Caedwalla | url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | chapter=chapter 6 – క్లియరింగ్ ఎ వే టు టోటల్ వార్, అక్టోబరు 1940 – జనవరి 1941 | title=ది గవర్నమెంట్ అండ్ ది పీపుల్, 1939–1941 | volume=I | date=1952 | publisher=ఆస్ట్రేలియన్ వార్ మెమోరియల్ | location=కాన్‌బెర్రా | edition=1965 | access-date=6 ఆగస్టు 2009 | archive-date=30 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా ఒక ముఖ్యమైన మిత్రరాజ్యాల స్థావరంగా మారింది.<ref name="gb-2" /> దక్షిణ పసిఫికు‌లోని యునైటెడు స్టేట్సు నేవీ ప్రధాన దక్షిణ పసిఫికు ఫ్లీటు బేసు 1942–1943లో నౌమియాకు తరలించబడింది.<ref name="Rottman2002">{{Cite book| first=Gordon L. | last=Rottman | title=ప్రపంచ యుద్ధం 2 పసిఫిక్ ద్వీప మార్గదర్శి | url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | date=2002 | publisher=Greenwood Publishing Group | isbn=978-0-313-31395-0 | page=71 | quote=అక్టోబర్‌లో, ప్రధాన దక్షిణ పసిఫిక్ నౌకాదళ స్థావరాన్ని ఆక్లాండ్ నుండి నౌమియా (FPO SF 131)కి మార్చాలని నిర్ణయం తీసుకోబడింది. ఫిబ్రవరి 1943 నాటికి అన్‌లోడింగ్ సౌకర్యాలు మెరుగుపరచబడ్డాయి, నావికా ఆపరేటింగ్ స్థావరంలో నిర్మాణం వెంటనే ప్రారంభమైంది. | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=19 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | url-status=live}}</ref> 1942 మేలో కోరలు సీ యుద్ధంలో జపనీసు నేవీను వెనక్కి తిప్పికొట్టిన నౌకాదళం నౌమియాలో ఉంది.<ref name="gb-2">{{Cite book| first=David | last=Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | pages=549– | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref> అమెరికను దళాలు న్యూ కాలెడోనియాలో మోహరించబడ్డాయి. అవి 50,000 వరకు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో మొత్తం స్థానిక జనాభాకు ఇది సరిపోతుంది.<ref name="ped" /> === ఫ్రెంచ్ విదేశీ భూభాగం === 1946లో, న్యూ కాలెడోనియా విదేశీ భూభాగంగా మారింది.<ref name="ped" /> 1953 నాటికి, జాతితో సంబంధం లేకుండా అన్ని న్యూ కాలెడోనియన్లకు ఫ్రెంచ్ పౌరసత్వం మంజూరు చేయబడింది.<ref name="ncbrit" /> 1940ల చివరలో, 1950ల ప్రారంభంలో, న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాతో తన ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకుంది, ముఖ్యంగా ఫ్రాన్స్, దాని సామ్రాజ్యంలో సంక్షోభం కారణంగా మెట్రోపాలిటన్ ఫ్రాన్స్‌తో న్యూ కాలెడోనియా సాంప్రదాయ ఆర్థిక సంబంధాలు బలహీనపడ్డాయి; నికెల్ కరిగించడానికి అవసరమైన బొగ్గుకు బదులుగా న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాకు నికెల్‌ను సరఫరా చేసింది. ఈ కాలంలో ఆస్ట్రేలియాకు ఇనుప ఖనిజం, కలప యొక్క న్యూ కాలెడోనియన్ ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి.<ref>{{Cite journal| last1=Henningham | first1=Stephen | date=December 2014 | title=ఫ్రెంచ్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఆర్థిక ఆశయాలు, 1945–1955 | url=https://www.jstor.org/stable/24644648 | website=ది జర్నల్ ఆఫ్ పసిఫిక్ హిస్టరీ | volume=49 | issue=4 | pages=421–439 | doi=10.1080/00223344.2014.976915 | jstor=24644648 | s2cid=154479730 | access-date=28 April 2022 | archive-date=29 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220429074055/https://www.jstor.org/stable/24644648 | url-status=live| url-access=subscription }}</ref> 1969–1972 నికెల్ బూమ్‌కు దారితీసిన సంవత్సరాలలో యూరోపియన్, పోలినేషియన్ జనాభా క్రమంగా పెరిగింది, స్థానిక కనాక్ మెలనేషియన్లు మైనారిటీగా మారారు, అయినప్పటికీ వారు ఇప్పటికీ అతిపెద్ద జాతి సమూహం.<ref name="ncbrit">{{బ్రిటానికా | 411221 | న్యూ కాలెడోనియా}}</ref> ====ది ఈవెంట్సు==== 1976 - 1988 మధ్య, "ది ఈవెంట్సు" అని పిలువబడే కాలం<ref name="lm-mdg-24">{{Cite news| last1=Mannevy | first1=Charlotte | last2=Derel | first2=Mathurin | last3=Guibert | first3=Nathalie | title=రెండవ రాత్రి అల్లర్లు న్యూ కాలెడోనియాను కుదిపేశాయి: 'ఇది ఇంతవరకు వస్తుందని నేను అనుకోలేదు' | url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | website=Le Monde | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | url-status=live}}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{Cite news| last1=Vinograd | first1=Cassandra | last2=Breeden | first2=Aurelien | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నిరసనల మధ్య ఫ్రాన్స్ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది | url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | website=The New York Times | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | url-status=live}}</ref> (ఫ్రెంచి:లెస్ ఈవెనెమెంట్సు<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{Cite journal| last1=horowitz | first1=Leah S. | title=పర్యావరణ హింస, న్యూ కాలెడోనియాలో చట్టబద్ధత యొక్క సంక్షోభాలు | website=[[రాజకీయ భౌగోళిక శాస్త్రం]] | date=మే 2009 | volume=28 | issue=4 | pages=248–258 | doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 | url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | issn=1873-5096 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=16 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240516233831/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | url-status=live| url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{Cite book| last1=Fisher | first1=Denise | title=దక్షిణ పసిఫిక్‌లో ఫ్రాన్స్: శక్తి, రాజకీయాలు | date=మే 2013 | doi=10.22459/FSP.05.2013 | doi-access=free | publisher=[[ANU ప్రెస్]] | location=[[కాన్‌బెర్రా]] | isbn=9781922144942}}</ref>), ఫ్రెంచి ప్రభుత్వ చర్యలు, కనకు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం మధ్య విభేదాలు తీవ్రమైన హింస, అశాంతి కాలాలను చూశాయి.<ref name="ped" /> 1983లో ఈ భూభాగం కోసం "విస్తరించిన స్వయంప్రతిపత్తి" చట్టం ఐదు సంవత్సరాల పరివర్తన కాలం. 1989లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను ప్రతిపాదించింది. 1984 మార్చిలో ఫ్రంటు ఇండిపెండెంట్సె ‌, కనకు ప్రతిఘటన సమూహం, స్వాధీనం చేసుకున్న పొలాలు, కనాకు, సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటు (ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్) తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. 1985 జనవరిలో ఫ్రెంచి వామపక్ష ప్రభుత్వం కనకు‌లకు సార్వభౌమాధికారాన్ని, యూరోపియను స్థిరనివాసులకు చట్టపరమైన రక్షణను అందించింది. హింస పెరగడంతో ప్రణాళిక విఫలమైంది. ప్రభుత్వం అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది; అయితే, ప్రాంతీయ ఎన్నికలు ముందుకు సాగాయి. ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ నాలుగు ప్రావిన్సులలో మూడింటి మీద నియంత్రణ సాధించింది. మధ్య-కుడి ప్రభుత్వం 1986 మార్చి ఫ్రాన్సు‌లో ఎన్నికైంది సోషలిస్టుల క్రింద స్థాపించబడిన ఏర్పాట్లను క్షీణింపజేయడం ప్రారంభించింది, ఎక్కువగా స్థానిక భూమి వాదనలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా భూములను పునఃపంపిణీ చేసింది. ఫలితంగా మూడింట రెండు వంతుల కంటే ఎక్కువ యూరోపియన్లకు. మూడవ వంతు కంటే తక్కువ కనకు‌లకు వెళ్ళింది. 1987 చివరి నాటికి, రోడ్డు అడ్డంకులు తుపాకీ యుద్ధాలు, ఆస్తి విధ్వంసం ఓవియా గుహ బందీల తీసుకోవడంలో ముగిశాయి. 1988 ఫ్రెంచి అధ్యక్ష ఎన్నికలు ప్రారంభానికి కొన్ని రోజుల ముందు నాటకీయ బందీల సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఓవియాలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ఉగ్రవాదులు నలుగురు జెండర్ము‌లను చంపి 27 మంది బందీలను తీసుకున్నారు. బందీలను రక్షించడానికి సైన్యం గుహ మీద దాడి చేసింది. పంతొమ్మిది మంది కనకు బందీలుగా ఉన్నవారు మరణించారు. మరో ముగ్గురు నిర్బంధంలో మరణించారు. దాడిలో ఇద్దరు సైనికులు మరణించారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | title= న్యూ కాలెడోనియాలో భూమి, స్వాతంత్ర్యం | website= Cultural Survival Quarterly Magazine | last= Winslow | first= Donna | date= June 1991 | via= culturalsurvival.org | access-date= 2021-02-11 | language=en | archive-date= 13 నవంబరు 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | url-status= live}}</ref> ====న్యూమియా ఒప్పందం, స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|ఒకే స్తంభం మీద పక్కపక్కనే జెండాలు, న్యూమియా 2011 మార్చి]] 1988 జూన్ 25 సంతకం చేయబడిన మాటిగ్నాను ఒప్పందాలు ఒక దశాబ్ద కాలం స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారించాయి. 1998 మే 5న సంతకం చేయబడిన నూమియా ఒప్పందం 20 సంవత్సరాల పరివర్తనకు పునాది వేసింది. ఇది క్రమంగా స్థానిక ప్రభుత్వానికి అధికారాలను బదిలీ చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 2018 చివరి నాటికి ఓటు జరగాలని నూమియా ఒప్పందం నిర్దేశించిన కాలక్రమాన్ని అనుసరించి 2017 నవంబరు 2న ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి ఎడ్వర్డు ఫిలిపు అధ్యక్షత వహించిన సమావేశంలో ఫ్రాన్సు నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కోసం పునాది వేయబడింది. ఇది 2018 నవంబరు నాటికి జరగనుంది. ఓటరు జాబితా అర్హత చాలా కాలంగా వివాదానికి దారితీసింది. కానీ వివరాలు కనాకు మూలానికి చెందిన ఓటర్లకు ఆటోమేటికు అర్హతను మంజూరు చేసే ఎన్నికల జాబితాలో పరిష్కరించబడ్డాయి. కానీ ఆ భూభాగంలో ఎక్కువ కాలం నివసించని ఇతర మూలాల వారిని మినహాయించాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | title=Nouvelleque accord politique " sur le référendum d'autodétermination | website=LeMonde.fr | date=3 నవంబరు 2017 | last1=Roger | first1=Patrick | language=fr | trans-title=కొత్త కలెడోనియా: 'రాజకీయ ఒప్పందం'లో స్వీయ-అంగీకారం ఏమిటి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ | access-date=17 జూలై 2018 | archive-date=22 జూన్ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | url-status=live}}</ref> ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది 2018 నవంబరు 4న<ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు తేదీని నిర్ణయించింది | website=[[ది గార్డియన్]] | date=20 మార్చి 2018 | access-date=25 మార్చి 2018 | archive-date=13 మే 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్యం తిరస్కరించబడింది.<ref>{{Cite magazine | url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | title= న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగా ఉండటానికి ఓట్లు | magazine= [[Time (magazine) | Time.com]] | agency= Associated Press | date= 5 నవంబరు 2018 | location= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language=en | access-date= 2018-11-08 | archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | archive-date= 9 నవంబరు 2018 | url-status= dead}}</ref> మరొక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2020 అక్టోబరులో జరిగింది. ఓటర్లు మరోసారి ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | title= న్యూ కాలెడోనియా ఓటర్లు ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగానే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు | website= లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ | agency= అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ | first= షార్లెట్ | last= ఆంటోయిన్-పెరాన్ | date= 4 అక్టోబరు 2020 | place= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language= en | access-date= 11 ఫిబ్రవరి 2021 | archive-date= 8 అక్టోబరు 2020 | archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | url-status= live}}</ref> 2018 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 56.7% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు. 2020 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఈ శాతం తగ్గింది. 53.4% ​​మంది ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| date=2020-10-04 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ: దక్షిణ పసిఫిక్ ప్రాంతం ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | language=en | website=[[BBC News]] | url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | access-date=2021-07-08 | archive-date=4 అక్టోబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | url-status=live}}</ref> మూడవ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ డిసెంబరు 12న జరిగింది. 2021.<ref>{{Cite news| url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | title=ఫ్రెంచ్ భూభాగం ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా దాని మూడవ, చివరి స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది, దీనిలో 96.49 మంది స్వాతంత్ర్యానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు | website=France24 | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=12 డిసెంబరు 2021 | archive-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి. కోవిడు-19 మహమ్మారి వల్ల ఏర్పడిన ప్రభావం కారణంగా ఆలస్యమైన ఓటు కోసం వాదించిన స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి; ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం అలా చేయడానికి నిరాకరించినప్పుడు వారు బహిష్కరణకు పిలుపునిచ్చారు. దీని ఫలితంగా 96% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| last=Antoine-Perron | first=Charlotte | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లోనే ఉండాలని ఓటు వేసింది; వేర్పాటువాదులు బహిష్కరణ | url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | website=Associated Press | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-date=1 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | url-status=live}}</ref> 2024 మేలో చర్చల మధ్య అల్లర్లు చెలరేగాయి.<ref>{{Cite news| title=న్యూ కాలెడోనియా: ఓటింగ్ సంస్కరణల మీద అల్లర్ల మధ్య ఫ్రెంచ్ భూభాగంలో పోలీసులపై 'కాల్పులు' | url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | access-date=మే 14, 2024 | website=France 24 | archive-date=15 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | url-status=live}}</ref> 2024 అక్టోబరులో అప్పటి ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి మిచెలు బార్నియరు బిల్లును రద్దు చేశారు. ప్రశాంతతను పునరుద్ధరించాల్సిన అవసరాన్ని పేర్కొంటూ, "మరిన్ని అశాంతిని నివారించడం" ప్రాధాన్యత అని జాతీయ అసెంబ్లీకి చెప్పారు.<ref name=":3">{{Cite news| date=2024-10-04 | title=ఫ్రాన్స్ ఓటింగ్ సంస్కరణను వదులుకోవడంతో న్యూ కాలెడోనియన్ స్వాతంత్ర్య నాయకులు జాగ్రత్త | url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | access-date=2025-04-16 | website=[[Radio France Internationale]] | language=en | archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | archive-date=31 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> 2024 డిసెంబరు 2న అల్లర్లు ముగిసినందున కర్ఫ్యూ అధికారికంగా ఎత్తివేయబడింది.<ref>{{Cite news| title=హింసాత్మక అల్లర్ల తర్వాత 6 నెలల్లో ఫ్రెంచి విదేశీ భూభాగం న్యూ కాలెడోనియాలో కర్ఫ్యూ ఎత్తివేయబడింది | url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | access-date=2025-04-16 | website=[[Anadolu Agency]] | archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | archive-date=2 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> == రాజకీయాలు == న్యూ కాలెడోనియా అనేది భూభాగం ''సుయి జనరిసు'', దీనికి ఫ్రాన్సు క్రమంగా కొన్ని అధికారాలను బదిలీ చేసింది.<ref name="jc" /> దాని పౌరులు ఫ్రెంచి జాతీయత కలిగి ఉంటారు. ఫ్రాన్సు అధ్యక్షుడికి ఓటు వేస్తారు. యూరోపియను పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ఓటు వేసే హక్కు వారికి ఉంది. దీనిని 54 మంది సభ్యులతో కూడిన టెరిటోరియలు కాంగ్రెసు నిర్వహిస్తుంది. ఇది మూడు ప్రాంతీయ అసెంబ్లీల సభ్యులతో కూడిన శాసనసభ.<ref name="undcol" /> ఫ్రెంచి రాష్ట్రాన్ని హై కమిషనరు భూభాగంలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref name="undcol" /> జాతీయ స్థాయిలో, న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి పార్లమెంటులో ఇద్దరు డిప్యూటీలు, ఇద్దరు సెనేటర్లు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref>{{Cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie | publisher=[[Cabinet of France | Government of France]] | website=[[Minister of the Interior (France) | Minister of the Interior]] | language=fr | access-date=2012-08-06 | archive-date=26 June 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | url-status=live}}</ref> 25 సంవత్సరాలుగా న్యూ కాలెడోనియాలోని పార్టీ వ్యవస్థ స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక ది ర్యాలీ–యుఎంపి ఆధిపత్యంలో ఉంది.<ref name="undcol" /> ఈ ఆధిపత్యం అవెనిరు ఎన్సెంబులు అనే కొత్త పార్టీ ఆవిర్భావంతో ముగిసింది. ఇది స్వాతంత్ర్యాన్ని కూడా వ్యతిరేకించింది. కానీ అనేక స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహాల సంకీర్ణమైన కనకు సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటులో భాగమైన కనకు ఉద్యమంతో సంభాషణకు మరింత బహిరంగంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="undcol" /> 2025 జనవరిలో అల్సైడు పొంగా న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వ అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. లూయిసు మాపౌ నేతృత్వంలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తరువాత కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2024 అశాంతి తరువాత స్థిరత్వాన్ని తీసుకువచ్చిందని దేశం ఫ్రాన్సు రిపబ్లికులోనే ఉండటానికి కొనసాగింపుగా ఆయన నాయకత్వం వర్ణించబడింది.<ref name=":02">{{Cite news| last=Mazzoni | first=Julien | date=2025-01-09 | title=న్యూ కాలెడోనియా రాజకీయ సంక్షోభం తర్వాత కాంగ్రెస్ ఫ్రాన్స్ అనుకూల అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంది | url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president | access-date=2025-04-05 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> === ఆచార అధికారం === కనాకు సమాజంలో 4,000–5,000 కుటుంబ ఆధారిత వంశాల నుండి ఈ భూభాగాన్ని తయారు చేసే ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాలు (ఎయిరెసు కౌటుమియరెసు) వరకు అనేక ఆచార అధికారం ఉంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} వంశాలు వంశ నాయకులచే నాయకత్వం వహించబడతాయి. ఇవి 341 తెగలను ఏర్పరిచాయి, ప్రతి ఒక్కటి ఒక గిరిజన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటుంది. ఈ తెగలను 57 సంప్రదాయ ప్రధాన రాజ్యాలుగా చెఫరీసు) విభజించారు. ప్రతి ఒక్కటి ఒక ప్రధాన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటాయి. సంప్రదాయ ప్రాంతాల పరిపాలనా ఉపవిభాగాలను ఏర్పరుస్తాయి.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb| జీన్ లెక్వెసు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో న్యూ కాలెడోనియా స్వేచ్ఛను నిర్ధారించడంలో సహాయపడిన యుఎస్ సేవా సభ్యులను సత్కరించే కార్యక్రమంలో ]] కస్టమరీ సెనేటు అనేది కనకు‌ల వివిధ సాంప్రదాయ కౌన్సిలు‌ల అసెంబ్లీ, కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన చట్ట ప్రతిపాదనల మీద అధికార పరిధిని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="cs-fra" /> కస్టమరీ సెనేటు‌లో ప్రతి ఒక్కరూ నియమించిన 16 మంది సభ్యులు ఉంటారు. సాంప్రదాయ కౌన్సిలు, ప్రతి ఆచార ప్రాంతానికి ఇద్దరు ప్రతినిధులు.<ref name="cs-fra" /> దాని సలహా పాత్రలో, నౌమియా ఒప్పందంలో నిర్వచించిన విధంగా "కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన" చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కస్టమరీ సెనేటు‌ను సంప్రదించాలి.<ref name="cs-fra" /> గుర్తింపు పౌర ఆచార శాసనం, భూ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కూడా ఇది చర్చా పాత్రను కలిగి ఉంది.<ref name="cs-fra" /> ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబరు‌లో కొత్త అధ్యక్షుడిని నియమిస్తారు. అధ్యక్ష పదవి ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాల మధ్య తిరుగుతుంది.<ref name="cs-fra">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | title=Sénat coutumier | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> వివాహం, దత్తత, వారసత్వం, కొన్ని భూమి సమస్యల వంటి పౌర విషయాలకు సంబంధించి కనకు ప్రజలు ఆచార అధికారులను ఆశ్రయిస్తారు.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ఫ్రెంచి పరిపాలన సాధారణంగా ఆచార వ్యవస్థలో తీసుకున్న నిర్ణయాలను గౌరవిస్తుంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} అయితే వారి అధికార పరిధి శిక్షా విషయాలలో తీవ్రంగా పరిమితం చేయబడింది. ఎందుకంటే ఆచార న్యాయ వ్యవస్థకు సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు శారీరక శిక్ష వాడకంతో సహా, మానవ హక్కుల బాధ్యతలకు విరుద్ధంగా కనిపిస్తాయి. ఫ్రాన్సు.{{sfn|అనయ|2011|p=8}} === సైనికం-జెండర్మేరీ=== న్యూ కాలెడోనియా సాయుధ దళాలలో (ఫ్రెంచి: ఫోర్సెసు ఆర్మీసు డి నౌవెలు-కాలేడోనీ, లేదా ఎఫ్‌ఎఎంసి )లో దాదాపు 2,000 మంది సైనికులు ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా కౌమాకు, నందాయు, టోంటౌటా, ప్లం, నౌమియాలో మోహరించబడ్డారు.<ref name="fanc">{{Cite web| url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Defense.gouv.fr | date=2012-12-20 | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 November 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> భూ బలగాలు ట్రూప్సు డి మెరైను, రెజిమెంటు డి'ఇన్ఫాంటెరీ డి మెరైను డు పసిఫికు, రెజిమెంటు‌ను కలిగి ఉంటాయి. 700 మంది సభ్యుల రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 80 శాతం మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి స్వల్పకాలిక (నాలుగు నెలల) మోహరింపుల మీద సైనికులతో కూడి ఉన్నారు. 2018 నాటికి రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 30 మంది సిబ్బందిని మాత్రమే స్థానికంగా నియమించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire | last=Lagneau | first=Laurent | date=19 September 2018 | access-date=12 February 2023 | archive-date=12 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | url-status=live}}</ref> నావికా దళాలలో ఫ్రెంచు నేవీకి చెందిన అనేక నౌకలు ఉన్నాయి. వీటిలో: ఫ్లోరియలు-క్లాసు ఫ్రిగేటు, వెండిమియారు, పెట్రోలు, సపోర్టు నౌక డి'ఎంట్రెకాస్టియాక్సు, ఫెలిక్సు ఎబౌ తరగతి పెట్రోలు నౌకల ప్రధాన నౌక అగస్టే బెనెబిగు. ఈ భూభాగంలో కార్యకలాపాలకు మద్దతుగా ఒక ఇడిఎ-ఎస్ ల్యాండింగు క్రాఫ్టు (సాబరు) కూడా మోహరించబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ | title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau | date=23 January 2025 | access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA | date=25 November 2021 | access-date=10 December 2021 | archive-date=26 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | url-status=live}}</ref> ఫ్రెంచి నావికాదళం 2026 నాటికి ఫెలిక్సు ఎబౌ క్లాసు (జీను ట్రానేపు) రెండవ నౌకను భూభాగానికి మోహరించడం ద్వారా న్యూ కాలెడోనియాలో దాని ఆఫ్షోరు గస్తీ సామర్థ్యాలను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. .<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape | title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape | website=French Navy | date=5 March 2025 | access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry | website=Shepherd | last=Tanguy | first=Jean-Marc | date=4 August 2022 | access-date=30 December 2022 | archive-date=21 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | url-status=live}}</ref><ref name="brestboulogne">{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne | website=Mer et Marine | language=fr | last=Groizeleau | first=Vincent | date=21 September 2022 | access-date=3 November 2022 | url-access=subscription | archive-date=22 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | url-status=live}}</ref> 2010ల చివరి నాటికి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఫ్రెంచు నావికా విమానయానం, వైమానిక దళ అంశాలలో రెండు నేవీ ఫాల్కను 200 గార్డియను సముద్ర నిఘా విమానాలు (ఫ్లోటిల్లా 25ఎఫ్ నుండి తీసుకోబడ్డాయి) ఉన్నాయి. వీటిని 2025/26 నుండి ప్రారంభమయ్యే మరింత ఆధునిక ఫాల్కను 2000 ఆల్బాట్రోసు ద్వారా భర్తీ చేయనున్నారు,<ref>{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/les-avions-de-surveillance-maritime-gardian-prolonges-a-tahiti-et-noumea | title=Les avions de surveillance maritime Gardian prolongés à Tahiti et Nouméa | last=Groizeleau | first=Vincent | website=Mer et Marine | language=fr | date=13 December 2024 | access-date=13 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web| title=French Navy to receive new eyes in the sky from Dassault | url=https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | access-date=2022-11-18 | website=www.aerotime.aero | date=19 November 2020 | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113213457/https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | url-status=live}}</ref> అదనంగా రెండు కాసా సిఎన్235 రవాణా విమానాలు, వైమానిక దళం 52 "టోంటౌటా" స్క్వాడ్రను నుండి మూడు ప్యూమా హెలికాప్టర్లు.<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées | date=14 February 2022 | access-date=11 February 2023 | archive-date=5 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées | date=10 February 2023 | access-date=11 February 2023 | archive-date=11 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | url-status=live}}</ref> 2022కి ముందు ఫ్రిగేటు వెండెమియరు అలోయెటు 3 హెలికాప్టరు‌ను నిర్వహించింది. అయితే 2022లో ఈ రకం పదవీ విరమణతో దీనిని యూరోకాప్టరు డౌఫిను ఎన్3 ద్వారా భర్తీ చేస్తున్నారు.<ref>{{Cite web| title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 | url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | access-date=2022-11-18 | website=Air & Cosmos | language=fr | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 | url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | date=January 2023 | access-date=2023-03-04 | website=Cols Bleus | language=fr | archive-date=4 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | url-status=live}}</ref> 2022లో ఫ్రెంచి వైమానిక దళం ఎ 400ఎం రవాణా విమానం, ఎ 330 ఎంఆర్‌టిటి ఫీనిక్సు ట్యాంకర్ల మద్దతుతో మూడు రాఫెలు యుద్ధ విమానాలను ఫ్రాన్సు నుండి న్యూ కాలెడోనియాకు మూడు వారాల వ్యాయామం కోసం మోహరించడం ద్వారా భూభాగాన్ని బలోపేతం చేసే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించింది.<ref>{{Cite web| last= | date=2022-08-27 | title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers | url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | access-date=2022-11-18 | website=MilitaryLeak | archive-date=14 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region | url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | access-date=28 December 2023 | website=ac.nato.int | archive-date=3 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | url-status=live}}</ref> అదనంగా నేషనలు జెండర్మేరీ ‌ నుండి దాదాపు 855 మంది సిబ్బంది ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్నారు. వీటిని 4 కంపెనీలు, 27 బ్రిగేడు‌లు, అనేక ప్రత్యేక, మొబైలు జెండర్మేరీ యూనిట్లుగా విభజించారు. స్వాతంత్ర్యం మీద 2021 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ వంటి కాలంలో ఈ దళాలను మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి మోహరించిన సిబ్బందితో గణనీయంగా బలోపేతం చేశారు.<ref>{{Cite news| first=Julien | last=Sartre | date=2021-12-07 | title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote | url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote | access-date=2022-11-18 | website=[[The Guardian]] }}</ref> వైమానిక భాగంలో రెండు ఎక్యూర్యుయిలు హెలికాప్టర్లు ఉన్నాయి <ref>{{Cite web| title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie | url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | access-date=2022-11-18 | website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr | archive-date=7 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | url-status=live}}</ref>[69] అయితే మారిటైం జెండర్మేరీ భూభాగంలో పెట్రోలు బోటు డంబియాను మోహరిస్తుంది.<ref name="fanc" /><ref>{{Cite web| url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats | publisher=Homelandsecurity Technology | date= | access-date=2022-08-28 | archive-date=7 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | url-status=live}}</ref> === స్థితి === 1983 నుండి న్యూ కాలెడోనియా పసిఫికు కమ్యూనిటీలో సభ్యదేశంగా ఉంది. సంస్థ ప్రాంతీయ ప్రధాన కార్యాలయం నౌమియాలో ఉంది. 1986 నుండి ఐక్యరాజ్యసమితి డీకోలనైజేషను కమిటీ న్యూ కాలెడోనియాను ఐక్యరాజ్యసమితి స్వయం పాలన లేని భూభాగాల జాబితాలో చేర్చింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | title=ట్రస్ట్, స్వయం పాలన లేని భూభాగాలు (1945–1999) | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్]] | access-date=29 జూన్ 2017 | archive-date=6 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఈ క్రింది విధంగా జరిగింది. అయినప్పటికీ స్వాతంత్ర్యాన్ని మెజారిటీ తిరస్కరించింది. [[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2| న్యూ కాలెడోనియా పరిపాలనను వివరించే పిరమిడు గ్రాఫు]] 1980లలో వేర్పాటువాద అశాంతి కాలం తర్వాత 1998లో సంతకం చేయబడిన ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఆమోదించబడిన న్యూమియా ఒప్పందం ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాకు ప్రత్యేక హోదా లభించింది. ప్రారంభమైన ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2018 నవంబరు 4న జరిగింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తేదీని నిర్ణయించింది | website=The Guardian | access-date=20 మార్చి 2018 | date=19 మార్చి 2018 | last=Willsher | first=Kim | archive-date=25 అక్టోబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ఓటును సిద్ధం చేయడానికి పారిస్ సమావేశం | website=రేడియో న్యూజిలాండ్ | access-date=2016-03-08 | date=2016-02-02 | archive-date=8 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | url-status=live}}</ref> ఫలితంగా 56.9% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యానికి 'కాని' ఓటు వేసింది | agency=Reuters | date=2018-11-04 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2018-11-04 | archive-date=6 డిసెంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం మరో స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. ఇది 2020 అక్టోబరు 4న జరిగింది. ఫలితంగా 53.26% ఓటర్లు ఫ్రాన్సూ‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | title=న్యూ కాలెడోనియా రెండవసారి ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | date=2020-10-05 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2020-10-05 | archive-date=20 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ద్వారా అనుమతించబడిన మూడవ, చివరి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. 2021 డిసెంబరు 12న న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రెంచి రిపబ్లికు‌లో భాగంగా ఉందని నిర్ధారించింది. కనకు జనాభాలో ఎక్కువ మంది ఓటును బహిష్కరించిన తర్వాత 96% మంది స్వాతంత్ర్యానికి "కాదు" అని ఓటు వేశారు. "కనకు గుర్తింపు, అన్ని పార్టీలు పంచుకునే భవిష్యత్తును వ్యక్తీకరించడానికి అన్ని పార్టీలు కలిసి ఒక పేరు, జెండా, గీతం, నినాదం, నోట్ల రూపకల్పనను వెతకాలి" అని పేర్కొన్న ఒప్పందం కారణంగా ఈ భూభాగం అధికారిక పేరు న్యూవెలు-కలెడోనియా సమీప భవిష్యత్తులో మార్చబడవచ్చు.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | title=Les accords de Nouméa | author=Government of New Caledonia | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | archive-date= 5 ఏప్రిల్ 2008 | language=fr | author-link=న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వం}}</ref> అయితే ఈ రోజు వరకు ఈ భూభాగానికి కొత్త పేరు మీద ఏకాభిప్రాయం లేదు. అయినప్పటికీ ''కనకు రిపబ్లికు'' 40% జనాభాలో ప్రజాదరణ పొందింది .<ref>{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | url-status=dead| archive-date=27 జూన్ 2008 | title=సొసైటీ : లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ చోయిసిట్ అన్ హైమ్నె ఎట్ ఉనే డివైజ్ | author=RFO | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా తన సొంత చిహ్నాలను ఎక్కువగా స్వీకరించింది. దాని నోట్ల కోసం ఒక గీతం, నినాదం, కొత్త డిజైను‌ను ఎంచుకుంది.<ref name="monde1" /> 2010 జూలైలో న్యూ కాలెడోనియా కాంగ్రెసు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కనకు జెండాను ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ తో పాటు భూభాగం ద్వంద్వ జెండాలుగా ఎగురవేయాలనే కోరికకు అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. కోరిక చట్టబద్ధంగా కట్టుబడి లేనిది. వివాదాస్పదంగా నిరూపించబడింది.<ref name="congress">{{Cite web| url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | title=Nouvelle-Calédonie: Voeu dedrau sur akley 2010 | website=axl.cefan.ulaval.ca | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=23 అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | url-status=live}}="{ci><ref name | url= http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341 | title= Voeux n° 1 du treize juillet 2010 | access-date= 26 నవంబరు 2021 | archive-date= 17 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf=6341.pdf=6341 url-status = live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియను కమ్యూను‌లలో ఎక్కువ భాగం (కానీ అన్నీ కాదు) ఇప్పుడు రెండు జెండాలను ఎగురవేస్తాయి. మిగిలినవి ఫ్రెంచి త్రివర్ణాన్ని మాత్రమే ఎగురవేస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web| url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-communochtml19.150W150000%20%22descendre%20le%20drapeau%20kanak%20est%20un%20geste%20ignoble%2C%20il%20ne%20faut%20Plus%20parler%20de%20destin%20commun%21%22 | website=Nouvelle-Calédonie la 1ère | date=9 మే 2014 | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=2021-11-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wam | url-status=live| title=ఆర్కైవ్ నకలు }}</ref> అనధికారిక దత్తత న్యూ కాలెడోనియాను రెండు జెండాలున్న ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు లేదా భూభాగాల్లో ఒకటిగా చేసింది. రెండు జెండాలను ఉపయోగించాలని కోరుకునే నిర్ణయం రెండు వర్గాల మధ్య నిరంతరం యుద్ధభూమిగా మారింది. 2011 ఫిబ్రవరిలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం కూలిపోవడానికి దారితీసింది.<ref name="fr24">{{Cite web| url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | title=సర్కోజీ న్యూ కాలెడోనియా హింసపై సంభాషణకు పిలుపునిచ్చింది | publisher=France 24 | date=2011-08-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=7 సెప్టెంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | url-status=live}}</ref> == పరిపాలనా విభాగాలు == [[File:Map of New Caledonian Communes (Unlabeled).svg| thumb|న్యూ కాలెడోనియన్ కమ్యూన్‌ల మ్యాప్. లేత బూడిద రంగు, ముదురు బూడిద రంగు వరుసగా ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లను సూచిస్తాయి]] 1999 ఫిబ్రవరి 16న పార్లమెంటు ఆమోదించిన సేంద్రీయ చట్టం, సాధారణ చట్టం ఫలితంగా సంస్థాగత సంస్థగా ఏర్పడింది.<ref name="jc" /> ఈ ద్వీపసమూహం మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించబడింది: * దక్షిణ ప్రావిన్సు (''సుడు ప్రావిన్సు ప్రావిన్సు''). ప్రాంతీయ రాజధాని: నౌమియా. ప్రాంతం: 9,407 చ.కి.మీ జనాభా: 212,082 నివాసితులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1">{{Cite web| title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − జనాభా లీగల్స్ డి నౌవెల్లె-కాలేడోనీ {!{2}19ee en ! | url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | access-date=2023-09-11 | website=www.insee.fr | archive-date=25 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | url-status=live}}</ref> * నార్తు ప్రావిన్సు (''నార్డు ప్రావిన్సు''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: కోనే. వైశాల్యం: 7,348 చ.కి.మీ జనాభా: 49,910 నివాసులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1" /> * లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు (''ప్రావిన్సు డెసు ఇల్సు లోయాటె''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: లిఫౌ. వైశాల్యం: 1,981 చ.కి.మీ జనాభా: 18,353 నివాసులు ఉన్నారు. (2019).<ref name=":1" /> న్యూ కాలెడోనియా ఇంకా 33 కమ్యూను‌లుగా (మునిసిపాలిటీలు) విభజించబడింది.<ref name="jc">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 | title=Présentation= – L'Ov.Outrebsentation= | | access-date=2013-01-30 | archive-date=21 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelleh-caledon3 | url-status=live}}</ref> పోయా అనే ఒక కమ్యూను రెండు ప్రావిన్సుల మధ్య విభజించబడింది. ప్రధాన స్థావరం అత్యధిక జనాభా కలిగిన పోయా ఉత్తర సగం ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. అయితే 2019లో కేవలం 210 మంది నివాసితులతో ఉన్న కమ్యూను దక్షిణ సగం దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. == భౌగోళికం == [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|అంతరిక్షం నుండి న్యూ కాలెడోనియా]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|ఐఎస్‌ఎస్ నుండి న్యూ కాలెడోనియా పగడపు దిబ్బలు 2020 సెప్టెంబరు 9]] న్యూ కాలెడోనియా జిలాండియాలో భాగం. ఇది పురాతన గోండ్వానా సూపర్-ఖండంలో ఒక భాగం. ఇది [[ఓషియానియా]]లో భాగం. న్యూ కాలెడోనియా దాదాపు 66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఆస్ట్రేలియా నుండి విడిపోయి, తరువాత ఈశాన్య దిశలో కదులుతూ, దాదాపు 50 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ప్రస్తుత స్థితికి చేరుకుందని ఊహించబడింది.<ref>బోయర్ & గిరిబెట్ 2007: 355</ref> ప్రధాన భూభాగం పొడవునా మధ్య పర్వత శ్రేణి ద్వారా విభజించబడింది, దీని ఎత్తైన శిఖరాలు ఉత్తరాన మోంట్ పానియే 1629 మీ (5,344 అ) ఆగ్నేయంలో మోంటు హంబోల్టు 1618 మీ (5,308 అ) ఉన్నాయి.<ref name="geo-jc" /> st.<ref name="geo-jc2">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> Theతూర్పు తీరం పచ్చని వృక్షసంపదతో కప్పబడి ఉంది.<ref name="geo-jc" />st.<ref name="geo-jc3">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> The పశ్చిమ తీరం, దాని పెద్ద సవన్నా, వ్యవసాయానికి అనువైన మైదానాలతో, పొడి ప్రాంతం. ఈ తీరం వెంబడి అనేక ఖనిజ-సంపన్న మాసిఫు‌లు కనిపిస్తాయి.<ref name="geo-jc" />st.<ref name="geo-jc4">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> The డయాహోట్ నది న్యూ కాలెడోనియాలో అతి పొడవైన నది. ఇది దాదాపు {{convert|100|km}} ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB">{{Britannica | 161133 | డయాహోట్ నది}}</ref> ఇది 620 చకిమీ (240 చకిమీ) పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. వాయవ్య దిశగా బై డి'హార్కోర్టులోకి తెరుచుకుంటుంది. ఇది పాని పర్వతం పశ్చిమ ఎస్కార్పు‌మెంటు వెంట ద్వీపం ఉత్తర బిందువు వైపు ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB" /><ref name="UNU">{{Cite web| url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=వర్గీకరణకర్తబ్రౌజ్&p.sa= | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ఓపెన్‌కాస్ట్ మైనింగ్ ప్రభావాలు | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్ యూనివర్సిటీ]] | access-date=9 జూన్ 2011 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= | archive-date=27 జూలై 2011 }}</ref> ద్వీపంలో ఎక్కువ భాగం తడి సతత హరిత అడవులతో కప్పబడి ఉంది. అయితే దిగువ ఎత్తులలో సవన్నాలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి.<ref name="gbrs" /> న్యూ కాలెడోనియను సరస్సు మొత్తం వైశాల్యం {{convert|24000|km2}} ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సరస్సులలో ఇది ఒకటి. మడుగు, చుట్టుపక్కల ఉన్న న్యూ కలెడోనియా బారియరు రీఫు దాని అసాధారణ సౌందర్యం, సముద్ర జీవవైవిధ్యం కోసం 2008లో యునెస్కో [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం]]గా పేరు పెట్టబడింది.<ref name="geo-jc">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | title=డోనీస్ జియోగ్రాఫిక్స్ | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv-01access-300ate | | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{Cite web| url= https://whc.unesco.org/en/list/1115 | title= న్యూ కాలెడోనియా సరస్సులు: రీఫ్ వైవిధ్యం, అనుబంధ పర్యావరణ వ్యవస్థలు | website= UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ కేంద్రం | publisher= ఐక్యరాజ్యసమితి విద్యా, శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక సంస్థ | access-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ | url-status= live}}</ref> st.<ref name="geo-jc5">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> The2023 మేలో న్యూ కాలెడోనియాలో భూకంపం, సునామీ సంభవించాయి. దీని వలన ఇక్కడ, సమీపంలోని ఇతర దేశాలలో సునామీ హెచ్చరిక జారీ చేయబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | title=భూకంపం దక్షిణ పసిఫిక్ అంతటా 3 అడుగుల అలల సునామీ హెచ్చరికలను ప్రేరేపిస్తుంది | website=The Independent | first=Shweta | last=Sharma | date=19 మే 2023 | access-date=29 మే 2023 | archive-date=19 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | url-status=live}}</ref> === వాతావరణం === వాతావరణం ఉష్ణమండల, నవంబరు నుండి మార్చి వరకు వేడి, తేమతో కూడిన కాలం ఉంటుంది. {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc" /> st.<ref name="geo-jc6">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> Theఉష్ణోగ్రతలు, జూన్ నుండి ఆగస్టు వరకు చల్లగా, పొడి కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc" />'''st.<ref name="geo-jc7">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> The''' మధ్య ఉష్ణోగ్రతలు రెండు చిన్న అంతరాలతో అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.<ref name="ped" /> ఉష్ణమండల వాతావరణం సముద్ర ప్రభావం, వాణిజ్య గాలుల ద్వారా బలంగా నియంత్రించబడుతుంది. ఇవి తేమను తగ్గిస్తాయి. ఇది 80%కి దగ్గరగా ఉంటుంది.<ref name="geo-jc" /> సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 23&nbsp;°C, చారిత్రక తీవ్రతలు {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped" /> దీవిలో అవపాతం చాలా భిన్నంగా ఉంటుందని వర్షపాతం రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. గలారినోలో నమోదైన {{convert|3000|mm}} వర్షపాతం పశ్చిమ తీరం సగటు కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఎల్ నినో ప్రభావం కారణంగా పొడి కాలాలు కూడా ఉన్నాయి.<ref name="ped" /> డిసెంబరు ఏప్రిల్ మధ్య, ఉష్ణమండల మాంద్యాలు తుఫానులు గంటకు 100 కిమీ (గంటకు 62 మైళ్ళు) వేగాన్ని మించి గాలులు వీస్తాయి. ఒక్కొకసారి గంటకు 250 కిమీ (గంటకు 160 మైళ్ళు) వేగంతో కూడా గాలులు వీస్తాయి. చాలా ఎక్కువ వర్షపాతం సంభవిస్తాయి.<ref name="ped" /> 2021 మార్చిలో న్యూ కాలెడోనియాను ప్రభావితం చేసిన చివరి తుఫాను తుఫాను నిరాను. == పర్యావరణం == [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|న్యూ కాలెడోనియాకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రకృతి దృశ్యం]] న్యూ కాలెడోనియాలో అనేక ప్రత్యేకమైన టాక్సాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పక్షులు, మొక్కలు.<ref name="hjnc" /> ఇది చదరపు కిలోమీటరుకు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నమైన వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది.<ref name="hjnc" /> జీవవైవిధ్యం గ్రాండే టెర్రే, మధ్య పర్వత శ్రేణి వల్ల సంభవిస్తుంది. ఇది స్థానిక జాతులు వృద్ధి చెందే వివిధ రకాల సముదాయాలు, భూస్వరూపం, సూక్ష్మ-వాతావరణాలను సృష్టించింది.<ref name="hjnc">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=Noth కాలెడోనియా | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=26 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=26 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | url-status=live}}</ref> నికెలు పరిశ్రమ కారణంగా, న్యూ కాలెడోనియా తలసరి అధిక స్థాయిలో కార్బను డయాక్సైడు‌ను విడుదల చేస్తుంది. ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే. 2019లో ఇది ఫ్రాన్సు‌కు 4.81 టన్నుల కార్బన్డైయాక్సైడు విడుదల చేసింది.<ref>{{Cite web| title=EDGAR – గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ కోసం ఉద్గారాల డేటాబేస్ | url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | access-date=2021-04-24 | website=edgar.jrc.ec.europa.eu | archive-date=31 మే 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా అసాధారణ జీవవైవిధ్యం, దాని ముప్పు స్థితి కలయిక దీనిని అత్యంత కీలకమైన వాటిలో ఒకటిగా చేసింది. జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్లు ఈ భూమి మీద ఉన్నాయి.<ref name = "myers">{{Cite journal| last1=Myers | first1=Norman | last2=Mittermeier | first2=Russell A. | last3=Mittermeier | first3=Cristina G. | last4=da Fonseca | first4=Gustavo A. B. | last5=Kent | first5=Jennifer | title=సంరక్షణ ప్రాధాన్యతల కోసం జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్‌లు | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-02-24_403_6772/page/19 | website=Nature | date=February 2000 | volume=403 | issue=6772 | pages=853–858 | doi=10.1038/35002501 | pmid=10706275 | bibcode=2000Natur.403..853M | s2cid=4414279 }}</ref> 2001లో బ్రూనో, జాక్వెసు లాఫ్లూరు ఆర్‌పిసిఆర్ పార్టీ నుండి "తీవ్రమైన సవాళ్లను" ఎదుర్కొని కాలెడోనియను పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం తరపున ఆయన చేసిన కృషికి వాన్ పెటెగెం గోల్డ్మను పర్యావరణ బహుమతిను అందుకున్నారు.<ref>{{Cite web| title=Bruno Van Peteghem | url=http://www.goldmanprize.org/node/169 | website=Goldman Environmental Prize | archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 | archive-date=1 ఫిబ్రవరి 2009 | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా పర్యావరణ వైవిధ్యాన్ని అగ్నిప్రమాదం, పారిశ్రామిక, నివాస అభివృద్ధి, అపరిమిత వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు, మైనింగు (న్యాయపరమైన రద్దు వంటివి) నుండి రక్షించడంలో కొన్ని రంగాలలో పురోగతి సాధించబడింది. ఐఎన్‌సిఒ 2006 జూన్ లో దుర్వినియోగాల కారణంగా మైనింగు లైసెన్సు పొందింది).<ref>{{Cite web| title=స్వదేశీ కనక్స్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఇంకోపై దాడి చేశారు | url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | website=MiningWatch కెనడా | date=19 జూలై 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | archive-date=13 అక్టోబరు 2007 | url-status=dead}}</ref> 2008లో ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన నిరంతర అవరోధ రీఫు వ్యవస్థ అయిన న్యూ కాలెడోనియను అవరోధ రీఫు ఆరు మడుగులు, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. === వృక్షజాలం === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[అంబోరెల్లా]]'', ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన పుష్పించే మొక్క వంశం]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[అరౌకారియా కాలమారిస్]]'' [[ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్ (న్యూ కాలెడోనియా)|ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్]]]] న్యూ కాలెడోనియా జంతుజాలం, వృక్షజాలం అనేక కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం గోండ్వానా నుండి విడిపోయినప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో వేరుచేయబడిన పూర్వీకుల జాతుల నుండి ఉద్భవించాయి.<ref>{{Cite journal| first1=అలాన్ ఎస్. | last1=కాలిన్స్ | first2=సెర్గీ ఎ. | last2=పిసారెవ్స్కీ | title= తూర్పు గోండ్వానాను విలీనం చేయడం: సర్కమ్-ఇండియన్ ఒరోజెన్స్ పరిణామం | url=https://archive.org/details/sim_earth-science-reviews_2005-08_71_3-4/page/229 | website=ఎర్త్-సైన్స్ సమీక్షలు | date= ఆగస్టు 2005 | volume=71 | issue=3–4 | pages=229–270 | doi= 10.1016/j.earscirev.2005.02.004 | bibcode=2005ESRv...71..229C | issn= 0012-8252}}</ref> ఇక్కడ స్థానిక జాతులు మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం జాతులు, కుటుంబాలు, ఆర్డరు‌లు కూడా ద్వీపాలకు ప్రత్యేకమైనవి. భూమి మీద ఉన్న ఏదైనా సారూప్య ప్రాంతం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణమండల జిమ్నోస్పెర్ము జాతులు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి. 44 స్వదేశీ జిమ్నోస్పెర్ము‌లలో, 43 స్థానికమైనవి ఉన్నాయి. వాటిలో తెలిసిన ఏకైక పరాన్నజీవి జిమ్నోస్పెర్ము (''పారాసిటాక్ససు ఉస్టా'') కూడా ఉంది.<ref name="futura1" /> అలాగే ''అరౌకారియా'' 35 తెలిసిన జాతులలో, 13 న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి ఉన్నాయి.<ref name="hjnc" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత విభిన్నమైన పుష్పించే, ''అంబోరెల్లా ట్రైకోపోడా'' వంశం కూడా ఉంది, ఇది అన్ని పుష్పించే మొక్కల క్లాడు బేసు వద్ద లేదా సమీపంలో ఉంటుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫెర్ను జాతి, ''స్ఫెరోప్టెరిసు ఇంటర్మీడియా'', న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినది. ఇది ఆమ్ల నేల మీద చాలా సాధారణంగా బీడు నేలల్లో లేదా అటవీప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. తూర్పు తీరంలో సంవత్సరానికి ఒక మీటరు పెరుగుతుంది. చెట్టు ఫెర్నులలో ఇతర జాతులు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ''స్ఫేరోప్టెరిసు నోవా-కలెడోనియా''.<ref name="ncd2">{{Cite web| url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | title= లా ఫ్లోర్ డి నౌవెల్-కలెడోనీ – డ్యూక్సిమే పార్టీ | website= ఫ్యూచురా-సైన్సెస్.కామ్ | date= 2004-08-18 | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 11 మార్చి 2013 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా కూడా గ్రహం మీద దక్షిణ బీచు‌లు (''నోథోఫాగసు'') జాతులు స్వదేశీగా ఉన్న ఐదు ప్రాంతాలలో ఒకటి; ఇక్కడ ఐదు జాతులు సంభవిస్తాయని తెలిసింది.<ref name="futura1" /> న్యూ కాలెడోనియాకు దాని స్వంత మాక్విసు పొదలు (''మాక్విసు మినియరు'') ఉంది. ఇది ఎక్కువగా దక్షిణాన మెటాలిఫెరసు నేలల మీద సంభవిస్తుంది.<ref name="gbrs">{{Cite journal| title=న్యూ కాలెడోనియా: చాలా పాత డార్వినియన్ ద్వీపం? | pmc=2607381 | date=2008 | last1=Grandcolas | first1=P | last2=Murienne | first2=J | last3=Robillard | first3=T | last4=Desutter-Grandcolas | first4=L | last5=Jourdan | first5=H | last6=Guilbert | first6=E | last7=Deharveng | first7=L | volume=363 | issue=1508 | pages=3309–3317 | doi=10.1098/rstb.2008.0122 | website=రాయల్ సొసైటీ యొక్క తాత్విక లావాదేవీలు B: జీవ శాస్త్రాలు | pmid=18765357}}</ref> అల్ట్రామాఫికు శిలల (మైనింగు భూభాగాలు) నేలలు అనేక స్థానిక వృక్ష జాతులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి. ఇవి నేలల విషపూరిత ఖనిజ పదార్థానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి. చాలా విదేశీ జాతుల మొక్కలు దీనికి తక్కువ అనుకూలంగా ఉంటాయి. తగినది ఇది స్వదేశీ మొక్కల నివాస స్థలంలోకి దాడిని లేదా స్థానభ్రంశాన్ని నిరోధించింది.<ref name="futura1">{{Cite web| url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | title=La flore-Caledonie | website=Futura-sciences.com | date=2004-08-18 | access-date=2013-01-30 | archive-date=11 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా భూభాగంలో రెండు భూసంబంధ పర్యావరణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: న్యూ కాలెడోనియా వర్షారణ్యాలు, న్యూ కాలెడోనియా పొడి అడవులు <ref name="DinersteinOlson2017">{{Cite journal| last1=Dinerstein | first1=Eric | last2=Olson | first2=David | last3=Joshi | first3=Anup | last4=Vynne | first4=Carly | last5=Burgess | first5=Neil D. | last6=Wikramanayake | first6=Eric | last7=Hahn | first7=Nathan | last8=Palminteri | first8=Suzanne | last9=Hedao | first9=Prashant | last10=Noss | first10=Reed | last11=Hansen | first11=Matt | last12=Locke | first12=Harvey | last13=Ellis | first13=Erle C | last14=Jones | first14=Benjamin | last15=Barber | first15=Charles Victor | last16=Hayes | first16=Randy | last17=Kormos | first17=Cyril | last18=Martin | first18=Vance | last19=Crist | first19=Eileen | last20=Sechrest | first20=Wes | last21=Price | first21=Lori | last22=Baillie | first22=Jonathan E. M. | last23=Weeden | first23=Don | last24=Suckling | first24=Kierán | last25=Davis | first25=Crystal | last26=Sizer | first26=Nigel | last27=Moore | first27=Rebecca | last28=Thau | first28=David | last29=Birch | first29=Tanya | last30=Potapov | first30=Peter | last31=Turubanova | first31=Svetlana | last32=Tyukavina | first32=Alexandra | last33=de Souza | first33=Nadia | last34=Pintea | first34=Lilian | last35=Brito | first35=José C. | last36=Llewellyn | first36=Othman A. | last37=Miller | first37=Anthony G. | last38=Patzelt | first38=Annette | last39=Ghazanfar | first39=Shahina A. | last40=Timberlake | first40=Jonathan | last41=Klöser | first41=Heinz | last42=Shennan-Farpón | first42=Yara | last43=Kindt | first43=Roeland | last44=Lillesø | first44=Jens-Peter Barnekow | last45=van Breugel | first45=Paulo | last46=Graudal | first46=Lars | last47=Voge | first47=Maianna | last48=Al-Shammari | first48=Khalaf F. | last49=Saleem | first49=Muhammad | display-authors=1 | title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm | website=BioScience | volume=67 | issue=6 | date=2017 | pages=534–545 | issn=0006-3568 | doi=10.1093/biosci/bix014 | pmid=28608869 | pmc=5451287 | doi-access=free}}</ref> === జంతుజాలం ​​=== అద్భుతమైన వృక్ష వైవిధ్యం, స్థానికతతో పాటు, న్యూ కాలెడోనియా విస్తృత వైవిధ్యం కలిగిన జంతువులకు ఆవాసాలను కూడా అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో 100 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు నివసిస్తున్నాయి. వాటిలో 24 స్థానికమైనవి.<ref name = "Palmas">{{Cite journal| last1=Palmas | first1=Pauline | last2=Jourdan | first2=Hervé | last3=Rigault | first3=Frederic | last4=Debar | first4=Léo | last5=De Meringo | first5=Hélene | last6=Bourguet | first6=Edouard | last7=Mathivet | first7=Mathieu | last8=Lee | first8=Matthias | last9=Adjouhgniope | first9=Rachelle | last10=Papillon | first10=Yves | last11=Bonnaud | first11=Elsa | last12=Vidal | first12=Eric | title=ఫెరల్ పిల్లులు న్యూ కాలెడోనియా జీవవైవిధ్య హాట‌స్పాటు అత్యుత్తమ స్థానిక జంతుజాలాన్ని బెదిరిస్తున్నాయి. | website=జీవ పరిరక్షణ | date=1 అక్టోబరు 2017 | volume=214 | pages=250–259 | doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 | bibcode=2017BCons.214..250P | s2cid=43153107 | url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | access-date=21 నవంబరు 2021 | archive-date=20 మార్చి 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220320011424/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | url-status=live}}</ref> ఈ స్థానిక పక్షి జాతులలో ఒకటి న్యూ కాలెడోనియను కాకి. ఇది జంతువులలో దాని సాధన తయారీ సామర్థ్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ప్రైమేటు‌లకు పోటీగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite journal| author1=Weir, A.A.S. | author2=చాపెల్, J. | author3=కాసెల్నిక్, A. | date=2002 | title=న్యూ కాలెడోనియన్ కాకులలో హుక్స్ ఆకృతి | url=https://archive.org/details/sim_science_2002-08-09_297_5583/page/981 | website=[[సైన్స్ (జర్నల్) | సైన్స్]] | volume=297 | issue=5583 | page=981 | doi=10.1126/science.1073433 | pmid=12169726 | s2cid=29196266 }}</ref> ఈ కాకులు వాటి అసాధారణ తెలివితేటలు, సమస్యలను పరిష్కరించడానికి సాధనాలను రూపొందించే సామర్థ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి. మానవులతో పాటు అధ్యయనం చేయబడిన ఏ జంతువులోనూ అత్యంత సంక్లిష్టమైన సాధనాలను తయారు చేస్తాయి.<ref name="nccbbc">{{Cite news| last=వాకర్ | first=Matt | url=http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | title=తెలివైన కొత్త కాలెడోనియన్ కాకులు తల్లిదండ్రుల టూల్ స్కూల్‌కు వెళ్తాయి | website=[[BBC News]] | date=2010-10-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=14 అక్టోబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | url-status=live}}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|కగు, ఒక స్థానిక ఎగరలేని పక్షి]] స్థానిక కగు,<ref>అటెన్‌బరో, D. 1998 ''ది లైఫ్ ఆఫ్ బర్డ్స్'' BBC {{ISBN | 0563-38792-0}}</ref> ఇది చురుకైనది త్వరగా పరిగెత్తగలదు కాని ఇది ఎగరలేని పక్షి, కానీ అది తన రెక్కలను ఉపయోగించి కొమ్మలు ఎక్కడానికి లేదా జారడానికి కూడా ఉపయోగిస్తుంది. దీని శబ్దం కుక్క మొరగినట్లు ఉన్జ్తుంది. ఇది మోనోటైపికు కుటుంబం రైనోచెటిడే, క్రమం యూరిపిజిఫార్మ్సులో మనుగడలో ఉన్న సభ్యత్వం కలిగి ఉంది.<ref name="kagu">{{Cite web| url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | title=Kagu | website=Oiseaux-birds.com | access-date=2013-01-30 | archive-date=24 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా నదులు, సరస్సులలో 11 స్థానిక చేప జాతులు, 14 స్థానిక జాతులు డెకాపోడు, క్రస్టేసియన్లు ఉన్నాయి. ''నియోగాలాక్సియాసు'' వంటి కొన్ని చిన్న ప్రాంతాలలో మాత్రమే ఉన్నాయి.<ref name="ncnau" /> నాటిలసు—ఒక సజీవ శిలాజంగా పరిగణించబడ్డాయి. మెసోజోయికు శకం చివరిలో అంతరించిపోయిన అమ్మోనైటులకు సంబంధించినవి—న్యూ కాలెడోనియా చుట్టూ ఉన్న పసిఫికు జలాల్లో కనిపిస్తాయి.<ref name="ncnau">{{Cite web| url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php | title=La Biodiversité | website=Endemia.nc | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php | archive-date=6 జనవరి 2013 }}</ref> ఇక్కడ పెద్ద వైవిధ్యం ఉంది సముద్ర చేపలు చుట్టుపక్కల జలాల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి పగడపు సముద్రం పరిధిలో ఉంటాయి. పక్షి, సరీసృపాలు, చేపల జాతులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికీ న్యూ కాలెడోనియాలో చాలా తక్కువ క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి: ఇక్కడ కనిపించే తొమ్మిది ఈరదాలలో ఆరు స్థానికమైనవిగా ఉన్నాయి.<ref name="Palmas" /> న్యూ కాలెడోనియాలోని అనేక జాతులు వాటి పరిమాణానికి విశేషమైనవి: ''డుకులా గోలియతు'' అనేది ఆర్బోరియలు పావురం అతిపెద్ద ఉనికిలో ఉన్న జాతి; ''రాకోడాక్టిలసు లీచియనసు'', ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గెక్కో; ''ఫోబోస్సిన్కసు బోకోర్టి (పెద్ద స్కింకు)'' 2003లో తిరిగి కనుగొనబడే వరకు అంతరించిపోయినట్లు భావించారు..<ref name="ncnau" /> మానవ నివాసానికి ముందు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉన్న చాలా జంతుజాలం ​​ఇప్పుడు అంతరించిపోయింది, వీటిలో ''సిల్వియోర్నిసు'', ఏ జీవ జాతితోనూ దగ్గరి సంబంధం లేని ఒక మీటర్ కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న పక్షి, ''మియోలానియా'', జురాసిక్ కాలంలో జీవించి ఉన్న తాబేళ్ల నుండి వేరుగా ఉన్న ఒక పెద్ద కొమ్ముల తాబేలు ఉన్నాయి. 2024 జనవరిలో రాజధాని నౌమియాలోని ఒక కోర్టు సొరచేపలను చంపడాన్ని నిషేధిస్తూ తీర్పును జారీ చేసింది. దీనిని అసమానంగా పేర్కొంటూ. మునుపటి సంవత్సరంలో ఒక ఆస్ట్రేలియన్ పర్యాటకుడు ఒక సొరచేప చేత చంపబడిన తర్వాత నిషేధంనికి వ్యతిరేకత ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite news| last=reporter | first=Guardian | date=2024-01-08 | title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash | access-date=2024-01-10 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> == జనాభా == {| class="wikitable" ! సంవత్సరం !!జనసంఖ్య ‌<ref name="ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | title=ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2 నవంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | archive-date=11 ఏప్రిల్ 2020 | url-status=live}}</ref>!!శాతాలు |- |1956 || 68,480 ||— |- | 1963 || 86,519 || +3.72% |- | 1969 || 100,579 || +2.60% |- | 1976 || 133,233 || +4.03% |- | 1983 || 145,368 || +1.26% |- | 1989 || 164,173 || +2.06% |- | 1996 || 196,836 || +2.61% |- | 2009 || 245,580 || +1.68% |- | 2014 || 268,767 || +1.79% |- | 2019 || 271,407 || +0.19% |- | 2022 || 269,815 || −0.25% |- | 2023 || 268,510 || −0.48% |- |} 2019లో చివరి జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407.<ref name=censuspop /> వీరిలో 18,353 మంది లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో, 49,910 మంది నార్తు ప్రావిన్సులో, 203,144 మంది సౌత్ ప్రావిన్సులో నివసించారు. 2014 - 2019 మధ్య జనాభా పెరుగుదల ఇటీవల 0.2% తగ్గింది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> లాయల్టీ దీవులు (0.1%), దక్షిణ ప్రావిన్సు (−0.2%) కంటే ఉత్తర ప్రావిన్సు (2014 - 2019 మధ్య సంవత్సరానికి 0.3%)లో జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉంది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> జనాభాలో 30% మంది 20 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.<ref name=":0">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 | title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2 నవంబరు 2020=7archive-date | archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-t | url-status=live| archive-date=2020-11-07 }}</ref> మొత్తం జనాభాలో వృద్ధుల నిష్పత్తి పెరుగుతోంది. ఇద్దరు న్యూ కాలెడోనియాలోని ముగ్గురు నివాసితులలో గ్రేటరు నౌమేయాలో నివసిస్తున్నారు. 78% మంది న్యూ కలెడోనియాలో జన్మించారు. మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు 2014లో స్త్రీకి 2.2 పిల్లల నుండి 2019లో 1.9కి తగ్గింది.<ref name="insee-12">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans|publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr)|language=fr|access-date=2013-01-30|archive-date=31 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|url-status=live}}</ref> === సప్రదాయ సమూహాలు === {{bar box |title=న్యూ కలడోనియాలో సంప్రదాయ సమూహాలు (2019 గణాంకాలు)<ref name="Population Structure of Communities">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | title=Population Structure of Communities | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=29 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | archive-date=13 November 2019 | url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=సంప్రదాయ సమూహాలు |right1=శాతం |float=right |bars= {{bar percent|కనకు|darkgreen|41.2}} {{bar percent|యురేపియన్లు|purple|24.1}} {{bar percent|"కలడోనియన్లు" లేక ఎవరో చెప్పని వారు|pink|7.5}} {{bar percent|మిశ్రమ ప్రజలు|red|11.3}} {{bar percent|వల్లిసియను/ఫుటినియన్లు|black|8.3}} {{bar percent|తహిటియన్లు|darkblue|2.0}} {{bar percent|జవనీసు|Violet|1.4}} {{bar percent|ని-వనౌటు|maroon|0.9}} {{bar percent| ఇయత్నామీయులు|darkgray|0.8}} {{bar percent|ఇతర ఆసియన్లు|gray|0.4}} {{bar percent|ఇతరులు|tan|2.1}} }} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం,<ref name="జనసంఘాల జనాభా నిర్మాణం" /> జనాభాలో 41.2% మంది కనాకు కమ్యూనిటీకి చెందినవారని నివేదించబడింది (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 39.1% నుండి పెరిగింది<ref>{{Cite web| url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap | title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / 2009 లో జనాభాను సమీక్షించడం en Nouvelle-Calédonie | format=XLS | access-date=2015-08-24 | publisher=[[Institut of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa}}{{Dead link | date=November 2018 | bot=InternetArchiveBot | fix-attempted=yes }}</ref>) యూరోపు (కాల్డోచె, జోరెల్లె) కమ్యూనిటీకి 24.1% (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 27.2% నుండి తగ్గింది). జనాభాలో మరో 7.5% మంది "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపు పొందారు లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 9.9% నుండి తగ్గింది). "కాలెడోనియను"గా తమను తాము గుర్తించుకునే లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించే చాలా మంది వ్యక్తులు జాతిపరంగా యూరోపియన్లుగా భావిస్తారు.<ref name="LoganCole2001b">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=New Caledonia | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=39 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | url-status=live}}</ref> ఇతర స్వీయ-నివేదిత సంఘాలు వాలిసియన్లు, ఫుటునియన్లు (మొత్తం జనాభాలో 8.3%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.2% నుండి ఎక్కువ), ఇండోనేషియన్లు జావానీసు జాతి సమూహం (మొత్తం జనాభాలో 1.4%, 2014లో ఉన్నట్లే),<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియన్ జావానీస్, న్యూ కాలెడోనియాలో | url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | website=joshuaproject.net | publisher=జాషువా ప్రాజెక్ట్ | access-date=14 డిసెంబరు 2020 | archive-date=5 డిసెంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | url-status=live}}</ref> తాహితీయన్లు (మొత్తం జనాభాలో 2.0%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 2.1% నుండి తగ్గింది), ని-వనువాటు (0.9%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.0% నుండి తగ్గింది), వియత్నామీసు (0.8%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 0.9% నుండి తగ్గింది), ఇతర ఆసియన్లు (ప్రధానంగా జాతి చైనీసు; మొత్తం జనాభాలో 0.4%, 2014 లో మాదిరిగానే). జనాభాలో 11.3% మంది బహుళ వర్గాలకు (మిశ్రమ జాతి) చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.6% నుండి పెరిగింది). 2004 జనాభా లెక్కల నుండి తొలగించబడిన కమ్యూనిటీకి చెందిన ప్రశ్నను 2009లో 1996 జనాభా లెక్కల నుండి భిన్నమైన కొత్త సూత్రీకరణ కింద తిరిగి ప్రవేశపెట్టారు. ఇది బహుళ ఎంపికలను (మిశ్రమ జాతి), "ఇతర" ఎంపికను స్పష్టం చేసే అవకాశాన్ని అనుమతిస్తుంది (ఇది చాలా మంది యూరోపియన్లు "ఇతర" వర్గంలో "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపుకు దారితీసింది లేదా యూరోపియను, కనకు రెండింటినీ వంటి అనేక జాతి సంఘాలను ఎంచుకోవడానికి దారితీసింది. తద్వారా మిశ్రమ జాతిగా కనిపిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా బుష్లో ‌నివసిస్తున్న కాల్డోచెసు‌కు సంబంధించినది. వీరికి తరచుగా మిశ్రమ వంశపారంపర్యత ఉంటుంది).<ref name="eth09">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | title=Recensement de la population 2009 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-date=2012-11-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121113151316/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | url-status=bot: unknown}}</ref> చివరగా జనాభాలో 2.1% మంది "కాలెడోనియను" మినహాయించి ఇతర వర్గాలకు చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.3% నుండి పెరిగింది). మెలనేసియను జాతి సమూహంలో భాగమైన కనకు ప్రజలు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} వారి సామాజిక సంస్థ సాంప్రదాయకంగా వంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవి వారి అసలు స్థానం, వారి పూర్వీకుల వృత్తిని బట్టి "భూమి" లేదా "సముద్ర" వంశాలుగా గుర్తించబడతాయి.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కనకు‌లు లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో 95%, ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో 72%, దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో 29% ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} కనకు‌లు యూరోపియన్లు, ఇతర స్థిరనివాసుల కంటే తక్కువ సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిలో ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine | magazine=Synthese | issue=35 | url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique | format=PDF | title=Recensement de lal=201fr | | trans-title=2014 జనాభా గణన | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamiqueurs-dynamique | url-status=live}}</ref> <nowiki>యూరోపియన్లు ఫ్రాన్సు ఈ ద్వీపసమూహంలో ఒక శిక్షా కాలనీని స్థాపించినప్పుడు మొదట న్యూ కాలెడోనియాలో స్థిరపడ్డారు.{sfn|అనయ|2011|p=5}} ఖైదీలు తమ శిక్షలను పూర్తి చేసిన తర్వాత వారికి స్థిరపడటానికి భూమి ఇవ్వబడింది.</nowiki>{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలోని 73,199 యూరోపియన్లలో, 30,484 మంది స్థానికంగా జన్మించినవారు, 36,975 మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సులో జన్మించారు, 488 మంది ఫ్రెంచ్ పాలినేషియాలో జన్మించారు, 86 మంది వాలిసు, ఫుటునాలో జన్మించారు, 5,166 మంది విదేశాలలో జన్మించారు.<ref name="ridet">{{Cite web| title=DONNEES DE CADRAGE | url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | format=XLS | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 | location=Nouméa}}</ref> యూరోపియన్లు అనేక సమూహాలుగా విభజించబడ్డారు. కాల్డోచే లను సాధారణంగా న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన వారిగా నిర్వచించారు. వీరికి తొలి ఫ్రెంచి స్థిరనివాసుల కాలం నాటి పూర్వీకుల సంబంధాలు ఉన్నాయి.<ref name="LoganCole2001b" /> వారు తరచుగా గ్రాండే టెర్రే పశ్చిమ తీరంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు. అక్కడ చాలామంది పెద్ద పశువుల ఆస్తులను నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="LoganCole2001b" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ఇటీవల స్థిరపడిన కుటుంబాల నుండి జన్మించిన, కేవలం కాలెడోనియన్లు అని పిలువబడే వారు కాల్డోచేల నుండి భిన్నంగా ఉంటారు.<ref name="LoganCole2001" /> మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి-జన్మించిన వలసదారులను న్యూ కాలెడోనియాకు వచ్చే ''మెట్రోసు'' లేదా ''జోరెల్లెసు'' అని పిలుస్తారు, ఇది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో వారి మూలాలను సూచిస్తుంది.<ref name="LoganCole2001" /> వీరికి దాదాపు 2,000 మందితో కూడిన కమ్యూనిటీ కూడా ఉంది<ref name="LoganCole2001" /> పియడ్సు నొయిసు ఫ్రాన్సు పూర్వ ఉత్తర ఆఫ్రికను కాలనీలలోని యూరోపియను స్థిరనివాసుల వారసులు;<ref>{{Cite journal| url=http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=ది కాంటెంపరరీ పసిఫిక్ | author=డేవిడ్ ఎ. చాపెల్ | date=2005 | volume=17 | issue=2 | pages=435–448 | doi=10.1353/cp.2005.0043 | s2cid=258106946 | access-date=28 మార్చి 2008 | archive-date=4 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113325/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | url-status=live| url-access=subscription}}</ref> వారిలో కొందరు స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక రాజకీయాల్లో ప్రముఖులు,ఆర్పిసిఆర్ నాయకుడు పియరీ మారేస్కా కూడా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | title=నౌమియా జర్నల్; పసిఫిక్‌లోని ఒక ద్వీపంలో, కానీ శాంతికి దూరంగా | website=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | author=హెన్రీ కామ్ | date=26 జూలై 1988 | author-link=హెన్రీ కామ్ | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2017 | archive-date=23 ఏప్రిల్ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | url-status=live}}</ref> అల్ జజీరా ఇంగ్లీషు 2015లో విడుదల చేసిన ఒక డాక్యుమెంటరీ ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 10% వరకు మంది 19వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రెంచి అల్జీరియా నుండి బెర్బెరు ప్రజలు 1871లో జరిగిన మోక్రానీ తిరుగుబాటుకు ప్రతీకారంగా ద్వీపంలోని జైళ్లకు బహిష్కరించబడిన సుమారు 2,000 మంది అరబ్బు-బెర్బెరు ప్రజల వారసులని పేర్కొంది. వారి శిక్షలు అనుభవించిన తర్వాత వారు విడుదల చేయబడి ద్వీపంలో వలసరాజ్యాల ప్రయత్నాలలో భాగంగా భూమిని సొంతం చేసుకోవడానికి, సాగు చేసుకోవడానికి ఇవ్వబడ్డారు. న్యూ కాలెడోనియాలో ఖైదు చేయబడిన అల్జీరియన్లలో అత్యధికులు పురుషులు కావడంతో ఇతర జాతి సమూహాలకు చెందిన మహిళలతో ప్రధానంగా సమీపంలోని మహిళా జైళ్ల నుండి వచ్చిన ఫ్రెంచి మహిళలతో వివాహాల ద్వారా సమాజం కొనసాగింది. యూరో-ఫ్రెంచి జనాభాలో కలిసిపోవడం, వారి జాతి నేపథ్యం కోసం వివక్షత రెండింటినీ ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ బహిష్కరించబడిన వారి వారసులు అల్జీరియన్లుగా ఒక సాధారణ గుర్తింపును కాపాడుకోవడంలో విజయం సాధించారు. ఇందులో కొన్ని సాంస్కృతిక పద్ధతులు (అరబిక్ పేర్లు వంటివి), కొన్ని సందర్భాల్లో ఇస్లామికు మతం ఉన్నాయి. అల్జీరియా పౌరసత్వం పొందడం తరచుగా కష్టమైన ప్రక్రియ అయినప్పటికీ కొందరు అల్జీరియాకు ఒక ఆచారంగా ప్రయాణిస్తారు. అల్జీరియను-కలేడోనియన్ల అత్యధిక జనాభా బౌరైలు కమ్యూను‌లో (ముఖ్యంగా జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఇస్లామికు సాంస్కృతిక కేంద్రం ఉన్నాయి), నౌమియా, కోనే, పౌమ్‌బౌటు, యాటేలలో చిన్న కమ్యూనిటీలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html | title=న్యూయాలో{{Dead link | date=జూలై 2025 | bot=InternetArchiveBot | fix-attempted=yes }} బహిష్కరణ కలెడోనియా | last1=మేమ్ | first1=Abdelkader | first2=Abdelaziz | last2=Abid | date=14 సెప్టెంబరు 2015 | publisher=అల్ జజీరా ఇంగ్లీష్ | access-date=17 సెప్టెంబరు 2015 | archive-date=19 సెప్టెంబరు 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.adl%7D [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM వీడియో] {{వెబర్‌కైవ్ | url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM | date=20 సెప్టెంబరు 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|కనకు మహిళలు Rodéo cheval.JPG|రోడియోలు (ఇక్కడ బౌరైలు వార్షిక ఉత్సవంలో) కాల్డోచే సంస్కృతిలో భాగం. </gallery> === భాషలు === ఫ్రెంచి స్థావరాల స్థాపనతో ఫ్రెంచి భాష వ్యాప్తి చెందడం ప్రారంభమైంది. ఇప్పుడు అత్యంత ఏకాంత గ్రామాలలో కూడా ఫ్రెంచి మాట్లాడబడుతోంది. చాలా కాలంగా జనాభా అంతటా నిష్ణాతుల స్థాయి గణనీయంగా మారుతూ వచ్చింది. ప్రధానంగా 1953 కి ముందు సార్వత్రిక ప్రజా విద్య లేకపోవడం, వలస, జాతి వైవిధ్యం కారణంగా <ref name="rl-lang">{{Cite web| url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | title=Situation linguistice en Nouvelle-Calédonie | publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=18 జనవరి 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | url-status=dead}}</ref> కానీ ఫ్రెంచి భాష ఇప్పుడు జనాభా గణనల ద్వారా చూపబడిన యువ తరాలు. 2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 97.3% మంది ప్రజలు ఫ్రెంచి మాట్లాడగలరు. చదవగలరు వ్రాయగలరు అని నివేదించారు. అయితే 1.1% మంది మాత్రమే తమకు ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం లేదని నివేదించారు.<ref name="cite web">{{Cite web| title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de residence et sexe | format=XLS | url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | location=Noumea | access-date=2013-02-28 | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> 2014 - 2019 జనాభా లెక్కలలో ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం గురించి ఎటువంటి ప్రశ్నలు అడగలేదు. ఎందుకంటే జనాభా దాని గురించి దాదాపు సార్వత్రిక అవగాహనను కలిగి ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాలో మాట్లాడే 28 కనాకు భాషలు ఆస్ట్రోనేషియను కుటుంబంలోని ఓషియానికు సమూహంలో భాగంగా ఉన్నాయి.<ref name="macc">{{Cite web| website=Académie des Langues Kanak | title=Langues | url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-date=9 నవంబరు 2017 | url-status=dead| access-date=15 అక్టోబరు 2011 }}</ref> వీటిలో ఎనిమిదింటిని తల్లిదండ్రులు కిండరు గార్టెను నుండి తమ పిల్లలకు ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టులుగా ఎంచుకోవచ్చు. ఉన్నత పాఠశాల వరకు (నాలుగు భాషలు బ్యాచిలర్ డిగ్రీ వరకు బోధిస్తారు), వాటి ప్రమోషను‌కు ఒక అకాడమీ బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref name="maskan">{{Cite web| url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-date=2009-04-26 | title=La Population De Nouvelle-Caledonie | publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie | language=fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead}}</ref> విస్తృతంగా మాట్లాడే మూడు స్థానిక భాషలు డ్రెహు (లిఫౌలో మాట్లాడతారు), నెంగోను (మారేలో మాట్లాడతారు), పైసీ (గ్రాండే టెర్రే ఉత్తర భాగం).<ref name="maskan" /> ఇతర భాషలలో ఐఐఐ (ఓవియాలో మాట్లాడతారు) ఉన్నాయి. 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 44.0% మంది కనీసం ఒక కనకు భాష గురించి ఏదో ఒక రూపంలో జ్ఞానం కలిగి ఉన్నారని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 41.3% నుండి), అయితే 56.0% మంది తమకు కనకు భాషల గురించి ఏమీ తెలియదని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 58.7% నుండి తగ్గింది).<ref>{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de residence par groupe d'âge décennal | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | language=fr | access-date=2023-03-06 | archive-date=1 నవంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | url-status=live}}</ref><ref name="cen-lang" /> వలస జనాభాలో ఇతర ముఖ్యమైన భాషా సంఘాలలో వాలిసియను, ఫుటునియన్, తహితీయను, జావానీసు, వియత్నామీసు, చైనీసు మాట్లాడేవారు ఉన్నారు, బిస్లామా. === మతం === {{Pie chart |thumb = right |caption = ప్యూ ఫోరం నిర్వహించిన గ్లోబల్ రిలిజియస్ ల్యాండ్‌స్కేప్ సర్వే ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలో మతం, 2012<ref name="Survey">{{Cite web| url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | url-status=dead| archive-date=25 January 2017 | title=The Global Religious Landscape | publisher=Pewforum.org | access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = క్రైస్తవం |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = ఏ మతం చేదు |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = ఇస్లాం |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = బుద్ధిజం |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = జానపద మతం |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = ఇతరులు |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} ప్రధాన మతం క్రైస్తవ మతం; జనాభాలో సగం మంది కాథలికు, వీరిలో ఎక్కువ మంది యూరోపియన్లు, పశ్చిమ ఉవియనులు, వియత్నామీసు, మెలనేసియను, పాలినేసియను మైనారిటీలలో సగం మంది ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /> కాథలికు మతాన్ని ఫ్రెంచి వలసవాదులు ప్రవేశపెట్టారు. ఈ ద్వీపంలో అనేక ప్రొటెస్టంటు చర్చిలు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో ఫ్రీ ఎవాంజెలికలు చర్చి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఎవాంజెలికలు చర్చి - లాయల్టీ ఐలాండ్సు అత్యధిక సంఖ్యలో అనుచరులను కలిగి ఉన్నాయి; వాటి సభ్యత్వాలు దాదాపు పూర్తిగా మెలనేసియను.<ref name="ncbrit" /> ప్రొటెస్టంటిజం 20వ శతాబ్దం చివరిలో స్థిరపడింది. విస్తరిస్తూనే ఉంది. అనేక ఇతర క్రైస్తవ సమూహాలు, 6,000 కంటే ఎక్కువ మంది ముస్లింలు కూడా ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /><ref>{{Cite book| author=R. జి. క్రోకోంబే | title=పసిఫిక్ దీవులలో ఆసియా: పశ్చిమాన్ని భర్తీ చేయడం | url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | access-date=24 ఆగస్టు 2012 | date=2007 | publisher=editorips@usp.ac.fj | isbn=978-982-02-0388-4 | pages=375– | archive-date=4 జూన్ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | url-status=live}}</ref> (న్యూ కాలెడోనియాలో ఇస్లాం, బహాయి విశ్వాసం కొత్తలో చూడండి, కాలెడోనియా నౌమియా రోమను కాథలికు ఆర్చి డియోసెసు ఆఫ్ నౌమియా స్థానం. == విద్య == న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఫ్రెంచి పాఠ్యాంశాలు ఆధారంగా ఫ్రెంచి ఉపాధ్యాయులు, ఫ్రెంచి-శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు ఇద్దరూ అందిస్తారు. 1998 నౌమియా ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం ప్రాథమిక విద్య మూడు ప్రావిన్సుల బాధ్యతగా ఉంటుంది. 2010 నాటికి మాధ్యమిక విద్యను ప్రావిన్సులకు బదిలీ చేసే ప్రక్రియలో ఉంది.<ref name="CSC ఆస్ట్రేలియా 2010">{{Cite web| title=ఎమర్జింగ్ పసిఫిక్ లీడర్స్ డైలాగ్ 2010 న్యూ కాలెడోనియా రిపోర్ట్ | url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf | publisher=కామన్వెల్త్ స్టడీ కాన్ఫరెన్సెస్ ఆస్ట్రేలియా | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=18 సెప్టెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf | url-status=dead}}</ref> చాలా పాఠశాలలు న్యూమియాలో ఉన్నాయి. కానీ కొన్ని దీవులలో న్యూ కాలెడోనియా ఉత్తరాన కనిపిస్తాయి. విద్యార్థులు ఉన్నత పాఠశాల వయస్సు చేరుకున్నప్పుడు చాలా మందిని వారి మాధ్యమిక విద్యను కొనసాగించడానికి న్యూమియాకు పంపుతారు. ఆరు సంవత్సరాల వయస్సు నుండి విద్య తప్పనిసరి.<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఎలా ఉంటుంది? | url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | website=న్యూ కాలెడోనియా టుడే | access-date=1 మార్చి 2018 | date=2013-02-28 | archive-date=1 మార్చి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కాలెడోనియాలోని ప్రధాన తృతీయ విద్యా సంస్థ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా (''యూనివర్సిటీ డి లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ'') కొనసాగిస్తారు. ఇది 1993లో స్థాపించబడింది. ఉన్నత విద్య, పరిశోధన, ఆవిష్కరణ మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో వస్తుంది. ఇది నౌమియాలో ఉంది. అనేక రకాల వృత్తి, బ్యాచిలరు, ఎంఎ, పిహెచ్‌డి కార్యక్రమాలు, ఇతర కోర్సులను అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియా ఉన్న విశ్వవిద్యాలయంలో మూడు విద్యా విభాగాలు; ఒక ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఒక పిహెచ్‌డి పాఠశాల, ఒక ఉపాధ్యాయ కళాశాలను ఉన్నాయి. 2013 నాటికి విశ్వవిద్యాలయంలో దాదాపు 3,000 మంది విద్యార్థులు, 107 మంది విద్యావేత్తలు, 95 మంది పరిపాలనా, గ్రంథాలయ సిబ్బంది ఉన్నారు.<ref>{{Cite web| title=Presentation UNC en Anglais 2012 | url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | publisher=[[న్యూ కాలెడోనియా విశ్వవిద్యాలయం]] | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=25 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> చాలా మంది న్యూ కాలెడోనియను విద్యార్థులు మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పు కోర్సు‌లను కూడా అభ్యసిస్తున్నారు. నౌమియా ఒప్పందం ప్రక్రియలో భాగంగా ''కేడరు అవెనిరు'' కనకు నిపుణులకు ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పులను అందిస్తుంది.<ref name="CSC Australia 2010" /> == ఆర్ధికరంగం == {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! ప్రాంతం ! style="width:6em;" | మొత్తం GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (బిలియన్ US$) ! style="width:6em;" | తలసరి GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry| French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | మూలాలు:<ref name="GDP" /><ref name="GDP" /><ref name="IMF">{{Cite web| url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title=World Economic Outlook Database – October 2024 | publisher=IMF | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment | url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== | title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx | title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value | publisher=Cook Islands Statistics Office | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html | title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 | author=INSEE, CEROM | access-date=2025-02-22 | language=fr}}</ref> |} దక్షిణ పసిఫికు‌లో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలలో న్యూ కాలెడోనియా ఒకటి, 2019లో దీని జిడిపి US$9.48 బిలియన్లు.<ref name="GDP" /> 2019లో నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి యుఎస్$34,939 (మార్కెట్టు మారకపు రేట్ల వద్ద).<ref name="GDP" /> ఇది [[హవాయి]], [[ఆస్ట్రేలియా]], [[న్యూజిలాండ్]], [[గువాం|గుయాం]] నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి కంటే తక్కువగా ఉంది. కానీ [[ఓషియానియా]]లోని అన్ని ఇతర స్వతంత్ర, సార్వభౌమ దేశాలు, భూభాగాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అయినప్పటికీ ఆదాయ పంపిణీలో గణనీయమైన అసమానత ఉంది,<ref name="nzmin">{{Cite web| url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | title=న్యూ కాలెడోనియా – ఇన్ఫర్మేషన్ పేపర్ | publisher=NZ విదేశీ వ్యవహారాలు, వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | archive-date=28 జనవరి 2013 }}</ref> ఆర్థికంగా ఆధిపత్యం చెలాయించే దక్షిణ ప్రావిన్సు, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన ఉత్తర ప్రావిన్సు, లాయల్టీ దీవుల మధ్య దీర్ఘకాలిక నిర్మాణ అసమతుల్యతలు.<ref name="undcol">{{Cite web| url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | title=ముగింపు సెషన్, డీకోలనైజేషన్ పై ప్రత్యేక కమిటీ న్యూ కాలెడోనియా, [[టోకెలావ్]] పై రెండు గ్రంథాలను ఆమోదించింది; దాని పనిపై విమర్శలను పట్టించుకోవాలనే విజ్ఞప్తులను వింటుంది | publisher=United Nations | access-date=2013-01-30 | archive-date=23 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో వాడుకలో ఉన్న కరెన్సీ సిఎఫ్‌పి ఫ్రాంకు 2020 మే నాటికి యూరోకు 119.3 సిఎఫ్‌పి నుండి 1.00 యూరోల రేటుతో పెగ్ చేయబడి.<ref>{{Cite web| url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | title=XE: EUR/XPFని మార్చండి. కాంప్టోయిర్స్‌కు యూరో సభ్య దేశాలు Français du Pacifique (CFP) Franc | website=xe.com | access-date=16 మే 2020 | archive-date=25 జనవరి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | url-status=live}}</ref> జారీ చేయబడింది.<ref name="viep">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | title=Vie pratique – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=30 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిజమైన జిడిపి 2010ల మొదటి అర్ధభాగంలో సంవత్సరానికి సగటున +3.3% పెరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు ధరలు పెరగడం, పెరుగుతున్న ఉపాధి కారణంగా దేశీయ డిమాండు పెరుగుదల, అలాగే బలమైన వ్యాపార పెట్టుబడులు పెరగడం ద్వారా ఇది పెరిగింది. కానీ 2010ల రెండవ భాగంలో సంవత్సరానికి +0.2% మాత్రమే పెరిగింది. స్థానిక నికెలు పరిశ్రమ సంక్షోభంలోకి ప్రవేశించడంతో, పదేపదే స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు ఆర్థిక అనిశ్చితిని సృష్టించాయి.<ref name="GDP" /> 2017లో న్యూజిలాండు నుండి వస్తువులు, సేవల ఎగుమతులు కాలెడోనియా 1.93 బిలియన్ల US డాలర్లు. వీటిలో 77.5% ఖనిజ ఉత్పత్తులు, మిశ్రమలోహాలు (ప్రధానంగా నికెల్ ఖనిజం, ఫెర్రోనికెలు) ద్వారా లభించగా 5.0% హోటలు, రెస్టారెంటు సేవల ఎగుమతులు (అంటే న్యూ కాలెడోనియాలో అంతర్జాతీయ పర్యాటకం).<ref name="trade">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services | title=Importations et exportations de biens et services à prix courants | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> వస్తువులు, సేవల దిగుమతులు 3.48 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లు.<ref name="trade" /> వస్తువుల దిగుమతుల్లో 40.9% మెట్రోపాలిటను [[ఫ్రాన్సు]], దాని విదేశీ విభాగంల నుండి, 11.7% [[సింగపూర్]] (ముఖ్యంగా ఇంధనం), 11.5% [[ఆస్ట్రేలియా]], 5.0% యూరోపియన్ యూనియన్లోని ఇతర దేశాల నుండి, 4.2% [[చైనా]], [[హాంకాంగ్]] నుండి, 4.1% [[న్యూజిలాండ్]] నుండి, 3.7% [[దక్షిణ కొరియా]] నుండి, 2.4% [[జపాన్]] నుండి, 2.0% [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]] నుండి, 1.9% [[కెనడా]] నుండి, 12.6% ఇతర దేశాల నుండి వచ్చాయి.<ref name="trade_partners">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux | title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2025-02-22 }}</ref> 2017లో వస్తువులు, సేవలలో వాణిజ్య లోటు 1.55 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లుగా ఉంది.<ref name="trade" /> ఫ్రాన్సు నుండి ఆర్థిక సహాయం గణనీయంగా ఉంది. ఇది జిడిపిలో 15% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆరోగ్యానికి దోహదం చేస్తుంది.<ref name="cia">{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=[[ది వరల్డ్ ఫ్యాక్ట్‌బుక్]] | publisher=[[సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ]] | access-date=25 జనవరి 2021 | archive-date=7 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> పర్యాటకం అనేది ఒక అంతర్జాతీయ సంస్థ కాదు. పర్యాటకం అభివృద్ధి చెందలేదు, సంవత్సరానికి 1,00,000 మంది సందర్శకులు, [[కుక్ దీవులు]]లో 4,00,000 మంది, [[వనౌటు]]లో 2,00,000 మంది సందర్శకులు ఉన్నారు.<ref name="monde1">{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | title=Nouvelle-Calédon: స్వాతంత్ర్యం? | language=fr | website=Le Monde.fr | access-date=2013-01-30 | date=2011-08-26 | last1=Bolis | first1=Angela | archive-date=19 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | url-status=live}}</ref> భూమి వ్యవసాయానికి అనుకూలం ఉండదు. ఆహారం దిగుమతుల్లో 20% వాటా కలిగి ఉంది.<ref name="cia" /> ఎఫ్‌ఎఒఎస్‌టిఎటి ప్రకారం, న్యూ కాలెడోనియా ఈ క్రింది వాటిని గణనీయంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది: [[యాంలు]] (33వ); [[చేమ]] (44వ); [[అరటి]] (50వ); [[కొబ్బరి]]s (52వ).<ref name="FAOSTAT ఉత్పత్తి గణాంకాలు 2008">{{Cite web| url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | title= FAOSTAT 2008 by Production | website= Faostat.fao.org | access-date= 6 జూన్ 2008 | archive-date= 13 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా [[ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి]] {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}ని కవరూ చేస్తుంది.<ref name="pres-om">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | title=ప్రెజెంటేషన్ – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిర్మాణ రంగం జిడిపిలో దాదాపు 12% వాటాను కలిగి ఉంది. 2010లో జీతాలు పొందే జనాభాలో 9.9% మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది.<ref name="nzmin" /> తయారీ ఎక్కువగా ఆహార పదార్థాలు, వస్త్రాలు, ప్లాస్టికు‌ల పరివర్తన వంటి చిన్న-స్థాయి కార్యకలాపాలకే పరిమితం చేయబడింది.<ref name="nzmin" /> {| class="wikitable" |+2019 లో తలసరి జిడిపి (నామినలు) 2019 (యుఎస్$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === నికెలు రంగం === [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|దక్షిణ న్యూ కాలెడోనియాలోని ఒక క్రీకు. ఎరుపు రంగులు ఐరన్ ఆక్సైడులు, నికెలు లలో నేల గొప్పతనాన్ని వెల్లడిస్తాయి.]] న్యూ కాలెడోనియను నేలలు ప్రపంచంలోని నికెలు వనరులలో దాదాపు 25% కలిగి ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నికెల్ మళ్ళీ మెరుస్తుంది | website=Metal Bulletin | date=3 డిసెంబరు 2001 | access-date=13 మార్చి 2009 | archive-date=9 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | url-status=live}}</ref> 2000ల చివరి మాంద్యం నికెలు పరిశ్రమను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. ఎందుకంటే ఈ రంగం వరుసగా రెండవ సంవత్సరం నికెలు ధరలలో గణనీయమైన తగ్గుదలను (2009లో −31.0% వార్షికంగా) ఎదుర్కొంది.<ref name="comptes">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | url-status=dead}}</ref> ధరల తగ్గుదల అనేక మంది ఉత్పత్తిదారులు తమ కార్యకలాపాలను తగ్గించుకోవడానికి లేదా పూర్తిగా నిలిపివేయడానికి దారితీసింది. ఫలితంగా 2008తో పోలిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు సరఫరా 6% తగ్గింది.<ref name="comps" /> ఈ సందర్భం చెడు వాతావరణంతో కలిపి ఈ రంగంలోని ఆపరేటర్లు తమ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని క్రిందికి సవరించవలసి వచ్చింది.<ref name="comps" /> అందువల్ల ఖనిజ వెలికితీత కార్యకలాపాలు సంవత్సరానికి 8% తగ్గాయి.{{when|date=October 2017}}<ref name="comps" /> జిడిపిలో నికెలు రంగం వాటా 2008లో 8% నుండి 2009లో 5%.<ref name="comptes" /> 2009 ద్వితీయార్థంలో ట్రెండు రివర్సలు, డిమాండు‌లో రికవరీ నమోదయ్యాయి. దీని వలన స్థానిక లోహ ఉత్పత్తిలో 2.0% పెరుగుదల సాధ్యమైంది.<ref name="comptes" /> 2020 మార్చి నివేదిక ప్రకారం "న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచంలోనే నాల్గవ అతిపెద్ద నికెలు ఉత్పత్తిదారు. ఇది గత సంవత్సరంలో ధరలలో 26% ర్యాలీని చూసింది".<ref name="bbc.com">{{Cite news| url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 | title=కొరత భయాల మధ్య టెస్లా నికెల్ గనితో భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది | website=[[BBC News]] | date=5 మార్చి 2021 | access-date=9 మార్చి 2021 | archive-date=9 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 | url-status=live}}</ref> అయితే పరిశ్రమ వర్గాల ప్రకారం, గోరో గని "డిజైను లోపాలు, కార్యాచరణ కమీషనింగు సమస్యల కారణంగా నికెలు ఆక్సైడు రూపంలో 60,000 టన్నుల నికెలు" ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యాన్ని ఎప్పుడూ చేరుకోలేదు. 2019లో ఇది దాని వార్షిక సామర్థ్యంలో మూడింట ఒక వంతు కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేసింది".<ref name="mining.com">{{Cite web| url= https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | title= టెస్లా నికెల్ సరఫరాను పొందేందుకు న్యూ కాలెడోనియా గనిలో పాల్గొంటుంది | date= 5 మార్చి 2021 | access-date= 9 మార్చి 2021 | archive-date= 8 మార్చి 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | url-status= live}}</ref> 2021 మార్చిలో టెస్లా గోరో మైను‌తో భాగస్వామ్యానికి అంగీకరించింది. ఇది "ఒప్పందం ప్రకారం. దాని బ్యాటరీ ఉత్పత్తికి నికెలు తీసుకోవడంతో పాటు ఉత్పత్తి, స్థిరత్వ ప్రమాణాలకు సహాయం చేయడానికి సాంకేతిక, పారిశ్రామిక భాగస్వామ్యం" బిబిసి న్యూసు నివేదిక ప్రకారం. మెజారిటీ యజమాని వేలు, ఈ ఒప్పందం ఉద్యోగాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ పరంగా దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని అన్నారు. టెస్లా లిథియం-అయాను బ్యాటరీలను తయారు చేయడానికి నికెలు‌ను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంది. "దాని దీర్ఘకాలిక సరఫరాను పొందాలని" కోరుకుంది.<ref name="bbc.com" /> అలాగే 2021 మార్చి వేలు నికెలు వ్యాపారంలో కొంత భాగాన్ని "స్విసు కమోడిటీ ట్రేడరు ట్రాఫిగురాతో సహా ప్రోనీ అనే కన్సార్టియం"కి విక్రయించారు. న్యూ కాలెడోనియాలోని ప్రాంతీయ అధికారులు, వ్యాపారాలు వేలు ఆపరేషను‌లో 51% వాటాను కలిగి ఉంటాయి.<ref name="mining.com" /> == సంస్కృతి == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|కాల్డోచెలు, యూరోపియను న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన ప్రజలు]] చెక్క చెక్కడం, ముఖ్యంగా హూపు (''మాంట్రౌజియెరా కాలిఫ్లోరా''), సాంప్రదాయ గిరిజన సమాజ విశ్వాసాల సమకాలీన ప్రతిబింబం. టోటెంలు, ముసుగులు, చాంబ్రాన్లేలు లేదా ఫ్లేచే ఫెయిటియరు,<ref name="desc">{{Cite web| url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | url-status=dead| archive-date=2011-07-24 | title=La Culture | publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 }}</ref> కనకు ఇళ్ల పైకప్పులను అలంకరించే ఒక రకమైన బాణం. బాస్కెట్రీ అనేది గిరిజన మహిళలు విస్తృతంగా ఆచరించే ఒక చేతిపని, ఇది రోజువారీ ఉపయోగం కోసం వస్తువులను సృష్టిస్తుంది.<ref name="desc" /> ఇటాలియను ఆర్కిటెక్టు రెంజో పియానో రూపొందించిన (1998లో ప్రారంభించబడిన) జీన్-మేరీ టిజిబౌ కల్చరలు సెంటరు కనకు సంస్కృతికి చిహ్నంగా ఉంది.<ref name="desc" /> కనేకా అనేది స్థానిక సంగీత రూపం, ఇది రెగ్గే నుండి ప్రేరణ పొందింది. 1980లలో ఉద్భవించింది.<ref name="desc" /> మ్వా కా అనేది న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు గుర్తుగా టోటెం పోలు దీనిని 2005లో ప్రారంభించారు.<ref name="mka">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | title=న్యూ కాలెడోనియాలోని నౌమియాలో Mwâ Ka | publisher=లోన్లీ ప్లానెట్ | access-date=2013-01-30 | archive-date=17 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | url-status=live}}</ref> == మాధ్యమం == లెసు నౌవెల్లెసు కాలెడోనియెన్సు<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్న ఏకైక దినపత్రిక.<ref>{{Cite web| url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes | website=[[Scoop (website) | Scoop]] | date=11 March 2014 | access-date=25 April 2016 | archive-date=25 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | url-status=live}}</ref><ref name="vivmed">{{Cite web| url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | title=Vivre en Nouvelle-Calédonie | publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=19 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> నెలవారీ ప్రచురణ, లె చియను బ్లూ, న్యూ కాలెడోనియా నుండి వార్తలను పేరడీ చేస్తుంది.<ref name="lechienbleu.nc">{{Cite web| url=http://www.lechienbleu.nc/ | title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde! | website=Lechienbleu.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/ | archive-date=26 July 2018 | url-status=dead}}</ref> ఐదు రేడియో స్టేషన్లు ఉన్నాయి: పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ‌ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ రేడియో నౌవెలు-కాలెడోనీ, ఓసీను ఎఫ్‌ఎం (సామూహికత సరికొత్త స్టేషను), యువత-ఆధారిత స్టేషన్ ఎన్‌ఆర్‌జె, రేడియో డిజిడో (జీన్-మేరీ టిజిబౌచే స్థాపించబడింది). రేడియో రిథమ్సు బ్ల్యూసు.<ref name="lechienbleu.nc" /> చివరి రెండు స్టేషన్లు ప్రధానంగా న్యూ కాలెడోనియాకు చెందిన వివిధ కనకు సమూహాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. ("డిజిడో" అనేది ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లోని హియెంఘేను‌లో మాట్లాడే ఫ్వై భాష నుండి వచ్చిన పదం,. ఇది సాంప్రదాయ కనకు ఇంటి పైకప్పుకు గడ్డి గడ్డిని భద్రపరచడానికి ఉపయోగించే లోహపు ముల్లు అని సూచిస్తుంది). టెలివిజను విషయానికొస్తే, పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ఫ్రాన్సు టెలివిజన్సు, ఫ్రాన్సు 2, ఫ్రాన్సు 3, ఫ్రాన్సు 4, ఫ్రాన్సు 5, ఫ్రాన్సు 24, ఆర్టేలతో పాటు, రీసో ఔట్రే-మెర్ 1రే అనే స్థానిక ఛానెలు‌ను నిర్వహిస్తుంది, ఇవన్నీ పారిసు నుండి ప్రసారం చేయబడతాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | title=Télévision Numérique Terrestre (TNT) | website=Gouv.nc | access-date=17 July 2018 | date=2016-01-31 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | url-status=live}}</ref> కెనాల్ ప్లస్ కాలెడోనీ కెనాలు+ టెఫ్ 1తో సహా ఫ్రెంచి‌లో 17 డిజిటలు ఛానెలు‌లను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web| url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | title=Grille TV – Canal+ Calédonie | website=Canalplus-caledonie.com | access-date=17 July 2018 | archive-date=18 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | url-status=dead}}</ref> అనలాగు టెలివిజను ప్రసారాలు 2011 సెప్టెంబరులో ముగిశాయి, న్యూ కాలెడోనియాలో డిజిటలు టెలివిజను పరివర్తనను పూర్తి చేశాయి.<ref name="tnt">{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère | website=nouvellecaledonie.la1ere.fr | archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | archive-date=30 September 2011 | url-status=dead}}</ref> రెండు కొత్త స్థానిక టెలివిజను స్టేషన్లు, ఎన్‌సిటివి, ఎంసి9 కోసం బిడ్లను ‌ ఫ్రెంచి ప్రసార అధికారులు పరిగణించారు.<ref name="rnzitv">{{Cite web| url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | title=Two new New Caledonia television channels proposed | website=Rnzi.com | date=2011-10-12 | access-date=2013-01-30 | archive-date=5 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | url-status=dead}}</ref> ఎన్‌సిటివి 2013 డిసెంబరులో ప్రారంభించబడింది.<ref>{{Cite web| url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | title=NCTV, c'est parti! | language=fr | website=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] | date=9 December 2013 | access-date=19 April 2016 | archive-date=27 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | url-status=live}}</ref>. మీడియా స్వేచ్ఛగా పనిచేయగలదని భావిస్తారు. కానీ రిపోర్టర్సు వితౌటు బోర్డర్సు 2006లో స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహంలోని సభ్యులు ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ సిబ్బందికి "బెదిరింపులు, బెదిరింపులు" గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref name="bbc-cp">{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | title=Regions and territories: New Caledonia | website=[[BBC News]] | date=2013-01-16 | access-date=2013-01-30 | archive-date=13 October 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | url-status=live}}</ref> == క్రీడ == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright| న్యూ కాలెడోనియను ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు క్రిస్టియను కరేంబ్యూ,1998 ఫిఫా ప్రపంచ కప్పు]] [[ఫ్రాన్సు]]తో విజేత<ref>{{Cite news| last1=స్వామినాథన్ | first1=స్వరూప్ | title=కరేంబ్యూ, ఫ్రాన్స్ & న్యూ కాలెడోనియా – ఒక సంక్లిష్ట సంబంధం | url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | access-date=4 నవంబరు 2018 | website=ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ | date=12 అక్టోబరు 2018 | archive-date=5 నవంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో జరిగే అతిపెద్ద క్రీడా కార్యక్రమం ఫిఫా ఆసియా పసిఫిక్ ర్యాలీ ఛాంపియంషిప్పు ‌ (ఎపిఆర్‌సి) ఒక రౌండు. న్యూ కాలెడోనియా ఫుట్బాలు ‌ జట్టు 1950లో ఆడటం ప్రారంభించింది. 2004లో అంతర్జాతీయ ఫుట్బాలు లీగు సంఘం ఫిఫాలో చేరింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-date=2007-07-18 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచ ఫుట్‌బాల్ సంఘంలో చేరింది | publisher=FIFA | date=24 మే 2004 | access-date=6 ఆగస్టు 2009}}</ref> ఫిఫాలో చేరడానికి ముందు, న్యూ కాలెడోనియా పరిశీలకుడి హోదాను కలిగి ఉంది ఓషియానియా ఫుట్బాలు కాన్ఫెడరేషను దాని ఫిఫా సభ్యత్వంతో ఒఎఫ్‌సిలో అధికారిక సభ్యుడిగా మారింది. వారు సౌతు పసిఫికు గేమ్సును ఐదుసార్లు గెలుచుకున్నారు. ఇటీవల 2007లో ఒఎఫ్‌సి నేషన్సు కప్పులో రెండుసార్లు మూడవ స్థానంలో నిలిచారు. క్రిస్టియను కరెంబ్యూ ఒక ప్రముఖ న్యూ కాలెడోనియను మాజీ ఫుట్బాలు క్రీడాకారుడు. అండర్-17 జట్టు 2017లో ఫిఫా అండరు-17 ప్రపంచ కప్పుకు అర్హత సాధించింది. బాస్కెట్బాలు క్రీడ న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రెసు, అభిమానులచే చాలా ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది. దాని న్యూ కాలెడోనియా పురుషుల జాతీయ జట్టు ఓషియానియా ప్రాంతంలో అనేక పతకాలు గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite web| url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | title=న్యూ కాలెడోనియా జాతీయ బాస్కెట్‌బాల్ జట్టు – ఒక తెలియని ఛాంపియన్ | website=VisitNewCaledonia.com | date=13 నవంబరు 2019 | access-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కలెడోనియా బాస్కెట్బాలు క్లబ్బు జట్లు ఎఎస్ ''6ఇ కిమీ'' ఎఎస్ డుంబియా.<ref>{{Cite news| title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km | url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | access-date=1 అక్టోబరు 2021 | website=లెస్ నోవెల్లెస్ కలెడోనియెన్నెస్ | language=fr | access-date= అక్టోబరు 2021 | | archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | url-status=live}}</ref> [[గుర్రపు పందెం]] న్యూ కాలెడోనియాలో కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది, అలాగే మహిళల [[క్రికెట్]] మ్యాచు‌లు కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | title=Women's Cricket | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=16 మే 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | url-status=live}}</ref> రగ్బీ లీగు జట్టు 2004లో పసిఫికు కప్పులో పాల్గొంది. 2020లో న్యూ కాలెడోనియాలో రగ్బీ లీగు జట్టును రూపొందించడానికి ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి. పసిఫికు ట్రీజు,<ref>{{Cite web| last=Darbyshire | first=Drew | date=2020-05-08 | title=పసిఫిక్ ట్రీజ్: క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్‌లో చేరాలనుకునే ఫ్రెంచి మాట్లాడే పసిఫికు జట్టు | url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | access-date=2022-06-30 | website=LoveRugbyLeague | language=en | archive-date=30 జూన్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | url-status=live}}</ref> చివరికి మెజారిటీ ఆస్ట్రేలియను క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్పులో చేరనుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో జాతీయ సమకాలీకరించబడిన ఈత జట్టు కూడా ఉంది. ఇది విదేశాలలో పర్యటిస్తుంది. "టూరు సైక్లిస్టు డి నౌవెల్లె-కాలెడోనీ" అనేది బహుళ-రోజుల సైక్లింగు స్టేజి రేసు, ఇది సాధారణంగా అక్టోబరు‌లో జరుగుతుంది. ఈ రేసును కామైటు సైక్లిస్టు న్యూ కాలెడోనియా నిర్వహిస్తుంది. ఈ రేసు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండు, ఫ్రాన్సు, రీయూనియన్, ఐరోపా, తాహితీ నుండి రైడర్లను ఆకర్షిస్తుంది. ఆస్ట్రేలియను బ్రెండను వాషింగ్టను 2005 - 2009 మధ్య రేసులో చివరి మూడు సార్లు పూర్తి చేశాడు. న్యూ కాలెడోనియాలో "లాంటెర్ను రూజు" అని పిలుస్తారు. == వంటకాలు == దేశీయ ఉద్యానవన సాగు తక్కువగా ఉండటం వలన ఇతర పసిఫికు దేశాల కంటే న్యూ కాలెడోనియను వంటకాల్లో తాజా ఉష్ణమండల పండ్లు తక్కువగా ఉంటాయి, బదులుగా బియ్యం, చేపలు, [[చేమ]] వంటి వేరు కూరగాయల మీద ఆధారపడతాయి.<ref>{{Cite web| url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | website=Newcaledoniatoday.wordpress.com | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రజలు ఏమి తింటారు? | access-date=16 ఫిబ్రవరి 2014 | date=2013-01-30 | archive-date=14 ఫిబ్రవరి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> దీనిని తరచుగా తయారుచేసే ఒక మార్గం ''బౌగ్న'' అని పిలువబడే పాతిపెట్టిన ఓవెను-శైలి విందు. [[అరటి|అరటి ఆకులలో]] చుట్టి, చేపలు, టారో, అరటిపండు, ఇతర సముద్ర ఆహారాన్ని వేడి రాళ్లతో పాతిపెట్టి ఉడికించి తరువాత తవ్వి తింటారు. == రవాణా == లా టోంటౌటా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నౌమియాకు వాయవ్యంగా దూరంలో ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాను పారిసు, టోక్యో, సిడ్నీ, ఆక్లాండు, బ్రిస్బేను, మెల్బోర్ను, ఒసాకా, పపీటు, నాడి, వాలిసు, పోర్టు విలా విమానాశ్రయాలతో కలుపుతుంది.<ref name="aport">{{Cite web| url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | title=ప్రెజెంటేషన్ | publisher=నౌమియా లా టోంటౌటా యొక్క ఏరోపోర్ట్ ఇంటర్నేషనల్ | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | archive-date=18 జనవరి 2012 | url-status=dead}}</ref> చాలా అంతర్గత విమాన సేవలను అంతర్జాతీయ క్యారియరు ఎయిరుకాలిను నిర్వహిస్తుంది.<ref name="tppdf">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | title=ట్రాన్స్‌పోర్ట్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | location=Noumea}}</ref> క్రూయిజు నౌకలు నౌమియాలోని గారే మారిటైం‌లో డాకు చేస్తాయి.<ref name="lptra" /> ప్రయాణీకుల-, -సరకు రవాణా పడవ ''హవానా'' నెలకు ఒకసారి [[వనౌటు]]లోని పోర్టు విలా, మాలికోలో, లుగంవిల్లె లకు ప్రయాణిస్తుంది.<ref name="lptra">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | title=న్యూ కాలెడోనియాలో రవాణా | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=25 ఆగస్టు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా రహదారి నెట్వర్కు ‌వీటిని కలిగి ఉంటుంది: * రూటు టెరిటోరియలు 1 (ఆర్టి1), నౌమియా నుండి నిష్క్రమణ నుండి కౌమాకు ఉత్తరాన నెహౌ నదికి వెళుతుంది; * రూట్ టెరిటోరియల్ 2, లిఫౌ ద్వీపంలో, లిఫౌ విమానాశ్రయం నుండి వె దక్షిణాన; * రూట్ టెరిటోరియల్ 3, నందిలోని ఆర్టి1 జంక్షను నుండి తివాకా నది వరకు; * ముయివొ దగ్గర ఆర్‌టిఐతో జంక్షను నుండి పవరు ప్లాంటి వరకు రూటు టెరిటోరియలు 4.<ref name="rtne">{{Cite web| url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | title=Site de la DITTT – Infrastructures routières | website=Dittt.gouv.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | archive-date=8 September 2015 | url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:మెలనేషియా]] 3emc9ryv2ju0xg5swbk3k0653bk8k7m 4891151 4891147 2026-06-26T06:41:06Z యర్రా రామారావు 28161 /* భౌగోళికం */ 4891151 wikitext text/x-wiki {{Infobox dependency | name = New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = [[Sui generis collectivity|''Sui generis'' collectivity]] | image_flag = File:Flags of New Caledonia.svg | flag_size = 175px | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = File:Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60px | blank_emblem_type = Symbol | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = {{lang|fr|Terre de parole, terre de partage}}<br/>{{Small|("Land of speech, land of sharing")}} | anthem = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}<br/>{{Small|("The Marseillaise")}}<br/>{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}<br />"{{lang|fr|[[Soyons unis, devenons frères]]}}"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />{{parabr}}{{center|}} | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = Location of New Caledonia | mapsize = 290px | subdivision_type = [[Sovereign state]] | subdivision_name = {{flag|France}} | established_title = Annexed by France | established_date = 24 September 1853 | established_title2 = [[Overseas territory (France)|Overseas territory]] | established_date2 = 1946 | established_title3 = [[Nouméa Accord]] | established_date3 = 5 May 1998 | official_languages = [[French language|French]] | regional_languages = {{hlist|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[Drehu language|Drehu]]|35 other native languages}} | capital = [[Nouméa]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[President of France|President]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[High Commissioner of the Republic in New Caledonia|High Commissioner]] | leader_name2 = [[Jacques Billant]] | leader_title3 = [[President of the Government of New Caledonia|President of the Government]] | leader_name3 = [[Alcide Ponga]] | leader_title4 = [[President of the Congress of New Caledonia|President of the Congress]] | leader_name4 = [[Veylma Falaeo]] | legislature = [[Congress of New Caledonia|Congress]] | national_representation = [[French Parliament]] | national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]] | national_representation1 = [[List of senators of New Caledonia|2 senators]] (of 348) | national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}} | national_representation2 = [[List of constituencies of the National Assembly of France#New Caledonia (988) – 2 seats|2 seats]] (of 577) | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=New Caledonia | date=6 December 2023 | publisher=Central Intelligence Agency | via=CIA.gov | access-date=25 January 2021 | archive-date=7 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 271,407<ref name="auto1">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=Structure de la population et évolutions | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=16 November 2014 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2019 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib | title=Evolution du PIB et du PIB par habitant | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP" /> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} '''న్యూ కాలెడోనియా''' (/కలిడూనియ/ ⓘకల్-ఇహ—డోహ్-న—అ ; ఫ్రెంచి: నౌల్లె-కలెడోనియె [నూవెల్ కలెడోని] ⓘ) <ref>{{Cite web| url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-date=2007-06-14 | title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Novelle Calédonie | website=[[Journal officiel de la République française]] | date=21 March 1999 | page=4223 | url-status=dead| access-date=2025-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf }}</ref>).[nb 2] అనేది నైరుతి పసిఫికు మహాసముద్రంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహం. ఇది [[వనౌటు]]కు నైరుతిగా 220 కి.మీ (140 మైళ్ళు), ఆస్ట్రేలియాకు తూర్పున 1,210 కి.మీ (750 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి 16,100 కి.మీ (10,000 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న ఇది ఫ్రెంచి రిపబ్లికు సుయి జెనరిసు సముదాయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇది ఓవర్సీసు ఫ్రాన్సు‌లో ప్రత్యేకమైన చట్టపరమైన హోదాను కలిగి ఉంది. ఫ్రెంచ్ రాజ్యాంగంలోని ప్రత్యేక అధ్యాయంలో పొందుపరచబడింది. మెలనేషియా ఉపప్రాంతంలో భాగమైన ఈ ద్వీపసమూహంలో గ్రాండే టెర్రే ప్రధాన ద్వీపం, లాయల్టీ దీవులు, చెస్టర్‌ఫీల్డ్ దీవులు, బెలెప్ ద్వీపసమూహం, పైన్స్ ద్వీపం, కొన్ని మారుమూల ద్వీపాలు ఉన్నాయి. చెస్టరు‌ఫీల్డు దీవులు కోరలు సముద్రంలో ఉన్నాయి. ఫ్రెంచి ప్రజలు, ముఖ్యంగా స్థానికులు, గ్రాండే టెర్రే లే కైలౌ అని పిలుస్తారు,<ref name="enc-pres">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | title=Présentation | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | archive-date=30 October 2012 }}</ref> అనేది మొత్తం న్యూ కాలెడోనియాకు సాధారణంగా ఉపయోగించే మారుపేరు.<ref name="pres-om" /> స్వాతంత్ర్య అనుకూల కనకు పార్టీలు న్యూ కాలెడోనియాను సూచించడానికి (ఎల్‌ఎ) కనకి (pron. కనకి].<ref name="Stanley1989">{{Cite book| author=David Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | page=549 | access-date=18 October 2015 | archive-date=13 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref>) అనే పేరును ఉపయోగిస్తాయి. ఈ పదం 1980లలో న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 41% ఉన్న స్వదేశీ మెలనేసియను కనకు ప్రజల జాతి పేరు నుండి వచ్చింది. న్యూ కాలెడోనియా యూరోపియను యూనియను ఓవర్సీసు కంట్రీసు అండు టెరిటరీసు (ఒసిటీ లు)లో ఒకటి,<ref>{{Cite web| title=European Union Overseas Territories and Countries | url=https://www.overseas-association.eu/octs/ | access-date=2023-12-26 | website=OCTA | language=en | archive-date=10 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231210070244/https://www.overseas-association.eu/octs/ | url-status=live}}</ref> కానీ ఇది యూరోపియను యూనియను‌లో భాగం కాదు.<ref>{{Cite web| title=Overseas Countries and Territories - European Commission | url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | access-date=2023-12-26 | website=international-partnerships.ec.europa.eu | language=en | archive-date=27 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231227101600/https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా 18,575 కిమీ2 (7,172 చదరపు మైళ్ళు) భూభాగాన్ని మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించింది. ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్సులు న్యూ కాలెడోనియను ప్రధాన భూభాగంలో ఉన్నాయి, అయితే లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు అనేది ప్రధాన భూభాగం తూర్పు తీరంలో నాలుగు జనావాస ద్వీపాల శ్రేణి (ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి: ఓవియా, లిఫౌ, టిగా, మేరే). న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407 (2019 అక్టోబరు జనాభా లెక్కలు)<ref name=censuspop>{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=268 767 habitants en 2014 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2014-11-16 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> విభిన్న మూలాలను కలిగి ఉంది. భౌగోళికంగా మారుతుంది; ఉత్తర, లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులలో, స్థానిక కనకు ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్నారు, అయితే సంపన్న దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లో యూరోపియన్ (కాల్డోచెసు, మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి), కనకు, పాలినేషియను (ఎక్కువగా వాలిసియను) మూలానికి చెందిన గణనీయమైన జనాభా ఉంది. అలాగే ఆగ్నేయాసియా, పైడు-నోయిరు, ఉత్తర ఆఫ్రికా వారసత్వానికి చెందిన చిన్న సమూహాలు ఉన్నాయి. న్యూ కాలెడోనియా రాజధాని నౌమియా.<ref name="enc-pres" /> == చరిత్ర == న్యూ కాలెడోనియా ఖండం జియాండియాలో భాగంగా ఉంది, ఇది 79 మిలియన్ల నుండి 83 మిలియను సంవత్సరాల క్రితం సూపరు ఖండం గోండ్వానా నుండి విడిపోయింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | title=తప్పిపోయిన ఖండం యొక్క దాచిన సరిహద్దులు 'జియాండియా' నమ్మశక్యం కాని వివరాలతో వెల్లడయ్యాయి | website=LiveScience | last=Pappas | first=Stephanie | date=25 మార్చి 2021 | access-date=30 డిసెంబరు 2022 | archive-date=20 డిసెంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | url-status=live}}</ref> మానవుని తొలి జాడలు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉనికి అనేది పసిఫిక్లోని పెద్ద ప్రాంతాలలో లపిటా సంస్కృతి ప్రభావం చూపిన కాలం నాటిది, సిర్కా క్రీపూ 1600 –500 లేదా క్రీపూ 1300–200 .<ref name="pres-hist">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.12010 | | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> లాపిటా అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన నావిగేటర్లు, వ్యవసాయదారులు.<ref name="LoganCole2001">{{Cite book| first1= Leanne | last1= vLogan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 13 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | url-status= live}}</ref> మొదటి స్థావరాలు తీరం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. కామను ఎరా మధ్య కాలం నాటివి. క్రీపూ 1100 క్రీశ 200.<ref name="pres-hist" /> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|left| కోటెకా ఈటెలతో నటిస్తున్న ఇద్దరు కనాకు యోధులు1880 ప్రాంతంలో]] బ్రిటిషు అన్వేషకుడు [[జేమ్స్ కుక్]] తన రెండవ సముద్రయానంలో 1774 సెప్టెంబరు 4 న న్యూ కాలెడోనియాను చూసిన మొదటి యూరోపియన్లలో ఒకరు.<ref name="ped">{{Cite web| url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | title=Rapport annuel 2010 | publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=10 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | url-status=live}}</ref> ఆయన దానికి "న్యూ కాలెడోనియా" అని పేరు పెట్టాడు. ఎందుకంటే ఆ ద్వీపం ఈశాన్య ప్రాంతం ఆయనకు [[స్కాట్లాండ్]]ని గుర్తు చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 1788లో ఆయన అదృశ్యం కావడానికి కొంతకాలం ముందు గ్రాండే టెర్రే తీరాన్ని కామ్టే డి లాపెరౌసు చేరుకున్నాడు. 1793 - 1796 మధ్య లాయల్టీ దీవులను మొదటిసారి సందర్శించారు. అప్పుడు మేరు, లిఫౌ, టిగా, ఓవియాలను ఇంగ్లీషు తిమింగల వేటగాళ్ళు మ్యాపు చేశారు. విలియం రావెను.<ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | title=పసిఫిక్ దీవుల ఆవిష్కరణ, అన్వేషణ యొక్క చారిత్రక నిఘంటువు | last1=క్వాంచి | first1=మాక్స్ | last2=రాబ్సన్ | first2=జాన్ | date=2005 | publisher=స్కేర్‌క్రో ప్రెస్ | isbn=9780810865280 | access-date=30 డిసెంబరు 2021 | archive-date=31 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | url-status=live}}</ref> రావెను ద్వీపాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు అప్పుడు బ్రిటానియా అని పిలువబడింది. నేడు 1793 నవంబరులో మారే (లాయల్టీ ఈజు ) గా పిలువబడుతుంది.<ref name="maritimeheritage.org">{{Cite web| url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియా, అంతర్జాతీయ సముద్ర ఓడరేవు చరిత్ర. ది మారిటైమ్ హెరిటేజ్ ప్రాజెక్ట్. | website=Maritimeheritage.org | access-date=2017-11-12 | archive-date=13 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | url-status=live}}</ref> 1796 నుండి 1840 వరకు ద్వీపసమూహంతో కొన్ని అప్పుడప్పుడు సంబంధాలు మాత్రమే నమోదు చేయబడ్డాయి. 1793 - 1887 మధ్య దాదాపు 50 మంది అమెరికను తిమింగల వేటగాళ్ళు ఈ ప్రాంతంలో (గ్రాండే టెర్రే, లాయల్టీ ఈజు ., వాల్పోలూ, హంటరు) ఉన్నట్లు రికార్డు సృష్టించారు.<ref name="maritimeheritage.org" /><ref>{{Cite book| last= Langdon | first= Robert | date= 1983 | title= Whalers Went: 19వ శతాబ్దంలో అమెరికన్ తిమింగల వేటగాళ్ళు (, కొన్ని ఇతర నౌకలు) సందర్శించిన పసిఫిక్ ఓడరేవులు, దీవుల సూచిక | location= Canberra | publisher= Pacific Manuscripts Bureau | page= 183 | isbn= 086784471X}}</ref> గంధపుచెక్క పట్ల వారి ఆసక్తి కారణంగా 1840 తర్వాత సందర్శించే నౌకలతో సంబంధాలు మరింత తరచుగా మారాయి.<ref name="pres-hist" /> గంధపు చెక్క వ్యాపారం క్షీణించడంతో దాని స్థానంలో "బ్లాక్బర్డింగు" అనే కొత్త వ్యాపార సంస్థ వచ్చింది. ఇది న్యూ కాలెడోనియా, లాయల్టీ ఐలాండ్సు, న్యూ హెబ్రిడ్సు న్యూ గినియా, సోలమను దీవుల నుండి మెలనేసియను లేదా పశ్చిమ పసిఫికు ద్వీపవాసులను [[ఫిజి]], క్వీన్సు‌ల్యాండులోని [[చెరకు]] ప్లాంటేషనులలో [[బానిసత్వం]] ఒప్పందం లేదా బలవంతంగా శ్రమలోకి తీసుకోవడానికి ఉద్దేశించిన వ్యూహం.<ref name="kanaka">{{Cite web| url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire | first= Frédéric | last= Angleviel | language=fr | trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim | publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 9 November 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | url-status= live}}</ref> లైవ్ బర్డింగు, ఫ్రెంచి ప్రాక్టీసు‌లు రెండూ ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్లు వ్యాపారులు కానీ న్యూ కాలెడోనియా విషయంలో ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దాలలో జరిగిన వ్యాపారంలో లాయల్టీ ఐలాండ్సు నుండి గ్రాండు టెర్రేకు పిల్లలను తోటల వ్యవసాయంలో బలవంతంగా పని చేయించడానికి కిడ్నాపు చేయడం జరిగింది. బ్లాక్బర్డింగు ‌తో న్యూ కాలెడోనియా ప్రాథమిక అనుభవం తోటల వ్యవసాయం, గనులు, అలాగే దోషుల మీద కాపలాదారులు, కొన్ని ప్రజా పనులలో శ్రమ కోసం న్యూ హెబ్రిడ్సు (ఇప్పుడు వనాటు) నుండి గ్రాండు టెర్రే వరకు జరిగిన వ్యాపారం చుట్టూ తిరుగుతుంది. వాణిజ్యం ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ద్వీపవాసులను ఓడలపైకి రప్పించడానికి బలవంతం ఉపయోగించబడింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఒప్పంద వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి; అయితే, న్యూ హెబ్రిడ్సు, న్యూ కాలెడోనియా, మెలనేసియను కాలనీల మధ్య జరిగిన ఫ్రెంచి బానిస వ్యాపారం విషయానికి వస్తే, చాలా తక్కువ నిబంధనలు అమలు చేయబడ్డాయి. ఇది ఆస్ట్రేలియాలోని సమకాలీన పరిణామాల నుండి నిష్క్రమణను సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే తీరప్రాంతాల్లో బ్లాక్బర్డింగు ‌ 'రిక్రూటు‌మెంటు' వ్యూహాల దుర్వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి పెరిగిన నిబంధనలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. లండను మిషనరీ సొసైటీ, మారిస్టు బ్రదర్సు నుండి మొదటి మిషనరీలు 1840లలో వచ్చారు.<ref name="abcau">{{Cite web| url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | title=Charting the Pacific – Places | website=Abc.net.au | date=1998-10-13 | access-date=2013-01-30 | archive-date=8 డిసెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | url-status=live}}</ref> 1849లో అమెరికను ఓడ ''కట్టరు'' సిబ్బందిని పౌమా వంశం చంపి తినేసింది.<ref name="logan">{{Cite book| first1= Leanne | last1= Logan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 15 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 12 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | url-status= live}}</ref> మానవ నరమాంస భక్షణ న్యూ కాలెడోనియా అంతటా విస్తృతంగా వ్యాపించింది.<ref name="Knauft1999">{{Cite book| first= బ్రూస్ M. | last= Knauft | title= మెలనేషియా, ఆంత్రోపాలజీలో ఆదిమ నుండి వలసరాజ్యాల తర్వాత | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | date= 1999 | publisher= [[మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= గూగుల్ బుక్స్ | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 1 జనవరి 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live}}</ref> === ఫ్రెంచి వలసరాజ్యం === ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్యం 1853 సెప్టెంబరు 24న చక్రవర్తి 3వ నెపోలియను ఆదేశాల మేరకు, అడ్మిరల్ఫి బ్వియరు డెస్పాయింట్సు న్యూ కాలెడోనియాను అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కెప్టెను లూయిసు-మేరీ-ఫ్రాంకోయిసు టార్డీ డి మాంట్రావెలు 1854 జూన్ 25న పోర్టు-డి-ఫ్రాన్సు (నౌమియా)ను స్థాపించారు.<ref name="ped" /> తరువాతి సంవత్సరాల్లో కొన్ని డజన్ల మంది స్వేచ్ఛా స్థిరనివాసులు పశ్చిమ తీరంలో స్థిరపడ్డారు.<ref name="ped" /> 1864లో న్యూ కాలెడోనియా శిక్షా కాలనీగా మారింది. 1860ల నుండి 1897లో రవాణా ముగిసే వరకు, ఫ్రాన్సు దాదాపు 22,000 మంది నేరస్థులు, రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు పంపింది. 1888 నాటి {{lang|fr|బులెటిన్ డి లా సొసైటీ జెనెరెల్ డెస్ జైళ్లు}} ప్రకారం 1888 మే 1 నాటికి 2,329 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 10,428 మంది దోషులు ఈ ద్వీపంలో ఉన్నారు. ఇప్పటివరకు ఫ్రెంచి విదేశీ శిక్షాస్మృతిలో నిర్బంధించబడిన వారిలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.{{refn|group=nb|అదే తేదీన ఫ్రెంచ్ గయానాలో 1,176 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 4,053 మంది దోషులతో పోలిస్తే.<ref>{{Cite book| title=Bulletin de la Société générale des prisons | location=Paris | date=1888 | page=980 }}</ref>}} దోషులలో 1871 విఫలమైన పారిసు కమ్యూను తర్వాత అరెస్టయిన అనేక మంది కమ్యూనార్డ్సు ఉన్నారు. వీరిలో హెన్రీ డి రోచెఫోరు లూయిసు మిచెలు.<ref name="gb-12" /> 1873 - 1876 మధ్య, 4,200 మంది రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు "బహిష్కరించారు".<ref name="ped" /> వారిలో 40 మంది మాత్రమే కాలనీలో స్థిరపడ్డారు; 1879 - 1880 లలో క్షమాభిక్ష పొందిన తరువాత మిగిలిన వారు ఫ్రాన్సు‌కు తిరిగి వచ్చారు.<ref name="ped" /> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|చీఫ్&nbsp;కింగ్ జాక్వెస్ అండ్ హిస్ క్వీన్, ''ది రొమాన్స్ ఆఫ్ ది సౌత్ సీస్'' నుండి, క్లెమెంట్ లిండ్లీ రాగ్, చట్టో & విండస్, 1906.]] 1864లో, [[నికెల్]] డయాహోట్ నది ఒడ్డున కనుగొనబడింది.<ref name="gb-12">{{cite book |first1=Robert|last1=Aldrich|first2=John|last2=Connell|title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer|url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-03036-6|page=46|via=Google Books|access-date=18 October 2015|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|url-status=live}}</ref> 1876లో నికెలు స్థాపనతో మైనింగు తీవ్రంగా ప్రారంభమైంది.<ref name="gb-2" /> గనులలో పని చేయడానికి ఫ్రెంచి వారు పొరుగు దీవులు న్యూ హెబ్రిడ్సు నుండి తరువాత [[జపాన్]], డచ్ ఈస్టు ఇండీసు, ఫ్రెంచి ఇండోచైనా నుండి కార్మికులను దిగుమతి చేసుకున్నారు.<ref name="gb-12" /> ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం కూడా యూరోపియను వలసలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నించింది, పెద్దగా విజయం సాధించలేదు.<ref name="gb-12" /> స్థానిక కనాకు ప్రజలు ఫ్రెంచి ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి, మైనింగు పని నుండి మినహాయించబడ్డారు. చివరికి రిజర్వేషన్లకే పరిమితం చేయబడ్డారు.<ref name="gb-12" /> ఇది 1878లో హింసాత్మక ప్రతిచర్యకు దారితీసింది, లా ఫోవా హై చీఫు అటై అనేక మంది కేంద్ర తెగలను ఏకం చేసి 200 మందిని చంపిన గెరిల్లా యుద్ధంగా ప్రారంభం అయింది. ఫ్రెంచి వారు, 1,000 మంది కనకులు.<ref name="gb-2" /> 1917లో కనకు తిరుగుబాటు జరిగింది. మారిసు లీన్హార్డ్టు వంటి ప్రొటెస్టంటు మిషనరీలు ఈ యుద్ధం సంఘటనలకు సాక్షులుగా పనిచేస్తున్నారు. లీంహార్టు ‌ న్యూ కాలెడోనియాలోని కనకు మీద ‌అనేక ఎథ్నోగ్రాఫికు రచనలు రాశారు. టియామౌకు చెందిన నోయెలు 1917 తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించాడు, దీని ఫలితంగా అనేక మంది అనాథ పిల్లలు పుట్టారు,. వారిలో ఒకరిని ప్రొటెస్టంటు మిషనరీ ఆల్ఫోన్సు రౌయెలు సంరక్షణలోకి తీసుకున్నారు. ఈ పిల్లవాడు, వెన్సెస్లాసు థి, జీను-మేరీ టిజిబౌ<ref>అడ్రియన్ ముకిల్</ref> (1936–1989)కి తండ్రి అయ్యాడు. యూరోపియన్లు [[మశూచి]], [[తట్టు]] వంటి కొత్త వ్యాధులను తీసుకువచ్చారు. దీని వలన అనేక మంది స్థానికులు మరణించారు.<ref name="logan" /> కనకు జనాభా 1878లో దాదాపు 60,000 నుండి 1921లో 27,100కి తగ్గింది. వారి సంఖ్య 1930ల వరకు మళ్ళీ పెరగలేదు.<ref name="gb-2" /> ===రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం=== 1940 జూన్ లో ఫ్రాన్సు పతనం తర్వాత న్యూ కాలెడోనియా జనరలు కౌన్సిల్సు (ఫ్రాన్సు) విచి ప్రభుత్వాన్ని తిరస్కరించడానికి జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా మిత్రరాజ్యాల సైనిక ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడం కొనసాగించడానికి ఓటు వేసింది. అయితే వలస గవర్నరు జార్జెసు-మార్కు పెలిసియరు విచి ప్రభుత్వం 1940 నాటి ఫ్రెంచి రాజ్యాంగ చట్టాన్ని ప్రకటించారు. ఇది వీధి ప్రదర్శనలు, హత్యాయత్నానికి దారితీసింది. ఈ సమయానికి కాల్డోచెసు చార్లెసు డి గల్లెతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, ఆయన ఫ్రీ ఫ్రెంచి కమిటీని ఏర్పాటు చేయమని వారిని ప్రోత్సహించాడు. హెన్రీ సౌటోటును గవర్నరు‌గా నియమించాడు. పెలిసియరు అభ్యర్థన మేరకు విచి ప్రభుత్వం ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'' అనే యుద్ధనౌకను పంపింది. కానీ త్వరలోనే ఆయనను అసమర్థుడిగా భావించి తాత్కాలిక గవర్నరు‌గా నియమించింది. ఈ సమయానికి ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. సౌటోటు‌ను గవర్నరు‌గా నియమించడాన్ని పర్యవేక్షించడానికి హెచ్‌ఎంఎస్ ''అడిలైడును'' పంపింది. ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'', ''అడిలైడు'' మధ్య వివాదం తలెత్తింది. పెలిసియరు, ఇతర విచీ అనుకూల అధికారులు చివరికి ఫ్రెంచి ఇండోచైనాకు బహిష్కరించబడ్డారు.<ref>{{Cite journal| url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | title=న్యూ కాలెడోనియాలో స్వేచ్ఛా ఫ్రెంచ్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం: ఆస్ట్రేలియన్ దౌత్యంలో మొదటి దశలు | first=Denise | last=Fisher | website=Explorations: ఎ జర్నల్ ఆఫ్ ఫ్రెంచ్-ఆస్ట్రేలియన్ కనెక్షన్స్ | volume=49 | issue=1 | date=2010 | pages=18–37 | access-date=26 May 2024 | archive-date=24 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | url-status=live}}</ref> 1941లో ఆ ప్రాంతం నుండి దాదాపు 300 మంది పురుషులు విదేశాలలో సేవ చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చారు. ఏప్రిల్‌లో ఫ్రెంచి పాలినేషియా ('తాహితీయన్లు') నుండి 300 మంది పురుషులు, న్యూ హెబ్రిడ్సు‌లోని ఫ్రెంచి జిల్లాల నుండి కొంతమంది వారితో చేరారు: వారు కలిసి బెటాలియను డు పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. కాలెడోనియన్లు రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేయగా పాలినేషియన్లు మిగిలిన రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేశారు. 1941 మేలో వారు ఆస్ట్రేలియాకు నౌకాయానం చేసి ఆఫ్రికాకు తదుపరి ప్రయాణం కోసం క్వీన్ ఎలిజబెతులో ఎక్కారు. వారు ఆగస్టులో క్వాస్టినాలోని ఇతర ఫ్రీ ఫ్రెంచి (ఎఫ్‌ఎఫ్) బెటాలియన్లలో చేరారు. తర్వాత 1వ ఎఫ్‌ఎఫ్ బ్రిగేడు (1 రి ‘ బిఎఫ్‌ఎల్) తో పశ్చిమ ఎడారికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు 1942లో బిరు హకీం యుద్ధం తర్వాత బ్రేకౌటు‌లో పాల్గొన్న నాలుగు బెటాలియన్లలో ఒకరుగా ఉన్నారు. వారి నష్టాలను పసిఫికు నుండి సులభంగా భర్తీ చేయలేం. అందువల్ల వారు లా కాలనియలె బిఐఎం యాంకరు ధరించిన మరొక బెటాలియను‌లోని ఫ్రెంచి వారితో కలిసి బెటాలియను డి ఇంఫ్రాంటెరీ ఎట్ డూ పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంయుక్త బెటాలియను ఇటాలియను దండయాత్ర సమయంలో ఫ్రెంచి ఎక్స్పెడిషనరీ కార్ప్సు‌లో ఫ్రెంచి ఉత్తర ఆఫ్రికను దళాల నుండి మూడు విభాగాలతో పాటు, గౌల్లిస్టె 1రి ‘ డివిషను మొటోరిసీ డి ‘ ఇంఫాంటరీ డివిషను డీ మర్చే డి ఇంఫాంటరీ భాగంగా ఉంది. వారు 1944లో ప్రోవెన్సు‌లో అడుగుపెట్టారు. అప్పుడు వారిని స్థానిక ఫ్రెంచి వాలంటీర్లు, రెసిస్టెంట్లు తొలగించి వారి స్థానంలో నియమించారు. ఇంతలో 1942 మార్చిలో ఆస్ట్రేలియా సహాయంతో<ref>{{Cite book| last=Hasluck | first=Paul Meernaa Caedwalla | url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | chapter=chapter 6 – క్లియరింగ్ ఎ వే టు టోటల్ వార్, అక్టోబరు 1940 – జనవరి 1941 | title=ది గవర్నమెంట్ అండ్ ది పీపుల్, 1939–1941 | volume=I | date=1952 | publisher=ఆస్ట్రేలియన్ వార్ మెమోరియల్ | location=కాన్‌బెర్రా | edition=1965 | access-date=6 ఆగస్టు 2009 | archive-date=30 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా ఒక ముఖ్యమైన మిత్రరాజ్యాల స్థావరంగా మారింది.<ref name="gb-2" /> దక్షిణ పసిఫికు‌లోని యునైటెడు స్టేట్సు నేవీ ప్రధాన దక్షిణ పసిఫికు ఫ్లీటు బేసు 1942–1943లో నౌమియాకు తరలించబడింది.<ref name="Rottman2002">{{Cite book| first=Gordon L. | last=Rottman | title=ప్రపంచ యుద్ధం 2 పసిఫిక్ ద్వీప మార్గదర్శి | url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | date=2002 | publisher=Greenwood Publishing Group | isbn=978-0-313-31395-0 | page=71 | quote=అక్టోబర్‌లో, ప్రధాన దక్షిణ పసిఫిక్ నౌకాదళ స్థావరాన్ని ఆక్లాండ్ నుండి నౌమియా (FPO SF 131)కి మార్చాలని నిర్ణయం తీసుకోబడింది. ఫిబ్రవరి 1943 నాటికి అన్‌లోడింగ్ సౌకర్యాలు మెరుగుపరచబడ్డాయి, నావికా ఆపరేటింగ్ స్థావరంలో నిర్మాణం వెంటనే ప్రారంభమైంది. | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=19 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | url-status=live}}</ref> 1942 మేలో కోరలు సీ యుద్ధంలో జపనీసు నేవీను వెనక్కి తిప్పికొట్టిన నౌకాదళం నౌమియాలో ఉంది.<ref name="gb-2">{{Cite book| first=David | last=Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | pages=549– | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref> అమెరికను దళాలు న్యూ కాలెడోనియాలో మోహరించబడ్డాయి. అవి 50,000 వరకు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో మొత్తం స్థానిక జనాభాకు ఇది సరిపోతుంది.<ref name="ped" /> === ఫ్రెంచ్ విదేశీ భూభాగం === 1946లో, న్యూ కాలెడోనియా విదేశీ భూభాగంగా మారింది.<ref name="ped" /> 1953 నాటికి, జాతితో సంబంధం లేకుండా అన్ని న్యూ కాలెడోనియన్లకు ఫ్రెంచ్ పౌరసత్వం మంజూరు చేయబడింది.<ref name="ncbrit" /> 1940ల చివరలో, 1950ల ప్రారంభంలో, న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాతో తన ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకుంది, ముఖ్యంగా ఫ్రాన్స్, దాని సామ్రాజ్యంలో సంక్షోభం కారణంగా మెట్రోపాలిటన్ ఫ్రాన్స్‌తో న్యూ కాలెడోనియా సాంప్రదాయ ఆర్థిక సంబంధాలు బలహీనపడ్డాయి; నికెల్ కరిగించడానికి అవసరమైన బొగ్గుకు బదులుగా న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాకు నికెల్‌ను సరఫరా చేసింది. ఈ కాలంలో ఆస్ట్రేలియాకు ఇనుప ఖనిజం, కలప యొక్క న్యూ కాలెడోనియన్ ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి.<ref>{{Cite journal| last1=Henningham | first1=Stephen | date=December 2014 | title=ఫ్రెంచ్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఆర్థిక ఆశయాలు, 1945–1955 | url=https://www.jstor.org/stable/24644648 | website=ది జర్నల్ ఆఫ్ పసిఫిక్ హిస్టరీ | volume=49 | issue=4 | pages=421–439 | doi=10.1080/00223344.2014.976915 | jstor=24644648 | s2cid=154479730 | access-date=28 April 2022 | archive-date=29 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220429074055/https://www.jstor.org/stable/24644648 | url-status=live| url-access=subscription }}</ref> 1969–1972 నికెల్ బూమ్‌కు దారితీసిన సంవత్సరాలలో యూరోపియన్, పోలినేషియన్ జనాభా క్రమంగా పెరిగింది, స్థానిక కనాక్ మెలనేషియన్లు మైనారిటీగా మారారు, అయినప్పటికీ వారు ఇప్పటికీ అతిపెద్ద జాతి సమూహం.<ref name="ncbrit">{{బ్రిటానికా | 411221 | న్యూ కాలెడోనియా}}</ref> ====ది ఈవెంట్సు==== 1976 - 1988 మధ్య, "ది ఈవెంట్సు" అని పిలువబడే కాలం<ref name="lm-mdg-24">{{Cite news| last1=Mannevy | first1=Charlotte | last2=Derel | first2=Mathurin | last3=Guibert | first3=Nathalie | title=రెండవ రాత్రి అల్లర్లు న్యూ కాలెడోనియాను కుదిపేశాయి: 'ఇది ఇంతవరకు వస్తుందని నేను అనుకోలేదు' | url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | website=Le Monde | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | url-status=live}}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{Cite news| last1=Vinograd | first1=Cassandra | last2=Breeden | first2=Aurelien | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నిరసనల మధ్య ఫ్రాన్స్ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది | url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | website=The New York Times | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | url-status=live}}</ref> (ఫ్రెంచి:లెస్ ఈవెనెమెంట్సు<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{Cite journal| last1=horowitz | first1=Leah S. | title=పర్యావరణ హింస, న్యూ కాలెడోనియాలో చట్టబద్ధత యొక్క సంక్షోభాలు | website=[[రాజకీయ భౌగోళిక శాస్త్రం]] | date=మే 2009 | volume=28 | issue=4 | pages=248–258 | doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 | url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | issn=1873-5096 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=16 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240516233831/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | url-status=live| url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{Cite book| last1=Fisher | first1=Denise | title=దక్షిణ పసిఫిక్‌లో ఫ్రాన్స్: శక్తి, రాజకీయాలు | date=మే 2013 | doi=10.22459/FSP.05.2013 | doi-access=free | publisher=[[ANU ప్రెస్]] | location=[[కాన్‌బెర్రా]] | isbn=9781922144942}}</ref>), ఫ్రెంచి ప్రభుత్వ చర్యలు, కనకు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం మధ్య విభేదాలు తీవ్రమైన హింస, అశాంతి కాలాలను చూశాయి.<ref name="ped" /> 1983లో ఈ భూభాగం కోసం "విస్తరించిన స్వయంప్రతిపత్తి" చట్టం ఐదు సంవత్సరాల పరివర్తన కాలం. 1989లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను ప్రతిపాదించింది. 1984 మార్చిలో ఫ్రంటు ఇండిపెండెంట్సె ‌, కనకు ప్రతిఘటన సమూహం, స్వాధీనం చేసుకున్న పొలాలు, కనాకు, సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటు (ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్) తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. 1985 జనవరిలో ఫ్రెంచి వామపక్ష ప్రభుత్వం కనకు‌లకు సార్వభౌమాధికారాన్ని, యూరోపియను స్థిరనివాసులకు చట్టపరమైన రక్షణను అందించింది. హింస పెరగడంతో ప్రణాళిక విఫలమైంది. ప్రభుత్వం అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది; అయితే, ప్రాంతీయ ఎన్నికలు ముందుకు సాగాయి. ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ నాలుగు ప్రావిన్సులలో మూడింటి మీద నియంత్రణ సాధించింది. మధ్య-కుడి ప్రభుత్వం 1986 మార్చి ఫ్రాన్సు‌లో ఎన్నికైంది సోషలిస్టుల క్రింద స్థాపించబడిన ఏర్పాట్లను క్షీణింపజేయడం ప్రారంభించింది, ఎక్కువగా స్థానిక భూమి వాదనలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా భూములను పునఃపంపిణీ చేసింది. ఫలితంగా మూడింట రెండు వంతుల కంటే ఎక్కువ యూరోపియన్లకు. మూడవ వంతు కంటే తక్కువ కనకు‌లకు వెళ్ళింది. 1987 చివరి నాటికి, రోడ్డు అడ్డంకులు తుపాకీ యుద్ధాలు, ఆస్తి విధ్వంసం ఓవియా గుహ బందీల తీసుకోవడంలో ముగిశాయి. 1988 ఫ్రెంచి అధ్యక్ష ఎన్నికలు ప్రారంభానికి కొన్ని రోజుల ముందు నాటకీయ బందీల సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఓవియాలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ఉగ్రవాదులు నలుగురు జెండర్ము‌లను చంపి 27 మంది బందీలను తీసుకున్నారు. బందీలను రక్షించడానికి సైన్యం గుహ మీద దాడి చేసింది. పంతొమ్మిది మంది కనకు బందీలుగా ఉన్నవారు మరణించారు. మరో ముగ్గురు నిర్బంధంలో మరణించారు. దాడిలో ఇద్దరు సైనికులు మరణించారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | title= న్యూ కాలెడోనియాలో భూమి, స్వాతంత్ర్యం | website= Cultural Survival Quarterly Magazine | last= Winslow | first= Donna | date= June 1991 | via= culturalsurvival.org | access-date= 2021-02-11 | language=en | archive-date= 13 నవంబరు 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | url-status= live}}</ref> ====న్యూమియా ఒప్పందం, స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|ఒకే స్తంభం మీద పక్కపక్కనే జెండాలు, న్యూమియా 2011 మార్చి]] 1988 జూన్ 25 సంతకం చేయబడిన మాటిగ్నాను ఒప్పందాలు ఒక దశాబ్ద కాలం స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారించాయి. 1998 మే 5న సంతకం చేయబడిన నూమియా ఒప్పందం 20 సంవత్సరాల పరివర్తనకు పునాది వేసింది. ఇది క్రమంగా స్థానిక ప్రభుత్వానికి అధికారాలను బదిలీ చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 2018 చివరి నాటికి ఓటు జరగాలని నూమియా ఒప్పందం నిర్దేశించిన కాలక్రమాన్ని అనుసరించి 2017 నవంబరు 2న ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి ఎడ్వర్డు ఫిలిపు అధ్యక్షత వహించిన సమావేశంలో ఫ్రాన్సు నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కోసం పునాది వేయబడింది. ఇది 2018 నవంబరు నాటికి జరగనుంది. ఓటరు జాబితా అర్హత చాలా కాలంగా వివాదానికి దారితీసింది. కానీ వివరాలు కనాకు మూలానికి చెందిన ఓటర్లకు ఆటోమేటికు అర్హతను మంజూరు చేసే ఎన్నికల జాబితాలో పరిష్కరించబడ్డాయి. కానీ ఆ భూభాగంలో ఎక్కువ కాలం నివసించని ఇతర మూలాల వారిని మినహాయించాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | title=Nouvelleque accord politique " sur le référendum d'autodétermination | website=LeMonde.fr | date=3 నవంబరు 2017 | last1=Roger | first1=Patrick | language=fr | trans-title=కొత్త కలెడోనియా: 'రాజకీయ ఒప్పందం'లో స్వీయ-అంగీకారం ఏమిటి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ | access-date=17 జూలై 2018 | archive-date=22 జూన్ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | url-status=live}}</ref> ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది 2018 నవంబరు 4న<ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు తేదీని నిర్ణయించింది | website=[[ది గార్డియన్]] | date=20 మార్చి 2018 | access-date=25 మార్చి 2018 | archive-date=13 మే 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్యం తిరస్కరించబడింది.<ref>{{Cite magazine | url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | title= న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగా ఉండటానికి ఓట్లు | magazine= [[Time (magazine) | Time.com]] | agency= Associated Press | date= 5 నవంబరు 2018 | location= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language=en | access-date= 2018-11-08 | archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | archive-date= 9 నవంబరు 2018 | url-status= dead}}</ref> మరొక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2020 అక్టోబరులో జరిగింది. ఓటర్లు మరోసారి ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | title= న్యూ కాలెడోనియా ఓటర్లు ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగానే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు | website= లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ | agency= అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ | first= షార్లెట్ | last= ఆంటోయిన్-పెరాన్ | date= 4 అక్టోబరు 2020 | place= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language= en | access-date= 11 ఫిబ్రవరి 2021 | archive-date= 8 అక్టోబరు 2020 | archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | url-status= live}}</ref> 2018 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 56.7% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు. 2020 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఈ శాతం తగ్గింది. 53.4% ​​మంది ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| date=2020-10-04 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ: దక్షిణ పసిఫిక్ ప్రాంతం ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | language=en | website=[[BBC News]] | url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | access-date=2021-07-08 | archive-date=4 అక్టోబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | url-status=live}}</ref> మూడవ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ డిసెంబరు 12న జరిగింది. 2021.<ref>{{Cite news| url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | title=ఫ్రెంచ్ భూభాగం ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా దాని మూడవ, చివరి స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది, దీనిలో 96.49 మంది స్వాతంత్ర్యానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు | website=France24 | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=12 డిసెంబరు 2021 | archive-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి. కోవిడు-19 మహమ్మారి వల్ల ఏర్పడిన ప్రభావం కారణంగా ఆలస్యమైన ఓటు కోసం వాదించిన స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి; ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం అలా చేయడానికి నిరాకరించినప్పుడు వారు బహిష్కరణకు పిలుపునిచ్చారు. దీని ఫలితంగా 96% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| last=Antoine-Perron | first=Charlotte | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లోనే ఉండాలని ఓటు వేసింది; వేర్పాటువాదులు బహిష్కరణ | url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | website=Associated Press | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-date=1 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | url-status=live}}</ref> 2024 మేలో చర్చల మధ్య అల్లర్లు చెలరేగాయి.<ref>{{Cite news| title=న్యూ కాలెడోనియా: ఓటింగ్ సంస్కరణల మీద అల్లర్ల మధ్య ఫ్రెంచ్ భూభాగంలో పోలీసులపై 'కాల్పులు' | url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | access-date=మే 14, 2024 | website=France 24 | archive-date=15 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | url-status=live}}</ref> 2024 అక్టోబరులో అప్పటి ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి మిచెలు బార్నియరు బిల్లును రద్దు చేశారు. ప్రశాంతతను పునరుద్ధరించాల్సిన అవసరాన్ని పేర్కొంటూ, "మరిన్ని అశాంతిని నివారించడం" ప్రాధాన్యత అని జాతీయ అసెంబ్లీకి చెప్పారు.<ref name=":3">{{Cite news| date=2024-10-04 | title=ఫ్రాన్స్ ఓటింగ్ సంస్కరణను వదులుకోవడంతో న్యూ కాలెడోనియన్ స్వాతంత్ర్య నాయకులు జాగ్రత్త | url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | access-date=2025-04-16 | website=[[Radio France Internationale]] | language=en | archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | archive-date=31 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> 2024 డిసెంబరు 2న అల్లర్లు ముగిసినందున కర్ఫ్యూ అధికారికంగా ఎత్తివేయబడింది.<ref>{{Cite news| title=హింసాత్మక అల్లర్ల తర్వాత 6 నెలల్లో ఫ్రెంచి విదేశీ భూభాగం న్యూ కాలెడోనియాలో కర్ఫ్యూ ఎత్తివేయబడింది | url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | access-date=2025-04-16 | website=[[Anadolu Agency]] | archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | archive-date=2 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> == రాజకీయాలు == న్యూ కాలెడోనియా అనేది భూభాగం ''సుయి జనరిసు'', దీనికి ఫ్రాన్సు క్రమంగా కొన్ని అధికారాలను బదిలీ చేసింది.<ref name="jc" /> దాని పౌరులు ఫ్రెంచి జాతీయత కలిగి ఉంటారు. ఫ్రాన్సు అధ్యక్షుడికి ఓటు వేస్తారు. యూరోపియను పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ఓటు వేసే హక్కు వారికి ఉంది. దీనిని 54 మంది సభ్యులతో కూడిన టెరిటోరియలు కాంగ్రెసు నిర్వహిస్తుంది. ఇది మూడు ప్రాంతీయ అసెంబ్లీల సభ్యులతో కూడిన శాసనసభ.<ref name="undcol" /> ఫ్రెంచి రాష్ట్రాన్ని హై కమిషనరు భూభాగంలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref name="undcol" /> జాతీయ స్థాయిలో, న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి పార్లమెంటులో ఇద్దరు డిప్యూటీలు, ఇద్దరు సెనేటర్లు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref>{{Cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie | publisher=[[Cabinet of France | Government of France]] | website=[[Minister of the Interior (France) | Minister of the Interior]] | language=fr | access-date=2012-08-06 | archive-date=26 June 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | url-status=live}}</ref> 25 సంవత్సరాలుగా న్యూ కాలెడోనియాలోని పార్టీ వ్యవస్థ స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక ది ర్యాలీ–యుఎంపి ఆధిపత్యంలో ఉంది.<ref name="undcol" /> ఈ ఆధిపత్యం అవెనిరు ఎన్సెంబులు అనే కొత్త పార్టీ ఆవిర్భావంతో ముగిసింది. ఇది స్వాతంత్ర్యాన్ని కూడా వ్యతిరేకించింది. కానీ అనేక స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహాల సంకీర్ణమైన కనకు సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటులో భాగమైన కనకు ఉద్యమంతో సంభాషణకు మరింత బహిరంగంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="undcol" /> 2025 జనవరిలో అల్సైడు పొంగా న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వ అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. లూయిసు మాపౌ నేతృత్వంలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తరువాత కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2024 అశాంతి తరువాత స్థిరత్వాన్ని తీసుకువచ్చిందని దేశం ఫ్రాన్సు రిపబ్లికులోనే ఉండటానికి కొనసాగింపుగా ఆయన నాయకత్వం వర్ణించబడింది.<ref name=":02">{{Cite news| last=Mazzoni | first=Julien | date=2025-01-09 | title=న్యూ కాలెడోనియా రాజకీయ సంక్షోభం తర్వాత కాంగ్రెస్ ఫ్రాన్స్ అనుకూల అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంది | url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president | access-date=2025-04-05 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> === ఆచార అధికారం === కనాకు సమాజంలో 4,000–5,000 కుటుంబ ఆధారిత వంశాల నుండి ఈ భూభాగాన్ని తయారు చేసే ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాలు (ఎయిరెసు కౌటుమియరెసు) వరకు అనేక ఆచార అధికారం ఉంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} వంశాలు వంశ నాయకులచే నాయకత్వం వహించబడతాయి. ఇవి 341 తెగలను ఏర్పరిచాయి, ప్రతి ఒక్కటి ఒక గిరిజన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటుంది. ఈ తెగలను 57 సంప్రదాయ ప్రధాన రాజ్యాలుగా చెఫరీసు) విభజించారు. ప్రతి ఒక్కటి ఒక ప్రధాన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటాయి. సంప్రదాయ ప్రాంతాల పరిపాలనా ఉపవిభాగాలను ఏర్పరుస్తాయి.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb| జీన్ లెక్వెసు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో న్యూ కాలెడోనియా స్వేచ్ఛను నిర్ధారించడంలో సహాయపడిన యుఎస్ సేవా సభ్యులను సత్కరించే కార్యక్రమంలో ]] కస్టమరీ సెనేటు అనేది కనకు‌ల వివిధ సాంప్రదాయ కౌన్సిలు‌ల అసెంబ్లీ, కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన చట్ట ప్రతిపాదనల మీద అధికార పరిధిని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="cs-fra" /> కస్టమరీ సెనేటు‌లో ప్రతి ఒక్కరూ నియమించిన 16 మంది సభ్యులు ఉంటారు. సాంప్రదాయ కౌన్సిలు, ప్రతి ఆచార ప్రాంతానికి ఇద్దరు ప్రతినిధులు.<ref name="cs-fra" /> దాని సలహా పాత్రలో, నౌమియా ఒప్పందంలో నిర్వచించిన విధంగా "కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన" చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కస్టమరీ సెనేటు‌ను సంప్రదించాలి.<ref name="cs-fra" /> గుర్తింపు పౌర ఆచార శాసనం, భూ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కూడా ఇది చర్చా పాత్రను కలిగి ఉంది.<ref name="cs-fra" /> ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబరు‌లో కొత్త అధ్యక్షుడిని నియమిస్తారు. అధ్యక్ష పదవి ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాల మధ్య తిరుగుతుంది.<ref name="cs-fra">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | title=Sénat coutumier | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> వివాహం, దత్తత, వారసత్వం, కొన్ని భూమి సమస్యల వంటి పౌర విషయాలకు సంబంధించి కనకు ప్రజలు ఆచార అధికారులను ఆశ్రయిస్తారు.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ఫ్రెంచి పరిపాలన సాధారణంగా ఆచార వ్యవస్థలో తీసుకున్న నిర్ణయాలను గౌరవిస్తుంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} అయితే వారి అధికార పరిధి శిక్షా విషయాలలో తీవ్రంగా పరిమితం చేయబడింది. ఎందుకంటే ఆచార న్యాయ వ్యవస్థకు సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు శారీరక శిక్ష వాడకంతో సహా, మానవ హక్కుల బాధ్యతలకు విరుద్ధంగా కనిపిస్తాయి. ఫ్రాన్సు.{{sfn|అనయ|2011|p=8}} === సైనికం-జెండర్మేరీ=== న్యూ కాలెడోనియా సాయుధ దళాలలో (ఫ్రెంచి: ఫోర్సెసు ఆర్మీసు డి నౌవెలు-కాలేడోనీ, లేదా ఎఫ్‌ఎఎంసి )లో దాదాపు 2,000 మంది సైనికులు ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా కౌమాకు, నందాయు, టోంటౌటా, ప్లం, నౌమియాలో మోహరించబడ్డారు.<ref name="fanc">{{Cite web| url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Defense.gouv.fr | date=2012-12-20 | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 November 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> భూ బలగాలు ట్రూప్సు డి మెరైను, రెజిమెంటు డి'ఇన్ఫాంటెరీ డి మెరైను డు పసిఫికు, రెజిమెంటు‌ను కలిగి ఉంటాయి. 700 మంది సభ్యుల రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 80 శాతం మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి స్వల్పకాలిక (నాలుగు నెలల) మోహరింపుల మీద సైనికులతో కూడి ఉన్నారు. 2018 నాటికి రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 30 మంది సిబ్బందిని మాత్రమే స్థానికంగా నియమించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire | last=Lagneau | first=Laurent | date=19 September 2018 | access-date=12 February 2023 | archive-date=12 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | url-status=live}}</ref> నావికా దళాలలో ఫ్రెంచు నేవీకి చెందిన అనేక నౌకలు ఉన్నాయి. వీటిలో: ఫ్లోరియలు-క్లాసు ఫ్రిగేటు, వెండిమియారు, పెట్రోలు, సపోర్టు నౌక డి'ఎంట్రెకాస్టియాక్సు, ఫెలిక్సు ఎబౌ తరగతి పెట్రోలు నౌకల ప్రధాన నౌక అగస్టే బెనెబిగు. ఈ భూభాగంలో కార్యకలాపాలకు మద్దతుగా ఒక ఇడిఎ-ఎస్ ల్యాండింగు క్రాఫ్టు (సాబరు) కూడా మోహరించబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ | title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau | date=23 January 2025 | access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA | date=25 November 2021 | access-date=10 December 2021 | archive-date=26 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | url-status=live}}</ref> ఫ్రెంచి నావికాదళం 2026 నాటికి ఫెలిక్సు ఎబౌ క్లాసు (జీను ట్రానేపు) రెండవ నౌకను భూభాగానికి మోహరించడం ద్వారా న్యూ కాలెడోనియాలో దాని ఆఫ్షోరు గస్తీ సామర్థ్యాలను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. .<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape | title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape | website=French Navy | date=5 March 2025 | access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry | website=Shepherd | last=Tanguy | first=Jean-Marc | date=4 August 2022 | access-date=30 December 2022 | archive-date=21 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | url-status=live}}</ref><ref name="brestboulogne">{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne | website=Mer et Marine | language=fr | last=Groizeleau | first=Vincent | date=21 September 2022 | access-date=3 November 2022 | url-access=subscription | archive-date=22 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | url-status=live}}</ref> 2010ల చివరి నాటికి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఫ్రెంచు నావికా విమానయానం, వైమానిక దళ అంశాలలో రెండు నేవీ ఫాల్కను 200 గార్డియను సముద్ర నిఘా విమానాలు (ఫ్లోటిల్లా 25ఎఫ్ నుండి తీసుకోబడ్డాయి) ఉన్నాయి. వీటిని 2025/26 నుండి ప్రారంభమయ్యే మరింత ఆధునిక ఫాల్కను 2000 ఆల్బాట్రోసు ద్వారా భర్తీ చేయనున్నారు,<ref>{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/les-avions-de-surveillance-maritime-gardian-prolonges-a-tahiti-et-noumea | title=Les avions de surveillance maritime Gardian prolongés à Tahiti et Nouméa | last=Groizeleau | first=Vincent | website=Mer et Marine | language=fr | date=13 December 2024 | access-date=13 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web| title=French Navy to receive new eyes in the sky from Dassault | url=https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | access-date=2022-11-18 | website=www.aerotime.aero | date=19 November 2020 | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113213457/https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | url-status=live}}</ref> అదనంగా రెండు కాసా సిఎన్235 రవాణా విమానాలు, వైమానిక దళం 52 "టోంటౌటా" స్క్వాడ్రను నుండి మూడు ప్యూమా హెలికాప్టర్లు.<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées | date=14 February 2022 | access-date=11 February 2023 | archive-date=5 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées | date=10 February 2023 | access-date=11 February 2023 | archive-date=11 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | url-status=live}}</ref> 2022కి ముందు ఫ్రిగేటు వెండెమియరు అలోయెటు 3 హెలికాప్టరు‌ను నిర్వహించింది. అయితే 2022లో ఈ రకం పదవీ విరమణతో దీనిని యూరోకాప్టరు డౌఫిను ఎన్3 ద్వారా భర్తీ చేస్తున్నారు.<ref>{{Cite web| title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 | url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | access-date=2022-11-18 | website=Air & Cosmos | language=fr | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 | url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | date=January 2023 | access-date=2023-03-04 | website=Cols Bleus | language=fr | archive-date=4 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | url-status=live}}</ref> 2022లో ఫ్రెంచి వైమానిక దళం ఎ 400ఎం రవాణా విమానం, ఎ 330 ఎంఆర్‌టిటి ఫీనిక్సు ట్యాంకర్ల మద్దతుతో మూడు రాఫెలు యుద్ధ విమానాలను ఫ్రాన్సు నుండి న్యూ కాలెడోనియాకు మూడు వారాల వ్యాయామం కోసం మోహరించడం ద్వారా భూభాగాన్ని బలోపేతం చేసే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించింది.<ref>{{Cite web| last= | date=2022-08-27 | title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers | url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | access-date=2022-11-18 | website=MilitaryLeak | archive-date=14 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region | url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | access-date=28 December 2023 | website=ac.nato.int | archive-date=3 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | url-status=live}}</ref> అదనంగా నేషనలు జెండర్మేరీ ‌ నుండి దాదాపు 855 మంది సిబ్బంది ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్నారు. వీటిని 4 కంపెనీలు, 27 బ్రిగేడు‌లు, అనేక ప్రత్యేక, మొబైలు జెండర్మేరీ యూనిట్లుగా విభజించారు. స్వాతంత్ర్యం మీద 2021 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ వంటి కాలంలో ఈ దళాలను మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి మోహరించిన సిబ్బందితో గణనీయంగా బలోపేతం చేశారు.<ref>{{Cite news| first=Julien | last=Sartre | date=2021-12-07 | title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote | url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote | access-date=2022-11-18 | website=[[The Guardian]] }}</ref> వైమానిక భాగంలో రెండు ఎక్యూర్యుయిలు హెలికాప్టర్లు ఉన్నాయి <ref>{{Cite web| title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie | url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | access-date=2022-11-18 | website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr | archive-date=7 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | url-status=live}}</ref>[69] అయితే మారిటైం జెండర్మేరీ భూభాగంలో పెట్రోలు బోటు డంబియాను మోహరిస్తుంది.<ref name="fanc" /><ref>{{Cite web| url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats | publisher=Homelandsecurity Technology | date= | access-date=2022-08-28 | archive-date=7 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | url-status=live}}</ref> === స్థితి === 1983 నుండి న్యూ కాలెడోనియా పసిఫికు కమ్యూనిటీలో సభ్యదేశంగా ఉంది. సంస్థ ప్రాంతీయ ప్రధాన కార్యాలయం నౌమియాలో ఉంది. 1986 నుండి ఐక్యరాజ్యసమితి డీకోలనైజేషను కమిటీ న్యూ కాలెడోనియాను ఐక్యరాజ్యసమితి స్వయం పాలన లేని భూభాగాల జాబితాలో చేర్చింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | title=ట్రస్ట్, స్వయం పాలన లేని భూభాగాలు (1945–1999) | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్]] | access-date=29 జూన్ 2017 | archive-date=6 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఈ క్రింది విధంగా జరిగింది. అయినప్పటికీ స్వాతంత్ర్యాన్ని మెజారిటీ తిరస్కరించింది. [[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2| న్యూ కాలెడోనియా పరిపాలనను వివరించే పిరమిడు గ్రాఫు]] 1980లలో వేర్పాటువాద అశాంతి కాలం తర్వాత 1998లో సంతకం చేయబడిన ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఆమోదించబడిన న్యూమియా ఒప్పందం ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాకు ప్రత్యేక హోదా లభించింది. ప్రారంభమైన ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2018 నవంబరు 4న జరిగింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తేదీని నిర్ణయించింది | website=The Guardian | access-date=20 మార్చి 2018 | date=19 మార్చి 2018 | last=Willsher | first=Kim | archive-date=25 అక్టోబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ఓటును సిద్ధం చేయడానికి పారిస్ సమావేశం | website=రేడియో న్యూజిలాండ్ | access-date=2016-03-08 | date=2016-02-02 | archive-date=8 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | url-status=live}}</ref> ఫలితంగా 56.9% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యానికి 'కాని' ఓటు వేసింది | agency=Reuters | date=2018-11-04 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2018-11-04 | archive-date=6 డిసెంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం మరో స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. ఇది 2020 అక్టోబరు 4న జరిగింది. ఫలితంగా 53.26% ఓటర్లు ఫ్రాన్సూ‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | title=న్యూ కాలెడోనియా రెండవసారి ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | date=2020-10-05 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2020-10-05 | archive-date=20 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ద్వారా అనుమతించబడిన మూడవ, చివరి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. 2021 డిసెంబరు 12న న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రెంచి రిపబ్లికు‌లో భాగంగా ఉందని నిర్ధారించింది. కనకు జనాభాలో ఎక్కువ మంది ఓటును బహిష్కరించిన తర్వాత 96% మంది స్వాతంత్ర్యానికి "కాదు" అని ఓటు వేశారు. "కనకు గుర్తింపు, అన్ని పార్టీలు పంచుకునే భవిష్యత్తును వ్యక్తీకరించడానికి అన్ని పార్టీలు కలిసి ఒక పేరు, జెండా, గీతం, నినాదం, నోట్ల రూపకల్పనను వెతకాలి" అని పేర్కొన్న ఒప్పందం కారణంగా ఈ భూభాగం అధికారిక పేరు న్యూవెలు-కలెడోనియా సమీప భవిష్యత్తులో మార్చబడవచ్చు.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | title=Les accords de Nouméa | author=Government of New Caledonia | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | archive-date= 5 ఏప్రిల్ 2008 | language=fr | author-link=న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వం}}</ref> అయితే ఈ రోజు వరకు ఈ భూభాగానికి కొత్త పేరు మీద ఏకాభిప్రాయం లేదు. అయినప్పటికీ ''కనకు రిపబ్లికు'' 40% జనాభాలో ప్రజాదరణ పొందింది .<ref>{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | url-status=dead| archive-date=27 జూన్ 2008 | title=సొసైటీ : లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ చోయిసిట్ అన్ హైమ్నె ఎట్ ఉనే డివైజ్ | author=RFO | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా తన సొంత చిహ్నాలను ఎక్కువగా స్వీకరించింది. దాని నోట్ల కోసం ఒక గీతం, నినాదం, కొత్త డిజైను‌ను ఎంచుకుంది.<ref name="monde1" /> 2010 జూలైలో న్యూ కాలెడోనియా కాంగ్రెసు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కనకు జెండాను ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ తో పాటు భూభాగం ద్వంద్వ జెండాలుగా ఎగురవేయాలనే కోరికకు అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. కోరిక చట్టబద్ధంగా కట్టుబడి లేనిది. వివాదాస్పదంగా నిరూపించబడింది.<ref name="congress">{{Cite web| url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | title=Nouvelle-Calédonie: Voeu dedrau sur akley 2010 | website=axl.cefan.ulaval.ca | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=23 అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | url-status=live}}="{ci><ref name | url= http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341 | title= Voeux n° 1 du treize juillet 2010 | access-date= 26 నవంబరు 2021 | archive-date= 17 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf=6341.pdf=6341 url-status = live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియను కమ్యూను‌లలో ఎక్కువ భాగం (కానీ అన్నీ కాదు) ఇప్పుడు రెండు జెండాలను ఎగురవేస్తాయి. మిగిలినవి ఫ్రెంచి త్రివర్ణాన్ని మాత్రమే ఎగురవేస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web| url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-communochtml19.150W150000%20%22descendre%20le%20drapeau%20kanak%20est%20un%20geste%20ignoble%2C%20il%20ne%20faut%20Plus%20parler%20de%20destin%20commun%21%22 | website=Nouvelle-Calédonie la 1ère | date=9 మే 2014 | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=2021-11-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wam | url-status=live| title=ఆర్కైవ్ నకలు }}</ref> అనధికారిక దత్తత న్యూ కాలెడోనియాను రెండు జెండాలున్న ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు లేదా భూభాగాల్లో ఒకటిగా చేసింది. రెండు జెండాలను ఉపయోగించాలని కోరుకునే నిర్ణయం రెండు వర్గాల మధ్య నిరంతరం యుద్ధభూమిగా మారింది. 2011 ఫిబ్రవరిలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం కూలిపోవడానికి దారితీసింది.<ref name="fr24">{{Cite web| url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | title=సర్కోజీ న్యూ కాలెడోనియా హింసపై సంభాషణకు పిలుపునిచ్చింది | publisher=France 24 | date=2011-08-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=7 సెప్టెంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | url-status=live}}</ref> == పరిపాలనా విభాగాలు == [[File:Map of New Caledonian Communes (Unlabeled).svg| thumb|న్యూ కాలెడోనియన్ కమ్యూన్‌ల మ్యాప్. లేత బూడిద రంగు, ముదురు బూడిద రంగు వరుసగా ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లను సూచిస్తాయి]] 1999 ఫిబ్రవరి 16న పార్లమెంటు ఆమోదించిన సేంద్రీయ చట్టం, సాధారణ చట్టం ఫలితంగా సంస్థాగత సంస్థగా ఏర్పడింది.<ref name="jc" /> ఈ ద్వీపసమూహం మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించబడింది: * దక్షిణ ప్రావిన్సు (''సుడు ప్రావిన్సు ప్రావిన్సు''). ప్రాంతీయ రాజధాని: నౌమియా. ప్రాంతం: 9,407 చ.కి.మీ జనాభా: 212,082 నివాసితులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1">{{Cite web| title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − జనాభా లీగల్స్ డి నౌవెల్లె-కాలేడోనీ {!{2}19ee en ! | url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | access-date=2023-09-11 | website=www.insee.fr | archive-date=25 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | url-status=live}}</ref> * నార్తు ప్రావిన్సు (''నార్డు ప్రావిన్సు''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: కోనే. వైశాల్యం: 7,348 చ.కి.మీ జనాభా: 49,910 నివాసులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1" /> * లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు (''ప్రావిన్సు డెసు ఇల్సు లోయాటె''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: లిఫౌ. వైశాల్యం: 1,981 చ.కి.మీ జనాభా: 18,353 నివాసులు ఉన్నారు. (2019).<ref name=":1" /> న్యూ కాలెడోనియా ఇంకా 33 కమ్యూను‌లుగా (మునిసిపాలిటీలు) విభజించబడింది.<ref name="jc">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 | title=Présentation= – L'Ov.Outrebsentation= | | access-date=2013-01-30 | archive-date=21 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelleh-caledon3 | url-status=live}}</ref> పోయా అనే ఒక కమ్యూను రెండు ప్రావిన్సుల మధ్య విభజించబడింది. ప్రధాన స్థావరం అత్యధిక జనాభా కలిగిన పోయా ఉత్తర సగం ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. అయితే 2019లో కేవలం 210 మంది నివాసితులతో ఉన్న కమ్యూను దక్షిణ సగం దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. == భౌగోళికం == [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|అంతరిక్షం నుండి న్యూ కాలెడోనియా]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|ఐఎస్‌ఎస్ నుండి న్యూ కాలెడోనియా పగడపు దిబ్బలు 2020 సెప్టెంబరు 9]] న్యూ కాలెడోనియా జిలాండియాలో భాగం. ఇది పురాతన గోండ్వానా సూపర్-ఖండంలో ఒక భాగం. ఇది [[ఓషియానియా]]లో భాగం. న్యూ కాలెడోనియా దాదాపు 66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఆస్ట్రేలియా నుండి విడిపోయి, తరువాత ఈశాన్య దిశలో కదులుతూ, దాదాపు 50 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ప్రస్తుత స్థితికి చేరుకుందని ఊహించబడింది.<ref>బోయర్ & గిరిబెట్ 2007: 355</ref> ప్రధాన భూభాగం పొడవునా మధ్య పర్వత శ్రేణి ద్వారా విభజించబడింది, దీని ఎత్తైన శిఖరాలు ఉత్తరాన మోంట్ పానియే 1629 మీ (5,344 అ) ఆగ్నేయంలో మోంటు హంబోల్టు 1618 మీ (5,308 అ) ఉన్నాయి.<ref name="geo-jc2">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> తూర్పు తీరం పచ్చని వృక్షసంపదతో కప్పబడి ఉంది.<ref name="geo-jc2" /> పశ్చిమ తీరం, దాని పెద్ద సవన్నా, వ్యవసాయానికి అనువైన మైదానాలతో, పొడి ప్రాంతం. ఈ తీరం వెంబడి అనేక ఖనిజ-సంపన్న మాసిఫు‌లు కనిపిస్తాయి.<ref name="geo-jc2" /> డయాహోట్ నది న్యూ కాలెడోనియాలో అతి పొడవైన నది. ఇది దాదాపు {{convert|100|km}} ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB">{{Britannica | 161133 | డయాహోట్ నది}}</ref> ఇది 620 చకిమీ (240 చకిమీ) పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. వాయవ్య దిశగా బై డి'హార్కోర్టులోకి తెరుచుకుంటుంది. ఇది పాని పర్వతం పశ్చిమ ఎస్కార్పు‌మెంటు వెంట ద్వీపం ఉత్తర బిందువు వైపు ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB" /><ref name="UNU">{{Cite web| url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=వర్గీకరణకర్తబ్రౌజ్&p.sa= | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ఓపెన్‌కాస్ట్ మైనింగ్ ప్రభావాలు | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్ యూనివర్సిటీ]] | access-date=9 జూన్ 2011 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= | archive-date=27 జూలై 2011 }}</ref> ద్వీపంలో ఎక్కువ భాగం తడి సతత హరిత అడవులతో కప్పబడి ఉంది. అయితే దిగువ ఎత్తులలో సవన్నాలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి.<ref name="gbrs" /> న్యూ కాలెడోనియను సరస్సు మొత్తం వైశాల్యం {{convert|24000|km2}} ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సరస్సులలో ఇది ఒకటి. మడుగు, చుట్టుపక్కల ఉన్న న్యూ కలెడోనియా బారియరు రీఫు దాని అసాధారణ సౌందర్యం, సముద్ర జీవవైవిధ్యం కోసం 2008లో యునెస్కో [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం]]గా పేరు పెట్టబడింది.<ref name="geo-jc">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | title=డోనీస్ జియోగ్రాఫిక్స్ | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv-01access-300ate | | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{Cite web| url= https://whc.unesco.org/en/list/1115 | title= న్యూ కాలెడోనియా సరస్సులు: రీఫ్ వైవిధ్యం, అనుబంధ పర్యావరణ వ్యవస్థలు | website= UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ కేంద్రం | publisher= ఐక్యరాజ్యసమితి విద్యా, శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక సంస్థ | access-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ | url-status= live}}</ref> st.<ref name="geo-jc5">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> The2023 మేలో న్యూ కాలెడోనియాలో భూకంపం, సునామీ సంభవించాయి. దీని వలన ఇక్కడ, సమీపంలోని ఇతర దేశాలలో సునామీ హెచ్చరిక జారీ చేయబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | title=భూకంపం దక్షిణ పసిఫిక్ అంతటా 3 అడుగుల అలల సునామీ హెచ్చరికలను ప్రేరేపిస్తుంది | website=The Independent | first=Shweta | last=Sharma | date=19 మే 2023 | access-date=29 మే 2023 | archive-date=19 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | url-status=live}}</ref> === వాతావరణం === వాతావరణం ఉష్ణమండల, నవంబరు నుండి మార్చి వరకు వేడి, తేమతో కూడిన కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc6">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> <ref name="geo-jc2" /> ఉష్ణోగ్రతలు, జూన్ నుండి ఆగస్టు వరకు చల్లగా, పొడి కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc2" />మధ్య ఉష్ణోగ్రతలు రెండు చిన్న అంతరాలతో అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.<ref name="ped" /> ఉష్ణమండల వాతావరణం సముద్ర ప్రభావం, వాణిజ్య గాలుల ద్వారా బలంగా నియంత్రించబడుతుంది. ఇవి తేమను తగ్గిస్తాయి. ఇది 80%కి దగ్గరగా ఉంటుంది.<ref name="geo-jc" /> సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 23&nbsp;°C, చారిత్రక తీవ్రతలు {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped" /> దీవిలో అవపాతం చాలా భిన్నంగా ఉంటుందని వర్షపాతం రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. గలారినోలో నమోదైన {{convert|3000|mm}} వర్షపాతం పశ్చిమ తీరం సగటు కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఎల్ నినో ప్రభావం కారణంగా పొడి కాలాలు కూడా ఉన్నాయి.<ref name="ped" /> డిసెంబరు ఏప్రిల్ మధ్య, ఉష్ణమండల మాంద్యాలు తుఫానులు గంటకు 100 కిమీ (గంటకు 62 మైళ్ళు) వేగాన్ని మించి గాలులు వీస్తాయి. ఒక్కొకసారి గంటకు 250 కిమీ (గంటకు 160 మైళ్ళు) వేగంతో కూడా గాలులు వీస్తాయి. చాలా ఎక్కువ వర్షపాతం సంభవిస్తాయి.<ref name="ped" /> 2021 మార్చిలో న్యూ కాలెడోనియాను ప్రభావితం చేసిన చివరి తుఫాను తుఫాను నిరాను. == పర్యావరణం == [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|న్యూ కాలెడోనియాకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రకృతి దృశ్యం]] న్యూ కాలెడోనియాలో అనేక ప్రత్యేకమైన టాక్సాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పక్షులు, మొక్కలు.<ref name="hjnc" /> ఇది చదరపు కిలోమీటరుకు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నమైన వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది.<ref name="hjnc" /> జీవవైవిధ్యం గ్రాండే టెర్రే, మధ్య పర్వత శ్రేణి వల్ల సంభవిస్తుంది. ఇది స్థానిక జాతులు వృద్ధి చెందే వివిధ రకాల సముదాయాలు, భూస్వరూపం, సూక్ష్మ-వాతావరణాలను సృష్టించింది.<ref name="hjnc">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=Noth కాలెడోనియా | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=26 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=26 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | url-status=live}}</ref> నికెలు పరిశ్రమ కారణంగా, న్యూ కాలెడోనియా తలసరి అధిక స్థాయిలో కార్బను డయాక్సైడు‌ను విడుదల చేస్తుంది. ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే. 2019లో ఇది ఫ్రాన్సు‌కు 4.81 టన్నుల కార్బన్డైయాక్సైడు విడుదల చేసింది.<ref>{{Cite web| title=EDGAR – గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ కోసం ఉద్గారాల డేటాబేస్ | url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | access-date=2021-04-24 | website=edgar.jrc.ec.europa.eu | archive-date=31 మే 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా అసాధారణ జీవవైవిధ్యం, దాని ముప్పు స్థితి కలయిక దీనిని అత్యంత కీలకమైన వాటిలో ఒకటిగా చేసింది. జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్లు ఈ భూమి మీద ఉన్నాయి.<ref name = "myers">{{Cite journal| last1=Myers | first1=Norman | last2=Mittermeier | first2=Russell A. | last3=Mittermeier | first3=Cristina G. | last4=da Fonseca | first4=Gustavo A. B. | last5=Kent | first5=Jennifer | title=సంరక్షణ ప్రాధాన్యతల కోసం జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్‌లు | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-02-24_403_6772/page/19 | website=Nature | date=February 2000 | volume=403 | issue=6772 | pages=853–858 | doi=10.1038/35002501 | pmid=10706275 | bibcode=2000Natur.403..853M | s2cid=4414279 }}</ref> 2001లో బ్రూనో, జాక్వెసు లాఫ్లూరు ఆర్‌పిసిఆర్ పార్టీ నుండి "తీవ్రమైన సవాళ్లను" ఎదుర్కొని కాలెడోనియను పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం తరపున ఆయన చేసిన కృషికి వాన్ పెటెగెం గోల్డ్మను పర్యావరణ బహుమతిను అందుకున్నారు.<ref>{{Cite web| title=Bruno Van Peteghem | url=http://www.goldmanprize.org/node/169 | website=Goldman Environmental Prize | archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 | archive-date=1 ఫిబ్రవరి 2009 | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా పర్యావరణ వైవిధ్యాన్ని అగ్నిప్రమాదం, పారిశ్రామిక, నివాస అభివృద్ధి, అపరిమిత వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు, మైనింగు (న్యాయపరమైన రద్దు వంటివి) నుండి రక్షించడంలో కొన్ని రంగాలలో పురోగతి సాధించబడింది. ఐఎన్‌సిఒ 2006 జూన్ లో దుర్వినియోగాల కారణంగా మైనింగు లైసెన్సు పొందింది).<ref>{{Cite web| title=స్వదేశీ కనక్స్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఇంకోపై దాడి చేశారు | url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | website=MiningWatch కెనడా | date=19 జూలై 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | archive-date=13 అక్టోబరు 2007 | url-status=dead}}</ref> 2008లో ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన నిరంతర అవరోధ రీఫు వ్యవస్థ అయిన న్యూ కాలెడోనియను అవరోధ రీఫు ఆరు మడుగులు, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. === వృక్షజాలం === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[అంబోరెల్లా]]'', ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన పుష్పించే మొక్క వంశం]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[అరౌకారియా కాలమారిస్]]'' [[ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్ (న్యూ కాలెడోనియా)|ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్]]]] న్యూ కాలెడోనియా జంతుజాలం, వృక్షజాలం అనేక కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం గోండ్వానా నుండి విడిపోయినప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో వేరుచేయబడిన పూర్వీకుల జాతుల నుండి ఉద్భవించాయి.<ref>{{Cite journal| first1=అలాన్ ఎస్. | last1=కాలిన్స్ | first2=సెర్గీ ఎ. | last2=పిసారెవ్స్కీ | title= తూర్పు గోండ్వానాను విలీనం చేయడం: సర్కమ్-ఇండియన్ ఒరోజెన్స్ పరిణామం | url=https://archive.org/details/sim_earth-science-reviews_2005-08_71_3-4/page/229 | website=ఎర్త్-సైన్స్ సమీక్షలు | date= ఆగస్టు 2005 | volume=71 | issue=3–4 | pages=229–270 | doi= 10.1016/j.earscirev.2005.02.004 | bibcode=2005ESRv...71..229C | issn= 0012-8252}}</ref> ఇక్కడ స్థానిక జాతులు మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం జాతులు, కుటుంబాలు, ఆర్డరు‌లు కూడా ద్వీపాలకు ప్రత్యేకమైనవి. భూమి మీద ఉన్న ఏదైనా సారూప్య ప్రాంతం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణమండల జిమ్నోస్పెర్ము జాతులు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి. 44 స్వదేశీ జిమ్నోస్పెర్ము‌లలో, 43 స్థానికమైనవి ఉన్నాయి. వాటిలో తెలిసిన ఏకైక పరాన్నజీవి జిమ్నోస్పెర్ము (''పారాసిటాక్ససు ఉస్టా'') కూడా ఉంది.<ref name="futura1" /> అలాగే ''అరౌకారియా'' 35 తెలిసిన జాతులలో, 13 న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి ఉన్నాయి.<ref name="hjnc" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత విభిన్నమైన పుష్పించే, ''అంబోరెల్లా ట్రైకోపోడా'' వంశం కూడా ఉంది, ఇది అన్ని పుష్పించే మొక్కల క్లాడు బేసు వద్ద లేదా సమీపంలో ఉంటుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫెర్ను జాతి, ''స్ఫెరోప్టెరిసు ఇంటర్మీడియా'', న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినది. ఇది ఆమ్ల నేల మీద చాలా సాధారణంగా బీడు నేలల్లో లేదా అటవీప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. తూర్పు తీరంలో సంవత్సరానికి ఒక మీటరు పెరుగుతుంది. చెట్టు ఫెర్నులలో ఇతర జాతులు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ''స్ఫేరోప్టెరిసు నోవా-కలెడోనియా''.<ref name="ncd2">{{Cite web| url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | title= లా ఫ్లోర్ డి నౌవెల్-కలెడోనీ – డ్యూక్సిమే పార్టీ | website= ఫ్యూచురా-సైన్సెస్.కామ్ | date= 2004-08-18 | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 11 మార్చి 2013 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా కూడా గ్రహం మీద దక్షిణ బీచు‌లు (''నోథోఫాగసు'') జాతులు స్వదేశీగా ఉన్న ఐదు ప్రాంతాలలో ఒకటి; ఇక్కడ ఐదు జాతులు సంభవిస్తాయని తెలిసింది.<ref name="futura1" /> న్యూ కాలెడోనియాకు దాని స్వంత మాక్విసు పొదలు (''మాక్విసు మినియరు'') ఉంది. ఇది ఎక్కువగా దక్షిణాన మెటాలిఫెరసు నేలల మీద సంభవిస్తుంది.<ref name="gbrs">{{Cite journal| title=న్యూ కాలెడోనియా: చాలా పాత డార్వినియన్ ద్వీపం? | pmc=2607381 | date=2008 | last1=Grandcolas | first1=P | last2=Murienne | first2=J | last3=Robillard | first3=T | last4=Desutter-Grandcolas | first4=L | last5=Jourdan | first5=H | last6=Guilbert | first6=E | last7=Deharveng | first7=L | volume=363 | issue=1508 | pages=3309–3317 | doi=10.1098/rstb.2008.0122 | website=రాయల్ సొసైటీ యొక్క తాత్విక లావాదేవీలు B: జీవ శాస్త్రాలు | pmid=18765357}}</ref> అల్ట్రామాఫికు శిలల (మైనింగు భూభాగాలు) నేలలు అనేక స్థానిక వృక్ష జాతులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి. ఇవి నేలల విషపూరిత ఖనిజ పదార్థానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి. చాలా విదేశీ జాతుల మొక్కలు దీనికి తక్కువ అనుకూలంగా ఉంటాయి. తగినది ఇది స్వదేశీ మొక్కల నివాస స్థలంలోకి దాడిని లేదా స్థానభ్రంశాన్ని నిరోధించింది.<ref name="futura1">{{Cite web| url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | title=La flore-Caledonie | website=Futura-sciences.com | date=2004-08-18 | access-date=2013-01-30 | archive-date=11 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా భూభాగంలో రెండు భూసంబంధ పర్యావరణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: న్యూ కాలెడోనియా వర్షారణ్యాలు, న్యూ కాలెడోనియా పొడి అడవులు <ref name="DinersteinOlson2017">{{Cite journal| last1=Dinerstein | first1=Eric | last2=Olson | first2=David | last3=Joshi | first3=Anup | last4=Vynne | first4=Carly | last5=Burgess | first5=Neil D. | last6=Wikramanayake | first6=Eric | last7=Hahn | first7=Nathan | last8=Palminteri | first8=Suzanne | last9=Hedao | first9=Prashant | last10=Noss | first10=Reed | last11=Hansen | first11=Matt | last12=Locke | first12=Harvey | last13=Ellis | first13=Erle C | last14=Jones | first14=Benjamin | last15=Barber | first15=Charles Victor | last16=Hayes | first16=Randy | last17=Kormos | first17=Cyril | last18=Martin | first18=Vance | last19=Crist | first19=Eileen | last20=Sechrest | first20=Wes | last21=Price | first21=Lori | last22=Baillie | first22=Jonathan E. M. | last23=Weeden | first23=Don | last24=Suckling | first24=Kierán | last25=Davis | first25=Crystal | last26=Sizer | first26=Nigel | last27=Moore | first27=Rebecca | last28=Thau | first28=David | last29=Birch | first29=Tanya | last30=Potapov | first30=Peter | last31=Turubanova | first31=Svetlana | last32=Tyukavina | first32=Alexandra | last33=de Souza | first33=Nadia | last34=Pintea | first34=Lilian | last35=Brito | first35=José C. | last36=Llewellyn | first36=Othman A. | last37=Miller | first37=Anthony G. | last38=Patzelt | first38=Annette | last39=Ghazanfar | first39=Shahina A. | last40=Timberlake | first40=Jonathan | last41=Klöser | first41=Heinz | last42=Shennan-Farpón | first42=Yara | last43=Kindt | first43=Roeland | last44=Lillesø | first44=Jens-Peter Barnekow | last45=van Breugel | first45=Paulo | last46=Graudal | first46=Lars | last47=Voge | first47=Maianna | last48=Al-Shammari | first48=Khalaf F. | last49=Saleem | first49=Muhammad | display-authors=1 | title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm | website=BioScience | volume=67 | issue=6 | date=2017 | pages=534–545 | issn=0006-3568 | doi=10.1093/biosci/bix014 | pmid=28608869 | pmc=5451287 | doi-access=free}}</ref> === జంతుజాలం ​​=== అద్భుతమైన వృక్ష వైవిధ్యం, స్థానికతతో పాటు, న్యూ కాలెడోనియా విస్తృత వైవిధ్యం కలిగిన జంతువులకు ఆవాసాలను కూడా అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో 100 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు నివసిస్తున్నాయి. వాటిలో 24 స్థానికమైనవి.<ref name = "Palmas">{{Cite journal| last1=Palmas | first1=Pauline | last2=Jourdan | first2=Hervé | last3=Rigault | first3=Frederic | last4=Debar | first4=Léo | last5=De Meringo | first5=Hélene | last6=Bourguet | first6=Edouard | last7=Mathivet | first7=Mathieu | last8=Lee | first8=Matthias | last9=Adjouhgniope | first9=Rachelle | last10=Papillon | first10=Yves | last11=Bonnaud | first11=Elsa | last12=Vidal | first12=Eric | title=ఫెరల్ పిల్లులు న్యూ కాలెడోనియా జీవవైవిధ్య హాట‌స్పాటు అత్యుత్తమ స్థానిక జంతుజాలాన్ని బెదిరిస్తున్నాయి. | website=జీవ పరిరక్షణ | date=1 అక్టోబరు 2017 | volume=214 | pages=250–259 | doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 | bibcode=2017BCons.214..250P | s2cid=43153107 | url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | access-date=21 నవంబరు 2021 | archive-date=20 మార్చి 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220320011424/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | url-status=live}}</ref> ఈ స్థానిక పక్షి జాతులలో ఒకటి న్యూ కాలెడోనియను కాకి. ఇది జంతువులలో దాని సాధన తయారీ సామర్థ్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ప్రైమేటు‌లకు పోటీగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite journal| author1=Weir, A.A.S. | author2=చాపెల్, J. | author3=కాసెల్నిక్, A. | date=2002 | title=న్యూ కాలెడోనియన్ కాకులలో హుక్స్ ఆకృతి | url=https://archive.org/details/sim_science_2002-08-09_297_5583/page/981 | website=[[సైన్స్ (జర్నల్) | సైన్స్]] | volume=297 | issue=5583 | page=981 | doi=10.1126/science.1073433 | pmid=12169726 | s2cid=29196266 }}</ref> ఈ కాకులు వాటి అసాధారణ తెలివితేటలు, సమస్యలను పరిష్కరించడానికి సాధనాలను రూపొందించే సామర్థ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి. మానవులతో పాటు అధ్యయనం చేయబడిన ఏ జంతువులోనూ అత్యంత సంక్లిష్టమైన సాధనాలను తయారు చేస్తాయి.<ref name="nccbbc">{{Cite news| last=వాకర్ | first=Matt | url=http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | title=తెలివైన కొత్త కాలెడోనియన్ కాకులు తల్లిదండ్రుల టూల్ స్కూల్‌కు వెళ్తాయి | website=[[BBC News]] | date=2010-10-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=14 అక్టోబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | url-status=live}}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|కగు, ఒక స్థానిక ఎగరలేని పక్షి]] స్థానిక కగు,<ref>అటెన్‌బరో, D. 1998 ''ది లైఫ్ ఆఫ్ బర్డ్స్'' BBC {{ISBN | 0563-38792-0}}</ref> ఇది చురుకైనది త్వరగా పరిగెత్తగలదు కాని ఇది ఎగరలేని పక్షి, కానీ అది తన రెక్కలను ఉపయోగించి కొమ్మలు ఎక్కడానికి లేదా జారడానికి కూడా ఉపయోగిస్తుంది. దీని శబ్దం కుక్క మొరగినట్లు ఉన్జ్తుంది. ఇది మోనోటైపికు కుటుంబం రైనోచెటిడే, క్రమం యూరిపిజిఫార్మ్సులో మనుగడలో ఉన్న సభ్యత్వం కలిగి ఉంది.<ref name="kagu">{{Cite web| url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | title=Kagu | website=Oiseaux-birds.com | access-date=2013-01-30 | archive-date=24 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా నదులు, సరస్సులలో 11 స్థానిక చేప జాతులు, 14 స్థానిక జాతులు డెకాపోడు, క్రస్టేసియన్లు ఉన్నాయి. ''నియోగాలాక్సియాసు'' వంటి కొన్ని చిన్న ప్రాంతాలలో మాత్రమే ఉన్నాయి.<ref name="ncnau" /> నాటిలసు—ఒక సజీవ శిలాజంగా పరిగణించబడ్డాయి. మెసోజోయికు శకం చివరిలో అంతరించిపోయిన అమ్మోనైటులకు సంబంధించినవి—న్యూ కాలెడోనియా చుట్టూ ఉన్న పసిఫికు జలాల్లో కనిపిస్తాయి.<ref name="ncnau">{{Cite web| url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php | title=La Biodiversité | website=Endemia.nc | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php | archive-date=6 జనవరి 2013 }}</ref> ఇక్కడ పెద్ద వైవిధ్యం ఉంది సముద్ర చేపలు చుట్టుపక్కల జలాల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి పగడపు సముద్రం పరిధిలో ఉంటాయి. పక్షి, సరీసృపాలు, చేపల జాతులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికీ న్యూ కాలెడోనియాలో చాలా తక్కువ క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి: ఇక్కడ కనిపించే తొమ్మిది ఈరదాలలో ఆరు స్థానికమైనవిగా ఉన్నాయి.<ref name="Palmas" /> న్యూ కాలెడోనియాలోని అనేక జాతులు వాటి పరిమాణానికి విశేషమైనవి: ''డుకులా గోలియతు'' అనేది ఆర్బోరియలు పావురం అతిపెద్ద ఉనికిలో ఉన్న జాతి; ''రాకోడాక్టిలసు లీచియనసు'', ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గెక్కో; ''ఫోబోస్సిన్కసు బోకోర్టి (పెద్ద స్కింకు)'' 2003లో తిరిగి కనుగొనబడే వరకు అంతరించిపోయినట్లు భావించారు..<ref name="ncnau" /> మానవ నివాసానికి ముందు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉన్న చాలా జంతుజాలం ​​ఇప్పుడు అంతరించిపోయింది, వీటిలో ''సిల్వియోర్నిసు'', ఏ జీవ జాతితోనూ దగ్గరి సంబంధం లేని ఒక మీటర్ కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న పక్షి, ''మియోలానియా'', జురాసిక్ కాలంలో జీవించి ఉన్న తాబేళ్ల నుండి వేరుగా ఉన్న ఒక పెద్ద కొమ్ముల తాబేలు ఉన్నాయి. 2024 జనవరిలో రాజధాని నౌమియాలోని ఒక కోర్టు సొరచేపలను చంపడాన్ని నిషేధిస్తూ తీర్పును జారీ చేసింది. దీనిని అసమానంగా పేర్కొంటూ. మునుపటి సంవత్సరంలో ఒక ఆస్ట్రేలియన్ పర్యాటకుడు ఒక సొరచేప చేత చంపబడిన తర్వాత నిషేధంనికి వ్యతిరేకత ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite news| last=reporter | first=Guardian | date=2024-01-08 | title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash | access-date=2024-01-10 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> == జనాభా == {| class="wikitable" ! సంవత్సరం !!జనసంఖ్య ‌<ref name="ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | title=ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2 నవంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | archive-date=11 ఏప్రిల్ 2020 | url-status=live}}</ref>!!శాతాలు |- |1956 || 68,480 ||— |- | 1963 || 86,519 || +3.72% |- | 1969 || 100,579 || +2.60% |- | 1976 || 133,233 || +4.03% |- | 1983 || 145,368 || +1.26% |- | 1989 || 164,173 || +2.06% |- | 1996 || 196,836 || +2.61% |- | 2009 || 245,580 || +1.68% |- | 2014 || 268,767 || +1.79% |- | 2019 || 271,407 || +0.19% |- | 2022 || 269,815 || −0.25% |- | 2023 || 268,510 || −0.48% |- |} 2019లో చివరి జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407.<ref name=censuspop /> వీరిలో 18,353 మంది లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో, 49,910 మంది నార్తు ప్రావిన్సులో, 203,144 మంది సౌత్ ప్రావిన్సులో నివసించారు. 2014 - 2019 మధ్య జనాభా పెరుగుదల ఇటీవల 0.2% తగ్గింది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> లాయల్టీ దీవులు (0.1%), దక్షిణ ప్రావిన్సు (−0.2%) కంటే ఉత్తర ప్రావిన్సు (2014 - 2019 మధ్య సంవత్సరానికి 0.3%)లో జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉంది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> జనాభాలో 30% మంది 20 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.<ref name=":0">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 | title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2 నవంబరు 2020=7archive-date | archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-t | url-status=live| archive-date=2020-11-07 }}</ref> మొత్తం జనాభాలో వృద్ధుల నిష్పత్తి పెరుగుతోంది. ఇద్దరు న్యూ కాలెడోనియాలోని ముగ్గురు నివాసితులలో గ్రేటరు నౌమేయాలో నివసిస్తున్నారు. 78% మంది న్యూ కలెడోనియాలో జన్మించారు. మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు 2014లో స్త్రీకి 2.2 పిల్లల నుండి 2019లో 1.9కి తగ్గింది.<ref name="insee-12">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans|publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr)|language=fr|access-date=2013-01-30|archive-date=31 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|url-status=live}}</ref> === సప్రదాయ సమూహాలు === {{bar box |title=న్యూ కలడోనియాలో సంప్రదాయ సమూహాలు (2019 గణాంకాలు)<ref name="Population Structure of Communities">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | title=Population Structure of Communities | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=29 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | archive-date=13 November 2019 | url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=సంప్రదాయ సమూహాలు |right1=శాతం |float=right |bars= {{bar percent|కనకు|darkgreen|41.2}} {{bar percent|యురేపియన్లు|purple|24.1}} {{bar percent|"కలడోనియన్లు" లేక ఎవరో చెప్పని వారు|pink|7.5}} {{bar percent|మిశ్రమ ప్రజలు|red|11.3}} {{bar percent|వల్లిసియను/ఫుటినియన్లు|black|8.3}} {{bar percent|తహిటియన్లు|darkblue|2.0}} {{bar percent|జవనీసు|Violet|1.4}} {{bar percent|ని-వనౌటు|maroon|0.9}} {{bar percent| ఇయత్నామీయులు|darkgray|0.8}} {{bar percent|ఇతర ఆసియన్లు|gray|0.4}} {{bar percent|ఇతరులు|tan|2.1}} }} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం,<ref name="జనసంఘాల జనాభా నిర్మాణం" /> జనాభాలో 41.2% మంది కనాకు కమ్యూనిటీకి చెందినవారని నివేదించబడింది (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 39.1% నుండి పెరిగింది<ref>{{Cite web| url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap | title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / 2009 లో జనాభాను సమీక్షించడం en Nouvelle-Calédonie | format=XLS | access-date=2015-08-24 | publisher=[[Institut of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa}}{{Dead link | date=November 2018 | bot=InternetArchiveBot | fix-attempted=yes }}</ref>) యూరోపు (కాల్డోచె, జోరెల్లె) కమ్యూనిటీకి 24.1% (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 27.2% నుండి తగ్గింది). జనాభాలో మరో 7.5% మంది "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపు పొందారు లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 9.9% నుండి తగ్గింది). "కాలెడోనియను"గా తమను తాము గుర్తించుకునే లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించే చాలా మంది వ్యక్తులు జాతిపరంగా యూరోపియన్లుగా భావిస్తారు.<ref name="LoganCole2001b">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=New Caledonia | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=39 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | url-status=live}}</ref> ఇతర స్వీయ-నివేదిత సంఘాలు వాలిసియన్లు, ఫుటునియన్లు (మొత్తం జనాభాలో 8.3%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.2% నుండి ఎక్కువ), ఇండోనేషియన్లు జావానీసు జాతి సమూహం (మొత్తం జనాభాలో 1.4%, 2014లో ఉన్నట్లే),<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియన్ జావానీస్, న్యూ కాలెడోనియాలో | url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | website=joshuaproject.net | publisher=జాషువా ప్రాజెక్ట్ | access-date=14 డిసెంబరు 2020 | archive-date=5 డిసెంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | url-status=live}}</ref> తాహితీయన్లు (మొత్తం జనాభాలో 2.0%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 2.1% నుండి తగ్గింది), ని-వనువాటు (0.9%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.0% నుండి తగ్గింది), వియత్నామీసు (0.8%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 0.9% నుండి తగ్గింది), ఇతర ఆసియన్లు (ప్రధానంగా జాతి చైనీసు; మొత్తం జనాభాలో 0.4%, 2014 లో మాదిరిగానే). జనాభాలో 11.3% మంది బహుళ వర్గాలకు (మిశ్రమ జాతి) చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.6% నుండి పెరిగింది). 2004 జనాభా లెక్కల నుండి తొలగించబడిన కమ్యూనిటీకి చెందిన ప్రశ్నను 2009లో 1996 జనాభా లెక్కల నుండి భిన్నమైన కొత్త సూత్రీకరణ కింద తిరిగి ప్రవేశపెట్టారు. ఇది బహుళ ఎంపికలను (మిశ్రమ జాతి), "ఇతర" ఎంపికను స్పష్టం చేసే అవకాశాన్ని అనుమతిస్తుంది (ఇది చాలా మంది యూరోపియన్లు "ఇతర" వర్గంలో "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపుకు దారితీసింది లేదా యూరోపియను, కనకు రెండింటినీ వంటి అనేక జాతి సంఘాలను ఎంచుకోవడానికి దారితీసింది. తద్వారా మిశ్రమ జాతిగా కనిపిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా బుష్లో ‌నివసిస్తున్న కాల్డోచెసు‌కు సంబంధించినది. వీరికి తరచుగా మిశ్రమ వంశపారంపర్యత ఉంటుంది).<ref name="eth09">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | title=Recensement de la population 2009 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-date=2012-11-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121113151316/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | url-status=bot: unknown}}</ref> చివరగా జనాభాలో 2.1% మంది "కాలెడోనియను" మినహాయించి ఇతర వర్గాలకు చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.3% నుండి పెరిగింది). మెలనేసియను జాతి సమూహంలో భాగమైన కనకు ప్రజలు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} వారి సామాజిక సంస్థ సాంప్రదాయకంగా వంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవి వారి అసలు స్థానం, వారి పూర్వీకుల వృత్తిని బట్టి "భూమి" లేదా "సముద్ర" వంశాలుగా గుర్తించబడతాయి.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కనకు‌లు లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో 95%, ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో 72%, దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో 29% ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} కనకు‌లు యూరోపియన్లు, ఇతర స్థిరనివాసుల కంటే తక్కువ సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిలో ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine | magazine=Synthese | issue=35 | url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique | format=PDF | title=Recensement de lal=201fr | | trans-title=2014 జనాభా గణన | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamiqueurs-dynamique | url-status=live}}</ref> <nowiki>యూరోపియన్లు ఫ్రాన్సు ఈ ద్వీపసమూహంలో ఒక శిక్షా కాలనీని స్థాపించినప్పుడు మొదట న్యూ కాలెడోనియాలో స్థిరపడ్డారు.{sfn|అనయ|2011|p=5}} ఖైదీలు తమ శిక్షలను పూర్తి చేసిన తర్వాత వారికి స్థిరపడటానికి భూమి ఇవ్వబడింది.</nowiki>{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలోని 73,199 యూరోపియన్లలో, 30,484 మంది స్థానికంగా జన్మించినవారు, 36,975 మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సులో జన్మించారు, 488 మంది ఫ్రెంచ్ పాలినేషియాలో జన్మించారు, 86 మంది వాలిసు, ఫుటునాలో జన్మించారు, 5,166 మంది విదేశాలలో జన్మించారు.<ref name="ridet">{{Cite web| title=DONNEES DE CADRAGE | url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | format=XLS | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 | location=Nouméa}}</ref> యూరోపియన్లు అనేక సమూహాలుగా విభజించబడ్డారు. కాల్డోచే లను సాధారణంగా న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన వారిగా నిర్వచించారు. వీరికి తొలి ఫ్రెంచి స్థిరనివాసుల కాలం నాటి పూర్వీకుల సంబంధాలు ఉన్నాయి.<ref name="LoganCole2001b" /> వారు తరచుగా గ్రాండే టెర్రే పశ్చిమ తీరంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు. అక్కడ చాలామంది పెద్ద పశువుల ఆస్తులను నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="LoganCole2001b" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ఇటీవల స్థిరపడిన కుటుంబాల నుండి జన్మించిన, కేవలం కాలెడోనియన్లు అని పిలువబడే వారు కాల్డోచేల నుండి భిన్నంగా ఉంటారు.<ref name="LoganCole2001" /> మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి-జన్మించిన వలసదారులను న్యూ కాలెడోనియాకు వచ్చే ''మెట్రోసు'' లేదా ''జోరెల్లెసు'' అని పిలుస్తారు, ఇది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో వారి మూలాలను సూచిస్తుంది.<ref name="LoganCole2001" /> వీరికి దాదాపు 2,000 మందితో కూడిన కమ్యూనిటీ కూడా ఉంది<ref name="LoganCole2001" /> పియడ్సు నొయిసు ఫ్రాన్సు పూర్వ ఉత్తర ఆఫ్రికను కాలనీలలోని యూరోపియను స్థిరనివాసుల వారసులు;<ref>{{Cite journal| url=http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=ది కాంటెంపరరీ పసిఫిక్ | author=డేవిడ్ ఎ. చాపెల్ | date=2005 | volume=17 | issue=2 | pages=435–448 | doi=10.1353/cp.2005.0043 | s2cid=258106946 | access-date=28 మార్చి 2008 | archive-date=4 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113325/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | url-status=live| url-access=subscription}}</ref> వారిలో కొందరు స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక రాజకీయాల్లో ప్రముఖులు,ఆర్పిసిఆర్ నాయకుడు పియరీ మారేస్కా కూడా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | title=నౌమియా జర్నల్; పసిఫిక్‌లోని ఒక ద్వీపంలో, కానీ శాంతికి దూరంగా | website=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | author=హెన్రీ కామ్ | date=26 జూలై 1988 | author-link=హెన్రీ కామ్ | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2017 | archive-date=23 ఏప్రిల్ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | url-status=live}}</ref> అల్ జజీరా ఇంగ్లీషు 2015లో విడుదల చేసిన ఒక డాక్యుమెంటరీ ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 10% వరకు మంది 19వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రెంచి అల్జీరియా నుండి బెర్బెరు ప్రజలు 1871లో జరిగిన మోక్రానీ తిరుగుబాటుకు ప్రతీకారంగా ద్వీపంలోని జైళ్లకు బహిష్కరించబడిన సుమారు 2,000 మంది అరబ్బు-బెర్బెరు ప్రజల వారసులని పేర్కొంది. వారి శిక్షలు అనుభవించిన తర్వాత వారు విడుదల చేయబడి ద్వీపంలో వలసరాజ్యాల ప్రయత్నాలలో భాగంగా భూమిని సొంతం చేసుకోవడానికి, సాగు చేసుకోవడానికి ఇవ్వబడ్డారు. న్యూ కాలెడోనియాలో ఖైదు చేయబడిన అల్జీరియన్లలో అత్యధికులు పురుషులు కావడంతో ఇతర జాతి సమూహాలకు చెందిన మహిళలతో ప్రధానంగా సమీపంలోని మహిళా జైళ్ల నుండి వచ్చిన ఫ్రెంచి మహిళలతో వివాహాల ద్వారా సమాజం కొనసాగింది. యూరో-ఫ్రెంచి జనాభాలో కలిసిపోవడం, వారి జాతి నేపథ్యం కోసం వివక్షత రెండింటినీ ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ బహిష్కరించబడిన వారి వారసులు అల్జీరియన్లుగా ఒక సాధారణ గుర్తింపును కాపాడుకోవడంలో విజయం సాధించారు. ఇందులో కొన్ని సాంస్కృతిక పద్ధతులు (అరబిక్ పేర్లు వంటివి), కొన్ని సందర్భాల్లో ఇస్లామికు మతం ఉన్నాయి. అల్జీరియా పౌరసత్వం పొందడం తరచుగా కష్టమైన ప్రక్రియ అయినప్పటికీ కొందరు అల్జీరియాకు ఒక ఆచారంగా ప్రయాణిస్తారు. అల్జీరియను-కలేడోనియన్ల అత్యధిక జనాభా బౌరైలు కమ్యూను‌లో (ముఖ్యంగా జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఇస్లామికు సాంస్కృతిక కేంద్రం ఉన్నాయి), నౌమియా, కోనే, పౌమ్‌బౌటు, యాటేలలో చిన్న కమ్యూనిటీలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html | title=న్యూయాలో{{Dead link | date=జూలై 2025 | bot=InternetArchiveBot | fix-attempted=yes }} బహిష్కరణ కలెడోనియా | last1=మేమ్ | first1=Abdelkader | first2=Abdelaziz | last2=Abid | date=14 సెప్టెంబరు 2015 | publisher=అల్ జజీరా ఇంగ్లీష్ | access-date=17 సెప్టెంబరు 2015 | archive-date=19 సెప్టెంబరు 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.adl%7D [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM వీడియో] {{వెబర్‌కైవ్ | url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM | date=20 సెప్టెంబరు 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|కనకు మహిళలు Rodéo cheval.JPG|రోడియోలు (ఇక్కడ బౌరైలు వార్షిక ఉత్సవంలో) కాల్డోచే సంస్కృతిలో భాగం. </gallery> === భాషలు === ఫ్రెంచి స్థావరాల స్థాపనతో ఫ్రెంచి భాష వ్యాప్తి చెందడం ప్రారంభమైంది. ఇప్పుడు అత్యంత ఏకాంత గ్రామాలలో కూడా ఫ్రెంచి మాట్లాడబడుతోంది. చాలా కాలంగా జనాభా అంతటా నిష్ణాతుల స్థాయి గణనీయంగా మారుతూ వచ్చింది. ప్రధానంగా 1953 కి ముందు సార్వత్రిక ప్రజా విద్య లేకపోవడం, వలస, జాతి వైవిధ్యం కారణంగా <ref name="rl-lang">{{Cite web| url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | title=Situation linguistice en Nouvelle-Calédonie | publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=18 జనవరి 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | url-status=dead}}</ref> కానీ ఫ్రెంచి భాష ఇప్పుడు జనాభా గణనల ద్వారా చూపబడిన యువ తరాలు. 2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 97.3% మంది ప్రజలు ఫ్రెంచి మాట్లాడగలరు. చదవగలరు వ్రాయగలరు అని నివేదించారు. అయితే 1.1% మంది మాత్రమే తమకు ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం లేదని నివేదించారు.<ref name="cite web">{{Cite web| title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de residence et sexe | format=XLS | url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | location=Noumea | access-date=2013-02-28 | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> 2014 - 2019 జనాభా లెక్కలలో ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం గురించి ఎటువంటి ప్రశ్నలు అడగలేదు. ఎందుకంటే జనాభా దాని గురించి దాదాపు సార్వత్రిక అవగాహనను కలిగి ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాలో మాట్లాడే 28 కనాకు భాషలు ఆస్ట్రోనేషియను కుటుంబంలోని ఓషియానికు సమూహంలో భాగంగా ఉన్నాయి.<ref name="macc">{{Cite web| website=Académie des Langues Kanak | title=Langues | url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-date=9 నవంబరు 2017 | url-status=dead| access-date=15 అక్టోబరు 2011 }}</ref> వీటిలో ఎనిమిదింటిని తల్లిదండ్రులు కిండరు గార్టెను నుండి తమ పిల్లలకు ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టులుగా ఎంచుకోవచ్చు. ఉన్నత పాఠశాల వరకు (నాలుగు భాషలు బ్యాచిలర్ డిగ్రీ వరకు బోధిస్తారు), వాటి ప్రమోషను‌కు ఒక అకాడమీ బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref name="maskan">{{Cite web| url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-date=2009-04-26 | title=La Population De Nouvelle-Caledonie | publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie | language=fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead}}</ref> విస్తృతంగా మాట్లాడే మూడు స్థానిక భాషలు డ్రెహు (లిఫౌలో మాట్లాడతారు), నెంగోను (మారేలో మాట్లాడతారు), పైసీ (గ్రాండే టెర్రే ఉత్తర భాగం).<ref name="maskan" /> ఇతర భాషలలో ఐఐఐ (ఓవియాలో మాట్లాడతారు) ఉన్నాయి. 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 44.0% మంది కనీసం ఒక కనకు భాష గురించి ఏదో ఒక రూపంలో జ్ఞానం కలిగి ఉన్నారని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 41.3% నుండి), అయితే 56.0% మంది తమకు కనకు భాషల గురించి ఏమీ తెలియదని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 58.7% నుండి తగ్గింది).<ref>{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de residence par groupe d'âge décennal | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | language=fr | access-date=2023-03-06 | archive-date=1 నవంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | url-status=live}}</ref><ref name="cen-lang" /> వలస జనాభాలో ఇతర ముఖ్యమైన భాషా సంఘాలలో వాలిసియను, ఫుటునియన్, తహితీయను, జావానీసు, వియత్నామీసు, చైనీసు మాట్లాడేవారు ఉన్నారు, బిస్లామా. === మతం === {{Pie chart |thumb = right |caption = ప్యూ ఫోరం నిర్వహించిన గ్లోబల్ రిలిజియస్ ల్యాండ్‌స్కేప్ సర్వే ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలో మతం, 2012<ref name="Survey">{{Cite web| url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | url-status=dead| archive-date=25 January 2017 | title=The Global Religious Landscape | publisher=Pewforum.org | access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = క్రైస్తవం |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = ఏ మతం చేదు |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = ఇస్లాం |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = బుద్ధిజం |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = జానపద మతం |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = ఇతరులు |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} ప్రధాన మతం క్రైస్తవ మతం; జనాభాలో సగం మంది కాథలికు, వీరిలో ఎక్కువ మంది యూరోపియన్లు, పశ్చిమ ఉవియనులు, వియత్నామీసు, మెలనేసియను, పాలినేసియను మైనారిటీలలో సగం మంది ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /> కాథలికు మతాన్ని ఫ్రెంచి వలసవాదులు ప్రవేశపెట్టారు. ఈ ద్వీపంలో అనేక ప్రొటెస్టంటు చర్చిలు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో ఫ్రీ ఎవాంజెలికలు చర్చి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఎవాంజెలికలు చర్చి - లాయల్టీ ఐలాండ్సు అత్యధిక సంఖ్యలో అనుచరులను కలిగి ఉన్నాయి; వాటి సభ్యత్వాలు దాదాపు పూర్తిగా మెలనేసియను.<ref name="ncbrit" /> ప్రొటెస్టంటిజం 20వ శతాబ్దం చివరిలో స్థిరపడింది. విస్తరిస్తూనే ఉంది. అనేక ఇతర క్రైస్తవ సమూహాలు, 6,000 కంటే ఎక్కువ మంది ముస్లింలు కూడా ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /><ref>{{Cite book| author=R. జి. క్రోకోంబే | title=పసిఫిక్ దీవులలో ఆసియా: పశ్చిమాన్ని భర్తీ చేయడం | url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | access-date=24 ఆగస్టు 2012 | date=2007 | publisher=editorips@usp.ac.fj | isbn=978-982-02-0388-4 | pages=375– | archive-date=4 జూన్ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | url-status=live}}</ref> (న్యూ కాలెడోనియాలో ఇస్లాం, బహాయి విశ్వాసం కొత్తలో చూడండి, కాలెడోనియా నౌమియా రోమను కాథలికు ఆర్చి డియోసెసు ఆఫ్ నౌమియా స్థానం. == విద్య == న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఫ్రెంచి పాఠ్యాంశాలు ఆధారంగా ఫ్రెంచి ఉపాధ్యాయులు, ఫ్రెంచి-శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు ఇద్దరూ అందిస్తారు. 1998 నౌమియా ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం ప్రాథమిక విద్య మూడు ప్రావిన్సుల బాధ్యతగా ఉంటుంది. 2010 నాటికి మాధ్యమిక విద్యను ప్రావిన్సులకు బదిలీ చేసే ప్రక్రియలో ఉంది.<ref name="CSC ఆస్ట్రేలియా 2010">{{Cite web| title=ఎమర్జింగ్ పసిఫిక్ లీడర్స్ డైలాగ్ 2010 న్యూ కాలెడోనియా రిపోర్ట్ | url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf | publisher=కామన్వెల్త్ స్టడీ కాన్ఫరెన్సెస్ ఆస్ట్రేలియా | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=18 సెప్టెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf | url-status=dead}}</ref> చాలా పాఠశాలలు న్యూమియాలో ఉన్నాయి. కానీ కొన్ని దీవులలో న్యూ కాలెడోనియా ఉత్తరాన కనిపిస్తాయి. విద్యార్థులు ఉన్నత పాఠశాల వయస్సు చేరుకున్నప్పుడు చాలా మందిని వారి మాధ్యమిక విద్యను కొనసాగించడానికి న్యూమియాకు పంపుతారు. ఆరు సంవత్సరాల వయస్సు నుండి విద్య తప్పనిసరి.<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఎలా ఉంటుంది? | url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | website=న్యూ కాలెడోనియా టుడే | access-date=1 మార్చి 2018 | date=2013-02-28 | archive-date=1 మార్చి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కాలెడోనియాలోని ప్రధాన తృతీయ విద్యా సంస్థ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా (''యూనివర్సిటీ డి లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ'') కొనసాగిస్తారు. ఇది 1993లో స్థాపించబడింది. ఉన్నత విద్య, పరిశోధన, ఆవిష్కరణ మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో వస్తుంది. ఇది నౌమియాలో ఉంది. అనేక రకాల వృత్తి, బ్యాచిలరు, ఎంఎ, పిహెచ్‌డి కార్యక్రమాలు, ఇతర కోర్సులను అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియా ఉన్న విశ్వవిద్యాలయంలో మూడు విద్యా విభాగాలు; ఒక ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఒక పిహెచ్‌డి పాఠశాల, ఒక ఉపాధ్యాయ కళాశాలను ఉన్నాయి. 2013 నాటికి విశ్వవిద్యాలయంలో దాదాపు 3,000 మంది విద్యార్థులు, 107 మంది విద్యావేత్తలు, 95 మంది పరిపాలనా, గ్రంథాలయ సిబ్బంది ఉన్నారు.<ref>{{Cite web| title=Presentation UNC en Anglais 2012 | url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | publisher=[[న్యూ కాలెడోనియా విశ్వవిద్యాలయం]] | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=25 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> చాలా మంది న్యూ కాలెడోనియను విద్యార్థులు మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పు కోర్సు‌లను కూడా అభ్యసిస్తున్నారు. నౌమియా ఒప్పందం ప్రక్రియలో భాగంగా ''కేడరు అవెనిరు'' కనకు నిపుణులకు ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పులను అందిస్తుంది.<ref name="CSC Australia 2010" /> == ఆర్ధికరంగం == {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! ప్రాంతం ! style="width:6em;" | మొత్తం GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (బిలియన్ US$) ! style="width:6em;" | తలసరి GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry| French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | మూలాలు:<ref name="GDP" /><ref name="GDP" /><ref name="IMF">{{Cite web| url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title=World Economic Outlook Database – October 2024 | publisher=IMF | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment | url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== | title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx | title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value | publisher=Cook Islands Statistics Office | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html | title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 | author=INSEE, CEROM | access-date=2025-02-22 | language=fr}}</ref> |} దక్షిణ పసిఫికు‌లో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలలో న్యూ కాలెడోనియా ఒకటి, 2019లో దీని జిడిపి US$9.48 బిలియన్లు.<ref name="GDP" /> 2019లో నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి యుఎస్$34,939 (మార్కెట్టు మారకపు రేట్ల వద్ద).<ref name="GDP" /> ఇది [[హవాయి]], [[ఆస్ట్రేలియా]], [[న్యూజిలాండ్]], [[గువాం|గుయాం]] నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి కంటే తక్కువగా ఉంది. కానీ [[ఓషియానియా]]లోని అన్ని ఇతర స్వతంత్ర, సార్వభౌమ దేశాలు, భూభాగాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అయినప్పటికీ ఆదాయ పంపిణీలో గణనీయమైన అసమానత ఉంది,<ref name="nzmin">{{Cite web| url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | title=న్యూ కాలెడోనియా – ఇన్ఫర్మేషన్ పేపర్ | publisher=NZ విదేశీ వ్యవహారాలు, వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | archive-date=28 జనవరి 2013 }}</ref> ఆర్థికంగా ఆధిపత్యం చెలాయించే దక్షిణ ప్రావిన్సు, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన ఉత్తర ప్రావిన్సు, లాయల్టీ దీవుల మధ్య దీర్ఘకాలిక నిర్మాణ అసమతుల్యతలు.<ref name="undcol">{{Cite web| url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | title=ముగింపు సెషన్, డీకోలనైజేషన్ పై ప్రత్యేక కమిటీ న్యూ కాలెడోనియా, [[టోకెలావ్]] పై రెండు గ్రంథాలను ఆమోదించింది; దాని పనిపై విమర్శలను పట్టించుకోవాలనే విజ్ఞప్తులను వింటుంది | publisher=United Nations | access-date=2013-01-30 | archive-date=23 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో వాడుకలో ఉన్న కరెన్సీ సిఎఫ్‌పి ఫ్రాంకు 2020 మే నాటికి యూరోకు 119.3 సిఎఫ్‌పి నుండి 1.00 యూరోల రేటుతో పెగ్ చేయబడి.<ref>{{Cite web| url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | title=XE: EUR/XPFని మార్చండి. కాంప్టోయిర్స్‌కు యూరో సభ్య దేశాలు Français du Pacifique (CFP) Franc | website=xe.com | access-date=16 మే 2020 | archive-date=25 జనవరి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | url-status=live}}</ref> జారీ చేయబడింది.<ref name="viep">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | title=Vie pratique – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=30 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిజమైన జిడిపి 2010ల మొదటి అర్ధభాగంలో సంవత్సరానికి సగటున +3.3% పెరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు ధరలు పెరగడం, పెరుగుతున్న ఉపాధి కారణంగా దేశీయ డిమాండు పెరుగుదల, అలాగే బలమైన వ్యాపార పెట్టుబడులు పెరగడం ద్వారా ఇది పెరిగింది. కానీ 2010ల రెండవ భాగంలో సంవత్సరానికి +0.2% మాత్రమే పెరిగింది. స్థానిక నికెలు పరిశ్రమ సంక్షోభంలోకి ప్రవేశించడంతో, పదేపదే స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు ఆర్థిక అనిశ్చితిని సృష్టించాయి.<ref name="GDP" /> 2017లో న్యూజిలాండు నుండి వస్తువులు, సేవల ఎగుమతులు కాలెడోనియా 1.93 బిలియన్ల US డాలర్లు. వీటిలో 77.5% ఖనిజ ఉత్పత్తులు, మిశ్రమలోహాలు (ప్రధానంగా నికెల్ ఖనిజం, ఫెర్రోనికెలు) ద్వారా లభించగా 5.0% హోటలు, రెస్టారెంటు సేవల ఎగుమతులు (అంటే న్యూ కాలెడోనియాలో అంతర్జాతీయ పర్యాటకం).<ref name="trade">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services | title=Importations et exportations de biens et services à prix courants | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> వస్తువులు, సేవల దిగుమతులు 3.48 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లు.<ref name="trade" /> వస్తువుల దిగుమతుల్లో 40.9% మెట్రోపాలిటను [[ఫ్రాన్సు]], దాని విదేశీ విభాగంల నుండి, 11.7% [[సింగపూర్]] (ముఖ్యంగా ఇంధనం), 11.5% [[ఆస్ట్రేలియా]], 5.0% యూరోపియన్ యూనియన్లోని ఇతర దేశాల నుండి, 4.2% [[చైనా]], [[హాంకాంగ్]] నుండి, 4.1% [[న్యూజిలాండ్]] నుండి, 3.7% [[దక్షిణ కొరియా]] నుండి, 2.4% [[జపాన్]] నుండి, 2.0% [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]] నుండి, 1.9% [[కెనడా]] నుండి, 12.6% ఇతర దేశాల నుండి వచ్చాయి.<ref name="trade_partners">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux | title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2025-02-22 }}</ref> 2017లో వస్తువులు, సేవలలో వాణిజ్య లోటు 1.55 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లుగా ఉంది.<ref name="trade" /> ఫ్రాన్సు నుండి ఆర్థిక సహాయం గణనీయంగా ఉంది. ఇది జిడిపిలో 15% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆరోగ్యానికి దోహదం చేస్తుంది.<ref name="cia">{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=[[ది వరల్డ్ ఫ్యాక్ట్‌బుక్]] | publisher=[[సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ]] | access-date=25 జనవరి 2021 | archive-date=7 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> పర్యాటకం అనేది ఒక అంతర్జాతీయ సంస్థ కాదు. పర్యాటకం అభివృద్ధి చెందలేదు, సంవత్సరానికి 1,00,000 మంది సందర్శకులు, [[కుక్ దీవులు]]లో 4,00,000 మంది, [[వనౌటు]]లో 2,00,000 మంది సందర్శకులు ఉన్నారు.<ref name="monde1">{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | title=Nouvelle-Calédon: స్వాతంత్ర్యం? | language=fr | website=Le Monde.fr | access-date=2013-01-30 | date=2011-08-26 | last1=Bolis | first1=Angela | archive-date=19 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | url-status=live}}</ref> భూమి వ్యవసాయానికి అనుకూలం ఉండదు. ఆహారం దిగుమతుల్లో 20% వాటా కలిగి ఉంది.<ref name="cia" /> ఎఫ్‌ఎఒఎస్‌టిఎటి ప్రకారం, న్యూ కాలెడోనియా ఈ క్రింది వాటిని గణనీయంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది: [[యాంలు]] (33వ); [[చేమ]] (44వ); [[అరటి]] (50వ); [[కొబ్బరి]]s (52వ).<ref name="FAOSTAT ఉత్పత్తి గణాంకాలు 2008">{{Cite web| url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | title= FAOSTAT 2008 by Production | website= Faostat.fao.org | access-date= 6 జూన్ 2008 | archive-date= 13 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా [[ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి]] {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}ని కవరూ చేస్తుంది.<ref name="pres-om">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | title=ప్రెజెంటేషన్ – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిర్మాణ రంగం జిడిపిలో దాదాపు 12% వాటాను కలిగి ఉంది. 2010లో జీతాలు పొందే జనాభాలో 9.9% మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది.<ref name="nzmin" /> తయారీ ఎక్కువగా ఆహార పదార్థాలు, వస్త్రాలు, ప్లాస్టికు‌ల పరివర్తన వంటి చిన్న-స్థాయి కార్యకలాపాలకే పరిమితం చేయబడింది.<ref name="nzmin" /> {| class="wikitable" |+2019 లో తలసరి జిడిపి (నామినలు) 2019 (యుఎస్$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === నికెలు రంగం === [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|దక్షిణ న్యూ కాలెడోనియాలోని ఒక క్రీకు. ఎరుపు రంగులు ఐరన్ ఆక్సైడులు, నికెలు లలో నేల గొప్పతనాన్ని వెల్లడిస్తాయి.]] న్యూ కాలెడోనియను నేలలు ప్రపంచంలోని నికెలు వనరులలో దాదాపు 25% కలిగి ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నికెల్ మళ్ళీ మెరుస్తుంది | website=Metal Bulletin | date=3 డిసెంబరు 2001 | access-date=13 మార్చి 2009 | archive-date=9 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | url-status=live}}</ref> 2000ల చివరి మాంద్యం నికెలు పరిశ్రమను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. ఎందుకంటే ఈ రంగం వరుసగా రెండవ సంవత్సరం నికెలు ధరలలో గణనీయమైన తగ్గుదలను (2009లో −31.0% వార్షికంగా) ఎదుర్కొంది.<ref name="comptes">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | url-status=dead}}</ref> ధరల తగ్గుదల అనేక మంది ఉత్పత్తిదారులు తమ కార్యకలాపాలను తగ్గించుకోవడానికి లేదా పూర్తిగా నిలిపివేయడానికి దారితీసింది. ఫలితంగా 2008తో పోలిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు సరఫరా 6% తగ్గింది.<ref name="comps" /> ఈ సందర్భం చెడు వాతావరణంతో కలిపి ఈ రంగంలోని ఆపరేటర్లు తమ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని క్రిందికి సవరించవలసి వచ్చింది.<ref name="comps" /> అందువల్ల ఖనిజ వెలికితీత కార్యకలాపాలు సంవత్సరానికి 8% తగ్గాయి.{{when|date=October 2017}}<ref name="comps" /> జిడిపిలో నికెలు రంగం వాటా 2008లో 8% నుండి 2009లో 5%.<ref name="comptes" /> 2009 ద్వితీయార్థంలో ట్రెండు రివర్సలు, డిమాండు‌లో రికవరీ నమోదయ్యాయి. దీని వలన స్థానిక లోహ ఉత్పత్తిలో 2.0% పెరుగుదల సాధ్యమైంది.<ref name="comptes" /> 2020 మార్చి నివేదిక ప్రకారం "న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచంలోనే నాల్గవ అతిపెద్ద నికెలు ఉత్పత్తిదారు. ఇది గత సంవత్సరంలో ధరలలో 26% ర్యాలీని చూసింది".<ref name="bbc.com">{{Cite news| url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 | title=కొరత భయాల మధ్య టెస్లా నికెల్ గనితో భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది | website=[[BBC News]] | date=5 మార్చి 2021 | access-date=9 మార్చి 2021 | archive-date=9 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 | url-status=live}}</ref> అయితే పరిశ్రమ వర్గాల ప్రకారం, గోరో గని "డిజైను లోపాలు, కార్యాచరణ కమీషనింగు సమస్యల కారణంగా నికెలు ఆక్సైడు రూపంలో 60,000 టన్నుల నికెలు" ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యాన్ని ఎప్పుడూ చేరుకోలేదు. 2019లో ఇది దాని వార్షిక సామర్థ్యంలో మూడింట ఒక వంతు కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేసింది".<ref name="mining.com">{{Cite web| url= https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | title= టెస్లా నికెల్ సరఫరాను పొందేందుకు న్యూ కాలెడోనియా గనిలో పాల్గొంటుంది | date= 5 మార్చి 2021 | access-date= 9 మార్చి 2021 | archive-date= 8 మార్చి 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | url-status= live}}</ref> 2021 మార్చిలో టెస్లా గోరో మైను‌తో భాగస్వామ్యానికి అంగీకరించింది. ఇది "ఒప్పందం ప్రకారం. దాని బ్యాటరీ ఉత్పత్తికి నికెలు తీసుకోవడంతో పాటు ఉత్పత్తి, స్థిరత్వ ప్రమాణాలకు సహాయం చేయడానికి సాంకేతిక, పారిశ్రామిక భాగస్వామ్యం" బిబిసి న్యూసు నివేదిక ప్రకారం. మెజారిటీ యజమాని వేలు, ఈ ఒప్పందం ఉద్యోగాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ పరంగా దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని అన్నారు. టెస్లా లిథియం-అయాను బ్యాటరీలను తయారు చేయడానికి నికెలు‌ను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంది. "దాని దీర్ఘకాలిక సరఫరాను పొందాలని" కోరుకుంది.<ref name="bbc.com" /> అలాగే 2021 మార్చి వేలు నికెలు వ్యాపారంలో కొంత భాగాన్ని "స్విసు కమోడిటీ ట్రేడరు ట్రాఫిగురాతో సహా ప్రోనీ అనే కన్సార్టియం"కి విక్రయించారు. న్యూ కాలెడోనియాలోని ప్రాంతీయ అధికారులు, వ్యాపారాలు వేలు ఆపరేషను‌లో 51% వాటాను కలిగి ఉంటాయి.<ref name="mining.com" /> == సంస్కృతి == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|కాల్డోచెలు, యూరోపియను న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన ప్రజలు]] చెక్క చెక్కడం, ముఖ్యంగా హూపు (''మాంట్రౌజియెరా కాలిఫ్లోరా''), సాంప్రదాయ గిరిజన సమాజ విశ్వాసాల సమకాలీన ప్రతిబింబం. టోటెంలు, ముసుగులు, చాంబ్రాన్లేలు లేదా ఫ్లేచే ఫెయిటియరు,<ref name="desc">{{Cite web| url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | url-status=dead| archive-date=2011-07-24 | title=La Culture | publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 }}</ref> కనకు ఇళ్ల పైకప్పులను అలంకరించే ఒక రకమైన బాణం. బాస్కెట్రీ అనేది గిరిజన మహిళలు విస్తృతంగా ఆచరించే ఒక చేతిపని, ఇది రోజువారీ ఉపయోగం కోసం వస్తువులను సృష్టిస్తుంది.<ref name="desc" /> ఇటాలియను ఆర్కిటెక్టు రెంజో పియానో రూపొందించిన (1998లో ప్రారంభించబడిన) జీన్-మేరీ టిజిబౌ కల్చరలు సెంటరు కనకు సంస్కృతికి చిహ్నంగా ఉంది.<ref name="desc" /> కనేకా అనేది స్థానిక సంగీత రూపం, ఇది రెగ్గే నుండి ప్రేరణ పొందింది. 1980లలో ఉద్భవించింది.<ref name="desc" /> మ్వా కా అనేది న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు గుర్తుగా టోటెం పోలు దీనిని 2005లో ప్రారంభించారు.<ref name="mka">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | title=న్యూ కాలెడోనియాలోని నౌమియాలో Mwâ Ka | publisher=లోన్లీ ప్లానెట్ | access-date=2013-01-30 | archive-date=17 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | url-status=live}}</ref> == మాధ్యమం == లెసు నౌవెల్లెసు కాలెడోనియెన్సు<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్న ఏకైక దినపత్రిక.<ref>{{Cite web| url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes | website=[[Scoop (website) | Scoop]] | date=11 March 2014 | access-date=25 April 2016 | archive-date=25 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | url-status=live}}</ref><ref name="vivmed">{{Cite web| url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | title=Vivre en Nouvelle-Calédonie | publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=19 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> నెలవారీ ప్రచురణ, లె చియను బ్లూ, న్యూ కాలెడోనియా నుండి వార్తలను పేరడీ చేస్తుంది.<ref name="lechienbleu.nc">{{Cite web| url=http://www.lechienbleu.nc/ | title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde! | website=Lechienbleu.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/ | archive-date=26 July 2018 | url-status=dead}}</ref> ఐదు రేడియో స్టేషన్లు ఉన్నాయి: పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ‌ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ రేడియో నౌవెలు-కాలెడోనీ, ఓసీను ఎఫ్‌ఎం (సామూహికత సరికొత్త స్టేషను), యువత-ఆధారిత స్టేషన్ ఎన్‌ఆర్‌జె, రేడియో డిజిడో (జీన్-మేరీ టిజిబౌచే స్థాపించబడింది). రేడియో రిథమ్సు బ్ల్యూసు.<ref name="lechienbleu.nc" /> చివరి రెండు స్టేషన్లు ప్రధానంగా న్యూ కాలెడోనియాకు చెందిన వివిధ కనకు సమూహాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. ("డిజిడో" అనేది ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లోని హియెంఘేను‌లో మాట్లాడే ఫ్వై భాష నుండి వచ్చిన పదం,. ఇది సాంప్రదాయ కనకు ఇంటి పైకప్పుకు గడ్డి గడ్డిని భద్రపరచడానికి ఉపయోగించే లోహపు ముల్లు అని సూచిస్తుంది). టెలివిజను విషయానికొస్తే, పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ఫ్రాన్సు టెలివిజన్సు, ఫ్రాన్సు 2, ఫ్రాన్సు 3, ఫ్రాన్సు 4, ఫ్రాన్సు 5, ఫ్రాన్సు 24, ఆర్టేలతో పాటు, రీసో ఔట్రే-మెర్ 1రే అనే స్థానిక ఛానెలు‌ను నిర్వహిస్తుంది, ఇవన్నీ పారిసు నుండి ప్రసారం చేయబడతాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | title=Télévision Numérique Terrestre (TNT) | website=Gouv.nc | access-date=17 July 2018 | date=2016-01-31 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | url-status=live}}</ref> కెనాల్ ప్లస్ కాలెడోనీ కెనాలు+ టెఫ్ 1తో సహా ఫ్రెంచి‌లో 17 డిజిటలు ఛానెలు‌లను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web| url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | title=Grille TV – Canal+ Calédonie | website=Canalplus-caledonie.com | access-date=17 July 2018 | archive-date=18 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | url-status=dead}}</ref> అనలాగు టెలివిజను ప్రసారాలు 2011 సెప్టెంబరులో ముగిశాయి, న్యూ కాలెడోనియాలో డిజిటలు టెలివిజను పరివర్తనను పూర్తి చేశాయి.<ref name="tnt">{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère | website=nouvellecaledonie.la1ere.fr | archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | archive-date=30 September 2011 | url-status=dead}}</ref> రెండు కొత్త స్థానిక టెలివిజను స్టేషన్లు, ఎన్‌సిటివి, ఎంసి9 కోసం బిడ్లను ‌ ఫ్రెంచి ప్రసార అధికారులు పరిగణించారు.<ref name="rnzitv">{{Cite web| url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | title=Two new New Caledonia television channels proposed | website=Rnzi.com | date=2011-10-12 | access-date=2013-01-30 | archive-date=5 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | url-status=dead}}</ref> ఎన్‌సిటివి 2013 డిసెంబరులో ప్రారంభించబడింది.<ref>{{Cite web| url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | title=NCTV, c'est parti! | language=fr | website=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] | date=9 December 2013 | access-date=19 April 2016 | archive-date=27 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | url-status=live}}</ref>. మీడియా స్వేచ్ఛగా పనిచేయగలదని భావిస్తారు. కానీ రిపోర్టర్సు వితౌటు బోర్డర్సు 2006లో స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహంలోని సభ్యులు ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ సిబ్బందికి "బెదిరింపులు, బెదిరింపులు" గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref name="bbc-cp">{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | title=Regions and territories: New Caledonia | website=[[BBC News]] | date=2013-01-16 | access-date=2013-01-30 | archive-date=13 October 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | url-status=live}}</ref> == క్రీడ == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright| న్యూ కాలెడోనియను ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు క్రిస్టియను కరేంబ్యూ,1998 ఫిఫా ప్రపంచ కప్పు]] [[ఫ్రాన్సు]]తో విజేత<ref>{{Cite news| last1=స్వామినాథన్ | first1=స్వరూప్ | title=కరేంబ్యూ, ఫ్రాన్స్ & న్యూ కాలెడోనియా – ఒక సంక్లిష్ట సంబంధం | url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | access-date=4 నవంబరు 2018 | website=ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ | date=12 అక్టోబరు 2018 | archive-date=5 నవంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో జరిగే అతిపెద్ద క్రీడా కార్యక్రమం ఫిఫా ఆసియా పసిఫిక్ ర్యాలీ ఛాంపియంషిప్పు ‌ (ఎపిఆర్‌సి) ఒక రౌండు. న్యూ కాలెడోనియా ఫుట్బాలు ‌ జట్టు 1950లో ఆడటం ప్రారంభించింది. 2004లో అంతర్జాతీయ ఫుట్బాలు లీగు సంఘం ఫిఫాలో చేరింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-date=2007-07-18 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచ ఫుట్‌బాల్ సంఘంలో చేరింది | publisher=FIFA | date=24 మే 2004 | access-date=6 ఆగస్టు 2009}}</ref> ఫిఫాలో చేరడానికి ముందు, న్యూ కాలెడోనియా పరిశీలకుడి హోదాను కలిగి ఉంది ఓషియానియా ఫుట్బాలు కాన్ఫెడరేషను దాని ఫిఫా సభ్యత్వంతో ఒఎఫ్‌సిలో అధికారిక సభ్యుడిగా మారింది. వారు సౌతు పసిఫికు గేమ్సును ఐదుసార్లు గెలుచుకున్నారు. ఇటీవల 2007లో ఒఎఫ్‌సి నేషన్సు కప్పులో రెండుసార్లు మూడవ స్థానంలో నిలిచారు. క్రిస్టియను కరెంబ్యూ ఒక ప్రముఖ న్యూ కాలెడోనియను మాజీ ఫుట్బాలు క్రీడాకారుడు. అండర్-17 జట్టు 2017లో ఫిఫా అండరు-17 ప్రపంచ కప్పుకు అర్హత సాధించింది. బాస్కెట్బాలు క్రీడ న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రెసు, అభిమానులచే చాలా ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది. దాని న్యూ కాలెడోనియా పురుషుల జాతీయ జట్టు ఓషియానియా ప్రాంతంలో అనేక పతకాలు గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite web| url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | title=న్యూ కాలెడోనియా జాతీయ బాస్కెట్‌బాల్ జట్టు – ఒక తెలియని ఛాంపియన్ | website=VisitNewCaledonia.com | date=13 నవంబరు 2019 | access-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కలెడోనియా బాస్కెట్బాలు క్లబ్బు జట్లు ఎఎస్ ''6ఇ కిమీ'' ఎఎస్ డుంబియా.<ref>{{Cite news| title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km | url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | access-date=1 అక్టోబరు 2021 | website=లెస్ నోవెల్లెస్ కలెడోనియెన్నెస్ | language=fr | access-date= అక్టోబరు 2021 | | archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | url-status=live}}</ref> [[గుర్రపు పందెం]] న్యూ కాలెడోనియాలో కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది, అలాగే మహిళల [[క్రికెట్]] మ్యాచు‌లు కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | title=Women's Cricket | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=16 మే 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | url-status=live}}</ref> రగ్బీ లీగు జట్టు 2004లో పసిఫికు కప్పులో పాల్గొంది. 2020లో న్యూ కాలెడోనియాలో రగ్బీ లీగు జట్టును రూపొందించడానికి ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి. పసిఫికు ట్రీజు,<ref>{{Cite web| last=Darbyshire | first=Drew | date=2020-05-08 | title=పసిఫిక్ ట్రీజ్: క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్‌లో చేరాలనుకునే ఫ్రెంచి మాట్లాడే పసిఫికు జట్టు | url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | access-date=2022-06-30 | website=LoveRugbyLeague | language=en | archive-date=30 జూన్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | url-status=live}}</ref> చివరికి మెజారిటీ ఆస్ట్రేలియను క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్పులో చేరనుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో జాతీయ సమకాలీకరించబడిన ఈత జట్టు కూడా ఉంది. ఇది విదేశాలలో పర్యటిస్తుంది. "టూరు సైక్లిస్టు డి నౌవెల్లె-కాలెడోనీ" అనేది బహుళ-రోజుల సైక్లింగు స్టేజి రేసు, ఇది సాధారణంగా అక్టోబరు‌లో జరుగుతుంది. ఈ రేసును కామైటు సైక్లిస్టు న్యూ కాలెడోనియా నిర్వహిస్తుంది. ఈ రేసు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండు, ఫ్రాన్సు, రీయూనియన్, ఐరోపా, తాహితీ నుండి రైడర్లను ఆకర్షిస్తుంది. ఆస్ట్రేలియను బ్రెండను వాషింగ్టను 2005 - 2009 మధ్య రేసులో చివరి మూడు సార్లు పూర్తి చేశాడు. న్యూ కాలెడోనియాలో "లాంటెర్ను రూజు" అని పిలుస్తారు. == వంటకాలు == దేశీయ ఉద్యానవన సాగు తక్కువగా ఉండటం వలన ఇతర పసిఫికు దేశాల కంటే న్యూ కాలెడోనియను వంటకాల్లో తాజా ఉష్ణమండల పండ్లు తక్కువగా ఉంటాయి, బదులుగా బియ్యం, చేపలు, [[చేమ]] వంటి వేరు కూరగాయల మీద ఆధారపడతాయి.<ref>{{Cite web| url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | website=Newcaledoniatoday.wordpress.com | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రజలు ఏమి తింటారు? | access-date=16 ఫిబ్రవరి 2014 | date=2013-01-30 | archive-date=14 ఫిబ్రవరి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> దీనిని తరచుగా తయారుచేసే ఒక మార్గం ''బౌగ్న'' అని పిలువబడే పాతిపెట్టిన ఓవెను-శైలి విందు. [[అరటి|అరటి ఆకులలో]] చుట్టి, చేపలు, టారో, అరటిపండు, ఇతర సముద్ర ఆహారాన్ని వేడి రాళ్లతో పాతిపెట్టి ఉడికించి తరువాత తవ్వి తింటారు. == రవాణా == లా టోంటౌటా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నౌమియాకు వాయవ్యంగా దూరంలో ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాను పారిసు, టోక్యో, సిడ్నీ, ఆక్లాండు, బ్రిస్బేను, మెల్బోర్ను, ఒసాకా, పపీటు, నాడి, వాలిసు, పోర్టు విలా విమానాశ్రయాలతో కలుపుతుంది.<ref name="aport">{{Cite web| url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | title=ప్రెజెంటేషన్ | publisher=నౌమియా లా టోంటౌటా యొక్క ఏరోపోర్ట్ ఇంటర్నేషనల్ | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | archive-date=18 జనవరి 2012 | url-status=dead}}</ref> చాలా అంతర్గత విమాన సేవలను అంతర్జాతీయ క్యారియరు ఎయిరుకాలిను నిర్వహిస్తుంది.<ref name="tppdf">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | title=ట్రాన్స్‌పోర్ట్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | location=Noumea}}</ref> క్రూయిజు నౌకలు నౌమియాలోని గారే మారిటైం‌లో డాకు చేస్తాయి.<ref name="lptra" /> ప్రయాణీకుల-, -సరకు రవాణా పడవ ''హవానా'' నెలకు ఒకసారి [[వనౌటు]]లోని పోర్టు విలా, మాలికోలో, లుగంవిల్లె లకు ప్రయాణిస్తుంది.<ref name="lptra">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | title=న్యూ కాలెడోనియాలో రవాణా | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=25 ఆగస్టు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా రహదారి నెట్వర్కు ‌వీటిని కలిగి ఉంటుంది: * రూటు టెరిటోరియలు 1 (ఆర్టి1), నౌమియా నుండి నిష్క్రమణ నుండి కౌమాకు ఉత్తరాన నెహౌ నదికి వెళుతుంది; * రూట్ టెరిటోరియల్ 2, లిఫౌ ద్వీపంలో, లిఫౌ విమానాశ్రయం నుండి వె దక్షిణాన; * రూట్ టెరిటోరియల్ 3, నందిలోని ఆర్టి1 జంక్షను నుండి తివాకా నది వరకు; * ముయివొ దగ్గర ఆర్‌టిఐతో జంక్షను నుండి పవరు ప్లాంటి వరకు రూటు టెరిటోరియలు 4.<ref name="rtne">{{Cite web| url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | title=Site de la DITTT – Infrastructures routières | website=Dittt.gouv.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | archive-date=8 September 2015 | url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:మెలనేషియా]] 75akuj5nt9k0ili9k28ovqgnqd2czm5 4891152 4891151 2026-06-26T06:44:00Z యర్రా రామారావు 28161 /* సప్రదాయ సమూహాలు */ 4891152 wikitext text/x-wiki {{Infobox dependency | name = New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = [[Sui generis collectivity|''Sui generis'' collectivity]] | image_flag = File:Flags of New Caledonia.svg | flag_size = 175px | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = File:Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60px | blank_emblem_type = Symbol | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = {{lang|fr|Terre de parole, terre de partage}}<br/>{{Small|("Land of speech, land of sharing")}} | anthem = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}<br/>{{Small|("The Marseillaise")}}<br/>{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}<br />"{{lang|fr|[[Soyons unis, devenons frères]]}}"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />{{parabr}}{{center|}} | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = Location of New Caledonia | mapsize = 290px | subdivision_type = [[Sovereign state]] | subdivision_name = {{flag|France}} | established_title = Annexed by France | established_date = 24 September 1853 | established_title2 = [[Overseas territory (France)|Overseas territory]] | established_date2 = 1946 | established_title3 = [[Nouméa Accord]] | established_date3 = 5 May 1998 | official_languages = [[French language|French]] | regional_languages = {{hlist|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[Drehu language|Drehu]]|35 other native languages}} | capital = [[Nouméa]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[President of France|President]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[High Commissioner of the Republic in New Caledonia|High Commissioner]] | leader_name2 = [[Jacques Billant]] | leader_title3 = [[President of the Government of New Caledonia|President of the Government]] | leader_name3 = [[Alcide Ponga]] | leader_title4 = [[President of the Congress of New Caledonia|President of the Congress]] | leader_name4 = [[Veylma Falaeo]] | legislature = [[Congress of New Caledonia|Congress]] | national_representation = [[French Parliament]] | national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]] | national_representation1 = [[List of senators of New Caledonia|2 senators]] (of 348) | national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}} | national_representation2 = [[List of constituencies of the National Assembly of France#New Caledonia (988) – 2 seats|2 seats]] (of 577) | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=New Caledonia | date=6 December 2023 | publisher=Central Intelligence Agency | via=CIA.gov | access-date=25 January 2021 | archive-date=7 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 271,407<ref name="auto1">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=Structure de la population et évolutions | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=16 November 2014 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2019 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib | title=Evolution du PIB et du PIB par habitant | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP" /> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} '''న్యూ కాలెడోనియా''' (/కలిడూనియ/ ⓘకల్-ఇహ—డోహ్-న—అ ; ఫ్రెంచి: నౌల్లె-కలెడోనియె [నూవెల్ కలెడోని] ⓘ) <ref>{{Cite web| url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-date=2007-06-14 | title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Novelle Calédonie | website=[[Journal officiel de la République française]] | date=21 March 1999 | page=4223 | url-status=dead| access-date=2025-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf }}</ref>).[nb 2] అనేది నైరుతి పసిఫికు మహాసముద్రంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహం. ఇది [[వనౌటు]]కు నైరుతిగా 220 కి.మీ (140 మైళ్ళు), ఆస్ట్రేలియాకు తూర్పున 1,210 కి.మీ (750 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి 16,100 కి.మీ (10,000 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న ఇది ఫ్రెంచి రిపబ్లికు సుయి జెనరిసు సముదాయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇది ఓవర్సీసు ఫ్రాన్సు‌లో ప్రత్యేకమైన చట్టపరమైన హోదాను కలిగి ఉంది. ఫ్రెంచ్ రాజ్యాంగంలోని ప్రత్యేక అధ్యాయంలో పొందుపరచబడింది. మెలనేషియా ఉపప్రాంతంలో భాగమైన ఈ ద్వీపసమూహంలో గ్రాండే టెర్రే ప్రధాన ద్వీపం, లాయల్టీ దీవులు, చెస్టర్‌ఫీల్డ్ దీవులు, బెలెప్ ద్వీపసమూహం, పైన్స్ ద్వీపం, కొన్ని మారుమూల ద్వీపాలు ఉన్నాయి. చెస్టరు‌ఫీల్డు దీవులు కోరలు సముద్రంలో ఉన్నాయి. ఫ్రెంచి ప్రజలు, ముఖ్యంగా స్థానికులు, గ్రాండే టెర్రే లే కైలౌ అని పిలుస్తారు,<ref name="enc-pres">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | title=Présentation | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | archive-date=30 October 2012 }}</ref> అనేది మొత్తం న్యూ కాలెడోనియాకు సాధారణంగా ఉపయోగించే మారుపేరు.<ref name="pres-om" /> స్వాతంత్ర్య అనుకూల కనకు పార్టీలు న్యూ కాలెడోనియాను సూచించడానికి (ఎల్‌ఎ) కనకి (pron. కనకి].<ref name="Stanley1989">{{Cite book| author=David Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | page=549 | access-date=18 October 2015 | archive-date=13 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref>) అనే పేరును ఉపయోగిస్తాయి. ఈ పదం 1980లలో న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 41% ఉన్న స్వదేశీ మెలనేసియను కనకు ప్రజల జాతి పేరు నుండి వచ్చింది. న్యూ కాలెడోనియా యూరోపియను యూనియను ఓవర్సీసు కంట్రీసు అండు టెరిటరీసు (ఒసిటీ లు)లో ఒకటి,<ref>{{Cite web| title=European Union Overseas Territories and Countries | url=https://www.overseas-association.eu/octs/ | access-date=2023-12-26 | website=OCTA | language=en | archive-date=10 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231210070244/https://www.overseas-association.eu/octs/ | url-status=live}}</ref> కానీ ఇది యూరోపియను యూనియను‌లో భాగం కాదు.<ref>{{Cite web| title=Overseas Countries and Territories - European Commission | url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | access-date=2023-12-26 | website=international-partnerships.ec.europa.eu | language=en | archive-date=27 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231227101600/https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా 18,575 కిమీ2 (7,172 చదరపు మైళ్ళు) భూభాగాన్ని మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించింది. ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్సులు న్యూ కాలెడోనియను ప్రధాన భూభాగంలో ఉన్నాయి, అయితే లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు అనేది ప్రధాన భూభాగం తూర్పు తీరంలో నాలుగు జనావాస ద్వీపాల శ్రేణి (ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి: ఓవియా, లిఫౌ, టిగా, మేరే). న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407 (2019 అక్టోబరు జనాభా లెక్కలు)<ref name=censuspop>{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=268 767 habitants en 2014 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2014-11-16 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> విభిన్న మూలాలను కలిగి ఉంది. భౌగోళికంగా మారుతుంది; ఉత్తర, లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులలో, స్థానిక కనకు ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్నారు, అయితే సంపన్న దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లో యూరోపియన్ (కాల్డోచెసు, మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి), కనకు, పాలినేషియను (ఎక్కువగా వాలిసియను) మూలానికి చెందిన గణనీయమైన జనాభా ఉంది. అలాగే ఆగ్నేయాసియా, పైడు-నోయిరు, ఉత్తర ఆఫ్రికా వారసత్వానికి చెందిన చిన్న సమూహాలు ఉన్నాయి. న్యూ కాలెడోనియా రాజధాని నౌమియా.<ref name="enc-pres" /> == చరిత్ర == న్యూ కాలెడోనియా ఖండం జియాండియాలో భాగంగా ఉంది, ఇది 79 మిలియన్ల నుండి 83 మిలియను సంవత్సరాల క్రితం సూపరు ఖండం గోండ్వానా నుండి విడిపోయింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | title=తప్పిపోయిన ఖండం యొక్క దాచిన సరిహద్దులు 'జియాండియా' నమ్మశక్యం కాని వివరాలతో వెల్లడయ్యాయి | website=LiveScience | last=Pappas | first=Stephanie | date=25 మార్చి 2021 | access-date=30 డిసెంబరు 2022 | archive-date=20 డిసెంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | url-status=live}}</ref> మానవుని తొలి జాడలు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉనికి అనేది పసిఫిక్లోని పెద్ద ప్రాంతాలలో లపిటా సంస్కృతి ప్రభావం చూపిన కాలం నాటిది, సిర్కా క్రీపూ 1600 –500 లేదా క్రీపూ 1300–200 .<ref name="pres-hist">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.12010 | | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> లాపిటా అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన నావిగేటర్లు, వ్యవసాయదారులు.<ref name="LoganCole2001">{{Cite book| first1= Leanne | last1= vLogan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 13 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | url-status= live}}</ref> మొదటి స్థావరాలు తీరం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. కామను ఎరా మధ్య కాలం నాటివి. క్రీపూ 1100 క్రీశ 200.<ref name="pres-hist" /> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|left| కోటెకా ఈటెలతో నటిస్తున్న ఇద్దరు కనాకు యోధులు1880 ప్రాంతంలో]] బ్రిటిషు అన్వేషకుడు [[జేమ్స్ కుక్]] తన రెండవ సముద్రయానంలో 1774 సెప్టెంబరు 4 న న్యూ కాలెడోనియాను చూసిన మొదటి యూరోపియన్లలో ఒకరు.<ref name="ped">{{Cite web| url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | title=Rapport annuel 2010 | publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=10 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | url-status=live}}</ref> ఆయన దానికి "న్యూ కాలెడోనియా" అని పేరు పెట్టాడు. ఎందుకంటే ఆ ద్వీపం ఈశాన్య ప్రాంతం ఆయనకు [[స్కాట్లాండ్]]ని గుర్తు చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 1788లో ఆయన అదృశ్యం కావడానికి కొంతకాలం ముందు గ్రాండే టెర్రే తీరాన్ని కామ్టే డి లాపెరౌసు చేరుకున్నాడు. 1793 - 1796 మధ్య లాయల్టీ దీవులను మొదటిసారి సందర్శించారు. అప్పుడు మేరు, లిఫౌ, టిగా, ఓవియాలను ఇంగ్లీషు తిమింగల వేటగాళ్ళు మ్యాపు చేశారు. విలియం రావెను.<ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | title=పసిఫిక్ దీవుల ఆవిష్కరణ, అన్వేషణ యొక్క చారిత్రక నిఘంటువు | last1=క్వాంచి | first1=మాక్స్ | last2=రాబ్సన్ | first2=జాన్ | date=2005 | publisher=స్కేర్‌క్రో ప్రెస్ | isbn=9780810865280 | access-date=30 డిసెంబరు 2021 | archive-date=31 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | url-status=live}}</ref> రావెను ద్వీపాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు అప్పుడు బ్రిటానియా అని పిలువబడింది. నేడు 1793 నవంబరులో మారే (లాయల్టీ ఈజు ) గా పిలువబడుతుంది.<ref name="maritimeheritage.org">{{Cite web| url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియా, అంతర్జాతీయ సముద్ర ఓడరేవు చరిత్ర. ది మారిటైమ్ హెరిటేజ్ ప్రాజెక్ట్. | website=Maritimeheritage.org | access-date=2017-11-12 | archive-date=13 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | url-status=live}}</ref> 1796 నుండి 1840 వరకు ద్వీపసమూహంతో కొన్ని అప్పుడప్పుడు సంబంధాలు మాత్రమే నమోదు చేయబడ్డాయి. 1793 - 1887 మధ్య దాదాపు 50 మంది అమెరికను తిమింగల వేటగాళ్ళు ఈ ప్రాంతంలో (గ్రాండే టెర్రే, లాయల్టీ ఈజు ., వాల్పోలూ, హంటరు) ఉన్నట్లు రికార్డు సృష్టించారు.<ref name="maritimeheritage.org" /><ref>{{Cite book| last= Langdon | first= Robert | date= 1983 | title= Whalers Went: 19వ శతాబ్దంలో అమెరికన్ తిమింగల వేటగాళ్ళు (, కొన్ని ఇతర నౌకలు) సందర్శించిన పసిఫిక్ ఓడరేవులు, దీవుల సూచిక | location= Canberra | publisher= Pacific Manuscripts Bureau | page= 183 | isbn= 086784471X}}</ref> గంధపుచెక్క పట్ల వారి ఆసక్తి కారణంగా 1840 తర్వాత సందర్శించే నౌకలతో సంబంధాలు మరింత తరచుగా మారాయి.<ref name="pres-hist" /> గంధపు చెక్క వ్యాపారం క్షీణించడంతో దాని స్థానంలో "బ్లాక్బర్డింగు" అనే కొత్త వ్యాపార సంస్థ వచ్చింది. ఇది న్యూ కాలెడోనియా, లాయల్టీ ఐలాండ్సు, న్యూ హెబ్రిడ్సు న్యూ గినియా, సోలమను దీవుల నుండి మెలనేసియను లేదా పశ్చిమ పసిఫికు ద్వీపవాసులను [[ఫిజి]], క్వీన్సు‌ల్యాండులోని [[చెరకు]] ప్లాంటేషనులలో [[బానిసత్వం]] ఒప్పందం లేదా బలవంతంగా శ్రమలోకి తీసుకోవడానికి ఉద్దేశించిన వ్యూహం.<ref name="kanaka">{{Cite web| url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire | first= Frédéric | last= Angleviel | language=fr | trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim | publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 9 November 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | url-status= live}}</ref> లైవ్ బర్డింగు, ఫ్రెంచి ప్రాక్టీసు‌లు రెండూ ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్లు వ్యాపారులు కానీ న్యూ కాలెడోనియా విషయంలో ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దాలలో జరిగిన వ్యాపారంలో లాయల్టీ ఐలాండ్సు నుండి గ్రాండు టెర్రేకు పిల్లలను తోటల వ్యవసాయంలో బలవంతంగా పని చేయించడానికి కిడ్నాపు చేయడం జరిగింది. బ్లాక్బర్డింగు ‌తో న్యూ కాలెడోనియా ప్రాథమిక అనుభవం తోటల వ్యవసాయం, గనులు, అలాగే దోషుల మీద కాపలాదారులు, కొన్ని ప్రజా పనులలో శ్రమ కోసం న్యూ హెబ్రిడ్సు (ఇప్పుడు వనాటు) నుండి గ్రాండు టెర్రే వరకు జరిగిన వ్యాపారం చుట్టూ తిరుగుతుంది. వాణిజ్యం ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ద్వీపవాసులను ఓడలపైకి రప్పించడానికి బలవంతం ఉపయోగించబడింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఒప్పంద వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి; అయితే, న్యూ హెబ్రిడ్సు, న్యూ కాలెడోనియా, మెలనేసియను కాలనీల మధ్య జరిగిన ఫ్రెంచి బానిస వ్యాపారం విషయానికి వస్తే, చాలా తక్కువ నిబంధనలు అమలు చేయబడ్డాయి. ఇది ఆస్ట్రేలియాలోని సమకాలీన పరిణామాల నుండి నిష్క్రమణను సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే తీరప్రాంతాల్లో బ్లాక్బర్డింగు ‌ 'రిక్రూటు‌మెంటు' వ్యూహాల దుర్వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి పెరిగిన నిబంధనలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. లండను మిషనరీ సొసైటీ, మారిస్టు బ్రదర్సు నుండి మొదటి మిషనరీలు 1840లలో వచ్చారు.<ref name="abcau">{{Cite web| url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | title=Charting the Pacific – Places | website=Abc.net.au | date=1998-10-13 | access-date=2013-01-30 | archive-date=8 డిసెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | url-status=live}}</ref> 1849లో అమెరికను ఓడ ''కట్టరు'' సిబ్బందిని పౌమా వంశం చంపి తినేసింది.<ref name="logan">{{Cite book| first1= Leanne | last1= Logan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 15 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 12 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | url-status= live}}</ref> మానవ నరమాంస భక్షణ న్యూ కాలెడోనియా అంతటా విస్తృతంగా వ్యాపించింది.<ref name="Knauft1999">{{Cite book| first= బ్రూస్ M. | last= Knauft | title= మెలనేషియా, ఆంత్రోపాలజీలో ఆదిమ నుండి వలసరాజ్యాల తర్వాత | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | date= 1999 | publisher= [[మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= గూగుల్ బుక్స్ | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 1 జనవరి 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live}}</ref> === ఫ్రెంచి వలసరాజ్యం === ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్యం 1853 సెప్టెంబరు 24న చక్రవర్తి 3వ నెపోలియను ఆదేశాల మేరకు, అడ్మిరల్ఫి బ్వియరు డెస్పాయింట్సు న్యూ కాలెడోనియాను అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కెప్టెను లూయిసు-మేరీ-ఫ్రాంకోయిసు టార్డీ డి మాంట్రావెలు 1854 జూన్ 25న పోర్టు-డి-ఫ్రాన్సు (నౌమియా)ను స్థాపించారు.<ref name="ped" /> తరువాతి సంవత్సరాల్లో కొన్ని డజన్ల మంది స్వేచ్ఛా స్థిరనివాసులు పశ్చిమ తీరంలో స్థిరపడ్డారు.<ref name="ped" /> 1864లో న్యూ కాలెడోనియా శిక్షా కాలనీగా మారింది. 1860ల నుండి 1897లో రవాణా ముగిసే వరకు, ఫ్రాన్సు దాదాపు 22,000 మంది నేరస్థులు, రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు పంపింది. 1888 నాటి {{lang|fr|బులెటిన్ డి లా సొసైటీ జెనెరెల్ డెస్ జైళ్లు}} ప్రకారం 1888 మే 1 నాటికి 2,329 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 10,428 మంది దోషులు ఈ ద్వీపంలో ఉన్నారు. ఇప్పటివరకు ఫ్రెంచి విదేశీ శిక్షాస్మృతిలో నిర్బంధించబడిన వారిలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.{{refn|group=nb|అదే తేదీన ఫ్రెంచ్ గయానాలో 1,176 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 4,053 మంది దోషులతో పోలిస్తే.<ref>{{Cite book| title=Bulletin de la Société générale des prisons | location=Paris | date=1888 | page=980 }}</ref>}} దోషులలో 1871 విఫలమైన పారిసు కమ్యూను తర్వాత అరెస్టయిన అనేక మంది కమ్యూనార్డ్సు ఉన్నారు. వీరిలో హెన్రీ డి రోచెఫోరు లూయిసు మిచెలు.<ref name="gb-12" /> 1873 - 1876 మధ్య, 4,200 మంది రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు "బహిష్కరించారు".<ref name="ped" /> వారిలో 40 మంది మాత్రమే కాలనీలో స్థిరపడ్డారు; 1879 - 1880 లలో క్షమాభిక్ష పొందిన తరువాత మిగిలిన వారు ఫ్రాన్సు‌కు తిరిగి వచ్చారు.<ref name="ped" /> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|చీఫ్&nbsp;కింగ్ జాక్వెస్ అండ్ హిస్ క్వీన్, ''ది రొమాన్స్ ఆఫ్ ది సౌత్ సీస్'' నుండి, క్లెమెంట్ లిండ్లీ రాగ్, చట్టో & విండస్, 1906.]] 1864లో, [[నికెల్]] డయాహోట్ నది ఒడ్డున కనుగొనబడింది.<ref name="gb-12">{{cite book |first1=Robert|last1=Aldrich|first2=John|last2=Connell|title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer|url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-03036-6|page=46|via=Google Books|access-date=18 October 2015|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|url-status=live}}</ref> 1876లో నికెలు స్థాపనతో మైనింగు తీవ్రంగా ప్రారంభమైంది.<ref name="gb-2" /> గనులలో పని చేయడానికి ఫ్రెంచి వారు పొరుగు దీవులు న్యూ హెబ్రిడ్సు నుండి తరువాత [[జపాన్]], డచ్ ఈస్టు ఇండీసు, ఫ్రెంచి ఇండోచైనా నుండి కార్మికులను దిగుమతి చేసుకున్నారు.<ref name="gb-12" /> ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం కూడా యూరోపియను వలసలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నించింది, పెద్దగా విజయం సాధించలేదు.<ref name="gb-12" /> స్థానిక కనాకు ప్రజలు ఫ్రెంచి ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి, మైనింగు పని నుండి మినహాయించబడ్డారు. చివరికి రిజర్వేషన్లకే పరిమితం చేయబడ్డారు.<ref name="gb-12" /> ఇది 1878లో హింసాత్మక ప్రతిచర్యకు దారితీసింది, లా ఫోవా హై చీఫు అటై అనేక మంది కేంద్ర తెగలను ఏకం చేసి 200 మందిని చంపిన గెరిల్లా యుద్ధంగా ప్రారంభం అయింది. ఫ్రెంచి వారు, 1,000 మంది కనకులు.<ref name="gb-2" /> 1917లో కనకు తిరుగుబాటు జరిగింది. మారిసు లీన్హార్డ్టు వంటి ప్రొటెస్టంటు మిషనరీలు ఈ యుద్ధం సంఘటనలకు సాక్షులుగా పనిచేస్తున్నారు. లీంహార్టు ‌ న్యూ కాలెడోనియాలోని కనకు మీద ‌అనేక ఎథ్నోగ్రాఫికు రచనలు రాశారు. టియామౌకు చెందిన నోయెలు 1917 తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించాడు, దీని ఫలితంగా అనేక మంది అనాథ పిల్లలు పుట్టారు,. వారిలో ఒకరిని ప్రొటెస్టంటు మిషనరీ ఆల్ఫోన్సు రౌయెలు సంరక్షణలోకి తీసుకున్నారు. ఈ పిల్లవాడు, వెన్సెస్లాసు థి, జీను-మేరీ టిజిబౌ<ref>అడ్రియన్ ముకిల్</ref> (1936–1989)కి తండ్రి అయ్యాడు. యూరోపియన్లు [[మశూచి]], [[తట్టు]] వంటి కొత్త వ్యాధులను తీసుకువచ్చారు. దీని వలన అనేక మంది స్థానికులు మరణించారు.<ref name="logan" /> కనకు జనాభా 1878లో దాదాపు 60,000 నుండి 1921లో 27,100కి తగ్గింది. వారి సంఖ్య 1930ల వరకు మళ్ళీ పెరగలేదు.<ref name="gb-2" /> ===రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం=== 1940 జూన్ లో ఫ్రాన్సు పతనం తర్వాత న్యూ కాలెడోనియా జనరలు కౌన్సిల్సు (ఫ్రాన్సు) విచి ప్రభుత్వాన్ని తిరస్కరించడానికి జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా మిత్రరాజ్యాల సైనిక ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడం కొనసాగించడానికి ఓటు వేసింది. అయితే వలస గవర్నరు జార్జెసు-మార్కు పెలిసియరు విచి ప్రభుత్వం 1940 నాటి ఫ్రెంచి రాజ్యాంగ చట్టాన్ని ప్రకటించారు. ఇది వీధి ప్రదర్శనలు, హత్యాయత్నానికి దారితీసింది. ఈ సమయానికి కాల్డోచెసు చార్లెసు డి గల్లెతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, ఆయన ఫ్రీ ఫ్రెంచి కమిటీని ఏర్పాటు చేయమని వారిని ప్రోత్సహించాడు. హెన్రీ సౌటోటును గవర్నరు‌గా నియమించాడు. పెలిసియరు అభ్యర్థన మేరకు విచి ప్రభుత్వం ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'' అనే యుద్ధనౌకను పంపింది. కానీ త్వరలోనే ఆయనను అసమర్థుడిగా భావించి తాత్కాలిక గవర్నరు‌గా నియమించింది. ఈ సమయానికి ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. సౌటోటు‌ను గవర్నరు‌గా నియమించడాన్ని పర్యవేక్షించడానికి హెచ్‌ఎంఎస్ ''అడిలైడును'' పంపింది. ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'', ''అడిలైడు'' మధ్య వివాదం తలెత్తింది. పెలిసియరు, ఇతర విచీ అనుకూల అధికారులు చివరికి ఫ్రెంచి ఇండోచైనాకు బహిష్కరించబడ్డారు.<ref>{{Cite journal| url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | title=న్యూ కాలెడోనియాలో స్వేచ్ఛా ఫ్రెంచ్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం: ఆస్ట్రేలియన్ దౌత్యంలో మొదటి దశలు | first=Denise | last=Fisher | website=Explorations: ఎ జర్నల్ ఆఫ్ ఫ్రెంచ్-ఆస్ట్రేలియన్ కనెక్షన్స్ | volume=49 | issue=1 | date=2010 | pages=18–37 | access-date=26 May 2024 | archive-date=24 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | url-status=live}}</ref> 1941లో ఆ ప్రాంతం నుండి దాదాపు 300 మంది పురుషులు విదేశాలలో సేవ చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చారు. ఏప్రిల్‌లో ఫ్రెంచి పాలినేషియా ('తాహితీయన్లు') నుండి 300 మంది పురుషులు, న్యూ హెబ్రిడ్సు‌లోని ఫ్రెంచి జిల్లాల నుండి కొంతమంది వారితో చేరారు: వారు కలిసి బెటాలియను డు పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. కాలెడోనియన్లు రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేయగా పాలినేషియన్లు మిగిలిన రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేశారు. 1941 మేలో వారు ఆస్ట్రేలియాకు నౌకాయానం చేసి ఆఫ్రికాకు తదుపరి ప్రయాణం కోసం క్వీన్ ఎలిజబెతులో ఎక్కారు. వారు ఆగస్టులో క్వాస్టినాలోని ఇతర ఫ్రీ ఫ్రెంచి (ఎఫ్‌ఎఫ్) బెటాలియన్లలో చేరారు. తర్వాత 1వ ఎఫ్‌ఎఫ్ బ్రిగేడు (1 రి ‘ బిఎఫ్‌ఎల్) తో పశ్చిమ ఎడారికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు 1942లో బిరు హకీం యుద్ధం తర్వాత బ్రేకౌటు‌లో పాల్గొన్న నాలుగు బెటాలియన్లలో ఒకరుగా ఉన్నారు. వారి నష్టాలను పసిఫికు నుండి సులభంగా భర్తీ చేయలేం. అందువల్ల వారు లా కాలనియలె బిఐఎం యాంకరు ధరించిన మరొక బెటాలియను‌లోని ఫ్రెంచి వారితో కలిసి బెటాలియను డి ఇంఫ్రాంటెరీ ఎట్ డూ పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంయుక్త బెటాలియను ఇటాలియను దండయాత్ర సమయంలో ఫ్రెంచి ఎక్స్పెడిషనరీ కార్ప్సు‌లో ఫ్రెంచి ఉత్తర ఆఫ్రికను దళాల నుండి మూడు విభాగాలతో పాటు, గౌల్లిస్టె 1రి ‘ డివిషను మొటోరిసీ డి ‘ ఇంఫాంటరీ డివిషను డీ మర్చే డి ఇంఫాంటరీ భాగంగా ఉంది. వారు 1944లో ప్రోవెన్సు‌లో అడుగుపెట్టారు. అప్పుడు వారిని స్థానిక ఫ్రెంచి వాలంటీర్లు, రెసిస్టెంట్లు తొలగించి వారి స్థానంలో నియమించారు. ఇంతలో 1942 మార్చిలో ఆస్ట్రేలియా సహాయంతో<ref>{{Cite book| last=Hasluck | first=Paul Meernaa Caedwalla | url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | chapter=chapter 6 – క్లియరింగ్ ఎ వే టు టోటల్ వార్, అక్టోబరు 1940 – జనవరి 1941 | title=ది గవర్నమెంట్ అండ్ ది పీపుల్, 1939–1941 | volume=I | date=1952 | publisher=ఆస్ట్రేలియన్ వార్ మెమోరియల్ | location=కాన్‌బెర్రా | edition=1965 | access-date=6 ఆగస్టు 2009 | archive-date=30 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా ఒక ముఖ్యమైన మిత్రరాజ్యాల స్థావరంగా మారింది.<ref name="gb-2" /> దక్షిణ పసిఫికు‌లోని యునైటెడు స్టేట్సు నేవీ ప్రధాన దక్షిణ పసిఫికు ఫ్లీటు బేసు 1942–1943లో నౌమియాకు తరలించబడింది.<ref name="Rottman2002">{{Cite book| first=Gordon L. | last=Rottman | title=ప్రపంచ యుద్ధం 2 పసిఫిక్ ద్వీప మార్గదర్శి | url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | date=2002 | publisher=Greenwood Publishing Group | isbn=978-0-313-31395-0 | page=71 | quote=అక్టోబర్‌లో, ప్రధాన దక్షిణ పసిఫిక్ నౌకాదళ స్థావరాన్ని ఆక్లాండ్ నుండి నౌమియా (FPO SF 131)కి మార్చాలని నిర్ణయం తీసుకోబడింది. ఫిబ్రవరి 1943 నాటికి అన్‌లోడింగ్ సౌకర్యాలు మెరుగుపరచబడ్డాయి, నావికా ఆపరేటింగ్ స్థావరంలో నిర్మాణం వెంటనే ప్రారంభమైంది. | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=19 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | url-status=live}}</ref> 1942 మేలో కోరలు సీ యుద్ధంలో జపనీసు నేవీను వెనక్కి తిప్పికొట్టిన నౌకాదళం నౌమియాలో ఉంది.<ref name="gb-2">{{Cite book| first=David | last=Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | pages=549– | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref> అమెరికను దళాలు న్యూ కాలెడోనియాలో మోహరించబడ్డాయి. అవి 50,000 వరకు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో మొత్తం స్థానిక జనాభాకు ఇది సరిపోతుంది.<ref name="ped" /> === ఫ్రెంచ్ విదేశీ భూభాగం === 1946లో, న్యూ కాలెడోనియా విదేశీ భూభాగంగా మారింది.<ref name="ped" /> 1953 నాటికి, జాతితో సంబంధం లేకుండా అన్ని న్యూ కాలెడోనియన్లకు ఫ్రెంచ్ పౌరసత్వం మంజూరు చేయబడింది.<ref name="ncbrit" /> 1940ల చివరలో, 1950ల ప్రారంభంలో, న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాతో తన ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకుంది, ముఖ్యంగా ఫ్రాన్స్, దాని సామ్రాజ్యంలో సంక్షోభం కారణంగా మెట్రోపాలిటన్ ఫ్రాన్స్‌తో న్యూ కాలెడోనియా సాంప్రదాయ ఆర్థిక సంబంధాలు బలహీనపడ్డాయి; నికెల్ కరిగించడానికి అవసరమైన బొగ్గుకు బదులుగా న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాకు నికెల్‌ను సరఫరా చేసింది. ఈ కాలంలో ఆస్ట్రేలియాకు ఇనుప ఖనిజం, కలప యొక్క న్యూ కాలెడోనియన్ ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి.<ref>{{Cite journal| last1=Henningham | first1=Stephen | date=December 2014 | title=ఫ్రెంచ్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఆర్థిక ఆశయాలు, 1945–1955 | url=https://www.jstor.org/stable/24644648 | website=ది జర్నల్ ఆఫ్ పసిఫిక్ హిస్టరీ | volume=49 | issue=4 | pages=421–439 | doi=10.1080/00223344.2014.976915 | jstor=24644648 | s2cid=154479730 | access-date=28 April 2022 | archive-date=29 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220429074055/https://www.jstor.org/stable/24644648 | url-status=live| url-access=subscription }}</ref> 1969–1972 నికెల్ బూమ్‌కు దారితీసిన సంవత్సరాలలో యూరోపియన్, పోలినేషియన్ జనాభా క్రమంగా పెరిగింది, స్థానిక కనాక్ మెలనేషియన్లు మైనారిటీగా మారారు, అయినప్పటికీ వారు ఇప్పటికీ అతిపెద్ద జాతి సమూహం.<ref name="ncbrit">{{బ్రిటానికా | 411221 | న్యూ కాలెడోనియా}}</ref> ====ది ఈవెంట్సు==== 1976 - 1988 మధ్య, "ది ఈవెంట్సు" అని పిలువబడే కాలం<ref name="lm-mdg-24">{{Cite news| last1=Mannevy | first1=Charlotte | last2=Derel | first2=Mathurin | last3=Guibert | first3=Nathalie | title=రెండవ రాత్రి అల్లర్లు న్యూ కాలెడోనియాను కుదిపేశాయి: 'ఇది ఇంతవరకు వస్తుందని నేను అనుకోలేదు' | url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | website=Le Monde | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | url-status=live}}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{Cite news| last1=Vinograd | first1=Cassandra | last2=Breeden | first2=Aurelien | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నిరసనల మధ్య ఫ్రాన్స్ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది | url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | website=The New York Times | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | url-status=live}}</ref> (ఫ్రెంచి:లెస్ ఈవెనెమెంట్సు<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{Cite journal| last1=horowitz | first1=Leah S. | title=పర్యావరణ హింస, న్యూ కాలెడోనియాలో చట్టబద్ధత యొక్క సంక్షోభాలు | website=[[రాజకీయ భౌగోళిక శాస్త్రం]] | date=మే 2009 | volume=28 | issue=4 | pages=248–258 | doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 | url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | issn=1873-5096 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=16 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240516233831/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | url-status=live| url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{Cite book| last1=Fisher | first1=Denise | title=దక్షిణ పసిఫిక్‌లో ఫ్రాన్స్: శక్తి, రాజకీయాలు | date=మే 2013 | doi=10.22459/FSP.05.2013 | doi-access=free | publisher=[[ANU ప్రెస్]] | location=[[కాన్‌బెర్రా]] | isbn=9781922144942}}</ref>), ఫ్రెంచి ప్రభుత్వ చర్యలు, కనకు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం మధ్య విభేదాలు తీవ్రమైన హింస, అశాంతి కాలాలను చూశాయి.<ref name="ped" /> 1983లో ఈ భూభాగం కోసం "విస్తరించిన స్వయంప్రతిపత్తి" చట్టం ఐదు సంవత్సరాల పరివర్తన కాలం. 1989లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను ప్రతిపాదించింది. 1984 మార్చిలో ఫ్రంటు ఇండిపెండెంట్సె ‌, కనకు ప్రతిఘటన సమూహం, స్వాధీనం చేసుకున్న పొలాలు, కనాకు, సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటు (ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్) తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. 1985 జనవరిలో ఫ్రెంచి వామపక్ష ప్రభుత్వం కనకు‌లకు సార్వభౌమాధికారాన్ని, యూరోపియను స్థిరనివాసులకు చట్టపరమైన రక్షణను అందించింది. హింస పెరగడంతో ప్రణాళిక విఫలమైంది. ప్రభుత్వం అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది; అయితే, ప్రాంతీయ ఎన్నికలు ముందుకు సాగాయి. ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ నాలుగు ప్రావిన్సులలో మూడింటి మీద నియంత్రణ సాధించింది. మధ్య-కుడి ప్రభుత్వం 1986 మార్చి ఫ్రాన్సు‌లో ఎన్నికైంది సోషలిస్టుల క్రింద స్థాపించబడిన ఏర్పాట్లను క్షీణింపజేయడం ప్రారంభించింది, ఎక్కువగా స్థానిక భూమి వాదనలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా భూములను పునఃపంపిణీ చేసింది. ఫలితంగా మూడింట రెండు వంతుల కంటే ఎక్కువ యూరోపియన్లకు. మూడవ వంతు కంటే తక్కువ కనకు‌లకు వెళ్ళింది. 1987 చివరి నాటికి, రోడ్డు అడ్డంకులు తుపాకీ యుద్ధాలు, ఆస్తి విధ్వంసం ఓవియా గుహ బందీల తీసుకోవడంలో ముగిశాయి. 1988 ఫ్రెంచి అధ్యక్ష ఎన్నికలు ప్రారంభానికి కొన్ని రోజుల ముందు నాటకీయ బందీల సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఓవియాలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ఉగ్రవాదులు నలుగురు జెండర్ము‌లను చంపి 27 మంది బందీలను తీసుకున్నారు. బందీలను రక్షించడానికి సైన్యం గుహ మీద దాడి చేసింది. పంతొమ్మిది మంది కనకు బందీలుగా ఉన్నవారు మరణించారు. మరో ముగ్గురు నిర్బంధంలో మరణించారు. దాడిలో ఇద్దరు సైనికులు మరణించారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | title= న్యూ కాలెడోనియాలో భూమి, స్వాతంత్ర్యం | website= Cultural Survival Quarterly Magazine | last= Winslow | first= Donna | date= June 1991 | via= culturalsurvival.org | access-date= 2021-02-11 | language=en | archive-date= 13 నవంబరు 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | url-status= live}}</ref> ====న్యూమియా ఒప్పందం, స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|ఒకే స్తంభం మీద పక్కపక్కనే జెండాలు, న్యూమియా 2011 మార్చి]] 1988 జూన్ 25 సంతకం చేయబడిన మాటిగ్నాను ఒప్పందాలు ఒక దశాబ్ద కాలం స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారించాయి. 1998 మే 5న సంతకం చేయబడిన నూమియా ఒప్పందం 20 సంవత్సరాల పరివర్తనకు పునాది వేసింది. ఇది క్రమంగా స్థానిక ప్రభుత్వానికి అధికారాలను బదిలీ చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 2018 చివరి నాటికి ఓటు జరగాలని నూమియా ఒప్పందం నిర్దేశించిన కాలక్రమాన్ని అనుసరించి 2017 నవంబరు 2న ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి ఎడ్వర్డు ఫిలిపు అధ్యక్షత వహించిన సమావేశంలో ఫ్రాన్సు నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కోసం పునాది వేయబడింది. ఇది 2018 నవంబరు నాటికి జరగనుంది. ఓటరు జాబితా అర్హత చాలా కాలంగా వివాదానికి దారితీసింది. కానీ వివరాలు కనాకు మూలానికి చెందిన ఓటర్లకు ఆటోమేటికు అర్హతను మంజూరు చేసే ఎన్నికల జాబితాలో పరిష్కరించబడ్డాయి. కానీ ఆ భూభాగంలో ఎక్కువ కాలం నివసించని ఇతర మూలాల వారిని మినహాయించాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | title=Nouvelleque accord politique " sur le référendum d'autodétermination | website=LeMonde.fr | date=3 నవంబరు 2017 | last1=Roger | first1=Patrick | language=fr | trans-title=కొత్త కలెడోనియా: 'రాజకీయ ఒప్పందం'లో స్వీయ-అంగీకారం ఏమిటి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ | access-date=17 జూలై 2018 | archive-date=22 జూన్ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | url-status=live}}</ref> ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది 2018 నవంబరు 4న<ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు తేదీని నిర్ణయించింది | website=[[ది గార్డియన్]] | date=20 మార్చి 2018 | access-date=25 మార్చి 2018 | archive-date=13 మే 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్యం తిరస్కరించబడింది.<ref>{{Cite magazine | url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | title= న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగా ఉండటానికి ఓట్లు | magazine= [[Time (magazine) | Time.com]] | agency= Associated Press | date= 5 నవంబరు 2018 | location= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language=en | access-date= 2018-11-08 | archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | archive-date= 9 నవంబరు 2018 | url-status= dead}}</ref> మరొక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2020 అక్టోబరులో జరిగింది. ఓటర్లు మరోసారి ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | title= న్యూ కాలెడోనియా ఓటర్లు ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగానే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు | website= లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ | agency= అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ | first= షార్లెట్ | last= ఆంటోయిన్-పెరాన్ | date= 4 అక్టోబరు 2020 | place= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language= en | access-date= 11 ఫిబ్రవరి 2021 | archive-date= 8 అక్టోబరు 2020 | archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | url-status= live}}</ref> 2018 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 56.7% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు. 2020 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఈ శాతం తగ్గింది. 53.4% ​​మంది ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| date=2020-10-04 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ: దక్షిణ పసిఫిక్ ప్రాంతం ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | language=en | website=[[BBC News]] | url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | access-date=2021-07-08 | archive-date=4 అక్టోబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | url-status=live}}</ref> మూడవ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ డిసెంబరు 12న జరిగింది. 2021.<ref>{{Cite news| url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | title=ఫ్రెంచ్ భూభాగం ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా దాని మూడవ, చివరి స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది, దీనిలో 96.49 మంది స్వాతంత్ర్యానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు | website=France24 | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=12 డిసెంబరు 2021 | archive-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి. కోవిడు-19 మహమ్మారి వల్ల ఏర్పడిన ప్రభావం కారణంగా ఆలస్యమైన ఓటు కోసం వాదించిన స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి; ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం అలా చేయడానికి నిరాకరించినప్పుడు వారు బహిష్కరణకు పిలుపునిచ్చారు. దీని ఫలితంగా 96% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| last=Antoine-Perron | first=Charlotte | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లోనే ఉండాలని ఓటు వేసింది; వేర్పాటువాదులు బహిష్కరణ | url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | website=Associated Press | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-date=1 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | url-status=live}}</ref> 2024 మేలో చర్చల మధ్య అల్లర్లు చెలరేగాయి.<ref>{{Cite news| title=న్యూ కాలెడోనియా: ఓటింగ్ సంస్కరణల మీద అల్లర్ల మధ్య ఫ్రెంచ్ భూభాగంలో పోలీసులపై 'కాల్పులు' | url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | access-date=మే 14, 2024 | website=France 24 | archive-date=15 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | url-status=live}}</ref> 2024 అక్టోబరులో అప్పటి ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి మిచెలు బార్నియరు బిల్లును రద్దు చేశారు. ప్రశాంతతను పునరుద్ధరించాల్సిన అవసరాన్ని పేర్కొంటూ, "మరిన్ని అశాంతిని నివారించడం" ప్రాధాన్యత అని జాతీయ అసెంబ్లీకి చెప్పారు.<ref name=":3">{{Cite news| date=2024-10-04 | title=ఫ్రాన్స్ ఓటింగ్ సంస్కరణను వదులుకోవడంతో న్యూ కాలెడోనియన్ స్వాతంత్ర్య నాయకులు జాగ్రత్త | url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | access-date=2025-04-16 | website=[[Radio France Internationale]] | language=en | archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | archive-date=31 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> 2024 డిసెంబరు 2న అల్లర్లు ముగిసినందున కర్ఫ్యూ అధికారికంగా ఎత్తివేయబడింది.<ref>{{Cite news| title=హింసాత్మక అల్లర్ల తర్వాత 6 నెలల్లో ఫ్రెంచి విదేశీ భూభాగం న్యూ కాలెడోనియాలో కర్ఫ్యూ ఎత్తివేయబడింది | url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | access-date=2025-04-16 | website=[[Anadolu Agency]] | archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | archive-date=2 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> == రాజకీయాలు == న్యూ కాలెడోనియా అనేది భూభాగం ''సుయి జనరిసు'', దీనికి ఫ్రాన్సు క్రమంగా కొన్ని అధికారాలను బదిలీ చేసింది.<ref name="jc" /> దాని పౌరులు ఫ్రెంచి జాతీయత కలిగి ఉంటారు. ఫ్రాన్సు అధ్యక్షుడికి ఓటు వేస్తారు. యూరోపియను పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ఓటు వేసే హక్కు వారికి ఉంది. దీనిని 54 మంది సభ్యులతో కూడిన టెరిటోరియలు కాంగ్రెసు నిర్వహిస్తుంది. ఇది మూడు ప్రాంతీయ అసెంబ్లీల సభ్యులతో కూడిన శాసనసభ.<ref name="undcol" /> ఫ్రెంచి రాష్ట్రాన్ని హై కమిషనరు భూభాగంలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref name="undcol" /> జాతీయ స్థాయిలో, న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి పార్లమెంటులో ఇద్దరు డిప్యూటీలు, ఇద్దరు సెనేటర్లు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref>{{Cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie | publisher=[[Cabinet of France | Government of France]] | website=[[Minister of the Interior (France) | Minister of the Interior]] | language=fr | access-date=2012-08-06 | archive-date=26 June 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | url-status=live}}</ref> 25 సంవత్సరాలుగా న్యూ కాలెడోనియాలోని పార్టీ వ్యవస్థ స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక ది ర్యాలీ–యుఎంపి ఆధిపత్యంలో ఉంది.<ref name="undcol" /> ఈ ఆధిపత్యం అవెనిరు ఎన్సెంబులు అనే కొత్త పార్టీ ఆవిర్భావంతో ముగిసింది. ఇది స్వాతంత్ర్యాన్ని కూడా వ్యతిరేకించింది. కానీ అనేక స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహాల సంకీర్ణమైన కనకు సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటులో భాగమైన కనకు ఉద్యమంతో సంభాషణకు మరింత బహిరంగంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="undcol" /> 2025 జనవరిలో అల్సైడు పొంగా న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వ అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. లూయిసు మాపౌ నేతృత్వంలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తరువాత కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2024 అశాంతి తరువాత స్థిరత్వాన్ని తీసుకువచ్చిందని దేశం ఫ్రాన్సు రిపబ్లికులోనే ఉండటానికి కొనసాగింపుగా ఆయన నాయకత్వం వర్ణించబడింది.<ref name=":02">{{Cite news| last=Mazzoni | first=Julien | date=2025-01-09 | title=న్యూ కాలెడోనియా రాజకీయ సంక్షోభం తర్వాత కాంగ్రెస్ ఫ్రాన్స్ అనుకూల అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంది | url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president | access-date=2025-04-05 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> === ఆచార అధికారం === కనాకు సమాజంలో 4,000–5,000 కుటుంబ ఆధారిత వంశాల నుండి ఈ భూభాగాన్ని తయారు చేసే ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాలు (ఎయిరెసు కౌటుమియరెసు) వరకు అనేక ఆచార అధికారం ఉంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} వంశాలు వంశ నాయకులచే నాయకత్వం వహించబడతాయి. ఇవి 341 తెగలను ఏర్పరిచాయి, ప్రతి ఒక్కటి ఒక గిరిజన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటుంది. ఈ తెగలను 57 సంప్రదాయ ప్రధాన రాజ్యాలుగా చెఫరీసు) విభజించారు. ప్రతి ఒక్కటి ఒక ప్రధాన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటాయి. సంప్రదాయ ప్రాంతాల పరిపాలనా ఉపవిభాగాలను ఏర్పరుస్తాయి.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb| జీన్ లెక్వెసు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో న్యూ కాలెడోనియా స్వేచ్ఛను నిర్ధారించడంలో సహాయపడిన యుఎస్ సేవా సభ్యులను సత్కరించే కార్యక్రమంలో ]] కస్టమరీ సెనేటు అనేది కనకు‌ల వివిధ సాంప్రదాయ కౌన్సిలు‌ల అసెంబ్లీ, కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన చట్ట ప్రతిపాదనల మీద అధికార పరిధిని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="cs-fra" /> కస్టమరీ సెనేటు‌లో ప్రతి ఒక్కరూ నియమించిన 16 మంది సభ్యులు ఉంటారు. సాంప్రదాయ కౌన్సిలు, ప్రతి ఆచార ప్రాంతానికి ఇద్దరు ప్రతినిధులు.<ref name="cs-fra" /> దాని సలహా పాత్రలో, నౌమియా ఒప్పందంలో నిర్వచించిన విధంగా "కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన" చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కస్టమరీ సెనేటు‌ను సంప్రదించాలి.<ref name="cs-fra" /> గుర్తింపు పౌర ఆచార శాసనం, భూ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కూడా ఇది చర్చా పాత్రను కలిగి ఉంది.<ref name="cs-fra" /> ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబరు‌లో కొత్త అధ్యక్షుడిని నియమిస్తారు. అధ్యక్ష పదవి ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాల మధ్య తిరుగుతుంది.<ref name="cs-fra">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | title=Sénat coutumier | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> వివాహం, దత్తత, వారసత్వం, కొన్ని భూమి సమస్యల వంటి పౌర విషయాలకు సంబంధించి కనకు ప్రజలు ఆచార అధికారులను ఆశ్రయిస్తారు.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ఫ్రెంచి పరిపాలన సాధారణంగా ఆచార వ్యవస్థలో తీసుకున్న నిర్ణయాలను గౌరవిస్తుంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} అయితే వారి అధికార పరిధి శిక్షా విషయాలలో తీవ్రంగా పరిమితం చేయబడింది. ఎందుకంటే ఆచార న్యాయ వ్యవస్థకు సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు శారీరక శిక్ష వాడకంతో సహా, మానవ హక్కుల బాధ్యతలకు విరుద్ధంగా కనిపిస్తాయి. ఫ్రాన్సు.{{sfn|అనయ|2011|p=8}} === సైనికం-జెండర్మేరీ=== న్యూ కాలెడోనియా సాయుధ దళాలలో (ఫ్రెంచి: ఫోర్సెసు ఆర్మీసు డి నౌవెలు-కాలేడోనీ, లేదా ఎఫ్‌ఎఎంసి )లో దాదాపు 2,000 మంది సైనికులు ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా కౌమాకు, నందాయు, టోంటౌటా, ప్లం, నౌమియాలో మోహరించబడ్డారు.<ref name="fanc">{{Cite web| url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Defense.gouv.fr | date=2012-12-20 | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 November 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> భూ బలగాలు ట్రూప్సు డి మెరైను, రెజిమెంటు డి'ఇన్ఫాంటెరీ డి మెరైను డు పసిఫికు, రెజిమెంటు‌ను కలిగి ఉంటాయి. 700 మంది సభ్యుల రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 80 శాతం మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి స్వల్పకాలిక (నాలుగు నెలల) మోహరింపుల మీద సైనికులతో కూడి ఉన్నారు. 2018 నాటికి రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 30 మంది సిబ్బందిని మాత్రమే స్థానికంగా నియమించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire | last=Lagneau | first=Laurent | date=19 September 2018 | access-date=12 February 2023 | archive-date=12 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | url-status=live}}</ref> నావికా దళాలలో ఫ్రెంచు నేవీకి చెందిన అనేక నౌకలు ఉన్నాయి. వీటిలో: ఫ్లోరియలు-క్లాసు ఫ్రిగేటు, వెండిమియారు, పెట్రోలు, సపోర్టు నౌక డి'ఎంట్రెకాస్టియాక్సు, ఫెలిక్సు ఎబౌ తరగతి పెట్రోలు నౌకల ప్రధాన నౌక అగస్టే బెనెబిగు. ఈ భూభాగంలో కార్యకలాపాలకు మద్దతుగా ఒక ఇడిఎ-ఎస్ ల్యాండింగు క్రాఫ్టు (సాబరు) కూడా మోహరించబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ | title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau | date=23 January 2025 | access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA | date=25 November 2021 | access-date=10 December 2021 | archive-date=26 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | url-status=live}}</ref> ఫ్రెంచి నావికాదళం 2026 నాటికి ఫెలిక్సు ఎబౌ క్లాసు (జీను ట్రానేపు) రెండవ నౌకను భూభాగానికి మోహరించడం ద్వారా న్యూ కాలెడోనియాలో దాని ఆఫ్షోరు గస్తీ సామర్థ్యాలను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. .<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape | title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape | website=French Navy | date=5 March 2025 | access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry | website=Shepherd | last=Tanguy | first=Jean-Marc | date=4 August 2022 | access-date=30 December 2022 | archive-date=21 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | url-status=live}}</ref><ref name="brestboulogne">{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne | website=Mer et Marine | language=fr | last=Groizeleau | first=Vincent | date=21 September 2022 | access-date=3 November 2022 | url-access=subscription | archive-date=22 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | url-status=live}}</ref> 2010ల చివరి నాటికి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఫ్రెంచు నావికా విమానయానం, వైమానిక దళ అంశాలలో రెండు నేవీ ఫాల్కను 200 గార్డియను సముద్ర నిఘా విమానాలు (ఫ్లోటిల్లా 25ఎఫ్ నుండి తీసుకోబడ్డాయి) ఉన్నాయి. వీటిని 2025/26 నుండి ప్రారంభమయ్యే మరింత ఆధునిక ఫాల్కను 2000 ఆల్బాట్రోసు ద్వారా భర్తీ చేయనున్నారు,<ref>{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/les-avions-de-surveillance-maritime-gardian-prolonges-a-tahiti-et-noumea | title=Les avions de surveillance maritime Gardian prolongés à Tahiti et Nouméa | last=Groizeleau | first=Vincent | website=Mer et Marine | language=fr | date=13 December 2024 | access-date=13 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web| title=French Navy to receive new eyes in the sky from Dassault | url=https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | access-date=2022-11-18 | website=www.aerotime.aero | date=19 November 2020 | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113213457/https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | url-status=live}}</ref> అదనంగా రెండు కాసా సిఎన్235 రవాణా విమానాలు, వైమానిక దళం 52 "టోంటౌటా" స్క్వాడ్రను నుండి మూడు ప్యూమా హెలికాప్టర్లు.<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées | date=14 February 2022 | access-date=11 February 2023 | archive-date=5 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées | date=10 February 2023 | access-date=11 February 2023 | archive-date=11 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | url-status=live}}</ref> 2022కి ముందు ఫ్రిగేటు వెండెమియరు అలోయెటు 3 హెలికాప్టరు‌ను నిర్వహించింది. అయితే 2022లో ఈ రకం పదవీ విరమణతో దీనిని యూరోకాప్టరు డౌఫిను ఎన్3 ద్వారా భర్తీ చేస్తున్నారు.<ref>{{Cite web| title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 | url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | access-date=2022-11-18 | website=Air & Cosmos | language=fr | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 | url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | date=January 2023 | access-date=2023-03-04 | website=Cols Bleus | language=fr | archive-date=4 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | url-status=live}}</ref> 2022లో ఫ్రెంచి వైమానిక దళం ఎ 400ఎం రవాణా విమానం, ఎ 330 ఎంఆర్‌టిటి ఫీనిక్సు ట్యాంకర్ల మద్దతుతో మూడు రాఫెలు యుద్ధ విమానాలను ఫ్రాన్సు నుండి న్యూ కాలెడోనియాకు మూడు వారాల వ్యాయామం కోసం మోహరించడం ద్వారా భూభాగాన్ని బలోపేతం చేసే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించింది.<ref>{{Cite web| last= | date=2022-08-27 | title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers | url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | access-date=2022-11-18 | website=MilitaryLeak | archive-date=14 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region | url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | access-date=28 December 2023 | website=ac.nato.int | archive-date=3 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | url-status=live}}</ref> అదనంగా నేషనలు జెండర్మేరీ ‌ నుండి దాదాపు 855 మంది సిబ్బంది ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్నారు. వీటిని 4 కంపెనీలు, 27 బ్రిగేడు‌లు, అనేక ప్రత్యేక, మొబైలు జెండర్మేరీ యూనిట్లుగా విభజించారు. స్వాతంత్ర్యం మీద 2021 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ వంటి కాలంలో ఈ దళాలను మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి మోహరించిన సిబ్బందితో గణనీయంగా బలోపేతం చేశారు.<ref>{{Cite news| first=Julien | last=Sartre | date=2021-12-07 | title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote | url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote | access-date=2022-11-18 | website=[[The Guardian]] }}</ref> వైమానిక భాగంలో రెండు ఎక్యూర్యుయిలు హెలికాప్టర్లు ఉన్నాయి <ref>{{Cite web| title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie | url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | access-date=2022-11-18 | website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr | archive-date=7 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | url-status=live}}</ref>[69] అయితే మారిటైం జెండర్మేరీ భూభాగంలో పెట్రోలు బోటు డంబియాను మోహరిస్తుంది.<ref name="fanc" /><ref>{{Cite web| url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats | publisher=Homelandsecurity Technology | date= | access-date=2022-08-28 | archive-date=7 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | url-status=live}}</ref> === స్థితి === 1983 నుండి న్యూ కాలెడోనియా పసిఫికు కమ్యూనిటీలో సభ్యదేశంగా ఉంది. సంస్థ ప్రాంతీయ ప్రధాన కార్యాలయం నౌమియాలో ఉంది. 1986 నుండి ఐక్యరాజ్యసమితి డీకోలనైజేషను కమిటీ న్యూ కాలెడోనియాను ఐక్యరాజ్యసమితి స్వయం పాలన లేని భూభాగాల జాబితాలో చేర్చింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | title=ట్రస్ట్, స్వయం పాలన లేని భూభాగాలు (1945–1999) | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్]] | access-date=29 జూన్ 2017 | archive-date=6 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఈ క్రింది విధంగా జరిగింది. అయినప్పటికీ స్వాతంత్ర్యాన్ని మెజారిటీ తిరస్కరించింది. [[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2| న్యూ కాలెడోనియా పరిపాలనను వివరించే పిరమిడు గ్రాఫు]] 1980లలో వేర్పాటువాద అశాంతి కాలం తర్వాత 1998లో సంతకం చేయబడిన ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఆమోదించబడిన న్యూమియా ఒప్పందం ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాకు ప్రత్యేక హోదా లభించింది. ప్రారంభమైన ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2018 నవంబరు 4న జరిగింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తేదీని నిర్ణయించింది | website=The Guardian | access-date=20 మార్చి 2018 | date=19 మార్చి 2018 | last=Willsher | first=Kim | archive-date=25 అక్టోబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ఓటును సిద్ధం చేయడానికి పారిస్ సమావేశం | website=రేడియో న్యూజిలాండ్ | access-date=2016-03-08 | date=2016-02-02 | archive-date=8 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | url-status=live}}</ref> ఫలితంగా 56.9% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యానికి 'కాని' ఓటు వేసింది | agency=Reuters | date=2018-11-04 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2018-11-04 | archive-date=6 డిసెంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం మరో స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. ఇది 2020 అక్టోబరు 4న జరిగింది. ఫలితంగా 53.26% ఓటర్లు ఫ్రాన్సూ‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | title=న్యూ కాలెడోనియా రెండవసారి ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | date=2020-10-05 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2020-10-05 | archive-date=20 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ద్వారా అనుమతించబడిన మూడవ, చివరి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. 2021 డిసెంబరు 12న న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రెంచి రిపబ్లికు‌లో భాగంగా ఉందని నిర్ధారించింది. కనకు జనాభాలో ఎక్కువ మంది ఓటును బహిష్కరించిన తర్వాత 96% మంది స్వాతంత్ర్యానికి "కాదు" అని ఓటు వేశారు. "కనకు గుర్తింపు, అన్ని పార్టీలు పంచుకునే భవిష్యత్తును వ్యక్తీకరించడానికి అన్ని పార్టీలు కలిసి ఒక పేరు, జెండా, గీతం, నినాదం, నోట్ల రూపకల్పనను వెతకాలి" అని పేర్కొన్న ఒప్పందం కారణంగా ఈ భూభాగం అధికారిక పేరు న్యూవెలు-కలెడోనియా సమీప భవిష్యత్తులో మార్చబడవచ్చు.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | title=Les accords de Nouméa | author=Government of New Caledonia | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | archive-date= 5 ఏప్రిల్ 2008 | language=fr | author-link=న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వం}}</ref> అయితే ఈ రోజు వరకు ఈ భూభాగానికి కొత్త పేరు మీద ఏకాభిప్రాయం లేదు. అయినప్పటికీ ''కనకు రిపబ్లికు'' 40% జనాభాలో ప్రజాదరణ పొందింది .<ref>{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | url-status=dead| archive-date=27 జూన్ 2008 | title=సొసైటీ : లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ చోయిసిట్ అన్ హైమ్నె ఎట్ ఉనే డివైజ్ | author=RFO | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా తన సొంత చిహ్నాలను ఎక్కువగా స్వీకరించింది. దాని నోట్ల కోసం ఒక గీతం, నినాదం, కొత్త డిజైను‌ను ఎంచుకుంది.<ref name="monde1" /> 2010 జూలైలో న్యూ కాలెడోనియా కాంగ్రెసు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కనకు జెండాను ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ తో పాటు భూభాగం ద్వంద్వ జెండాలుగా ఎగురవేయాలనే కోరికకు అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. కోరిక చట్టబద్ధంగా కట్టుబడి లేనిది. వివాదాస్పదంగా నిరూపించబడింది.<ref name="congress">{{Cite web| url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | title=Nouvelle-Calédonie: Voeu dedrau sur akley 2010 | website=axl.cefan.ulaval.ca | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=23 అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | url-status=live}}="{ci><ref name | url= http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341 | title= Voeux n° 1 du treize juillet 2010 | access-date= 26 నవంబరు 2021 | archive-date= 17 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf=6341.pdf=6341 url-status = live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియను కమ్యూను‌లలో ఎక్కువ భాగం (కానీ అన్నీ కాదు) ఇప్పుడు రెండు జెండాలను ఎగురవేస్తాయి. మిగిలినవి ఫ్రెంచి త్రివర్ణాన్ని మాత్రమే ఎగురవేస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web| url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-communochtml19.150W150000%20%22descendre%20le%20drapeau%20kanak%20est%20un%20geste%20ignoble%2C%20il%20ne%20faut%20Plus%20parler%20de%20destin%20commun%21%22 | website=Nouvelle-Calédonie la 1ère | date=9 మే 2014 | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=2021-11-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wam | url-status=live| title=ఆర్కైవ్ నకలు }}</ref> అనధికారిక దత్తత న్యూ కాలెడోనియాను రెండు జెండాలున్న ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు లేదా భూభాగాల్లో ఒకటిగా చేసింది. రెండు జెండాలను ఉపయోగించాలని కోరుకునే నిర్ణయం రెండు వర్గాల మధ్య నిరంతరం యుద్ధభూమిగా మారింది. 2011 ఫిబ్రవరిలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం కూలిపోవడానికి దారితీసింది.<ref name="fr24">{{Cite web| url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | title=సర్కోజీ న్యూ కాలెడోనియా హింసపై సంభాషణకు పిలుపునిచ్చింది | publisher=France 24 | date=2011-08-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=7 సెప్టెంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | url-status=live}}</ref> == పరిపాలనా విభాగాలు == [[File:Map of New Caledonian Communes (Unlabeled).svg| thumb|న్యూ కాలెడోనియన్ కమ్యూన్‌ల మ్యాప్. లేత బూడిద రంగు, ముదురు బూడిద రంగు వరుసగా ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లను సూచిస్తాయి]] 1999 ఫిబ్రవరి 16న పార్లమెంటు ఆమోదించిన సేంద్రీయ చట్టం, సాధారణ చట్టం ఫలితంగా సంస్థాగత సంస్థగా ఏర్పడింది.<ref name="jc" /> ఈ ద్వీపసమూహం మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించబడింది: * దక్షిణ ప్రావిన్సు (''సుడు ప్రావిన్సు ప్రావిన్సు''). ప్రాంతీయ రాజధాని: నౌమియా. ప్రాంతం: 9,407 చ.కి.మీ జనాభా: 212,082 నివాసితులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1">{{Cite web| title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − జనాభా లీగల్స్ డి నౌవెల్లె-కాలేడోనీ {!{2}19ee en ! | url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | access-date=2023-09-11 | website=www.insee.fr | archive-date=25 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | url-status=live}}</ref> * నార్తు ప్రావిన్సు (''నార్డు ప్రావిన్సు''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: కోనే. వైశాల్యం: 7,348 చ.కి.మీ జనాభా: 49,910 నివాసులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1" /> * లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు (''ప్రావిన్సు డెసు ఇల్సు లోయాటె''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: లిఫౌ. వైశాల్యం: 1,981 చ.కి.మీ జనాభా: 18,353 నివాసులు ఉన్నారు. (2019).<ref name=":1" /> న్యూ కాలెడోనియా ఇంకా 33 కమ్యూను‌లుగా (మునిసిపాలిటీలు) విభజించబడింది.<ref name="jc">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 | title=Présentation= – L'Ov.Outrebsentation= | | access-date=2013-01-30 | archive-date=21 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelleh-caledon3 | url-status=live}}</ref> పోయా అనే ఒక కమ్యూను రెండు ప్రావిన్సుల మధ్య విభజించబడింది. ప్రధాన స్థావరం అత్యధిక జనాభా కలిగిన పోయా ఉత్తర సగం ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. అయితే 2019లో కేవలం 210 మంది నివాసితులతో ఉన్న కమ్యూను దక్షిణ సగం దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. == భౌగోళికం == [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|అంతరిక్షం నుండి న్యూ కాలెడోనియా]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|ఐఎస్‌ఎస్ నుండి న్యూ కాలెడోనియా పగడపు దిబ్బలు 2020 సెప్టెంబరు 9]] న్యూ కాలెడోనియా జిలాండియాలో భాగం. ఇది పురాతన గోండ్వానా సూపర్-ఖండంలో ఒక భాగం. ఇది [[ఓషియానియా]]లో భాగం. న్యూ కాలెడోనియా దాదాపు 66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఆస్ట్రేలియా నుండి విడిపోయి, తరువాత ఈశాన్య దిశలో కదులుతూ, దాదాపు 50 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ప్రస్తుత స్థితికి చేరుకుందని ఊహించబడింది.<ref>బోయర్ & గిరిబెట్ 2007: 355</ref> ప్రధాన భూభాగం పొడవునా మధ్య పర్వత శ్రేణి ద్వారా విభజించబడింది, దీని ఎత్తైన శిఖరాలు ఉత్తరాన మోంట్ పానియే 1629 మీ (5,344 అ) ఆగ్నేయంలో మోంటు హంబోల్టు 1618 మీ (5,308 అ) ఉన్నాయి.<ref name="geo-jc2">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> తూర్పు తీరం పచ్చని వృక్షసంపదతో కప్పబడి ఉంది.<ref name="geo-jc2" /> పశ్చిమ తీరం, దాని పెద్ద సవన్నా, వ్యవసాయానికి అనువైన మైదానాలతో, పొడి ప్రాంతం. ఈ తీరం వెంబడి అనేక ఖనిజ-సంపన్న మాసిఫు‌లు కనిపిస్తాయి.<ref name="geo-jc2" /> డయాహోట్ నది న్యూ కాలెడోనియాలో అతి పొడవైన నది. ఇది దాదాపు {{convert|100|km}} ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB">{{Britannica | 161133 | డయాహోట్ నది}}</ref> ఇది 620 చకిమీ (240 చకిమీ) పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. వాయవ్య దిశగా బై డి'హార్కోర్టులోకి తెరుచుకుంటుంది. ఇది పాని పర్వతం పశ్చిమ ఎస్కార్పు‌మెంటు వెంట ద్వీపం ఉత్తర బిందువు వైపు ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB" /><ref name="UNU">{{Cite web| url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=వర్గీకరణకర్తబ్రౌజ్&p.sa= | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ఓపెన్‌కాస్ట్ మైనింగ్ ప్రభావాలు | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్ యూనివర్సిటీ]] | access-date=9 జూన్ 2011 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= | archive-date=27 జూలై 2011 }}</ref> ద్వీపంలో ఎక్కువ భాగం తడి సతత హరిత అడవులతో కప్పబడి ఉంది. అయితే దిగువ ఎత్తులలో సవన్నాలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి.<ref name="gbrs" /> న్యూ కాలెడోనియను సరస్సు మొత్తం వైశాల్యం {{convert|24000|km2}} ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సరస్సులలో ఇది ఒకటి. మడుగు, చుట్టుపక్కల ఉన్న న్యూ కలెడోనియా బారియరు రీఫు దాని అసాధారణ సౌందర్యం, సముద్ర జీవవైవిధ్యం కోసం 2008లో యునెస్కో [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం]]గా పేరు పెట్టబడింది.<ref name="geo-jc">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | title=డోనీస్ జియోగ్రాఫిక్స్ | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv-01access-300ate | | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{Cite web| url= https://whc.unesco.org/en/list/1115 | title= న్యూ కాలెడోనియా సరస్సులు: రీఫ్ వైవిధ్యం, అనుబంధ పర్యావరణ వ్యవస్థలు | website= UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ కేంద్రం | publisher= ఐక్యరాజ్యసమితి విద్యా, శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక సంస్థ | access-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ | url-status= live}}</ref> st.<ref name="geo-jc5">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> The2023 మేలో న్యూ కాలెడోనియాలో భూకంపం, సునామీ సంభవించాయి. దీని వలన ఇక్కడ, సమీపంలోని ఇతర దేశాలలో సునామీ హెచ్చరిక జారీ చేయబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | title=భూకంపం దక్షిణ పసిఫిక్ అంతటా 3 అడుగుల అలల సునామీ హెచ్చరికలను ప్రేరేపిస్తుంది | website=The Independent | first=Shweta | last=Sharma | date=19 మే 2023 | access-date=29 మే 2023 | archive-date=19 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | url-status=live}}</ref> === వాతావరణం === వాతావరణం ఉష్ణమండల, నవంబరు నుండి మార్చి వరకు వేడి, తేమతో కూడిన కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc6">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> <ref name="geo-jc2" /> ఉష్ణోగ్రతలు, జూన్ నుండి ఆగస్టు వరకు చల్లగా, పొడి కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc2" />మధ్య ఉష్ణోగ్రతలు రెండు చిన్న అంతరాలతో అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.<ref name="ped" /> ఉష్ణమండల వాతావరణం సముద్ర ప్రభావం, వాణిజ్య గాలుల ద్వారా బలంగా నియంత్రించబడుతుంది. ఇవి తేమను తగ్గిస్తాయి. ఇది 80%కి దగ్గరగా ఉంటుంది.<ref name="geo-jc" /> సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 23&nbsp;°C, చారిత్రక తీవ్రతలు {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped" /> దీవిలో అవపాతం చాలా భిన్నంగా ఉంటుందని వర్షపాతం రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. గలారినోలో నమోదైన {{convert|3000|mm}} వర్షపాతం పశ్చిమ తీరం సగటు కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఎల్ నినో ప్రభావం కారణంగా పొడి కాలాలు కూడా ఉన్నాయి.<ref name="ped" /> డిసెంబరు ఏప్రిల్ మధ్య, ఉష్ణమండల మాంద్యాలు తుఫానులు గంటకు 100 కిమీ (గంటకు 62 మైళ్ళు) వేగాన్ని మించి గాలులు వీస్తాయి. ఒక్కొకసారి గంటకు 250 కిమీ (గంటకు 160 మైళ్ళు) వేగంతో కూడా గాలులు వీస్తాయి. చాలా ఎక్కువ వర్షపాతం సంభవిస్తాయి.<ref name="ped" /> 2021 మార్చిలో న్యూ కాలెడోనియాను ప్రభావితం చేసిన చివరి తుఫాను తుఫాను నిరాను. == పర్యావరణం == [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|న్యూ కాలెడోనియాకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రకృతి దృశ్యం]] న్యూ కాలెడోనియాలో అనేక ప్రత్యేకమైన టాక్సాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పక్షులు, మొక్కలు.<ref name="hjnc" /> ఇది చదరపు కిలోమీటరుకు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నమైన వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది.<ref name="hjnc" /> జీవవైవిధ్యం గ్రాండే టెర్రే, మధ్య పర్వత శ్రేణి వల్ల సంభవిస్తుంది. ఇది స్థానిక జాతులు వృద్ధి చెందే వివిధ రకాల సముదాయాలు, భూస్వరూపం, సూక్ష్మ-వాతావరణాలను సృష్టించింది.<ref name="hjnc">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=Noth కాలెడోనియా | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=26 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=26 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | url-status=live}}</ref> నికెలు పరిశ్రమ కారణంగా, న్యూ కాలెడోనియా తలసరి అధిక స్థాయిలో కార్బను డయాక్సైడు‌ను విడుదల చేస్తుంది. ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే. 2019లో ఇది ఫ్రాన్సు‌కు 4.81 టన్నుల కార్బన్డైయాక్సైడు విడుదల చేసింది.<ref>{{Cite web| title=EDGAR – గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ కోసం ఉద్గారాల డేటాబేస్ | url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | access-date=2021-04-24 | website=edgar.jrc.ec.europa.eu | archive-date=31 మే 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా అసాధారణ జీవవైవిధ్యం, దాని ముప్పు స్థితి కలయిక దీనిని అత్యంత కీలకమైన వాటిలో ఒకటిగా చేసింది. జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్లు ఈ భూమి మీద ఉన్నాయి.<ref name = "myers">{{Cite journal| last1=Myers | first1=Norman | last2=Mittermeier | first2=Russell A. | last3=Mittermeier | first3=Cristina G. | last4=da Fonseca | first4=Gustavo A. B. | last5=Kent | first5=Jennifer | title=సంరక్షణ ప్రాధాన్యతల కోసం జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్‌లు | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-02-24_403_6772/page/19 | website=Nature | date=February 2000 | volume=403 | issue=6772 | pages=853–858 | doi=10.1038/35002501 | pmid=10706275 | bibcode=2000Natur.403..853M | s2cid=4414279 }}</ref> 2001లో బ్రూనో, జాక్వెసు లాఫ్లూరు ఆర్‌పిసిఆర్ పార్టీ నుండి "తీవ్రమైన సవాళ్లను" ఎదుర్కొని కాలెడోనియను పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం తరపున ఆయన చేసిన కృషికి వాన్ పెటెగెం గోల్డ్మను పర్యావరణ బహుమతిను అందుకున్నారు.<ref>{{Cite web| title=Bruno Van Peteghem | url=http://www.goldmanprize.org/node/169 | website=Goldman Environmental Prize | archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 | archive-date=1 ఫిబ్రవరి 2009 | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా పర్యావరణ వైవిధ్యాన్ని అగ్నిప్రమాదం, పారిశ్రామిక, నివాస అభివృద్ధి, అపరిమిత వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు, మైనింగు (న్యాయపరమైన రద్దు వంటివి) నుండి రక్షించడంలో కొన్ని రంగాలలో పురోగతి సాధించబడింది. ఐఎన్‌సిఒ 2006 జూన్ లో దుర్వినియోగాల కారణంగా మైనింగు లైసెన్సు పొందింది).<ref>{{Cite web| title=స్వదేశీ కనక్స్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఇంకోపై దాడి చేశారు | url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | website=MiningWatch కెనడా | date=19 జూలై 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | archive-date=13 అక్టోబరు 2007 | url-status=dead}}</ref> 2008లో ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన నిరంతర అవరోధ రీఫు వ్యవస్థ అయిన న్యూ కాలెడోనియను అవరోధ రీఫు ఆరు మడుగులు, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. === వృక్షజాలం === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[అంబోరెల్లా]]'', ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన పుష్పించే మొక్క వంశం]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[అరౌకారియా కాలమారిస్]]'' [[ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్ (న్యూ కాలెడోనియా)|ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్]]]] న్యూ కాలెడోనియా జంతుజాలం, వృక్షజాలం అనేక కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం గోండ్వానా నుండి విడిపోయినప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో వేరుచేయబడిన పూర్వీకుల జాతుల నుండి ఉద్భవించాయి.<ref>{{Cite journal| first1=అలాన్ ఎస్. | last1=కాలిన్స్ | first2=సెర్గీ ఎ. | last2=పిసారెవ్స్కీ | title= తూర్పు గోండ్వానాను విలీనం చేయడం: సర్కమ్-ఇండియన్ ఒరోజెన్స్ పరిణామం | url=https://archive.org/details/sim_earth-science-reviews_2005-08_71_3-4/page/229 | website=ఎర్త్-సైన్స్ సమీక్షలు | date= ఆగస్టు 2005 | volume=71 | issue=3–4 | pages=229–270 | doi= 10.1016/j.earscirev.2005.02.004 | bibcode=2005ESRv...71..229C | issn= 0012-8252}}</ref> ఇక్కడ స్థానిక జాతులు మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం జాతులు, కుటుంబాలు, ఆర్డరు‌లు కూడా ద్వీపాలకు ప్రత్యేకమైనవి. భూమి మీద ఉన్న ఏదైనా సారూప్య ప్రాంతం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణమండల జిమ్నోస్పెర్ము జాతులు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి. 44 స్వదేశీ జిమ్నోస్పెర్ము‌లలో, 43 స్థానికమైనవి ఉన్నాయి. వాటిలో తెలిసిన ఏకైక పరాన్నజీవి జిమ్నోస్పెర్ము (''పారాసిటాక్ససు ఉస్టా'') కూడా ఉంది.<ref name="futura1" /> అలాగే ''అరౌకారియా'' 35 తెలిసిన జాతులలో, 13 న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి ఉన్నాయి.<ref name="hjnc" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత విభిన్నమైన పుష్పించే, ''అంబోరెల్లా ట్రైకోపోడా'' వంశం కూడా ఉంది, ఇది అన్ని పుష్పించే మొక్కల క్లాడు బేసు వద్ద లేదా సమీపంలో ఉంటుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫెర్ను జాతి, ''స్ఫెరోప్టెరిసు ఇంటర్మీడియా'', న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినది. ఇది ఆమ్ల నేల మీద చాలా సాధారణంగా బీడు నేలల్లో లేదా అటవీప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. తూర్పు తీరంలో సంవత్సరానికి ఒక మీటరు పెరుగుతుంది. చెట్టు ఫెర్నులలో ఇతర జాతులు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ''స్ఫేరోప్టెరిసు నోవా-కలెడోనియా''.<ref name="ncd2">{{Cite web| url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | title= లా ఫ్లోర్ డి నౌవెల్-కలెడోనీ – డ్యూక్సిమే పార్టీ | website= ఫ్యూచురా-సైన్సెస్.కామ్ | date= 2004-08-18 | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 11 మార్చి 2013 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా కూడా గ్రహం మీద దక్షిణ బీచు‌లు (''నోథోఫాగసు'') జాతులు స్వదేశీగా ఉన్న ఐదు ప్రాంతాలలో ఒకటి; ఇక్కడ ఐదు జాతులు సంభవిస్తాయని తెలిసింది.<ref name="futura1" /> న్యూ కాలెడోనియాకు దాని స్వంత మాక్విసు పొదలు (''మాక్విసు మినియరు'') ఉంది. ఇది ఎక్కువగా దక్షిణాన మెటాలిఫెరసు నేలల మీద సంభవిస్తుంది.<ref name="gbrs">{{Cite journal| title=న్యూ కాలెడోనియా: చాలా పాత డార్వినియన్ ద్వీపం? | pmc=2607381 | date=2008 | last1=Grandcolas | first1=P | last2=Murienne | first2=J | last3=Robillard | first3=T | last4=Desutter-Grandcolas | first4=L | last5=Jourdan | first5=H | last6=Guilbert | first6=E | last7=Deharveng | first7=L | volume=363 | issue=1508 | pages=3309–3317 | doi=10.1098/rstb.2008.0122 | website=రాయల్ సొసైటీ యొక్క తాత్విక లావాదేవీలు B: జీవ శాస్త్రాలు | pmid=18765357}}</ref> అల్ట్రామాఫికు శిలల (మైనింగు భూభాగాలు) నేలలు అనేక స్థానిక వృక్ష జాతులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి. ఇవి నేలల విషపూరిత ఖనిజ పదార్థానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి. చాలా విదేశీ జాతుల మొక్కలు దీనికి తక్కువ అనుకూలంగా ఉంటాయి. తగినది ఇది స్వదేశీ మొక్కల నివాస స్థలంలోకి దాడిని లేదా స్థానభ్రంశాన్ని నిరోధించింది.<ref name="futura1">{{Cite web| url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | title=La flore-Caledonie | website=Futura-sciences.com | date=2004-08-18 | access-date=2013-01-30 | archive-date=11 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా భూభాగంలో రెండు భూసంబంధ పర్యావరణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: న్యూ కాలెడోనియా వర్షారణ్యాలు, న్యూ కాలెడోనియా పొడి అడవులు <ref name="DinersteinOlson2017">{{Cite journal| last1=Dinerstein | first1=Eric | last2=Olson | first2=David | last3=Joshi | first3=Anup | last4=Vynne | first4=Carly | last5=Burgess | first5=Neil D. | last6=Wikramanayake | first6=Eric | last7=Hahn | first7=Nathan | last8=Palminteri | first8=Suzanne | last9=Hedao | first9=Prashant | last10=Noss | first10=Reed | last11=Hansen | first11=Matt | last12=Locke | first12=Harvey | last13=Ellis | first13=Erle C | last14=Jones | first14=Benjamin | last15=Barber | first15=Charles Victor | last16=Hayes | first16=Randy | last17=Kormos | first17=Cyril | last18=Martin | first18=Vance | last19=Crist | first19=Eileen | last20=Sechrest | first20=Wes | last21=Price | first21=Lori | last22=Baillie | first22=Jonathan E. M. | last23=Weeden | first23=Don | last24=Suckling | first24=Kierán | last25=Davis | first25=Crystal | last26=Sizer | first26=Nigel | last27=Moore | first27=Rebecca | last28=Thau | first28=David | last29=Birch | first29=Tanya | last30=Potapov | first30=Peter | last31=Turubanova | first31=Svetlana | last32=Tyukavina | first32=Alexandra | last33=de Souza | first33=Nadia | last34=Pintea | first34=Lilian | last35=Brito | first35=José C. | last36=Llewellyn | first36=Othman A. | last37=Miller | first37=Anthony G. | last38=Patzelt | first38=Annette | last39=Ghazanfar | first39=Shahina A. | last40=Timberlake | first40=Jonathan | last41=Klöser | first41=Heinz | last42=Shennan-Farpón | first42=Yara | last43=Kindt | first43=Roeland | last44=Lillesø | first44=Jens-Peter Barnekow | last45=van Breugel | first45=Paulo | last46=Graudal | first46=Lars | last47=Voge | first47=Maianna | last48=Al-Shammari | first48=Khalaf F. | last49=Saleem | first49=Muhammad | display-authors=1 | title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm | website=BioScience | volume=67 | issue=6 | date=2017 | pages=534–545 | issn=0006-3568 | doi=10.1093/biosci/bix014 | pmid=28608869 | pmc=5451287 | doi-access=free}}</ref> === జంతుజాలం ​​=== అద్భుతమైన వృక్ష వైవిధ్యం, స్థానికతతో పాటు, న్యూ కాలెడోనియా విస్తృత వైవిధ్యం కలిగిన జంతువులకు ఆవాసాలను కూడా అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో 100 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు నివసిస్తున్నాయి. వాటిలో 24 స్థానికమైనవి.<ref name = "Palmas">{{Cite journal| last1=Palmas | first1=Pauline | last2=Jourdan | first2=Hervé | last3=Rigault | first3=Frederic | last4=Debar | first4=Léo | last5=De Meringo | first5=Hélene | last6=Bourguet | first6=Edouard | last7=Mathivet | first7=Mathieu | last8=Lee | first8=Matthias | last9=Adjouhgniope | first9=Rachelle | last10=Papillon | first10=Yves | last11=Bonnaud | first11=Elsa | last12=Vidal | first12=Eric | title=ఫెరల్ పిల్లులు న్యూ కాలెడోనియా జీవవైవిధ్య హాట‌స్పాటు అత్యుత్తమ స్థానిక జంతుజాలాన్ని బెదిరిస్తున్నాయి. | website=జీవ పరిరక్షణ | date=1 అక్టోబరు 2017 | volume=214 | pages=250–259 | doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 | bibcode=2017BCons.214..250P | s2cid=43153107 | url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | access-date=21 నవంబరు 2021 | archive-date=20 మార్చి 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220320011424/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | url-status=live}}</ref> ఈ స్థానిక పక్షి జాతులలో ఒకటి న్యూ కాలెడోనియను కాకి. ఇది జంతువులలో దాని సాధన తయారీ సామర్థ్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ప్రైమేటు‌లకు పోటీగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite journal| author1=Weir, A.A.S. | author2=చాపెల్, J. | author3=కాసెల్నిక్, A. | date=2002 | title=న్యూ కాలెడోనియన్ కాకులలో హుక్స్ ఆకృతి | url=https://archive.org/details/sim_science_2002-08-09_297_5583/page/981 | website=[[సైన్స్ (జర్నల్) | సైన్స్]] | volume=297 | issue=5583 | page=981 | doi=10.1126/science.1073433 | pmid=12169726 | s2cid=29196266 }}</ref> ఈ కాకులు వాటి అసాధారణ తెలివితేటలు, సమస్యలను పరిష్కరించడానికి సాధనాలను రూపొందించే సామర్థ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి. మానవులతో పాటు అధ్యయనం చేయబడిన ఏ జంతువులోనూ అత్యంత సంక్లిష్టమైన సాధనాలను తయారు చేస్తాయి.<ref name="nccbbc">{{Cite news| last=వాకర్ | first=Matt | url=http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | title=తెలివైన కొత్త కాలెడోనియన్ కాకులు తల్లిదండ్రుల టూల్ స్కూల్‌కు వెళ్తాయి | website=[[BBC News]] | date=2010-10-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=14 అక్టోబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | url-status=live}}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|కగు, ఒక స్థానిక ఎగరలేని పక్షి]] స్థానిక కగు,<ref>అటెన్‌బరో, D. 1998 ''ది లైఫ్ ఆఫ్ బర్డ్స్'' BBC {{ISBN | 0563-38792-0}}</ref> ఇది చురుకైనది త్వరగా పరిగెత్తగలదు కాని ఇది ఎగరలేని పక్షి, కానీ అది తన రెక్కలను ఉపయోగించి కొమ్మలు ఎక్కడానికి లేదా జారడానికి కూడా ఉపయోగిస్తుంది. దీని శబ్దం కుక్క మొరగినట్లు ఉన్జ్తుంది. ఇది మోనోటైపికు కుటుంబం రైనోచెటిడే, క్రమం యూరిపిజిఫార్మ్సులో మనుగడలో ఉన్న సభ్యత్వం కలిగి ఉంది.<ref name="kagu">{{Cite web| url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | title=Kagu | website=Oiseaux-birds.com | access-date=2013-01-30 | archive-date=24 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా నదులు, సరస్సులలో 11 స్థానిక చేప జాతులు, 14 స్థానిక జాతులు డెకాపోడు, క్రస్టేసియన్లు ఉన్నాయి. ''నియోగాలాక్సియాసు'' వంటి కొన్ని చిన్న ప్రాంతాలలో మాత్రమే ఉన్నాయి.<ref name="ncnau" /> నాటిలసు—ఒక సజీవ శిలాజంగా పరిగణించబడ్డాయి. మెసోజోయికు శకం చివరిలో అంతరించిపోయిన అమ్మోనైటులకు సంబంధించినవి—న్యూ కాలెడోనియా చుట్టూ ఉన్న పసిఫికు జలాల్లో కనిపిస్తాయి.<ref name="ncnau">{{Cite web| url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php | title=La Biodiversité | website=Endemia.nc | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php | archive-date=6 జనవరి 2013 }}</ref> ఇక్కడ పెద్ద వైవిధ్యం ఉంది సముద్ర చేపలు చుట్టుపక్కల జలాల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి పగడపు సముద్రం పరిధిలో ఉంటాయి. పక్షి, సరీసృపాలు, చేపల జాతులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికీ న్యూ కాలెడోనియాలో చాలా తక్కువ క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి: ఇక్కడ కనిపించే తొమ్మిది ఈరదాలలో ఆరు స్థానికమైనవిగా ఉన్నాయి.<ref name="Palmas" /> న్యూ కాలెడోనియాలోని అనేక జాతులు వాటి పరిమాణానికి విశేషమైనవి: ''డుకులా గోలియతు'' అనేది ఆర్బోరియలు పావురం అతిపెద్ద ఉనికిలో ఉన్న జాతి; ''రాకోడాక్టిలసు లీచియనసు'', ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గెక్కో; ''ఫోబోస్సిన్కసు బోకోర్టి (పెద్ద స్కింకు)'' 2003లో తిరిగి కనుగొనబడే వరకు అంతరించిపోయినట్లు భావించారు..<ref name="ncnau" /> మానవ నివాసానికి ముందు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉన్న చాలా జంతుజాలం ​​ఇప్పుడు అంతరించిపోయింది, వీటిలో ''సిల్వియోర్నిసు'', ఏ జీవ జాతితోనూ దగ్గరి సంబంధం లేని ఒక మీటర్ కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న పక్షి, ''మియోలానియా'', జురాసిక్ కాలంలో జీవించి ఉన్న తాబేళ్ల నుండి వేరుగా ఉన్న ఒక పెద్ద కొమ్ముల తాబేలు ఉన్నాయి. 2024 జనవరిలో రాజధాని నౌమియాలోని ఒక కోర్టు సొరచేపలను చంపడాన్ని నిషేధిస్తూ తీర్పును జారీ చేసింది. దీనిని అసమానంగా పేర్కొంటూ. మునుపటి సంవత్సరంలో ఒక ఆస్ట్రేలియన్ పర్యాటకుడు ఒక సొరచేప చేత చంపబడిన తర్వాత నిషేధంనికి వ్యతిరేకత ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite news| last=reporter | first=Guardian | date=2024-01-08 | title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash | access-date=2024-01-10 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> == జనాభా == {| class="wikitable" ! సంవత్సరం !!జనసంఖ్య ‌<ref name="ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | title=ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2 నవంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | archive-date=11 ఏప్రిల్ 2020 | url-status=live}}</ref>!!శాతాలు |- |1956 || 68,480 ||— |- | 1963 || 86,519 || +3.72% |- | 1969 || 100,579 || +2.60% |- | 1976 || 133,233 || +4.03% |- | 1983 || 145,368 || +1.26% |- | 1989 || 164,173 || +2.06% |- | 1996 || 196,836 || +2.61% |- | 2009 || 245,580 || +1.68% |- | 2014 || 268,767 || +1.79% |- | 2019 || 271,407 || +0.19% |- | 2022 || 269,815 || −0.25% |- | 2023 || 268,510 || −0.48% |- |} 2019లో చివరి జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407.<ref name=censuspop /> వీరిలో 18,353 మంది లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో, 49,910 మంది నార్తు ప్రావిన్సులో, 203,144 మంది సౌత్ ప్రావిన్సులో నివసించారు. 2014 - 2019 మధ్య జనాభా పెరుగుదల ఇటీవల 0.2% తగ్గింది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> లాయల్టీ దీవులు (0.1%), దక్షిణ ప్రావిన్సు (−0.2%) కంటే ఉత్తర ప్రావిన్సు (2014 - 2019 మధ్య సంవత్సరానికి 0.3%)లో జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉంది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> జనాభాలో 30% మంది 20 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.<ref name=":0">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 | title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2 నవంబరు 2020=7archive-date | archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-t | url-status=live| archive-date=2020-11-07 }}</ref> మొత్తం జనాభాలో వృద్ధుల నిష్పత్తి పెరుగుతోంది. ఇద్దరు న్యూ కాలెడోనియాలోని ముగ్గురు నివాసితులలో గ్రేటరు నౌమేయాలో నివసిస్తున్నారు. 78% మంది న్యూ కలెడోనియాలో జన్మించారు. మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు 2014లో స్త్రీకి 2.2 పిల్లల నుండి 2019లో 1.9కి తగ్గింది.<ref name="insee-12">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans|publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr)|language=fr|access-date=2013-01-30|archive-date=31 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|url-status=live}}</ref> === సప్రదాయ సమూహాలు === {{bar box |title=న్యూ కలడోనియాలో సంప్రదాయ సమూహాలు (2019 గణాంకాలు)<ref name="Population Structure of Communities">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | title=Population Structure of Communities | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=29 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | archive-date=13 November 2019 | url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=సంప్రదాయ సమూహాలు |right1=శాతం |float=right |bars= {{bar percent|కనకు|darkgreen|41.2}} {{bar percent|యురేపియన్లు|purple|24.1}} {{bar percent|"కలడోనియన్లు" లేక ఎవరో చెప్పని వారు|pink|7.5}} {{bar percent|మిశ్రమ ప్రజలు|red|11.3}} {{bar percent|వల్లిసియను/ఫుటినియన్లు|black|8.3}} {{bar percent|తహిటియన్లు|darkblue|2.0}} {{bar percent|జవనీసు|Violet|1.4}} {{bar percent|ని-వనౌటు|maroon|0.9}} {{bar percent| ఇయత్నామీయులు|darkgray|0.8}} {{bar percent|ఇతర ఆసియన్లు|gray|0.4}} {{bar percent|ఇతరులు|tan|2.1}} }} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం,<ref name="జనసంఘాల జనాభా నిర్మాణం" /> జనాభాలో 41.2% మంది కనాకు కమ్యూనిటీకి చెందినవారని నివేదించబడింది (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 39.1% నుండి పెరిగింది<ref>{{Cite web| url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap | title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / 2009 లో జనాభాను సమీక్షించడం en Nouvelle-Calédonie | format=XLS | access-date=2015-08-24 | publisher=[[Institut of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa}}{{Dead link | date=November 2018 | bot=InternetArchiveBot | fix-attempted=yes }}</ref>) యూరోపు (కాల్డోచె, జోరెల్లె) కమ్యూనిటీకి 24.1% (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 27.2% నుండి తగ్గింది). జనాభాలో మరో 7.5% మంది "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపు పొందారు లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 9.9% నుండి తగ్గింది). "కాలెడోనియను"గా తమను తాము గుర్తించుకునే లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించే చాలా మంది వ్యక్తులు జాతిపరంగా యూరోపియన్లుగా భావిస్తారు.<ref name="LoganCole2001b">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=New Caledonia | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=39 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | url-status=live}}</ref> ఇతర స్వీయ-నివేదిత సంఘాలు వాలిసియన్లు, ఫుటునియన్లు (మొత్తం జనాభాలో 8.3%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.2% నుండి ఎక్కువ), ఇండోనేషియన్లు జావానీసు జాతి సమూహం (మొత్తం జనాభాలో 1.4%, 2014లో ఉన్నట్లే),<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియన్ జావానీస్, న్యూ కాలెడోనియాలో | url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | website=joshuaproject.net | publisher=జాషువా ప్రాజెక్ట్ | access-date=14 డిసెంబరు 2020 | archive-date=5 డిసెంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | url-status=live}}</ref> తాహితీయన్లు (మొత్తం జనాభాలో 2.0%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 2.1% నుండి తగ్గింది), ని-వనువాటు (0.9%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.0% నుండి తగ్గింది), వియత్నామీసు (0.8%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 0.9% నుండి తగ్గింది), ఇతర ఆసియన్లు (ప్రధానంగా జాతి చైనీసు; మొత్తం జనాభాలో 0.4%, 2014 లో మాదిరిగానే). జనాభాలో 11.3% మంది బహుళ వర్గాలకు (మిశ్రమ జాతి) చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.6% నుండి పెరిగింది). 2004 జనాభా లెక్కల నుండి తొలగించబడిన కమ్యూనిటీకి చెందిన ప్రశ్నను 2009లో 1996 జనాభా లెక్కల నుండి భిన్నమైన కొత్త సూత్రీకరణ కింద తిరిగి ప్రవేశపెట్టారు. ఇది బహుళ ఎంపికలను (మిశ్రమ జాతి), "ఇతర" ఎంపికను స్పష్టం చేసే అవకాశాన్ని అనుమతిస్తుంది (ఇది చాలా మంది యూరోపియన్లు "ఇతర" వర్గంలో "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపుకు దారితీసింది లేదా యూరోపియను, కనకు రెండింటినీ వంటి అనేక జాతి సంఘాలను ఎంచుకోవడానికి దారితీసింది. తద్వారా మిశ్రమ జాతిగా కనిపిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా బుష్లో ‌నివసిస్తున్న కాల్డోచెసు‌కు సంబంధించినది. వీరికి తరచుగా మిశ్రమ వంశపారంపర్యత ఉంటుంది).<ref name="eth09">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | title=Recensement de la population 2009 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-date=2012-11-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121113151316/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | url-status=bot: unknown}}</ref> చివరగా జనాభాలో 2.1% మంది "కాలెడోనియను" మినహాయించి ఇతర వర్గాలకు చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.3% నుండి పెరిగింది). మెలనేసియను జాతి సమూహంలో భాగమైన కనకు ప్రజలు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} వారి సామాజిక సంస్థ సాంప్రదాయకంగా వంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవి వారి అసలు స్థానం, వారి పూర్వీకుల వృత్తిని బట్టి "భూమి" లేదా "సముద్ర" వంశాలుగా గుర్తించబడతాయి.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కనకు‌లు లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో 95%, ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో 72%, దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో 29% ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} కనకు‌లు యూరోపియన్లు, ఇతర స్థిరనివాసుల కంటే తక్కువ సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిలో ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine | magazine=Synthese | issue=35 | url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique | format=PDF | title=Recensement de lal=201fr | trans-title=2014 జనాభా గణన | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamiqueurs-dynamique | url-status=live}}</ref> <nowiki>యూరోపియన్లు ఫ్రాన్సు ఈ ద్వీపసమూహంలో ఒక శిక్షా కాలనీని స్థాపించినప్పుడు మొదట న్యూ కాలెడోనియాలో స్థిరపడ్డారు.{sfn|అనయ|2011|p=5}} ఖైదీలు తమ శిక్షలను పూర్తి చేసిన తర్వాత వారికి స్థిరపడటానికి భూమి ఇవ్వబడింది.</nowiki>{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలోని 73,199 యూరోపియన్లలో, 30,484 మంది స్థానికంగా జన్మించినవారు, 36,975 మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సులో జన్మించారు, 488 మంది ఫ్రెంచ్ పాలినేషియాలో జన్మించారు, 86 మంది వాలిసు, ఫుటునాలో జన్మించారు, 5,166 మంది విదేశాలలో జన్మించారు.<ref name="ridet">{{Cite web| title=DONNEES DE CADRAGE | url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | format=XLS | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 | location=Nouméa}}</ref> యూరోపియన్లు అనేక సమూహాలుగా విభజించబడ్డారు. కాల్డోచే లను సాధారణంగా న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన వారిగా నిర్వచించారు. వీరికి తొలి ఫ్రెంచి స్థిరనివాసుల కాలం నాటి పూర్వీకుల సంబంధాలు ఉన్నాయి.<ref name="LoganCole2001b" /> వారు తరచుగా గ్రాండే టెర్రే పశ్చిమ తీరంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు. అక్కడ చాలామంది పెద్ద పశువుల ఆస్తులను నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="LoganCole2001b" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ఇటీవల స్థిరపడిన కుటుంబాల నుండి జన్మించిన, కేవలం కాలెడోనియన్లు అని పిలువబడే వారు కాల్డోచేల నుండి భిన్నంగా ఉంటారు.<ref name="LoganCole2001" /> మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి-జన్మించిన వలసదారులను న్యూ కాలెడోనియాకు వచ్చే ''మెట్రోసు'' లేదా ''జోరెల్లెసు'' అని పిలుస్తారు, ఇది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో వారి మూలాలను సూచిస్తుంది.<ref name="LoganCole2001" /> వీరికి దాదాపు 2,000 మందితో కూడిన కమ్యూనిటీ కూడా ఉంది<ref name="LoganCole2001" /> పియడ్సు నొయిసు ఫ్రాన్సు పూర్వ ఉత్తర ఆఫ్రికను కాలనీలలోని యూరోపియను స్థిరనివాసుల వారసులు;<ref>{{Cite journal| url=http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=ది కాంటెంపరరీ పసిఫిక్ | author=డేవిడ్ ఎ. చాపెల్ | date=2005 | volume=17 | issue=2 | pages=435–448 | doi=10.1353/cp.2005.0043 | s2cid=258106946 | access-date=28 మార్చి 2008 | archive-date=4 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113325/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | url-status=live| url-access=subscription}}</ref> వారిలో కొందరు స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక రాజకీయాల్లో ప్రముఖులు,ఆర్పిసిఆర్ నాయకుడు పియరీ మారేస్కా కూడా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | title=నౌమియా జర్నల్; పసిఫిక్‌లోని ఒక ద్వీపంలో, కానీ శాంతికి దూరంగా | website=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | author=హెన్రీ కామ్ | date=26 జూలై 1988 | author-link=హెన్రీ కామ్ | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2017 | archive-date=23 ఏప్రిల్ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | url-status=live}}</ref> అల్ జజీరా ఇంగ్లీషు 2015లో విడుదల చేసిన ఒక డాక్యుమెంటరీ ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 10% వరకు మంది 19వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రెంచి అల్జీరియా నుండి బెర్బెరు ప్రజలు 1871లో జరిగిన మోక్రానీ తిరుగుబాటుకు ప్రతీకారంగా ద్వీపంలోని జైళ్లకు బహిష్కరించబడిన సుమారు 2,000 మంది అరబ్బు-బెర్బెరు ప్రజల వారసులని పేర్కొంది. వారి శిక్షలు అనుభవించిన తర్వాత వారు విడుదల చేయబడి ద్వీపంలో వలసరాజ్యాల ప్రయత్నాలలో భాగంగా భూమిని సొంతం చేసుకోవడానికి, సాగు చేసుకోవడానికి ఇవ్వబడ్డారు. న్యూ కాలెడోనియాలో ఖైదు చేయబడిన అల్జీరియన్లలో అత్యధికులు పురుషులు కావడంతో ఇతర జాతి సమూహాలకు చెందిన మహిళలతో ప్రధానంగా సమీపంలోని మహిళా జైళ్ల నుండి వచ్చిన ఫ్రెంచి మహిళలతో వివాహాల ద్వారా సమాజం కొనసాగింది. యూరో-ఫ్రెంచి జనాభాలో కలిసిపోవడం, వారి జాతి నేపథ్యం కోసం వివక్షత రెండింటినీ ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ బహిష్కరించబడిన వారి వారసులు అల్జీరియన్లుగా ఒక సాధారణ గుర్తింపును కాపాడుకోవడంలో విజయం సాధించారు. ఇందులో కొన్ని సాంస్కృతిక పద్ధతులు (అరబిక్ పేర్లు వంటివి), కొన్ని సందర్భాల్లో ఇస్లామికు మతం ఉన్నాయి. అల్జీరియా పౌరసత్వం పొందడం తరచుగా కష్టమైన ప్రక్రియ అయినప్పటికీ కొందరు అల్జీరియాకు ఒక ఆచారంగా ప్రయాణిస్తారు. అల్జీరియను-కలేడోనియన్ల అత్యధిక జనాభా బౌరైలు కమ్యూను‌లో (ముఖ్యంగా జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఇస్లామికు సాంస్కృతిక కేంద్రం ఉన్నాయి), నౌమియా, కోనే, పౌమ్‌బౌటు, యాటేలలో చిన్న కమ్యూనిటీలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html | title=న్యూయాలో{{Dead link | date=జూలై 2025 | bot=InternetArchiveBot | fix-attempted=yes }} బహిష్కరణ కలెడోనియా | last1=మేమ్ | first1=Abdelkader | first2=Abdelaziz | last2=Abid | date=14 సెప్టెంబరు 2015 | publisher=అల్ జజీరా ఇంగ్లీష్ | access-date=17 సెప్టెంబరు 2015 | archive-date=19 సెప్టెంబరు 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.adl%7D [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM వీడియో] {{వెబర్‌కైవ్ | url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM | date=20 సెప్టెంబరు 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|కనకు మహిళలు Rodéo cheval.JPG|రోడియోలు (ఇక్కడ బౌరైలు వార్షిక ఉత్సవంలో) కాల్డోచే సంస్కృతిలో భాగం. </gallery> === భాషలు === ఫ్రెంచి స్థావరాల స్థాపనతో ఫ్రెంచి భాష వ్యాప్తి చెందడం ప్రారంభమైంది. ఇప్పుడు అత్యంత ఏకాంత గ్రామాలలో కూడా ఫ్రెంచి మాట్లాడబడుతోంది. చాలా కాలంగా జనాభా అంతటా నిష్ణాతుల స్థాయి గణనీయంగా మారుతూ వచ్చింది. ప్రధానంగా 1953 కి ముందు సార్వత్రిక ప్రజా విద్య లేకపోవడం, వలస, జాతి వైవిధ్యం కారణంగా <ref name="rl-lang">{{Cite web| url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | title=Situation linguistice en Nouvelle-Calédonie | publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=18 జనవరి 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | url-status=dead}}</ref> కానీ ఫ్రెంచి భాష ఇప్పుడు జనాభా గణనల ద్వారా చూపబడిన యువ తరాలు. 2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 97.3% మంది ప్రజలు ఫ్రెంచి మాట్లాడగలరు. చదవగలరు వ్రాయగలరు అని నివేదించారు. అయితే 1.1% మంది మాత్రమే తమకు ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం లేదని నివేదించారు.<ref name="cite web">{{Cite web| title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de residence et sexe | format=XLS | url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | location=Noumea | access-date=2013-02-28 | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> 2014 - 2019 జనాభా లెక్కలలో ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం గురించి ఎటువంటి ప్రశ్నలు అడగలేదు. ఎందుకంటే జనాభా దాని గురించి దాదాపు సార్వత్రిక అవగాహనను కలిగి ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాలో మాట్లాడే 28 కనాకు భాషలు ఆస్ట్రోనేషియను కుటుంబంలోని ఓషియానికు సమూహంలో భాగంగా ఉన్నాయి.<ref name="macc">{{Cite web| website=Académie des Langues Kanak | title=Langues | url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-date=9 నవంబరు 2017 | url-status=dead| access-date=15 అక్టోబరు 2011 }}</ref> వీటిలో ఎనిమిదింటిని తల్లిదండ్రులు కిండరు గార్టెను నుండి తమ పిల్లలకు ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టులుగా ఎంచుకోవచ్చు. ఉన్నత పాఠశాల వరకు (నాలుగు భాషలు బ్యాచిలర్ డిగ్రీ వరకు బోధిస్తారు), వాటి ప్రమోషను‌కు ఒక అకాడమీ బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref name="maskan">{{Cite web| url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-date=2009-04-26 | title=La Population De Nouvelle-Caledonie | publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie | language=fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead}}</ref> విస్తృతంగా మాట్లాడే మూడు స్థానిక భాషలు డ్రెహు (లిఫౌలో మాట్లాడతారు), నెంగోను (మారేలో మాట్లాడతారు), పైసీ (గ్రాండే టెర్రే ఉత్తర భాగం).<ref name="maskan" /> ఇతర భాషలలో ఐఐఐ (ఓవియాలో మాట్లాడతారు) ఉన్నాయి. 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 44.0% మంది కనీసం ఒక కనకు భాష గురించి ఏదో ఒక రూపంలో జ్ఞానం కలిగి ఉన్నారని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 41.3% నుండి), అయితే 56.0% మంది తమకు కనకు భాషల గురించి ఏమీ తెలియదని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 58.7% నుండి తగ్గింది).<ref>{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de residence par groupe d'âge décennal | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | language=fr | access-date=2023-03-06 | archive-date=1 నవంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | url-status=live}}</ref><ref name="cen-lang" /> వలస జనాభాలో ఇతర ముఖ్యమైన భాషా సంఘాలలో వాలిసియను, ఫుటునియన్, తహితీయను, జావానీసు, వియత్నామీసు, చైనీసు మాట్లాడేవారు ఉన్నారు, బిస్లామా. === మతం === {{Pie chart |thumb = right |caption = ప్యూ ఫోరం నిర్వహించిన గ్లోబల్ రిలిజియస్ ల్యాండ్‌స్కేప్ సర్వే ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలో మతం, 2012<ref name="Survey">{{Cite web| url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | url-status=dead| archive-date=25 January 2017 | title=The Global Religious Landscape | publisher=Pewforum.org | access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = క్రైస్తవం |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = ఏ మతం చేదు |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = ఇస్లాం |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = బుద్ధిజం |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = జానపద మతం |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = ఇతరులు |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} ప్రధాన మతం క్రైస్తవ మతం; జనాభాలో సగం మంది కాథలికు, వీరిలో ఎక్కువ మంది యూరోపియన్లు, పశ్చిమ ఉవియనులు, వియత్నామీసు, మెలనేసియను, పాలినేసియను మైనారిటీలలో సగం మంది ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /> కాథలికు మతాన్ని ఫ్రెంచి వలసవాదులు ప్రవేశపెట్టారు. ఈ ద్వీపంలో అనేక ప్రొటెస్టంటు చర్చిలు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో ఫ్రీ ఎవాంజెలికలు చర్చి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఎవాంజెలికలు చర్చి - లాయల్టీ ఐలాండ్సు అత్యధిక సంఖ్యలో అనుచరులను కలిగి ఉన్నాయి; వాటి సభ్యత్వాలు దాదాపు పూర్తిగా మెలనేసియను.<ref name="ncbrit" /> ప్రొటెస్టంటిజం 20వ శతాబ్దం చివరిలో స్థిరపడింది. విస్తరిస్తూనే ఉంది. అనేక ఇతర క్రైస్తవ సమూహాలు, 6,000 కంటే ఎక్కువ మంది ముస్లింలు కూడా ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /><ref>{{Cite book| author=R. జి. క్రోకోంబే | title=పసిఫిక్ దీవులలో ఆసియా: పశ్చిమాన్ని భర్తీ చేయడం | url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | access-date=24 ఆగస్టు 2012 | date=2007 | publisher=editorips@usp.ac.fj | isbn=978-982-02-0388-4 | pages=375– | archive-date=4 జూన్ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | url-status=live}}</ref> (న్యూ కాలెడోనియాలో ఇస్లాం, బహాయి విశ్వాసం కొత్తలో చూడండి, కాలెడోనియా నౌమియా రోమను కాథలికు ఆర్చి డియోసెసు ఆఫ్ నౌమియా స్థానం. == విద్య == న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఫ్రెంచి పాఠ్యాంశాలు ఆధారంగా ఫ్రెంచి ఉపాధ్యాయులు, ఫ్రెంచి-శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు ఇద్దరూ అందిస్తారు. 1998 నౌమియా ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం ప్రాథమిక విద్య మూడు ప్రావిన్సుల బాధ్యతగా ఉంటుంది. 2010 నాటికి మాధ్యమిక విద్యను ప్రావిన్సులకు బదిలీ చేసే ప్రక్రియలో ఉంది.<ref name="CSC ఆస్ట్రేలియా 2010">{{Cite web| title=ఎమర్జింగ్ పసిఫిక్ లీడర్స్ డైలాగ్ 2010 న్యూ కాలెడోనియా రిపోర్ట్ | url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf | publisher=కామన్వెల్త్ స్టడీ కాన్ఫరెన్సెస్ ఆస్ట్రేలియా | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=18 సెప్టెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf | url-status=dead}}</ref> చాలా పాఠశాలలు న్యూమియాలో ఉన్నాయి. కానీ కొన్ని దీవులలో న్యూ కాలెడోనియా ఉత్తరాన కనిపిస్తాయి. విద్యార్థులు ఉన్నత పాఠశాల వయస్సు చేరుకున్నప్పుడు చాలా మందిని వారి మాధ్యమిక విద్యను కొనసాగించడానికి న్యూమియాకు పంపుతారు. ఆరు సంవత్సరాల వయస్సు నుండి విద్య తప్పనిసరి.<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఎలా ఉంటుంది? | url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | website=న్యూ కాలెడోనియా టుడే | access-date=1 మార్చి 2018 | date=2013-02-28 | archive-date=1 మార్చి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కాలెడోనియాలోని ప్రధాన తృతీయ విద్యా సంస్థ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా (''యూనివర్సిటీ డి లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ'') కొనసాగిస్తారు. ఇది 1993లో స్థాపించబడింది. ఉన్నత విద్య, పరిశోధన, ఆవిష్కరణ మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో వస్తుంది. ఇది నౌమియాలో ఉంది. అనేక రకాల వృత్తి, బ్యాచిలరు, ఎంఎ, పిహెచ్‌డి కార్యక్రమాలు, ఇతర కోర్సులను అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియా ఉన్న విశ్వవిద్యాలయంలో మూడు విద్యా విభాగాలు; ఒక ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఒక పిహెచ్‌డి పాఠశాల, ఒక ఉపాధ్యాయ కళాశాలను ఉన్నాయి. 2013 నాటికి విశ్వవిద్యాలయంలో దాదాపు 3,000 మంది విద్యార్థులు, 107 మంది విద్యావేత్తలు, 95 మంది పరిపాలనా, గ్రంథాలయ సిబ్బంది ఉన్నారు.<ref>{{Cite web| title=Presentation UNC en Anglais 2012 | url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | publisher=[[న్యూ కాలెడోనియా విశ్వవిద్యాలయం]] | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=25 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> చాలా మంది న్యూ కాలెడోనియను విద్యార్థులు మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పు కోర్సు‌లను కూడా అభ్యసిస్తున్నారు. నౌమియా ఒప్పందం ప్రక్రియలో భాగంగా ''కేడరు అవెనిరు'' కనకు నిపుణులకు ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పులను అందిస్తుంది.<ref name="CSC Australia 2010" /> == ఆర్ధికరంగం == {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! ప్రాంతం ! style="width:6em;" | మొత్తం GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (బిలియన్ US$) ! style="width:6em;" | తలసరి GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry| French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | మూలాలు:<ref name="GDP" /><ref name="GDP" /><ref name="IMF">{{Cite web| url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title=World Economic Outlook Database – October 2024 | publisher=IMF | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment | url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== | title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx | title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value | publisher=Cook Islands Statistics Office | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html | title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 | author=INSEE, CEROM | access-date=2025-02-22 | language=fr}}</ref> |} దక్షిణ పసిఫికు‌లో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలలో న్యూ కాలెడోనియా ఒకటి, 2019లో దీని జిడిపి US$9.48 బిలియన్లు.<ref name="GDP" /> 2019లో నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి యుఎస్$34,939 (మార్కెట్టు మారకపు రేట్ల వద్ద).<ref name="GDP" /> ఇది [[హవాయి]], [[ఆస్ట్రేలియా]], [[న్యూజిలాండ్]], [[గువాం|గుయాం]] నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి కంటే తక్కువగా ఉంది. కానీ [[ఓషియానియా]]లోని అన్ని ఇతర స్వతంత్ర, సార్వభౌమ దేశాలు, భూభాగాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అయినప్పటికీ ఆదాయ పంపిణీలో గణనీయమైన అసమానత ఉంది,<ref name="nzmin">{{Cite web| url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | title=న్యూ కాలెడోనియా – ఇన్ఫర్మేషన్ పేపర్ | publisher=NZ విదేశీ వ్యవహారాలు, వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | archive-date=28 జనవరి 2013 }}</ref> ఆర్థికంగా ఆధిపత్యం చెలాయించే దక్షిణ ప్రావిన్సు, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన ఉత్తర ప్రావిన్సు, లాయల్టీ దీవుల మధ్య దీర్ఘకాలిక నిర్మాణ అసమతుల్యతలు.<ref name="undcol">{{Cite web| url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | title=ముగింపు సెషన్, డీకోలనైజేషన్ పై ప్రత్యేక కమిటీ న్యూ కాలెడోనియా, [[టోకెలావ్]] పై రెండు గ్రంథాలను ఆమోదించింది; దాని పనిపై విమర్శలను పట్టించుకోవాలనే విజ్ఞప్తులను వింటుంది | publisher=United Nations | access-date=2013-01-30 | archive-date=23 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో వాడుకలో ఉన్న కరెన్సీ సిఎఫ్‌పి ఫ్రాంకు 2020 మే నాటికి యూరోకు 119.3 సిఎఫ్‌పి నుండి 1.00 యూరోల రేటుతో పెగ్ చేయబడి.<ref>{{Cite web| url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | title=XE: EUR/XPFని మార్చండి. కాంప్టోయిర్స్‌కు యూరో సభ్య దేశాలు Français du Pacifique (CFP) Franc | website=xe.com | access-date=16 మే 2020 | archive-date=25 జనవరి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | url-status=live}}</ref> జారీ చేయబడింది.<ref name="viep">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | title=Vie pratique – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=30 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిజమైన జిడిపి 2010ల మొదటి అర్ధభాగంలో సంవత్సరానికి సగటున +3.3% పెరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు ధరలు పెరగడం, పెరుగుతున్న ఉపాధి కారణంగా దేశీయ డిమాండు పెరుగుదల, అలాగే బలమైన వ్యాపార పెట్టుబడులు పెరగడం ద్వారా ఇది పెరిగింది. కానీ 2010ల రెండవ భాగంలో సంవత్సరానికి +0.2% మాత్రమే పెరిగింది. స్థానిక నికెలు పరిశ్రమ సంక్షోభంలోకి ప్రవేశించడంతో, పదేపదే స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు ఆర్థిక అనిశ్చితిని సృష్టించాయి.<ref name="GDP" /> 2017లో న్యూజిలాండు నుండి వస్తువులు, సేవల ఎగుమతులు కాలెడోనియా 1.93 బిలియన్ల US డాలర్లు. వీటిలో 77.5% ఖనిజ ఉత్పత్తులు, మిశ్రమలోహాలు (ప్రధానంగా నికెల్ ఖనిజం, ఫెర్రోనికెలు) ద్వారా లభించగా 5.0% హోటలు, రెస్టారెంటు సేవల ఎగుమతులు (అంటే న్యూ కాలెడోనియాలో అంతర్జాతీయ పర్యాటకం).<ref name="trade">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services | title=Importations et exportations de biens et services à prix courants | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> వస్తువులు, సేవల దిగుమతులు 3.48 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లు.<ref name="trade" /> వస్తువుల దిగుమతుల్లో 40.9% మెట్రోపాలిటను [[ఫ్రాన్సు]], దాని విదేశీ విభాగంల నుండి, 11.7% [[సింగపూర్]] (ముఖ్యంగా ఇంధనం), 11.5% [[ఆస్ట్రేలియా]], 5.0% యూరోపియన్ యూనియన్లోని ఇతర దేశాల నుండి, 4.2% [[చైనా]], [[హాంకాంగ్]] నుండి, 4.1% [[న్యూజిలాండ్]] నుండి, 3.7% [[దక్షిణ కొరియా]] నుండి, 2.4% [[జపాన్]] నుండి, 2.0% [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]] నుండి, 1.9% [[కెనడా]] నుండి, 12.6% ఇతర దేశాల నుండి వచ్చాయి.<ref name="trade_partners">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux | title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2025-02-22 }}</ref> 2017లో వస్తువులు, సేవలలో వాణిజ్య లోటు 1.55 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లుగా ఉంది.<ref name="trade" /> ఫ్రాన్సు నుండి ఆర్థిక సహాయం గణనీయంగా ఉంది. ఇది జిడిపిలో 15% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆరోగ్యానికి దోహదం చేస్తుంది.<ref name="cia">{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=[[ది వరల్డ్ ఫ్యాక్ట్‌బుక్]] | publisher=[[సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ]] | access-date=25 జనవరి 2021 | archive-date=7 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> పర్యాటకం అనేది ఒక అంతర్జాతీయ సంస్థ కాదు. పర్యాటకం అభివృద్ధి చెందలేదు, సంవత్సరానికి 1,00,000 మంది సందర్శకులు, [[కుక్ దీవులు]]లో 4,00,000 మంది, [[వనౌటు]]లో 2,00,000 మంది సందర్శకులు ఉన్నారు.<ref name="monde1">{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | title=Nouvelle-Calédon: స్వాతంత్ర్యం? | language=fr | website=Le Monde.fr | access-date=2013-01-30 | date=2011-08-26 | last1=Bolis | first1=Angela | archive-date=19 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | url-status=live}}</ref> భూమి వ్యవసాయానికి అనుకూలం ఉండదు. ఆహారం దిగుమతుల్లో 20% వాటా కలిగి ఉంది.<ref name="cia" /> ఎఫ్‌ఎఒఎస్‌టిఎటి ప్రకారం, న్యూ కాలెడోనియా ఈ క్రింది వాటిని గణనీయంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది: [[యాంలు]] (33వ); [[చేమ]] (44వ); [[అరటి]] (50వ); [[కొబ్బరి]]s (52వ).<ref name="FAOSTAT ఉత్పత్తి గణాంకాలు 2008">{{Cite web| url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | title= FAOSTAT 2008 by Production | website= Faostat.fao.org | access-date= 6 జూన్ 2008 | archive-date= 13 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా [[ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి]] {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}ని కవరూ చేస్తుంది.<ref name="pres-om">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | title=ప్రెజెంటేషన్ – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిర్మాణ రంగం జిడిపిలో దాదాపు 12% వాటాను కలిగి ఉంది. 2010లో జీతాలు పొందే జనాభాలో 9.9% మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది.<ref name="nzmin" /> తయారీ ఎక్కువగా ఆహార పదార్థాలు, వస్త్రాలు, ప్లాస్టికు‌ల పరివర్తన వంటి చిన్న-స్థాయి కార్యకలాపాలకే పరిమితం చేయబడింది.<ref name="nzmin" /> {| class="wikitable" |+2019 లో తలసరి జిడిపి (నామినలు) 2019 (యుఎస్$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === నికెలు రంగం === [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|దక్షిణ న్యూ కాలెడోనియాలోని ఒక క్రీకు. ఎరుపు రంగులు ఐరన్ ఆక్సైడులు, నికెలు లలో నేల గొప్పతనాన్ని వెల్లడిస్తాయి.]] న్యూ కాలెడోనియను నేలలు ప్రపంచంలోని నికెలు వనరులలో దాదాపు 25% కలిగి ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నికెల్ మళ్ళీ మెరుస్తుంది | website=Metal Bulletin | date=3 డిసెంబరు 2001 | access-date=13 మార్చి 2009 | archive-date=9 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | url-status=live}}</ref> 2000ల చివరి మాంద్యం నికెలు పరిశ్రమను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. ఎందుకంటే ఈ రంగం వరుసగా రెండవ సంవత్సరం నికెలు ధరలలో గణనీయమైన తగ్గుదలను (2009లో −31.0% వార్షికంగా) ఎదుర్కొంది.<ref name="comptes">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | url-status=dead}}</ref> ధరల తగ్గుదల అనేక మంది ఉత్పత్తిదారులు తమ కార్యకలాపాలను తగ్గించుకోవడానికి లేదా పూర్తిగా నిలిపివేయడానికి దారితీసింది. ఫలితంగా 2008తో పోలిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు సరఫరా 6% తగ్గింది.<ref name="comps" /> ఈ సందర్భం చెడు వాతావరణంతో కలిపి ఈ రంగంలోని ఆపరేటర్లు తమ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని క్రిందికి సవరించవలసి వచ్చింది.<ref name="comps" /> అందువల్ల ఖనిజ వెలికితీత కార్యకలాపాలు సంవత్సరానికి 8% తగ్గాయి.{{when|date=October 2017}}<ref name="comps" /> జిడిపిలో నికెలు రంగం వాటా 2008లో 8% నుండి 2009లో 5%.<ref name="comptes" /> 2009 ద్వితీయార్థంలో ట్రెండు రివర్సలు, డిమాండు‌లో రికవరీ నమోదయ్యాయి. దీని వలన స్థానిక లోహ ఉత్పత్తిలో 2.0% పెరుగుదల సాధ్యమైంది.<ref name="comptes" /> 2020 మార్చి నివేదిక ప్రకారం "న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచంలోనే నాల్గవ అతిపెద్ద నికెలు ఉత్పత్తిదారు. ఇది గత సంవత్సరంలో ధరలలో 26% ర్యాలీని చూసింది".<ref name="bbc.com">{{Cite news| url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 | title=కొరత భయాల మధ్య టెస్లా నికెల్ గనితో భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది | website=[[BBC News]] | date=5 మార్చి 2021 | access-date=9 మార్చి 2021 | archive-date=9 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 | url-status=live}}</ref> అయితే పరిశ్రమ వర్గాల ప్రకారం, గోరో గని "డిజైను లోపాలు, కార్యాచరణ కమీషనింగు సమస్యల కారణంగా నికెలు ఆక్సైడు రూపంలో 60,000 టన్నుల నికెలు" ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యాన్ని ఎప్పుడూ చేరుకోలేదు. 2019లో ఇది దాని వార్షిక సామర్థ్యంలో మూడింట ఒక వంతు కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేసింది".<ref name="mining.com">{{Cite web| url= https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | title= టెస్లా నికెల్ సరఫరాను పొందేందుకు న్యూ కాలెడోనియా గనిలో పాల్గొంటుంది | date= 5 మార్చి 2021 | access-date= 9 మార్చి 2021 | archive-date= 8 మార్చి 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | url-status= live}}</ref> 2021 మార్చిలో టెస్లా గోరో మైను‌తో భాగస్వామ్యానికి అంగీకరించింది. ఇది "ఒప్పందం ప్రకారం. దాని బ్యాటరీ ఉత్పత్తికి నికెలు తీసుకోవడంతో పాటు ఉత్పత్తి, స్థిరత్వ ప్రమాణాలకు సహాయం చేయడానికి సాంకేతిక, పారిశ్రామిక భాగస్వామ్యం" బిబిసి న్యూసు నివేదిక ప్రకారం. మెజారిటీ యజమాని వేలు, ఈ ఒప్పందం ఉద్యోగాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ పరంగా దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని అన్నారు. టెస్లా లిథియం-అయాను బ్యాటరీలను తయారు చేయడానికి నికెలు‌ను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంది. "దాని దీర్ఘకాలిక సరఫరాను పొందాలని" కోరుకుంది.<ref name="bbc.com" /> అలాగే 2021 మార్చి వేలు నికెలు వ్యాపారంలో కొంత భాగాన్ని "స్విసు కమోడిటీ ట్రేడరు ట్రాఫిగురాతో సహా ప్రోనీ అనే కన్సార్టియం"కి విక్రయించారు. న్యూ కాలెడోనియాలోని ప్రాంతీయ అధికారులు, వ్యాపారాలు వేలు ఆపరేషను‌లో 51% వాటాను కలిగి ఉంటాయి.<ref name="mining.com" /> == సంస్కృతి == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|కాల్డోచెలు, యూరోపియను న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన ప్రజలు]] చెక్క చెక్కడం, ముఖ్యంగా హూపు (''మాంట్రౌజియెరా కాలిఫ్లోరా''), సాంప్రదాయ గిరిజన సమాజ విశ్వాసాల సమకాలీన ప్రతిబింబం. టోటెంలు, ముసుగులు, చాంబ్రాన్లేలు లేదా ఫ్లేచే ఫెయిటియరు,<ref name="desc">{{Cite web| url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | url-status=dead| archive-date=2011-07-24 | title=La Culture | publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 }}</ref> కనకు ఇళ్ల పైకప్పులను అలంకరించే ఒక రకమైన బాణం. బాస్కెట్రీ అనేది గిరిజన మహిళలు విస్తృతంగా ఆచరించే ఒక చేతిపని, ఇది రోజువారీ ఉపయోగం కోసం వస్తువులను సృష్టిస్తుంది.<ref name="desc" /> ఇటాలియను ఆర్కిటెక్టు రెంజో పియానో రూపొందించిన (1998లో ప్రారంభించబడిన) జీన్-మేరీ టిజిబౌ కల్చరలు సెంటరు కనకు సంస్కృతికి చిహ్నంగా ఉంది.<ref name="desc" /> కనేకా అనేది స్థానిక సంగీత రూపం, ఇది రెగ్గే నుండి ప్రేరణ పొందింది. 1980లలో ఉద్భవించింది.<ref name="desc" /> మ్వా కా అనేది న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు గుర్తుగా టోటెం పోలు దీనిని 2005లో ప్రారంభించారు.<ref name="mka">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | title=న్యూ కాలెడోనియాలోని నౌమియాలో Mwâ Ka | publisher=లోన్లీ ప్లానెట్ | access-date=2013-01-30 | archive-date=17 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | url-status=live}}</ref> == మాధ్యమం == లెసు నౌవెల్లెసు కాలెడోనియెన్సు<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్న ఏకైక దినపత్రిక.<ref>{{Cite web| url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes | website=[[Scoop (website) | Scoop]] | date=11 March 2014 | access-date=25 April 2016 | archive-date=25 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | url-status=live}}</ref><ref name="vivmed">{{Cite web| url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | title=Vivre en Nouvelle-Calédonie | publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=19 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> నెలవారీ ప్రచురణ, లె చియను బ్లూ, న్యూ కాలెడోనియా నుండి వార్తలను పేరడీ చేస్తుంది.<ref name="lechienbleu.nc">{{Cite web| url=http://www.lechienbleu.nc/ | title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde! | website=Lechienbleu.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/ | archive-date=26 July 2018 | url-status=dead}}</ref> ఐదు రేడియో స్టేషన్లు ఉన్నాయి: పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ‌ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ రేడియో నౌవెలు-కాలెడోనీ, ఓసీను ఎఫ్‌ఎం (సామూహికత సరికొత్త స్టేషను), యువత-ఆధారిత స్టేషన్ ఎన్‌ఆర్‌జె, రేడియో డిజిడో (జీన్-మేరీ టిజిబౌచే స్థాపించబడింది). రేడియో రిథమ్సు బ్ల్యూసు.<ref name="lechienbleu.nc" /> చివరి రెండు స్టేషన్లు ప్రధానంగా న్యూ కాలెడోనియాకు చెందిన వివిధ కనకు సమూహాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. ("డిజిడో" అనేది ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లోని హియెంఘేను‌లో మాట్లాడే ఫ్వై భాష నుండి వచ్చిన పదం,. ఇది సాంప్రదాయ కనకు ఇంటి పైకప్పుకు గడ్డి గడ్డిని భద్రపరచడానికి ఉపయోగించే లోహపు ముల్లు అని సూచిస్తుంది). టెలివిజను విషయానికొస్తే, పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ఫ్రాన్సు టెలివిజన్సు, ఫ్రాన్సు 2, ఫ్రాన్సు 3, ఫ్రాన్సు 4, ఫ్రాన్సు 5, ఫ్రాన్సు 24, ఆర్టేలతో పాటు, రీసో ఔట్రే-మెర్ 1రే అనే స్థానిక ఛానెలు‌ను నిర్వహిస్తుంది, ఇవన్నీ పారిసు నుండి ప్రసారం చేయబడతాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | title=Télévision Numérique Terrestre (TNT) | website=Gouv.nc | access-date=17 July 2018 | date=2016-01-31 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | url-status=live}}</ref> కెనాల్ ప్లస్ కాలెడోనీ కెనాలు+ టెఫ్ 1తో సహా ఫ్రెంచి‌లో 17 డిజిటలు ఛానెలు‌లను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web| url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | title=Grille TV – Canal+ Calédonie | website=Canalplus-caledonie.com | access-date=17 July 2018 | archive-date=18 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | url-status=dead}}</ref> అనలాగు టెలివిజను ప్రసారాలు 2011 సెప్టెంబరులో ముగిశాయి, న్యూ కాలెడోనియాలో డిజిటలు టెలివిజను పరివర్తనను పూర్తి చేశాయి.<ref name="tnt">{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère | website=nouvellecaledonie.la1ere.fr | archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | archive-date=30 September 2011 | url-status=dead}}</ref> రెండు కొత్త స్థానిక టెలివిజను స్టేషన్లు, ఎన్‌సిటివి, ఎంసి9 కోసం బిడ్లను ‌ ఫ్రెంచి ప్రసార అధికారులు పరిగణించారు.<ref name="rnzitv">{{Cite web| url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | title=Two new New Caledonia television channels proposed | website=Rnzi.com | date=2011-10-12 | access-date=2013-01-30 | archive-date=5 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | url-status=dead}}</ref> ఎన్‌సిటివి 2013 డిసెంబరులో ప్రారంభించబడింది.<ref>{{Cite web| url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | title=NCTV, c'est parti! | language=fr | website=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] | date=9 December 2013 | access-date=19 April 2016 | archive-date=27 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | url-status=live}}</ref>. మీడియా స్వేచ్ఛగా పనిచేయగలదని భావిస్తారు. కానీ రిపోర్టర్సు వితౌటు బోర్డర్సు 2006లో స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహంలోని సభ్యులు ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ సిబ్బందికి "బెదిరింపులు, బెదిరింపులు" గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref name="bbc-cp">{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | title=Regions and territories: New Caledonia | website=[[BBC News]] | date=2013-01-16 | access-date=2013-01-30 | archive-date=13 October 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | url-status=live}}</ref> == క్రీడ == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright| న్యూ కాలెడోనియను ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు క్రిస్టియను కరేంబ్యూ,1998 ఫిఫా ప్రపంచ కప్పు]] [[ఫ్రాన్సు]]తో విజేత<ref>{{Cite news| last1=స్వామినాథన్ | first1=స్వరూప్ | title=కరేంబ్యూ, ఫ్రాన్స్ & న్యూ కాలెడోనియా – ఒక సంక్లిష్ట సంబంధం | url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | access-date=4 నవంబరు 2018 | website=ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ | date=12 అక్టోబరు 2018 | archive-date=5 నవంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో జరిగే అతిపెద్ద క్రీడా కార్యక్రమం ఫిఫా ఆసియా పసిఫిక్ ర్యాలీ ఛాంపియంషిప్పు ‌ (ఎపిఆర్‌సి) ఒక రౌండు. న్యూ కాలెడోనియా ఫుట్బాలు ‌ జట్టు 1950లో ఆడటం ప్రారంభించింది. 2004లో అంతర్జాతీయ ఫుట్బాలు లీగు సంఘం ఫిఫాలో చేరింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-date=2007-07-18 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచ ఫుట్‌బాల్ సంఘంలో చేరింది | publisher=FIFA | date=24 మే 2004 | access-date=6 ఆగస్టు 2009}}</ref> ఫిఫాలో చేరడానికి ముందు, న్యూ కాలెడోనియా పరిశీలకుడి హోదాను కలిగి ఉంది ఓషియానియా ఫుట్బాలు కాన్ఫెడరేషను దాని ఫిఫా సభ్యత్వంతో ఒఎఫ్‌సిలో అధికారిక సభ్యుడిగా మారింది. వారు సౌతు పసిఫికు గేమ్సును ఐదుసార్లు గెలుచుకున్నారు. ఇటీవల 2007లో ఒఎఫ్‌సి నేషన్సు కప్పులో రెండుసార్లు మూడవ స్థానంలో నిలిచారు. క్రిస్టియను కరెంబ్యూ ఒక ప్రముఖ న్యూ కాలెడోనియను మాజీ ఫుట్బాలు క్రీడాకారుడు. అండర్-17 జట్టు 2017లో ఫిఫా అండరు-17 ప్రపంచ కప్పుకు అర్హత సాధించింది. బాస్కెట్బాలు క్రీడ న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రెసు, అభిమానులచే చాలా ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది. దాని న్యూ కాలెడోనియా పురుషుల జాతీయ జట్టు ఓషియానియా ప్రాంతంలో అనేక పతకాలు గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite web| url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | title=న్యూ కాలెడోనియా జాతీయ బాస్కెట్‌బాల్ జట్టు – ఒక తెలియని ఛాంపియన్ | website=VisitNewCaledonia.com | date=13 నవంబరు 2019 | access-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కలెడోనియా బాస్కెట్బాలు క్లబ్బు జట్లు ఎఎస్ ''6ఇ కిమీ'' ఎఎస్ డుంబియా.<ref>{{Cite news| title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km | url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | access-date=1 అక్టోబరు 2021 | website=లెస్ నోవెల్లెస్ కలెడోనియెన్నెస్ | language=fr | access-date= అక్టోబరు 2021 | | archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | url-status=live}}</ref> [[గుర్రపు పందెం]] న్యూ కాలెడోనియాలో కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది, అలాగే మహిళల [[క్రికెట్]] మ్యాచు‌లు కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | title=Women's Cricket | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=16 మే 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | url-status=live}}</ref> రగ్బీ లీగు జట్టు 2004లో పసిఫికు కప్పులో పాల్గొంది. 2020లో న్యూ కాలెడోనియాలో రగ్బీ లీగు జట్టును రూపొందించడానికి ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి. పసిఫికు ట్రీజు,<ref>{{Cite web| last=Darbyshire | first=Drew | date=2020-05-08 | title=పసిఫిక్ ట్రీజ్: క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్‌లో చేరాలనుకునే ఫ్రెంచి మాట్లాడే పసిఫికు జట్టు | url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | access-date=2022-06-30 | website=LoveRugbyLeague | language=en | archive-date=30 జూన్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | url-status=live}}</ref> చివరికి మెజారిటీ ఆస్ట్రేలియను క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్పులో చేరనుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో జాతీయ సమకాలీకరించబడిన ఈత జట్టు కూడా ఉంది. ఇది విదేశాలలో పర్యటిస్తుంది. "టూరు సైక్లిస్టు డి నౌవెల్లె-కాలెడోనీ" అనేది బహుళ-రోజుల సైక్లింగు స్టేజి రేసు, ఇది సాధారణంగా అక్టోబరు‌లో జరుగుతుంది. ఈ రేసును కామైటు సైక్లిస్టు న్యూ కాలెడోనియా నిర్వహిస్తుంది. ఈ రేసు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండు, ఫ్రాన్సు, రీయూనియన్, ఐరోపా, తాహితీ నుండి రైడర్లను ఆకర్షిస్తుంది. ఆస్ట్రేలియను బ్రెండను వాషింగ్టను 2005 - 2009 మధ్య రేసులో చివరి మూడు సార్లు పూర్తి చేశాడు. న్యూ కాలెడోనియాలో "లాంటెర్ను రూజు" అని పిలుస్తారు. == వంటకాలు == దేశీయ ఉద్యానవన సాగు తక్కువగా ఉండటం వలన ఇతర పసిఫికు దేశాల కంటే న్యూ కాలెడోనియను వంటకాల్లో తాజా ఉష్ణమండల పండ్లు తక్కువగా ఉంటాయి, బదులుగా బియ్యం, చేపలు, [[చేమ]] వంటి వేరు కూరగాయల మీద ఆధారపడతాయి.<ref>{{Cite web| url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | website=Newcaledoniatoday.wordpress.com | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రజలు ఏమి తింటారు? | access-date=16 ఫిబ్రవరి 2014 | date=2013-01-30 | archive-date=14 ఫిబ్రవరి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> దీనిని తరచుగా తయారుచేసే ఒక మార్గం ''బౌగ్న'' అని పిలువబడే పాతిపెట్టిన ఓవెను-శైలి విందు. [[అరటి|అరటి ఆకులలో]] చుట్టి, చేపలు, టారో, అరటిపండు, ఇతర సముద్ర ఆహారాన్ని వేడి రాళ్లతో పాతిపెట్టి ఉడికించి తరువాత తవ్వి తింటారు. == రవాణా == లా టోంటౌటా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నౌమియాకు వాయవ్యంగా దూరంలో ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాను పారిసు, టోక్యో, సిడ్నీ, ఆక్లాండు, బ్రిస్బేను, మెల్బోర్ను, ఒసాకా, పపీటు, నాడి, వాలిసు, పోర్టు విలా విమానాశ్రయాలతో కలుపుతుంది.<ref name="aport">{{Cite web| url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | title=ప్రెజెంటేషన్ | publisher=నౌమియా లా టోంటౌటా యొక్క ఏరోపోర్ట్ ఇంటర్నేషనల్ | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | archive-date=18 జనవరి 2012 | url-status=dead}}</ref> చాలా అంతర్గత విమాన సేవలను అంతర్జాతీయ క్యారియరు ఎయిరుకాలిను నిర్వహిస్తుంది.<ref name="tppdf">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | title=ట్రాన్స్‌పోర్ట్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | location=Noumea}}</ref> క్రూయిజు నౌకలు నౌమియాలోని గారే మారిటైం‌లో డాకు చేస్తాయి.<ref name="lptra" /> ప్రయాణీకుల-, -సరకు రవాణా పడవ ''హవానా'' నెలకు ఒకసారి [[వనౌటు]]లోని పోర్టు విలా, మాలికోలో, లుగంవిల్లె లకు ప్రయాణిస్తుంది.<ref name="lptra">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | title=న్యూ కాలెడోనియాలో రవాణా | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=25 ఆగస్టు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా రహదారి నెట్వర్కు ‌వీటిని కలిగి ఉంటుంది: * రూటు టెరిటోరియలు 1 (ఆర్టి1), నౌమియా నుండి నిష్క్రమణ నుండి కౌమాకు ఉత్తరాన నెహౌ నదికి వెళుతుంది; * రూట్ టెరిటోరియల్ 2, లిఫౌ ద్వీపంలో, లిఫౌ విమానాశ్రయం నుండి వె దక్షిణాన; * రూట్ టెరిటోరియల్ 3, నందిలోని ఆర్టి1 జంక్షను నుండి తివాకా నది వరకు; * ముయివొ దగ్గర ఆర్‌టిఐతో జంక్షను నుండి పవరు ప్లాంటి వరకు రూటు టెరిటోరియలు 4.<ref name="rtne">{{Cite web| url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | title=Site de la DITTT – Infrastructures routières | website=Dittt.gouv.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | archive-date=8 September 2015 | url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:మెలనేషియా]] eqyb2kzwoiyosgb0edi69o0iiaks8e6 4891153 4891152 2026-06-26T06:44:56Z యర్రా రామారావు 28161 /* సప్రదాయ సమూహాలు */ 4891153 wikitext text/x-wiki {{Infobox dependency | name = New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = [[Sui generis collectivity|''Sui generis'' collectivity]] | image_flag = File:Flags of New Caledonia.svg | flag_size = 175px | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = File:Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60px | blank_emblem_type = Symbol | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = {{lang|fr|Terre de parole, terre de partage}}<br/>{{Small|("Land of speech, land of sharing")}} | anthem = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}<br/>{{Small|("The Marseillaise")}}<br/>{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}<br />"{{lang|fr|[[Soyons unis, devenons frères]]}}"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />{{parabr}}{{center|}} | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = Location of New Caledonia | mapsize = 290px | subdivision_type = [[Sovereign state]] | subdivision_name = {{flag|France}} | established_title = Annexed by France | established_date = 24 September 1853 | established_title2 = [[Overseas territory (France)|Overseas territory]] | established_date2 = 1946 | established_title3 = [[Nouméa Accord]] | established_date3 = 5 May 1998 | official_languages = [[French language|French]] | regional_languages = {{hlist|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[Drehu language|Drehu]]|35 other native languages}} | capital = [[Nouméa]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[President of France|President]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[High Commissioner of the Republic in New Caledonia|High Commissioner]] | leader_name2 = [[Jacques Billant]] | leader_title3 = [[President of the Government of New Caledonia|President of the Government]] | leader_name3 = [[Alcide Ponga]] | leader_title4 = [[President of the Congress of New Caledonia|President of the Congress]] | leader_name4 = [[Veylma Falaeo]] | legislature = [[Congress of New Caledonia|Congress]] | national_representation = [[French Parliament]] | national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]] | national_representation1 = [[List of senators of New Caledonia|2 senators]] (of 348) | national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}} | national_representation2 = [[List of constituencies of the National Assembly of France#New Caledonia (988) – 2 seats|2 seats]] (of 577) | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=New Caledonia | date=6 December 2023 | publisher=Central Intelligence Agency | via=CIA.gov | access-date=25 January 2021 | archive-date=7 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 271,407<ref name="auto1">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=Structure de la population et évolutions | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=16 November 2014 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2019 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib | title=Evolution du PIB et du PIB par habitant | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP" /> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} '''న్యూ కాలెడోనియా''' (/కలిడూనియ/ ⓘకల్-ఇహ—డోహ్-న—అ ; ఫ్రెంచి: నౌల్లె-కలెడోనియె [నూవెల్ కలెడోని] ⓘ) <ref>{{Cite web| url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-date=2007-06-14 | title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Novelle Calédonie | website=[[Journal officiel de la République française]] | date=21 March 1999 | page=4223 | url-status=dead| access-date=2025-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf }}</ref>).[nb 2] అనేది నైరుతి పసిఫికు మహాసముద్రంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహం. ఇది [[వనౌటు]]కు నైరుతిగా 220 కి.మీ (140 మైళ్ళు), ఆస్ట్రేలియాకు తూర్పున 1,210 కి.మీ (750 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి 16,100 కి.మీ (10,000 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న ఇది ఫ్రెంచి రిపబ్లికు సుయి జెనరిసు సముదాయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇది ఓవర్సీసు ఫ్రాన్సు‌లో ప్రత్యేకమైన చట్టపరమైన హోదాను కలిగి ఉంది. ఫ్రెంచ్ రాజ్యాంగంలోని ప్రత్యేక అధ్యాయంలో పొందుపరచబడింది. మెలనేషియా ఉపప్రాంతంలో భాగమైన ఈ ద్వీపసమూహంలో గ్రాండే టెర్రే ప్రధాన ద్వీపం, లాయల్టీ దీవులు, చెస్టర్‌ఫీల్డ్ దీవులు, బెలెప్ ద్వీపసమూహం, పైన్స్ ద్వీపం, కొన్ని మారుమూల ద్వీపాలు ఉన్నాయి. చెస్టరు‌ఫీల్డు దీవులు కోరలు సముద్రంలో ఉన్నాయి. ఫ్రెంచి ప్రజలు, ముఖ్యంగా స్థానికులు, గ్రాండే టెర్రే లే కైలౌ అని పిలుస్తారు,<ref name="enc-pres">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | title=Présentation | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | archive-date=30 October 2012 }}</ref> అనేది మొత్తం న్యూ కాలెడోనియాకు సాధారణంగా ఉపయోగించే మారుపేరు.<ref name="pres-om" /> స్వాతంత్ర్య అనుకూల కనకు పార్టీలు న్యూ కాలెడోనియాను సూచించడానికి (ఎల్‌ఎ) కనకి (pron. కనకి].<ref name="Stanley1989">{{Cite book| author=David Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | page=549 | access-date=18 October 2015 | archive-date=13 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref>) అనే పేరును ఉపయోగిస్తాయి. ఈ పదం 1980లలో న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 41% ఉన్న స్వదేశీ మెలనేసియను కనకు ప్రజల జాతి పేరు నుండి వచ్చింది. న్యూ కాలెడోనియా యూరోపియను యూనియను ఓవర్సీసు కంట్రీసు అండు టెరిటరీసు (ఒసిటీ లు)లో ఒకటి,<ref>{{Cite web| title=European Union Overseas Territories and Countries | url=https://www.overseas-association.eu/octs/ | access-date=2023-12-26 | website=OCTA | language=en | archive-date=10 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231210070244/https://www.overseas-association.eu/octs/ | url-status=live}}</ref> కానీ ఇది యూరోపియను యూనియను‌లో భాగం కాదు.<ref>{{Cite web| title=Overseas Countries and Territories - European Commission | url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | access-date=2023-12-26 | website=international-partnerships.ec.europa.eu | language=en | archive-date=27 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231227101600/https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా 18,575 కిమీ2 (7,172 చదరపు మైళ్ళు) భూభాగాన్ని మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించింది. ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్సులు న్యూ కాలెడోనియను ప్రధాన భూభాగంలో ఉన్నాయి, అయితే లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు అనేది ప్రధాన భూభాగం తూర్పు తీరంలో నాలుగు జనావాస ద్వీపాల శ్రేణి (ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి: ఓవియా, లిఫౌ, టిగా, మేరే). న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407 (2019 అక్టోబరు జనాభా లెక్కలు)<ref name=censuspop>{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=268 767 habitants en 2014 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2014-11-16 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> విభిన్న మూలాలను కలిగి ఉంది. భౌగోళికంగా మారుతుంది; ఉత్తర, లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులలో, స్థానిక కనకు ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్నారు, అయితే సంపన్న దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లో యూరోపియన్ (కాల్డోచెసు, మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి), కనకు, పాలినేషియను (ఎక్కువగా వాలిసియను) మూలానికి చెందిన గణనీయమైన జనాభా ఉంది. అలాగే ఆగ్నేయాసియా, పైడు-నోయిరు, ఉత్తర ఆఫ్రికా వారసత్వానికి చెందిన చిన్న సమూహాలు ఉన్నాయి. న్యూ కాలెడోనియా రాజధాని నౌమియా.<ref name="enc-pres" /> == చరిత్ర == న్యూ కాలెడోనియా ఖండం జియాండియాలో భాగంగా ఉంది, ఇది 79 మిలియన్ల నుండి 83 మిలియను సంవత్సరాల క్రితం సూపరు ఖండం గోండ్వానా నుండి విడిపోయింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | title=తప్పిపోయిన ఖండం యొక్క దాచిన సరిహద్దులు 'జియాండియా' నమ్మశక్యం కాని వివరాలతో వెల్లడయ్యాయి | website=LiveScience | last=Pappas | first=Stephanie | date=25 మార్చి 2021 | access-date=30 డిసెంబరు 2022 | archive-date=20 డిసెంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | url-status=live}}</ref> మానవుని తొలి జాడలు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉనికి అనేది పసిఫిక్లోని పెద్ద ప్రాంతాలలో లపిటా సంస్కృతి ప్రభావం చూపిన కాలం నాటిది, సిర్కా క్రీపూ 1600 –500 లేదా క్రీపూ 1300–200 .<ref name="pres-hist">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.12010 | | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> లాపిటా అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన నావిగేటర్లు, వ్యవసాయదారులు.<ref name="LoganCole2001">{{Cite book| first1= Leanne | last1= vLogan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 13 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | url-status= live}}</ref> మొదటి స్థావరాలు తీరం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. కామను ఎరా మధ్య కాలం నాటివి. క్రీపూ 1100 క్రీశ 200.<ref name="pres-hist" /> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|left| కోటెకా ఈటెలతో నటిస్తున్న ఇద్దరు కనాకు యోధులు1880 ప్రాంతంలో]] బ్రిటిషు అన్వేషకుడు [[జేమ్స్ కుక్]] తన రెండవ సముద్రయానంలో 1774 సెప్టెంబరు 4 న న్యూ కాలెడోనియాను చూసిన మొదటి యూరోపియన్లలో ఒకరు.<ref name="ped">{{Cite web| url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | title=Rapport annuel 2010 | publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=10 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | url-status=live}}</ref> ఆయన దానికి "న్యూ కాలెడోనియా" అని పేరు పెట్టాడు. ఎందుకంటే ఆ ద్వీపం ఈశాన్య ప్రాంతం ఆయనకు [[స్కాట్లాండ్]]ని గుర్తు చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 1788లో ఆయన అదృశ్యం కావడానికి కొంతకాలం ముందు గ్రాండే టెర్రే తీరాన్ని కామ్టే డి లాపెరౌసు చేరుకున్నాడు. 1793 - 1796 మధ్య లాయల్టీ దీవులను మొదటిసారి సందర్శించారు. అప్పుడు మేరు, లిఫౌ, టిగా, ఓవియాలను ఇంగ్లీషు తిమింగల వేటగాళ్ళు మ్యాపు చేశారు. విలియం రావెను.<ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | title=పసిఫిక్ దీవుల ఆవిష్కరణ, అన్వేషణ యొక్క చారిత్రక నిఘంటువు | last1=క్వాంచి | first1=మాక్స్ | last2=రాబ్సన్ | first2=జాన్ | date=2005 | publisher=స్కేర్‌క్రో ప్రెస్ | isbn=9780810865280 | access-date=30 డిసెంబరు 2021 | archive-date=31 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | url-status=live}}</ref> రావెను ద్వీపాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు అప్పుడు బ్రిటానియా అని పిలువబడింది. నేడు 1793 నవంబరులో మారే (లాయల్టీ ఈజు ) గా పిలువబడుతుంది.<ref name="maritimeheritage.org">{{Cite web| url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియా, అంతర్జాతీయ సముద్ర ఓడరేవు చరిత్ర. ది మారిటైమ్ హెరిటేజ్ ప్రాజెక్ట్. | website=Maritimeheritage.org | access-date=2017-11-12 | archive-date=13 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | url-status=live}}</ref> 1796 నుండి 1840 వరకు ద్వీపసమూహంతో కొన్ని అప్పుడప్పుడు సంబంధాలు మాత్రమే నమోదు చేయబడ్డాయి. 1793 - 1887 మధ్య దాదాపు 50 మంది అమెరికను తిమింగల వేటగాళ్ళు ఈ ప్రాంతంలో (గ్రాండే టెర్రే, లాయల్టీ ఈజు ., వాల్పోలూ, హంటరు) ఉన్నట్లు రికార్డు సృష్టించారు.<ref name="maritimeheritage.org" /><ref>{{Cite book| last= Langdon | first= Robert | date= 1983 | title= Whalers Went: 19వ శతాబ్దంలో అమెరికన్ తిమింగల వేటగాళ్ళు (, కొన్ని ఇతర నౌకలు) సందర్శించిన పసిఫిక్ ఓడరేవులు, దీవుల సూచిక | location= Canberra | publisher= Pacific Manuscripts Bureau | page= 183 | isbn= 086784471X}}</ref> గంధపుచెక్క పట్ల వారి ఆసక్తి కారణంగా 1840 తర్వాత సందర్శించే నౌకలతో సంబంధాలు మరింత తరచుగా మారాయి.<ref name="pres-hist" /> గంధపు చెక్క వ్యాపారం క్షీణించడంతో దాని స్థానంలో "బ్లాక్బర్డింగు" అనే కొత్త వ్యాపార సంస్థ వచ్చింది. ఇది న్యూ కాలెడోనియా, లాయల్టీ ఐలాండ్సు, న్యూ హెబ్రిడ్సు న్యూ గినియా, సోలమను దీవుల నుండి మెలనేసియను లేదా పశ్చిమ పసిఫికు ద్వీపవాసులను [[ఫిజి]], క్వీన్సు‌ల్యాండులోని [[చెరకు]] ప్లాంటేషనులలో [[బానిసత్వం]] ఒప్పందం లేదా బలవంతంగా శ్రమలోకి తీసుకోవడానికి ఉద్దేశించిన వ్యూహం.<ref name="kanaka">{{Cite web| url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire | first= Frédéric | last= Angleviel | language=fr | trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim | publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 9 November 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | url-status= live}}</ref> లైవ్ బర్డింగు, ఫ్రెంచి ప్రాక్టీసు‌లు రెండూ ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్లు వ్యాపారులు కానీ న్యూ కాలెడోనియా విషయంలో ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దాలలో జరిగిన వ్యాపారంలో లాయల్టీ ఐలాండ్సు నుండి గ్రాండు టెర్రేకు పిల్లలను తోటల వ్యవసాయంలో బలవంతంగా పని చేయించడానికి కిడ్నాపు చేయడం జరిగింది. బ్లాక్బర్డింగు ‌తో న్యూ కాలెడోనియా ప్రాథమిక అనుభవం తోటల వ్యవసాయం, గనులు, అలాగే దోషుల మీద కాపలాదారులు, కొన్ని ప్రజా పనులలో శ్రమ కోసం న్యూ హెబ్రిడ్సు (ఇప్పుడు వనాటు) నుండి గ్రాండు టెర్రే వరకు జరిగిన వ్యాపారం చుట్టూ తిరుగుతుంది. వాణిజ్యం ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ద్వీపవాసులను ఓడలపైకి రప్పించడానికి బలవంతం ఉపయోగించబడింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఒప్పంద వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి; అయితే, న్యూ హెబ్రిడ్సు, న్యూ కాలెడోనియా, మెలనేసియను కాలనీల మధ్య జరిగిన ఫ్రెంచి బానిస వ్యాపారం విషయానికి వస్తే, చాలా తక్కువ నిబంధనలు అమలు చేయబడ్డాయి. ఇది ఆస్ట్రేలియాలోని సమకాలీన పరిణామాల నుండి నిష్క్రమణను సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే తీరప్రాంతాల్లో బ్లాక్బర్డింగు ‌ 'రిక్రూటు‌మెంటు' వ్యూహాల దుర్వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి పెరిగిన నిబంధనలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. లండను మిషనరీ సొసైటీ, మారిస్టు బ్రదర్సు నుండి మొదటి మిషనరీలు 1840లలో వచ్చారు.<ref name="abcau">{{Cite web| url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | title=Charting the Pacific – Places | website=Abc.net.au | date=1998-10-13 | access-date=2013-01-30 | archive-date=8 డిసెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | url-status=live}}</ref> 1849లో అమెరికను ఓడ ''కట్టరు'' సిబ్బందిని పౌమా వంశం చంపి తినేసింది.<ref name="logan">{{Cite book| first1= Leanne | last1= Logan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 15 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 12 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | url-status= live}}</ref> మానవ నరమాంస భక్షణ న్యూ కాలెడోనియా అంతటా విస్తృతంగా వ్యాపించింది.<ref name="Knauft1999">{{Cite book| first= బ్రూస్ M. | last= Knauft | title= మెలనేషియా, ఆంత్రోపాలజీలో ఆదిమ నుండి వలసరాజ్యాల తర్వాత | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | date= 1999 | publisher= [[మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= గూగుల్ బుక్స్ | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 1 జనవరి 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live}}</ref> === ఫ్రెంచి వలసరాజ్యం === ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్యం 1853 సెప్టెంబరు 24న చక్రవర్తి 3వ నెపోలియను ఆదేశాల మేరకు, అడ్మిరల్ఫి బ్వియరు డెస్పాయింట్సు న్యూ కాలెడోనియాను అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కెప్టెను లూయిసు-మేరీ-ఫ్రాంకోయిసు టార్డీ డి మాంట్రావెలు 1854 జూన్ 25న పోర్టు-డి-ఫ్రాన్సు (నౌమియా)ను స్థాపించారు.<ref name="ped" /> తరువాతి సంవత్సరాల్లో కొన్ని డజన్ల మంది స్వేచ్ఛా స్థిరనివాసులు పశ్చిమ తీరంలో స్థిరపడ్డారు.<ref name="ped" /> 1864లో న్యూ కాలెడోనియా శిక్షా కాలనీగా మారింది. 1860ల నుండి 1897లో రవాణా ముగిసే వరకు, ఫ్రాన్సు దాదాపు 22,000 మంది నేరస్థులు, రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు పంపింది. 1888 నాటి {{lang|fr|బులెటిన్ డి లా సొసైటీ జెనెరెల్ డెస్ జైళ్లు}} ప్రకారం 1888 మే 1 నాటికి 2,329 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 10,428 మంది దోషులు ఈ ద్వీపంలో ఉన్నారు. ఇప్పటివరకు ఫ్రెంచి విదేశీ శిక్షాస్మృతిలో నిర్బంధించబడిన వారిలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.{{refn|group=nb|అదే తేదీన ఫ్రెంచ్ గయానాలో 1,176 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 4,053 మంది దోషులతో పోలిస్తే.<ref>{{Cite book| title=Bulletin de la Société générale des prisons | location=Paris | date=1888 | page=980 }}</ref>}} దోషులలో 1871 విఫలమైన పారిసు కమ్యూను తర్వాత అరెస్టయిన అనేక మంది కమ్యూనార్డ్సు ఉన్నారు. వీరిలో హెన్రీ డి రోచెఫోరు లూయిసు మిచెలు.<ref name="gb-12" /> 1873 - 1876 మధ్య, 4,200 మంది రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు "బహిష్కరించారు".<ref name="ped" /> వారిలో 40 మంది మాత్రమే కాలనీలో స్థిరపడ్డారు; 1879 - 1880 లలో క్షమాభిక్ష పొందిన తరువాత మిగిలిన వారు ఫ్రాన్సు‌కు తిరిగి వచ్చారు.<ref name="ped" /> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|చీఫ్&nbsp;కింగ్ జాక్వెస్ అండ్ హిస్ క్వీన్, ''ది రొమాన్స్ ఆఫ్ ది సౌత్ సీస్'' నుండి, క్లెమెంట్ లిండ్లీ రాగ్, చట్టో & విండస్, 1906.]] 1864లో, [[నికెల్]] డయాహోట్ నది ఒడ్డున కనుగొనబడింది.<ref name="gb-12">{{cite book |first1=Robert|last1=Aldrich|first2=John|last2=Connell|title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer|url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-03036-6|page=46|via=Google Books|access-date=18 October 2015|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|url-status=live}}</ref> 1876లో నికెలు స్థాపనతో మైనింగు తీవ్రంగా ప్రారంభమైంది.<ref name="gb-2" /> గనులలో పని చేయడానికి ఫ్రెంచి వారు పొరుగు దీవులు న్యూ హెబ్రిడ్సు నుండి తరువాత [[జపాన్]], డచ్ ఈస్టు ఇండీసు, ఫ్రెంచి ఇండోచైనా నుండి కార్మికులను దిగుమతి చేసుకున్నారు.<ref name="gb-12" /> ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం కూడా యూరోపియను వలసలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నించింది, పెద్దగా విజయం సాధించలేదు.<ref name="gb-12" /> స్థానిక కనాకు ప్రజలు ఫ్రెంచి ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి, మైనింగు పని నుండి మినహాయించబడ్డారు. చివరికి రిజర్వేషన్లకే పరిమితం చేయబడ్డారు.<ref name="gb-12" /> ఇది 1878లో హింసాత్మక ప్రతిచర్యకు దారితీసింది, లా ఫోవా హై చీఫు అటై అనేక మంది కేంద్ర తెగలను ఏకం చేసి 200 మందిని చంపిన గెరిల్లా యుద్ధంగా ప్రారంభం అయింది. ఫ్రెంచి వారు, 1,000 మంది కనకులు.<ref name="gb-2" /> 1917లో కనకు తిరుగుబాటు జరిగింది. మారిసు లీన్హార్డ్టు వంటి ప్రొటెస్టంటు మిషనరీలు ఈ యుద్ధం సంఘటనలకు సాక్షులుగా పనిచేస్తున్నారు. లీంహార్టు ‌ న్యూ కాలెడోనియాలోని కనకు మీద ‌అనేక ఎథ్నోగ్రాఫికు రచనలు రాశారు. టియామౌకు చెందిన నోయెలు 1917 తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించాడు, దీని ఫలితంగా అనేక మంది అనాథ పిల్లలు పుట్టారు,. వారిలో ఒకరిని ప్రొటెస్టంటు మిషనరీ ఆల్ఫోన్సు రౌయెలు సంరక్షణలోకి తీసుకున్నారు. ఈ పిల్లవాడు, వెన్సెస్లాసు థి, జీను-మేరీ టిజిబౌ<ref>అడ్రియన్ ముకిల్</ref> (1936–1989)కి తండ్రి అయ్యాడు. యూరోపియన్లు [[మశూచి]], [[తట్టు]] వంటి కొత్త వ్యాధులను తీసుకువచ్చారు. దీని వలన అనేక మంది స్థానికులు మరణించారు.<ref name="logan" /> కనకు జనాభా 1878లో దాదాపు 60,000 నుండి 1921లో 27,100కి తగ్గింది. వారి సంఖ్య 1930ల వరకు మళ్ళీ పెరగలేదు.<ref name="gb-2" /> ===రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం=== 1940 జూన్ లో ఫ్రాన్సు పతనం తర్వాత న్యూ కాలెడోనియా జనరలు కౌన్సిల్సు (ఫ్రాన్సు) విచి ప్రభుత్వాన్ని తిరస్కరించడానికి జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా మిత్రరాజ్యాల సైనిక ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడం కొనసాగించడానికి ఓటు వేసింది. అయితే వలస గవర్నరు జార్జెసు-మార్కు పెలిసియరు విచి ప్రభుత్వం 1940 నాటి ఫ్రెంచి రాజ్యాంగ చట్టాన్ని ప్రకటించారు. ఇది వీధి ప్రదర్శనలు, హత్యాయత్నానికి దారితీసింది. ఈ సమయానికి కాల్డోచెసు చార్లెసు డి గల్లెతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, ఆయన ఫ్రీ ఫ్రెంచి కమిటీని ఏర్పాటు చేయమని వారిని ప్రోత్సహించాడు. హెన్రీ సౌటోటును గవర్నరు‌గా నియమించాడు. పెలిసియరు అభ్యర్థన మేరకు విచి ప్రభుత్వం ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'' అనే యుద్ధనౌకను పంపింది. కానీ త్వరలోనే ఆయనను అసమర్థుడిగా భావించి తాత్కాలిక గవర్నరు‌గా నియమించింది. ఈ సమయానికి ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. సౌటోటు‌ను గవర్నరు‌గా నియమించడాన్ని పర్యవేక్షించడానికి హెచ్‌ఎంఎస్ ''అడిలైడును'' పంపింది. ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'', ''అడిలైడు'' మధ్య వివాదం తలెత్తింది. పెలిసియరు, ఇతర విచీ అనుకూల అధికారులు చివరికి ఫ్రెంచి ఇండోచైనాకు బహిష్కరించబడ్డారు.<ref>{{Cite journal| url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | title=న్యూ కాలెడోనియాలో స్వేచ్ఛా ఫ్రెంచ్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం: ఆస్ట్రేలియన్ దౌత్యంలో మొదటి దశలు | first=Denise | last=Fisher | website=Explorations: ఎ జర్నల్ ఆఫ్ ఫ్రెంచ్-ఆస్ట్రేలియన్ కనెక్షన్స్ | volume=49 | issue=1 | date=2010 | pages=18–37 | access-date=26 May 2024 | archive-date=24 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | url-status=live}}</ref> 1941లో ఆ ప్రాంతం నుండి దాదాపు 300 మంది పురుషులు విదేశాలలో సేవ చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చారు. ఏప్రిల్‌లో ఫ్రెంచి పాలినేషియా ('తాహితీయన్లు') నుండి 300 మంది పురుషులు, న్యూ హెబ్రిడ్సు‌లోని ఫ్రెంచి జిల్లాల నుండి కొంతమంది వారితో చేరారు: వారు కలిసి బెటాలియను డు పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. కాలెడోనియన్లు రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేయగా పాలినేషియన్లు మిగిలిన రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేశారు. 1941 మేలో వారు ఆస్ట్రేలియాకు నౌకాయానం చేసి ఆఫ్రికాకు తదుపరి ప్రయాణం కోసం క్వీన్ ఎలిజబెతులో ఎక్కారు. వారు ఆగస్టులో క్వాస్టినాలోని ఇతర ఫ్రీ ఫ్రెంచి (ఎఫ్‌ఎఫ్) బెటాలియన్లలో చేరారు. తర్వాత 1వ ఎఫ్‌ఎఫ్ బ్రిగేడు (1 రి ‘ బిఎఫ్‌ఎల్) తో పశ్చిమ ఎడారికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు 1942లో బిరు హకీం యుద్ధం తర్వాత బ్రేకౌటు‌లో పాల్గొన్న నాలుగు బెటాలియన్లలో ఒకరుగా ఉన్నారు. వారి నష్టాలను పసిఫికు నుండి సులభంగా భర్తీ చేయలేం. అందువల్ల వారు లా కాలనియలె బిఐఎం యాంకరు ధరించిన మరొక బెటాలియను‌లోని ఫ్రెంచి వారితో కలిసి బెటాలియను డి ఇంఫ్రాంటెరీ ఎట్ డూ పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంయుక్త బెటాలియను ఇటాలియను దండయాత్ర సమయంలో ఫ్రెంచి ఎక్స్పెడిషనరీ కార్ప్సు‌లో ఫ్రెంచి ఉత్తర ఆఫ్రికను దళాల నుండి మూడు విభాగాలతో పాటు, గౌల్లిస్టె 1రి ‘ డివిషను మొటోరిసీ డి ‘ ఇంఫాంటరీ డివిషను డీ మర్చే డి ఇంఫాంటరీ భాగంగా ఉంది. వారు 1944లో ప్రోవెన్సు‌లో అడుగుపెట్టారు. అప్పుడు వారిని స్థానిక ఫ్రెంచి వాలంటీర్లు, రెసిస్టెంట్లు తొలగించి వారి స్థానంలో నియమించారు. ఇంతలో 1942 మార్చిలో ఆస్ట్రేలియా సహాయంతో<ref>{{Cite book| last=Hasluck | first=Paul Meernaa Caedwalla | url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | chapter=chapter 6 – క్లియరింగ్ ఎ వే టు టోటల్ వార్, అక్టోబరు 1940 – జనవరి 1941 | title=ది గవర్నమెంట్ అండ్ ది పీపుల్, 1939–1941 | volume=I | date=1952 | publisher=ఆస్ట్రేలియన్ వార్ మెమోరియల్ | location=కాన్‌బెర్రా | edition=1965 | access-date=6 ఆగస్టు 2009 | archive-date=30 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా ఒక ముఖ్యమైన మిత్రరాజ్యాల స్థావరంగా మారింది.<ref name="gb-2" /> దక్షిణ పసిఫికు‌లోని యునైటెడు స్టేట్సు నేవీ ప్రధాన దక్షిణ పసిఫికు ఫ్లీటు బేసు 1942–1943లో నౌమియాకు తరలించబడింది.<ref name="Rottman2002">{{Cite book| first=Gordon L. | last=Rottman | title=ప్రపంచ యుద్ధం 2 పసిఫిక్ ద్వీప మార్గదర్శి | url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | date=2002 | publisher=Greenwood Publishing Group | isbn=978-0-313-31395-0 | page=71 | quote=అక్టోబర్‌లో, ప్రధాన దక్షిణ పసిఫిక్ నౌకాదళ స్థావరాన్ని ఆక్లాండ్ నుండి నౌమియా (FPO SF 131)కి మార్చాలని నిర్ణయం తీసుకోబడింది. ఫిబ్రవరి 1943 నాటికి అన్‌లోడింగ్ సౌకర్యాలు మెరుగుపరచబడ్డాయి, నావికా ఆపరేటింగ్ స్థావరంలో నిర్మాణం వెంటనే ప్రారంభమైంది. | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=19 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | url-status=live}}</ref> 1942 మేలో కోరలు సీ యుద్ధంలో జపనీసు నేవీను వెనక్కి తిప్పికొట్టిన నౌకాదళం నౌమియాలో ఉంది.<ref name="gb-2">{{Cite book| first=David | last=Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | pages=549– | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref> అమెరికను దళాలు న్యూ కాలెడోనియాలో మోహరించబడ్డాయి. అవి 50,000 వరకు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో మొత్తం స్థానిక జనాభాకు ఇది సరిపోతుంది.<ref name="ped" /> === ఫ్రెంచ్ విదేశీ భూభాగం === 1946లో, న్యూ కాలెడోనియా విదేశీ భూభాగంగా మారింది.<ref name="ped" /> 1953 నాటికి, జాతితో సంబంధం లేకుండా అన్ని న్యూ కాలెడోనియన్లకు ఫ్రెంచ్ పౌరసత్వం మంజూరు చేయబడింది.<ref name="ncbrit" /> 1940ల చివరలో, 1950ల ప్రారంభంలో, న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాతో తన ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకుంది, ముఖ్యంగా ఫ్రాన్స్, దాని సామ్రాజ్యంలో సంక్షోభం కారణంగా మెట్రోపాలిటన్ ఫ్రాన్స్‌తో న్యూ కాలెడోనియా సాంప్రదాయ ఆర్థిక సంబంధాలు బలహీనపడ్డాయి; నికెల్ కరిగించడానికి అవసరమైన బొగ్గుకు బదులుగా న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాకు నికెల్‌ను సరఫరా చేసింది. ఈ కాలంలో ఆస్ట్రేలియాకు ఇనుప ఖనిజం, కలప యొక్క న్యూ కాలెడోనియన్ ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి.<ref>{{Cite journal| last1=Henningham | first1=Stephen | date=December 2014 | title=ఫ్రెంచ్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఆర్థిక ఆశయాలు, 1945–1955 | url=https://www.jstor.org/stable/24644648 | website=ది జర్నల్ ఆఫ్ పసిఫిక్ హిస్టరీ | volume=49 | issue=4 | pages=421–439 | doi=10.1080/00223344.2014.976915 | jstor=24644648 | s2cid=154479730 | access-date=28 April 2022 | archive-date=29 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220429074055/https://www.jstor.org/stable/24644648 | url-status=live| url-access=subscription }}</ref> 1969–1972 నికెల్ బూమ్‌కు దారితీసిన సంవత్సరాలలో యూరోపియన్, పోలినేషియన్ జనాభా క్రమంగా పెరిగింది, స్థానిక కనాక్ మెలనేషియన్లు మైనారిటీగా మారారు, అయినప్పటికీ వారు ఇప్పటికీ అతిపెద్ద జాతి సమూహం.<ref name="ncbrit">{{బ్రిటానికా | 411221 | న్యూ కాలెడోనియా}}</ref> ====ది ఈవెంట్సు==== 1976 - 1988 మధ్య, "ది ఈవెంట్సు" అని పిలువబడే కాలం<ref name="lm-mdg-24">{{Cite news| last1=Mannevy | first1=Charlotte | last2=Derel | first2=Mathurin | last3=Guibert | first3=Nathalie | title=రెండవ రాత్రి అల్లర్లు న్యూ కాలెడోనియాను కుదిపేశాయి: 'ఇది ఇంతవరకు వస్తుందని నేను అనుకోలేదు' | url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | website=Le Monde | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | url-status=live}}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{Cite news| last1=Vinograd | first1=Cassandra | last2=Breeden | first2=Aurelien | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నిరసనల మధ్య ఫ్రాన్స్ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది | url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | website=The New York Times | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | url-status=live}}</ref> (ఫ్రెంచి:లెస్ ఈవెనెమెంట్సు<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{Cite journal| last1=horowitz | first1=Leah S. | title=పర్యావరణ హింస, న్యూ కాలెడోనియాలో చట్టబద్ధత యొక్క సంక్షోభాలు | website=[[రాజకీయ భౌగోళిక శాస్త్రం]] | date=మే 2009 | volume=28 | issue=4 | pages=248–258 | doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 | url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | issn=1873-5096 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=16 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240516233831/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | url-status=live| url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{Cite book| last1=Fisher | first1=Denise | title=దక్షిణ పసిఫిక్‌లో ఫ్రాన్స్: శక్తి, రాజకీయాలు | date=మే 2013 | doi=10.22459/FSP.05.2013 | doi-access=free | publisher=[[ANU ప్రెస్]] | location=[[కాన్‌బెర్రా]] | isbn=9781922144942}}</ref>), ఫ్రెంచి ప్రభుత్వ చర్యలు, కనకు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం మధ్య విభేదాలు తీవ్రమైన హింస, అశాంతి కాలాలను చూశాయి.<ref name="ped" /> 1983లో ఈ భూభాగం కోసం "విస్తరించిన స్వయంప్రతిపత్తి" చట్టం ఐదు సంవత్సరాల పరివర్తన కాలం. 1989లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను ప్రతిపాదించింది. 1984 మార్చిలో ఫ్రంటు ఇండిపెండెంట్సె ‌, కనకు ప్రతిఘటన సమూహం, స్వాధీనం చేసుకున్న పొలాలు, కనాకు, సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటు (ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్) తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. 1985 జనవరిలో ఫ్రెంచి వామపక్ష ప్రభుత్వం కనకు‌లకు సార్వభౌమాధికారాన్ని, యూరోపియను స్థిరనివాసులకు చట్టపరమైన రక్షణను అందించింది. హింస పెరగడంతో ప్రణాళిక విఫలమైంది. ప్రభుత్వం అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది; అయితే, ప్రాంతీయ ఎన్నికలు ముందుకు సాగాయి. ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ నాలుగు ప్రావిన్సులలో మూడింటి మీద నియంత్రణ సాధించింది. మధ్య-కుడి ప్రభుత్వం 1986 మార్చి ఫ్రాన్సు‌లో ఎన్నికైంది సోషలిస్టుల క్రింద స్థాపించబడిన ఏర్పాట్లను క్షీణింపజేయడం ప్రారంభించింది, ఎక్కువగా స్థానిక భూమి వాదనలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా భూములను పునఃపంపిణీ చేసింది. ఫలితంగా మూడింట రెండు వంతుల కంటే ఎక్కువ యూరోపియన్లకు. మూడవ వంతు కంటే తక్కువ కనకు‌లకు వెళ్ళింది. 1987 చివరి నాటికి, రోడ్డు అడ్డంకులు తుపాకీ యుద్ధాలు, ఆస్తి విధ్వంసం ఓవియా గుహ బందీల తీసుకోవడంలో ముగిశాయి. 1988 ఫ్రెంచి అధ్యక్ష ఎన్నికలు ప్రారంభానికి కొన్ని రోజుల ముందు నాటకీయ బందీల సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఓవియాలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ఉగ్రవాదులు నలుగురు జెండర్ము‌లను చంపి 27 మంది బందీలను తీసుకున్నారు. బందీలను రక్షించడానికి సైన్యం గుహ మీద దాడి చేసింది. పంతొమ్మిది మంది కనకు బందీలుగా ఉన్నవారు మరణించారు. మరో ముగ్గురు నిర్బంధంలో మరణించారు. దాడిలో ఇద్దరు సైనికులు మరణించారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | title= న్యూ కాలెడోనియాలో భూమి, స్వాతంత్ర్యం | website= Cultural Survival Quarterly Magazine | last= Winslow | first= Donna | date= June 1991 | via= culturalsurvival.org | access-date= 2021-02-11 | language=en | archive-date= 13 నవంబరు 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | url-status= live}}</ref> ====న్యూమియా ఒప్పందం, స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|ఒకే స్తంభం మీద పక్కపక్కనే జెండాలు, న్యూమియా 2011 మార్చి]] 1988 జూన్ 25 సంతకం చేయబడిన మాటిగ్నాను ఒప్పందాలు ఒక దశాబ్ద కాలం స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారించాయి. 1998 మే 5న సంతకం చేయబడిన నూమియా ఒప్పందం 20 సంవత్సరాల పరివర్తనకు పునాది వేసింది. ఇది క్రమంగా స్థానిక ప్రభుత్వానికి అధికారాలను బదిలీ చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 2018 చివరి నాటికి ఓటు జరగాలని నూమియా ఒప్పందం నిర్దేశించిన కాలక్రమాన్ని అనుసరించి 2017 నవంబరు 2న ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి ఎడ్వర్డు ఫిలిపు అధ్యక్షత వహించిన సమావేశంలో ఫ్రాన్సు నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కోసం పునాది వేయబడింది. ఇది 2018 నవంబరు నాటికి జరగనుంది. ఓటరు జాబితా అర్హత చాలా కాలంగా వివాదానికి దారితీసింది. కానీ వివరాలు కనాకు మూలానికి చెందిన ఓటర్లకు ఆటోమేటికు అర్హతను మంజూరు చేసే ఎన్నికల జాబితాలో పరిష్కరించబడ్డాయి. కానీ ఆ భూభాగంలో ఎక్కువ కాలం నివసించని ఇతర మూలాల వారిని మినహాయించాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | title=Nouvelleque accord politique " sur le référendum d'autodétermination | website=LeMonde.fr | date=3 నవంబరు 2017 | last1=Roger | first1=Patrick | language=fr | trans-title=కొత్త కలెడోనియా: 'రాజకీయ ఒప్పందం'లో స్వీయ-అంగీకారం ఏమిటి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ | access-date=17 జూలై 2018 | archive-date=22 జూన్ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | url-status=live}}</ref> ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది 2018 నవంబరు 4న<ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు తేదీని నిర్ణయించింది | website=[[ది గార్డియన్]] | date=20 మార్చి 2018 | access-date=25 మార్చి 2018 | archive-date=13 మే 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్యం తిరస్కరించబడింది.<ref>{{Cite magazine | url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | title= న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగా ఉండటానికి ఓట్లు | magazine= [[Time (magazine) | Time.com]] | agency= Associated Press | date= 5 నవంబరు 2018 | location= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language=en | access-date= 2018-11-08 | archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | archive-date= 9 నవంబరు 2018 | url-status= dead}}</ref> మరొక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2020 అక్టోబరులో జరిగింది. ఓటర్లు మరోసారి ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | title= న్యూ కాలెడోనియా ఓటర్లు ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగానే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు | website= లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ | agency= అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ | first= షార్లెట్ | last= ఆంటోయిన్-పెరాన్ | date= 4 అక్టోబరు 2020 | place= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language= en | access-date= 11 ఫిబ్రవరి 2021 | archive-date= 8 అక్టోబరు 2020 | archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | url-status= live}}</ref> 2018 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 56.7% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు. 2020 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఈ శాతం తగ్గింది. 53.4% ​​మంది ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| date=2020-10-04 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ: దక్షిణ పసిఫిక్ ప్రాంతం ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | language=en | website=[[BBC News]] | url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | access-date=2021-07-08 | archive-date=4 అక్టోబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | url-status=live}}</ref> మూడవ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ డిసెంబరు 12న జరిగింది. 2021.<ref>{{Cite news| url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | title=ఫ్రెంచ్ భూభాగం ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా దాని మూడవ, చివరి స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది, దీనిలో 96.49 మంది స్వాతంత్ర్యానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు | website=France24 | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=12 డిసెంబరు 2021 | archive-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి. కోవిడు-19 మహమ్మారి వల్ల ఏర్పడిన ప్రభావం కారణంగా ఆలస్యమైన ఓటు కోసం వాదించిన స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి; ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం అలా చేయడానికి నిరాకరించినప్పుడు వారు బహిష్కరణకు పిలుపునిచ్చారు. దీని ఫలితంగా 96% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| last=Antoine-Perron | first=Charlotte | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లోనే ఉండాలని ఓటు వేసింది; వేర్పాటువాదులు బహిష్కరణ | url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | website=Associated Press | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-date=1 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | url-status=live}}</ref> 2024 మేలో చర్చల మధ్య అల్లర్లు చెలరేగాయి.<ref>{{Cite news| title=న్యూ కాలెడోనియా: ఓటింగ్ సంస్కరణల మీద అల్లర్ల మధ్య ఫ్రెంచ్ భూభాగంలో పోలీసులపై 'కాల్పులు' | url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | access-date=మే 14, 2024 | website=France 24 | archive-date=15 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | url-status=live}}</ref> 2024 అక్టోబరులో అప్పటి ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి మిచెలు బార్నియరు బిల్లును రద్దు చేశారు. ప్రశాంతతను పునరుద్ధరించాల్సిన అవసరాన్ని పేర్కొంటూ, "మరిన్ని అశాంతిని నివారించడం" ప్రాధాన్యత అని జాతీయ అసెంబ్లీకి చెప్పారు.<ref name=":3">{{Cite news| date=2024-10-04 | title=ఫ్రాన్స్ ఓటింగ్ సంస్కరణను వదులుకోవడంతో న్యూ కాలెడోనియన్ స్వాతంత్ర్య నాయకులు జాగ్రత్త | url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | access-date=2025-04-16 | website=[[Radio France Internationale]] | language=en | archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | archive-date=31 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> 2024 డిసెంబరు 2న అల్లర్లు ముగిసినందున కర్ఫ్యూ అధికారికంగా ఎత్తివేయబడింది.<ref>{{Cite news| title=హింసాత్మక అల్లర్ల తర్వాత 6 నెలల్లో ఫ్రెంచి విదేశీ భూభాగం న్యూ కాలెడోనియాలో కర్ఫ్యూ ఎత్తివేయబడింది | url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | access-date=2025-04-16 | website=[[Anadolu Agency]] | archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | archive-date=2 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> == రాజకీయాలు == న్యూ కాలెడోనియా అనేది భూభాగం ''సుయి జనరిసు'', దీనికి ఫ్రాన్సు క్రమంగా కొన్ని అధికారాలను బదిలీ చేసింది.<ref name="jc" /> దాని పౌరులు ఫ్రెంచి జాతీయత కలిగి ఉంటారు. ఫ్రాన్సు అధ్యక్షుడికి ఓటు వేస్తారు. యూరోపియను పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ఓటు వేసే హక్కు వారికి ఉంది. దీనిని 54 మంది సభ్యులతో కూడిన టెరిటోరియలు కాంగ్రెసు నిర్వహిస్తుంది. ఇది మూడు ప్రాంతీయ అసెంబ్లీల సభ్యులతో కూడిన శాసనసభ.<ref name="undcol" /> ఫ్రెంచి రాష్ట్రాన్ని హై కమిషనరు భూభాగంలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref name="undcol" /> జాతీయ స్థాయిలో, న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి పార్లమెంటులో ఇద్దరు డిప్యూటీలు, ఇద్దరు సెనేటర్లు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref>{{Cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie | publisher=[[Cabinet of France | Government of France]] | website=[[Minister of the Interior (France) | Minister of the Interior]] | language=fr | access-date=2012-08-06 | archive-date=26 June 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | url-status=live}}</ref> 25 సంవత్సరాలుగా న్యూ కాలెడోనియాలోని పార్టీ వ్యవస్థ స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక ది ర్యాలీ–యుఎంపి ఆధిపత్యంలో ఉంది.<ref name="undcol" /> ఈ ఆధిపత్యం అవెనిరు ఎన్సెంబులు అనే కొత్త పార్టీ ఆవిర్భావంతో ముగిసింది. ఇది స్వాతంత్ర్యాన్ని కూడా వ్యతిరేకించింది. కానీ అనేక స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహాల సంకీర్ణమైన కనకు సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటులో భాగమైన కనకు ఉద్యమంతో సంభాషణకు మరింత బహిరంగంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="undcol" /> 2025 జనవరిలో అల్సైడు పొంగా న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వ అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. లూయిసు మాపౌ నేతృత్వంలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తరువాత కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2024 అశాంతి తరువాత స్థిరత్వాన్ని తీసుకువచ్చిందని దేశం ఫ్రాన్సు రిపబ్లికులోనే ఉండటానికి కొనసాగింపుగా ఆయన నాయకత్వం వర్ణించబడింది.<ref name=":02">{{Cite news| last=Mazzoni | first=Julien | date=2025-01-09 | title=న్యూ కాలెడోనియా రాజకీయ సంక్షోభం తర్వాత కాంగ్రెస్ ఫ్రాన్స్ అనుకూల అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంది | url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president | access-date=2025-04-05 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> === ఆచార అధికారం === కనాకు సమాజంలో 4,000–5,000 కుటుంబ ఆధారిత వంశాల నుండి ఈ భూభాగాన్ని తయారు చేసే ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాలు (ఎయిరెసు కౌటుమియరెసు) వరకు అనేక ఆచార అధికారం ఉంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} వంశాలు వంశ నాయకులచే నాయకత్వం వహించబడతాయి. ఇవి 341 తెగలను ఏర్పరిచాయి, ప్రతి ఒక్కటి ఒక గిరిజన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటుంది. ఈ తెగలను 57 సంప్రదాయ ప్రధాన రాజ్యాలుగా చెఫరీసు) విభజించారు. ప్రతి ఒక్కటి ఒక ప్రధాన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటాయి. సంప్రదాయ ప్రాంతాల పరిపాలనా ఉపవిభాగాలను ఏర్పరుస్తాయి.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb| జీన్ లెక్వెసు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో న్యూ కాలెడోనియా స్వేచ్ఛను నిర్ధారించడంలో సహాయపడిన యుఎస్ సేవా సభ్యులను సత్కరించే కార్యక్రమంలో ]] కస్టమరీ సెనేటు అనేది కనకు‌ల వివిధ సాంప్రదాయ కౌన్సిలు‌ల అసెంబ్లీ, కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన చట్ట ప్రతిపాదనల మీద అధికార పరిధిని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="cs-fra" /> కస్టమరీ సెనేటు‌లో ప్రతి ఒక్కరూ నియమించిన 16 మంది సభ్యులు ఉంటారు. సాంప్రదాయ కౌన్సిలు, ప్రతి ఆచార ప్రాంతానికి ఇద్దరు ప్రతినిధులు.<ref name="cs-fra" /> దాని సలహా పాత్రలో, నౌమియా ఒప్పందంలో నిర్వచించిన విధంగా "కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన" చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కస్టమరీ సెనేటు‌ను సంప్రదించాలి.<ref name="cs-fra" /> గుర్తింపు పౌర ఆచార శాసనం, భూ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కూడా ఇది చర్చా పాత్రను కలిగి ఉంది.<ref name="cs-fra" /> ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబరు‌లో కొత్త అధ్యక్షుడిని నియమిస్తారు. అధ్యక్ష పదవి ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాల మధ్య తిరుగుతుంది.<ref name="cs-fra">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | title=Sénat coutumier | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> వివాహం, దత్తత, వారసత్వం, కొన్ని భూమి సమస్యల వంటి పౌర విషయాలకు సంబంధించి కనకు ప్రజలు ఆచార అధికారులను ఆశ్రయిస్తారు.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ఫ్రెంచి పరిపాలన సాధారణంగా ఆచార వ్యవస్థలో తీసుకున్న నిర్ణయాలను గౌరవిస్తుంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} అయితే వారి అధికార పరిధి శిక్షా విషయాలలో తీవ్రంగా పరిమితం చేయబడింది. ఎందుకంటే ఆచార న్యాయ వ్యవస్థకు సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు శారీరక శిక్ష వాడకంతో సహా, మానవ హక్కుల బాధ్యతలకు విరుద్ధంగా కనిపిస్తాయి. ఫ్రాన్సు.{{sfn|అనయ|2011|p=8}} === సైనికం-జెండర్మేరీ=== న్యూ కాలెడోనియా సాయుధ దళాలలో (ఫ్రెంచి: ఫోర్సెసు ఆర్మీసు డి నౌవెలు-కాలేడోనీ, లేదా ఎఫ్‌ఎఎంసి )లో దాదాపు 2,000 మంది సైనికులు ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా కౌమాకు, నందాయు, టోంటౌటా, ప్లం, నౌమియాలో మోహరించబడ్డారు.<ref name="fanc">{{Cite web| url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Defense.gouv.fr | date=2012-12-20 | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 November 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> భూ బలగాలు ట్రూప్సు డి మెరైను, రెజిమెంటు డి'ఇన్ఫాంటెరీ డి మెరైను డు పసిఫికు, రెజిమెంటు‌ను కలిగి ఉంటాయి. 700 మంది సభ్యుల రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 80 శాతం మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి స్వల్పకాలిక (నాలుగు నెలల) మోహరింపుల మీద సైనికులతో కూడి ఉన్నారు. 2018 నాటికి రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 30 మంది సిబ్బందిని మాత్రమే స్థానికంగా నియమించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire | last=Lagneau | first=Laurent | date=19 September 2018 | access-date=12 February 2023 | archive-date=12 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | url-status=live}}</ref> నావికా దళాలలో ఫ్రెంచు నేవీకి చెందిన అనేక నౌకలు ఉన్నాయి. వీటిలో: ఫ్లోరియలు-క్లాసు ఫ్రిగేటు, వెండిమియారు, పెట్రోలు, సపోర్టు నౌక డి'ఎంట్రెకాస్టియాక్సు, ఫెలిక్సు ఎబౌ తరగతి పెట్రోలు నౌకల ప్రధాన నౌక అగస్టే బెనెబిగు. ఈ భూభాగంలో కార్యకలాపాలకు మద్దతుగా ఒక ఇడిఎ-ఎస్ ల్యాండింగు క్రాఫ్టు (సాబరు) కూడా మోహరించబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ | title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau | date=23 January 2025 | access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA | date=25 November 2021 | access-date=10 December 2021 | archive-date=26 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | url-status=live}}</ref> ఫ్రెంచి నావికాదళం 2026 నాటికి ఫెలిక్సు ఎబౌ క్లాసు (జీను ట్రానేపు) రెండవ నౌకను భూభాగానికి మోహరించడం ద్వారా న్యూ కాలెడోనియాలో దాని ఆఫ్షోరు గస్తీ సామర్థ్యాలను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. .<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape | title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape | website=French Navy | date=5 March 2025 | access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry | website=Shepherd | last=Tanguy | first=Jean-Marc | date=4 August 2022 | access-date=30 December 2022 | archive-date=21 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | url-status=live}}</ref><ref name="brestboulogne">{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne | website=Mer et Marine | language=fr | last=Groizeleau | first=Vincent | date=21 September 2022 | access-date=3 November 2022 | url-access=subscription | archive-date=22 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | url-status=live}}</ref> 2010ల చివరి నాటికి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఫ్రెంచు నావికా విమానయానం, వైమానిక దళ అంశాలలో రెండు నేవీ ఫాల్కను 200 గార్డియను సముద్ర నిఘా విమానాలు (ఫ్లోటిల్లా 25ఎఫ్ నుండి తీసుకోబడ్డాయి) ఉన్నాయి. వీటిని 2025/26 నుండి ప్రారంభమయ్యే మరింత ఆధునిక ఫాల్కను 2000 ఆల్బాట్రోసు ద్వారా భర్తీ చేయనున్నారు,<ref>{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/les-avions-de-surveillance-maritime-gardian-prolonges-a-tahiti-et-noumea | title=Les avions de surveillance maritime Gardian prolongés à Tahiti et Nouméa | last=Groizeleau | first=Vincent | website=Mer et Marine | language=fr | date=13 December 2024 | access-date=13 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web| title=French Navy to receive new eyes in the sky from Dassault | url=https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | access-date=2022-11-18 | website=www.aerotime.aero | date=19 November 2020 | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113213457/https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | url-status=live}}</ref> అదనంగా రెండు కాసా సిఎన్235 రవాణా విమానాలు, వైమానిక దళం 52 "టోంటౌటా" స్క్వాడ్రను నుండి మూడు ప్యూమా హెలికాప్టర్లు.<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées | date=14 February 2022 | access-date=11 February 2023 | archive-date=5 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées | date=10 February 2023 | access-date=11 February 2023 | archive-date=11 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | url-status=live}}</ref> 2022కి ముందు ఫ్రిగేటు వెండెమియరు అలోయెటు 3 హెలికాప్టరు‌ను నిర్వహించింది. అయితే 2022లో ఈ రకం పదవీ విరమణతో దీనిని యూరోకాప్టరు డౌఫిను ఎన్3 ద్వారా భర్తీ చేస్తున్నారు.<ref>{{Cite web| title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 | url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | access-date=2022-11-18 | website=Air & Cosmos | language=fr | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 | url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | date=January 2023 | access-date=2023-03-04 | website=Cols Bleus | language=fr | archive-date=4 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | url-status=live}}</ref> 2022లో ఫ్రెంచి వైమానిక దళం ఎ 400ఎం రవాణా విమానం, ఎ 330 ఎంఆర్‌టిటి ఫీనిక్సు ట్యాంకర్ల మద్దతుతో మూడు రాఫెలు యుద్ధ విమానాలను ఫ్రాన్సు నుండి న్యూ కాలెడోనియాకు మూడు వారాల వ్యాయామం కోసం మోహరించడం ద్వారా భూభాగాన్ని బలోపేతం చేసే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించింది.<ref>{{Cite web| last= | date=2022-08-27 | title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers | url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | access-date=2022-11-18 | website=MilitaryLeak | archive-date=14 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region | url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | access-date=28 December 2023 | website=ac.nato.int | archive-date=3 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | url-status=live}}</ref> అదనంగా నేషనలు జెండర్మేరీ ‌ నుండి దాదాపు 855 మంది సిబ్బంది ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్నారు. వీటిని 4 కంపెనీలు, 27 బ్రిగేడు‌లు, అనేక ప్రత్యేక, మొబైలు జెండర్మేరీ యూనిట్లుగా విభజించారు. స్వాతంత్ర్యం మీద 2021 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ వంటి కాలంలో ఈ దళాలను మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి మోహరించిన సిబ్బందితో గణనీయంగా బలోపేతం చేశారు.<ref>{{Cite news| first=Julien | last=Sartre | date=2021-12-07 | title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote | url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote | access-date=2022-11-18 | website=[[The Guardian]] }}</ref> వైమానిక భాగంలో రెండు ఎక్యూర్యుయిలు హెలికాప్టర్లు ఉన్నాయి <ref>{{Cite web| title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie | url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | access-date=2022-11-18 | website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr | archive-date=7 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | url-status=live}}</ref>[69] అయితే మారిటైం జెండర్మేరీ భూభాగంలో పెట్రోలు బోటు డంబియాను మోహరిస్తుంది.<ref name="fanc" /><ref>{{Cite web| url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats | publisher=Homelandsecurity Technology | date= | access-date=2022-08-28 | archive-date=7 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | url-status=live}}</ref> === స్థితి === 1983 నుండి న్యూ కాలెడోనియా పసిఫికు కమ్యూనిటీలో సభ్యదేశంగా ఉంది. సంస్థ ప్రాంతీయ ప్రధాన కార్యాలయం నౌమియాలో ఉంది. 1986 నుండి ఐక్యరాజ్యసమితి డీకోలనైజేషను కమిటీ న్యూ కాలెడోనియాను ఐక్యరాజ్యసమితి స్వయం పాలన లేని భూభాగాల జాబితాలో చేర్చింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | title=ట్రస్ట్, స్వయం పాలన లేని భూభాగాలు (1945–1999) | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్]] | access-date=29 జూన్ 2017 | archive-date=6 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఈ క్రింది విధంగా జరిగింది. అయినప్పటికీ స్వాతంత్ర్యాన్ని మెజారిటీ తిరస్కరించింది. [[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2| న్యూ కాలెడోనియా పరిపాలనను వివరించే పిరమిడు గ్రాఫు]] 1980లలో వేర్పాటువాద అశాంతి కాలం తర్వాత 1998లో సంతకం చేయబడిన ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఆమోదించబడిన న్యూమియా ఒప్పందం ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాకు ప్రత్యేక హోదా లభించింది. ప్రారంభమైన ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2018 నవంబరు 4న జరిగింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తేదీని నిర్ణయించింది | website=The Guardian | access-date=20 మార్చి 2018 | date=19 మార్చి 2018 | last=Willsher | first=Kim | archive-date=25 అక్టోబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ఓటును సిద్ధం చేయడానికి పారిస్ సమావేశం | website=రేడియో న్యూజిలాండ్ | access-date=2016-03-08 | date=2016-02-02 | archive-date=8 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | url-status=live}}</ref> ఫలితంగా 56.9% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యానికి 'కాని' ఓటు వేసింది | agency=Reuters | date=2018-11-04 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2018-11-04 | archive-date=6 డిసెంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం మరో స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. ఇది 2020 అక్టోబరు 4న జరిగింది. ఫలితంగా 53.26% ఓటర్లు ఫ్రాన్సూ‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | title=న్యూ కాలెడోనియా రెండవసారి ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | date=2020-10-05 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2020-10-05 | archive-date=20 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ద్వారా అనుమతించబడిన మూడవ, చివరి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. 2021 డిసెంబరు 12న న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రెంచి రిపబ్లికు‌లో భాగంగా ఉందని నిర్ధారించింది. కనకు జనాభాలో ఎక్కువ మంది ఓటును బహిష్కరించిన తర్వాత 96% మంది స్వాతంత్ర్యానికి "కాదు" అని ఓటు వేశారు. "కనకు గుర్తింపు, అన్ని పార్టీలు పంచుకునే భవిష్యత్తును వ్యక్తీకరించడానికి అన్ని పార్టీలు కలిసి ఒక పేరు, జెండా, గీతం, నినాదం, నోట్ల రూపకల్పనను వెతకాలి" అని పేర్కొన్న ఒప్పందం కారణంగా ఈ భూభాగం అధికారిక పేరు న్యూవెలు-కలెడోనియా సమీప భవిష్యత్తులో మార్చబడవచ్చు.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | title=Les accords de Nouméa | author=Government of New Caledonia | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | archive-date= 5 ఏప్రిల్ 2008 | language=fr | author-link=న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వం}}</ref> అయితే ఈ రోజు వరకు ఈ భూభాగానికి కొత్త పేరు మీద ఏకాభిప్రాయం లేదు. అయినప్పటికీ ''కనకు రిపబ్లికు'' 40% జనాభాలో ప్రజాదరణ పొందింది .<ref>{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | url-status=dead| archive-date=27 జూన్ 2008 | title=సొసైటీ : లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ చోయిసిట్ అన్ హైమ్నె ఎట్ ఉనే డివైజ్ | author=RFO | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా తన సొంత చిహ్నాలను ఎక్కువగా స్వీకరించింది. దాని నోట్ల కోసం ఒక గీతం, నినాదం, కొత్త డిజైను‌ను ఎంచుకుంది.<ref name="monde1" /> 2010 జూలైలో న్యూ కాలెడోనియా కాంగ్రెసు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కనకు జెండాను ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ తో పాటు భూభాగం ద్వంద్వ జెండాలుగా ఎగురవేయాలనే కోరికకు అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. కోరిక చట్టబద్ధంగా కట్టుబడి లేనిది. వివాదాస్పదంగా నిరూపించబడింది.<ref name="congress">{{Cite web| url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | title=Nouvelle-Calédonie: Voeu dedrau sur akley 2010 | website=axl.cefan.ulaval.ca | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=23 అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | url-status=live}}="{ci><ref name | url= http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341 | title= Voeux n° 1 du treize juillet 2010 | access-date= 26 నవంబరు 2021 | archive-date= 17 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf=6341.pdf=6341 url-status = live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియను కమ్యూను‌లలో ఎక్కువ భాగం (కానీ అన్నీ కాదు) ఇప్పుడు రెండు జెండాలను ఎగురవేస్తాయి. మిగిలినవి ఫ్రెంచి త్రివర్ణాన్ని మాత్రమే ఎగురవేస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web| url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-communochtml19.150W150000%20%22descendre%20le%20drapeau%20kanak%20est%20un%20geste%20ignoble%2C%20il%20ne%20faut%20Plus%20parler%20de%20destin%20commun%21%22 | website=Nouvelle-Calédonie la 1ère | date=9 మే 2014 | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=2021-11-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wam | url-status=live| title=ఆర్కైవ్ నకలు }}</ref> అనధికారిక దత్తత న్యూ కాలెడోనియాను రెండు జెండాలున్న ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు లేదా భూభాగాల్లో ఒకటిగా చేసింది. రెండు జెండాలను ఉపయోగించాలని కోరుకునే నిర్ణయం రెండు వర్గాల మధ్య నిరంతరం యుద్ధభూమిగా మారింది. 2011 ఫిబ్రవరిలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం కూలిపోవడానికి దారితీసింది.<ref name="fr24">{{Cite web| url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | title=సర్కోజీ న్యూ కాలెడోనియా హింసపై సంభాషణకు పిలుపునిచ్చింది | publisher=France 24 | date=2011-08-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=7 సెప్టెంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | url-status=live}}</ref> == పరిపాలనా విభాగాలు == [[File:Map of New Caledonian Communes (Unlabeled).svg| thumb|న్యూ కాలెడోనియన్ కమ్యూన్‌ల మ్యాప్. లేత బూడిద రంగు, ముదురు బూడిద రంగు వరుసగా ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లను సూచిస్తాయి]] 1999 ఫిబ్రవరి 16న పార్లమెంటు ఆమోదించిన సేంద్రీయ చట్టం, సాధారణ చట్టం ఫలితంగా సంస్థాగత సంస్థగా ఏర్పడింది.<ref name="jc" /> ఈ ద్వీపసమూహం మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించబడింది: * దక్షిణ ప్రావిన్సు (''సుడు ప్రావిన్సు ప్రావిన్సు''). ప్రాంతీయ రాజధాని: నౌమియా. ప్రాంతం: 9,407 చ.కి.మీ జనాభా: 212,082 నివాసితులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1">{{Cite web| title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − జనాభా లీగల్స్ డి నౌవెల్లె-కాలేడోనీ {!{2}19ee en ! | url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | access-date=2023-09-11 | website=www.insee.fr | archive-date=25 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | url-status=live}}</ref> * నార్తు ప్రావిన్సు (''నార్డు ప్రావిన్సు''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: కోనే. వైశాల్యం: 7,348 చ.కి.మీ జనాభా: 49,910 నివాసులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1" /> * లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు (''ప్రావిన్సు డెసు ఇల్సు లోయాటె''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: లిఫౌ. వైశాల్యం: 1,981 చ.కి.మీ జనాభా: 18,353 నివాసులు ఉన్నారు. (2019).<ref name=":1" /> న్యూ కాలెడోనియా ఇంకా 33 కమ్యూను‌లుగా (మునిసిపాలిటీలు) విభజించబడింది.<ref name="jc">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 | title=Présentation= – L'Ov.Outrebsentation= | | access-date=2013-01-30 | archive-date=21 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelleh-caledon3 | url-status=live}}</ref> పోయా అనే ఒక కమ్యూను రెండు ప్రావిన్సుల మధ్య విభజించబడింది. ప్రధాన స్థావరం అత్యధిక జనాభా కలిగిన పోయా ఉత్తర సగం ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. అయితే 2019లో కేవలం 210 మంది నివాసితులతో ఉన్న కమ్యూను దక్షిణ సగం దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. == భౌగోళికం == [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|అంతరిక్షం నుండి న్యూ కాలెడోనియా]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|ఐఎస్‌ఎస్ నుండి న్యూ కాలెడోనియా పగడపు దిబ్బలు 2020 సెప్టెంబరు 9]] న్యూ కాలెడోనియా జిలాండియాలో భాగం. ఇది పురాతన గోండ్వానా సూపర్-ఖండంలో ఒక భాగం. ఇది [[ఓషియానియా]]లో భాగం. న్యూ కాలెడోనియా దాదాపు 66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఆస్ట్రేలియా నుండి విడిపోయి, తరువాత ఈశాన్య దిశలో కదులుతూ, దాదాపు 50 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ప్రస్తుత స్థితికి చేరుకుందని ఊహించబడింది.<ref>బోయర్ & గిరిబెట్ 2007: 355</ref> ప్రధాన భూభాగం పొడవునా మధ్య పర్వత శ్రేణి ద్వారా విభజించబడింది, దీని ఎత్తైన శిఖరాలు ఉత్తరాన మోంట్ పానియే 1629 మీ (5,344 అ) ఆగ్నేయంలో మోంటు హంబోల్టు 1618 మీ (5,308 అ) ఉన్నాయి.<ref name="geo-jc2">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> తూర్పు తీరం పచ్చని వృక్షసంపదతో కప్పబడి ఉంది.<ref name="geo-jc2" /> పశ్చిమ తీరం, దాని పెద్ద సవన్నా, వ్యవసాయానికి అనువైన మైదానాలతో, పొడి ప్రాంతం. ఈ తీరం వెంబడి అనేక ఖనిజ-సంపన్న మాసిఫు‌లు కనిపిస్తాయి.<ref name="geo-jc2" /> డయాహోట్ నది న్యూ కాలెడోనియాలో అతి పొడవైన నది. ఇది దాదాపు {{convert|100|km}} ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB">{{Britannica | 161133 | డయాహోట్ నది}}</ref> ఇది 620 చకిమీ (240 చకిమీ) పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. వాయవ్య దిశగా బై డి'హార్కోర్టులోకి తెరుచుకుంటుంది. ఇది పాని పర్వతం పశ్చిమ ఎస్కార్పు‌మెంటు వెంట ద్వీపం ఉత్తర బిందువు వైపు ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB" /><ref name="UNU">{{Cite web| url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=వర్గీకరణకర్తబ్రౌజ్&p.sa= | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ఓపెన్‌కాస్ట్ మైనింగ్ ప్రభావాలు | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్ యూనివర్సిటీ]] | access-date=9 జూన్ 2011 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= | archive-date=27 జూలై 2011 }}</ref> ద్వీపంలో ఎక్కువ భాగం తడి సతత హరిత అడవులతో కప్పబడి ఉంది. అయితే దిగువ ఎత్తులలో సవన్నాలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి.<ref name="gbrs" /> న్యూ కాలెడోనియను సరస్సు మొత్తం వైశాల్యం {{convert|24000|km2}} ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సరస్సులలో ఇది ఒకటి. మడుగు, చుట్టుపక్కల ఉన్న న్యూ కలెడోనియా బారియరు రీఫు దాని అసాధారణ సౌందర్యం, సముద్ర జీవవైవిధ్యం కోసం 2008లో యునెస్కో [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం]]గా పేరు పెట్టబడింది.<ref name="geo-jc">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | title=డోనీస్ జియోగ్రాఫిక్స్ | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv-01access-300ate | | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{Cite web| url= https://whc.unesco.org/en/list/1115 | title= న్యూ కాలెడోనియా సరస్సులు: రీఫ్ వైవిధ్యం, అనుబంధ పర్యావరణ వ్యవస్థలు | website= UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ కేంద్రం | publisher= ఐక్యరాజ్యసమితి విద్యా, శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక సంస్థ | access-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ | url-status= live}}</ref> st.<ref name="geo-jc5">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> The2023 మేలో న్యూ కాలెడోనియాలో భూకంపం, సునామీ సంభవించాయి. దీని వలన ఇక్కడ, సమీపంలోని ఇతర దేశాలలో సునామీ హెచ్చరిక జారీ చేయబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | title=భూకంపం దక్షిణ పసిఫిక్ అంతటా 3 అడుగుల అలల సునామీ హెచ్చరికలను ప్రేరేపిస్తుంది | website=The Independent | first=Shweta | last=Sharma | date=19 మే 2023 | access-date=29 మే 2023 | archive-date=19 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | url-status=live}}</ref> === వాతావరణం === వాతావరణం ఉష్ణమండల, నవంబరు నుండి మార్చి వరకు వేడి, తేమతో కూడిన కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc6">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> <ref name="geo-jc2" /> ఉష్ణోగ్రతలు, జూన్ నుండి ఆగస్టు వరకు చల్లగా, పొడి కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc2" />మధ్య ఉష్ణోగ్రతలు రెండు చిన్న అంతరాలతో అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.<ref name="ped" /> ఉష్ణమండల వాతావరణం సముద్ర ప్రభావం, వాణిజ్య గాలుల ద్వారా బలంగా నియంత్రించబడుతుంది. ఇవి తేమను తగ్గిస్తాయి. ఇది 80%కి దగ్గరగా ఉంటుంది.<ref name="geo-jc" /> సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 23&nbsp;°C, చారిత్రక తీవ్రతలు {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped" /> దీవిలో అవపాతం చాలా భిన్నంగా ఉంటుందని వర్షపాతం రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. గలారినోలో నమోదైన {{convert|3000|mm}} వర్షపాతం పశ్చిమ తీరం సగటు కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఎల్ నినో ప్రభావం కారణంగా పొడి కాలాలు కూడా ఉన్నాయి.<ref name="ped" /> డిసెంబరు ఏప్రిల్ మధ్య, ఉష్ణమండల మాంద్యాలు తుఫానులు గంటకు 100 కిమీ (గంటకు 62 మైళ్ళు) వేగాన్ని మించి గాలులు వీస్తాయి. ఒక్కొకసారి గంటకు 250 కిమీ (గంటకు 160 మైళ్ళు) వేగంతో కూడా గాలులు వీస్తాయి. చాలా ఎక్కువ వర్షపాతం సంభవిస్తాయి.<ref name="ped" /> 2021 మార్చిలో న్యూ కాలెడోనియాను ప్రభావితం చేసిన చివరి తుఫాను తుఫాను నిరాను. == పర్యావరణం == [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|న్యూ కాలెడోనియాకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రకృతి దృశ్యం]] న్యూ కాలెడోనియాలో అనేక ప్రత్యేకమైన టాక్సాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పక్షులు, మొక్కలు.<ref name="hjnc" /> ఇది చదరపు కిలోమీటరుకు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నమైన వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది.<ref name="hjnc" /> జీవవైవిధ్యం గ్రాండే టెర్రే, మధ్య పర్వత శ్రేణి వల్ల సంభవిస్తుంది. ఇది స్థానిక జాతులు వృద్ధి చెందే వివిధ రకాల సముదాయాలు, భూస్వరూపం, సూక్ష్మ-వాతావరణాలను సృష్టించింది.<ref name="hjnc">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=Noth కాలెడోనియా | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=26 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=26 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | url-status=live}}</ref> నికెలు పరిశ్రమ కారణంగా, న్యూ కాలెడోనియా తలసరి అధిక స్థాయిలో కార్బను డయాక్సైడు‌ను విడుదల చేస్తుంది. ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే. 2019లో ఇది ఫ్రాన్సు‌కు 4.81 టన్నుల కార్బన్డైయాక్సైడు విడుదల చేసింది.<ref>{{Cite web| title=EDGAR – గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ కోసం ఉద్గారాల డేటాబేస్ | url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | access-date=2021-04-24 | website=edgar.jrc.ec.europa.eu | archive-date=31 మే 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా అసాధారణ జీవవైవిధ్యం, దాని ముప్పు స్థితి కలయిక దీనిని అత్యంత కీలకమైన వాటిలో ఒకటిగా చేసింది. జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్లు ఈ భూమి మీద ఉన్నాయి.<ref name = "myers">{{Cite journal| last1=Myers | first1=Norman | last2=Mittermeier | first2=Russell A. | last3=Mittermeier | first3=Cristina G. | last4=da Fonseca | first4=Gustavo A. B. | last5=Kent | first5=Jennifer | title=సంరక్షణ ప్రాధాన్యతల కోసం జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్‌లు | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-02-24_403_6772/page/19 | website=Nature | date=February 2000 | volume=403 | issue=6772 | pages=853–858 | doi=10.1038/35002501 | pmid=10706275 | bibcode=2000Natur.403..853M | s2cid=4414279 }}</ref> 2001లో బ్రూనో, జాక్వెసు లాఫ్లూరు ఆర్‌పిసిఆర్ పార్టీ నుండి "తీవ్రమైన సవాళ్లను" ఎదుర్కొని కాలెడోనియను పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం తరపున ఆయన చేసిన కృషికి వాన్ పెటెగెం గోల్డ్మను పర్యావరణ బహుమతిను అందుకున్నారు.<ref>{{Cite web| title=Bruno Van Peteghem | url=http://www.goldmanprize.org/node/169 | website=Goldman Environmental Prize | archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 | archive-date=1 ఫిబ్రవరి 2009 | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా పర్యావరణ వైవిధ్యాన్ని అగ్నిప్రమాదం, పారిశ్రామిక, నివాస అభివృద్ధి, అపరిమిత వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు, మైనింగు (న్యాయపరమైన రద్దు వంటివి) నుండి రక్షించడంలో కొన్ని రంగాలలో పురోగతి సాధించబడింది. ఐఎన్‌సిఒ 2006 జూన్ లో దుర్వినియోగాల కారణంగా మైనింగు లైసెన్సు పొందింది).<ref>{{Cite web| title=స్వదేశీ కనక్స్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఇంకోపై దాడి చేశారు | url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | website=MiningWatch కెనడా | date=19 జూలై 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | archive-date=13 అక్టోబరు 2007 | url-status=dead}}</ref> 2008లో ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన నిరంతర అవరోధ రీఫు వ్యవస్థ అయిన న్యూ కాలెడోనియను అవరోధ రీఫు ఆరు మడుగులు, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. === వృక్షజాలం === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[అంబోరెల్లా]]'', ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన పుష్పించే మొక్క వంశం]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[అరౌకారియా కాలమారిస్]]'' [[ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్ (న్యూ కాలెడోనియా)|ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్]]]] న్యూ కాలెడోనియా జంతుజాలం, వృక్షజాలం అనేక కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం గోండ్వానా నుండి విడిపోయినప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో వేరుచేయబడిన పూర్వీకుల జాతుల నుండి ఉద్భవించాయి.<ref>{{Cite journal| first1=అలాన్ ఎస్. | last1=కాలిన్స్ | first2=సెర్గీ ఎ. | last2=పిసారెవ్స్కీ | title= తూర్పు గోండ్వానాను విలీనం చేయడం: సర్కమ్-ఇండియన్ ఒరోజెన్స్ పరిణామం | url=https://archive.org/details/sim_earth-science-reviews_2005-08_71_3-4/page/229 | website=ఎర్త్-సైన్స్ సమీక్షలు | date= ఆగస్టు 2005 | volume=71 | issue=3–4 | pages=229–270 | doi= 10.1016/j.earscirev.2005.02.004 | bibcode=2005ESRv...71..229C | issn= 0012-8252}}</ref> ఇక్కడ స్థానిక జాతులు మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం జాతులు, కుటుంబాలు, ఆర్డరు‌లు కూడా ద్వీపాలకు ప్రత్యేకమైనవి. భూమి మీద ఉన్న ఏదైనా సారూప్య ప్రాంతం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణమండల జిమ్నోస్పెర్ము జాతులు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి. 44 స్వదేశీ జిమ్నోస్పెర్ము‌లలో, 43 స్థానికమైనవి ఉన్నాయి. వాటిలో తెలిసిన ఏకైక పరాన్నజీవి జిమ్నోస్పెర్ము (''పారాసిటాక్ససు ఉస్టా'') కూడా ఉంది.<ref name="futura1" /> అలాగే ''అరౌకారియా'' 35 తెలిసిన జాతులలో, 13 న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి ఉన్నాయి.<ref name="hjnc" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత విభిన్నమైన పుష్పించే, ''అంబోరెల్లా ట్రైకోపోడా'' వంశం కూడా ఉంది, ఇది అన్ని పుష్పించే మొక్కల క్లాడు బేసు వద్ద లేదా సమీపంలో ఉంటుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫెర్ను జాతి, ''స్ఫెరోప్టెరిసు ఇంటర్మీడియా'', న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినది. ఇది ఆమ్ల నేల మీద చాలా సాధారణంగా బీడు నేలల్లో లేదా అటవీప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. తూర్పు తీరంలో సంవత్సరానికి ఒక మీటరు పెరుగుతుంది. చెట్టు ఫెర్నులలో ఇతర జాతులు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ''స్ఫేరోప్టెరిసు నోవా-కలెడోనియా''.<ref name="ncd2">{{Cite web| url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | title= లా ఫ్లోర్ డి నౌవెల్-కలెడోనీ – డ్యూక్సిమే పార్టీ | website= ఫ్యూచురా-సైన్సెస్.కామ్ | date= 2004-08-18 | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 11 మార్చి 2013 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా కూడా గ్రహం మీద దక్షిణ బీచు‌లు (''నోథోఫాగసు'') జాతులు స్వదేశీగా ఉన్న ఐదు ప్రాంతాలలో ఒకటి; ఇక్కడ ఐదు జాతులు సంభవిస్తాయని తెలిసింది.<ref name="futura1" /> న్యూ కాలెడోనియాకు దాని స్వంత మాక్విసు పొదలు (''మాక్విసు మినియరు'') ఉంది. ఇది ఎక్కువగా దక్షిణాన మెటాలిఫెరసు నేలల మీద సంభవిస్తుంది.<ref name="gbrs">{{Cite journal| title=న్యూ కాలెడోనియా: చాలా పాత డార్వినియన్ ద్వీపం? | pmc=2607381 | date=2008 | last1=Grandcolas | first1=P | last2=Murienne | first2=J | last3=Robillard | first3=T | last4=Desutter-Grandcolas | first4=L | last5=Jourdan | first5=H | last6=Guilbert | first6=E | last7=Deharveng | first7=L | volume=363 | issue=1508 | pages=3309–3317 | doi=10.1098/rstb.2008.0122 | website=రాయల్ సొసైటీ యొక్క తాత్విక లావాదేవీలు B: జీవ శాస్త్రాలు | pmid=18765357}}</ref> అల్ట్రామాఫికు శిలల (మైనింగు భూభాగాలు) నేలలు అనేక స్థానిక వృక్ష జాతులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి. ఇవి నేలల విషపూరిత ఖనిజ పదార్థానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి. చాలా విదేశీ జాతుల మొక్కలు దీనికి తక్కువ అనుకూలంగా ఉంటాయి. తగినది ఇది స్వదేశీ మొక్కల నివాస స్థలంలోకి దాడిని లేదా స్థానభ్రంశాన్ని నిరోధించింది.<ref name="futura1">{{Cite web| url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | title=La flore-Caledonie | website=Futura-sciences.com | date=2004-08-18 | access-date=2013-01-30 | archive-date=11 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా భూభాగంలో రెండు భూసంబంధ పర్యావరణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: న్యూ కాలెడోనియా వర్షారణ్యాలు, న్యూ కాలెడోనియా పొడి అడవులు <ref name="DinersteinOlson2017">{{Cite journal| last1=Dinerstein | first1=Eric | last2=Olson | first2=David | last3=Joshi | first3=Anup | last4=Vynne | first4=Carly | last5=Burgess | first5=Neil D. | last6=Wikramanayake | first6=Eric | last7=Hahn | first7=Nathan | last8=Palminteri | first8=Suzanne | last9=Hedao | first9=Prashant | last10=Noss | first10=Reed | last11=Hansen | first11=Matt | last12=Locke | first12=Harvey | last13=Ellis | first13=Erle C | last14=Jones | first14=Benjamin | last15=Barber | first15=Charles Victor | last16=Hayes | first16=Randy | last17=Kormos | first17=Cyril | last18=Martin | first18=Vance | last19=Crist | first19=Eileen | last20=Sechrest | first20=Wes | last21=Price | first21=Lori | last22=Baillie | first22=Jonathan E. M. | last23=Weeden | first23=Don | last24=Suckling | first24=Kierán | last25=Davis | first25=Crystal | last26=Sizer | first26=Nigel | last27=Moore | first27=Rebecca | last28=Thau | first28=David | last29=Birch | first29=Tanya | last30=Potapov | first30=Peter | last31=Turubanova | first31=Svetlana | last32=Tyukavina | first32=Alexandra | last33=de Souza | first33=Nadia | last34=Pintea | first34=Lilian | last35=Brito | first35=José C. | last36=Llewellyn | first36=Othman A. | last37=Miller | first37=Anthony G. | last38=Patzelt | first38=Annette | last39=Ghazanfar | first39=Shahina A. | last40=Timberlake | first40=Jonathan | last41=Klöser | first41=Heinz | last42=Shennan-Farpón | first42=Yara | last43=Kindt | first43=Roeland | last44=Lillesø | first44=Jens-Peter Barnekow | last45=van Breugel | first45=Paulo | last46=Graudal | first46=Lars | last47=Voge | first47=Maianna | last48=Al-Shammari | first48=Khalaf F. | last49=Saleem | first49=Muhammad | display-authors=1 | title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm | website=BioScience | volume=67 | issue=6 | date=2017 | pages=534–545 | issn=0006-3568 | doi=10.1093/biosci/bix014 | pmid=28608869 | pmc=5451287 | doi-access=free}}</ref> === జంతుజాలం ​​=== అద్భుతమైన వృక్ష వైవిధ్యం, స్థానికతతో పాటు, న్యూ కాలెడోనియా విస్తృత వైవిధ్యం కలిగిన జంతువులకు ఆవాసాలను కూడా అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో 100 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు నివసిస్తున్నాయి. వాటిలో 24 స్థానికమైనవి.<ref name = "Palmas">{{Cite journal| last1=Palmas | first1=Pauline | last2=Jourdan | first2=Hervé | last3=Rigault | first3=Frederic | last4=Debar | first4=Léo | last5=De Meringo | first5=Hélene | last6=Bourguet | first6=Edouard | last7=Mathivet | first7=Mathieu | last8=Lee | first8=Matthias | last9=Adjouhgniope | first9=Rachelle | last10=Papillon | first10=Yves | last11=Bonnaud | first11=Elsa | last12=Vidal | first12=Eric | title=ఫెరల్ పిల్లులు న్యూ కాలెడోనియా జీవవైవిధ్య హాట‌స్పాటు అత్యుత్తమ స్థానిక జంతుజాలాన్ని బెదిరిస్తున్నాయి. | website=జీవ పరిరక్షణ | date=1 అక్టోబరు 2017 | volume=214 | pages=250–259 | doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 | bibcode=2017BCons.214..250P | s2cid=43153107 | url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | access-date=21 నవంబరు 2021 | archive-date=20 మార్చి 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220320011424/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | url-status=live}}</ref> ఈ స్థానిక పక్షి జాతులలో ఒకటి న్యూ కాలెడోనియను కాకి. ఇది జంతువులలో దాని సాధన తయారీ సామర్థ్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ప్రైమేటు‌లకు పోటీగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite journal| author1=Weir, A.A.S. | author2=చాపెల్, J. | author3=కాసెల్నిక్, A. | date=2002 | title=న్యూ కాలెడోనియన్ కాకులలో హుక్స్ ఆకృతి | url=https://archive.org/details/sim_science_2002-08-09_297_5583/page/981 | website=[[సైన్స్ (జర్నల్) | సైన్స్]] | volume=297 | issue=5583 | page=981 | doi=10.1126/science.1073433 | pmid=12169726 | s2cid=29196266 }}</ref> ఈ కాకులు వాటి అసాధారణ తెలివితేటలు, సమస్యలను పరిష్కరించడానికి సాధనాలను రూపొందించే సామర్థ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి. మానవులతో పాటు అధ్యయనం చేయబడిన ఏ జంతువులోనూ అత్యంత సంక్లిష్టమైన సాధనాలను తయారు చేస్తాయి.<ref name="nccbbc">{{Cite news| last=వాకర్ | first=Matt | url=http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | title=తెలివైన కొత్త కాలెడోనియన్ కాకులు తల్లిదండ్రుల టూల్ స్కూల్‌కు వెళ్తాయి | website=[[BBC News]] | date=2010-10-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=14 అక్టోబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | url-status=live}}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|కగు, ఒక స్థానిక ఎగరలేని పక్షి]] స్థానిక కగు,<ref>అటెన్‌బరో, D. 1998 ''ది లైఫ్ ఆఫ్ బర్డ్స్'' BBC {{ISBN | 0563-38792-0}}</ref> ఇది చురుకైనది త్వరగా పరిగెత్తగలదు కాని ఇది ఎగరలేని పక్షి, కానీ అది తన రెక్కలను ఉపయోగించి కొమ్మలు ఎక్కడానికి లేదా జారడానికి కూడా ఉపయోగిస్తుంది. దీని శబ్దం కుక్క మొరగినట్లు ఉన్జ్తుంది. ఇది మోనోటైపికు కుటుంబం రైనోచెటిడే, క్రమం యూరిపిజిఫార్మ్సులో మనుగడలో ఉన్న సభ్యత్వం కలిగి ఉంది.<ref name="kagu">{{Cite web| url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | title=Kagu | website=Oiseaux-birds.com | access-date=2013-01-30 | archive-date=24 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా నదులు, సరస్సులలో 11 స్థానిక చేప జాతులు, 14 స్థానిక జాతులు డెకాపోడు, క్రస్టేసియన్లు ఉన్నాయి. ''నియోగాలాక్సియాసు'' వంటి కొన్ని చిన్న ప్రాంతాలలో మాత్రమే ఉన్నాయి.<ref name="ncnau" /> నాటిలసు—ఒక సజీవ శిలాజంగా పరిగణించబడ్డాయి. మెసోజోయికు శకం చివరిలో అంతరించిపోయిన అమ్మోనైటులకు సంబంధించినవి—న్యూ కాలెడోనియా చుట్టూ ఉన్న పసిఫికు జలాల్లో కనిపిస్తాయి.<ref name="ncnau">{{Cite web| url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php | title=La Biodiversité | website=Endemia.nc | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php | archive-date=6 జనవరి 2013 }}</ref> ఇక్కడ పెద్ద వైవిధ్యం ఉంది సముద్ర చేపలు చుట్టుపక్కల జలాల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి పగడపు సముద్రం పరిధిలో ఉంటాయి. పక్షి, సరీసృపాలు, చేపల జాతులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికీ న్యూ కాలెడోనియాలో చాలా తక్కువ క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి: ఇక్కడ కనిపించే తొమ్మిది ఈరదాలలో ఆరు స్థానికమైనవిగా ఉన్నాయి.<ref name="Palmas" /> న్యూ కాలెడోనియాలోని అనేక జాతులు వాటి పరిమాణానికి విశేషమైనవి: ''డుకులా గోలియతు'' అనేది ఆర్బోరియలు పావురం అతిపెద్ద ఉనికిలో ఉన్న జాతి; ''రాకోడాక్టిలసు లీచియనసు'', ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గెక్కో; ''ఫోబోస్సిన్కసు బోకోర్టి (పెద్ద స్కింకు)'' 2003లో తిరిగి కనుగొనబడే వరకు అంతరించిపోయినట్లు భావించారు..<ref name="ncnau" /> మానవ నివాసానికి ముందు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉన్న చాలా జంతుజాలం ​​ఇప్పుడు అంతరించిపోయింది, వీటిలో ''సిల్వియోర్నిసు'', ఏ జీవ జాతితోనూ దగ్గరి సంబంధం లేని ఒక మీటర్ కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న పక్షి, ''మియోలానియా'', జురాసిక్ కాలంలో జీవించి ఉన్న తాబేళ్ల నుండి వేరుగా ఉన్న ఒక పెద్ద కొమ్ముల తాబేలు ఉన్నాయి. 2024 జనవరిలో రాజధాని నౌమియాలోని ఒక కోర్టు సొరచేపలను చంపడాన్ని నిషేధిస్తూ తీర్పును జారీ చేసింది. దీనిని అసమానంగా పేర్కొంటూ. మునుపటి సంవత్సరంలో ఒక ఆస్ట్రేలియన్ పర్యాటకుడు ఒక సొరచేప చేత చంపబడిన తర్వాత నిషేధంనికి వ్యతిరేకత ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite news| last=reporter | first=Guardian | date=2024-01-08 | title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash | access-date=2024-01-10 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> == జనాభా == {| class="wikitable" ! సంవత్సరం !!జనసంఖ్య ‌<ref name="ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | title=ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2 నవంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | archive-date=11 ఏప్రిల్ 2020 | url-status=live}}</ref>!!శాతాలు |- |1956 || 68,480 ||— |- | 1963 || 86,519 || +3.72% |- | 1969 || 100,579 || +2.60% |- | 1976 || 133,233 || +4.03% |- | 1983 || 145,368 || +1.26% |- | 1989 || 164,173 || +2.06% |- | 1996 || 196,836 || +2.61% |- | 2009 || 245,580 || +1.68% |- | 2014 || 268,767 || +1.79% |- | 2019 || 271,407 || +0.19% |- | 2022 || 269,815 || −0.25% |- | 2023 || 268,510 || −0.48% |- |} 2019లో చివరి జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407.<ref name=censuspop /> వీరిలో 18,353 మంది లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో, 49,910 మంది నార్తు ప్రావిన్సులో, 203,144 మంది సౌత్ ప్రావిన్సులో నివసించారు. 2014 - 2019 మధ్య జనాభా పెరుగుదల ఇటీవల 0.2% తగ్గింది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> లాయల్టీ దీవులు (0.1%), దక్షిణ ప్రావిన్సు (−0.2%) కంటే ఉత్తర ప్రావిన్సు (2014 - 2019 మధ్య సంవత్సరానికి 0.3%)లో జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉంది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> జనాభాలో 30% మంది 20 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.<ref name=":0">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 | title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2 నవంబరు 2020=7archive-date | archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-t | url-status=live| archive-date=2020-11-07 }}</ref> మొత్తం జనాభాలో వృద్ధుల నిష్పత్తి పెరుగుతోంది. ఇద్దరు న్యూ కాలెడోనియాలోని ముగ్గురు నివాసితులలో గ్రేటరు నౌమేయాలో నివసిస్తున్నారు. 78% మంది న్యూ కలెడోనియాలో జన్మించారు. మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు 2014లో స్త్రీకి 2.2 పిల్లల నుండి 2019లో 1.9కి తగ్గింది.<ref name="insee-12">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans|publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr)|language=fr|access-date=2013-01-30|archive-date=31 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|url-status=live}}</ref> === సప్రదాయ సమూహాలు === {{bar box |title=న్యూ కలడోనియాలో సంప్రదాయ సమూహాలు (2019 గణాంకాలు)<ref name="Population Structure of Communities">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | title=Population Structure of Communities | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=29 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | archive-date=13 November 2019 | url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=సంప్రదాయ సమూహాలు |right1=శాతం |float=right |bars= {{bar percent|కనకు|darkgreen|41.2}} {{bar percent|యురేపియన్లు|purple|24.1}} {{bar percent|"కలడోనియన్లు" లేక ఎవరో చెప్పని వారు|pink|7.5}} {{bar percent|మిశ్రమ ప్రజలు|red|11.3}} {{bar percent|వల్లిసియను/ఫుటినియన్లు|black|8.3}} {{bar percent|తహిటియన్లు|darkblue|2.0}} {{bar percent|జవనీసు|Violet|1.4}} {{bar percent|ని-వనౌటు|maroon|0.9}} {{bar percent| ఇయత్నామీయులు|darkgray|0.8}} {{bar percent|ఇతర ఆసియన్లు|gray|0.4}} {{bar percent|ఇతరులు|tan|2.1}} }} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం,<ref name="జనసంఘాల జనాభా నిర్మాణం" /> జనాభాలో 41.2% మంది కనాకు కమ్యూనిటీకి చెందినవారని నివేదించబడింది (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 39.1% నుండి పెరిగింది<ref>{{Cite web| url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap | title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / 2009 లో జనాభాను సమీక్షించడం en Nouvelle-Calédonie | format=XLS | access-date=2015-08-24 | publisher=[[Institut of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa}}{{Dead link | date=November 2018 | bot=InternetArchiveBot | fix-attempted=yes }}</ref>) యూరోపు (కాల్డోచె, జోరెల్లె) కమ్యూనిటీకి 24.1% (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 27.2% నుండి తగ్గింది). జనాభాలో మరో 7.5% మంది "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపు పొందారు లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 9.9% నుండి తగ్గింది). "కాలెడోనియను"గా తమను తాము గుర్తించుకునే లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించే చాలా మంది వ్యక్తులు జాతిపరంగా యూరోపియన్లుగా భావిస్తారు.<ref name="LoganCole2001b">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=New Caledonia | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=39 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | url-status=live}}</ref> ఇతర స్వీయ-నివేదిత సంఘాలు వాలిసియన్లు, ఫుటునియన్లు (మొత్తం జనాభాలో 8.3%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.2% నుండి ఎక్కువ), ఇండోనేషియన్లు జావానీసు జాతి సమూహం (మొత్తం జనాభాలో 1.4%, 2014లో ఉన్నట్లే),<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియన్ జావానీస్, న్యూ కాలెడోనియాలో | url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | website=joshuaproject.net | publisher=జాషువా ప్రాజెక్ట్ | access-date=14 డిసెంబరు 2020 | archive-date=5 డిసెంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | url-status=live}}</ref> తాహితీయన్లు (మొత్తం జనాభాలో 2.0%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 2.1% నుండి తగ్గింది), ని-వనువాటు (0.9%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.0% నుండి తగ్గింది), వియత్నామీసు (0.8%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 0.9% నుండి తగ్గింది), ఇతర ఆసియన్లు (ప్రధానంగా జాతి చైనీసు; మొత్తం జనాభాలో 0.4%, 2014 లో మాదిరిగానే). జనాభాలో 11.3% మంది బహుళ వర్గాలకు (మిశ్రమ జాతి) చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.6% నుండి పెరిగింది). 2004 జనాభా లెక్కల నుండి తొలగించబడిన కమ్యూనిటీకి చెందిన ప్రశ్నను 2009లో 1996 జనాభా లెక్కల నుండి భిన్నమైన కొత్త సూత్రీకరణ కింద తిరిగి ప్రవేశపెట్టారు. ఇది బహుళ ఎంపికలను (మిశ్రమ జాతి), "ఇతర" ఎంపికను స్పష్టం చేసే అవకాశాన్ని అనుమతిస్తుంది (ఇది చాలా మంది యూరోపియన్లు "ఇతర" వర్గంలో "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపుకు దారితీసింది లేదా యూరోపియను, కనకు రెండింటినీ వంటి అనేక జాతి సంఘాలను ఎంచుకోవడానికి దారితీసింది. తద్వారా మిశ్రమ జాతిగా కనిపిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా బుష్లో ‌నివసిస్తున్న కాల్డోచెసు‌కు సంబంధించినది. వీరికి తరచుగా మిశ్రమ వంశపారంపర్యత ఉంటుంది).<ref name="eth09">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | title=Recensement de la population 2009 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-date=2012-11-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121113151316/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | url-status=bot: unknown}}</ref>చివరగా జనాభాలో 2.1% మంది "కాలెడోనియను" మినహాయించి ఇతర వర్గాలకు చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.3% నుండి పెరిగింది). మెలనేసియను జాతి సమూహంలో భాగమైన కనకు ప్రజలు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} వారి సామాజిక సంస్థ సాంప్రదాయకంగా వంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవి వారి అసలు స్థానం, వారి పూర్వీకుల వృత్తిని బట్టి "భూమి" లేదా "సముద్ర" వంశాలుగా గుర్తించబడతాయి.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కనకు‌లు లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో 95%, ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో 72%, దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో 29% ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} కనకు‌లు యూరోపియన్లు, ఇతర స్థిరనివాసుల కంటే తక్కువ సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిలో ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine | magazine=Synthese | issue=35 | url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique | format=PDF | title=Recensement de lal=201fr | trans-title=2014 జనాభా గణన | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamiqueurs-dynamique | url-status=live}}</ref> <nowiki>యూరోపియన్లు ఫ్రాన్సు ఈ ద్వీపసమూహంలో ఒక శిక్షా కాలనీని స్థాపించినప్పుడు మొదట న్యూ కాలెడోనియాలో స్థిరపడ్డారు.{sfn|అనయ|2011|p=5}} ఖైదీలు తమ శిక్షలను పూర్తి చేసిన తర్వాత వారికి స్థిరపడటానికి భూమి ఇవ్వబడింది.</nowiki>{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలోని 73,199 యూరోపియన్లలో, 30,484 మంది స్థానికంగా జన్మించినవారు, 36,975 మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సులో జన్మించారు, 488 మంది ఫ్రెంచ్ పాలినేషియాలో జన్మించారు, 86 మంది వాలిసు, ఫుటునాలో జన్మించారు, 5,166 మంది విదేశాలలో జన్మించారు.<ref name="ridet">{{Cite web| title=DONNEES DE CADRAGE | url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | format=XLS | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 | location=Nouméa}}</ref> యూరోపియన్లు అనేక సమూహాలుగా విభజించబడ్డారు. కాల్డోచే లను సాధారణంగా న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన వారిగా నిర్వచించారు. వీరికి తొలి ఫ్రెంచి స్థిరనివాసుల కాలం నాటి పూర్వీకుల సంబంధాలు ఉన్నాయి.<ref name="LoganCole2001b" /> వారు తరచుగా గ్రాండే టెర్రే పశ్చిమ తీరంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు. అక్కడ చాలామంది పెద్ద పశువుల ఆస్తులను నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="LoganCole2001b" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ఇటీవల స్థిరపడిన కుటుంబాల నుండి జన్మించిన, కేవలం కాలెడోనియన్లు అని పిలువబడే వారు కాల్డోచేల నుండి భిన్నంగా ఉంటారు.<ref name="LoganCole2001" /> మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి-జన్మించిన వలసదారులను న్యూ కాలెడోనియాకు వచ్చే ''మెట్రోసు'' లేదా ''జోరెల్లెసు'' అని పిలుస్తారు, ఇది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో వారి మూలాలను సూచిస్తుంది.<ref name="LoganCole2001" /> వీరికి దాదాపు 2,000 మందితో కూడిన కమ్యూనిటీ కూడా ఉంది<ref name="LoganCole2001" /> పియడ్సు నొయిసు ఫ్రాన్సు పూర్వ ఉత్తర ఆఫ్రికను కాలనీలలోని యూరోపియను స్థిరనివాసుల వారసులు;<ref>{{Cite journal| url=http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=ది కాంటెంపరరీ పసిఫిక్ | author=డేవిడ్ ఎ. చాపెల్ | date=2005 | volume=17 | issue=2 | pages=435–448 | doi=10.1353/cp.2005.0043 | s2cid=258106946 | access-date=28 మార్చి 2008 | archive-date=4 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113325/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | url-status=live| url-access=subscription}}</ref> వారిలో కొందరు స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక రాజకీయాల్లో ప్రముఖులు,ఆర్పిసిఆర్ నాయకుడు పియరీ మారేస్కా కూడా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | title=నౌమియా జర్నల్; పసిఫిక్‌లోని ఒక ద్వీపంలో, కానీ శాంతికి దూరంగా | website=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | author=హెన్రీ కామ్ | date=26 జూలై 1988 | author-link=హెన్రీ కామ్ | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2017 | archive-date=23 ఏప్రిల్ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | url-status=live}}</ref> అల్ జజీరా ఇంగ్లీషు 2015లో విడుదల చేసిన ఒక డాక్యుమెంటరీ ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 10% వరకు మంది 19వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రెంచి అల్జీరియా నుండి బెర్బెరు ప్రజలు 1871లో జరిగిన మోక్రానీ తిరుగుబాటుకు ప్రతీకారంగా ద్వీపంలోని జైళ్లకు బహిష్కరించబడిన సుమారు 2,000 మంది అరబ్బు-బెర్బెరు ప్రజల వారసులని పేర్కొంది. వారి శిక్షలు అనుభవించిన తర్వాత వారు విడుదల చేయబడి ద్వీపంలో వలసరాజ్యాల ప్రయత్నాలలో భాగంగా భూమిని సొంతం చేసుకోవడానికి, సాగు చేసుకోవడానికి ఇవ్వబడ్డారు. న్యూ కాలెడోనియాలో ఖైదు చేయబడిన అల్జీరియన్లలో అత్యధికులు పురుషులు కావడంతో ఇతర జాతి సమూహాలకు చెందిన మహిళలతో ప్రధానంగా సమీపంలోని మహిళా జైళ్ల నుండి వచ్చిన ఫ్రెంచి మహిళలతో వివాహాల ద్వారా సమాజం కొనసాగింది. యూరో-ఫ్రెంచి జనాభాలో కలిసిపోవడం, వారి జాతి నేపథ్యం కోసం వివక్షత రెండింటినీ ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ బహిష్కరించబడిన వారి వారసులు అల్జీరియన్లుగా ఒక సాధారణ గుర్తింపును కాపాడుకోవడంలో విజయం సాధించారు. ఇందులో కొన్ని సాంస్కృతిక పద్ధతులు (అరబిక్ పేర్లు వంటివి), కొన్ని సందర్భాల్లో ఇస్లామికు మతం ఉన్నాయి. అల్జీరియా పౌరసత్వం పొందడం తరచుగా కష్టమైన ప్రక్రియ అయినప్పటికీ కొందరు అల్జీరియాకు ఒక ఆచారంగా ప్రయాణిస్తారు. అల్జీరియను-కలేడోనియన్ల అత్యధిక జనాభా బౌరైలు కమ్యూను‌లో (ముఖ్యంగా జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఇస్లామికు సాంస్కృతిక కేంద్రం ఉన్నాయి), నౌమియా, కోనే, పౌమ్‌బౌటు, యాటేలలో చిన్న కమ్యూనిటీలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html | title=న్యూయాలో{{Dead link | date=జూలై 2025 | bot=InternetArchiveBot | fix-attempted=yes }} బహిష్కరణ కలెడోనియా | last1=మేమ్ | first1=Abdelkader | first2=Abdelaziz | last2=Abid | date=14 సెప్టెంబరు 2015 | publisher=అల్ జజీరా ఇంగ్లీష్ | access-date=17 సెప్టెంబరు 2015 | archive-date=19 సెప్టెంబరు 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.adl%7D [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM వీడియో] {{వెబర్‌కైవ్ | url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM | date=20 సెప్టెంబరు 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|కనకు మహిళలు Rodéo cheval.JPG|రోడియోలు (ఇక్కడ బౌరైలు వార్షిక ఉత్సవంలో) కాల్డోచే సంస్కృతిలో భాగం. </gallery> === భాషలు === ఫ్రెంచి స్థావరాల స్థాపనతో ఫ్రెంచి భాష వ్యాప్తి చెందడం ప్రారంభమైంది. ఇప్పుడు అత్యంత ఏకాంత గ్రామాలలో కూడా ఫ్రెంచి మాట్లాడబడుతోంది. చాలా కాలంగా జనాభా అంతటా నిష్ణాతుల స్థాయి గణనీయంగా మారుతూ వచ్చింది. ప్రధానంగా 1953 కి ముందు సార్వత్రిక ప్రజా విద్య లేకపోవడం, వలస, జాతి వైవిధ్యం కారణంగా <ref name="rl-lang">{{Cite web| url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | title=Situation linguistice en Nouvelle-Calédonie | publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=18 జనవరి 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | url-status=dead}}</ref> కానీ ఫ్రెంచి భాష ఇప్పుడు జనాభా గణనల ద్వారా చూపబడిన యువ తరాలు. 2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 97.3% మంది ప్రజలు ఫ్రెంచి మాట్లాడగలరు. చదవగలరు వ్రాయగలరు అని నివేదించారు. అయితే 1.1% మంది మాత్రమే తమకు ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం లేదని నివేదించారు.<ref name="cite web">{{Cite web| title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de residence et sexe | format=XLS | url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | location=Noumea | access-date=2013-02-28 | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> 2014 - 2019 జనాభా లెక్కలలో ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం గురించి ఎటువంటి ప్రశ్నలు అడగలేదు. ఎందుకంటే జనాభా దాని గురించి దాదాపు సార్వత్రిక అవగాహనను కలిగి ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాలో మాట్లాడే 28 కనాకు భాషలు ఆస్ట్రోనేషియను కుటుంబంలోని ఓషియానికు సమూహంలో భాగంగా ఉన్నాయి.<ref name="macc">{{Cite web| website=Académie des Langues Kanak | title=Langues | url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-date=9 నవంబరు 2017 | url-status=dead| access-date=15 అక్టోబరు 2011 }}</ref> వీటిలో ఎనిమిదింటిని తల్లిదండ్రులు కిండరు గార్టెను నుండి తమ పిల్లలకు ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టులుగా ఎంచుకోవచ్చు. ఉన్నత పాఠశాల వరకు (నాలుగు భాషలు బ్యాచిలర్ డిగ్రీ వరకు బోధిస్తారు), వాటి ప్రమోషను‌కు ఒక అకాడమీ బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref name="maskan">{{Cite web| url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-date=2009-04-26 | title=La Population De Nouvelle-Caledonie | publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie | language=fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead}}</ref> విస్తృతంగా మాట్లాడే మూడు స్థానిక భాషలు డ్రెహు (లిఫౌలో మాట్లాడతారు), నెంగోను (మారేలో మాట్లాడతారు), పైసీ (గ్రాండే టెర్రే ఉత్తర భాగం).<ref name="maskan" /> ఇతర భాషలలో ఐఐఐ (ఓవియాలో మాట్లాడతారు) ఉన్నాయి. 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 44.0% మంది కనీసం ఒక కనకు భాష గురించి ఏదో ఒక రూపంలో జ్ఞానం కలిగి ఉన్నారని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 41.3% నుండి), అయితే 56.0% మంది తమకు కనకు భాషల గురించి ఏమీ తెలియదని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 58.7% నుండి తగ్గింది).<ref>{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de residence par groupe d'âge décennal | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | language=fr | access-date=2023-03-06 | archive-date=1 నవంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | url-status=live}}</ref><ref name="cen-lang" /> వలస జనాభాలో ఇతర ముఖ్యమైన భాషా సంఘాలలో వాలిసియను, ఫుటునియన్, తహితీయను, జావానీసు, వియత్నామీసు, చైనీసు మాట్లాడేవారు ఉన్నారు, బిస్లామా. === మతం === {{Pie chart |thumb = right |caption = ప్యూ ఫోరం నిర్వహించిన గ్లోబల్ రిలిజియస్ ల్యాండ్‌స్కేప్ సర్వే ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలో మతం, 2012<ref name="Survey">{{Cite web| url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | url-status=dead| archive-date=25 January 2017 | title=The Global Religious Landscape | publisher=Pewforum.org | access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = క్రైస్తవం |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = ఏ మతం చేదు |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = ఇస్లాం |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = బుద్ధిజం |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = జానపద మతం |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = ఇతరులు |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} ప్రధాన మతం క్రైస్తవ మతం; జనాభాలో సగం మంది కాథలికు, వీరిలో ఎక్కువ మంది యూరోపియన్లు, పశ్చిమ ఉవియనులు, వియత్నామీసు, మెలనేసియను, పాలినేసియను మైనారిటీలలో సగం మంది ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /> కాథలికు మతాన్ని ఫ్రెంచి వలసవాదులు ప్రవేశపెట్టారు. ఈ ద్వీపంలో అనేక ప్రొటెస్టంటు చర్చిలు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో ఫ్రీ ఎవాంజెలికలు చర్చి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఎవాంజెలికలు చర్చి - లాయల్టీ ఐలాండ్సు అత్యధిక సంఖ్యలో అనుచరులను కలిగి ఉన్నాయి; వాటి సభ్యత్వాలు దాదాపు పూర్తిగా మెలనేసియను.<ref name="ncbrit" /> ప్రొటెస్టంటిజం 20వ శతాబ్దం చివరిలో స్థిరపడింది. విస్తరిస్తూనే ఉంది. అనేక ఇతర క్రైస్తవ సమూహాలు, 6,000 కంటే ఎక్కువ మంది ముస్లింలు కూడా ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /><ref>{{Cite book| author=R. జి. క్రోకోంబే | title=పసిఫిక్ దీవులలో ఆసియా: పశ్చిమాన్ని భర్తీ చేయడం | url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | access-date=24 ఆగస్టు 2012 | date=2007 | publisher=editorips@usp.ac.fj | isbn=978-982-02-0388-4 | pages=375– | archive-date=4 జూన్ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | url-status=live}}</ref> (న్యూ కాలెడోనియాలో ఇస్లాం, బహాయి విశ్వాసం కొత్తలో చూడండి, కాలెడోనియా నౌమియా రోమను కాథలికు ఆర్చి డియోసెసు ఆఫ్ నౌమియా స్థానం. == విద్య == న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఫ్రెంచి పాఠ్యాంశాలు ఆధారంగా ఫ్రెంచి ఉపాధ్యాయులు, ఫ్రెంచి-శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు ఇద్దరూ అందిస్తారు. 1998 నౌమియా ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం ప్రాథమిక విద్య మూడు ప్రావిన్సుల బాధ్యతగా ఉంటుంది. 2010 నాటికి మాధ్యమిక విద్యను ప్రావిన్సులకు బదిలీ చేసే ప్రక్రియలో ఉంది.<ref name="CSC ఆస్ట్రేలియా 2010">{{Cite web| title=ఎమర్జింగ్ పసిఫిక్ లీడర్స్ డైలాగ్ 2010 న్యూ కాలెడోనియా రిపోర్ట్ | url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf | publisher=కామన్వెల్త్ స్టడీ కాన్ఫరెన్సెస్ ఆస్ట్రేలియా | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=18 సెప్టెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf | url-status=dead}}</ref> చాలా పాఠశాలలు న్యూమియాలో ఉన్నాయి. కానీ కొన్ని దీవులలో న్యూ కాలెడోనియా ఉత్తరాన కనిపిస్తాయి. విద్యార్థులు ఉన్నత పాఠశాల వయస్సు చేరుకున్నప్పుడు చాలా మందిని వారి మాధ్యమిక విద్యను కొనసాగించడానికి న్యూమియాకు పంపుతారు. ఆరు సంవత్సరాల వయస్సు నుండి విద్య తప్పనిసరి.<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఎలా ఉంటుంది? | url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | website=న్యూ కాలెడోనియా టుడే | access-date=1 మార్చి 2018 | date=2013-02-28 | archive-date=1 మార్చి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కాలెడోనియాలోని ప్రధాన తృతీయ విద్యా సంస్థ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా (''యూనివర్సిటీ డి లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ'') కొనసాగిస్తారు. ఇది 1993లో స్థాపించబడింది. ఉన్నత విద్య, పరిశోధన, ఆవిష్కరణ మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో వస్తుంది. ఇది నౌమియాలో ఉంది. అనేక రకాల వృత్తి, బ్యాచిలరు, ఎంఎ, పిహెచ్‌డి కార్యక్రమాలు, ఇతర కోర్సులను అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియా ఉన్న విశ్వవిద్యాలయంలో మూడు విద్యా విభాగాలు; ఒక ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఒక పిహెచ్‌డి పాఠశాల, ఒక ఉపాధ్యాయ కళాశాలను ఉన్నాయి. 2013 నాటికి విశ్వవిద్యాలయంలో దాదాపు 3,000 మంది విద్యార్థులు, 107 మంది విద్యావేత్తలు, 95 మంది పరిపాలనా, గ్రంథాలయ సిబ్బంది ఉన్నారు.<ref>{{Cite web| title=Presentation UNC en Anglais 2012 | url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | publisher=[[న్యూ కాలెడోనియా విశ్వవిద్యాలయం]] | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=25 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> చాలా మంది న్యూ కాలెడోనియను విద్యార్థులు మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పు కోర్సు‌లను కూడా అభ్యసిస్తున్నారు. నౌమియా ఒప్పందం ప్రక్రియలో భాగంగా ''కేడరు అవెనిరు'' కనకు నిపుణులకు ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పులను అందిస్తుంది.<ref name="CSC Australia 2010" /> == ఆర్ధికరంగం == {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! ప్రాంతం ! style="width:6em;" | మొత్తం GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (బిలియన్ US$) ! style="width:6em;" | తలసరి GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry| French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | మూలాలు:<ref name="GDP" /><ref name="GDP" /><ref name="IMF">{{Cite web| url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title=World Economic Outlook Database – October 2024 | publisher=IMF | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment | url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== | title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx | title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value | publisher=Cook Islands Statistics Office | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html | title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 | author=INSEE, CEROM | access-date=2025-02-22 | language=fr}}</ref> |} దక్షిణ పసిఫికు‌లో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలలో న్యూ కాలెడోనియా ఒకటి, 2019లో దీని జిడిపి US$9.48 బిలియన్లు.<ref name="GDP" /> 2019లో నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి యుఎస్$34,939 (మార్కెట్టు మారకపు రేట్ల వద్ద).<ref name="GDP" /> ఇది [[హవాయి]], [[ఆస్ట్రేలియా]], [[న్యూజిలాండ్]], [[గువాం|గుయాం]] నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి కంటే తక్కువగా ఉంది. కానీ [[ఓషియానియా]]లోని అన్ని ఇతర స్వతంత్ర, సార్వభౌమ దేశాలు, భూభాగాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అయినప్పటికీ ఆదాయ పంపిణీలో గణనీయమైన అసమానత ఉంది,<ref name="nzmin">{{Cite web| url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | title=న్యూ కాలెడోనియా – ఇన్ఫర్మేషన్ పేపర్ | publisher=NZ విదేశీ వ్యవహారాలు, వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | archive-date=28 జనవరి 2013 }}</ref> ఆర్థికంగా ఆధిపత్యం చెలాయించే దక్షిణ ప్రావిన్సు, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన ఉత్తర ప్రావిన్సు, లాయల్టీ దీవుల మధ్య దీర్ఘకాలిక నిర్మాణ అసమతుల్యతలు.<ref name="undcol">{{Cite web| url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | title=ముగింపు సెషన్, డీకోలనైజేషన్ పై ప్రత్యేక కమిటీ న్యూ కాలెడోనియా, [[టోకెలావ్]] పై రెండు గ్రంథాలను ఆమోదించింది; దాని పనిపై విమర్శలను పట్టించుకోవాలనే విజ్ఞప్తులను వింటుంది | publisher=United Nations | access-date=2013-01-30 | archive-date=23 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో వాడుకలో ఉన్న కరెన్సీ సిఎఫ్‌పి ఫ్రాంకు 2020 మే నాటికి యూరోకు 119.3 సిఎఫ్‌పి నుండి 1.00 యూరోల రేటుతో పెగ్ చేయబడి.<ref>{{Cite web| url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | title=XE: EUR/XPFని మార్చండి. కాంప్టోయిర్స్‌కు యూరో సభ్య దేశాలు Français du Pacifique (CFP) Franc | website=xe.com | access-date=16 మే 2020 | archive-date=25 జనవరి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | url-status=live}}</ref> జారీ చేయబడింది.<ref name="viep">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | title=Vie pratique – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=30 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిజమైన జిడిపి 2010ల మొదటి అర్ధభాగంలో సంవత్సరానికి సగటున +3.3% పెరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు ధరలు పెరగడం, పెరుగుతున్న ఉపాధి కారణంగా దేశీయ డిమాండు పెరుగుదల, అలాగే బలమైన వ్యాపార పెట్టుబడులు పెరగడం ద్వారా ఇది పెరిగింది. కానీ 2010ల రెండవ భాగంలో సంవత్సరానికి +0.2% మాత్రమే పెరిగింది. స్థానిక నికెలు పరిశ్రమ సంక్షోభంలోకి ప్రవేశించడంతో, పదేపదే స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు ఆర్థిక అనిశ్చితిని సృష్టించాయి.<ref name="GDP" /> 2017లో న్యూజిలాండు నుండి వస్తువులు, సేవల ఎగుమతులు కాలెడోనియా 1.93 బిలియన్ల US డాలర్లు. వీటిలో 77.5% ఖనిజ ఉత్పత్తులు, మిశ్రమలోహాలు (ప్రధానంగా నికెల్ ఖనిజం, ఫెర్రోనికెలు) ద్వారా లభించగా 5.0% హోటలు, రెస్టారెంటు సేవల ఎగుమతులు (అంటే న్యూ కాలెడోనియాలో అంతర్జాతీయ పర్యాటకం).<ref name="trade">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services | title=Importations et exportations de biens et services à prix courants | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> వస్తువులు, సేవల దిగుమతులు 3.48 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లు.<ref name="trade" /> వస్తువుల దిగుమతుల్లో 40.9% మెట్రోపాలిటను [[ఫ్రాన్సు]], దాని విదేశీ విభాగంల నుండి, 11.7% [[సింగపూర్]] (ముఖ్యంగా ఇంధనం), 11.5% [[ఆస్ట్రేలియా]], 5.0% యూరోపియన్ యూనియన్లోని ఇతర దేశాల నుండి, 4.2% [[చైనా]], [[హాంకాంగ్]] నుండి, 4.1% [[న్యూజిలాండ్]] నుండి, 3.7% [[దక్షిణ కొరియా]] నుండి, 2.4% [[జపాన్]] నుండి, 2.0% [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]] నుండి, 1.9% [[కెనడా]] నుండి, 12.6% ఇతర దేశాల నుండి వచ్చాయి.<ref name="trade_partners">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux | title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2025-02-22 }}</ref> 2017లో వస్తువులు, సేవలలో వాణిజ్య లోటు 1.55 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లుగా ఉంది.<ref name="trade" /> ఫ్రాన్సు నుండి ఆర్థిక సహాయం గణనీయంగా ఉంది. ఇది జిడిపిలో 15% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆరోగ్యానికి దోహదం చేస్తుంది.<ref name="cia">{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=[[ది వరల్డ్ ఫ్యాక్ట్‌బుక్]] | publisher=[[సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ]] | access-date=25 జనవరి 2021 | archive-date=7 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> పర్యాటకం అనేది ఒక అంతర్జాతీయ సంస్థ కాదు. పర్యాటకం అభివృద్ధి చెందలేదు, సంవత్సరానికి 1,00,000 మంది సందర్శకులు, [[కుక్ దీవులు]]లో 4,00,000 మంది, [[వనౌటు]]లో 2,00,000 మంది సందర్శకులు ఉన్నారు.<ref name="monde1">{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | title=Nouvelle-Calédon: స్వాతంత్ర్యం? | language=fr | website=Le Monde.fr | access-date=2013-01-30 | date=2011-08-26 | last1=Bolis | first1=Angela | archive-date=19 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | url-status=live}}</ref> భూమి వ్యవసాయానికి అనుకూలం ఉండదు. ఆహారం దిగుమతుల్లో 20% వాటా కలిగి ఉంది.<ref name="cia" /> ఎఫ్‌ఎఒఎస్‌టిఎటి ప్రకారం, న్యూ కాలెడోనియా ఈ క్రింది వాటిని గణనీయంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది: [[యాంలు]] (33వ); [[చేమ]] (44వ); [[అరటి]] (50వ); [[కొబ్బరి]]s (52వ).<ref name="FAOSTAT ఉత్పత్తి గణాంకాలు 2008">{{Cite web| url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | title= FAOSTAT 2008 by Production | website= Faostat.fao.org | access-date= 6 జూన్ 2008 | archive-date= 13 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా [[ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి]] {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}ని కవరూ చేస్తుంది.<ref name="pres-om">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | title=ప్రెజెంటేషన్ – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిర్మాణ రంగం జిడిపిలో దాదాపు 12% వాటాను కలిగి ఉంది. 2010లో జీతాలు పొందే జనాభాలో 9.9% మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది.<ref name="nzmin" /> తయారీ ఎక్కువగా ఆహార పదార్థాలు, వస్త్రాలు, ప్లాస్టికు‌ల పరివర్తన వంటి చిన్న-స్థాయి కార్యకలాపాలకే పరిమితం చేయబడింది.<ref name="nzmin" /> {| class="wikitable" |+2019 లో తలసరి జిడిపి (నామినలు) 2019 (యుఎస్$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === నికెలు రంగం === [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|దక్షిణ న్యూ కాలెడోనియాలోని ఒక క్రీకు. ఎరుపు రంగులు ఐరన్ ఆక్సైడులు, నికెలు లలో నేల గొప్పతనాన్ని వెల్లడిస్తాయి.]] న్యూ కాలెడోనియను నేలలు ప్రపంచంలోని నికెలు వనరులలో దాదాపు 25% కలిగి ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నికెల్ మళ్ళీ మెరుస్తుంది | website=Metal Bulletin | date=3 డిసెంబరు 2001 | access-date=13 మార్చి 2009 | archive-date=9 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | url-status=live}}</ref> 2000ల చివరి మాంద్యం నికెలు పరిశ్రమను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. ఎందుకంటే ఈ రంగం వరుసగా రెండవ సంవత్సరం నికెలు ధరలలో గణనీయమైన తగ్గుదలను (2009లో −31.0% వార్షికంగా) ఎదుర్కొంది.<ref name="comptes">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | url-status=dead}}</ref> ధరల తగ్గుదల అనేక మంది ఉత్పత్తిదారులు తమ కార్యకలాపాలను తగ్గించుకోవడానికి లేదా పూర్తిగా నిలిపివేయడానికి దారితీసింది. ఫలితంగా 2008తో పోలిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు సరఫరా 6% తగ్గింది.<ref name="comps" /> ఈ సందర్భం చెడు వాతావరణంతో కలిపి ఈ రంగంలోని ఆపరేటర్లు తమ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని క్రిందికి సవరించవలసి వచ్చింది.<ref name="comps" /> అందువల్ల ఖనిజ వెలికితీత కార్యకలాపాలు సంవత్సరానికి 8% తగ్గాయి.{{when|date=October 2017}}<ref name="comps" /> జిడిపిలో నికెలు రంగం వాటా 2008లో 8% నుండి 2009లో 5%.<ref name="comptes" /> 2009 ద్వితీయార్థంలో ట్రెండు రివర్సలు, డిమాండు‌లో రికవరీ నమోదయ్యాయి. దీని వలన స్థానిక లోహ ఉత్పత్తిలో 2.0% పెరుగుదల సాధ్యమైంది.<ref name="comptes" /> 2020 మార్చి నివేదిక ప్రకారం "న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచంలోనే నాల్గవ అతిపెద్ద నికెలు ఉత్పత్తిదారు. ఇది గత సంవత్సరంలో ధరలలో 26% ర్యాలీని చూసింది".<ref name="bbc.com">{{Cite news| url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 | title=కొరత భయాల మధ్య టెస్లా నికెల్ గనితో భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది | website=[[BBC News]] | date=5 మార్చి 2021 | access-date=9 మార్చి 2021 | archive-date=9 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 | url-status=live}}</ref> అయితే పరిశ్రమ వర్గాల ప్రకారం, గోరో గని "డిజైను లోపాలు, కార్యాచరణ కమీషనింగు సమస్యల కారణంగా నికెలు ఆక్సైడు రూపంలో 60,000 టన్నుల నికెలు" ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యాన్ని ఎప్పుడూ చేరుకోలేదు. 2019లో ఇది దాని వార్షిక సామర్థ్యంలో మూడింట ఒక వంతు కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేసింది".<ref name="mining.com">{{Cite web| url= https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | title= టెస్లా నికెల్ సరఫరాను పొందేందుకు న్యూ కాలెడోనియా గనిలో పాల్గొంటుంది | date= 5 మార్చి 2021 | access-date= 9 మార్చి 2021 | archive-date= 8 మార్చి 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | url-status= live}}</ref> 2021 మార్చిలో టెస్లా గోరో మైను‌తో భాగస్వామ్యానికి అంగీకరించింది. ఇది "ఒప్పందం ప్రకారం. దాని బ్యాటరీ ఉత్పత్తికి నికెలు తీసుకోవడంతో పాటు ఉత్పత్తి, స్థిరత్వ ప్రమాణాలకు సహాయం చేయడానికి సాంకేతిక, పారిశ్రామిక భాగస్వామ్యం" బిబిసి న్యూసు నివేదిక ప్రకారం. మెజారిటీ యజమాని వేలు, ఈ ఒప్పందం ఉద్యోగాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ పరంగా దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని అన్నారు. టెస్లా లిథియం-అయాను బ్యాటరీలను తయారు చేయడానికి నికెలు‌ను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంది. "దాని దీర్ఘకాలిక సరఫరాను పొందాలని" కోరుకుంది.<ref name="bbc.com" /> అలాగే 2021 మార్చి వేలు నికెలు వ్యాపారంలో కొంత భాగాన్ని "స్విసు కమోడిటీ ట్రేడరు ట్రాఫిగురాతో సహా ప్రోనీ అనే కన్సార్టియం"కి విక్రయించారు. న్యూ కాలెడోనియాలోని ప్రాంతీయ అధికారులు, వ్యాపారాలు వేలు ఆపరేషను‌లో 51% వాటాను కలిగి ఉంటాయి.<ref name="mining.com" /> == సంస్కృతి == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|కాల్డోచెలు, యూరోపియను న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన ప్రజలు]] చెక్క చెక్కడం, ముఖ్యంగా హూపు (''మాంట్రౌజియెరా కాలిఫ్లోరా''), సాంప్రదాయ గిరిజన సమాజ విశ్వాసాల సమకాలీన ప్రతిబింబం. టోటెంలు, ముసుగులు, చాంబ్రాన్లేలు లేదా ఫ్లేచే ఫెయిటియరు,<ref name="desc">{{Cite web| url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | url-status=dead| archive-date=2011-07-24 | title=La Culture | publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 }}</ref> కనకు ఇళ్ల పైకప్పులను అలంకరించే ఒక రకమైన బాణం. బాస్కెట్రీ అనేది గిరిజన మహిళలు విస్తృతంగా ఆచరించే ఒక చేతిపని, ఇది రోజువారీ ఉపయోగం కోసం వస్తువులను సృష్టిస్తుంది.<ref name="desc" /> ఇటాలియను ఆర్కిటెక్టు రెంజో పియానో రూపొందించిన (1998లో ప్రారంభించబడిన) జీన్-మేరీ టిజిబౌ కల్చరలు సెంటరు కనకు సంస్కృతికి చిహ్నంగా ఉంది.<ref name="desc" /> కనేకా అనేది స్థానిక సంగీత రూపం, ఇది రెగ్గే నుండి ప్రేరణ పొందింది. 1980లలో ఉద్భవించింది.<ref name="desc" /> మ్వా కా అనేది న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు గుర్తుగా టోటెం పోలు దీనిని 2005లో ప్రారంభించారు.<ref name="mka">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | title=న్యూ కాలెడోనియాలోని నౌమియాలో Mwâ Ka | publisher=లోన్లీ ప్లానెట్ | access-date=2013-01-30 | archive-date=17 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | url-status=live}}</ref> == మాధ్యమం == లెసు నౌవెల్లెసు కాలెడోనియెన్సు<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్న ఏకైక దినపత్రిక.<ref>{{Cite web| url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes | website=[[Scoop (website) | Scoop]] | date=11 March 2014 | access-date=25 April 2016 | archive-date=25 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | url-status=live}}</ref><ref name="vivmed">{{Cite web| url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | title=Vivre en Nouvelle-Calédonie | publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=19 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> నెలవారీ ప్రచురణ, లె చియను బ్లూ, న్యూ కాలెడోనియా నుండి వార్తలను పేరడీ చేస్తుంది.<ref name="lechienbleu.nc">{{Cite web| url=http://www.lechienbleu.nc/ | title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde! | website=Lechienbleu.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/ | archive-date=26 July 2018 | url-status=dead}}</ref> ఐదు రేడియో స్టేషన్లు ఉన్నాయి: పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ‌ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ రేడియో నౌవెలు-కాలెడోనీ, ఓసీను ఎఫ్‌ఎం (సామూహికత సరికొత్త స్టేషను), యువత-ఆధారిత స్టేషన్ ఎన్‌ఆర్‌జె, రేడియో డిజిడో (జీన్-మేరీ టిజిబౌచే స్థాపించబడింది). రేడియో రిథమ్సు బ్ల్యూసు.<ref name="lechienbleu.nc" /> చివరి రెండు స్టేషన్లు ప్రధానంగా న్యూ కాలెడోనియాకు చెందిన వివిధ కనకు సమూహాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. ("డిజిడో" అనేది ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లోని హియెంఘేను‌లో మాట్లాడే ఫ్వై భాష నుండి వచ్చిన పదం,. ఇది సాంప్రదాయ కనకు ఇంటి పైకప్పుకు గడ్డి గడ్డిని భద్రపరచడానికి ఉపయోగించే లోహపు ముల్లు అని సూచిస్తుంది). టెలివిజను విషయానికొస్తే, పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ఫ్రాన్సు టెలివిజన్సు, ఫ్రాన్సు 2, ఫ్రాన్సు 3, ఫ్రాన్సు 4, ఫ్రాన్సు 5, ఫ్రాన్సు 24, ఆర్టేలతో పాటు, రీసో ఔట్రే-మెర్ 1రే అనే స్థానిక ఛానెలు‌ను నిర్వహిస్తుంది, ఇవన్నీ పారిసు నుండి ప్రసారం చేయబడతాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | title=Télévision Numérique Terrestre (TNT) | website=Gouv.nc | access-date=17 July 2018 | date=2016-01-31 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | url-status=live}}</ref> కెనాల్ ప్లస్ కాలెడోనీ కెనాలు+ టెఫ్ 1తో సహా ఫ్రెంచి‌లో 17 డిజిటలు ఛానెలు‌లను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web| url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | title=Grille TV – Canal+ Calédonie | website=Canalplus-caledonie.com | access-date=17 July 2018 | archive-date=18 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | url-status=dead}}</ref> అనలాగు టెలివిజను ప్రసారాలు 2011 సెప్టెంబరులో ముగిశాయి, న్యూ కాలెడోనియాలో డిజిటలు టెలివిజను పరివర్తనను పూర్తి చేశాయి.<ref name="tnt">{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère | website=nouvellecaledonie.la1ere.fr | archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | archive-date=30 September 2011 | url-status=dead}}</ref> రెండు కొత్త స్థానిక టెలివిజను స్టేషన్లు, ఎన్‌సిటివి, ఎంసి9 కోసం బిడ్లను ‌ ఫ్రెంచి ప్రసార అధికారులు పరిగణించారు.<ref name="rnzitv">{{Cite web| url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | title=Two new New Caledonia television channels proposed | website=Rnzi.com | date=2011-10-12 | access-date=2013-01-30 | archive-date=5 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | url-status=dead}}</ref> ఎన్‌సిటివి 2013 డిసెంబరులో ప్రారంభించబడింది.<ref>{{Cite web| url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | title=NCTV, c'est parti! | language=fr | website=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] | date=9 December 2013 | access-date=19 April 2016 | archive-date=27 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | url-status=live}}</ref>. మీడియా స్వేచ్ఛగా పనిచేయగలదని భావిస్తారు. కానీ రిపోర్టర్సు వితౌటు బోర్డర్సు 2006లో స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహంలోని సభ్యులు ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ సిబ్బందికి "బెదిరింపులు, బెదిరింపులు" గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref name="bbc-cp">{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | title=Regions and territories: New Caledonia | website=[[BBC News]] | date=2013-01-16 | access-date=2013-01-30 | archive-date=13 October 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | url-status=live}}</ref> == క్రీడ == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright| న్యూ కాలెడోనియను ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు క్రిస్టియను కరేంబ్యూ,1998 ఫిఫా ప్రపంచ కప్పు]] [[ఫ్రాన్సు]]తో విజేత<ref>{{Cite news| last1=స్వామినాథన్ | first1=స్వరూప్ | title=కరేంబ్యూ, ఫ్రాన్స్ & న్యూ కాలెడోనియా – ఒక సంక్లిష్ట సంబంధం | url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | access-date=4 నవంబరు 2018 | website=ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ | date=12 అక్టోబరు 2018 | archive-date=5 నవంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో జరిగే అతిపెద్ద క్రీడా కార్యక్రమం ఫిఫా ఆసియా పసిఫిక్ ర్యాలీ ఛాంపియంషిప్పు ‌ (ఎపిఆర్‌సి) ఒక రౌండు. న్యూ కాలెడోనియా ఫుట్బాలు ‌ జట్టు 1950లో ఆడటం ప్రారంభించింది. 2004లో అంతర్జాతీయ ఫుట్బాలు లీగు సంఘం ఫిఫాలో చేరింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-date=2007-07-18 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచ ఫుట్‌బాల్ సంఘంలో చేరింది | publisher=FIFA | date=24 మే 2004 | access-date=6 ఆగస్టు 2009}}</ref> ఫిఫాలో చేరడానికి ముందు, న్యూ కాలెడోనియా పరిశీలకుడి హోదాను కలిగి ఉంది ఓషియానియా ఫుట్బాలు కాన్ఫెడరేషను దాని ఫిఫా సభ్యత్వంతో ఒఎఫ్‌సిలో అధికారిక సభ్యుడిగా మారింది. వారు సౌతు పసిఫికు గేమ్సును ఐదుసార్లు గెలుచుకున్నారు. ఇటీవల 2007లో ఒఎఫ్‌సి నేషన్సు కప్పులో రెండుసార్లు మూడవ స్థానంలో నిలిచారు. క్రిస్టియను కరెంబ్యూ ఒక ప్రముఖ న్యూ కాలెడోనియను మాజీ ఫుట్బాలు క్రీడాకారుడు. అండర్-17 జట్టు 2017లో ఫిఫా అండరు-17 ప్రపంచ కప్పుకు అర్హత సాధించింది. బాస్కెట్బాలు క్రీడ న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రెసు, అభిమానులచే చాలా ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది. దాని న్యూ కాలెడోనియా పురుషుల జాతీయ జట్టు ఓషియానియా ప్రాంతంలో అనేక పతకాలు గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite web| url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | title=న్యూ కాలెడోనియా జాతీయ బాస్కెట్‌బాల్ జట్టు – ఒక తెలియని ఛాంపియన్ | website=VisitNewCaledonia.com | date=13 నవంబరు 2019 | access-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కలెడోనియా బాస్కెట్బాలు క్లబ్బు జట్లు ఎఎస్ ''6ఇ కిమీ'' ఎఎస్ డుంబియా.<ref>{{Cite news| title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km | url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | access-date=1 అక్టోబరు 2021 | website=లెస్ నోవెల్లెస్ కలెడోనియెన్నెస్ | language=fr | access-date= అక్టోబరు 2021 | | archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | url-status=live}}</ref> [[గుర్రపు పందెం]] న్యూ కాలెడోనియాలో కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది, అలాగే మహిళల [[క్రికెట్]] మ్యాచు‌లు కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | title=Women's Cricket | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=16 మే 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | url-status=live}}</ref> రగ్బీ లీగు జట్టు 2004లో పసిఫికు కప్పులో పాల్గొంది. 2020లో న్యూ కాలెడోనియాలో రగ్బీ లీగు జట్టును రూపొందించడానికి ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి. పసిఫికు ట్రీజు,<ref>{{Cite web| last=Darbyshire | first=Drew | date=2020-05-08 | title=పసిఫిక్ ట్రీజ్: క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్‌లో చేరాలనుకునే ఫ్రెంచి మాట్లాడే పసిఫికు జట్టు | url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | access-date=2022-06-30 | website=LoveRugbyLeague | language=en | archive-date=30 జూన్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | url-status=live}}</ref> చివరికి మెజారిటీ ఆస్ట్రేలియను క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్పులో చేరనుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో జాతీయ సమకాలీకరించబడిన ఈత జట్టు కూడా ఉంది. ఇది విదేశాలలో పర్యటిస్తుంది. "టూరు సైక్లిస్టు డి నౌవెల్లె-కాలెడోనీ" అనేది బహుళ-రోజుల సైక్లింగు స్టేజి రేసు, ఇది సాధారణంగా అక్టోబరు‌లో జరుగుతుంది. ఈ రేసును కామైటు సైక్లిస్టు న్యూ కాలెడోనియా నిర్వహిస్తుంది. ఈ రేసు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండు, ఫ్రాన్సు, రీయూనియన్, ఐరోపా, తాహితీ నుండి రైడర్లను ఆకర్షిస్తుంది. ఆస్ట్రేలియను బ్రెండను వాషింగ్టను 2005 - 2009 మధ్య రేసులో చివరి మూడు సార్లు పూర్తి చేశాడు. న్యూ కాలెడోనియాలో "లాంటెర్ను రూజు" అని పిలుస్తారు. == వంటకాలు == దేశీయ ఉద్యానవన సాగు తక్కువగా ఉండటం వలన ఇతర పసిఫికు దేశాల కంటే న్యూ కాలెడోనియను వంటకాల్లో తాజా ఉష్ణమండల పండ్లు తక్కువగా ఉంటాయి, బదులుగా బియ్యం, చేపలు, [[చేమ]] వంటి వేరు కూరగాయల మీద ఆధారపడతాయి.<ref>{{Cite web| url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | website=Newcaledoniatoday.wordpress.com | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రజలు ఏమి తింటారు? | access-date=16 ఫిబ్రవరి 2014 | date=2013-01-30 | archive-date=14 ఫిబ్రవరి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> దీనిని తరచుగా తయారుచేసే ఒక మార్గం ''బౌగ్న'' అని పిలువబడే పాతిపెట్టిన ఓవెను-శైలి విందు. [[అరటి|అరటి ఆకులలో]] చుట్టి, చేపలు, టారో, అరటిపండు, ఇతర సముద్ర ఆహారాన్ని వేడి రాళ్లతో పాతిపెట్టి ఉడికించి తరువాత తవ్వి తింటారు. == రవాణా == లా టోంటౌటా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నౌమియాకు వాయవ్యంగా దూరంలో ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాను పారిసు, టోక్యో, సిడ్నీ, ఆక్లాండు, బ్రిస్బేను, మెల్బోర్ను, ఒసాకా, పపీటు, నాడి, వాలిసు, పోర్టు విలా విమానాశ్రయాలతో కలుపుతుంది.<ref name="aport">{{Cite web| url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | title=ప్రెజెంటేషన్ | publisher=నౌమియా లా టోంటౌటా యొక్క ఏరోపోర్ట్ ఇంటర్నేషనల్ | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | archive-date=18 జనవరి 2012 | url-status=dead}}</ref> చాలా అంతర్గత విమాన సేవలను అంతర్జాతీయ క్యారియరు ఎయిరుకాలిను నిర్వహిస్తుంది.<ref name="tppdf">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | title=ట్రాన్స్‌పోర్ట్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | location=Noumea}}</ref> క్రూయిజు నౌకలు నౌమియాలోని గారే మారిటైం‌లో డాకు చేస్తాయి.<ref name="lptra" /> ప్రయాణీకుల-, -సరకు రవాణా పడవ ''హవానా'' నెలకు ఒకసారి [[వనౌటు]]లోని పోర్టు విలా, మాలికోలో, లుగంవిల్లె లకు ప్రయాణిస్తుంది.<ref name="lptra">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | title=న్యూ కాలెడోనియాలో రవాణా | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=25 ఆగస్టు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా రహదారి నెట్వర్కు ‌వీటిని కలిగి ఉంటుంది: * రూటు టెరిటోరియలు 1 (ఆర్టి1), నౌమియా నుండి నిష్క్రమణ నుండి కౌమాకు ఉత్తరాన నెహౌ నదికి వెళుతుంది; * రూట్ టెరిటోరియల్ 2, లిఫౌ ద్వీపంలో, లిఫౌ విమానాశ్రయం నుండి వె దక్షిణాన; * రూట్ టెరిటోరియల్ 3, నందిలోని ఆర్టి1 జంక్షను నుండి తివాకా నది వరకు; * ముయివొ దగ్గర ఆర్‌టిఐతో జంక్షను నుండి పవరు ప్లాంటి వరకు రూటు టెరిటోరియలు 4.<ref name="rtne">{{Cite web| url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | title=Site de la DITTT – Infrastructures routières | website=Dittt.gouv.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | archive-date=8 September 2015 | url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:మెలనేషియా]] tmpy6mxcwbr2v36yvf96bomrxx0tnwe 4891154 4891153 2026-06-26T06:45:32Z యర్రా రామారావు 28161 /* సప్రదాయ సమూహాలు */ 4891154 wikitext text/x-wiki {{Infobox dependency | name = New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = [[Sui generis collectivity|''Sui generis'' collectivity]] | image_flag = File:Flags of New Caledonia.svg | flag_size = 175px | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = File:Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60px | blank_emblem_type = Symbol | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = {{lang|fr|Terre de parole, terre de partage}}<br/>{{Small|("Land of speech, land of sharing")}} | anthem = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}<br/>{{Small|("The Marseillaise")}}<br/>{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}<br />"{{lang|fr|[[Soyons unis, devenons frères]]}}"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />{{parabr}}{{center|}} | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = Location of New Caledonia | mapsize = 290px | subdivision_type = [[Sovereign state]] | subdivision_name = {{flag|France}} | established_title = Annexed by France | established_date = 24 September 1853 | established_title2 = [[Overseas territory (France)|Overseas territory]] | established_date2 = 1946 | established_title3 = [[Nouméa Accord]] | established_date3 = 5 May 1998 | official_languages = [[French language|French]] | regional_languages = {{hlist|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[Drehu language|Drehu]]|35 other native languages}} | capital = [[Nouméa]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[President of France|President]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[High Commissioner of the Republic in New Caledonia|High Commissioner]] | leader_name2 = [[Jacques Billant]] | leader_title3 = [[President of the Government of New Caledonia|President of the Government]] | leader_name3 = [[Alcide Ponga]] | leader_title4 = [[President of the Congress of New Caledonia|President of the Congress]] | leader_name4 = [[Veylma Falaeo]] | legislature = [[Congress of New Caledonia|Congress]] | national_representation = [[French Parliament]] | national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]] | national_representation1 = [[List of senators of New Caledonia|2 senators]] (of 348) | national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}} | national_representation2 = [[List of constituencies of the National Assembly of France#New Caledonia (988) – 2 seats|2 seats]] (of 577) | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=New Caledonia | date=6 December 2023 | publisher=Central Intelligence Agency | via=CIA.gov | access-date=25 January 2021 | archive-date=7 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 271,407<ref name="auto1">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=Structure de la population et évolutions | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=16 November 2014 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2019 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib | title=Evolution du PIB et du PIB par habitant | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP" /> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} '''న్యూ కాలెడోనియా''' (/కలిడూనియ/ ⓘకల్-ఇహ—డోహ్-న—అ ; ఫ్రెంచి: నౌల్లె-కలెడోనియె [నూవెల్ కలెడోని] ⓘ) <ref>{{Cite web| url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-date=2007-06-14 | title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Novelle Calédonie | website=[[Journal officiel de la République française]] | date=21 March 1999 | page=4223 | url-status=dead| access-date=2025-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf }}</ref>).[nb 2] అనేది నైరుతి పసిఫికు మహాసముద్రంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహం. ఇది [[వనౌటు]]కు నైరుతిగా 220 కి.మీ (140 మైళ్ళు), ఆస్ట్రేలియాకు తూర్పున 1,210 కి.మీ (750 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి 16,100 కి.మీ (10,000 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న ఇది ఫ్రెంచి రిపబ్లికు సుయి జెనరిసు సముదాయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇది ఓవర్సీసు ఫ్రాన్సు‌లో ప్రత్యేకమైన చట్టపరమైన హోదాను కలిగి ఉంది. ఫ్రెంచ్ రాజ్యాంగంలోని ప్రత్యేక అధ్యాయంలో పొందుపరచబడింది. మెలనేషియా ఉపప్రాంతంలో భాగమైన ఈ ద్వీపసమూహంలో గ్రాండే టెర్రే ప్రధాన ద్వీపం, లాయల్టీ దీవులు, చెస్టర్‌ఫీల్డ్ దీవులు, బెలెప్ ద్వీపసమూహం, పైన్స్ ద్వీపం, కొన్ని మారుమూల ద్వీపాలు ఉన్నాయి. చెస్టరు‌ఫీల్డు దీవులు కోరలు సముద్రంలో ఉన్నాయి. ఫ్రెంచి ప్రజలు, ముఖ్యంగా స్థానికులు, గ్రాండే టెర్రే లే కైలౌ అని పిలుస్తారు,<ref name="enc-pres">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | title=Présentation | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | archive-date=30 October 2012 }}</ref> అనేది మొత్తం న్యూ కాలెడోనియాకు సాధారణంగా ఉపయోగించే మారుపేరు.<ref name="pres-om" /> స్వాతంత్ర్య అనుకూల కనకు పార్టీలు న్యూ కాలెడోనియాను సూచించడానికి (ఎల్‌ఎ) కనకి (pron. కనకి].<ref name="Stanley1989">{{Cite book| author=David Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | page=549 | access-date=18 October 2015 | archive-date=13 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref>) అనే పేరును ఉపయోగిస్తాయి. ఈ పదం 1980లలో న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 41% ఉన్న స్వదేశీ మెలనేసియను కనకు ప్రజల జాతి పేరు నుండి వచ్చింది. న్యూ కాలెడోనియా యూరోపియను యూనియను ఓవర్సీసు కంట్రీసు అండు టెరిటరీసు (ఒసిటీ లు)లో ఒకటి,<ref>{{Cite web| title=European Union Overseas Territories and Countries | url=https://www.overseas-association.eu/octs/ | access-date=2023-12-26 | website=OCTA | language=en | archive-date=10 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231210070244/https://www.overseas-association.eu/octs/ | url-status=live}}</ref> కానీ ఇది యూరోపియను యూనియను‌లో భాగం కాదు.<ref>{{Cite web| title=Overseas Countries and Territories - European Commission | url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | access-date=2023-12-26 | website=international-partnerships.ec.europa.eu | language=en | archive-date=27 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231227101600/https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా 18,575 కిమీ2 (7,172 చదరపు మైళ్ళు) భూభాగాన్ని మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించింది. ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్సులు న్యూ కాలెడోనియను ప్రధాన భూభాగంలో ఉన్నాయి, అయితే లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు అనేది ప్రధాన భూభాగం తూర్పు తీరంలో నాలుగు జనావాస ద్వీపాల శ్రేణి (ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి: ఓవియా, లిఫౌ, టిగా, మేరే). న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407 (2019 అక్టోబరు జనాభా లెక్కలు)<ref name=censuspop>{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=268 767 habitants en 2014 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2014-11-16 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> విభిన్న మూలాలను కలిగి ఉంది. భౌగోళికంగా మారుతుంది; ఉత్తర, లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులలో, స్థానిక కనకు ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్నారు, అయితే సంపన్న దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లో యూరోపియన్ (కాల్డోచెసు, మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి), కనకు, పాలినేషియను (ఎక్కువగా వాలిసియను) మూలానికి చెందిన గణనీయమైన జనాభా ఉంది. అలాగే ఆగ్నేయాసియా, పైడు-నోయిరు, ఉత్తర ఆఫ్రికా వారసత్వానికి చెందిన చిన్న సమూహాలు ఉన్నాయి. న్యూ కాలెడోనియా రాజధాని నౌమియా.<ref name="enc-pres" /> == చరిత్ర == న్యూ కాలెడోనియా ఖండం జియాండియాలో భాగంగా ఉంది, ఇది 79 మిలియన్ల నుండి 83 మిలియను సంవత్సరాల క్రితం సూపరు ఖండం గోండ్వానా నుండి విడిపోయింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | title=తప్పిపోయిన ఖండం యొక్క దాచిన సరిహద్దులు 'జియాండియా' నమ్మశక్యం కాని వివరాలతో వెల్లడయ్యాయి | website=LiveScience | last=Pappas | first=Stephanie | date=25 మార్చి 2021 | access-date=30 డిసెంబరు 2022 | archive-date=20 డిసెంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | url-status=live}}</ref> మానవుని తొలి జాడలు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉనికి అనేది పసిఫిక్లోని పెద్ద ప్రాంతాలలో లపిటా సంస్కృతి ప్రభావం చూపిన కాలం నాటిది, సిర్కా క్రీపూ 1600 –500 లేదా క్రీపూ 1300–200 .<ref name="pres-hist">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.12010 | | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> లాపిటా అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన నావిగేటర్లు, వ్యవసాయదారులు.<ref name="LoganCole2001">{{Cite book| first1= Leanne | last1= vLogan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 13 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | url-status= live}}</ref> మొదటి స్థావరాలు తీరం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. కామను ఎరా మధ్య కాలం నాటివి. క్రీపూ 1100 క్రీశ 200.<ref name="pres-hist" /> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|left| కోటెకా ఈటెలతో నటిస్తున్న ఇద్దరు కనాకు యోధులు1880 ప్రాంతంలో]] బ్రిటిషు అన్వేషకుడు [[జేమ్స్ కుక్]] తన రెండవ సముద్రయానంలో 1774 సెప్టెంబరు 4 న న్యూ కాలెడోనియాను చూసిన మొదటి యూరోపియన్లలో ఒకరు.<ref name="ped">{{Cite web| url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | title=Rapport annuel 2010 | publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=10 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | url-status=live}}</ref> ఆయన దానికి "న్యూ కాలెడోనియా" అని పేరు పెట్టాడు. ఎందుకంటే ఆ ద్వీపం ఈశాన్య ప్రాంతం ఆయనకు [[స్కాట్లాండ్]]ని గుర్తు చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 1788లో ఆయన అదృశ్యం కావడానికి కొంతకాలం ముందు గ్రాండే టెర్రే తీరాన్ని కామ్టే డి లాపెరౌసు చేరుకున్నాడు. 1793 - 1796 మధ్య లాయల్టీ దీవులను మొదటిసారి సందర్శించారు. అప్పుడు మేరు, లిఫౌ, టిగా, ఓవియాలను ఇంగ్లీషు తిమింగల వేటగాళ్ళు మ్యాపు చేశారు. విలియం రావెను.<ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | title=పసిఫిక్ దీవుల ఆవిష్కరణ, అన్వేషణ యొక్క చారిత్రక నిఘంటువు | last1=క్వాంచి | first1=మాక్స్ | last2=రాబ్సన్ | first2=జాన్ | date=2005 | publisher=స్కేర్‌క్రో ప్రెస్ | isbn=9780810865280 | access-date=30 డిసెంబరు 2021 | archive-date=31 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | url-status=live}}</ref> రావెను ద్వీపాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు అప్పుడు బ్రిటానియా అని పిలువబడింది. నేడు 1793 నవంబరులో మారే (లాయల్టీ ఈజు ) గా పిలువబడుతుంది.<ref name="maritimeheritage.org">{{Cite web| url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియా, అంతర్జాతీయ సముద్ర ఓడరేవు చరిత్ర. ది మారిటైమ్ హెరిటేజ్ ప్రాజెక్ట్. | website=Maritimeheritage.org | access-date=2017-11-12 | archive-date=13 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | url-status=live}}</ref> 1796 నుండి 1840 వరకు ద్వీపసమూహంతో కొన్ని అప్పుడప్పుడు సంబంధాలు మాత్రమే నమోదు చేయబడ్డాయి. 1793 - 1887 మధ్య దాదాపు 50 మంది అమెరికను తిమింగల వేటగాళ్ళు ఈ ప్రాంతంలో (గ్రాండే టెర్రే, లాయల్టీ ఈజు ., వాల్పోలూ, హంటరు) ఉన్నట్లు రికార్డు సృష్టించారు.<ref name="maritimeheritage.org" /><ref>{{Cite book| last= Langdon | first= Robert | date= 1983 | title= Whalers Went: 19వ శతాబ్దంలో అమెరికన్ తిమింగల వేటగాళ్ళు (, కొన్ని ఇతర నౌకలు) సందర్శించిన పసిఫిక్ ఓడరేవులు, దీవుల సూచిక | location= Canberra | publisher= Pacific Manuscripts Bureau | page= 183 | isbn= 086784471X}}</ref> గంధపుచెక్క పట్ల వారి ఆసక్తి కారణంగా 1840 తర్వాత సందర్శించే నౌకలతో సంబంధాలు మరింత తరచుగా మారాయి.<ref name="pres-hist" /> గంధపు చెక్క వ్యాపారం క్షీణించడంతో దాని స్థానంలో "బ్లాక్బర్డింగు" అనే కొత్త వ్యాపార సంస్థ వచ్చింది. ఇది న్యూ కాలెడోనియా, లాయల్టీ ఐలాండ్సు, న్యూ హెబ్రిడ్సు న్యూ గినియా, సోలమను దీవుల నుండి మెలనేసియను లేదా పశ్చిమ పసిఫికు ద్వీపవాసులను [[ఫిజి]], క్వీన్సు‌ల్యాండులోని [[చెరకు]] ప్లాంటేషనులలో [[బానిసత్వం]] ఒప్పందం లేదా బలవంతంగా శ్రమలోకి తీసుకోవడానికి ఉద్దేశించిన వ్యూహం.<ref name="kanaka">{{Cite web| url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire | first= Frédéric | last= Angleviel | language=fr | trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim | publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 9 November 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | url-status= live}}</ref> లైవ్ బర్డింగు, ఫ్రెంచి ప్రాక్టీసు‌లు రెండూ ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్లు వ్యాపారులు కానీ న్యూ కాలెడోనియా విషయంలో ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దాలలో జరిగిన వ్యాపారంలో లాయల్టీ ఐలాండ్సు నుండి గ్రాండు టెర్రేకు పిల్లలను తోటల వ్యవసాయంలో బలవంతంగా పని చేయించడానికి కిడ్నాపు చేయడం జరిగింది. బ్లాక్బర్డింగు ‌తో న్యూ కాలెడోనియా ప్రాథమిక అనుభవం తోటల వ్యవసాయం, గనులు, అలాగే దోషుల మీద కాపలాదారులు, కొన్ని ప్రజా పనులలో శ్రమ కోసం న్యూ హెబ్రిడ్సు (ఇప్పుడు వనాటు) నుండి గ్రాండు టెర్రే వరకు జరిగిన వ్యాపారం చుట్టూ తిరుగుతుంది. వాణిజ్యం ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ద్వీపవాసులను ఓడలపైకి రప్పించడానికి బలవంతం ఉపయోగించబడింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఒప్పంద వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి; అయితే, న్యూ హెబ్రిడ్సు, న్యూ కాలెడోనియా, మెలనేసియను కాలనీల మధ్య జరిగిన ఫ్రెంచి బానిస వ్యాపారం విషయానికి వస్తే, చాలా తక్కువ నిబంధనలు అమలు చేయబడ్డాయి. ఇది ఆస్ట్రేలియాలోని సమకాలీన పరిణామాల నుండి నిష్క్రమణను సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే తీరప్రాంతాల్లో బ్లాక్బర్డింగు ‌ 'రిక్రూటు‌మెంటు' వ్యూహాల దుర్వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి పెరిగిన నిబంధనలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. లండను మిషనరీ సొసైటీ, మారిస్టు బ్రదర్సు నుండి మొదటి మిషనరీలు 1840లలో వచ్చారు.<ref name="abcau">{{Cite web| url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | title=Charting the Pacific – Places | website=Abc.net.au | date=1998-10-13 | access-date=2013-01-30 | archive-date=8 డిసెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | url-status=live}}</ref> 1849లో అమెరికను ఓడ ''కట్టరు'' సిబ్బందిని పౌమా వంశం చంపి తినేసింది.<ref name="logan">{{Cite book| first1= Leanne | last1= Logan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 15 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 12 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | url-status= live}}</ref> మానవ నరమాంస భక్షణ న్యూ కాలెడోనియా అంతటా విస్తృతంగా వ్యాపించింది.<ref name="Knauft1999">{{Cite book| first= బ్రూస్ M. | last= Knauft | title= మెలనేషియా, ఆంత్రోపాలజీలో ఆదిమ నుండి వలసరాజ్యాల తర్వాత | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | date= 1999 | publisher= [[మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= గూగుల్ బుక్స్ | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 1 జనవరి 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live}}</ref> === ఫ్రెంచి వలసరాజ్యం === ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్యం 1853 సెప్టెంబరు 24న చక్రవర్తి 3వ నెపోలియను ఆదేశాల మేరకు, అడ్మిరల్ఫి బ్వియరు డెస్పాయింట్సు న్యూ కాలెడోనియాను అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కెప్టెను లూయిసు-మేరీ-ఫ్రాంకోయిసు టార్డీ డి మాంట్రావెలు 1854 జూన్ 25న పోర్టు-డి-ఫ్రాన్సు (నౌమియా)ను స్థాపించారు.<ref name="ped" /> తరువాతి సంవత్సరాల్లో కొన్ని డజన్ల మంది స్వేచ్ఛా స్థిరనివాసులు పశ్చిమ తీరంలో స్థిరపడ్డారు.<ref name="ped" /> 1864లో న్యూ కాలెడోనియా శిక్షా కాలనీగా మారింది. 1860ల నుండి 1897లో రవాణా ముగిసే వరకు, ఫ్రాన్సు దాదాపు 22,000 మంది నేరస్థులు, రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు పంపింది. 1888 నాటి {{lang|fr|బులెటిన్ డి లా సొసైటీ జెనెరెల్ డెస్ జైళ్లు}} ప్రకారం 1888 మే 1 నాటికి 2,329 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 10,428 మంది దోషులు ఈ ద్వీపంలో ఉన్నారు. ఇప్పటివరకు ఫ్రెంచి విదేశీ శిక్షాస్మృతిలో నిర్బంధించబడిన వారిలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.{{refn|group=nb|అదే తేదీన ఫ్రెంచ్ గయానాలో 1,176 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 4,053 మంది దోషులతో పోలిస్తే.<ref>{{Cite book| title=Bulletin de la Société générale des prisons | location=Paris | date=1888 | page=980 }}</ref>}} దోషులలో 1871 విఫలమైన పారిసు కమ్యూను తర్వాత అరెస్టయిన అనేక మంది కమ్యూనార్డ్సు ఉన్నారు. వీరిలో హెన్రీ డి రోచెఫోరు లూయిసు మిచెలు.<ref name="gb-12" /> 1873 - 1876 మధ్య, 4,200 మంది రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు "బహిష్కరించారు".<ref name="ped" /> వారిలో 40 మంది మాత్రమే కాలనీలో స్థిరపడ్డారు; 1879 - 1880 లలో క్షమాభిక్ష పొందిన తరువాత మిగిలిన వారు ఫ్రాన్సు‌కు తిరిగి వచ్చారు.<ref name="ped" /> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|చీఫ్&nbsp;కింగ్ జాక్వెస్ అండ్ హిస్ క్వీన్, ''ది రొమాన్స్ ఆఫ్ ది సౌత్ సీస్'' నుండి, క్లెమెంట్ లిండ్లీ రాగ్, చట్టో & విండస్, 1906.]] 1864లో, [[నికెల్]] డయాహోట్ నది ఒడ్డున కనుగొనబడింది.<ref name="gb-12">{{cite book |first1=Robert|last1=Aldrich|first2=John|last2=Connell|title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer|url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-03036-6|page=46|via=Google Books|access-date=18 October 2015|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|url-status=live}}</ref> 1876లో నికెలు స్థాపనతో మైనింగు తీవ్రంగా ప్రారంభమైంది.<ref name="gb-2" /> గనులలో పని చేయడానికి ఫ్రెంచి వారు పొరుగు దీవులు న్యూ హెబ్రిడ్సు నుండి తరువాత [[జపాన్]], డచ్ ఈస్టు ఇండీసు, ఫ్రెంచి ఇండోచైనా నుండి కార్మికులను దిగుమతి చేసుకున్నారు.<ref name="gb-12" /> ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం కూడా యూరోపియను వలసలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నించింది, పెద్దగా విజయం సాధించలేదు.<ref name="gb-12" /> స్థానిక కనాకు ప్రజలు ఫ్రెంచి ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి, మైనింగు పని నుండి మినహాయించబడ్డారు. చివరికి రిజర్వేషన్లకే పరిమితం చేయబడ్డారు.<ref name="gb-12" /> ఇది 1878లో హింసాత్మక ప్రతిచర్యకు దారితీసింది, లా ఫోవా హై చీఫు అటై అనేక మంది కేంద్ర తెగలను ఏకం చేసి 200 మందిని చంపిన గెరిల్లా యుద్ధంగా ప్రారంభం అయింది. ఫ్రెంచి వారు, 1,000 మంది కనకులు.<ref name="gb-2" /> 1917లో కనకు తిరుగుబాటు జరిగింది. మారిసు లీన్హార్డ్టు వంటి ప్రొటెస్టంటు మిషనరీలు ఈ యుద్ధం సంఘటనలకు సాక్షులుగా పనిచేస్తున్నారు. లీంహార్టు ‌ న్యూ కాలెడోనియాలోని కనకు మీద ‌అనేక ఎథ్నోగ్రాఫికు రచనలు రాశారు. టియామౌకు చెందిన నోయెలు 1917 తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించాడు, దీని ఫలితంగా అనేక మంది అనాథ పిల్లలు పుట్టారు,. వారిలో ఒకరిని ప్రొటెస్టంటు మిషనరీ ఆల్ఫోన్సు రౌయెలు సంరక్షణలోకి తీసుకున్నారు. ఈ పిల్లవాడు, వెన్సెస్లాసు థి, జీను-మేరీ టిజిబౌ<ref>అడ్రియన్ ముకిల్</ref> (1936–1989)కి తండ్రి అయ్యాడు. యూరోపియన్లు [[మశూచి]], [[తట్టు]] వంటి కొత్త వ్యాధులను తీసుకువచ్చారు. దీని వలన అనేక మంది స్థానికులు మరణించారు.<ref name="logan" /> కనకు జనాభా 1878లో దాదాపు 60,000 నుండి 1921లో 27,100కి తగ్గింది. వారి సంఖ్య 1930ల వరకు మళ్ళీ పెరగలేదు.<ref name="gb-2" /> ===రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం=== 1940 జూన్ లో ఫ్రాన్సు పతనం తర్వాత న్యూ కాలెడోనియా జనరలు కౌన్సిల్సు (ఫ్రాన్సు) విచి ప్రభుత్వాన్ని తిరస్కరించడానికి జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా మిత్రరాజ్యాల సైనిక ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడం కొనసాగించడానికి ఓటు వేసింది. అయితే వలస గవర్నరు జార్జెసు-మార్కు పెలిసియరు విచి ప్రభుత్వం 1940 నాటి ఫ్రెంచి రాజ్యాంగ చట్టాన్ని ప్రకటించారు. ఇది వీధి ప్రదర్శనలు, హత్యాయత్నానికి దారితీసింది. ఈ సమయానికి కాల్డోచెసు చార్లెసు డి గల్లెతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, ఆయన ఫ్రీ ఫ్రెంచి కమిటీని ఏర్పాటు చేయమని వారిని ప్రోత్సహించాడు. హెన్రీ సౌటోటును గవర్నరు‌గా నియమించాడు. పెలిసియరు అభ్యర్థన మేరకు విచి ప్రభుత్వం ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'' అనే యుద్ధనౌకను పంపింది. కానీ త్వరలోనే ఆయనను అసమర్థుడిగా భావించి తాత్కాలిక గవర్నరు‌గా నియమించింది. ఈ సమయానికి ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. సౌటోటు‌ను గవర్నరు‌గా నియమించడాన్ని పర్యవేక్షించడానికి హెచ్‌ఎంఎస్ ''అడిలైడును'' పంపింది. ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'', ''అడిలైడు'' మధ్య వివాదం తలెత్తింది. పెలిసియరు, ఇతర విచీ అనుకూల అధికారులు చివరికి ఫ్రెంచి ఇండోచైనాకు బహిష్కరించబడ్డారు.<ref>{{Cite journal| url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | title=న్యూ కాలెడోనియాలో స్వేచ్ఛా ఫ్రెంచ్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం: ఆస్ట్రేలియన్ దౌత్యంలో మొదటి దశలు | first=Denise | last=Fisher | website=Explorations: ఎ జర్నల్ ఆఫ్ ఫ్రెంచ్-ఆస్ట్రేలియన్ కనెక్షన్స్ | volume=49 | issue=1 | date=2010 | pages=18–37 | access-date=26 May 2024 | archive-date=24 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | url-status=live}}</ref> 1941లో ఆ ప్రాంతం నుండి దాదాపు 300 మంది పురుషులు విదేశాలలో సేవ చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చారు. ఏప్రిల్‌లో ఫ్రెంచి పాలినేషియా ('తాహితీయన్లు') నుండి 300 మంది పురుషులు, న్యూ హెబ్రిడ్సు‌లోని ఫ్రెంచి జిల్లాల నుండి కొంతమంది వారితో చేరారు: వారు కలిసి బెటాలియను డు పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. కాలెడోనియన్లు రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేయగా పాలినేషియన్లు మిగిలిన రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేశారు. 1941 మేలో వారు ఆస్ట్రేలియాకు నౌకాయానం చేసి ఆఫ్రికాకు తదుపరి ప్రయాణం కోసం క్వీన్ ఎలిజబెతులో ఎక్కారు. వారు ఆగస్టులో క్వాస్టినాలోని ఇతర ఫ్రీ ఫ్రెంచి (ఎఫ్‌ఎఫ్) బెటాలియన్లలో చేరారు. తర్వాత 1వ ఎఫ్‌ఎఫ్ బ్రిగేడు (1 రి ‘ బిఎఫ్‌ఎల్) తో పశ్చిమ ఎడారికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు 1942లో బిరు హకీం యుద్ధం తర్వాత బ్రేకౌటు‌లో పాల్గొన్న నాలుగు బెటాలియన్లలో ఒకరుగా ఉన్నారు. వారి నష్టాలను పసిఫికు నుండి సులభంగా భర్తీ చేయలేం. అందువల్ల వారు లా కాలనియలె బిఐఎం యాంకరు ధరించిన మరొక బెటాలియను‌లోని ఫ్రెంచి వారితో కలిసి బెటాలియను డి ఇంఫ్రాంటెరీ ఎట్ డూ పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంయుక్త బెటాలియను ఇటాలియను దండయాత్ర సమయంలో ఫ్రెంచి ఎక్స్పెడిషనరీ కార్ప్సు‌లో ఫ్రెంచి ఉత్తర ఆఫ్రికను దళాల నుండి మూడు విభాగాలతో పాటు, గౌల్లిస్టె 1రి ‘ డివిషను మొటోరిసీ డి ‘ ఇంఫాంటరీ డివిషను డీ మర్చే డి ఇంఫాంటరీ భాగంగా ఉంది. వారు 1944లో ప్రోవెన్సు‌లో అడుగుపెట్టారు. అప్పుడు వారిని స్థానిక ఫ్రెంచి వాలంటీర్లు, రెసిస్టెంట్లు తొలగించి వారి స్థానంలో నియమించారు. ఇంతలో 1942 మార్చిలో ఆస్ట్రేలియా సహాయంతో<ref>{{Cite book| last=Hasluck | first=Paul Meernaa Caedwalla | url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | chapter=chapter 6 – క్లియరింగ్ ఎ వే టు టోటల్ వార్, అక్టోబరు 1940 – జనవరి 1941 | title=ది గవర్నమెంట్ అండ్ ది పీపుల్, 1939–1941 | volume=I | date=1952 | publisher=ఆస్ట్రేలియన్ వార్ మెమోరియల్ | location=కాన్‌బెర్రా | edition=1965 | access-date=6 ఆగస్టు 2009 | archive-date=30 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా ఒక ముఖ్యమైన మిత్రరాజ్యాల స్థావరంగా మారింది.<ref name="gb-2" /> దక్షిణ పసిఫికు‌లోని యునైటెడు స్టేట్సు నేవీ ప్రధాన దక్షిణ పసిఫికు ఫ్లీటు బేసు 1942–1943లో నౌమియాకు తరలించబడింది.<ref name="Rottman2002">{{Cite book| first=Gordon L. | last=Rottman | title=ప్రపంచ యుద్ధం 2 పసిఫిక్ ద్వీప మార్గదర్శి | url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | date=2002 | publisher=Greenwood Publishing Group | isbn=978-0-313-31395-0 | page=71 | quote=అక్టోబర్‌లో, ప్రధాన దక్షిణ పసిఫిక్ నౌకాదళ స్థావరాన్ని ఆక్లాండ్ నుండి నౌమియా (FPO SF 131)కి మార్చాలని నిర్ణయం తీసుకోబడింది. ఫిబ్రవరి 1943 నాటికి అన్‌లోడింగ్ సౌకర్యాలు మెరుగుపరచబడ్డాయి, నావికా ఆపరేటింగ్ స్థావరంలో నిర్మాణం వెంటనే ప్రారంభమైంది. | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=19 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | url-status=live}}</ref> 1942 మేలో కోరలు సీ యుద్ధంలో జపనీసు నేవీను వెనక్కి తిప్పికొట్టిన నౌకాదళం నౌమియాలో ఉంది.<ref name="gb-2">{{Cite book| first=David | last=Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | pages=549– | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref> అమెరికను దళాలు న్యూ కాలెడోనియాలో మోహరించబడ్డాయి. అవి 50,000 వరకు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో మొత్తం స్థానిక జనాభాకు ఇది సరిపోతుంది.<ref name="ped" /> === ఫ్రెంచ్ విదేశీ భూభాగం === 1946లో, న్యూ కాలెడోనియా విదేశీ భూభాగంగా మారింది.<ref name="ped" /> 1953 నాటికి, జాతితో సంబంధం లేకుండా అన్ని న్యూ కాలెడోనియన్లకు ఫ్రెంచ్ పౌరసత్వం మంజూరు చేయబడింది.<ref name="ncbrit" /> 1940ల చివరలో, 1950ల ప్రారంభంలో, న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాతో తన ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకుంది, ముఖ్యంగా ఫ్రాన్స్, దాని సామ్రాజ్యంలో సంక్షోభం కారణంగా మెట్రోపాలిటన్ ఫ్రాన్స్‌తో న్యూ కాలెడోనియా సాంప్రదాయ ఆర్థిక సంబంధాలు బలహీనపడ్డాయి; నికెల్ కరిగించడానికి అవసరమైన బొగ్గుకు బదులుగా న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాకు నికెల్‌ను సరఫరా చేసింది. ఈ కాలంలో ఆస్ట్రేలియాకు ఇనుప ఖనిజం, కలప యొక్క న్యూ కాలెడోనియన్ ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి.<ref>{{Cite journal| last1=Henningham | first1=Stephen | date=December 2014 | title=ఫ్రెంచ్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఆర్థిక ఆశయాలు, 1945–1955 | url=https://www.jstor.org/stable/24644648 | website=ది జర్నల్ ఆఫ్ పసిఫిక్ హిస్టరీ | volume=49 | issue=4 | pages=421–439 | doi=10.1080/00223344.2014.976915 | jstor=24644648 | s2cid=154479730 | access-date=28 April 2022 | archive-date=29 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220429074055/https://www.jstor.org/stable/24644648 | url-status=live| url-access=subscription }}</ref> 1969–1972 నికెల్ బూమ్‌కు దారితీసిన సంవత్సరాలలో యూరోపియన్, పోలినేషియన్ జనాభా క్రమంగా పెరిగింది, స్థానిక కనాక్ మెలనేషియన్లు మైనారిటీగా మారారు, అయినప్పటికీ వారు ఇప్పటికీ అతిపెద్ద జాతి సమూహం.<ref name="ncbrit">{{బ్రిటానికా | 411221 | న్యూ కాలెడోనియా}}</ref> ====ది ఈవెంట్సు==== 1976 - 1988 మధ్య, "ది ఈవెంట్సు" అని పిలువబడే కాలం<ref name="lm-mdg-24">{{Cite news| last1=Mannevy | first1=Charlotte | last2=Derel | first2=Mathurin | last3=Guibert | first3=Nathalie | title=రెండవ రాత్రి అల్లర్లు న్యూ కాలెడోనియాను కుదిపేశాయి: 'ఇది ఇంతవరకు వస్తుందని నేను అనుకోలేదు' | url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | website=Le Monde | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | url-status=live}}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{Cite news| last1=Vinograd | first1=Cassandra | last2=Breeden | first2=Aurelien | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నిరసనల మధ్య ఫ్రాన్స్ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది | url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | website=The New York Times | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | url-status=live}}</ref> (ఫ్రెంచి:లెస్ ఈవెనెమెంట్సు<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{Cite journal| last1=horowitz | first1=Leah S. | title=పర్యావరణ హింస, న్యూ కాలెడోనియాలో చట్టబద్ధత యొక్క సంక్షోభాలు | website=[[రాజకీయ భౌగోళిక శాస్త్రం]] | date=మే 2009 | volume=28 | issue=4 | pages=248–258 | doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 | url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | issn=1873-5096 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=16 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240516233831/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | url-status=live| url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{Cite book| last1=Fisher | first1=Denise | title=దక్షిణ పసిఫిక్‌లో ఫ్రాన్స్: శక్తి, రాజకీయాలు | date=మే 2013 | doi=10.22459/FSP.05.2013 | doi-access=free | publisher=[[ANU ప్రెస్]] | location=[[కాన్‌బెర్రా]] | isbn=9781922144942}}</ref>), ఫ్రెంచి ప్రభుత్వ చర్యలు, కనకు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం మధ్య విభేదాలు తీవ్రమైన హింస, అశాంతి కాలాలను చూశాయి.<ref name="ped" /> 1983లో ఈ భూభాగం కోసం "విస్తరించిన స్వయంప్రతిపత్తి" చట్టం ఐదు సంవత్సరాల పరివర్తన కాలం. 1989లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను ప్రతిపాదించింది. 1984 మార్చిలో ఫ్రంటు ఇండిపెండెంట్సె ‌, కనకు ప్రతిఘటన సమూహం, స్వాధీనం చేసుకున్న పొలాలు, కనాకు, సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటు (ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్) తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. 1985 జనవరిలో ఫ్రెంచి వామపక్ష ప్రభుత్వం కనకు‌లకు సార్వభౌమాధికారాన్ని, యూరోపియను స్థిరనివాసులకు చట్టపరమైన రక్షణను అందించింది. హింస పెరగడంతో ప్రణాళిక విఫలమైంది. ప్రభుత్వం అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది; అయితే, ప్రాంతీయ ఎన్నికలు ముందుకు సాగాయి. ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ నాలుగు ప్రావిన్సులలో మూడింటి మీద నియంత్రణ సాధించింది. మధ్య-కుడి ప్రభుత్వం 1986 మార్చి ఫ్రాన్సు‌లో ఎన్నికైంది సోషలిస్టుల క్రింద స్థాపించబడిన ఏర్పాట్లను క్షీణింపజేయడం ప్రారంభించింది, ఎక్కువగా స్థానిక భూమి వాదనలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా భూములను పునఃపంపిణీ చేసింది. ఫలితంగా మూడింట రెండు వంతుల కంటే ఎక్కువ యూరోపియన్లకు. మూడవ వంతు కంటే తక్కువ కనకు‌లకు వెళ్ళింది. 1987 చివరి నాటికి, రోడ్డు అడ్డంకులు తుపాకీ యుద్ధాలు, ఆస్తి విధ్వంసం ఓవియా గుహ బందీల తీసుకోవడంలో ముగిశాయి. 1988 ఫ్రెంచి అధ్యక్ష ఎన్నికలు ప్రారంభానికి కొన్ని రోజుల ముందు నాటకీయ బందీల సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఓవియాలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ఉగ్రవాదులు నలుగురు జెండర్ము‌లను చంపి 27 మంది బందీలను తీసుకున్నారు. బందీలను రక్షించడానికి సైన్యం గుహ మీద దాడి చేసింది. పంతొమ్మిది మంది కనకు బందీలుగా ఉన్నవారు మరణించారు. మరో ముగ్గురు నిర్బంధంలో మరణించారు. దాడిలో ఇద్దరు సైనికులు మరణించారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | title= న్యూ కాలెడోనియాలో భూమి, స్వాతంత్ర్యం | website= Cultural Survival Quarterly Magazine | last= Winslow | first= Donna | date= June 1991 | via= culturalsurvival.org | access-date= 2021-02-11 | language=en | archive-date= 13 నవంబరు 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | url-status= live}}</ref> ====న్యూమియా ఒప్పందం, స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|ఒకే స్తంభం మీద పక్కపక్కనే జెండాలు, న్యూమియా 2011 మార్చి]] 1988 జూన్ 25 సంతకం చేయబడిన మాటిగ్నాను ఒప్పందాలు ఒక దశాబ్ద కాలం స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారించాయి. 1998 మే 5న సంతకం చేయబడిన నూమియా ఒప్పందం 20 సంవత్సరాల పరివర్తనకు పునాది వేసింది. ఇది క్రమంగా స్థానిక ప్రభుత్వానికి అధికారాలను బదిలీ చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 2018 చివరి నాటికి ఓటు జరగాలని నూమియా ఒప్పందం నిర్దేశించిన కాలక్రమాన్ని అనుసరించి 2017 నవంబరు 2న ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి ఎడ్వర్డు ఫిలిపు అధ్యక్షత వహించిన సమావేశంలో ఫ్రాన్సు నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కోసం పునాది వేయబడింది. ఇది 2018 నవంబరు నాటికి జరగనుంది. ఓటరు జాబితా అర్హత చాలా కాలంగా వివాదానికి దారితీసింది. కానీ వివరాలు కనాకు మూలానికి చెందిన ఓటర్లకు ఆటోమేటికు అర్హతను మంజూరు చేసే ఎన్నికల జాబితాలో పరిష్కరించబడ్డాయి. కానీ ఆ భూభాగంలో ఎక్కువ కాలం నివసించని ఇతర మూలాల వారిని మినహాయించాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | title=Nouvelleque accord politique " sur le référendum d'autodétermination | website=LeMonde.fr | date=3 నవంబరు 2017 | last1=Roger | first1=Patrick | language=fr | trans-title=కొత్త కలెడోనియా: 'రాజకీయ ఒప్పందం'లో స్వీయ-అంగీకారం ఏమిటి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ | access-date=17 జూలై 2018 | archive-date=22 జూన్ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | url-status=live}}</ref> ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది 2018 నవంబరు 4న<ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు తేదీని నిర్ణయించింది | website=[[ది గార్డియన్]] | date=20 మార్చి 2018 | access-date=25 మార్చి 2018 | archive-date=13 మే 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్యం తిరస్కరించబడింది.<ref>{{Cite magazine | url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | title= న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగా ఉండటానికి ఓట్లు | magazine= [[Time (magazine) | Time.com]] | agency= Associated Press | date= 5 నవంబరు 2018 | location= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language=en | access-date= 2018-11-08 | archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | archive-date= 9 నవంబరు 2018 | url-status= dead}}</ref> మరొక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2020 అక్టోబరులో జరిగింది. ఓటర్లు మరోసారి ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | title= న్యూ కాలెడోనియా ఓటర్లు ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగానే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు | website= లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ | agency= అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ | first= షార్లెట్ | last= ఆంటోయిన్-పెరాన్ | date= 4 అక్టోబరు 2020 | place= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language= en | access-date= 11 ఫిబ్రవరి 2021 | archive-date= 8 అక్టోబరు 2020 | archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | url-status= live}}</ref> 2018 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 56.7% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు. 2020 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఈ శాతం తగ్గింది. 53.4% ​​మంది ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| date=2020-10-04 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ: దక్షిణ పసిఫిక్ ప్రాంతం ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | language=en | website=[[BBC News]] | url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | access-date=2021-07-08 | archive-date=4 అక్టోబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | url-status=live}}</ref> మూడవ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ డిసెంబరు 12న జరిగింది. 2021.<ref>{{Cite news| url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | title=ఫ్రెంచ్ భూభాగం ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా దాని మూడవ, చివరి స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది, దీనిలో 96.49 మంది స్వాతంత్ర్యానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు | website=France24 | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=12 డిసెంబరు 2021 | archive-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి. కోవిడు-19 మహమ్మారి వల్ల ఏర్పడిన ప్రభావం కారణంగా ఆలస్యమైన ఓటు కోసం వాదించిన స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి; ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం అలా చేయడానికి నిరాకరించినప్పుడు వారు బహిష్కరణకు పిలుపునిచ్చారు. దీని ఫలితంగా 96% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| last=Antoine-Perron | first=Charlotte | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లోనే ఉండాలని ఓటు వేసింది; వేర్పాటువాదులు బహిష్కరణ | url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | website=Associated Press | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-date=1 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | url-status=live}}</ref> 2024 మేలో చర్చల మధ్య అల్లర్లు చెలరేగాయి.<ref>{{Cite news| title=న్యూ కాలెడోనియా: ఓటింగ్ సంస్కరణల మీద అల్లర్ల మధ్య ఫ్రెంచ్ భూభాగంలో పోలీసులపై 'కాల్పులు' | url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | access-date=మే 14, 2024 | website=France 24 | archive-date=15 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | url-status=live}}</ref> 2024 అక్టోబరులో అప్పటి ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి మిచెలు బార్నియరు బిల్లును రద్దు చేశారు. ప్రశాంతతను పునరుద్ధరించాల్సిన అవసరాన్ని పేర్కొంటూ, "మరిన్ని అశాంతిని నివారించడం" ప్రాధాన్యత అని జాతీయ అసెంబ్లీకి చెప్పారు.<ref name=":3">{{Cite news| date=2024-10-04 | title=ఫ్రాన్స్ ఓటింగ్ సంస్కరణను వదులుకోవడంతో న్యూ కాలెడోనియన్ స్వాతంత్ర్య నాయకులు జాగ్రత్త | url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | access-date=2025-04-16 | website=[[Radio France Internationale]] | language=en | archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | archive-date=31 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> 2024 డిసెంబరు 2న అల్లర్లు ముగిసినందున కర్ఫ్యూ అధికారికంగా ఎత్తివేయబడింది.<ref>{{Cite news| title=హింసాత్మక అల్లర్ల తర్వాత 6 నెలల్లో ఫ్రెంచి విదేశీ భూభాగం న్యూ కాలెడోనియాలో కర్ఫ్యూ ఎత్తివేయబడింది | url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | access-date=2025-04-16 | website=[[Anadolu Agency]] | archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | archive-date=2 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> == రాజకీయాలు == న్యూ కాలెడోనియా అనేది భూభాగం ''సుయి జనరిసు'', దీనికి ఫ్రాన్సు క్రమంగా కొన్ని అధికారాలను బదిలీ చేసింది.<ref name="jc" /> దాని పౌరులు ఫ్రెంచి జాతీయత కలిగి ఉంటారు. ఫ్రాన్సు అధ్యక్షుడికి ఓటు వేస్తారు. యూరోపియను పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ఓటు వేసే హక్కు వారికి ఉంది. దీనిని 54 మంది సభ్యులతో కూడిన టెరిటోరియలు కాంగ్రెసు నిర్వహిస్తుంది. ఇది మూడు ప్రాంతీయ అసెంబ్లీల సభ్యులతో కూడిన శాసనసభ.<ref name="undcol" /> ఫ్రెంచి రాష్ట్రాన్ని హై కమిషనరు భూభాగంలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref name="undcol" /> జాతీయ స్థాయిలో, న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి పార్లమెంటులో ఇద్దరు డిప్యూటీలు, ఇద్దరు సెనేటర్లు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref>{{Cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie | publisher=[[Cabinet of France | Government of France]] | website=[[Minister of the Interior (France) | Minister of the Interior]] | language=fr | access-date=2012-08-06 | archive-date=26 June 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | url-status=live}}</ref> 25 సంవత్సరాలుగా న్యూ కాలెడోనియాలోని పార్టీ వ్యవస్థ స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక ది ర్యాలీ–యుఎంపి ఆధిపత్యంలో ఉంది.<ref name="undcol" /> ఈ ఆధిపత్యం అవెనిరు ఎన్సెంబులు అనే కొత్త పార్టీ ఆవిర్భావంతో ముగిసింది. ఇది స్వాతంత్ర్యాన్ని కూడా వ్యతిరేకించింది. కానీ అనేక స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహాల సంకీర్ణమైన కనకు సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటులో భాగమైన కనకు ఉద్యమంతో సంభాషణకు మరింత బహిరంగంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="undcol" /> 2025 జనవరిలో అల్సైడు పొంగా న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వ అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. లూయిసు మాపౌ నేతృత్వంలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తరువాత కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2024 అశాంతి తరువాత స్థిరత్వాన్ని తీసుకువచ్చిందని దేశం ఫ్రాన్సు రిపబ్లికులోనే ఉండటానికి కొనసాగింపుగా ఆయన నాయకత్వం వర్ణించబడింది.<ref name=":02">{{Cite news| last=Mazzoni | first=Julien | date=2025-01-09 | title=న్యూ కాలెడోనియా రాజకీయ సంక్షోభం తర్వాత కాంగ్రెస్ ఫ్రాన్స్ అనుకూల అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంది | url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president | access-date=2025-04-05 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> === ఆచార అధికారం === కనాకు సమాజంలో 4,000–5,000 కుటుంబ ఆధారిత వంశాల నుండి ఈ భూభాగాన్ని తయారు చేసే ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాలు (ఎయిరెసు కౌటుమియరెసు) వరకు అనేక ఆచార అధికారం ఉంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} వంశాలు వంశ నాయకులచే నాయకత్వం వహించబడతాయి. ఇవి 341 తెగలను ఏర్పరిచాయి, ప్రతి ఒక్కటి ఒక గిరిజన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటుంది. ఈ తెగలను 57 సంప్రదాయ ప్రధాన రాజ్యాలుగా చెఫరీసు) విభజించారు. ప్రతి ఒక్కటి ఒక ప్రధాన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటాయి. సంప్రదాయ ప్రాంతాల పరిపాలనా ఉపవిభాగాలను ఏర్పరుస్తాయి.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb| జీన్ లెక్వెసు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో న్యూ కాలెడోనియా స్వేచ్ఛను నిర్ధారించడంలో సహాయపడిన యుఎస్ సేవా సభ్యులను సత్కరించే కార్యక్రమంలో ]] కస్టమరీ సెనేటు అనేది కనకు‌ల వివిధ సాంప్రదాయ కౌన్సిలు‌ల అసెంబ్లీ, కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన చట్ట ప్రతిపాదనల మీద అధికార పరిధిని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="cs-fra" /> కస్టమరీ సెనేటు‌లో ప్రతి ఒక్కరూ నియమించిన 16 మంది సభ్యులు ఉంటారు. సాంప్రదాయ కౌన్సిలు, ప్రతి ఆచార ప్రాంతానికి ఇద్దరు ప్రతినిధులు.<ref name="cs-fra" /> దాని సలహా పాత్రలో, నౌమియా ఒప్పందంలో నిర్వచించిన విధంగా "కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన" చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కస్టమరీ సెనేటు‌ను సంప్రదించాలి.<ref name="cs-fra" /> గుర్తింపు పౌర ఆచార శాసనం, భూ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కూడా ఇది చర్చా పాత్రను కలిగి ఉంది.<ref name="cs-fra" /> ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబరు‌లో కొత్త అధ్యక్షుడిని నియమిస్తారు. అధ్యక్ష పదవి ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాల మధ్య తిరుగుతుంది.<ref name="cs-fra">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | title=Sénat coutumier | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> వివాహం, దత్తత, వారసత్వం, కొన్ని భూమి సమస్యల వంటి పౌర విషయాలకు సంబంధించి కనకు ప్రజలు ఆచార అధికారులను ఆశ్రయిస్తారు.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ఫ్రెంచి పరిపాలన సాధారణంగా ఆచార వ్యవస్థలో తీసుకున్న నిర్ణయాలను గౌరవిస్తుంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} అయితే వారి అధికార పరిధి శిక్షా విషయాలలో తీవ్రంగా పరిమితం చేయబడింది. ఎందుకంటే ఆచార న్యాయ వ్యవస్థకు సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు శారీరక శిక్ష వాడకంతో సహా, మానవ హక్కుల బాధ్యతలకు విరుద్ధంగా కనిపిస్తాయి. ఫ్రాన్సు.{{sfn|అనయ|2011|p=8}} === సైనికం-జెండర్మేరీ=== న్యూ కాలెడోనియా సాయుధ దళాలలో (ఫ్రెంచి: ఫోర్సెసు ఆర్మీసు డి నౌవెలు-కాలేడోనీ, లేదా ఎఫ్‌ఎఎంసి )లో దాదాపు 2,000 మంది సైనికులు ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా కౌమాకు, నందాయు, టోంటౌటా, ప్లం, నౌమియాలో మోహరించబడ్డారు.<ref name="fanc">{{Cite web| url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Defense.gouv.fr | date=2012-12-20 | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 November 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> భూ బలగాలు ట్రూప్సు డి మెరైను, రెజిమెంటు డి'ఇన్ఫాంటెరీ డి మెరైను డు పసిఫికు, రెజిమెంటు‌ను కలిగి ఉంటాయి. 700 మంది సభ్యుల రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 80 శాతం మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి స్వల్పకాలిక (నాలుగు నెలల) మోహరింపుల మీద సైనికులతో కూడి ఉన్నారు. 2018 నాటికి రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 30 మంది సిబ్బందిని మాత్రమే స్థానికంగా నియమించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire | last=Lagneau | first=Laurent | date=19 September 2018 | access-date=12 February 2023 | archive-date=12 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | url-status=live}}</ref> నావికా దళాలలో ఫ్రెంచు నేవీకి చెందిన అనేక నౌకలు ఉన్నాయి. వీటిలో: ఫ్లోరియలు-క్లాసు ఫ్రిగేటు, వెండిమియారు, పెట్రోలు, సపోర్టు నౌక డి'ఎంట్రెకాస్టియాక్సు, ఫెలిక్సు ఎబౌ తరగతి పెట్రోలు నౌకల ప్రధాన నౌక అగస్టే బెనెబిగు. ఈ భూభాగంలో కార్యకలాపాలకు మద్దతుగా ఒక ఇడిఎ-ఎస్ ల్యాండింగు క్రాఫ్టు (సాబరు) కూడా మోహరించబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ | title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau | date=23 January 2025 | access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA | date=25 November 2021 | access-date=10 December 2021 | archive-date=26 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | url-status=live}}</ref> ఫ్రెంచి నావికాదళం 2026 నాటికి ఫెలిక్సు ఎబౌ క్లాసు (జీను ట్రానేపు) రెండవ నౌకను భూభాగానికి మోహరించడం ద్వారా న్యూ కాలెడోనియాలో దాని ఆఫ్షోరు గస్తీ సామర్థ్యాలను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. .<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape | title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape | website=French Navy | date=5 March 2025 | access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry | website=Shepherd | last=Tanguy | first=Jean-Marc | date=4 August 2022 | access-date=30 December 2022 | archive-date=21 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | url-status=live}}</ref><ref name="brestboulogne">{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne | website=Mer et Marine | language=fr | last=Groizeleau | first=Vincent | date=21 September 2022 | access-date=3 November 2022 | url-access=subscription | archive-date=22 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | url-status=live}}</ref> 2010ల చివరి నాటికి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఫ్రెంచు నావికా విమానయానం, వైమానిక దళ అంశాలలో రెండు నేవీ ఫాల్కను 200 గార్డియను సముద్ర నిఘా విమానాలు (ఫ్లోటిల్లా 25ఎఫ్ నుండి తీసుకోబడ్డాయి) ఉన్నాయి. వీటిని 2025/26 నుండి ప్రారంభమయ్యే మరింత ఆధునిక ఫాల్కను 2000 ఆల్బాట్రోసు ద్వారా భర్తీ చేయనున్నారు,<ref>{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/les-avions-de-surveillance-maritime-gardian-prolonges-a-tahiti-et-noumea | title=Les avions de surveillance maritime Gardian prolongés à Tahiti et Nouméa | last=Groizeleau | first=Vincent | website=Mer et Marine | language=fr | date=13 December 2024 | access-date=13 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web| title=French Navy to receive new eyes in the sky from Dassault | url=https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | access-date=2022-11-18 | website=www.aerotime.aero | date=19 November 2020 | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113213457/https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | url-status=live}}</ref> అదనంగా రెండు కాసా సిఎన్235 రవాణా విమానాలు, వైమానిక దళం 52 "టోంటౌటా" స్క్వాడ్రను నుండి మూడు ప్యూమా హెలికాప్టర్లు.<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées | date=14 February 2022 | access-date=11 February 2023 | archive-date=5 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées | date=10 February 2023 | access-date=11 February 2023 | archive-date=11 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | url-status=live}}</ref> 2022కి ముందు ఫ్రిగేటు వెండెమియరు అలోయెటు 3 హెలికాప్టరు‌ను నిర్వహించింది. అయితే 2022లో ఈ రకం పదవీ విరమణతో దీనిని యూరోకాప్టరు డౌఫిను ఎన్3 ద్వారా భర్తీ చేస్తున్నారు.<ref>{{Cite web| title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 | url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | access-date=2022-11-18 | website=Air & Cosmos | language=fr | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 | url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | date=January 2023 | access-date=2023-03-04 | website=Cols Bleus | language=fr | archive-date=4 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | url-status=live}}</ref> 2022లో ఫ్రెంచి వైమానిక దళం ఎ 400ఎం రవాణా విమానం, ఎ 330 ఎంఆర్‌టిటి ఫీనిక్సు ట్యాంకర్ల మద్దతుతో మూడు రాఫెలు యుద్ధ విమానాలను ఫ్రాన్సు నుండి న్యూ కాలెడోనియాకు మూడు వారాల వ్యాయామం కోసం మోహరించడం ద్వారా భూభాగాన్ని బలోపేతం చేసే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించింది.<ref>{{Cite web| last= | date=2022-08-27 | title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers | url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | access-date=2022-11-18 | website=MilitaryLeak | archive-date=14 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region | url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | access-date=28 December 2023 | website=ac.nato.int | archive-date=3 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | url-status=live}}</ref> అదనంగా నేషనలు జెండర్మేరీ ‌ నుండి దాదాపు 855 మంది సిబ్బంది ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్నారు. వీటిని 4 కంపెనీలు, 27 బ్రిగేడు‌లు, అనేక ప్రత్యేక, మొబైలు జెండర్మేరీ యూనిట్లుగా విభజించారు. స్వాతంత్ర్యం మీద 2021 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ వంటి కాలంలో ఈ దళాలను మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి మోహరించిన సిబ్బందితో గణనీయంగా బలోపేతం చేశారు.<ref>{{Cite news| first=Julien | last=Sartre | date=2021-12-07 | title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote | url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote | access-date=2022-11-18 | website=[[The Guardian]] }}</ref> వైమానిక భాగంలో రెండు ఎక్యూర్యుయిలు హెలికాప్టర్లు ఉన్నాయి <ref>{{Cite web| title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie | url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | access-date=2022-11-18 | website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr | archive-date=7 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | url-status=live}}</ref>[69] అయితే మారిటైం జెండర్మేరీ భూభాగంలో పెట్రోలు బోటు డంబియాను మోహరిస్తుంది.<ref name="fanc" /><ref>{{Cite web| url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats | publisher=Homelandsecurity Technology | date= | access-date=2022-08-28 | archive-date=7 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | url-status=live}}</ref> === స్థితి === 1983 నుండి న్యూ కాలెడోనియా పసిఫికు కమ్యూనిటీలో సభ్యదేశంగా ఉంది. సంస్థ ప్రాంతీయ ప్రధాన కార్యాలయం నౌమియాలో ఉంది. 1986 నుండి ఐక్యరాజ్యసమితి డీకోలనైజేషను కమిటీ న్యూ కాలెడోనియాను ఐక్యరాజ్యసమితి స్వయం పాలన లేని భూభాగాల జాబితాలో చేర్చింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | title=ట్రస్ట్, స్వయం పాలన లేని భూభాగాలు (1945–1999) | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్]] | access-date=29 జూన్ 2017 | archive-date=6 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఈ క్రింది విధంగా జరిగింది. అయినప్పటికీ స్వాతంత్ర్యాన్ని మెజారిటీ తిరస్కరించింది. [[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2| న్యూ కాలెడోనియా పరిపాలనను వివరించే పిరమిడు గ్రాఫు]] 1980లలో వేర్పాటువాద అశాంతి కాలం తర్వాత 1998లో సంతకం చేయబడిన ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఆమోదించబడిన న్యూమియా ఒప్పందం ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాకు ప్రత్యేక హోదా లభించింది. ప్రారంభమైన ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2018 నవంబరు 4న జరిగింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తేదీని నిర్ణయించింది | website=The Guardian | access-date=20 మార్చి 2018 | date=19 మార్చి 2018 | last=Willsher | first=Kim | archive-date=25 అక్టోబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ఓటును సిద్ధం చేయడానికి పారిస్ సమావేశం | website=రేడియో న్యూజిలాండ్ | access-date=2016-03-08 | date=2016-02-02 | archive-date=8 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | url-status=live}}</ref> ఫలితంగా 56.9% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యానికి 'కాని' ఓటు వేసింది | agency=Reuters | date=2018-11-04 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2018-11-04 | archive-date=6 డిసెంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం మరో స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. ఇది 2020 అక్టోబరు 4న జరిగింది. ఫలితంగా 53.26% ఓటర్లు ఫ్రాన్సూ‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | title=న్యూ కాలెడోనియా రెండవసారి ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | date=2020-10-05 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2020-10-05 | archive-date=20 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ద్వారా అనుమతించబడిన మూడవ, చివరి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. 2021 డిసెంబరు 12న న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రెంచి రిపబ్లికు‌లో భాగంగా ఉందని నిర్ధారించింది. కనకు జనాభాలో ఎక్కువ మంది ఓటును బహిష్కరించిన తర్వాత 96% మంది స్వాతంత్ర్యానికి "కాదు" అని ఓటు వేశారు. "కనకు గుర్తింపు, అన్ని పార్టీలు పంచుకునే భవిష్యత్తును వ్యక్తీకరించడానికి అన్ని పార్టీలు కలిసి ఒక పేరు, జెండా, గీతం, నినాదం, నోట్ల రూపకల్పనను వెతకాలి" అని పేర్కొన్న ఒప్పందం కారణంగా ఈ భూభాగం అధికారిక పేరు న్యూవెలు-కలెడోనియా సమీప భవిష్యత్తులో మార్చబడవచ్చు.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | title=Les accords de Nouméa | author=Government of New Caledonia | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | archive-date= 5 ఏప్రిల్ 2008 | language=fr | author-link=న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వం}}</ref> అయితే ఈ రోజు వరకు ఈ భూభాగానికి కొత్త పేరు మీద ఏకాభిప్రాయం లేదు. అయినప్పటికీ ''కనకు రిపబ్లికు'' 40% జనాభాలో ప్రజాదరణ పొందింది .<ref>{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | url-status=dead| archive-date=27 జూన్ 2008 | title=సొసైటీ : లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ చోయిసిట్ అన్ హైమ్నె ఎట్ ఉనే డివైజ్ | author=RFO | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా తన సొంత చిహ్నాలను ఎక్కువగా స్వీకరించింది. దాని నోట్ల కోసం ఒక గీతం, నినాదం, కొత్త డిజైను‌ను ఎంచుకుంది.<ref name="monde1" /> 2010 జూలైలో న్యూ కాలెడోనియా కాంగ్రెసు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కనకు జెండాను ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ తో పాటు భూభాగం ద్వంద్వ జెండాలుగా ఎగురవేయాలనే కోరికకు అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. కోరిక చట్టబద్ధంగా కట్టుబడి లేనిది. వివాదాస్పదంగా నిరూపించబడింది.<ref name="congress">{{Cite web| url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | title=Nouvelle-Calédonie: Voeu dedrau sur akley 2010 | website=axl.cefan.ulaval.ca | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=23 అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | url-status=live}}="{ci><ref name | url= http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341 | title= Voeux n° 1 du treize juillet 2010 | access-date= 26 నవంబరు 2021 | archive-date= 17 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf=6341.pdf=6341 url-status = live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియను కమ్యూను‌లలో ఎక్కువ భాగం (కానీ అన్నీ కాదు) ఇప్పుడు రెండు జెండాలను ఎగురవేస్తాయి. మిగిలినవి ఫ్రెంచి త్రివర్ణాన్ని మాత్రమే ఎగురవేస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web| url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-communochtml19.150W150000%20%22descendre%20le%20drapeau%20kanak%20est%20un%20geste%20ignoble%2C%20il%20ne%20faut%20Plus%20parler%20de%20destin%20commun%21%22 | website=Nouvelle-Calédonie la 1ère | date=9 మే 2014 | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=2021-11-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wam | url-status=live| title=ఆర్కైవ్ నకలు }}</ref> అనధికారిక దత్తత న్యూ కాలెడోనియాను రెండు జెండాలున్న ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు లేదా భూభాగాల్లో ఒకటిగా చేసింది. రెండు జెండాలను ఉపయోగించాలని కోరుకునే నిర్ణయం రెండు వర్గాల మధ్య నిరంతరం యుద్ధభూమిగా మారింది. 2011 ఫిబ్రవరిలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం కూలిపోవడానికి దారితీసింది.<ref name="fr24">{{Cite web| url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | title=సర్కోజీ న్యూ కాలెడోనియా హింసపై సంభాషణకు పిలుపునిచ్చింది | publisher=France 24 | date=2011-08-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=7 సెప్టెంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | url-status=live}}</ref> == పరిపాలనా విభాగాలు == [[File:Map of New Caledonian Communes (Unlabeled).svg| thumb|న్యూ కాలెడోనియన్ కమ్యూన్‌ల మ్యాప్. లేత బూడిద రంగు, ముదురు బూడిద రంగు వరుసగా ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లను సూచిస్తాయి]] 1999 ఫిబ్రవరి 16న పార్లమెంటు ఆమోదించిన సేంద్రీయ చట్టం, సాధారణ చట్టం ఫలితంగా సంస్థాగత సంస్థగా ఏర్పడింది.<ref name="jc" /> ఈ ద్వీపసమూహం మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించబడింది: * దక్షిణ ప్రావిన్సు (''సుడు ప్రావిన్సు ప్రావిన్సు''). ప్రాంతీయ రాజధాని: నౌమియా. ప్రాంతం: 9,407 చ.కి.మీ జనాభా: 212,082 నివాసితులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1">{{Cite web| title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − జనాభా లీగల్స్ డి నౌవెల్లె-కాలేడోనీ {!{2}19ee en ! | url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | access-date=2023-09-11 | website=www.insee.fr | archive-date=25 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | url-status=live}}</ref> * నార్తు ప్రావిన్సు (''నార్డు ప్రావిన్సు''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: కోనే. వైశాల్యం: 7,348 చ.కి.మీ జనాభా: 49,910 నివాసులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1" /> * లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు (''ప్రావిన్సు డెసు ఇల్సు లోయాటె''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: లిఫౌ. వైశాల్యం: 1,981 చ.కి.మీ జనాభా: 18,353 నివాసులు ఉన్నారు. (2019).<ref name=":1" /> న్యూ కాలెడోనియా ఇంకా 33 కమ్యూను‌లుగా (మునిసిపాలిటీలు) విభజించబడింది.<ref name="jc">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 | title=Présentation= – L'Ov.Outrebsentation= | | access-date=2013-01-30 | archive-date=21 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelleh-caledon3 | url-status=live}}</ref> పోయా అనే ఒక కమ్యూను రెండు ప్రావిన్సుల మధ్య విభజించబడింది. ప్రధాన స్థావరం అత్యధిక జనాభా కలిగిన పోయా ఉత్తర సగం ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. అయితే 2019లో కేవలం 210 మంది నివాసితులతో ఉన్న కమ్యూను దక్షిణ సగం దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. == భౌగోళికం == [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|అంతరిక్షం నుండి న్యూ కాలెడోనియా]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|ఐఎస్‌ఎస్ నుండి న్యూ కాలెడోనియా పగడపు దిబ్బలు 2020 సెప్టెంబరు 9]] న్యూ కాలెడోనియా జిలాండియాలో భాగం. ఇది పురాతన గోండ్వానా సూపర్-ఖండంలో ఒక భాగం. ఇది [[ఓషియానియా]]లో భాగం. న్యూ కాలెడోనియా దాదాపు 66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఆస్ట్రేలియా నుండి విడిపోయి, తరువాత ఈశాన్య దిశలో కదులుతూ, దాదాపు 50 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ప్రస్తుత స్థితికి చేరుకుందని ఊహించబడింది.<ref>బోయర్ & గిరిబెట్ 2007: 355</ref> ప్రధాన భూభాగం పొడవునా మధ్య పర్వత శ్రేణి ద్వారా విభజించబడింది, దీని ఎత్తైన శిఖరాలు ఉత్తరాన మోంట్ పానియే 1629 మీ (5,344 అ) ఆగ్నేయంలో మోంటు హంబోల్టు 1618 మీ (5,308 అ) ఉన్నాయి.<ref name="geo-jc2">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> తూర్పు తీరం పచ్చని వృక్షసంపదతో కప్పబడి ఉంది.<ref name="geo-jc2" /> పశ్చిమ తీరం, దాని పెద్ద సవన్నా, వ్యవసాయానికి అనువైన మైదానాలతో, పొడి ప్రాంతం. ఈ తీరం వెంబడి అనేక ఖనిజ-సంపన్న మాసిఫు‌లు కనిపిస్తాయి.<ref name="geo-jc2" /> డయాహోట్ నది న్యూ కాలెడోనియాలో అతి పొడవైన నది. ఇది దాదాపు {{convert|100|km}} ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB">{{Britannica | 161133 | డయాహోట్ నది}}</ref> ఇది 620 చకిమీ (240 చకిమీ) పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. వాయవ్య దిశగా బై డి'హార్కోర్టులోకి తెరుచుకుంటుంది. ఇది పాని పర్వతం పశ్చిమ ఎస్కార్పు‌మెంటు వెంట ద్వీపం ఉత్తర బిందువు వైపు ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB" /><ref name="UNU">{{Cite web| url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=వర్గీకరణకర్తబ్రౌజ్&p.sa= | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ఓపెన్‌కాస్ట్ మైనింగ్ ప్రభావాలు | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్ యూనివర్సిటీ]] | access-date=9 జూన్ 2011 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= | archive-date=27 జూలై 2011 }}</ref> ద్వీపంలో ఎక్కువ భాగం తడి సతత హరిత అడవులతో కప్పబడి ఉంది. అయితే దిగువ ఎత్తులలో సవన్నాలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి.<ref name="gbrs" /> న్యూ కాలెడోనియను సరస్సు మొత్తం వైశాల్యం {{convert|24000|km2}} ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సరస్సులలో ఇది ఒకటి. మడుగు, చుట్టుపక్కల ఉన్న న్యూ కలెడోనియా బారియరు రీఫు దాని అసాధారణ సౌందర్యం, సముద్ర జీవవైవిధ్యం కోసం 2008లో యునెస్కో [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం]]గా పేరు పెట్టబడింది.<ref name="geo-jc">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | title=డోనీస్ జియోగ్రాఫిక్స్ | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv-01access-300ate | | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{Cite web| url= https://whc.unesco.org/en/list/1115 | title= న్యూ కాలెడోనియా సరస్సులు: రీఫ్ వైవిధ్యం, అనుబంధ పర్యావరణ వ్యవస్థలు | website= UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ కేంద్రం | publisher= ఐక్యరాజ్యసమితి విద్యా, శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక సంస్థ | access-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ | url-status= live}}</ref> st.<ref name="geo-jc5">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> The2023 మేలో న్యూ కాలెడోనియాలో భూకంపం, సునామీ సంభవించాయి. దీని వలన ఇక్కడ, సమీపంలోని ఇతర దేశాలలో సునామీ హెచ్చరిక జారీ చేయబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | title=భూకంపం దక్షిణ పసిఫిక్ అంతటా 3 అడుగుల అలల సునామీ హెచ్చరికలను ప్రేరేపిస్తుంది | website=The Independent | first=Shweta | last=Sharma | date=19 మే 2023 | access-date=29 మే 2023 | archive-date=19 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | url-status=live}}</ref> === వాతావరణం === వాతావరణం ఉష్ణమండల, నవంబరు నుండి మార్చి వరకు వేడి, తేమతో కూడిన కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc6">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> <ref name="geo-jc2" /> ఉష్ణోగ్రతలు, జూన్ నుండి ఆగస్టు వరకు చల్లగా, పొడి కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc2" />మధ్య ఉష్ణోగ్రతలు రెండు చిన్న అంతరాలతో అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.<ref name="ped" /> ఉష్ణమండల వాతావరణం సముద్ర ప్రభావం, వాణిజ్య గాలుల ద్వారా బలంగా నియంత్రించబడుతుంది. ఇవి తేమను తగ్గిస్తాయి. ఇది 80%కి దగ్గరగా ఉంటుంది.<ref name="geo-jc" /> సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 23&nbsp;°C, చారిత్రక తీవ్రతలు {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped" /> దీవిలో అవపాతం చాలా భిన్నంగా ఉంటుందని వర్షపాతం రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. గలారినోలో నమోదైన {{convert|3000|mm}} వర్షపాతం పశ్చిమ తీరం సగటు కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఎల్ నినో ప్రభావం కారణంగా పొడి కాలాలు కూడా ఉన్నాయి.<ref name="ped" /> డిసెంబరు ఏప్రిల్ మధ్య, ఉష్ణమండల మాంద్యాలు తుఫానులు గంటకు 100 కిమీ (గంటకు 62 మైళ్ళు) వేగాన్ని మించి గాలులు వీస్తాయి. ఒక్కొకసారి గంటకు 250 కిమీ (గంటకు 160 మైళ్ళు) వేగంతో కూడా గాలులు వీస్తాయి. చాలా ఎక్కువ వర్షపాతం సంభవిస్తాయి.<ref name="ped" /> 2021 మార్చిలో న్యూ కాలెడోనియాను ప్రభావితం చేసిన చివరి తుఫాను తుఫాను నిరాను. == పర్యావరణం == [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|న్యూ కాలెడోనియాకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రకృతి దృశ్యం]] న్యూ కాలెడోనియాలో అనేక ప్రత్యేకమైన టాక్సాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పక్షులు, మొక్కలు.<ref name="hjnc" /> ఇది చదరపు కిలోమీటరుకు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నమైన వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది.<ref name="hjnc" /> జీవవైవిధ్యం గ్రాండే టెర్రే, మధ్య పర్వత శ్రేణి వల్ల సంభవిస్తుంది. ఇది స్థానిక జాతులు వృద్ధి చెందే వివిధ రకాల సముదాయాలు, భూస్వరూపం, సూక్ష్మ-వాతావరణాలను సృష్టించింది.<ref name="hjnc">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=Noth కాలెడోనియా | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=26 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=26 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | url-status=live}}</ref> నికెలు పరిశ్రమ కారణంగా, న్యూ కాలెడోనియా తలసరి అధిక స్థాయిలో కార్బను డయాక్సైడు‌ను విడుదల చేస్తుంది. ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే. 2019లో ఇది ఫ్రాన్సు‌కు 4.81 టన్నుల కార్బన్డైయాక్సైడు విడుదల చేసింది.<ref>{{Cite web| title=EDGAR – గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ కోసం ఉద్గారాల డేటాబేస్ | url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | access-date=2021-04-24 | website=edgar.jrc.ec.europa.eu | archive-date=31 మే 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా అసాధారణ జీవవైవిధ్యం, దాని ముప్పు స్థితి కలయిక దీనిని అత్యంత కీలకమైన వాటిలో ఒకటిగా చేసింది. జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్లు ఈ భూమి మీద ఉన్నాయి.<ref name = "myers">{{Cite journal| last1=Myers | first1=Norman | last2=Mittermeier | first2=Russell A. | last3=Mittermeier | first3=Cristina G. | last4=da Fonseca | first4=Gustavo A. B. | last5=Kent | first5=Jennifer | title=సంరక్షణ ప్రాధాన్యతల కోసం జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్‌లు | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-02-24_403_6772/page/19 | website=Nature | date=February 2000 | volume=403 | issue=6772 | pages=853–858 | doi=10.1038/35002501 | pmid=10706275 | bibcode=2000Natur.403..853M | s2cid=4414279 }}</ref> 2001లో బ్రూనో, జాక్వెసు లాఫ్లూరు ఆర్‌పిసిఆర్ పార్టీ నుండి "తీవ్రమైన సవాళ్లను" ఎదుర్కొని కాలెడోనియను పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం తరపున ఆయన చేసిన కృషికి వాన్ పెటెగెం గోల్డ్మను పర్యావరణ బహుమతిను అందుకున్నారు.<ref>{{Cite web| title=Bruno Van Peteghem | url=http://www.goldmanprize.org/node/169 | website=Goldman Environmental Prize | archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 | archive-date=1 ఫిబ్రవరి 2009 | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా పర్యావరణ వైవిధ్యాన్ని అగ్నిప్రమాదం, పారిశ్రామిక, నివాస అభివృద్ధి, అపరిమిత వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు, మైనింగు (న్యాయపరమైన రద్దు వంటివి) నుండి రక్షించడంలో కొన్ని రంగాలలో పురోగతి సాధించబడింది. ఐఎన్‌సిఒ 2006 జూన్ లో దుర్వినియోగాల కారణంగా మైనింగు లైసెన్సు పొందింది).<ref>{{Cite web| title=స్వదేశీ కనక్స్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఇంకోపై దాడి చేశారు | url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | website=MiningWatch కెనడా | date=19 జూలై 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | archive-date=13 అక్టోబరు 2007 | url-status=dead}}</ref> 2008లో ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన నిరంతర అవరోధ రీఫు వ్యవస్థ అయిన న్యూ కాలెడోనియను అవరోధ రీఫు ఆరు మడుగులు, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. === వృక్షజాలం === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[అంబోరెల్లా]]'', ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన పుష్పించే మొక్క వంశం]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[అరౌకారియా కాలమారిస్]]'' [[ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్ (న్యూ కాలెడోనియా)|ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్]]]] న్యూ కాలెడోనియా జంతుజాలం, వృక్షజాలం అనేక కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం గోండ్వానా నుండి విడిపోయినప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో వేరుచేయబడిన పూర్వీకుల జాతుల నుండి ఉద్భవించాయి.<ref>{{Cite journal| first1=అలాన్ ఎస్. | last1=కాలిన్స్ | first2=సెర్గీ ఎ. | last2=పిసారెవ్స్కీ | title= తూర్పు గోండ్వానాను విలీనం చేయడం: సర్కమ్-ఇండియన్ ఒరోజెన్స్ పరిణామం | url=https://archive.org/details/sim_earth-science-reviews_2005-08_71_3-4/page/229 | website=ఎర్త్-సైన్స్ సమీక్షలు | date= ఆగస్టు 2005 | volume=71 | issue=3–4 | pages=229–270 | doi= 10.1016/j.earscirev.2005.02.004 | bibcode=2005ESRv...71..229C | issn= 0012-8252}}</ref> ఇక్కడ స్థానిక జాతులు మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం జాతులు, కుటుంబాలు, ఆర్డరు‌లు కూడా ద్వీపాలకు ప్రత్యేకమైనవి. భూమి మీద ఉన్న ఏదైనా సారూప్య ప్రాంతం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణమండల జిమ్నోస్పెర్ము జాతులు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి. 44 స్వదేశీ జిమ్నోస్పెర్ము‌లలో, 43 స్థానికమైనవి ఉన్నాయి. వాటిలో తెలిసిన ఏకైక పరాన్నజీవి జిమ్నోస్పెర్ము (''పారాసిటాక్ససు ఉస్టా'') కూడా ఉంది.<ref name="futura1" /> అలాగే ''అరౌకారియా'' 35 తెలిసిన జాతులలో, 13 న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి ఉన్నాయి.<ref name="hjnc" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత విభిన్నమైన పుష్పించే, ''అంబోరెల్లా ట్రైకోపోడా'' వంశం కూడా ఉంది, ఇది అన్ని పుష్పించే మొక్కల క్లాడు బేసు వద్ద లేదా సమీపంలో ఉంటుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫెర్ను జాతి, ''స్ఫెరోప్టెరిసు ఇంటర్మీడియా'', న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినది. ఇది ఆమ్ల నేల మీద చాలా సాధారణంగా బీడు నేలల్లో లేదా అటవీప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. తూర్పు తీరంలో సంవత్సరానికి ఒక మీటరు పెరుగుతుంది. చెట్టు ఫెర్నులలో ఇతర జాతులు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ''స్ఫేరోప్టెరిసు నోవా-కలెడోనియా''.<ref name="ncd2">{{Cite web| url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | title= లా ఫ్లోర్ డి నౌవెల్-కలెడోనీ – డ్యూక్సిమే పార్టీ | website= ఫ్యూచురా-సైన్సెస్.కామ్ | date= 2004-08-18 | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 11 మార్చి 2013 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా కూడా గ్రహం మీద దక్షిణ బీచు‌లు (''నోథోఫాగసు'') జాతులు స్వదేశీగా ఉన్న ఐదు ప్రాంతాలలో ఒకటి; ఇక్కడ ఐదు జాతులు సంభవిస్తాయని తెలిసింది.<ref name="futura1" /> న్యూ కాలెడోనియాకు దాని స్వంత మాక్విసు పొదలు (''మాక్విసు మినియరు'') ఉంది. ఇది ఎక్కువగా దక్షిణాన మెటాలిఫెరసు నేలల మీద సంభవిస్తుంది.<ref name="gbrs">{{Cite journal| title=న్యూ కాలెడోనియా: చాలా పాత డార్వినియన్ ద్వీపం? | pmc=2607381 | date=2008 | last1=Grandcolas | first1=P | last2=Murienne | first2=J | last3=Robillard | first3=T | last4=Desutter-Grandcolas | first4=L | last5=Jourdan | first5=H | last6=Guilbert | first6=E | last7=Deharveng | first7=L | volume=363 | issue=1508 | pages=3309–3317 | doi=10.1098/rstb.2008.0122 | website=రాయల్ సొసైటీ యొక్క తాత్విక లావాదేవీలు B: జీవ శాస్త్రాలు | pmid=18765357}}</ref> అల్ట్రామాఫికు శిలల (మైనింగు భూభాగాలు) నేలలు అనేక స్థానిక వృక్ష జాతులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి. ఇవి నేలల విషపూరిత ఖనిజ పదార్థానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి. చాలా విదేశీ జాతుల మొక్కలు దీనికి తక్కువ అనుకూలంగా ఉంటాయి. తగినది ఇది స్వదేశీ మొక్కల నివాస స్థలంలోకి దాడిని లేదా స్థానభ్రంశాన్ని నిరోధించింది.<ref name="futura1">{{Cite web| url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | title=La flore-Caledonie | website=Futura-sciences.com | date=2004-08-18 | access-date=2013-01-30 | archive-date=11 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా భూభాగంలో రెండు భూసంబంధ పర్యావరణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: న్యూ కాలెడోనియా వర్షారణ్యాలు, న్యూ కాలెడోనియా పొడి అడవులు <ref name="DinersteinOlson2017">{{Cite journal| last1=Dinerstein | first1=Eric | last2=Olson | first2=David | last3=Joshi | first3=Anup | last4=Vynne | first4=Carly | last5=Burgess | first5=Neil D. | last6=Wikramanayake | first6=Eric | last7=Hahn | first7=Nathan | last8=Palminteri | first8=Suzanne | last9=Hedao | first9=Prashant | last10=Noss | first10=Reed | last11=Hansen | first11=Matt | last12=Locke | first12=Harvey | last13=Ellis | first13=Erle C | last14=Jones | first14=Benjamin | last15=Barber | first15=Charles Victor | last16=Hayes | first16=Randy | last17=Kormos | first17=Cyril | last18=Martin | first18=Vance | last19=Crist | first19=Eileen | last20=Sechrest | first20=Wes | last21=Price | first21=Lori | last22=Baillie | first22=Jonathan E. M. | last23=Weeden | first23=Don | last24=Suckling | first24=Kierán | last25=Davis | first25=Crystal | last26=Sizer | first26=Nigel | last27=Moore | first27=Rebecca | last28=Thau | first28=David | last29=Birch | first29=Tanya | last30=Potapov | first30=Peter | last31=Turubanova | first31=Svetlana | last32=Tyukavina | first32=Alexandra | last33=de Souza | first33=Nadia | last34=Pintea | first34=Lilian | last35=Brito | first35=José C. | last36=Llewellyn | first36=Othman A. | last37=Miller | first37=Anthony G. | last38=Patzelt | first38=Annette | last39=Ghazanfar | first39=Shahina A. | last40=Timberlake | first40=Jonathan | last41=Klöser | first41=Heinz | last42=Shennan-Farpón | first42=Yara | last43=Kindt | first43=Roeland | last44=Lillesø | first44=Jens-Peter Barnekow | last45=van Breugel | first45=Paulo | last46=Graudal | first46=Lars | last47=Voge | first47=Maianna | last48=Al-Shammari | first48=Khalaf F. | last49=Saleem | first49=Muhammad | display-authors=1 | title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm | website=BioScience | volume=67 | issue=6 | date=2017 | pages=534–545 | issn=0006-3568 | doi=10.1093/biosci/bix014 | pmid=28608869 | pmc=5451287 | doi-access=free}}</ref> === జంతుజాలం ​​=== అద్భుతమైన వృక్ష వైవిధ్యం, స్థానికతతో పాటు, న్యూ కాలెడోనియా విస్తృత వైవిధ్యం కలిగిన జంతువులకు ఆవాసాలను కూడా అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో 100 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు నివసిస్తున్నాయి. వాటిలో 24 స్థానికమైనవి.<ref name = "Palmas">{{Cite journal| last1=Palmas | first1=Pauline | last2=Jourdan | first2=Hervé | last3=Rigault | first3=Frederic | last4=Debar | first4=Léo | last5=De Meringo | first5=Hélene | last6=Bourguet | first6=Edouard | last7=Mathivet | first7=Mathieu | last8=Lee | first8=Matthias | last9=Adjouhgniope | first9=Rachelle | last10=Papillon | first10=Yves | last11=Bonnaud | first11=Elsa | last12=Vidal | first12=Eric | title=ఫెరల్ పిల్లులు న్యూ కాలెడోనియా జీవవైవిధ్య హాట‌స్పాటు అత్యుత్తమ స్థానిక జంతుజాలాన్ని బెదిరిస్తున్నాయి. | website=జీవ పరిరక్షణ | date=1 అక్టోబరు 2017 | volume=214 | pages=250–259 | doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 | bibcode=2017BCons.214..250P | s2cid=43153107 | url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | access-date=21 నవంబరు 2021 | archive-date=20 మార్చి 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220320011424/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | url-status=live}}</ref> ఈ స్థానిక పక్షి జాతులలో ఒకటి న్యూ కాలెడోనియను కాకి. ఇది జంతువులలో దాని సాధన తయారీ సామర్థ్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ప్రైమేటు‌లకు పోటీగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite journal| author1=Weir, A.A.S. | author2=చాపెల్, J. | author3=కాసెల్నిక్, A. | date=2002 | title=న్యూ కాలెడోనియన్ కాకులలో హుక్స్ ఆకృతి | url=https://archive.org/details/sim_science_2002-08-09_297_5583/page/981 | website=[[సైన్స్ (జర్నల్) | సైన్స్]] | volume=297 | issue=5583 | page=981 | doi=10.1126/science.1073433 | pmid=12169726 | s2cid=29196266 }}</ref> ఈ కాకులు వాటి అసాధారణ తెలివితేటలు, సమస్యలను పరిష్కరించడానికి సాధనాలను రూపొందించే సామర్థ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి. మానవులతో పాటు అధ్యయనం చేయబడిన ఏ జంతువులోనూ అత్యంత సంక్లిష్టమైన సాధనాలను తయారు చేస్తాయి.<ref name="nccbbc">{{Cite news| last=వాకర్ | first=Matt | url=http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | title=తెలివైన కొత్త కాలెడోనియన్ కాకులు తల్లిదండ్రుల టూల్ స్కూల్‌కు వెళ్తాయి | website=[[BBC News]] | date=2010-10-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=14 అక్టోబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | url-status=live}}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|కగు, ఒక స్థానిక ఎగరలేని పక్షి]] స్థానిక కగు,<ref>అటెన్‌బరో, D. 1998 ''ది లైఫ్ ఆఫ్ బర్డ్స్'' BBC {{ISBN | 0563-38792-0}}</ref> ఇది చురుకైనది త్వరగా పరిగెత్తగలదు కాని ఇది ఎగరలేని పక్షి, కానీ అది తన రెక్కలను ఉపయోగించి కొమ్మలు ఎక్కడానికి లేదా జారడానికి కూడా ఉపయోగిస్తుంది. దీని శబ్దం కుక్క మొరగినట్లు ఉన్జ్తుంది. ఇది మోనోటైపికు కుటుంబం రైనోచెటిడే, క్రమం యూరిపిజిఫార్మ్సులో మనుగడలో ఉన్న సభ్యత్వం కలిగి ఉంది.<ref name="kagu">{{Cite web| url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | title=Kagu | website=Oiseaux-birds.com | access-date=2013-01-30 | archive-date=24 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా నదులు, సరస్సులలో 11 స్థానిక చేప జాతులు, 14 స్థానిక జాతులు డెకాపోడు, క్రస్టేసియన్లు ఉన్నాయి. ''నియోగాలాక్సియాసు'' వంటి కొన్ని చిన్న ప్రాంతాలలో మాత్రమే ఉన్నాయి.<ref name="ncnau" /> నాటిలసు—ఒక సజీవ శిలాజంగా పరిగణించబడ్డాయి. మెసోజోయికు శకం చివరిలో అంతరించిపోయిన అమ్మోనైటులకు సంబంధించినవి—న్యూ కాలెడోనియా చుట్టూ ఉన్న పసిఫికు జలాల్లో కనిపిస్తాయి.<ref name="ncnau">{{Cite web| url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php | title=La Biodiversité | website=Endemia.nc | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php | archive-date=6 జనవరి 2013 }}</ref> ఇక్కడ పెద్ద వైవిధ్యం ఉంది సముద్ర చేపలు చుట్టుపక్కల జలాల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి పగడపు సముద్రం పరిధిలో ఉంటాయి. పక్షి, సరీసృపాలు, చేపల జాతులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికీ న్యూ కాలెడోనియాలో చాలా తక్కువ క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి: ఇక్కడ కనిపించే తొమ్మిది ఈరదాలలో ఆరు స్థానికమైనవిగా ఉన్నాయి.<ref name="Palmas" /> న్యూ కాలెడోనియాలోని అనేక జాతులు వాటి పరిమాణానికి విశేషమైనవి: ''డుకులా గోలియతు'' అనేది ఆర్బోరియలు పావురం అతిపెద్ద ఉనికిలో ఉన్న జాతి; ''రాకోడాక్టిలసు లీచియనసు'', ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గెక్కో; ''ఫోబోస్సిన్కసు బోకోర్టి (పెద్ద స్కింకు)'' 2003లో తిరిగి కనుగొనబడే వరకు అంతరించిపోయినట్లు భావించారు..<ref name="ncnau" /> మానవ నివాసానికి ముందు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉన్న చాలా జంతుజాలం ​​ఇప్పుడు అంతరించిపోయింది, వీటిలో ''సిల్వియోర్నిసు'', ఏ జీవ జాతితోనూ దగ్గరి సంబంధం లేని ఒక మీటర్ కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న పక్షి, ''మియోలానియా'', జురాసిక్ కాలంలో జీవించి ఉన్న తాబేళ్ల నుండి వేరుగా ఉన్న ఒక పెద్ద కొమ్ముల తాబేలు ఉన్నాయి. 2024 జనవరిలో రాజధాని నౌమియాలోని ఒక కోర్టు సొరచేపలను చంపడాన్ని నిషేధిస్తూ తీర్పును జారీ చేసింది. దీనిని అసమానంగా పేర్కొంటూ. మునుపటి సంవత్సరంలో ఒక ఆస్ట్రేలియన్ పర్యాటకుడు ఒక సొరచేప చేత చంపబడిన తర్వాత నిషేధంనికి వ్యతిరేకత ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite news| last=reporter | first=Guardian | date=2024-01-08 | title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash | access-date=2024-01-10 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> == జనాభా == {| class="wikitable" ! సంవత్సరం !!జనసంఖ్య ‌<ref name="ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | title=ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2 నవంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | archive-date=11 ఏప్రిల్ 2020 | url-status=live}}</ref>!!శాతాలు |- |1956 || 68,480 ||— |- | 1963 || 86,519 || +3.72% |- | 1969 || 100,579 || +2.60% |- | 1976 || 133,233 || +4.03% |- | 1983 || 145,368 || +1.26% |- | 1989 || 164,173 || +2.06% |- | 1996 || 196,836 || +2.61% |- | 2009 || 245,580 || +1.68% |- | 2014 || 268,767 || +1.79% |- | 2019 || 271,407 || +0.19% |- | 2022 || 269,815 || −0.25% |- | 2023 || 268,510 || −0.48% |- |} 2019లో చివరి జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407.<ref name=censuspop /> వీరిలో 18,353 మంది లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో, 49,910 మంది నార్తు ప్రావిన్సులో, 203,144 మంది సౌత్ ప్రావిన్సులో నివసించారు. 2014 - 2019 మధ్య జనాభా పెరుగుదల ఇటీవల 0.2% తగ్గింది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> లాయల్టీ దీవులు (0.1%), దక్షిణ ప్రావిన్సు (−0.2%) కంటే ఉత్తర ప్రావిన్సు (2014 - 2019 మధ్య సంవత్సరానికి 0.3%)లో జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉంది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> జనాభాలో 30% మంది 20 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.<ref name=":0">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 | title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2 నవంబరు 2020=7archive-date | archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-t | url-status=live| archive-date=2020-11-07 }}</ref> మొత్తం జనాభాలో వృద్ధుల నిష్పత్తి పెరుగుతోంది. ఇద్దరు న్యూ కాలెడోనియాలోని ముగ్గురు నివాసితులలో గ్రేటరు నౌమేయాలో నివసిస్తున్నారు. 78% మంది న్యూ కలెడోనియాలో జన్మించారు. మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు 2014లో స్త్రీకి 2.2 పిల్లల నుండి 2019లో 1.9కి తగ్గింది.<ref name="insee-12">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans|publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr)|language=fr|access-date=2013-01-30|archive-date=31 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|url-status=live}}</ref> === సప్రదాయ సమూహాలు === {{bar box |title=న్యూ కలడోనియాలో సంప్రదాయ సమూహాలు (2019 గణాంకాలు)<ref name="Population Structure of Communities">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | title=Population Structure of Communities | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=29 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | archive-date=13 November 2019 | url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=సంప్రదాయ సమూహాలు |right1=శాతం |float=right |bars= {{bar percent|కనకు|darkgreen|41.2}} {{bar percent|యురేపియన్లు|purple|24.1}} {{bar percent|"కలడోనియన్లు" లేక ఎవరో చెప్పని వారు|pink|7.5}} {{bar percent|మిశ్రమ ప్రజలు|red|11.3}} {{bar percent|వల్లిసియను/ఫుటినియన్లు|black|8.3}} {{bar percent|తహిటియన్లు|darkblue|2.0}} {{bar percent|జవనీసు|Violet|1.4}} {{bar percent|ని-వనౌటు|maroon|0.9}} {{bar percent| ఇయత్నామీయులు|darkgray|0.8}} {{bar percent|ఇతర ఆసియన్లు|gray|0.4}} {{bar percent|ఇతరులు|tan|2.1}} }} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం,<ref name="జనసంఘాల జనాభా నిర్మాణం" /> జనాభాలో 41.2% మంది కనాకు కమ్యూనిటీకి చెందినవారని నివేదించబడింది (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 39.1% నుండి పెరిగింది) యూరోపు (కాల్డోచె, జోరెల్లె) కమ్యూనిటీకి 24.1% (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 27.2% నుండి తగ్గింది). జనాభాలో మరో 7.5% మంది "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపు పొందారు లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 9.9% నుండి తగ్గింది). "కాలెడోనియను"గా తమను తాము గుర్తించుకునే లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించే చాలా మంది వ్యక్తులు జాతిపరంగా యూరోపియన్లుగా భావిస్తారు.<ref name="LoganCole2001b">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=New Caledonia | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=39 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | url-status=live}}</ref> ఇతర స్వీయ-నివేదిత సంఘాలు వాలిసియన్లు, ఫుటునియన్లు (మొత్తం జనాభాలో 8.3%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.2% నుండి ఎక్కువ), ఇండోనేషియన్లు జావానీసు జాతి సమూహం (మొత్తం జనాభాలో 1.4%, 2014లో ఉన్నట్లే),<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియన్ జావానీస్, న్యూ కాలెడోనియాలో | url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | website=joshuaproject.net | publisher=జాషువా ప్రాజెక్ట్ | access-date=14 డిసెంబరు 2020 | archive-date=5 డిసెంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | url-status=live}}</ref> తాహితీయన్లు (మొత్తం జనాభాలో 2.0%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 2.1% నుండి తగ్గింది), ని-వనువాటు (0.9%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.0% నుండి తగ్గింది), వియత్నామీసు (0.8%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 0.9% నుండి తగ్గింది), ఇతర ఆసియన్లు (ప్రధానంగా జాతి చైనీసు; మొత్తం జనాభాలో 0.4%, 2014 లో మాదిరిగానే). జనాభాలో 11.3% మంది బహుళ వర్గాలకు (మిశ్రమ జాతి) చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.6% నుండి పెరిగింది). 2004 జనాభా లెక్కల నుండి తొలగించబడిన కమ్యూనిటీకి చెందిన ప్రశ్నను 2009లో 1996 జనాభా లెక్కల నుండి భిన్నమైన కొత్త సూత్రీకరణ కింద తిరిగి ప్రవేశపెట్టారు. ఇది బహుళ ఎంపికలను (మిశ్రమ జాతి), "ఇతర" ఎంపికను స్పష్టం చేసే అవకాశాన్ని అనుమతిస్తుంది (ఇది చాలా మంది యూరోపియన్లు "ఇతర" వర్గంలో "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపుకు దారితీసింది లేదా యూరోపియను, కనకు రెండింటినీ వంటి అనేక జాతి సంఘాలను ఎంచుకోవడానికి దారితీసింది. తద్వారా మిశ్రమ జాతిగా కనిపిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా బుష్లో ‌నివసిస్తున్న కాల్డోచెసు‌కు సంబంధించినది. వీరికి తరచుగా మిశ్రమ వంశపారంపర్యత ఉంటుంది).<ref name="eth09">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | title=Recensement de la population 2009 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-date=2012-11-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121113151316/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | url-status=bot: unknown}}</ref>చివరగా జనాభాలో 2.1% మంది "కాలెడోనియను" మినహాయించి ఇతర వర్గాలకు చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.3% నుండి పెరిగింది). మెలనేసియను జాతి సమూహంలో భాగమైన కనకు ప్రజలు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} వారి సామాజిక సంస్థ సాంప్రదాయకంగా వంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవి వారి అసలు స్థానం, వారి పూర్వీకుల వృత్తిని బట్టి "భూమి" లేదా "సముద్ర" వంశాలుగా గుర్తించబడతాయి.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కనకు‌లు లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో 95%, ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో 72%, దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో 29% ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} కనకు‌లు యూరోపియన్లు, ఇతర స్థిరనివాసుల కంటే తక్కువ సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిలో ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine | magazine=Synthese | issue=35 | url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique | format=PDF | title=Recensement de lal=201fr | trans-title=2014 జనాభా గణన | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamiqueurs-dynamique | url-status=live}}</ref> <nowiki>యూరోపియన్లు ఫ్రాన్సు ఈ ద్వీపసమూహంలో ఒక శిక్షా కాలనీని స్థాపించినప్పుడు మొదట న్యూ కాలెడోనియాలో స్థిరపడ్డారు.{sfn|అనయ|2011|p=5}} ఖైదీలు తమ శిక్షలను పూర్తి చేసిన తర్వాత వారికి స్థిరపడటానికి భూమి ఇవ్వబడింది.</nowiki>{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలోని 73,199 యూరోపియన్లలో, 30,484 మంది స్థానికంగా జన్మించినవారు, 36,975 మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సులో జన్మించారు, 488 మంది ఫ్రెంచ్ పాలినేషియాలో జన్మించారు, 86 మంది వాలిసు, ఫుటునాలో జన్మించారు, 5,166 మంది విదేశాలలో జన్మించారు.<ref name="ridet">{{Cite web| title=DONNEES DE CADRAGE | url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | format=XLS | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 | location=Nouméa}}</ref> యూరోపియన్లు అనేక సమూహాలుగా విభజించబడ్డారు. కాల్డోచే లను సాధారణంగా న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన వారిగా నిర్వచించారు. వీరికి తొలి ఫ్రెంచి స్థిరనివాసుల కాలం నాటి పూర్వీకుల సంబంధాలు ఉన్నాయి.<ref name="LoganCole2001b" /> వారు తరచుగా గ్రాండే టెర్రే పశ్చిమ తీరంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు. అక్కడ చాలామంది పెద్ద పశువుల ఆస్తులను నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="LoganCole2001b" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ఇటీవల స్థిరపడిన కుటుంబాల నుండి జన్మించిన, కేవలం కాలెడోనియన్లు అని పిలువబడే వారు కాల్డోచేల నుండి భిన్నంగా ఉంటారు.<ref name="LoganCole2001" /> మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి-జన్మించిన వలసదారులను న్యూ కాలెడోనియాకు వచ్చే ''మెట్రోసు'' లేదా ''జోరెల్లెసు'' అని పిలుస్తారు, ఇది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో వారి మూలాలను సూచిస్తుంది.<ref name="LoganCole2001" /> వీరికి దాదాపు 2,000 మందితో కూడిన కమ్యూనిటీ కూడా ఉంది<ref name="LoganCole2001" /> పియడ్సు నొయిసు ఫ్రాన్సు పూర్వ ఉత్తర ఆఫ్రికను కాలనీలలోని యూరోపియను స్థిరనివాసుల వారసులు;<ref>{{Cite journal| url=http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=ది కాంటెంపరరీ పసిఫిక్ | author=డేవిడ్ ఎ. చాపెల్ | date=2005 | volume=17 | issue=2 | pages=435–448 | doi=10.1353/cp.2005.0043 | s2cid=258106946 | access-date=28 మార్చి 2008 | archive-date=4 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113325/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | url-status=live| url-access=subscription}}</ref> వారిలో కొందరు స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక రాజకీయాల్లో ప్రముఖులు,ఆర్పిసిఆర్ నాయకుడు పియరీ మారేస్కా కూడా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | title=నౌమియా జర్నల్; పసిఫిక్‌లోని ఒక ద్వీపంలో, కానీ శాంతికి దూరంగా | website=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | author=హెన్రీ కామ్ | date=26 జూలై 1988 | author-link=హెన్రీ కామ్ | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2017 | archive-date=23 ఏప్రిల్ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | url-status=live}}</ref> అల్ జజీరా ఇంగ్లీషు 2015లో విడుదల చేసిన ఒక డాక్యుమెంటరీ ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 10% వరకు మంది 19వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రెంచి అల్జీరియా నుండి బెర్బెరు ప్రజలు 1871లో జరిగిన మోక్రానీ తిరుగుబాటుకు ప్రతీకారంగా ద్వీపంలోని జైళ్లకు బహిష్కరించబడిన సుమారు 2,000 మంది అరబ్బు-బెర్బెరు ప్రజల వారసులని పేర్కొంది. వారి శిక్షలు అనుభవించిన తర్వాత వారు విడుదల చేయబడి ద్వీపంలో వలసరాజ్యాల ప్రయత్నాలలో భాగంగా భూమిని సొంతం చేసుకోవడానికి, సాగు చేసుకోవడానికి ఇవ్వబడ్డారు. న్యూ కాలెడోనియాలో ఖైదు చేయబడిన అల్జీరియన్లలో అత్యధికులు పురుషులు కావడంతో ఇతర జాతి సమూహాలకు చెందిన మహిళలతో ప్రధానంగా సమీపంలోని మహిళా జైళ్ల నుండి వచ్చిన ఫ్రెంచి మహిళలతో వివాహాల ద్వారా సమాజం కొనసాగింది. యూరో-ఫ్రెంచి జనాభాలో కలిసిపోవడం, వారి జాతి నేపథ్యం కోసం వివక్షత రెండింటినీ ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ బహిష్కరించబడిన వారి వారసులు అల్జీరియన్లుగా ఒక సాధారణ గుర్తింపును కాపాడుకోవడంలో విజయం సాధించారు. ఇందులో కొన్ని సాంస్కృతిక పద్ధతులు (అరబిక్ పేర్లు వంటివి), కొన్ని సందర్భాల్లో ఇస్లామికు మతం ఉన్నాయి. అల్జీరియా పౌరసత్వం పొందడం తరచుగా కష్టమైన ప్రక్రియ అయినప్పటికీ కొందరు అల్జీరియాకు ఒక ఆచారంగా ప్రయాణిస్తారు. అల్జీరియను-కలేడోనియన్ల అత్యధిక జనాభా బౌరైలు కమ్యూను‌లో (ముఖ్యంగా జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఇస్లామికు సాంస్కృతిక కేంద్రం ఉన్నాయి), నౌమియా, కోనే, పౌమ్‌బౌటు, యాటేలలో చిన్న కమ్యూనిటీలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html | title=న్యూయాలో{{Dead link | date=జూలై 2025 | bot=InternetArchiveBot | fix-attempted=yes }} బహిష్కరణ కలెడోనియా | last1=మేమ్ | first1=Abdelkader | first2=Abdelaziz | last2=Abid | date=14 సెప్టెంబరు 2015 | publisher=అల్ జజీరా ఇంగ్లీష్ | access-date=17 సెప్టెంబరు 2015 | archive-date=19 సెప్టెంబరు 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.adl%7D [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM వీడియో] {{వెబర్‌కైవ్ | url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM | date=20 సెప్టెంబరు 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|కనకు మహిళలు Rodéo cheval.JPG|రోడియోలు (ఇక్కడ బౌరైలు వార్షిక ఉత్సవంలో) కాల్డోచే సంస్కృతిలో భాగం. </gallery> === భాషలు === ఫ్రెంచి స్థావరాల స్థాపనతో ఫ్రెంచి భాష వ్యాప్తి చెందడం ప్రారంభమైంది. ఇప్పుడు అత్యంత ఏకాంత గ్రామాలలో కూడా ఫ్రెంచి మాట్లాడబడుతోంది. చాలా కాలంగా జనాభా అంతటా నిష్ణాతుల స్థాయి గణనీయంగా మారుతూ వచ్చింది. ప్రధానంగా 1953 కి ముందు సార్వత్రిక ప్రజా విద్య లేకపోవడం, వలస, జాతి వైవిధ్యం కారణంగా <ref name="rl-lang">{{Cite web| url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | title=Situation linguistice en Nouvelle-Calédonie | publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=18 జనవరి 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | url-status=dead}}</ref> కానీ ఫ్రెంచి భాష ఇప్పుడు జనాభా గణనల ద్వారా చూపబడిన యువ తరాలు. 2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 97.3% మంది ప్రజలు ఫ్రెంచి మాట్లాడగలరు. చదవగలరు వ్రాయగలరు అని నివేదించారు. అయితే 1.1% మంది మాత్రమే తమకు ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం లేదని నివేదించారు.<ref name="cite web">{{Cite web| title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de residence et sexe | format=XLS | url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | location=Noumea | access-date=2013-02-28 | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> 2014 - 2019 జనాభా లెక్కలలో ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం గురించి ఎటువంటి ప్రశ్నలు అడగలేదు. ఎందుకంటే జనాభా దాని గురించి దాదాపు సార్వత్రిక అవగాహనను కలిగి ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాలో మాట్లాడే 28 కనాకు భాషలు ఆస్ట్రోనేషియను కుటుంబంలోని ఓషియానికు సమూహంలో భాగంగా ఉన్నాయి.<ref name="macc">{{Cite web| website=Académie des Langues Kanak | title=Langues | url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-date=9 నవంబరు 2017 | url-status=dead| access-date=15 అక్టోబరు 2011 }}</ref> వీటిలో ఎనిమిదింటిని తల్లిదండ్రులు కిండరు గార్టెను నుండి తమ పిల్లలకు ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టులుగా ఎంచుకోవచ్చు. ఉన్నత పాఠశాల వరకు (నాలుగు భాషలు బ్యాచిలర్ డిగ్రీ వరకు బోధిస్తారు), వాటి ప్రమోషను‌కు ఒక అకాడమీ బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref name="maskan">{{Cite web| url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-date=2009-04-26 | title=La Population De Nouvelle-Caledonie | publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie | language=fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead}}</ref> విస్తృతంగా మాట్లాడే మూడు స్థానిక భాషలు డ్రెహు (లిఫౌలో మాట్లాడతారు), నెంగోను (మారేలో మాట్లాడతారు), పైసీ (గ్రాండే టెర్రే ఉత్తర భాగం).<ref name="maskan" /> ఇతర భాషలలో ఐఐఐ (ఓవియాలో మాట్లాడతారు) ఉన్నాయి. 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 44.0% మంది కనీసం ఒక కనకు భాష గురించి ఏదో ఒక రూపంలో జ్ఞానం కలిగి ఉన్నారని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 41.3% నుండి), అయితే 56.0% మంది తమకు కనకు భాషల గురించి ఏమీ తెలియదని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 58.7% నుండి తగ్గింది).<ref>{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de residence par groupe d'âge décennal | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | language=fr | access-date=2023-03-06 | archive-date=1 నవంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | url-status=live}}</ref><ref name="cen-lang" /> వలస జనాభాలో ఇతర ముఖ్యమైన భాషా సంఘాలలో వాలిసియను, ఫుటునియన్, తహితీయను, జావానీసు, వియత్నామీసు, చైనీసు మాట్లాడేవారు ఉన్నారు, బిస్లామా. === మతం === {{Pie chart |thumb = right |caption = ప్యూ ఫోరం నిర్వహించిన గ్లోబల్ రిలిజియస్ ల్యాండ్‌స్కేప్ సర్వే ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలో మతం, 2012<ref name="Survey">{{Cite web| url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | url-status=dead| archive-date=25 January 2017 | title=The Global Religious Landscape | publisher=Pewforum.org | access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = క్రైస్తవం |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = ఏ మతం చేదు |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = ఇస్లాం |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = బుద్ధిజం |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = జానపద మతం |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = ఇతరులు |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} ప్రధాన మతం క్రైస్తవ మతం; జనాభాలో సగం మంది కాథలికు, వీరిలో ఎక్కువ మంది యూరోపియన్లు, పశ్చిమ ఉవియనులు, వియత్నామీసు, మెలనేసియను, పాలినేసియను మైనారిటీలలో సగం మంది ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /> కాథలికు మతాన్ని ఫ్రెంచి వలసవాదులు ప్రవేశపెట్టారు. ఈ ద్వీపంలో అనేక ప్రొటెస్టంటు చర్చిలు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో ఫ్రీ ఎవాంజెలికలు చర్చి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఎవాంజెలికలు చర్చి - లాయల్టీ ఐలాండ్సు అత్యధిక సంఖ్యలో అనుచరులను కలిగి ఉన్నాయి; వాటి సభ్యత్వాలు దాదాపు పూర్తిగా మెలనేసియను.<ref name="ncbrit" /> ప్రొటెస్టంటిజం 20వ శతాబ్దం చివరిలో స్థిరపడింది. విస్తరిస్తూనే ఉంది. అనేక ఇతర క్రైస్తవ సమూహాలు, 6,000 కంటే ఎక్కువ మంది ముస్లింలు కూడా ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /><ref>{{Cite book| author=R. జి. క్రోకోంబే | title=పసిఫిక్ దీవులలో ఆసియా: పశ్చిమాన్ని భర్తీ చేయడం | url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | access-date=24 ఆగస్టు 2012 | date=2007 | publisher=editorips@usp.ac.fj | isbn=978-982-02-0388-4 | pages=375– | archive-date=4 జూన్ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | url-status=live}}</ref> (న్యూ కాలెడోనియాలో ఇస్లాం, బహాయి విశ్వాసం కొత్తలో చూడండి, కాలెడోనియా నౌమియా రోమను కాథలికు ఆర్చి డియోసెసు ఆఫ్ నౌమియా స్థానం. == విద్య == న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఫ్రెంచి పాఠ్యాంశాలు ఆధారంగా ఫ్రెంచి ఉపాధ్యాయులు, ఫ్రెంచి-శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు ఇద్దరూ అందిస్తారు. 1998 నౌమియా ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం ప్రాథమిక విద్య మూడు ప్రావిన్సుల బాధ్యతగా ఉంటుంది. 2010 నాటికి మాధ్యమిక విద్యను ప్రావిన్సులకు బదిలీ చేసే ప్రక్రియలో ఉంది.<ref name="CSC ఆస్ట్రేలియా 2010">{{Cite web| title=ఎమర్జింగ్ పసిఫిక్ లీడర్స్ డైలాగ్ 2010 న్యూ కాలెడోనియా రిపోర్ట్ | url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf | publisher=కామన్వెల్త్ స్టడీ కాన్ఫరెన్సెస్ ఆస్ట్రేలియా | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=18 సెప్టెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf | url-status=dead}}</ref> చాలా పాఠశాలలు న్యూమియాలో ఉన్నాయి. కానీ కొన్ని దీవులలో న్యూ కాలెడోనియా ఉత్తరాన కనిపిస్తాయి. విద్యార్థులు ఉన్నత పాఠశాల వయస్సు చేరుకున్నప్పుడు చాలా మందిని వారి మాధ్యమిక విద్యను కొనసాగించడానికి న్యూమియాకు పంపుతారు. ఆరు సంవత్సరాల వయస్సు నుండి విద్య తప్పనిసరి.<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఎలా ఉంటుంది? | url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | website=న్యూ కాలెడోనియా టుడే | access-date=1 మార్చి 2018 | date=2013-02-28 | archive-date=1 మార్చి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కాలెడోనియాలోని ప్రధాన తృతీయ విద్యా సంస్థ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా (''యూనివర్సిటీ డి లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ'') కొనసాగిస్తారు. ఇది 1993లో స్థాపించబడింది. ఉన్నత విద్య, పరిశోధన, ఆవిష్కరణ మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో వస్తుంది. ఇది నౌమియాలో ఉంది. అనేక రకాల వృత్తి, బ్యాచిలరు, ఎంఎ, పిహెచ్‌డి కార్యక్రమాలు, ఇతర కోర్సులను అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియా ఉన్న విశ్వవిద్యాలయంలో మూడు విద్యా విభాగాలు; ఒక ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఒక పిహెచ్‌డి పాఠశాల, ఒక ఉపాధ్యాయ కళాశాలను ఉన్నాయి. 2013 నాటికి విశ్వవిద్యాలయంలో దాదాపు 3,000 మంది విద్యార్థులు, 107 మంది విద్యావేత్తలు, 95 మంది పరిపాలనా, గ్రంథాలయ సిబ్బంది ఉన్నారు.<ref>{{Cite web| title=Presentation UNC en Anglais 2012 | url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | publisher=[[న్యూ కాలెడోనియా విశ్వవిద్యాలయం]] | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=25 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> చాలా మంది న్యూ కాలెడోనియను విద్యార్థులు మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పు కోర్సు‌లను కూడా అభ్యసిస్తున్నారు. నౌమియా ఒప్పందం ప్రక్రియలో భాగంగా ''కేడరు అవెనిరు'' కనకు నిపుణులకు ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పులను అందిస్తుంది.<ref name="CSC Australia 2010" /> == ఆర్ధికరంగం == {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! ప్రాంతం ! style="width:6em;" | మొత్తం GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (బిలియన్ US$) ! style="width:6em;" | తలసరి GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry| French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | మూలాలు:<ref name="GDP" /><ref name="GDP" /><ref name="IMF">{{Cite web| url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title=World Economic Outlook Database – October 2024 | publisher=IMF | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment | url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== | title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx | title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value | publisher=Cook Islands Statistics Office | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html | title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 | author=INSEE, CEROM | access-date=2025-02-22 | language=fr}}</ref> |} దక్షిణ పసిఫికు‌లో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలలో న్యూ కాలెడోనియా ఒకటి, 2019లో దీని జిడిపి US$9.48 బిలియన్లు.<ref name="GDP" /> 2019లో నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి యుఎస్$34,939 (మార్కెట్టు మారకపు రేట్ల వద్ద).<ref name="GDP" /> ఇది [[హవాయి]], [[ఆస్ట్రేలియా]], [[న్యూజిలాండ్]], [[గువాం|గుయాం]] నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి కంటే తక్కువగా ఉంది. కానీ [[ఓషియానియా]]లోని అన్ని ఇతర స్వతంత్ర, సార్వభౌమ దేశాలు, భూభాగాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అయినప్పటికీ ఆదాయ పంపిణీలో గణనీయమైన అసమానత ఉంది,<ref name="nzmin">{{Cite web| url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | title=న్యూ కాలెడోనియా – ఇన్ఫర్మేషన్ పేపర్ | publisher=NZ విదేశీ వ్యవహారాలు, వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | archive-date=28 జనవరి 2013 }}</ref> ఆర్థికంగా ఆధిపత్యం చెలాయించే దక్షిణ ప్రావిన్సు, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన ఉత్తర ప్రావిన్సు, లాయల్టీ దీవుల మధ్య దీర్ఘకాలిక నిర్మాణ అసమతుల్యతలు.<ref name="undcol">{{Cite web| url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | title=ముగింపు సెషన్, డీకోలనైజేషన్ పై ప్రత్యేక కమిటీ న్యూ కాలెడోనియా, [[టోకెలావ్]] పై రెండు గ్రంథాలను ఆమోదించింది; దాని పనిపై విమర్శలను పట్టించుకోవాలనే విజ్ఞప్తులను వింటుంది | publisher=United Nations | access-date=2013-01-30 | archive-date=23 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో వాడుకలో ఉన్న కరెన్సీ సిఎఫ్‌పి ఫ్రాంకు 2020 మే నాటికి యూరోకు 119.3 సిఎఫ్‌పి నుండి 1.00 యూరోల రేటుతో పెగ్ చేయబడి.<ref>{{Cite web| url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | title=XE: EUR/XPFని మార్చండి. కాంప్టోయిర్స్‌కు యూరో సభ్య దేశాలు Français du Pacifique (CFP) Franc | website=xe.com | access-date=16 మే 2020 | archive-date=25 జనవరి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | url-status=live}}</ref> జారీ చేయబడింది.<ref name="viep">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | title=Vie pratique – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=30 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిజమైన జిడిపి 2010ల మొదటి అర్ధభాగంలో సంవత్సరానికి సగటున +3.3% పెరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు ధరలు పెరగడం, పెరుగుతున్న ఉపాధి కారణంగా దేశీయ డిమాండు పెరుగుదల, అలాగే బలమైన వ్యాపార పెట్టుబడులు పెరగడం ద్వారా ఇది పెరిగింది. కానీ 2010ల రెండవ భాగంలో సంవత్సరానికి +0.2% మాత్రమే పెరిగింది. స్థానిక నికెలు పరిశ్రమ సంక్షోభంలోకి ప్రవేశించడంతో, పదేపదే స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు ఆర్థిక అనిశ్చితిని సృష్టించాయి.<ref name="GDP" /> 2017లో న్యూజిలాండు నుండి వస్తువులు, సేవల ఎగుమతులు కాలెడోనియా 1.93 బిలియన్ల US డాలర్లు. వీటిలో 77.5% ఖనిజ ఉత్పత్తులు, మిశ్రమలోహాలు (ప్రధానంగా నికెల్ ఖనిజం, ఫెర్రోనికెలు) ద్వారా లభించగా 5.0% హోటలు, రెస్టారెంటు సేవల ఎగుమతులు (అంటే న్యూ కాలెడోనియాలో అంతర్జాతీయ పర్యాటకం).<ref name="trade">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services | title=Importations et exportations de biens et services à prix courants | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> వస్తువులు, సేవల దిగుమతులు 3.48 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లు.<ref name="trade" /> వస్తువుల దిగుమతుల్లో 40.9% మెట్రోపాలిటను [[ఫ్రాన్సు]], దాని విదేశీ విభాగంల నుండి, 11.7% [[సింగపూర్]] (ముఖ్యంగా ఇంధనం), 11.5% [[ఆస్ట్రేలియా]], 5.0% యూరోపియన్ యూనియన్లోని ఇతర దేశాల నుండి, 4.2% [[చైనా]], [[హాంకాంగ్]] నుండి, 4.1% [[న్యూజిలాండ్]] నుండి, 3.7% [[దక్షిణ కొరియా]] నుండి, 2.4% [[జపాన్]] నుండి, 2.0% [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]] నుండి, 1.9% [[కెనడా]] నుండి, 12.6% ఇతర దేశాల నుండి వచ్చాయి.<ref name="trade_partners">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux | title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2025-02-22 }}</ref> 2017లో వస్తువులు, సేవలలో వాణిజ్య లోటు 1.55 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లుగా ఉంది.<ref name="trade" /> ఫ్రాన్సు నుండి ఆర్థిక సహాయం గణనీయంగా ఉంది. ఇది జిడిపిలో 15% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆరోగ్యానికి దోహదం చేస్తుంది.<ref name="cia">{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=[[ది వరల్డ్ ఫ్యాక్ట్‌బుక్]] | publisher=[[సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ]] | access-date=25 జనవరి 2021 | archive-date=7 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> పర్యాటకం అనేది ఒక అంతర్జాతీయ సంస్థ కాదు. పర్యాటకం అభివృద్ధి చెందలేదు, సంవత్సరానికి 1,00,000 మంది సందర్శకులు, [[కుక్ దీవులు]]లో 4,00,000 మంది, [[వనౌటు]]లో 2,00,000 మంది సందర్శకులు ఉన్నారు.<ref name="monde1">{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | title=Nouvelle-Calédon: స్వాతంత్ర్యం? | language=fr | website=Le Monde.fr | access-date=2013-01-30 | date=2011-08-26 | last1=Bolis | first1=Angela | archive-date=19 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | url-status=live}}</ref> భూమి వ్యవసాయానికి అనుకూలం ఉండదు. ఆహారం దిగుమతుల్లో 20% వాటా కలిగి ఉంది.<ref name="cia" /> ఎఫ్‌ఎఒఎస్‌టిఎటి ప్రకారం, న్యూ కాలెడోనియా ఈ క్రింది వాటిని గణనీయంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది: [[యాంలు]] (33వ); [[చేమ]] (44వ); [[అరటి]] (50వ); [[కొబ్బరి]]s (52వ).<ref name="FAOSTAT ఉత్పత్తి గణాంకాలు 2008">{{Cite web| url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | title= FAOSTAT 2008 by Production | website= Faostat.fao.org | access-date= 6 జూన్ 2008 | archive-date= 13 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా [[ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి]] {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}ని కవరూ చేస్తుంది.<ref name="pres-om">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | title=ప్రెజెంటేషన్ – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిర్మాణ రంగం జిడిపిలో దాదాపు 12% వాటాను కలిగి ఉంది. 2010లో జీతాలు పొందే జనాభాలో 9.9% మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది.<ref name="nzmin" /> తయారీ ఎక్కువగా ఆహార పదార్థాలు, వస్త్రాలు, ప్లాస్టికు‌ల పరివర్తన వంటి చిన్న-స్థాయి కార్యకలాపాలకే పరిమితం చేయబడింది.<ref name="nzmin" /> {| class="wikitable" |+2019 లో తలసరి జిడిపి (నామినలు) 2019 (యుఎస్$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === నికెలు రంగం === [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|దక్షిణ న్యూ కాలెడోనియాలోని ఒక క్రీకు. ఎరుపు రంగులు ఐరన్ ఆక్సైడులు, నికెలు లలో నేల గొప్పతనాన్ని వెల్లడిస్తాయి.]] న్యూ కాలెడోనియను నేలలు ప్రపంచంలోని నికెలు వనరులలో దాదాపు 25% కలిగి ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నికెల్ మళ్ళీ మెరుస్తుంది | website=Metal Bulletin | date=3 డిసెంబరు 2001 | access-date=13 మార్చి 2009 | archive-date=9 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | url-status=live}}</ref> 2000ల చివరి మాంద్యం నికెలు పరిశ్రమను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. ఎందుకంటే ఈ రంగం వరుసగా రెండవ సంవత్సరం నికెలు ధరలలో గణనీయమైన తగ్గుదలను (2009లో −31.0% వార్షికంగా) ఎదుర్కొంది.<ref name="comptes">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | url-status=dead}}</ref> ధరల తగ్గుదల అనేక మంది ఉత్పత్తిదారులు తమ కార్యకలాపాలను తగ్గించుకోవడానికి లేదా పూర్తిగా నిలిపివేయడానికి దారితీసింది. ఫలితంగా 2008తో పోలిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు సరఫరా 6% తగ్గింది.<ref name="comps" /> ఈ సందర్భం చెడు వాతావరణంతో కలిపి ఈ రంగంలోని ఆపరేటర్లు తమ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని క్రిందికి సవరించవలసి వచ్చింది.<ref name="comps" /> అందువల్ల ఖనిజ వెలికితీత కార్యకలాపాలు సంవత్సరానికి 8% తగ్గాయి.{{when|date=October 2017}}<ref name="comps" /> జిడిపిలో నికెలు రంగం వాటా 2008లో 8% నుండి 2009లో 5%.<ref name="comptes" /> 2009 ద్వితీయార్థంలో ట్రెండు రివర్సలు, డిమాండు‌లో రికవరీ నమోదయ్యాయి. దీని వలన స్థానిక లోహ ఉత్పత్తిలో 2.0% పెరుగుదల సాధ్యమైంది.<ref name="comptes" /> 2020 మార్చి నివేదిక ప్రకారం "న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచంలోనే నాల్గవ అతిపెద్ద నికెలు ఉత్పత్తిదారు. ఇది గత సంవత్సరంలో ధరలలో 26% ర్యాలీని చూసింది".<ref name="bbc.com">{{Cite news| url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 | title=కొరత భయాల మధ్య టెస్లా నికెల్ గనితో భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది | website=[[BBC News]] | date=5 మార్చి 2021 | access-date=9 మార్చి 2021 | archive-date=9 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 | url-status=live}}</ref> అయితే పరిశ్రమ వర్గాల ప్రకారం, గోరో గని "డిజైను లోపాలు, కార్యాచరణ కమీషనింగు సమస్యల కారణంగా నికెలు ఆక్సైడు రూపంలో 60,000 టన్నుల నికెలు" ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యాన్ని ఎప్పుడూ చేరుకోలేదు. 2019లో ఇది దాని వార్షిక సామర్థ్యంలో మూడింట ఒక వంతు కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేసింది".<ref name="mining.com">{{Cite web| url= https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | title= టెస్లా నికెల్ సరఫరాను పొందేందుకు న్యూ కాలెడోనియా గనిలో పాల్గొంటుంది | date= 5 మార్చి 2021 | access-date= 9 మార్చి 2021 | archive-date= 8 మార్చి 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | url-status= live}}</ref> 2021 మార్చిలో టెస్లా గోరో మైను‌తో భాగస్వామ్యానికి అంగీకరించింది. ఇది "ఒప్పందం ప్రకారం. దాని బ్యాటరీ ఉత్పత్తికి నికెలు తీసుకోవడంతో పాటు ఉత్పత్తి, స్థిరత్వ ప్రమాణాలకు సహాయం చేయడానికి సాంకేతిక, పారిశ్రామిక భాగస్వామ్యం" బిబిసి న్యూసు నివేదిక ప్రకారం. మెజారిటీ యజమాని వేలు, ఈ ఒప్పందం ఉద్యోగాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ పరంగా దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని అన్నారు. టెస్లా లిథియం-అయాను బ్యాటరీలను తయారు చేయడానికి నికెలు‌ను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంది. "దాని దీర్ఘకాలిక సరఫరాను పొందాలని" కోరుకుంది.<ref name="bbc.com" /> అలాగే 2021 మార్చి వేలు నికెలు వ్యాపారంలో కొంత భాగాన్ని "స్విసు కమోడిటీ ట్రేడరు ట్రాఫిగురాతో సహా ప్రోనీ అనే కన్సార్టియం"కి విక్రయించారు. న్యూ కాలెడోనియాలోని ప్రాంతీయ అధికారులు, వ్యాపారాలు వేలు ఆపరేషను‌లో 51% వాటాను కలిగి ఉంటాయి.<ref name="mining.com" /> == సంస్కృతి == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|కాల్డోచెలు, యూరోపియను న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన ప్రజలు]] చెక్క చెక్కడం, ముఖ్యంగా హూపు (''మాంట్రౌజియెరా కాలిఫ్లోరా''), సాంప్రదాయ గిరిజన సమాజ విశ్వాసాల సమకాలీన ప్రతిబింబం. టోటెంలు, ముసుగులు, చాంబ్రాన్లేలు లేదా ఫ్లేచే ఫెయిటియరు,<ref name="desc">{{Cite web| url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | url-status=dead| archive-date=2011-07-24 | title=La Culture | publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 }}</ref> కనకు ఇళ్ల పైకప్పులను అలంకరించే ఒక రకమైన బాణం. బాస్కెట్రీ అనేది గిరిజన మహిళలు విస్తృతంగా ఆచరించే ఒక చేతిపని, ఇది రోజువారీ ఉపయోగం కోసం వస్తువులను సృష్టిస్తుంది.<ref name="desc" /> ఇటాలియను ఆర్కిటెక్టు రెంజో పియానో రూపొందించిన (1998లో ప్రారంభించబడిన) జీన్-మేరీ టిజిబౌ కల్చరలు సెంటరు కనకు సంస్కృతికి చిహ్నంగా ఉంది.<ref name="desc" /> కనేకా అనేది స్థానిక సంగీత రూపం, ఇది రెగ్గే నుండి ప్రేరణ పొందింది. 1980లలో ఉద్భవించింది.<ref name="desc" /> మ్వా కా అనేది న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు గుర్తుగా టోటెం పోలు దీనిని 2005లో ప్రారంభించారు.<ref name="mka">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | title=న్యూ కాలెడోనియాలోని నౌమియాలో Mwâ Ka | publisher=లోన్లీ ప్లానెట్ | access-date=2013-01-30 | archive-date=17 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | url-status=live}}</ref> == మాధ్యమం == లెసు నౌవెల్లెసు కాలెడోనియెన్సు<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్న ఏకైక దినపత్రిక.<ref>{{Cite web| url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes | website=[[Scoop (website) | Scoop]] | date=11 March 2014 | access-date=25 April 2016 | archive-date=25 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | url-status=live}}</ref><ref name="vivmed">{{Cite web| url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | title=Vivre en Nouvelle-Calédonie | publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=19 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> నెలవారీ ప్రచురణ, లె చియను బ్లూ, న్యూ కాలెడోనియా నుండి వార్తలను పేరడీ చేస్తుంది.<ref name="lechienbleu.nc">{{Cite web| url=http://www.lechienbleu.nc/ | title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde! | website=Lechienbleu.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/ | archive-date=26 July 2018 | url-status=dead}}</ref> ఐదు రేడియో స్టేషన్లు ఉన్నాయి: పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ‌ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ రేడియో నౌవెలు-కాలెడోనీ, ఓసీను ఎఫ్‌ఎం (సామూహికత సరికొత్త స్టేషను), యువత-ఆధారిత స్టేషన్ ఎన్‌ఆర్‌జె, రేడియో డిజిడో (జీన్-మేరీ టిజిబౌచే స్థాపించబడింది). రేడియో రిథమ్సు బ్ల్యూసు.<ref name="lechienbleu.nc" /> చివరి రెండు స్టేషన్లు ప్రధానంగా న్యూ కాలెడోనియాకు చెందిన వివిధ కనకు సమూహాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. ("డిజిడో" అనేది ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లోని హియెంఘేను‌లో మాట్లాడే ఫ్వై భాష నుండి వచ్చిన పదం,. ఇది సాంప్రదాయ కనకు ఇంటి పైకప్పుకు గడ్డి గడ్డిని భద్రపరచడానికి ఉపయోగించే లోహపు ముల్లు అని సూచిస్తుంది). టెలివిజను విషయానికొస్తే, పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ఫ్రాన్సు టెలివిజన్సు, ఫ్రాన్సు 2, ఫ్రాన్సు 3, ఫ్రాన్సు 4, ఫ్రాన్సు 5, ఫ్రాన్సు 24, ఆర్టేలతో పాటు, రీసో ఔట్రే-మెర్ 1రే అనే స్థానిక ఛానెలు‌ను నిర్వహిస్తుంది, ఇవన్నీ పారిసు నుండి ప్రసారం చేయబడతాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | title=Télévision Numérique Terrestre (TNT) | website=Gouv.nc | access-date=17 July 2018 | date=2016-01-31 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | url-status=live}}</ref> కెనాల్ ప్లస్ కాలెడోనీ కెనాలు+ టెఫ్ 1తో సహా ఫ్రెంచి‌లో 17 డిజిటలు ఛానెలు‌లను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web| url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | title=Grille TV – Canal+ Calédonie | website=Canalplus-caledonie.com | access-date=17 July 2018 | archive-date=18 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | url-status=dead}}</ref> అనలాగు టెలివిజను ప్రసారాలు 2011 సెప్టెంబరులో ముగిశాయి, న్యూ కాలెడోనియాలో డిజిటలు టెలివిజను పరివర్తనను పూర్తి చేశాయి.<ref name="tnt">{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère | website=nouvellecaledonie.la1ere.fr | archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | archive-date=30 September 2011 | url-status=dead}}</ref> రెండు కొత్త స్థానిక టెలివిజను స్టేషన్లు, ఎన్‌సిటివి, ఎంసి9 కోసం బిడ్లను ‌ ఫ్రెంచి ప్రసార అధికారులు పరిగణించారు.<ref name="rnzitv">{{Cite web| url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | title=Two new New Caledonia television channels proposed | website=Rnzi.com | date=2011-10-12 | access-date=2013-01-30 | archive-date=5 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | url-status=dead}}</ref> ఎన్‌సిటివి 2013 డిసెంబరులో ప్రారంభించబడింది.<ref>{{Cite web| url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | title=NCTV, c'est parti! | language=fr | website=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] | date=9 December 2013 | access-date=19 April 2016 | archive-date=27 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | url-status=live}}</ref>. మీడియా స్వేచ్ఛగా పనిచేయగలదని భావిస్తారు. కానీ రిపోర్టర్సు వితౌటు బోర్డర్సు 2006లో స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహంలోని సభ్యులు ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ సిబ్బందికి "బెదిరింపులు, బెదిరింపులు" గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref name="bbc-cp">{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | title=Regions and territories: New Caledonia | website=[[BBC News]] | date=2013-01-16 | access-date=2013-01-30 | archive-date=13 October 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | url-status=live}}</ref> == క్రీడ == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright| న్యూ కాలెడోనియను ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు క్రిస్టియను కరేంబ్యూ,1998 ఫిఫా ప్రపంచ కప్పు]] [[ఫ్రాన్సు]]తో విజేత<ref>{{Cite news| last1=స్వామినాథన్ | first1=స్వరూప్ | title=కరేంబ్యూ, ఫ్రాన్స్ & న్యూ కాలెడోనియా – ఒక సంక్లిష్ట సంబంధం | url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | access-date=4 నవంబరు 2018 | website=ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ | date=12 అక్టోబరు 2018 | archive-date=5 నవంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో జరిగే అతిపెద్ద క్రీడా కార్యక్రమం ఫిఫా ఆసియా పసిఫిక్ ర్యాలీ ఛాంపియంషిప్పు ‌ (ఎపిఆర్‌సి) ఒక రౌండు. న్యూ కాలెడోనియా ఫుట్బాలు ‌ జట్టు 1950లో ఆడటం ప్రారంభించింది. 2004లో అంతర్జాతీయ ఫుట్బాలు లీగు సంఘం ఫిఫాలో చేరింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-date=2007-07-18 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచ ఫుట్‌బాల్ సంఘంలో చేరింది | publisher=FIFA | date=24 మే 2004 | access-date=6 ఆగస్టు 2009}}</ref> ఫిఫాలో చేరడానికి ముందు, న్యూ కాలెడోనియా పరిశీలకుడి హోదాను కలిగి ఉంది ఓషియానియా ఫుట్బాలు కాన్ఫెడరేషను దాని ఫిఫా సభ్యత్వంతో ఒఎఫ్‌సిలో అధికారిక సభ్యుడిగా మారింది. వారు సౌతు పసిఫికు గేమ్సును ఐదుసార్లు గెలుచుకున్నారు. ఇటీవల 2007లో ఒఎఫ్‌సి నేషన్సు కప్పులో రెండుసార్లు మూడవ స్థానంలో నిలిచారు. క్రిస్టియను కరెంబ్యూ ఒక ప్రముఖ న్యూ కాలెడోనియను మాజీ ఫుట్బాలు క్రీడాకారుడు. అండర్-17 జట్టు 2017లో ఫిఫా అండరు-17 ప్రపంచ కప్పుకు అర్హత సాధించింది. బాస్కెట్బాలు క్రీడ న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రెసు, అభిమానులచే చాలా ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది. దాని న్యూ కాలెడోనియా పురుషుల జాతీయ జట్టు ఓషియానియా ప్రాంతంలో అనేక పతకాలు గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite web| url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | title=న్యూ కాలెడోనియా జాతీయ బాస్కెట్‌బాల్ జట్టు – ఒక తెలియని ఛాంపియన్ | website=VisitNewCaledonia.com | date=13 నవంబరు 2019 | access-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కలెడోనియా బాస్కెట్బాలు క్లబ్బు జట్లు ఎఎస్ ''6ఇ కిమీ'' ఎఎస్ డుంబియా.<ref>{{Cite news| title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km | url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | access-date=1 అక్టోబరు 2021 | website=లెస్ నోవెల్లెస్ కలెడోనియెన్నెస్ | language=fr | access-date= అక్టోబరు 2021 | | archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | url-status=live}}</ref> [[గుర్రపు పందెం]] న్యూ కాలెడోనియాలో కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది, అలాగే మహిళల [[క్రికెట్]] మ్యాచు‌లు కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | title=Women's Cricket | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=16 మే 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | url-status=live}}</ref> రగ్బీ లీగు జట్టు 2004లో పసిఫికు కప్పులో పాల్గొంది. 2020లో న్యూ కాలెడోనియాలో రగ్బీ లీగు జట్టును రూపొందించడానికి ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి. పసిఫికు ట్రీజు,<ref>{{Cite web| last=Darbyshire | first=Drew | date=2020-05-08 | title=పసిఫిక్ ట్రీజ్: క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్‌లో చేరాలనుకునే ఫ్రెంచి మాట్లాడే పసిఫికు జట్టు | url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | access-date=2022-06-30 | website=LoveRugbyLeague | language=en | archive-date=30 జూన్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | url-status=live}}</ref> చివరికి మెజారిటీ ఆస్ట్రేలియను క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్పులో చేరనుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో జాతీయ సమకాలీకరించబడిన ఈత జట్టు కూడా ఉంది. ఇది విదేశాలలో పర్యటిస్తుంది. "టూరు సైక్లిస్టు డి నౌవెల్లె-కాలెడోనీ" అనేది బహుళ-రోజుల సైక్లింగు స్టేజి రేసు, ఇది సాధారణంగా అక్టోబరు‌లో జరుగుతుంది. ఈ రేసును కామైటు సైక్లిస్టు న్యూ కాలెడోనియా నిర్వహిస్తుంది. ఈ రేసు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండు, ఫ్రాన్సు, రీయూనియన్, ఐరోపా, తాహితీ నుండి రైడర్లను ఆకర్షిస్తుంది. ఆస్ట్రేలియను బ్రెండను వాషింగ్టను 2005 - 2009 మధ్య రేసులో చివరి మూడు సార్లు పూర్తి చేశాడు. న్యూ కాలెడోనియాలో "లాంటెర్ను రూజు" అని పిలుస్తారు. == వంటకాలు == దేశీయ ఉద్యానవన సాగు తక్కువగా ఉండటం వలన ఇతర పసిఫికు దేశాల కంటే న్యూ కాలెడోనియను వంటకాల్లో తాజా ఉష్ణమండల పండ్లు తక్కువగా ఉంటాయి, బదులుగా బియ్యం, చేపలు, [[చేమ]] వంటి వేరు కూరగాయల మీద ఆధారపడతాయి.<ref>{{Cite web| url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | website=Newcaledoniatoday.wordpress.com | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రజలు ఏమి తింటారు? | access-date=16 ఫిబ్రవరి 2014 | date=2013-01-30 | archive-date=14 ఫిబ్రవరి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> దీనిని తరచుగా తయారుచేసే ఒక మార్గం ''బౌగ్న'' అని పిలువబడే పాతిపెట్టిన ఓవెను-శైలి విందు. [[అరటి|అరటి ఆకులలో]] చుట్టి, చేపలు, టారో, అరటిపండు, ఇతర సముద్ర ఆహారాన్ని వేడి రాళ్లతో పాతిపెట్టి ఉడికించి తరువాత తవ్వి తింటారు. == రవాణా == లా టోంటౌటా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నౌమియాకు వాయవ్యంగా దూరంలో ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాను పారిసు, టోక్యో, సిడ్నీ, ఆక్లాండు, బ్రిస్బేను, మెల్బోర్ను, ఒసాకా, పపీటు, నాడి, వాలిసు, పోర్టు విలా విమానాశ్రయాలతో కలుపుతుంది.<ref name="aport">{{Cite web| url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | title=ప్రెజెంటేషన్ | publisher=నౌమియా లా టోంటౌటా యొక్క ఏరోపోర్ట్ ఇంటర్నేషనల్ | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | archive-date=18 జనవరి 2012 | url-status=dead}}</ref> చాలా అంతర్గత విమాన సేవలను అంతర్జాతీయ క్యారియరు ఎయిరుకాలిను నిర్వహిస్తుంది.<ref name="tppdf">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | title=ట్రాన్స్‌పోర్ట్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | location=Noumea}}</ref> క్రూయిజు నౌకలు నౌమియాలోని గారే మారిటైం‌లో డాకు చేస్తాయి.<ref name="lptra" /> ప్రయాణీకుల-, -సరకు రవాణా పడవ ''హవానా'' నెలకు ఒకసారి [[వనౌటు]]లోని పోర్టు విలా, మాలికోలో, లుగంవిల్లె లకు ప్రయాణిస్తుంది.<ref name="lptra">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | title=న్యూ కాలెడోనియాలో రవాణా | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=25 ఆగస్టు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా రహదారి నెట్వర్కు ‌వీటిని కలిగి ఉంటుంది: * రూటు టెరిటోరియలు 1 (ఆర్టి1), నౌమియా నుండి నిష్క్రమణ నుండి కౌమాకు ఉత్తరాన నెహౌ నదికి వెళుతుంది; * రూట్ టెరిటోరియల్ 2, లిఫౌ ద్వీపంలో, లిఫౌ విమానాశ్రయం నుండి వె దక్షిణాన; * రూట్ టెరిటోరియల్ 3, నందిలోని ఆర్టి1 జంక్షను నుండి తివాకా నది వరకు; * ముయివొ దగ్గర ఆర్‌టిఐతో జంక్షను నుండి పవరు ప్లాంటి వరకు రూటు టెరిటోరియలు 4.<ref name="rtne">{{Cite web| url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | title=Site de la DITTT – Infrastructures routières | website=Dittt.gouv.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | archive-date=8 September 2015 | url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:మెలనేషియా]] 4bwob1r8mg9flqa5usde16buhcy3oz0 4891155 4891154 2026-06-26T06:46:50Z యర్రా రామారావు 28161 /* క్రీడ */ 4891155 wikitext text/x-wiki {{Infobox dependency | name = New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = [[Sui generis collectivity|''Sui generis'' collectivity]] | image_flag = File:Flags of New Caledonia.svg | flag_size = 175px | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = File:Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60px | blank_emblem_type = Symbol | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = {{lang|fr|Terre de parole, terre de partage}}<br/>{{Small|("Land of speech, land of sharing")}} | anthem = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}<br/>{{Small|("The Marseillaise")}}<br/>{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}<br />"{{lang|fr|[[Soyons unis, devenons frères]]}}"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />{{parabr}}{{center|}} | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = Location of New Caledonia | mapsize = 290px | subdivision_type = [[Sovereign state]] | subdivision_name = {{flag|France}} | established_title = Annexed by France | established_date = 24 September 1853 | established_title2 = [[Overseas territory (France)|Overseas territory]] | established_date2 = 1946 | established_title3 = [[Nouméa Accord]] | established_date3 = 5 May 1998 | official_languages = [[French language|French]] | regional_languages = {{hlist|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[Drehu language|Drehu]]|35 other native languages}} | capital = [[Nouméa]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[President of France|President]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[High Commissioner of the Republic in New Caledonia|High Commissioner]] | leader_name2 = [[Jacques Billant]] | leader_title3 = [[President of the Government of New Caledonia|President of the Government]] | leader_name3 = [[Alcide Ponga]] | leader_title4 = [[President of the Congress of New Caledonia|President of the Congress]] | leader_name4 = [[Veylma Falaeo]] | legislature = [[Congress of New Caledonia|Congress]] | national_representation = [[French Parliament]] | national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]] | national_representation1 = [[List of senators of New Caledonia|2 senators]] (of 348) | national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}} | national_representation2 = [[List of constituencies of the National Assembly of France#New Caledonia (988) – 2 seats|2 seats]] (of 577) | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=New Caledonia | date=6 December 2023 | publisher=Central Intelligence Agency | via=CIA.gov | access-date=25 January 2021 | archive-date=7 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 271,407<ref name="auto1">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=Structure de la population et évolutions | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=16 November 2014 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2019 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib | title=Evolution du PIB et du PIB par habitant | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP" /> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} '''న్యూ కాలెడోనియా''' (/కలిడూనియ/ ⓘకల్-ఇహ—డోహ్-న—అ ; ఫ్రెంచి: నౌల్లె-కలెడోనియె [నూవెల్ కలెడోని] ⓘ) <ref>{{Cite web| url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-date=2007-06-14 | title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Novelle Calédonie | website=[[Journal officiel de la République française]] | date=21 March 1999 | page=4223 | url-status=dead| access-date=2025-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf }}</ref>).[nb 2] అనేది నైరుతి పసిఫికు మహాసముద్రంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహం. ఇది [[వనౌటు]]కు నైరుతిగా 220 కి.మీ (140 మైళ్ళు), ఆస్ట్రేలియాకు తూర్పున 1,210 కి.మీ (750 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి 16,100 కి.మీ (10,000 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న ఇది ఫ్రెంచి రిపబ్లికు సుయి జెనరిసు సముదాయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇది ఓవర్సీసు ఫ్రాన్సు‌లో ప్రత్యేకమైన చట్టపరమైన హోదాను కలిగి ఉంది. ఫ్రెంచ్ రాజ్యాంగంలోని ప్రత్యేక అధ్యాయంలో పొందుపరచబడింది. మెలనేషియా ఉపప్రాంతంలో భాగమైన ఈ ద్వీపసమూహంలో గ్రాండే టెర్రే ప్రధాన ద్వీపం, లాయల్టీ దీవులు, చెస్టర్‌ఫీల్డ్ దీవులు, బెలెప్ ద్వీపసమూహం, పైన్స్ ద్వీపం, కొన్ని మారుమూల ద్వీపాలు ఉన్నాయి. చెస్టరు‌ఫీల్డు దీవులు కోరలు సముద్రంలో ఉన్నాయి. ఫ్రెంచి ప్రజలు, ముఖ్యంగా స్థానికులు, గ్రాండే టెర్రే లే కైలౌ అని పిలుస్తారు,<ref name="enc-pres">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | title=Présentation | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | archive-date=30 October 2012 }}</ref> అనేది మొత్తం న్యూ కాలెడోనియాకు సాధారణంగా ఉపయోగించే మారుపేరు.<ref name="pres-om" /> స్వాతంత్ర్య అనుకూల కనకు పార్టీలు న్యూ కాలెడోనియాను సూచించడానికి (ఎల్‌ఎ) కనకి (pron. కనకి].<ref name="Stanley1989">{{Cite book| author=David Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | page=549 | access-date=18 October 2015 | archive-date=13 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref>) అనే పేరును ఉపయోగిస్తాయి. ఈ పదం 1980లలో న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 41% ఉన్న స్వదేశీ మెలనేసియను కనకు ప్రజల జాతి పేరు నుండి వచ్చింది. న్యూ కాలెడోనియా యూరోపియను యూనియను ఓవర్సీసు కంట్రీసు అండు టెరిటరీసు (ఒసిటీ లు)లో ఒకటి,<ref>{{Cite web| title=European Union Overseas Territories and Countries | url=https://www.overseas-association.eu/octs/ | access-date=2023-12-26 | website=OCTA | language=en | archive-date=10 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231210070244/https://www.overseas-association.eu/octs/ | url-status=live}}</ref> కానీ ఇది యూరోపియను యూనియను‌లో భాగం కాదు.<ref>{{Cite web| title=Overseas Countries and Territories - European Commission | url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | access-date=2023-12-26 | website=international-partnerships.ec.europa.eu | language=en | archive-date=27 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231227101600/https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా 18,575 కిమీ2 (7,172 చదరపు మైళ్ళు) భూభాగాన్ని మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించింది. ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్సులు న్యూ కాలెడోనియను ప్రధాన భూభాగంలో ఉన్నాయి, అయితే లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు అనేది ప్రధాన భూభాగం తూర్పు తీరంలో నాలుగు జనావాస ద్వీపాల శ్రేణి (ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి: ఓవియా, లిఫౌ, టిగా, మేరే). న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407 (2019 అక్టోబరు జనాభా లెక్కలు)<ref name=censuspop>{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=268 767 habitants en 2014 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2014-11-16 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> విభిన్న మూలాలను కలిగి ఉంది. భౌగోళికంగా మారుతుంది; ఉత్తర, లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులలో, స్థానిక కనకు ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్నారు, అయితే సంపన్న దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లో యూరోపియన్ (కాల్డోచెసు, మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి), కనకు, పాలినేషియను (ఎక్కువగా వాలిసియను) మూలానికి చెందిన గణనీయమైన జనాభా ఉంది. అలాగే ఆగ్నేయాసియా, పైడు-నోయిరు, ఉత్తర ఆఫ్రికా వారసత్వానికి చెందిన చిన్న సమూహాలు ఉన్నాయి. న్యూ కాలెడోనియా రాజధాని నౌమియా.<ref name="enc-pres" /> == చరిత్ర == న్యూ కాలెడోనియా ఖండం జియాండియాలో భాగంగా ఉంది, ఇది 79 మిలియన్ల నుండి 83 మిలియను సంవత్సరాల క్రితం సూపరు ఖండం గోండ్వానా నుండి విడిపోయింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | title=తప్పిపోయిన ఖండం యొక్క దాచిన సరిహద్దులు 'జియాండియా' నమ్మశక్యం కాని వివరాలతో వెల్లడయ్యాయి | website=LiveScience | last=Pappas | first=Stephanie | date=25 మార్చి 2021 | access-date=30 డిసెంబరు 2022 | archive-date=20 డిసెంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | url-status=live}}</ref> మానవుని తొలి జాడలు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉనికి అనేది పసిఫిక్లోని పెద్ద ప్రాంతాలలో లపిటా సంస్కృతి ప్రభావం చూపిన కాలం నాటిది, సిర్కా క్రీపూ 1600 –500 లేదా క్రీపూ 1300–200 .<ref name="pres-hist">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.12010 | | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> లాపిటా అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన నావిగేటర్లు, వ్యవసాయదారులు.<ref name="LoganCole2001">{{Cite book| first1= Leanne | last1= vLogan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 13 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | url-status= live}}</ref> మొదటి స్థావరాలు తీరం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. కామను ఎరా మధ్య కాలం నాటివి. క్రీపూ 1100 క్రీశ 200.<ref name="pres-hist" /> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|left| కోటెకా ఈటెలతో నటిస్తున్న ఇద్దరు కనాకు యోధులు1880 ప్రాంతంలో]] బ్రిటిషు అన్వేషకుడు [[జేమ్స్ కుక్]] తన రెండవ సముద్రయానంలో 1774 సెప్టెంబరు 4 న న్యూ కాలెడోనియాను చూసిన మొదటి యూరోపియన్లలో ఒకరు.<ref name="ped">{{Cite web| url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | title=Rapport annuel 2010 | publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=10 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | url-status=live}}</ref> ఆయన దానికి "న్యూ కాలెడోనియా" అని పేరు పెట్టాడు. ఎందుకంటే ఆ ద్వీపం ఈశాన్య ప్రాంతం ఆయనకు [[స్కాట్లాండ్]]ని గుర్తు చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 1788లో ఆయన అదృశ్యం కావడానికి కొంతకాలం ముందు గ్రాండే టెర్రే తీరాన్ని కామ్టే డి లాపెరౌసు చేరుకున్నాడు. 1793 - 1796 మధ్య లాయల్టీ దీవులను మొదటిసారి సందర్శించారు. అప్పుడు మేరు, లిఫౌ, టిగా, ఓవియాలను ఇంగ్లీషు తిమింగల వేటగాళ్ళు మ్యాపు చేశారు. విలియం రావెను.<ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | title=పసిఫిక్ దీవుల ఆవిష్కరణ, అన్వేషణ యొక్క చారిత్రక నిఘంటువు | last1=క్వాంచి | first1=మాక్స్ | last2=రాబ్సన్ | first2=జాన్ | date=2005 | publisher=స్కేర్‌క్రో ప్రెస్ | isbn=9780810865280 | access-date=30 డిసెంబరు 2021 | archive-date=31 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | url-status=live}}</ref> రావెను ద్వీపాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు అప్పుడు బ్రిటానియా అని పిలువబడింది. నేడు 1793 నవంబరులో మారే (లాయల్టీ ఈజు ) గా పిలువబడుతుంది.<ref name="maritimeheritage.org">{{Cite web| url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియా, అంతర్జాతీయ సముద్ర ఓడరేవు చరిత్ర. ది మారిటైమ్ హెరిటేజ్ ప్రాజెక్ట్. | website=Maritimeheritage.org | access-date=2017-11-12 | archive-date=13 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | url-status=live}}</ref> 1796 నుండి 1840 వరకు ద్వీపసమూహంతో కొన్ని అప్పుడప్పుడు సంబంధాలు మాత్రమే నమోదు చేయబడ్డాయి. 1793 - 1887 మధ్య దాదాపు 50 మంది అమెరికను తిమింగల వేటగాళ్ళు ఈ ప్రాంతంలో (గ్రాండే టెర్రే, లాయల్టీ ఈజు ., వాల్పోలూ, హంటరు) ఉన్నట్లు రికార్డు సృష్టించారు.<ref name="maritimeheritage.org" /><ref>{{Cite book| last= Langdon | first= Robert | date= 1983 | title= Whalers Went: 19వ శతాబ్దంలో అమెరికన్ తిమింగల వేటగాళ్ళు (, కొన్ని ఇతర నౌకలు) సందర్శించిన పసిఫిక్ ఓడరేవులు, దీవుల సూచిక | location= Canberra | publisher= Pacific Manuscripts Bureau | page= 183 | isbn= 086784471X}}</ref> గంధపుచెక్క పట్ల వారి ఆసక్తి కారణంగా 1840 తర్వాత సందర్శించే నౌకలతో సంబంధాలు మరింత తరచుగా మారాయి.<ref name="pres-hist" /> గంధపు చెక్క వ్యాపారం క్షీణించడంతో దాని స్థానంలో "బ్లాక్బర్డింగు" అనే కొత్త వ్యాపార సంస్థ వచ్చింది. ఇది న్యూ కాలెడోనియా, లాయల్టీ ఐలాండ్సు, న్యూ హెబ్రిడ్సు న్యూ గినియా, సోలమను దీవుల నుండి మెలనేసియను లేదా పశ్చిమ పసిఫికు ద్వీపవాసులను [[ఫిజి]], క్వీన్సు‌ల్యాండులోని [[చెరకు]] ప్లాంటేషనులలో [[బానిసత్వం]] ఒప్పందం లేదా బలవంతంగా శ్రమలోకి తీసుకోవడానికి ఉద్దేశించిన వ్యూహం.<ref name="kanaka">{{Cite web| url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire | first= Frédéric | last= Angleviel | language=fr | trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim | publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 9 November 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | url-status= live}}</ref> లైవ్ బర్డింగు, ఫ్రెంచి ప్రాక్టీసు‌లు రెండూ ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్లు వ్యాపారులు కానీ న్యూ కాలెడోనియా విషయంలో ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దాలలో జరిగిన వ్యాపారంలో లాయల్టీ ఐలాండ్సు నుండి గ్రాండు టెర్రేకు పిల్లలను తోటల వ్యవసాయంలో బలవంతంగా పని చేయించడానికి కిడ్నాపు చేయడం జరిగింది. బ్లాక్బర్డింగు ‌తో న్యూ కాలెడోనియా ప్రాథమిక అనుభవం తోటల వ్యవసాయం, గనులు, అలాగే దోషుల మీద కాపలాదారులు, కొన్ని ప్రజా పనులలో శ్రమ కోసం న్యూ హెబ్రిడ్సు (ఇప్పుడు వనాటు) నుండి గ్రాండు టెర్రే వరకు జరిగిన వ్యాపారం చుట్టూ తిరుగుతుంది. వాణిజ్యం ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ద్వీపవాసులను ఓడలపైకి రప్పించడానికి బలవంతం ఉపయోగించబడింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఒప్పంద వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి; అయితే, న్యూ హెబ్రిడ్సు, న్యూ కాలెడోనియా, మెలనేసియను కాలనీల మధ్య జరిగిన ఫ్రెంచి బానిస వ్యాపారం విషయానికి వస్తే, చాలా తక్కువ నిబంధనలు అమలు చేయబడ్డాయి. ఇది ఆస్ట్రేలియాలోని సమకాలీన పరిణామాల నుండి నిష్క్రమణను సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే తీరప్రాంతాల్లో బ్లాక్బర్డింగు ‌ 'రిక్రూటు‌మెంటు' వ్యూహాల దుర్వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి పెరిగిన నిబంధనలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. లండను మిషనరీ సొసైటీ, మారిస్టు బ్రదర్సు నుండి మొదటి మిషనరీలు 1840లలో వచ్చారు.<ref name="abcau">{{Cite web| url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | title=Charting the Pacific – Places | website=Abc.net.au | date=1998-10-13 | access-date=2013-01-30 | archive-date=8 డిసెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | url-status=live}}</ref> 1849లో అమెరికను ఓడ ''కట్టరు'' సిబ్బందిని పౌమా వంశం చంపి తినేసింది.<ref name="logan">{{Cite book| first1= Leanne | last1= Logan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 15 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 12 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | url-status= live}}</ref> మానవ నరమాంస భక్షణ న్యూ కాలెడోనియా అంతటా విస్తృతంగా వ్యాపించింది.<ref name="Knauft1999">{{Cite book| first= బ్రూస్ M. | last= Knauft | title= మెలనేషియా, ఆంత్రోపాలజీలో ఆదిమ నుండి వలసరాజ్యాల తర్వాత | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | date= 1999 | publisher= [[మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= గూగుల్ బుక్స్ | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 1 జనవరి 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live}}</ref> === ఫ్రెంచి వలసరాజ్యం === ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్యం 1853 సెప్టెంబరు 24న చక్రవర్తి 3వ నెపోలియను ఆదేశాల మేరకు, అడ్మిరల్ఫి బ్వియరు డెస్పాయింట్సు న్యూ కాలెడోనియాను అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కెప్టెను లూయిసు-మేరీ-ఫ్రాంకోయిసు టార్డీ డి మాంట్రావెలు 1854 జూన్ 25న పోర్టు-డి-ఫ్రాన్సు (నౌమియా)ను స్థాపించారు.<ref name="ped" /> తరువాతి సంవత్సరాల్లో కొన్ని డజన్ల మంది స్వేచ్ఛా స్థిరనివాసులు పశ్చిమ తీరంలో స్థిరపడ్డారు.<ref name="ped" /> 1864లో న్యూ కాలెడోనియా శిక్షా కాలనీగా మారింది. 1860ల నుండి 1897లో రవాణా ముగిసే వరకు, ఫ్రాన్సు దాదాపు 22,000 మంది నేరస్థులు, రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు పంపింది. 1888 నాటి {{lang|fr|బులెటిన్ డి లా సొసైటీ జెనెరెల్ డెస్ జైళ్లు}} ప్రకారం 1888 మే 1 నాటికి 2,329 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 10,428 మంది దోషులు ఈ ద్వీపంలో ఉన్నారు. ఇప్పటివరకు ఫ్రెంచి విదేశీ శిక్షాస్మృతిలో నిర్బంధించబడిన వారిలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.{{refn|group=nb|అదే తేదీన ఫ్రెంచ్ గయానాలో 1,176 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 4,053 మంది దోషులతో పోలిస్తే.<ref>{{Cite book| title=Bulletin de la Société générale des prisons | location=Paris | date=1888 | page=980 }}</ref>}} దోషులలో 1871 విఫలమైన పారిసు కమ్యూను తర్వాత అరెస్టయిన అనేక మంది కమ్యూనార్డ్సు ఉన్నారు. వీరిలో హెన్రీ డి రోచెఫోరు లూయిసు మిచెలు.<ref name="gb-12" /> 1873 - 1876 మధ్య, 4,200 మంది రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు "బహిష్కరించారు".<ref name="ped" /> వారిలో 40 మంది మాత్రమే కాలనీలో స్థిరపడ్డారు; 1879 - 1880 లలో క్షమాభిక్ష పొందిన తరువాత మిగిలిన వారు ఫ్రాన్సు‌కు తిరిగి వచ్చారు.<ref name="ped" /> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|చీఫ్&nbsp;కింగ్ జాక్వెస్ అండ్ హిస్ క్వీన్, ''ది రొమాన్స్ ఆఫ్ ది సౌత్ సీస్'' నుండి, క్లెమెంట్ లిండ్లీ రాగ్, చట్టో & విండస్, 1906.]] 1864లో, [[నికెల్]] డయాహోట్ నది ఒడ్డున కనుగొనబడింది.<ref name="gb-12">{{cite book |first1=Robert|last1=Aldrich|first2=John|last2=Connell|title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer|url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-03036-6|page=46|via=Google Books|access-date=18 October 2015|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|url-status=live}}</ref> 1876లో నికెలు స్థాపనతో మైనింగు తీవ్రంగా ప్రారంభమైంది.<ref name="gb-2" /> గనులలో పని చేయడానికి ఫ్రెంచి వారు పొరుగు దీవులు న్యూ హెబ్రిడ్సు నుండి తరువాత [[జపాన్]], డచ్ ఈస్టు ఇండీసు, ఫ్రెంచి ఇండోచైనా నుండి కార్మికులను దిగుమతి చేసుకున్నారు.<ref name="gb-12" /> ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం కూడా యూరోపియను వలసలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నించింది, పెద్దగా విజయం సాధించలేదు.<ref name="gb-12" /> స్థానిక కనాకు ప్రజలు ఫ్రెంచి ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి, మైనింగు పని నుండి మినహాయించబడ్డారు. చివరికి రిజర్వేషన్లకే పరిమితం చేయబడ్డారు.<ref name="gb-12" /> ఇది 1878లో హింసాత్మక ప్రతిచర్యకు దారితీసింది, లా ఫోవా హై చీఫు అటై అనేక మంది కేంద్ర తెగలను ఏకం చేసి 200 మందిని చంపిన గెరిల్లా యుద్ధంగా ప్రారంభం అయింది. ఫ్రెంచి వారు, 1,000 మంది కనకులు.<ref name="gb-2" /> 1917లో కనకు తిరుగుబాటు జరిగింది. మారిసు లీన్హార్డ్టు వంటి ప్రొటెస్టంటు మిషనరీలు ఈ యుద్ధం సంఘటనలకు సాక్షులుగా పనిచేస్తున్నారు. లీంహార్టు ‌ న్యూ కాలెడోనియాలోని కనకు మీద ‌అనేక ఎథ్నోగ్రాఫికు రచనలు రాశారు. టియామౌకు చెందిన నోయెలు 1917 తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించాడు, దీని ఫలితంగా అనేక మంది అనాథ పిల్లలు పుట్టారు,. వారిలో ఒకరిని ప్రొటెస్టంటు మిషనరీ ఆల్ఫోన్సు రౌయెలు సంరక్షణలోకి తీసుకున్నారు. ఈ పిల్లవాడు, వెన్సెస్లాసు థి, జీను-మేరీ టిజిబౌ<ref>అడ్రియన్ ముకిల్</ref> (1936–1989)కి తండ్రి అయ్యాడు. యూరోపియన్లు [[మశూచి]], [[తట్టు]] వంటి కొత్త వ్యాధులను తీసుకువచ్చారు. దీని వలన అనేక మంది స్థానికులు మరణించారు.<ref name="logan" /> కనకు జనాభా 1878లో దాదాపు 60,000 నుండి 1921లో 27,100కి తగ్గింది. వారి సంఖ్య 1930ల వరకు మళ్ళీ పెరగలేదు.<ref name="gb-2" /> ===రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం=== 1940 జూన్ లో ఫ్రాన్సు పతనం తర్వాత న్యూ కాలెడోనియా జనరలు కౌన్సిల్సు (ఫ్రాన్సు) విచి ప్రభుత్వాన్ని తిరస్కరించడానికి జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా మిత్రరాజ్యాల సైనిక ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడం కొనసాగించడానికి ఓటు వేసింది. అయితే వలస గవర్నరు జార్జెసు-మార్కు పెలిసియరు విచి ప్రభుత్వం 1940 నాటి ఫ్రెంచి రాజ్యాంగ చట్టాన్ని ప్రకటించారు. ఇది వీధి ప్రదర్శనలు, హత్యాయత్నానికి దారితీసింది. ఈ సమయానికి కాల్డోచెసు చార్లెసు డి గల్లెతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, ఆయన ఫ్రీ ఫ్రెంచి కమిటీని ఏర్పాటు చేయమని వారిని ప్రోత్సహించాడు. హెన్రీ సౌటోటును గవర్నరు‌గా నియమించాడు. పెలిసియరు అభ్యర్థన మేరకు విచి ప్రభుత్వం ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'' అనే యుద్ధనౌకను పంపింది. కానీ త్వరలోనే ఆయనను అసమర్థుడిగా భావించి తాత్కాలిక గవర్నరు‌గా నియమించింది. ఈ సమయానికి ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. సౌటోటు‌ను గవర్నరు‌గా నియమించడాన్ని పర్యవేక్షించడానికి హెచ్‌ఎంఎస్ ''అడిలైడును'' పంపింది. ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'', ''అడిలైడు'' మధ్య వివాదం తలెత్తింది. పెలిసియరు, ఇతర విచీ అనుకూల అధికారులు చివరికి ఫ్రెంచి ఇండోచైనాకు బహిష్కరించబడ్డారు.<ref>{{Cite journal| url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | title=న్యూ కాలెడోనియాలో స్వేచ్ఛా ఫ్రెంచ్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం: ఆస్ట్రేలియన్ దౌత్యంలో మొదటి దశలు | first=Denise | last=Fisher | website=Explorations: ఎ జర్నల్ ఆఫ్ ఫ్రెంచ్-ఆస్ట్రేలియన్ కనెక్షన్స్ | volume=49 | issue=1 | date=2010 | pages=18–37 | access-date=26 May 2024 | archive-date=24 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | url-status=live}}</ref> 1941లో ఆ ప్రాంతం నుండి దాదాపు 300 మంది పురుషులు విదేశాలలో సేవ చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చారు. ఏప్రిల్‌లో ఫ్రెంచి పాలినేషియా ('తాహితీయన్లు') నుండి 300 మంది పురుషులు, న్యూ హెబ్రిడ్సు‌లోని ఫ్రెంచి జిల్లాల నుండి కొంతమంది వారితో చేరారు: వారు కలిసి బెటాలియను డు పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. కాలెడోనియన్లు రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేయగా పాలినేషియన్లు మిగిలిన రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేశారు. 1941 మేలో వారు ఆస్ట్రేలియాకు నౌకాయానం చేసి ఆఫ్రికాకు తదుపరి ప్రయాణం కోసం క్వీన్ ఎలిజబెతులో ఎక్కారు. వారు ఆగస్టులో క్వాస్టినాలోని ఇతర ఫ్రీ ఫ్రెంచి (ఎఫ్‌ఎఫ్) బెటాలియన్లలో చేరారు. తర్వాత 1వ ఎఫ్‌ఎఫ్ బ్రిగేడు (1 రి ‘ బిఎఫ్‌ఎల్) తో పశ్చిమ ఎడారికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు 1942లో బిరు హకీం యుద్ధం తర్వాత బ్రేకౌటు‌లో పాల్గొన్న నాలుగు బెటాలియన్లలో ఒకరుగా ఉన్నారు. వారి నష్టాలను పసిఫికు నుండి సులభంగా భర్తీ చేయలేం. అందువల్ల వారు లా కాలనియలె బిఐఎం యాంకరు ధరించిన మరొక బెటాలియను‌లోని ఫ్రెంచి వారితో కలిసి బెటాలియను డి ఇంఫ్రాంటెరీ ఎట్ డూ పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంయుక్త బెటాలియను ఇటాలియను దండయాత్ర సమయంలో ఫ్రెంచి ఎక్స్పెడిషనరీ కార్ప్సు‌లో ఫ్రెంచి ఉత్తర ఆఫ్రికను దళాల నుండి మూడు విభాగాలతో పాటు, గౌల్లిస్టె 1రి ‘ డివిషను మొటోరిసీ డి ‘ ఇంఫాంటరీ డివిషను డీ మర్చే డి ఇంఫాంటరీ భాగంగా ఉంది. వారు 1944లో ప్రోవెన్సు‌లో అడుగుపెట్టారు. అప్పుడు వారిని స్థానిక ఫ్రెంచి వాలంటీర్లు, రెసిస్టెంట్లు తొలగించి వారి స్థానంలో నియమించారు. ఇంతలో 1942 మార్చిలో ఆస్ట్రేలియా సహాయంతో<ref>{{Cite book| last=Hasluck | first=Paul Meernaa Caedwalla | url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | chapter=chapter 6 – క్లియరింగ్ ఎ వే టు టోటల్ వార్, అక్టోబరు 1940 – జనవరి 1941 | title=ది గవర్నమెంట్ అండ్ ది పీపుల్, 1939–1941 | volume=I | date=1952 | publisher=ఆస్ట్రేలియన్ వార్ మెమోరియల్ | location=కాన్‌బెర్రా | edition=1965 | access-date=6 ఆగస్టు 2009 | archive-date=30 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా ఒక ముఖ్యమైన మిత్రరాజ్యాల స్థావరంగా మారింది.<ref name="gb-2" /> దక్షిణ పసిఫికు‌లోని యునైటెడు స్టేట్సు నేవీ ప్రధాన దక్షిణ పసిఫికు ఫ్లీటు బేసు 1942–1943లో నౌమియాకు తరలించబడింది.<ref name="Rottman2002">{{Cite book| first=Gordon L. | last=Rottman | title=ప్రపంచ యుద్ధం 2 పసిఫిక్ ద్వీప మార్గదర్శి | url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | date=2002 | publisher=Greenwood Publishing Group | isbn=978-0-313-31395-0 | page=71 | quote=అక్టోబర్‌లో, ప్రధాన దక్షిణ పసిఫిక్ నౌకాదళ స్థావరాన్ని ఆక్లాండ్ నుండి నౌమియా (FPO SF 131)కి మార్చాలని నిర్ణయం తీసుకోబడింది. ఫిబ్రవరి 1943 నాటికి అన్‌లోడింగ్ సౌకర్యాలు మెరుగుపరచబడ్డాయి, నావికా ఆపరేటింగ్ స్థావరంలో నిర్మాణం వెంటనే ప్రారంభమైంది. | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=19 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | url-status=live}}</ref> 1942 మేలో కోరలు సీ యుద్ధంలో జపనీసు నేవీను వెనక్కి తిప్పికొట్టిన నౌకాదళం నౌమియాలో ఉంది.<ref name="gb-2">{{Cite book| first=David | last=Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | pages=549– | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref> అమెరికను దళాలు న్యూ కాలెడోనియాలో మోహరించబడ్డాయి. అవి 50,000 వరకు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో మొత్తం స్థానిక జనాభాకు ఇది సరిపోతుంది.<ref name="ped" /> === ఫ్రెంచ్ విదేశీ భూభాగం === 1946లో, న్యూ కాలెడోనియా విదేశీ భూభాగంగా మారింది.<ref name="ped" /> 1953 నాటికి, జాతితో సంబంధం లేకుండా అన్ని న్యూ కాలెడోనియన్లకు ఫ్రెంచ్ పౌరసత్వం మంజూరు చేయబడింది.<ref name="ncbrit" /> 1940ల చివరలో, 1950ల ప్రారంభంలో, న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాతో తన ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకుంది, ముఖ్యంగా ఫ్రాన్స్, దాని సామ్రాజ్యంలో సంక్షోభం కారణంగా మెట్రోపాలిటన్ ఫ్రాన్స్‌తో న్యూ కాలెడోనియా సాంప్రదాయ ఆర్థిక సంబంధాలు బలహీనపడ్డాయి; నికెల్ కరిగించడానికి అవసరమైన బొగ్గుకు బదులుగా న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాకు నికెల్‌ను సరఫరా చేసింది. ఈ కాలంలో ఆస్ట్రేలియాకు ఇనుప ఖనిజం, కలప యొక్క న్యూ కాలెడోనియన్ ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి.<ref>{{Cite journal| last1=Henningham | first1=Stephen | date=December 2014 | title=ఫ్రెంచ్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఆర్థిక ఆశయాలు, 1945–1955 | url=https://www.jstor.org/stable/24644648 | website=ది జర్నల్ ఆఫ్ పసిఫిక్ హిస్టరీ | volume=49 | issue=4 | pages=421–439 | doi=10.1080/00223344.2014.976915 | jstor=24644648 | s2cid=154479730 | access-date=28 April 2022 | archive-date=29 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220429074055/https://www.jstor.org/stable/24644648 | url-status=live| url-access=subscription }}</ref> 1969–1972 నికెల్ బూమ్‌కు దారితీసిన సంవత్సరాలలో యూరోపియన్, పోలినేషియన్ జనాభా క్రమంగా పెరిగింది, స్థానిక కనాక్ మెలనేషియన్లు మైనారిటీగా మారారు, అయినప్పటికీ వారు ఇప్పటికీ అతిపెద్ద జాతి సమూహం.<ref name="ncbrit">{{బ్రిటానికా | 411221 | న్యూ కాలెడోనియా}}</ref> ====ది ఈవెంట్సు==== 1976 - 1988 మధ్య, "ది ఈవెంట్సు" అని పిలువబడే కాలం<ref name="lm-mdg-24">{{Cite news| last1=Mannevy | first1=Charlotte | last2=Derel | first2=Mathurin | last3=Guibert | first3=Nathalie | title=రెండవ రాత్రి అల్లర్లు న్యూ కాలెడోనియాను కుదిపేశాయి: 'ఇది ఇంతవరకు వస్తుందని నేను అనుకోలేదు' | url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | website=Le Monde | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | url-status=live}}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{Cite news| last1=Vinograd | first1=Cassandra | last2=Breeden | first2=Aurelien | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నిరసనల మధ్య ఫ్రాన్స్ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది | url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | website=The New York Times | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | url-status=live}}</ref> (ఫ్రెంచి:లెస్ ఈవెనెమెంట్సు<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{Cite journal| last1=horowitz | first1=Leah S. | title=పర్యావరణ హింస, న్యూ కాలెడోనియాలో చట్టబద్ధత యొక్క సంక్షోభాలు | website=[[రాజకీయ భౌగోళిక శాస్త్రం]] | date=మే 2009 | volume=28 | issue=4 | pages=248–258 | doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 | url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | issn=1873-5096 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=16 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240516233831/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | url-status=live| url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{Cite book| last1=Fisher | first1=Denise | title=దక్షిణ పసిఫిక్‌లో ఫ్రాన్స్: శక్తి, రాజకీయాలు | date=మే 2013 | doi=10.22459/FSP.05.2013 | doi-access=free | publisher=[[ANU ప్రెస్]] | location=[[కాన్‌బెర్రా]] | isbn=9781922144942}}</ref>), ఫ్రెంచి ప్రభుత్వ చర్యలు, కనకు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం మధ్య విభేదాలు తీవ్రమైన హింస, అశాంతి కాలాలను చూశాయి.<ref name="ped" /> 1983లో ఈ భూభాగం కోసం "విస్తరించిన స్వయంప్రతిపత్తి" చట్టం ఐదు సంవత్సరాల పరివర్తన కాలం. 1989లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను ప్రతిపాదించింది. 1984 మార్చిలో ఫ్రంటు ఇండిపెండెంట్సె ‌, కనకు ప్రతిఘటన సమూహం, స్వాధీనం చేసుకున్న పొలాలు, కనాకు, సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటు (ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్) తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. 1985 జనవరిలో ఫ్రెంచి వామపక్ష ప్రభుత్వం కనకు‌లకు సార్వభౌమాధికారాన్ని, యూరోపియను స్థిరనివాసులకు చట్టపరమైన రక్షణను అందించింది. హింస పెరగడంతో ప్రణాళిక విఫలమైంది. ప్రభుత్వం అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది; అయితే, ప్రాంతీయ ఎన్నికలు ముందుకు సాగాయి. ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ నాలుగు ప్రావిన్సులలో మూడింటి మీద నియంత్రణ సాధించింది. మధ్య-కుడి ప్రభుత్వం 1986 మార్చి ఫ్రాన్సు‌లో ఎన్నికైంది సోషలిస్టుల క్రింద స్థాపించబడిన ఏర్పాట్లను క్షీణింపజేయడం ప్రారంభించింది, ఎక్కువగా స్థానిక భూమి వాదనలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా భూములను పునఃపంపిణీ చేసింది. ఫలితంగా మూడింట రెండు వంతుల కంటే ఎక్కువ యూరోపియన్లకు. మూడవ వంతు కంటే తక్కువ కనకు‌లకు వెళ్ళింది. 1987 చివరి నాటికి, రోడ్డు అడ్డంకులు తుపాకీ యుద్ధాలు, ఆస్తి విధ్వంసం ఓవియా గుహ బందీల తీసుకోవడంలో ముగిశాయి. 1988 ఫ్రెంచి అధ్యక్ష ఎన్నికలు ప్రారంభానికి కొన్ని రోజుల ముందు నాటకీయ బందీల సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఓవియాలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ఉగ్రవాదులు నలుగురు జెండర్ము‌లను చంపి 27 మంది బందీలను తీసుకున్నారు. బందీలను రక్షించడానికి సైన్యం గుహ మీద దాడి చేసింది. పంతొమ్మిది మంది కనకు బందీలుగా ఉన్నవారు మరణించారు. మరో ముగ్గురు నిర్బంధంలో మరణించారు. దాడిలో ఇద్దరు సైనికులు మరణించారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | title= న్యూ కాలెడోనియాలో భూమి, స్వాతంత్ర్యం | website= Cultural Survival Quarterly Magazine | last= Winslow | first= Donna | date= June 1991 | via= culturalsurvival.org | access-date= 2021-02-11 | language=en | archive-date= 13 నవంబరు 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | url-status= live}}</ref> ====న్యూమియా ఒప్పందం, స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|ఒకే స్తంభం మీద పక్కపక్కనే జెండాలు, న్యూమియా 2011 మార్చి]] 1988 జూన్ 25 సంతకం చేయబడిన మాటిగ్నాను ఒప్పందాలు ఒక దశాబ్ద కాలం స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారించాయి. 1998 మే 5న సంతకం చేయబడిన నూమియా ఒప్పందం 20 సంవత్సరాల పరివర్తనకు పునాది వేసింది. ఇది క్రమంగా స్థానిక ప్రభుత్వానికి అధికారాలను బదిలీ చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 2018 చివరి నాటికి ఓటు జరగాలని నూమియా ఒప్పందం నిర్దేశించిన కాలక్రమాన్ని అనుసరించి 2017 నవంబరు 2న ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి ఎడ్వర్డు ఫిలిపు అధ్యక్షత వహించిన సమావేశంలో ఫ్రాన్సు నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కోసం పునాది వేయబడింది. ఇది 2018 నవంబరు నాటికి జరగనుంది. ఓటరు జాబితా అర్హత చాలా కాలంగా వివాదానికి దారితీసింది. కానీ వివరాలు కనాకు మూలానికి చెందిన ఓటర్లకు ఆటోమేటికు అర్హతను మంజూరు చేసే ఎన్నికల జాబితాలో పరిష్కరించబడ్డాయి. కానీ ఆ భూభాగంలో ఎక్కువ కాలం నివసించని ఇతర మూలాల వారిని మినహాయించాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | title=Nouvelleque accord politique " sur le référendum d'autodétermination | website=LeMonde.fr | date=3 నవంబరు 2017 | last1=Roger | first1=Patrick | language=fr | trans-title=కొత్త కలెడోనియా: 'రాజకీయ ఒప్పందం'లో స్వీయ-అంగీకారం ఏమిటి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ | access-date=17 జూలై 2018 | archive-date=22 జూన్ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | url-status=live}}</ref> ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది 2018 నవంబరు 4న<ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు తేదీని నిర్ణయించింది | website=[[ది గార్డియన్]] | date=20 మార్చి 2018 | access-date=25 మార్చి 2018 | archive-date=13 మే 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్యం తిరస్కరించబడింది.<ref>{{Cite magazine | url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | title= న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగా ఉండటానికి ఓట్లు | magazine= [[Time (magazine) | Time.com]] | agency= Associated Press | date= 5 నవంబరు 2018 | location= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language=en | access-date= 2018-11-08 | archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | archive-date= 9 నవంబరు 2018 | url-status= dead}}</ref> మరొక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2020 అక్టోబరులో జరిగింది. ఓటర్లు మరోసారి ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | title= న్యూ కాలెడోనియా ఓటర్లు ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగానే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు | website= లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ | agency= అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ | first= షార్లెట్ | last= ఆంటోయిన్-పెరాన్ | date= 4 అక్టోబరు 2020 | place= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language= en | access-date= 11 ఫిబ్రవరి 2021 | archive-date= 8 అక్టోబరు 2020 | archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | url-status= live}}</ref> 2018 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 56.7% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు. 2020 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఈ శాతం తగ్గింది. 53.4% ​​మంది ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| date=2020-10-04 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ: దక్షిణ పసిఫిక్ ప్రాంతం ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | language=en | website=[[BBC News]] | url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | access-date=2021-07-08 | archive-date=4 అక్టోబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | url-status=live}}</ref> మూడవ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ డిసెంబరు 12న జరిగింది. 2021.<ref>{{Cite news| url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | title=ఫ్రెంచ్ భూభాగం ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా దాని మూడవ, చివరి స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది, దీనిలో 96.49 మంది స్వాతంత్ర్యానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు | website=France24 | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=12 డిసెంబరు 2021 | archive-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి. కోవిడు-19 మహమ్మారి వల్ల ఏర్పడిన ప్రభావం కారణంగా ఆలస్యమైన ఓటు కోసం వాదించిన స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి; ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం అలా చేయడానికి నిరాకరించినప్పుడు వారు బహిష్కరణకు పిలుపునిచ్చారు. దీని ఫలితంగా 96% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| last=Antoine-Perron | first=Charlotte | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లోనే ఉండాలని ఓటు వేసింది; వేర్పాటువాదులు బహిష్కరణ | url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | website=Associated Press | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-date=1 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | url-status=live}}</ref> 2024 మేలో చర్చల మధ్య అల్లర్లు చెలరేగాయి.<ref>{{Cite news| title=న్యూ కాలెడోనియా: ఓటింగ్ సంస్కరణల మీద అల్లర్ల మధ్య ఫ్రెంచ్ భూభాగంలో పోలీసులపై 'కాల్పులు' | url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | access-date=మే 14, 2024 | website=France 24 | archive-date=15 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | url-status=live}}</ref> 2024 అక్టోబరులో అప్పటి ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి మిచెలు బార్నియరు బిల్లును రద్దు చేశారు. ప్రశాంతతను పునరుద్ధరించాల్సిన అవసరాన్ని పేర్కొంటూ, "మరిన్ని అశాంతిని నివారించడం" ప్రాధాన్యత అని జాతీయ అసెంబ్లీకి చెప్పారు.<ref name=":3">{{Cite news| date=2024-10-04 | title=ఫ్రాన్స్ ఓటింగ్ సంస్కరణను వదులుకోవడంతో న్యూ కాలెడోనియన్ స్వాతంత్ర్య నాయకులు జాగ్రత్త | url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | access-date=2025-04-16 | website=[[Radio France Internationale]] | language=en | archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | archive-date=31 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> 2024 డిసెంబరు 2న అల్లర్లు ముగిసినందున కర్ఫ్యూ అధికారికంగా ఎత్తివేయబడింది.<ref>{{Cite news| title=హింసాత్మక అల్లర్ల తర్వాత 6 నెలల్లో ఫ్రెంచి విదేశీ భూభాగం న్యూ కాలెడోనియాలో కర్ఫ్యూ ఎత్తివేయబడింది | url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | access-date=2025-04-16 | website=[[Anadolu Agency]] | archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | archive-date=2 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> == రాజకీయాలు == న్యూ కాలెడోనియా అనేది భూభాగం ''సుయి జనరిసు'', దీనికి ఫ్రాన్సు క్రమంగా కొన్ని అధికారాలను బదిలీ చేసింది.<ref name="jc" /> దాని పౌరులు ఫ్రెంచి జాతీయత కలిగి ఉంటారు. ఫ్రాన్సు అధ్యక్షుడికి ఓటు వేస్తారు. యూరోపియను పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ఓటు వేసే హక్కు వారికి ఉంది. దీనిని 54 మంది సభ్యులతో కూడిన టెరిటోరియలు కాంగ్రెసు నిర్వహిస్తుంది. ఇది మూడు ప్రాంతీయ అసెంబ్లీల సభ్యులతో కూడిన శాసనసభ.<ref name="undcol" /> ఫ్రెంచి రాష్ట్రాన్ని హై కమిషనరు భూభాగంలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref name="undcol" /> జాతీయ స్థాయిలో, న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి పార్లమెంటులో ఇద్దరు డిప్యూటీలు, ఇద్దరు సెనేటర్లు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref>{{Cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie | publisher=[[Cabinet of France | Government of France]] | website=[[Minister of the Interior (France) | Minister of the Interior]] | language=fr | access-date=2012-08-06 | archive-date=26 June 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | url-status=live}}</ref> 25 సంవత్సరాలుగా న్యూ కాలెడోనియాలోని పార్టీ వ్యవస్థ స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక ది ర్యాలీ–యుఎంపి ఆధిపత్యంలో ఉంది.<ref name="undcol" /> ఈ ఆధిపత్యం అవెనిరు ఎన్సెంబులు అనే కొత్త పార్టీ ఆవిర్భావంతో ముగిసింది. ఇది స్వాతంత్ర్యాన్ని కూడా వ్యతిరేకించింది. కానీ అనేక స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహాల సంకీర్ణమైన కనకు సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటులో భాగమైన కనకు ఉద్యమంతో సంభాషణకు మరింత బహిరంగంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="undcol" /> 2025 జనవరిలో అల్సైడు పొంగా న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వ అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. లూయిసు మాపౌ నేతృత్వంలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తరువాత కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2024 అశాంతి తరువాత స్థిరత్వాన్ని తీసుకువచ్చిందని దేశం ఫ్రాన్సు రిపబ్లికులోనే ఉండటానికి కొనసాగింపుగా ఆయన నాయకత్వం వర్ణించబడింది.<ref name=":02">{{Cite news| last=Mazzoni | first=Julien | date=2025-01-09 | title=న్యూ కాలెడోనియా రాజకీయ సంక్షోభం తర్వాత కాంగ్రెస్ ఫ్రాన్స్ అనుకూల అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంది | url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president | access-date=2025-04-05 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> === ఆచార అధికారం === కనాకు సమాజంలో 4,000–5,000 కుటుంబ ఆధారిత వంశాల నుండి ఈ భూభాగాన్ని తయారు చేసే ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాలు (ఎయిరెసు కౌటుమియరెసు) వరకు అనేక ఆచార అధికారం ఉంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} వంశాలు వంశ నాయకులచే నాయకత్వం వహించబడతాయి. ఇవి 341 తెగలను ఏర్పరిచాయి, ప్రతి ఒక్కటి ఒక గిరిజన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటుంది. ఈ తెగలను 57 సంప్రదాయ ప్రధాన రాజ్యాలుగా చెఫరీసు) విభజించారు. ప్రతి ఒక్కటి ఒక ప్రధాన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటాయి. సంప్రదాయ ప్రాంతాల పరిపాలనా ఉపవిభాగాలను ఏర్పరుస్తాయి.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb| జీన్ లెక్వెసు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో న్యూ కాలెడోనియా స్వేచ్ఛను నిర్ధారించడంలో సహాయపడిన యుఎస్ సేవా సభ్యులను సత్కరించే కార్యక్రమంలో ]] కస్టమరీ సెనేటు అనేది కనకు‌ల వివిధ సాంప్రదాయ కౌన్సిలు‌ల అసెంబ్లీ, కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన చట్ట ప్రతిపాదనల మీద అధికార పరిధిని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="cs-fra" /> కస్టమరీ సెనేటు‌లో ప్రతి ఒక్కరూ నియమించిన 16 మంది సభ్యులు ఉంటారు. సాంప్రదాయ కౌన్సిలు, ప్రతి ఆచార ప్రాంతానికి ఇద్దరు ప్రతినిధులు.<ref name="cs-fra" /> దాని సలహా పాత్రలో, నౌమియా ఒప్పందంలో నిర్వచించిన విధంగా "కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన" చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కస్టమరీ సెనేటు‌ను సంప్రదించాలి.<ref name="cs-fra" /> గుర్తింపు పౌర ఆచార శాసనం, భూ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కూడా ఇది చర్చా పాత్రను కలిగి ఉంది.<ref name="cs-fra" /> ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబరు‌లో కొత్త అధ్యక్షుడిని నియమిస్తారు. అధ్యక్ష పదవి ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాల మధ్య తిరుగుతుంది.<ref name="cs-fra">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | title=Sénat coutumier | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> వివాహం, దత్తత, వారసత్వం, కొన్ని భూమి సమస్యల వంటి పౌర విషయాలకు సంబంధించి కనకు ప్రజలు ఆచార అధికారులను ఆశ్రయిస్తారు.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ఫ్రెంచి పరిపాలన సాధారణంగా ఆచార వ్యవస్థలో తీసుకున్న నిర్ణయాలను గౌరవిస్తుంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} అయితే వారి అధికార పరిధి శిక్షా విషయాలలో తీవ్రంగా పరిమితం చేయబడింది. ఎందుకంటే ఆచార న్యాయ వ్యవస్థకు సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు శారీరక శిక్ష వాడకంతో సహా, మానవ హక్కుల బాధ్యతలకు విరుద్ధంగా కనిపిస్తాయి. ఫ్రాన్సు.{{sfn|అనయ|2011|p=8}} === సైనికం-జెండర్మేరీ=== న్యూ కాలెడోనియా సాయుధ దళాలలో (ఫ్రెంచి: ఫోర్సెసు ఆర్మీసు డి నౌవెలు-కాలేడోనీ, లేదా ఎఫ్‌ఎఎంసి )లో దాదాపు 2,000 మంది సైనికులు ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా కౌమాకు, నందాయు, టోంటౌటా, ప్లం, నౌమియాలో మోహరించబడ్డారు.<ref name="fanc">{{Cite web| url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Defense.gouv.fr | date=2012-12-20 | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 November 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> భూ బలగాలు ట్రూప్సు డి మెరైను, రెజిమెంటు డి'ఇన్ఫాంటెరీ డి మెరైను డు పసిఫికు, రెజిమెంటు‌ను కలిగి ఉంటాయి. 700 మంది సభ్యుల రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 80 శాతం మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి స్వల్పకాలిక (నాలుగు నెలల) మోహరింపుల మీద సైనికులతో కూడి ఉన్నారు. 2018 నాటికి రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 30 మంది సిబ్బందిని మాత్రమే స్థానికంగా నియమించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire | last=Lagneau | first=Laurent | date=19 September 2018 | access-date=12 February 2023 | archive-date=12 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | url-status=live}}</ref> నావికా దళాలలో ఫ్రెంచు నేవీకి చెందిన అనేక నౌకలు ఉన్నాయి. వీటిలో: ఫ్లోరియలు-క్లాసు ఫ్రిగేటు, వెండిమియారు, పెట్రోలు, సపోర్టు నౌక డి'ఎంట్రెకాస్టియాక్సు, ఫెలిక్సు ఎబౌ తరగతి పెట్రోలు నౌకల ప్రధాన నౌక అగస్టే బెనెబిగు. ఈ భూభాగంలో కార్యకలాపాలకు మద్దతుగా ఒక ఇడిఎ-ఎస్ ల్యాండింగు క్రాఫ్టు (సాబరు) కూడా మోహరించబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ | title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau | date=23 January 2025 | access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA | date=25 November 2021 | access-date=10 December 2021 | archive-date=26 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | url-status=live}}</ref> ఫ్రెంచి నావికాదళం 2026 నాటికి ఫెలిక్సు ఎబౌ క్లాసు (జీను ట్రానేపు) రెండవ నౌకను భూభాగానికి మోహరించడం ద్వారా న్యూ కాలెడోనియాలో దాని ఆఫ్షోరు గస్తీ సామర్థ్యాలను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. .<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape | title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape | website=French Navy | date=5 March 2025 | access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry | website=Shepherd | last=Tanguy | first=Jean-Marc | date=4 August 2022 | access-date=30 December 2022 | archive-date=21 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | url-status=live}}</ref><ref name="brestboulogne">{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne | website=Mer et Marine | language=fr | last=Groizeleau | first=Vincent | date=21 September 2022 | access-date=3 November 2022 | url-access=subscription | archive-date=22 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | url-status=live}}</ref> 2010ల చివరి నాటికి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఫ్రెంచు నావికా విమానయానం, వైమానిక దళ అంశాలలో రెండు నేవీ ఫాల్కను 200 గార్డియను సముద్ర నిఘా విమానాలు (ఫ్లోటిల్లా 25ఎఫ్ నుండి తీసుకోబడ్డాయి) ఉన్నాయి. వీటిని 2025/26 నుండి ప్రారంభమయ్యే మరింత ఆధునిక ఫాల్కను 2000 ఆల్బాట్రోసు ద్వారా భర్తీ చేయనున్నారు,<ref>{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/les-avions-de-surveillance-maritime-gardian-prolonges-a-tahiti-et-noumea | title=Les avions de surveillance maritime Gardian prolongés à Tahiti et Nouméa | last=Groizeleau | first=Vincent | website=Mer et Marine | language=fr | date=13 December 2024 | access-date=13 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web| title=French Navy to receive new eyes in the sky from Dassault | url=https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | access-date=2022-11-18 | website=www.aerotime.aero | date=19 November 2020 | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113213457/https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | url-status=live}}</ref> అదనంగా రెండు కాసా సిఎన్235 రవాణా విమానాలు, వైమానిక దళం 52 "టోంటౌటా" స్క్వాడ్రను నుండి మూడు ప్యూమా హెలికాప్టర్లు.<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées | date=14 February 2022 | access-date=11 February 2023 | archive-date=5 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées | date=10 February 2023 | access-date=11 February 2023 | archive-date=11 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | url-status=live}}</ref> 2022కి ముందు ఫ్రిగేటు వెండెమియరు అలోయెటు 3 హెలికాప్టరు‌ను నిర్వహించింది. అయితే 2022లో ఈ రకం పదవీ విరమణతో దీనిని యూరోకాప్టరు డౌఫిను ఎన్3 ద్వారా భర్తీ చేస్తున్నారు.<ref>{{Cite web| title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 | url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | access-date=2022-11-18 | website=Air & Cosmos | language=fr | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 | url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | date=January 2023 | access-date=2023-03-04 | website=Cols Bleus | language=fr | archive-date=4 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | url-status=live}}</ref> 2022లో ఫ్రెంచి వైమానిక దళం ఎ 400ఎం రవాణా విమానం, ఎ 330 ఎంఆర్‌టిటి ఫీనిక్సు ట్యాంకర్ల మద్దతుతో మూడు రాఫెలు యుద్ధ విమానాలను ఫ్రాన్సు నుండి న్యూ కాలెడోనియాకు మూడు వారాల వ్యాయామం కోసం మోహరించడం ద్వారా భూభాగాన్ని బలోపేతం చేసే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించింది.<ref>{{Cite web| last= | date=2022-08-27 | title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers | url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | access-date=2022-11-18 | website=MilitaryLeak | archive-date=14 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region | url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | access-date=28 December 2023 | website=ac.nato.int | archive-date=3 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | url-status=live}}</ref> అదనంగా నేషనలు జెండర్మేరీ ‌ నుండి దాదాపు 855 మంది సిబ్బంది ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్నారు. వీటిని 4 కంపెనీలు, 27 బ్రిగేడు‌లు, అనేక ప్రత్యేక, మొబైలు జెండర్మేరీ యూనిట్లుగా విభజించారు. స్వాతంత్ర్యం మీద 2021 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ వంటి కాలంలో ఈ దళాలను మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి మోహరించిన సిబ్బందితో గణనీయంగా బలోపేతం చేశారు.<ref>{{Cite news| first=Julien | last=Sartre | date=2021-12-07 | title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote | url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote | access-date=2022-11-18 | website=[[The Guardian]] }}</ref> వైమానిక భాగంలో రెండు ఎక్యూర్యుయిలు హెలికాప్టర్లు ఉన్నాయి <ref>{{Cite web| title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie | url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | access-date=2022-11-18 | website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr | archive-date=7 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | url-status=live}}</ref>[69] అయితే మారిటైం జెండర్మేరీ భూభాగంలో పెట్రోలు బోటు డంబియాను మోహరిస్తుంది.<ref name="fanc" /><ref>{{Cite web| url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats | publisher=Homelandsecurity Technology | date= | access-date=2022-08-28 | archive-date=7 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | url-status=live}}</ref> === స్థితి === 1983 నుండి న్యూ కాలెడోనియా పసిఫికు కమ్యూనిటీలో సభ్యదేశంగా ఉంది. సంస్థ ప్రాంతీయ ప్రధాన కార్యాలయం నౌమియాలో ఉంది. 1986 నుండి ఐక్యరాజ్యసమితి డీకోలనైజేషను కమిటీ న్యూ కాలెడోనియాను ఐక్యరాజ్యసమితి స్వయం పాలన లేని భూభాగాల జాబితాలో చేర్చింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | title=ట్రస్ట్, స్వయం పాలన లేని భూభాగాలు (1945–1999) | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్]] | access-date=29 జూన్ 2017 | archive-date=6 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఈ క్రింది విధంగా జరిగింది. అయినప్పటికీ స్వాతంత్ర్యాన్ని మెజారిటీ తిరస్కరించింది. [[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2| న్యూ కాలెడోనియా పరిపాలనను వివరించే పిరమిడు గ్రాఫు]] 1980లలో వేర్పాటువాద అశాంతి కాలం తర్వాత 1998లో సంతకం చేయబడిన ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఆమోదించబడిన న్యూమియా ఒప్పందం ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాకు ప్రత్యేక హోదా లభించింది. ప్రారంభమైన ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2018 నవంబరు 4న జరిగింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తేదీని నిర్ణయించింది | website=The Guardian | access-date=20 మార్చి 2018 | date=19 మార్చి 2018 | last=Willsher | first=Kim | archive-date=25 అక్టోబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ఓటును సిద్ధం చేయడానికి పారిస్ సమావేశం | website=రేడియో న్యూజిలాండ్ | access-date=2016-03-08 | date=2016-02-02 | archive-date=8 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | url-status=live}}</ref> ఫలితంగా 56.9% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యానికి 'కాని' ఓటు వేసింది | agency=Reuters | date=2018-11-04 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2018-11-04 | archive-date=6 డిసెంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం మరో స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. ఇది 2020 అక్టోబరు 4న జరిగింది. ఫలితంగా 53.26% ఓటర్లు ఫ్రాన్సూ‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | title=న్యూ కాలెడోనియా రెండవసారి ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | date=2020-10-05 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2020-10-05 | archive-date=20 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ద్వారా అనుమతించబడిన మూడవ, చివరి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. 2021 డిసెంబరు 12న న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రెంచి రిపబ్లికు‌లో భాగంగా ఉందని నిర్ధారించింది. కనకు జనాభాలో ఎక్కువ మంది ఓటును బహిష్కరించిన తర్వాత 96% మంది స్వాతంత్ర్యానికి "కాదు" అని ఓటు వేశారు. "కనకు గుర్తింపు, అన్ని పార్టీలు పంచుకునే భవిష్యత్తును వ్యక్తీకరించడానికి అన్ని పార్టీలు కలిసి ఒక పేరు, జెండా, గీతం, నినాదం, నోట్ల రూపకల్పనను వెతకాలి" అని పేర్కొన్న ఒప్పందం కారణంగా ఈ భూభాగం అధికారిక పేరు న్యూవెలు-కలెడోనియా సమీప భవిష్యత్తులో మార్చబడవచ్చు.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | title=Les accords de Nouméa | author=Government of New Caledonia | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | archive-date= 5 ఏప్రిల్ 2008 | language=fr | author-link=న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వం}}</ref> అయితే ఈ రోజు వరకు ఈ భూభాగానికి కొత్త పేరు మీద ఏకాభిప్రాయం లేదు. అయినప్పటికీ ''కనకు రిపబ్లికు'' 40% జనాభాలో ప్రజాదరణ పొందింది .<ref>{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | url-status=dead| archive-date=27 జూన్ 2008 | title=సొసైటీ : లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ చోయిసిట్ అన్ హైమ్నె ఎట్ ఉనే డివైజ్ | author=RFO | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా తన సొంత చిహ్నాలను ఎక్కువగా స్వీకరించింది. దాని నోట్ల కోసం ఒక గీతం, నినాదం, కొత్త డిజైను‌ను ఎంచుకుంది.<ref name="monde1" /> 2010 జూలైలో న్యూ కాలెడోనియా కాంగ్రెసు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కనకు జెండాను ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ తో పాటు భూభాగం ద్వంద్వ జెండాలుగా ఎగురవేయాలనే కోరికకు అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. కోరిక చట్టబద్ధంగా కట్టుబడి లేనిది. వివాదాస్పదంగా నిరూపించబడింది.<ref name="congress">{{Cite web| url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | title=Nouvelle-Calédonie: Voeu dedrau sur akley 2010 | website=axl.cefan.ulaval.ca | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=23 అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | url-status=live}}="{ci><ref name | url= http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341 | title= Voeux n° 1 du treize juillet 2010 | access-date= 26 నవంబరు 2021 | archive-date= 17 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf=6341.pdf=6341 url-status = live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియను కమ్యూను‌లలో ఎక్కువ భాగం (కానీ అన్నీ కాదు) ఇప్పుడు రెండు జెండాలను ఎగురవేస్తాయి. మిగిలినవి ఫ్రెంచి త్రివర్ణాన్ని మాత్రమే ఎగురవేస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web| url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-communochtml19.150W150000%20%22descendre%20le%20drapeau%20kanak%20est%20un%20geste%20ignoble%2C%20il%20ne%20faut%20Plus%20parler%20de%20destin%20commun%21%22 | website=Nouvelle-Calédonie la 1ère | date=9 మే 2014 | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=2021-11-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wam | url-status=live| title=ఆర్కైవ్ నకలు }}</ref> అనధికారిక దత్తత న్యూ కాలెడోనియాను రెండు జెండాలున్న ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు లేదా భూభాగాల్లో ఒకటిగా చేసింది. రెండు జెండాలను ఉపయోగించాలని కోరుకునే నిర్ణయం రెండు వర్గాల మధ్య నిరంతరం యుద్ధభూమిగా మారింది. 2011 ఫిబ్రవరిలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం కూలిపోవడానికి దారితీసింది.<ref name="fr24">{{Cite web| url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | title=సర్కోజీ న్యూ కాలెడోనియా హింసపై సంభాషణకు పిలుపునిచ్చింది | publisher=France 24 | date=2011-08-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=7 సెప్టెంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | url-status=live}}</ref> == పరిపాలనా విభాగాలు == [[File:Map of New Caledonian Communes (Unlabeled).svg| thumb|న్యూ కాలెడోనియన్ కమ్యూన్‌ల మ్యాప్. లేత బూడిద రంగు, ముదురు బూడిద రంగు వరుసగా ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లను సూచిస్తాయి]] 1999 ఫిబ్రవరి 16న పార్లమెంటు ఆమోదించిన సేంద్రీయ చట్టం, సాధారణ చట్టం ఫలితంగా సంస్థాగత సంస్థగా ఏర్పడింది.<ref name="jc" /> ఈ ద్వీపసమూహం మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించబడింది: * దక్షిణ ప్రావిన్సు (''సుడు ప్రావిన్సు ప్రావిన్సు''). ప్రాంతీయ రాజధాని: నౌమియా. ప్రాంతం: 9,407 చ.కి.మీ జనాభా: 212,082 నివాసితులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1">{{Cite web| title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − జనాభా లీగల్స్ డి నౌవెల్లె-కాలేడోనీ {!{2}19ee en ! | url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | access-date=2023-09-11 | website=www.insee.fr | archive-date=25 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | url-status=live}}</ref> * నార్తు ప్రావిన్సు (''నార్డు ప్రావిన్సు''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: కోనే. వైశాల్యం: 7,348 చ.కి.మీ జనాభా: 49,910 నివాసులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1" /> * లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు (''ప్రావిన్సు డెసు ఇల్సు లోయాటె''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: లిఫౌ. వైశాల్యం: 1,981 చ.కి.మీ జనాభా: 18,353 నివాసులు ఉన్నారు. (2019).<ref name=":1" /> న్యూ కాలెడోనియా ఇంకా 33 కమ్యూను‌లుగా (మునిసిపాలిటీలు) విభజించబడింది.<ref name="jc">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 | title=Présentation= – L'Ov.Outrebsentation= | | access-date=2013-01-30 | archive-date=21 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelleh-caledon3 | url-status=live}}</ref> పోయా అనే ఒక కమ్యూను రెండు ప్రావిన్సుల మధ్య విభజించబడింది. ప్రధాన స్థావరం అత్యధిక జనాభా కలిగిన పోయా ఉత్తర సగం ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. అయితే 2019లో కేవలం 210 మంది నివాసితులతో ఉన్న కమ్యూను దక్షిణ సగం దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. == భౌగోళికం == [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|అంతరిక్షం నుండి న్యూ కాలెడోనియా]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|ఐఎస్‌ఎస్ నుండి న్యూ కాలెడోనియా పగడపు దిబ్బలు 2020 సెప్టెంబరు 9]] న్యూ కాలెడోనియా జిలాండియాలో భాగం. ఇది పురాతన గోండ్వానా సూపర్-ఖండంలో ఒక భాగం. ఇది [[ఓషియానియా]]లో భాగం. న్యూ కాలెడోనియా దాదాపు 66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఆస్ట్రేలియా నుండి విడిపోయి, తరువాత ఈశాన్య దిశలో కదులుతూ, దాదాపు 50 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ప్రస్తుత స్థితికి చేరుకుందని ఊహించబడింది.<ref>బోయర్ & గిరిబెట్ 2007: 355</ref> ప్రధాన భూభాగం పొడవునా మధ్య పర్వత శ్రేణి ద్వారా విభజించబడింది, దీని ఎత్తైన శిఖరాలు ఉత్తరాన మోంట్ పానియే 1629 మీ (5,344 అ) ఆగ్నేయంలో మోంటు హంబోల్టు 1618 మీ (5,308 అ) ఉన్నాయి.<ref name="geo-jc2">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> తూర్పు తీరం పచ్చని వృక్షసంపదతో కప్పబడి ఉంది.<ref name="geo-jc2" /> పశ్చిమ తీరం, దాని పెద్ద సవన్నా, వ్యవసాయానికి అనువైన మైదానాలతో, పొడి ప్రాంతం. ఈ తీరం వెంబడి అనేక ఖనిజ-సంపన్న మాసిఫు‌లు కనిపిస్తాయి.<ref name="geo-jc2" /> డయాహోట్ నది న్యూ కాలెడోనియాలో అతి పొడవైన నది. ఇది దాదాపు {{convert|100|km}} ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB">{{Britannica | 161133 | డయాహోట్ నది}}</ref> ఇది 620 చకిమీ (240 చకిమీ) పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. వాయవ్య దిశగా బై డి'హార్కోర్టులోకి తెరుచుకుంటుంది. ఇది పాని పర్వతం పశ్చిమ ఎస్కార్పు‌మెంటు వెంట ద్వీపం ఉత్తర బిందువు వైపు ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB" /><ref name="UNU">{{Cite web| url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=వర్గీకరణకర్తబ్రౌజ్&p.sa= | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ఓపెన్‌కాస్ట్ మైనింగ్ ప్రభావాలు | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్ యూనివర్సిటీ]] | access-date=9 జూన్ 2011 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= | archive-date=27 జూలై 2011 }}</ref> ద్వీపంలో ఎక్కువ భాగం తడి సతత హరిత అడవులతో కప్పబడి ఉంది. అయితే దిగువ ఎత్తులలో సవన్నాలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి.<ref name="gbrs" /> న్యూ కాలెడోనియను సరస్సు మొత్తం వైశాల్యం {{convert|24000|km2}} ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సరస్సులలో ఇది ఒకటి. మడుగు, చుట్టుపక్కల ఉన్న న్యూ కలెడోనియా బారియరు రీఫు దాని అసాధారణ సౌందర్యం, సముద్ర జీవవైవిధ్యం కోసం 2008లో యునెస్కో [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం]]గా పేరు పెట్టబడింది.<ref name="geo-jc">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | title=డోనీస్ జియోగ్రాఫిక్స్ | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv-01access-300ate | | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{Cite web| url= https://whc.unesco.org/en/list/1115 | title= న్యూ కాలెడోనియా సరస్సులు: రీఫ్ వైవిధ్యం, అనుబంధ పర్యావరణ వ్యవస్థలు | website= UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ కేంద్రం | publisher= ఐక్యరాజ్యసమితి విద్యా, శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక సంస్థ | access-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ | url-status= live}}</ref> st.<ref name="geo-jc5">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> The2023 మేలో న్యూ కాలెడోనియాలో భూకంపం, సునామీ సంభవించాయి. దీని వలన ఇక్కడ, సమీపంలోని ఇతర దేశాలలో సునామీ హెచ్చరిక జారీ చేయబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | title=భూకంపం దక్షిణ పసిఫిక్ అంతటా 3 అడుగుల అలల సునామీ హెచ్చరికలను ప్రేరేపిస్తుంది | website=The Independent | first=Shweta | last=Sharma | date=19 మే 2023 | access-date=29 మే 2023 | archive-date=19 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | url-status=live}}</ref> === వాతావరణం === వాతావరణం ఉష్ణమండల, నవంబరు నుండి మార్చి వరకు వేడి, తేమతో కూడిన కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc6">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> <ref name="geo-jc2" /> ఉష్ణోగ్రతలు, జూన్ నుండి ఆగస్టు వరకు చల్లగా, పొడి కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc2" />మధ్య ఉష్ణోగ్రతలు రెండు చిన్న అంతరాలతో అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.<ref name="ped" /> ఉష్ణమండల వాతావరణం సముద్ర ప్రభావం, వాణిజ్య గాలుల ద్వారా బలంగా నియంత్రించబడుతుంది. ఇవి తేమను తగ్గిస్తాయి. ఇది 80%కి దగ్గరగా ఉంటుంది.<ref name="geo-jc" /> సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 23&nbsp;°C, చారిత్రక తీవ్రతలు {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped" /> దీవిలో అవపాతం చాలా భిన్నంగా ఉంటుందని వర్షపాతం రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. గలారినోలో నమోదైన {{convert|3000|mm}} వర్షపాతం పశ్చిమ తీరం సగటు కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఎల్ నినో ప్రభావం కారణంగా పొడి కాలాలు కూడా ఉన్నాయి.<ref name="ped" /> డిసెంబరు ఏప్రిల్ మధ్య, ఉష్ణమండల మాంద్యాలు తుఫానులు గంటకు 100 కిమీ (గంటకు 62 మైళ్ళు) వేగాన్ని మించి గాలులు వీస్తాయి. ఒక్కొకసారి గంటకు 250 కిమీ (గంటకు 160 మైళ్ళు) వేగంతో కూడా గాలులు వీస్తాయి. చాలా ఎక్కువ వర్షపాతం సంభవిస్తాయి.<ref name="ped" /> 2021 మార్చిలో న్యూ కాలెడోనియాను ప్రభావితం చేసిన చివరి తుఫాను తుఫాను నిరాను. == పర్యావరణం == [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|న్యూ కాలెడోనియాకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రకృతి దృశ్యం]] న్యూ కాలెడోనియాలో అనేక ప్రత్యేకమైన టాక్సాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పక్షులు, మొక్కలు.<ref name="hjnc" /> ఇది చదరపు కిలోమీటరుకు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నమైన వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది.<ref name="hjnc" /> జీవవైవిధ్యం గ్రాండే టెర్రే, మధ్య పర్వత శ్రేణి వల్ల సంభవిస్తుంది. ఇది స్థానిక జాతులు వృద్ధి చెందే వివిధ రకాల సముదాయాలు, భూస్వరూపం, సూక్ష్మ-వాతావరణాలను సృష్టించింది.<ref name="hjnc">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=Noth కాలెడోనియా | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=26 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=26 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | url-status=live}}</ref> నికెలు పరిశ్రమ కారణంగా, న్యూ కాలెడోనియా తలసరి అధిక స్థాయిలో కార్బను డయాక్సైడు‌ను విడుదల చేస్తుంది. ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే. 2019లో ఇది ఫ్రాన్సు‌కు 4.81 టన్నుల కార్బన్డైయాక్సైడు విడుదల చేసింది.<ref>{{Cite web| title=EDGAR – గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ కోసం ఉద్గారాల డేటాబేస్ | url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | access-date=2021-04-24 | website=edgar.jrc.ec.europa.eu | archive-date=31 మే 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా అసాధారణ జీవవైవిధ్యం, దాని ముప్పు స్థితి కలయిక దీనిని అత్యంత కీలకమైన వాటిలో ఒకటిగా చేసింది. జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్లు ఈ భూమి మీద ఉన్నాయి.<ref name = "myers">{{Cite journal| last1=Myers | first1=Norman | last2=Mittermeier | first2=Russell A. | last3=Mittermeier | first3=Cristina G. | last4=da Fonseca | first4=Gustavo A. B. | last5=Kent | first5=Jennifer | title=సంరక్షణ ప్రాధాన్యతల కోసం జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్‌లు | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-02-24_403_6772/page/19 | website=Nature | date=February 2000 | volume=403 | issue=6772 | pages=853–858 | doi=10.1038/35002501 | pmid=10706275 | bibcode=2000Natur.403..853M | s2cid=4414279 }}</ref> 2001లో బ్రూనో, జాక్వెసు లాఫ్లూరు ఆర్‌పిసిఆర్ పార్టీ నుండి "తీవ్రమైన సవాళ్లను" ఎదుర్కొని కాలెడోనియను పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం తరపున ఆయన చేసిన కృషికి వాన్ పెటెగెం గోల్డ్మను పర్యావరణ బహుమతిను అందుకున్నారు.<ref>{{Cite web| title=Bruno Van Peteghem | url=http://www.goldmanprize.org/node/169 | website=Goldman Environmental Prize | archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 | archive-date=1 ఫిబ్రవరి 2009 | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా పర్యావరణ వైవిధ్యాన్ని అగ్నిప్రమాదం, పారిశ్రామిక, నివాస అభివృద్ధి, అపరిమిత వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు, మైనింగు (న్యాయపరమైన రద్దు వంటివి) నుండి రక్షించడంలో కొన్ని రంగాలలో పురోగతి సాధించబడింది. ఐఎన్‌సిఒ 2006 జూన్ లో దుర్వినియోగాల కారణంగా మైనింగు లైసెన్సు పొందింది).<ref>{{Cite web| title=స్వదేశీ కనక్స్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఇంకోపై దాడి చేశారు | url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | website=MiningWatch కెనడా | date=19 జూలై 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | archive-date=13 అక్టోబరు 2007 | url-status=dead}}</ref> 2008లో ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన నిరంతర అవరోధ రీఫు వ్యవస్థ అయిన న్యూ కాలెడోనియను అవరోధ రీఫు ఆరు మడుగులు, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. === వృక్షజాలం === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[అంబోరెల్లా]]'', ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన పుష్పించే మొక్క వంశం]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[అరౌకారియా కాలమారిస్]]'' [[ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్ (న్యూ కాలెడోనియా)|ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్]]]] న్యూ కాలెడోనియా జంతుజాలం, వృక్షజాలం అనేక కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం గోండ్వానా నుండి విడిపోయినప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో వేరుచేయబడిన పూర్వీకుల జాతుల నుండి ఉద్భవించాయి.<ref>{{Cite journal| first1=అలాన్ ఎస్. | last1=కాలిన్స్ | first2=సెర్గీ ఎ. | last2=పిసారెవ్స్కీ | title= తూర్పు గోండ్వానాను విలీనం చేయడం: సర్కమ్-ఇండియన్ ఒరోజెన్స్ పరిణామం | url=https://archive.org/details/sim_earth-science-reviews_2005-08_71_3-4/page/229 | website=ఎర్త్-సైన్స్ సమీక్షలు | date= ఆగస్టు 2005 | volume=71 | issue=3–4 | pages=229–270 | doi= 10.1016/j.earscirev.2005.02.004 | bibcode=2005ESRv...71..229C | issn= 0012-8252}}</ref> ఇక్కడ స్థానిక జాతులు మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం జాతులు, కుటుంబాలు, ఆర్డరు‌లు కూడా ద్వీపాలకు ప్రత్యేకమైనవి. భూమి మీద ఉన్న ఏదైనా సారూప్య ప్రాంతం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణమండల జిమ్నోస్పెర్ము జాతులు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి. 44 స్వదేశీ జిమ్నోస్పెర్ము‌లలో, 43 స్థానికమైనవి ఉన్నాయి. వాటిలో తెలిసిన ఏకైక పరాన్నజీవి జిమ్నోస్పెర్ము (''పారాసిటాక్ససు ఉస్టా'') కూడా ఉంది.<ref name="futura1" /> అలాగే ''అరౌకారియా'' 35 తెలిసిన జాతులలో, 13 న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి ఉన్నాయి.<ref name="hjnc" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత విభిన్నమైన పుష్పించే, ''అంబోరెల్లా ట్రైకోపోడా'' వంశం కూడా ఉంది, ఇది అన్ని పుష్పించే మొక్కల క్లాడు బేసు వద్ద లేదా సమీపంలో ఉంటుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫెర్ను జాతి, ''స్ఫెరోప్టెరిసు ఇంటర్మీడియా'', న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినది. ఇది ఆమ్ల నేల మీద చాలా సాధారణంగా బీడు నేలల్లో లేదా అటవీప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. తూర్పు తీరంలో సంవత్సరానికి ఒక మీటరు పెరుగుతుంది. చెట్టు ఫెర్నులలో ఇతర జాతులు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ''స్ఫేరోప్టెరిసు నోవా-కలెడోనియా''.<ref name="ncd2">{{Cite web| url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | title= లా ఫ్లోర్ డి నౌవెల్-కలెడోనీ – డ్యూక్సిమే పార్టీ | website= ఫ్యూచురా-సైన్సెస్.కామ్ | date= 2004-08-18 | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 11 మార్చి 2013 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా కూడా గ్రహం మీద దక్షిణ బీచు‌లు (''నోథోఫాగసు'') జాతులు స్వదేశీగా ఉన్న ఐదు ప్రాంతాలలో ఒకటి; ఇక్కడ ఐదు జాతులు సంభవిస్తాయని తెలిసింది.<ref name="futura1" /> న్యూ కాలెడోనియాకు దాని స్వంత మాక్విసు పొదలు (''మాక్విసు మినియరు'') ఉంది. ఇది ఎక్కువగా దక్షిణాన మెటాలిఫెరసు నేలల మీద సంభవిస్తుంది.<ref name="gbrs">{{Cite journal| title=న్యూ కాలెడోనియా: చాలా పాత డార్వినియన్ ద్వీపం? | pmc=2607381 | date=2008 | last1=Grandcolas | first1=P | last2=Murienne | first2=J | last3=Robillard | first3=T | last4=Desutter-Grandcolas | first4=L | last5=Jourdan | first5=H | last6=Guilbert | first6=E | last7=Deharveng | first7=L | volume=363 | issue=1508 | pages=3309–3317 | doi=10.1098/rstb.2008.0122 | website=రాయల్ సొసైటీ యొక్క తాత్విక లావాదేవీలు B: జీవ శాస్త్రాలు | pmid=18765357}}</ref> అల్ట్రామాఫికు శిలల (మైనింగు భూభాగాలు) నేలలు అనేక స్థానిక వృక్ష జాతులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి. ఇవి నేలల విషపూరిత ఖనిజ పదార్థానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి. చాలా విదేశీ జాతుల మొక్కలు దీనికి తక్కువ అనుకూలంగా ఉంటాయి. తగినది ఇది స్వదేశీ మొక్కల నివాస స్థలంలోకి దాడిని లేదా స్థానభ్రంశాన్ని నిరోధించింది.<ref name="futura1">{{Cite web| url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | title=La flore-Caledonie | website=Futura-sciences.com | date=2004-08-18 | access-date=2013-01-30 | archive-date=11 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా భూభాగంలో రెండు భూసంబంధ పర్యావరణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: న్యూ కాలెడోనియా వర్షారణ్యాలు, న్యూ కాలెడోనియా పొడి అడవులు <ref name="DinersteinOlson2017">{{Cite journal| last1=Dinerstein | first1=Eric | last2=Olson | first2=David | last3=Joshi | first3=Anup | last4=Vynne | first4=Carly | last5=Burgess | first5=Neil D. | last6=Wikramanayake | first6=Eric | last7=Hahn | first7=Nathan | last8=Palminteri | first8=Suzanne | last9=Hedao | first9=Prashant | last10=Noss | first10=Reed | last11=Hansen | first11=Matt | last12=Locke | first12=Harvey | last13=Ellis | first13=Erle C | last14=Jones | first14=Benjamin | last15=Barber | first15=Charles Victor | last16=Hayes | first16=Randy | last17=Kormos | first17=Cyril | last18=Martin | first18=Vance | last19=Crist | first19=Eileen | last20=Sechrest | first20=Wes | last21=Price | first21=Lori | last22=Baillie | first22=Jonathan E. M. | last23=Weeden | first23=Don | last24=Suckling | first24=Kierán | last25=Davis | first25=Crystal | last26=Sizer | first26=Nigel | last27=Moore | first27=Rebecca | last28=Thau | first28=David | last29=Birch | first29=Tanya | last30=Potapov | first30=Peter | last31=Turubanova | first31=Svetlana | last32=Tyukavina | first32=Alexandra | last33=de Souza | first33=Nadia | last34=Pintea | first34=Lilian | last35=Brito | first35=José C. | last36=Llewellyn | first36=Othman A. | last37=Miller | first37=Anthony G. | last38=Patzelt | first38=Annette | last39=Ghazanfar | first39=Shahina A. | last40=Timberlake | first40=Jonathan | last41=Klöser | first41=Heinz | last42=Shennan-Farpón | first42=Yara | last43=Kindt | first43=Roeland | last44=Lillesø | first44=Jens-Peter Barnekow | last45=van Breugel | first45=Paulo | last46=Graudal | first46=Lars | last47=Voge | first47=Maianna | last48=Al-Shammari | first48=Khalaf F. | last49=Saleem | first49=Muhammad | display-authors=1 | title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm | website=BioScience | volume=67 | issue=6 | date=2017 | pages=534–545 | issn=0006-3568 | doi=10.1093/biosci/bix014 | pmid=28608869 | pmc=5451287 | doi-access=free}}</ref> === జంతుజాలం ​​=== అద్భుతమైన వృక్ష వైవిధ్యం, స్థానికతతో పాటు, న్యూ కాలెడోనియా విస్తృత వైవిధ్యం కలిగిన జంతువులకు ఆవాసాలను కూడా అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో 100 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు నివసిస్తున్నాయి. వాటిలో 24 స్థానికమైనవి.<ref name = "Palmas">{{Cite journal| last1=Palmas | first1=Pauline | last2=Jourdan | first2=Hervé | last3=Rigault | first3=Frederic | last4=Debar | first4=Léo | last5=De Meringo | first5=Hélene | last6=Bourguet | first6=Edouard | last7=Mathivet | first7=Mathieu | last8=Lee | first8=Matthias | last9=Adjouhgniope | first9=Rachelle | last10=Papillon | first10=Yves | last11=Bonnaud | first11=Elsa | last12=Vidal | first12=Eric | title=ఫెరల్ పిల్లులు న్యూ కాలెడోనియా జీవవైవిధ్య హాట‌స్పాటు అత్యుత్తమ స్థానిక జంతుజాలాన్ని బెదిరిస్తున్నాయి. | website=జీవ పరిరక్షణ | date=1 అక్టోబరు 2017 | volume=214 | pages=250–259 | doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 | bibcode=2017BCons.214..250P | s2cid=43153107 | url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | access-date=21 నవంబరు 2021 | archive-date=20 మార్చి 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220320011424/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | url-status=live}}</ref> ఈ స్థానిక పక్షి జాతులలో ఒకటి న్యూ కాలెడోనియను కాకి. ఇది జంతువులలో దాని సాధన తయారీ సామర్థ్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ప్రైమేటు‌లకు పోటీగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite journal| author1=Weir, A.A.S. | author2=చాపెల్, J. | author3=కాసెల్నిక్, A. | date=2002 | title=న్యూ కాలెడోనియన్ కాకులలో హుక్స్ ఆకృతి | url=https://archive.org/details/sim_science_2002-08-09_297_5583/page/981 | website=[[సైన్స్ (జర్నల్) | సైన్స్]] | volume=297 | issue=5583 | page=981 | doi=10.1126/science.1073433 | pmid=12169726 | s2cid=29196266 }}</ref> ఈ కాకులు వాటి అసాధారణ తెలివితేటలు, సమస్యలను పరిష్కరించడానికి సాధనాలను రూపొందించే సామర్థ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి. మానవులతో పాటు అధ్యయనం చేయబడిన ఏ జంతువులోనూ అత్యంత సంక్లిష్టమైన సాధనాలను తయారు చేస్తాయి.<ref name="nccbbc">{{Cite news| last=వాకర్ | first=Matt | url=http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | title=తెలివైన కొత్త కాలెడోనియన్ కాకులు తల్లిదండ్రుల టూల్ స్కూల్‌కు వెళ్తాయి | website=[[BBC News]] | date=2010-10-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=14 అక్టోబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | url-status=live}}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|కగు, ఒక స్థానిక ఎగరలేని పక్షి]] స్థానిక కగు,<ref>అటెన్‌బరో, D. 1998 ''ది లైఫ్ ఆఫ్ బర్డ్స్'' BBC {{ISBN | 0563-38792-0}}</ref> ఇది చురుకైనది త్వరగా పరిగెత్తగలదు కాని ఇది ఎగరలేని పక్షి, కానీ అది తన రెక్కలను ఉపయోగించి కొమ్మలు ఎక్కడానికి లేదా జారడానికి కూడా ఉపయోగిస్తుంది. దీని శబ్దం కుక్క మొరగినట్లు ఉన్జ్తుంది. ఇది మోనోటైపికు కుటుంబం రైనోచెటిడే, క్రమం యూరిపిజిఫార్మ్సులో మనుగడలో ఉన్న సభ్యత్వం కలిగి ఉంది.<ref name="kagu">{{Cite web| url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | title=Kagu | website=Oiseaux-birds.com | access-date=2013-01-30 | archive-date=24 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా నదులు, సరస్సులలో 11 స్థానిక చేప జాతులు, 14 స్థానిక జాతులు డెకాపోడు, క్రస్టేసియన్లు ఉన్నాయి. ''నియోగాలాక్సియాసు'' వంటి కొన్ని చిన్న ప్రాంతాలలో మాత్రమే ఉన్నాయి.<ref name="ncnau" /> నాటిలసు—ఒక సజీవ శిలాజంగా పరిగణించబడ్డాయి. మెసోజోయికు శకం చివరిలో అంతరించిపోయిన అమ్మోనైటులకు సంబంధించినవి—న్యూ కాలెడోనియా చుట్టూ ఉన్న పసిఫికు జలాల్లో కనిపిస్తాయి.<ref name="ncnau">{{Cite web| url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php | title=La Biodiversité | website=Endemia.nc | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php | archive-date=6 జనవరి 2013 }}</ref> ఇక్కడ పెద్ద వైవిధ్యం ఉంది సముద్ర చేపలు చుట్టుపక్కల జలాల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి పగడపు సముద్రం పరిధిలో ఉంటాయి. పక్షి, సరీసృపాలు, చేపల జాతులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికీ న్యూ కాలెడోనియాలో చాలా తక్కువ క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి: ఇక్కడ కనిపించే తొమ్మిది ఈరదాలలో ఆరు స్థానికమైనవిగా ఉన్నాయి.<ref name="Palmas" /> న్యూ కాలెడోనియాలోని అనేక జాతులు వాటి పరిమాణానికి విశేషమైనవి: ''డుకులా గోలియతు'' అనేది ఆర్బోరియలు పావురం అతిపెద్ద ఉనికిలో ఉన్న జాతి; ''రాకోడాక్టిలసు లీచియనసు'', ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గెక్కో; ''ఫోబోస్సిన్కసు బోకోర్టి (పెద్ద స్కింకు)'' 2003లో తిరిగి కనుగొనబడే వరకు అంతరించిపోయినట్లు భావించారు..<ref name="ncnau" /> మానవ నివాసానికి ముందు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉన్న చాలా జంతుజాలం ​​ఇప్పుడు అంతరించిపోయింది, వీటిలో ''సిల్వియోర్నిసు'', ఏ జీవ జాతితోనూ దగ్గరి సంబంధం లేని ఒక మీటర్ కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న పక్షి, ''మియోలానియా'', జురాసిక్ కాలంలో జీవించి ఉన్న తాబేళ్ల నుండి వేరుగా ఉన్న ఒక పెద్ద కొమ్ముల తాబేలు ఉన్నాయి. 2024 జనవరిలో రాజధాని నౌమియాలోని ఒక కోర్టు సొరచేపలను చంపడాన్ని నిషేధిస్తూ తీర్పును జారీ చేసింది. దీనిని అసమానంగా పేర్కొంటూ. మునుపటి సంవత్సరంలో ఒక ఆస్ట్రేలియన్ పర్యాటకుడు ఒక సొరచేప చేత చంపబడిన తర్వాత నిషేధంనికి వ్యతిరేకత ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite news| last=reporter | first=Guardian | date=2024-01-08 | title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash | access-date=2024-01-10 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> == జనాభా == {| class="wikitable" ! సంవత్సరం !!జనసంఖ్య ‌<ref name="ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | title=ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2 నవంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | archive-date=11 ఏప్రిల్ 2020 | url-status=live}}</ref>!!శాతాలు |- |1956 || 68,480 ||— |- | 1963 || 86,519 || +3.72% |- | 1969 || 100,579 || +2.60% |- | 1976 || 133,233 || +4.03% |- | 1983 || 145,368 || +1.26% |- | 1989 || 164,173 || +2.06% |- | 1996 || 196,836 || +2.61% |- | 2009 || 245,580 || +1.68% |- | 2014 || 268,767 || +1.79% |- | 2019 || 271,407 || +0.19% |- | 2022 || 269,815 || −0.25% |- | 2023 || 268,510 || −0.48% |- |} 2019లో చివరి జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407.<ref name=censuspop /> వీరిలో 18,353 మంది లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో, 49,910 మంది నార్తు ప్రావిన్సులో, 203,144 మంది సౌత్ ప్రావిన్సులో నివసించారు. 2014 - 2019 మధ్య జనాభా పెరుగుదల ఇటీవల 0.2% తగ్గింది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> లాయల్టీ దీవులు (0.1%), దక్షిణ ప్రావిన్సు (−0.2%) కంటే ఉత్తర ప్రావిన్సు (2014 - 2019 మధ్య సంవత్సరానికి 0.3%)లో జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉంది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> జనాభాలో 30% మంది 20 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.<ref name=":0">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 | title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2 నవంబరు 2020=7archive-date | archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-t | url-status=live| archive-date=2020-11-07 }}</ref> మొత్తం జనాభాలో వృద్ధుల నిష్పత్తి పెరుగుతోంది. ఇద్దరు న్యూ కాలెడోనియాలోని ముగ్గురు నివాసితులలో గ్రేటరు నౌమేయాలో నివసిస్తున్నారు. 78% మంది న్యూ కలెడోనియాలో జన్మించారు. మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు 2014లో స్త్రీకి 2.2 పిల్లల నుండి 2019లో 1.9కి తగ్గింది.<ref name="insee-12">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans|publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr)|language=fr|access-date=2013-01-30|archive-date=31 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|url-status=live}}</ref> === సప్రదాయ సమూహాలు === {{bar box |title=న్యూ కలడోనియాలో సంప్రదాయ సమూహాలు (2019 గణాంకాలు)<ref name="Population Structure of Communities">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | title=Population Structure of Communities | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=29 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | archive-date=13 November 2019 | url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=సంప్రదాయ సమూహాలు |right1=శాతం |float=right |bars= {{bar percent|కనకు|darkgreen|41.2}} {{bar percent|యురేపియన్లు|purple|24.1}} {{bar percent|"కలడోనియన్లు" లేక ఎవరో చెప్పని వారు|pink|7.5}} {{bar percent|మిశ్రమ ప్రజలు|red|11.3}} {{bar percent|వల్లిసియను/ఫుటినియన్లు|black|8.3}} {{bar percent|తహిటియన్లు|darkblue|2.0}} {{bar percent|జవనీసు|Violet|1.4}} {{bar percent|ని-వనౌటు|maroon|0.9}} {{bar percent| ఇయత్నామీయులు|darkgray|0.8}} {{bar percent|ఇతర ఆసియన్లు|gray|0.4}} {{bar percent|ఇతరులు|tan|2.1}} }} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం,<ref name="జనసంఘాల జనాభా నిర్మాణం" /> జనాభాలో 41.2% మంది కనాకు కమ్యూనిటీకి చెందినవారని నివేదించబడింది (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 39.1% నుండి పెరిగింది) యూరోపు (కాల్డోచె, జోరెల్లె) కమ్యూనిటీకి 24.1% (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 27.2% నుండి తగ్గింది). జనాభాలో మరో 7.5% మంది "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపు పొందారు లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 9.9% నుండి తగ్గింది). "కాలెడోనియను"గా తమను తాము గుర్తించుకునే లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించే చాలా మంది వ్యక్తులు జాతిపరంగా యూరోపియన్లుగా భావిస్తారు.<ref name="LoganCole2001b">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=New Caledonia | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=39 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | url-status=live}}</ref> ఇతర స్వీయ-నివేదిత సంఘాలు వాలిసియన్లు, ఫుటునియన్లు (మొత్తం జనాభాలో 8.3%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.2% నుండి ఎక్కువ), ఇండోనేషియన్లు జావానీసు జాతి సమూహం (మొత్తం జనాభాలో 1.4%, 2014లో ఉన్నట్లే),<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియన్ జావానీస్, న్యూ కాలెడోనియాలో | url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | website=joshuaproject.net | publisher=జాషువా ప్రాజెక్ట్ | access-date=14 డిసెంబరు 2020 | archive-date=5 డిసెంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | url-status=live}}</ref> తాహితీయన్లు (మొత్తం జనాభాలో 2.0%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 2.1% నుండి తగ్గింది), ని-వనువాటు (0.9%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.0% నుండి తగ్గింది), వియత్నామీసు (0.8%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 0.9% నుండి తగ్గింది), ఇతర ఆసియన్లు (ప్రధానంగా జాతి చైనీసు; మొత్తం జనాభాలో 0.4%, 2014 లో మాదిరిగానే). జనాభాలో 11.3% మంది బహుళ వర్గాలకు (మిశ్రమ జాతి) చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.6% నుండి పెరిగింది). 2004 జనాభా లెక్కల నుండి తొలగించబడిన కమ్యూనిటీకి చెందిన ప్రశ్నను 2009లో 1996 జనాభా లెక్కల నుండి భిన్నమైన కొత్త సూత్రీకరణ కింద తిరిగి ప్రవేశపెట్టారు. ఇది బహుళ ఎంపికలను (మిశ్రమ జాతి), "ఇతర" ఎంపికను స్పష్టం చేసే అవకాశాన్ని అనుమతిస్తుంది (ఇది చాలా మంది యూరోపియన్లు "ఇతర" వర్గంలో "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపుకు దారితీసింది లేదా యూరోపియను, కనకు రెండింటినీ వంటి అనేక జాతి సంఘాలను ఎంచుకోవడానికి దారితీసింది. తద్వారా మిశ్రమ జాతిగా కనిపిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా బుష్లో ‌నివసిస్తున్న కాల్డోచెసు‌కు సంబంధించినది. వీరికి తరచుగా మిశ్రమ వంశపారంపర్యత ఉంటుంది).<ref name="eth09">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | title=Recensement de la population 2009 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-date=2012-11-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121113151316/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | url-status=bot: unknown}}</ref>చివరగా జనాభాలో 2.1% మంది "కాలెడోనియను" మినహాయించి ఇతర వర్గాలకు చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.3% నుండి పెరిగింది). మెలనేసియను జాతి సమూహంలో భాగమైన కనకు ప్రజలు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} వారి సామాజిక సంస్థ సాంప్రదాయకంగా వంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవి వారి అసలు స్థానం, వారి పూర్వీకుల వృత్తిని బట్టి "భూమి" లేదా "సముద్ర" వంశాలుగా గుర్తించబడతాయి.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కనకు‌లు లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో 95%, ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో 72%, దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో 29% ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} కనకు‌లు యూరోపియన్లు, ఇతర స్థిరనివాసుల కంటే తక్కువ సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిలో ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine | magazine=Synthese | issue=35 | url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique | format=PDF | title=Recensement de lal=201fr | trans-title=2014 జనాభా గణన | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamiqueurs-dynamique | url-status=live}}</ref> <nowiki>యూరోపియన్లు ఫ్రాన్సు ఈ ద్వీపసమూహంలో ఒక శిక్షా కాలనీని స్థాపించినప్పుడు మొదట న్యూ కాలెడోనియాలో స్థిరపడ్డారు.{sfn|అనయ|2011|p=5}} ఖైదీలు తమ శిక్షలను పూర్తి చేసిన తర్వాత వారికి స్థిరపడటానికి భూమి ఇవ్వబడింది.</nowiki>{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలోని 73,199 యూరోపియన్లలో, 30,484 మంది స్థానికంగా జన్మించినవారు, 36,975 మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సులో జన్మించారు, 488 మంది ఫ్రెంచ్ పాలినేషియాలో జన్మించారు, 86 మంది వాలిసు, ఫుటునాలో జన్మించారు, 5,166 మంది విదేశాలలో జన్మించారు.<ref name="ridet">{{Cite web| title=DONNEES DE CADRAGE | url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | format=XLS | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 | location=Nouméa}}</ref> యూరోపియన్లు అనేక సమూహాలుగా విభజించబడ్డారు. కాల్డోచే లను సాధారణంగా న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన వారిగా నిర్వచించారు. వీరికి తొలి ఫ్రెంచి స్థిరనివాసుల కాలం నాటి పూర్వీకుల సంబంధాలు ఉన్నాయి.<ref name="LoganCole2001b" /> వారు తరచుగా గ్రాండే టెర్రే పశ్చిమ తీరంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు. అక్కడ చాలామంది పెద్ద పశువుల ఆస్తులను నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="LoganCole2001b" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ఇటీవల స్థిరపడిన కుటుంబాల నుండి జన్మించిన, కేవలం కాలెడోనియన్లు అని పిలువబడే వారు కాల్డోచేల నుండి భిన్నంగా ఉంటారు.<ref name="LoganCole2001" /> మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి-జన్మించిన వలసదారులను న్యూ కాలెడోనియాకు వచ్చే ''మెట్రోసు'' లేదా ''జోరెల్లెసు'' అని పిలుస్తారు, ఇది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో వారి మూలాలను సూచిస్తుంది.<ref name="LoganCole2001" /> వీరికి దాదాపు 2,000 మందితో కూడిన కమ్యూనిటీ కూడా ఉంది<ref name="LoganCole2001" /> పియడ్సు నొయిసు ఫ్రాన్సు పూర్వ ఉత్తర ఆఫ్రికను కాలనీలలోని యూరోపియను స్థిరనివాసుల వారసులు;<ref>{{Cite journal| url=http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=ది కాంటెంపరరీ పసిఫిక్ | author=డేవిడ్ ఎ. చాపెల్ | date=2005 | volume=17 | issue=2 | pages=435–448 | doi=10.1353/cp.2005.0043 | s2cid=258106946 | access-date=28 మార్చి 2008 | archive-date=4 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113325/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | url-status=live| url-access=subscription}}</ref> వారిలో కొందరు స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక రాజకీయాల్లో ప్రముఖులు,ఆర్పిసిఆర్ నాయకుడు పియరీ మారేస్కా కూడా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | title=నౌమియా జర్నల్; పసిఫిక్‌లోని ఒక ద్వీపంలో, కానీ శాంతికి దూరంగా | website=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | author=హెన్రీ కామ్ | date=26 జూలై 1988 | author-link=హెన్రీ కామ్ | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2017 | archive-date=23 ఏప్రిల్ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | url-status=live}}</ref> అల్ జజీరా ఇంగ్లీషు 2015లో విడుదల చేసిన ఒక డాక్యుమెంటరీ ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 10% వరకు మంది 19వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రెంచి అల్జీరియా నుండి బెర్బెరు ప్రజలు 1871లో జరిగిన మోక్రానీ తిరుగుబాటుకు ప్రతీకారంగా ద్వీపంలోని జైళ్లకు బహిష్కరించబడిన సుమారు 2,000 మంది అరబ్బు-బెర్బెరు ప్రజల వారసులని పేర్కొంది. వారి శిక్షలు అనుభవించిన తర్వాత వారు విడుదల చేయబడి ద్వీపంలో వలసరాజ్యాల ప్రయత్నాలలో భాగంగా భూమిని సొంతం చేసుకోవడానికి, సాగు చేసుకోవడానికి ఇవ్వబడ్డారు. న్యూ కాలెడోనియాలో ఖైదు చేయబడిన అల్జీరియన్లలో అత్యధికులు పురుషులు కావడంతో ఇతర జాతి సమూహాలకు చెందిన మహిళలతో ప్రధానంగా సమీపంలోని మహిళా జైళ్ల నుండి వచ్చిన ఫ్రెంచి మహిళలతో వివాహాల ద్వారా సమాజం కొనసాగింది. యూరో-ఫ్రెంచి జనాభాలో కలిసిపోవడం, వారి జాతి నేపథ్యం కోసం వివక్షత రెండింటినీ ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ బహిష్కరించబడిన వారి వారసులు అల్జీరియన్లుగా ఒక సాధారణ గుర్తింపును కాపాడుకోవడంలో విజయం సాధించారు. ఇందులో కొన్ని సాంస్కృతిక పద్ధతులు (అరబిక్ పేర్లు వంటివి), కొన్ని సందర్భాల్లో ఇస్లామికు మతం ఉన్నాయి. అల్జీరియా పౌరసత్వం పొందడం తరచుగా కష్టమైన ప్రక్రియ అయినప్పటికీ కొందరు అల్జీరియాకు ఒక ఆచారంగా ప్రయాణిస్తారు. అల్జీరియను-కలేడోనియన్ల అత్యధిక జనాభా బౌరైలు కమ్యూను‌లో (ముఖ్యంగా జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఇస్లామికు సాంస్కృతిక కేంద్రం ఉన్నాయి), నౌమియా, కోనే, పౌమ్‌బౌటు, యాటేలలో చిన్న కమ్యూనిటీలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html | title=న్యూయాలో{{Dead link | date=జూలై 2025 | bot=InternetArchiveBot | fix-attempted=yes }} బహిష్కరణ కలెడోనియా | last1=మేమ్ | first1=Abdelkader | first2=Abdelaziz | last2=Abid | date=14 సెప్టెంబరు 2015 | publisher=అల్ జజీరా ఇంగ్లీష్ | access-date=17 సెప్టెంబరు 2015 | archive-date=19 సెప్టెంబరు 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.adl%7D [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM వీడియో] {{వెబర్‌కైవ్ | url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM | date=20 సెప్టెంబరు 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|కనకు మహిళలు Rodéo cheval.JPG|రోడియోలు (ఇక్కడ బౌరైలు వార్షిక ఉత్సవంలో) కాల్డోచే సంస్కృతిలో భాగం. </gallery> === భాషలు === ఫ్రెంచి స్థావరాల స్థాపనతో ఫ్రెంచి భాష వ్యాప్తి చెందడం ప్రారంభమైంది. ఇప్పుడు అత్యంత ఏకాంత గ్రామాలలో కూడా ఫ్రెంచి మాట్లాడబడుతోంది. చాలా కాలంగా జనాభా అంతటా నిష్ణాతుల స్థాయి గణనీయంగా మారుతూ వచ్చింది. ప్రధానంగా 1953 కి ముందు సార్వత్రిక ప్రజా విద్య లేకపోవడం, వలస, జాతి వైవిధ్యం కారణంగా <ref name="rl-lang">{{Cite web| url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | title=Situation linguistice en Nouvelle-Calédonie | publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=18 జనవరి 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | url-status=dead}}</ref> కానీ ఫ్రెంచి భాష ఇప్పుడు జనాభా గణనల ద్వారా చూపబడిన యువ తరాలు. 2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 97.3% మంది ప్రజలు ఫ్రెంచి మాట్లాడగలరు. చదవగలరు వ్రాయగలరు అని నివేదించారు. అయితే 1.1% మంది మాత్రమే తమకు ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం లేదని నివేదించారు.<ref name="cite web">{{Cite web| title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de residence et sexe | format=XLS | url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | location=Noumea | access-date=2013-02-28 | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> 2014 - 2019 జనాభా లెక్కలలో ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం గురించి ఎటువంటి ప్రశ్నలు అడగలేదు. ఎందుకంటే జనాభా దాని గురించి దాదాపు సార్వత్రిక అవగాహనను కలిగి ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాలో మాట్లాడే 28 కనాకు భాషలు ఆస్ట్రోనేషియను కుటుంబంలోని ఓషియానికు సమూహంలో భాగంగా ఉన్నాయి.<ref name="macc">{{Cite web| website=Académie des Langues Kanak | title=Langues | url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-date=9 నవంబరు 2017 | url-status=dead| access-date=15 అక్టోబరు 2011 }}</ref> వీటిలో ఎనిమిదింటిని తల్లిదండ్రులు కిండరు గార్టెను నుండి తమ పిల్లలకు ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టులుగా ఎంచుకోవచ్చు. ఉన్నత పాఠశాల వరకు (నాలుగు భాషలు బ్యాచిలర్ డిగ్రీ వరకు బోధిస్తారు), వాటి ప్రమోషను‌కు ఒక అకాడమీ బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref name="maskan">{{Cite web| url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-date=2009-04-26 | title=La Population De Nouvelle-Caledonie | publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie | language=fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead}}</ref> విస్తృతంగా మాట్లాడే మూడు స్థానిక భాషలు డ్రెహు (లిఫౌలో మాట్లాడతారు), నెంగోను (మారేలో మాట్లాడతారు), పైసీ (గ్రాండే టెర్రే ఉత్తర భాగం).<ref name="maskan" /> ఇతర భాషలలో ఐఐఐ (ఓవియాలో మాట్లాడతారు) ఉన్నాయి. 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 44.0% మంది కనీసం ఒక కనకు భాష గురించి ఏదో ఒక రూపంలో జ్ఞానం కలిగి ఉన్నారని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 41.3% నుండి), అయితే 56.0% మంది తమకు కనకు భాషల గురించి ఏమీ తెలియదని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 58.7% నుండి తగ్గింది).<ref>{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de residence par groupe d'âge décennal | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | language=fr | access-date=2023-03-06 | archive-date=1 నవంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | url-status=live}}</ref><ref name="cen-lang" /> వలస జనాభాలో ఇతర ముఖ్యమైన భాషా సంఘాలలో వాలిసియను, ఫుటునియన్, తహితీయను, జావానీసు, వియత్నామీసు, చైనీసు మాట్లాడేవారు ఉన్నారు, బిస్లామా. === మతం === {{Pie chart |thumb = right |caption = ప్యూ ఫోరం నిర్వహించిన గ్లోబల్ రిలిజియస్ ల్యాండ్‌స్కేప్ సర్వే ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలో మతం, 2012<ref name="Survey">{{Cite web| url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | url-status=dead| archive-date=25 January 2017 | title=The Global Religious Landscape | publisher=Pewforum.org | access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = క్రైస్తవం |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = ఏ మతం చేదు |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = ఇస్లాం |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = బుద్ధిజం |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = జానపద మతం |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = ఇతరులు |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} ప్రధాన మతం క్రైస్తవ మతం; జనాభాలో సగం మంది కాథలికు, వీరిలో ఎక్కువ మంది యూరోపియన్లు, పశ్చిమ ఉవియనులు, వియత్నామీసు, మెలనేసియను, పాలినేసియను మైనారిటీలలో సగం మంది ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /> కాథలికు మతాన్ని ఫ్రెంచి వలసవాదులు ప్రవేశపెట్టారు. ఈ ద్వీపంలో అనేక ప్రొటెస్టంటు చర్చిలు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో ఫ్రీ ఎవాంజెలికలు చర్చి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఎవాంజెలికలు చర్చి - లాయల్టీ ఐలాండ్సు అత్యధిక సంఖ్యలో అనుచరులను కలిగి ఉన్నాయి; వాటి సభ్యత్వాలు దాదాపు పూర్తిగా మెలనేసియను.<ref name="ncbrit" /> ప్రొటెస్టంటిజం 20వ శతాబ్దం చివరిలో స్థిరపడింది. విస్తరిస్తూనే ఉంది. అనేక ఇతర క్రైస్తవ సమూహాలు, 6,000 కంటే ఎక్కువ మంది ముస్లింలు కూడా ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /><ref>{{Cite book| author=R. జి. క్రోకోంబే | title=పసిఫిక్ దీవులలో ఆసియా: పశ్చిమాన్ని భర్తీ చేయడం | url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | access-date=24 ఆగస్టు 2012 | date=2007 | publisher=editorips@usp.ac.fj | isbn=978-982-02-0388-4 | pages=375– | archive-date=4 జూన్ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | url-status=live}}</ref> (న్యూ కాలెడోనియాలో ఇస్లాం, బహాయి విశ్వాసం కొత్తలో చూడండి, కాలెడోనియా నౌమియా రోమను కాథలికు ఆర్చి డియోసెసు ఆఫ్ నౌమియా స్థానం. == విద్య == న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఫ్రెంచి పాఠ్యాంశాలు ఆధారంగా ఫ్రెంచి ఉపాధ్యాయులు, ఫ్రెంచి-శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు ఇద్దరూ అందిస్తారు. 1998 నౌమియా ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం ప్రాథమిక విద్య మూడు ప్రావిన్సుల బాధ్యతగా ఉంటుంది. 2010 నాటికి మాధ్యమిక విద్యను ప్రావిన్సులకు బదిలీ చేసే ప్రక్రియలో ఉంది.<ref name="CSC ఆస్ట్రేలియా 2010">{{Cite web| title=ఎమర్జింగ్ పసిఫిక్ లీడర్స్ డైలాగ్ 2010 న్యూ కాలెడోనియా రిపోర్ట్ | url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf | publisher=కామన్వెల్త్ స్టడీ కాన్ఫరెన్సెస్ ఆస్ట్రేలియా | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=18 సెప్టెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf | url-status=dead}}</ref> చాలా పాఠశాలలు న్యూమియాలో ఉన్నాయి. కానీ కొన్ని దీవులలో న్యూ కాలెడోనియా ఉత్తరాన కనిపిస్తాయి. విద్యార్థులు ఉన్నత పాఠశాల వయస్సు చేరుకున్నప్పుడు చాలా మందిని వారి మాధ్యమిక విద్యను కొనసాగించడానికి న్యూమియాకు పంపుతారు. ఆరు సంవత్సరాల వయస్సు నుండి విద్య తప్పనిసరి.<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఎలా ఉంటుంది? | url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | website=న్యూ కాలెడోనియా టుడే | access-date=1 మార్చి 2018 | date=2013-02-28 | archive-date=1 మార్చి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కాలెడోనియాలోని ప్రధాన తృతీయ విద్యా సంస్థ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా (''యూనివర్సిటీ డి లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ'') కొనసాగిస్తారు. ఇది 1993లో స్థాపించబడింది. ఉన్నత విద్య, పరిశోధన, ఆవిష్కరణ మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో వస్తుంది. ఇది నౌమియాలో ఉంది. అనేక రకాల వృత్తి, బ్యాచిలరు, ఎంఎ, పిహెచ్‌డి కార్యక్రమాలు, ఇతర కోర్సులను అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియా ఉన్న విశ్వవిద్యాలయంలో మూడు విద్యా విభాగాలు; ఒక ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఒక పిహెచ్‌డి పాఠశాల, ఒక ఉపాధ్యాయ కళాశాలను ఉన్నాయి. 2013 నాటికి విశ్వవిద్యాలయంలో దాదాపు 3,000 మంది విద్యార్థులు, 107 మంది విద్యావేత్తలు, 95 మంది పరిపాలనా, గ్రంథాలయ సిబ్బంది ఉన్నారు.<ref>{{Cite web| title=Presentation UNC en Anglais 2012 | url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | publisher=[[న్యూ కాలెడోనియా విశ్వవిద్యాలయం]] | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=25 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> చాలా మంది న్యూ కాలెడోనియను విద్యార్థులు మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పు కోర్సు‌లను కూడా అభ్యసిస్తున్నారు. నౌమియా ఒప్పందం ప్రక్రియలో భాగంగా ''కేడరు అవెనిరు'' కనకు నిపుణులకు ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పులను అందిస్తుంది.<ref name="CSC Australia 2010" /> == ఆర్ధికరంగం == {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! ప్రాంతం ! style="width:6em;" | మొత్తం GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (బిలియన్ US$) ! style="width:6em;" | తలసరి GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry| French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | మూలాలు:<ref name="GDP" /><ref name="GDP" /><ref name="IMF">{{Cite web| url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title=World Economic Outlook Database – October 2024 | publisher=IMF | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment | url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== | title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx | title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value | publisher=Cook Islands Statistics Office | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html | title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 | author=INSEE, CEROM | access-date=2025-02-22 | language=fr}}</ref> |} దక్షిణ పసిఫికు‌లో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలలో న్యూ కాలెడోనియా ఒకటి, 2019లో దీని జిడిపి US$9.48 బిలియన్లు.<ref name="GDP" /> 2019లో నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి యుఎస్$34,939 (మార్కెట్టు మారకపు రేట్ల వద్ద).<ref name="GDP" /> ఇది [[హవాయి]], [[ఆస్ట్రేలియా]], [[న్యూజిలాండ్]], [[గువాం|గుయాం]] నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి కంటే తక్కువగా ఉంది. కానీ [[ఓషియానియా]]లోని అన్ని ఇతర స్వతంత్ర, సార్వభౌమ దేశాలు, భూభాగాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అయినప్పటికీ ఆదాయ పంపిణీలో గణనీయమైన అసమానత ఉంది,<ref name="nzmin">{{Cite web| url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | title=న్యూ కాలెడోనియా – ఇన్ఫర్మేషన్ పేపర్ | publisher=NZ విదేశీ వ్యవహారాలు, వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | archive-date=28 జనవరి 2013 }}</ref> ఆర్థికంగా ఆధిపత్యం చెలాయించే దక్షిణ ప్రావిన్సు, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన ఉత్తర ప్రావిన్సు, లాయల్టీ దీవుల మధ్య దీర్ఘకాలిక నిర్మాణ అసమతుల్యతలు.<ref name="undcol">{{Cite web| url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | title=ముగింపు సెషన్, డీకోలనైజేషన్ పై ప్రత్యేక కమిటీ న్యూ కాలెడోనియా, [[టోకెలావ్]] పై రెండు గ్రంథాలను ఆమోదించింది; దాని పనిపై విమర్శలను పట్టించుకోవాలనే విజ్ఞప్తులను వింటుంది | publisher=United Nations | access-date=2013-01-30 | archive-date=23 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో వాడుకలో ఉన్న కరెన్సీ సిఎఫ్‌పి ఫ్రాంకు 2020 మే నాటికి యూరోకు 119.3 సిఎఫ్‌పి నుండి 1.00 యూరోల రేటుతో పెగ్ చేయబడి.<ref>{{Cite web| url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | title=XE: EUR/XPFని మార్చండి. కాంప్టోయిర్స్‌కు యూరో సభ్య దేశాలు Français du Pacifique (CFP) Franc | website=xe.com | access-date=16 మే 2020 | archive-date=25 జనవరి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | url-status=live}}</ref> జారీ చేయబడింది.<ref name="viep">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | title=Vie pratique – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=30 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిజమైన జిడిపి 2010ల మొదటి అర్ధభాగంలో సంవత్సరానికి సగటున +3.3% పెరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు ధరలు పెరగడం, పెరుగుతున్న ఉపాధి కారణంగా దేశీయ డిమాండు పెరుగుదల, అలాగే బలమైన వ్యాపార పెట్టుబడులు పెరగడం ద్వారా ఇది పెరిగింది. కానీ 2010ల రెండవ భాగంలో సంవత్సరానికి +0.2% మాత్రమే పెరిగింది. స్థానిక నికెలు పరిశ్రమ సంక్షోభంలోకి ప్రవేశించడంతో, పదేపదే స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు ఆర్థిక అనిశ్చితిని సృష్టించాయి.<ref name="GDP" /> 2017లో న్యూజిలాండు నుండి వస్తువులు, సేవల ఎగుమతులు కాలెడోనియా 1.93 బిలియన్ల US డాలర్లు. వీటిలో 77.5% ఖనిజ ఉత్పత్తులు, మిశ్రమలోహాలు (ప్రధానంగా నికెల్ ఖనిజం, ఫెర్రోనికెలు) ద్వారా లభించగా 5.0% హోటలు, రెస్టారెంటు సేవల ఎగుమతులు (అంటే న్యూ కాలెడోనియాలో అంతర్జాతీయ పర్యాటకం).<ref name="trade">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services | title=Importations et exportations de biens et services à prix courants | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> వస్తువులు, సేవల దిగుమతులు 3.48 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లు.<ref name="trade" /> వస్తువుల దిగుమతుల్లో 40.9% మెట్రోపాలిటను [[ఫ్రాన్సు]], దాని విదేశీ విభాగంల నుండి, 11.7% [[సింగపూర్]] (ముఖ్యంగా ఇంధనం), 11.5% [[ఆస్ట్రేలియా]], 5.0% యూరోపియన్ యూనియన్లోని ఇతర దేశాల నుండి, 4.2% [[చైనా]], [[హాంకాంగ్]] నుండి, 4.1% [[న్యూజిలాండ్]] నుండి, 3.7% [[దక్షిణ కొరియా]] నుండి, 2.4% [[జపాన్]] నుండి, 2.0% [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]] నుండి, 1.9% [[కెనడా]] నుండి, 12.6% ఇతర దేశాల నుండి వచ్చాయి.<ref name="trade_partners">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux | title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2025-02-22 }}</ref> 2017లో వస్తువులు, సేవలలో వాణిజ్య లోటు 1.55 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లుగా ఉంది.<ref name="trade" /> ఫ్రాన్సు నుండి ఆర్థిక సహాయం గణనీయంగా ఉంది. ఇది జిడిపిలో 15% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆరోగ్యానికి దోహదం చేస్తుంది.<ref name="cia">{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=[[ది వరల్డ్ ఫ్యాక్ట్‌బుక్]] | publisher=[[సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ]] | access-date=25 జనవరి 2021 | archive-date=7 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> పర్యాటకం అనేది ఒక అంతర్జాతీయ సంస్థ కాదు. పర్యాటకం అభివృద్ధి చెందలేదు, సంవత్సరానికి 1,00,000 మంది సందర్శకులు, [[కుక్ దీవులు]]లో 4,00,000 మంది, [[వనౌటు]]లో 2,00,000 మంది సందర్శకులు ఉన్నారు.<ref name="monde1">{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | title=Nouvelle-Calédon: స్వాతంత్ర్యం? | language=fr | website=Le Monde.fr | access-date=2013-01-30 | date=2011-08-26 | last1=Bolis | first1=Angela | archive-date=19 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | url-status=live}}</ref> భూమి వ్యవసాయానికి అనుకూలం ఉండదు. ఆహారం దిగుమతుల్లో 20% వాటా కలిగి ఉంది.<ref name="cia" /> ఎఫ్‌ఎఒఎస్‌టిఎటి ప్రకారం, న్యూ కాలెడోనియా ఈ క్రింది వాటిని గణనీయంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది: [[యాంలు]] (33వ); [[చేమ]] (44వ); [[అరటి]] (50వ); [[కొబ్బరి]]s (52వ).<ref name="FAOSTAT ఉత్పత్తి గణాంకాలు 2008">{{Cite web| url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | title= FAOSTAT 2008 by Production | website= Faostat.fao.org | access-date= 6 జూన్ 2008 | archive-date= 13 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా [[ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి]] {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}ని కవరూ చేస్తుంది.<ref name="pres-om">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | title=ప్రెజెంటేషన్ – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిర్మాణ రంగం జిడిపిలో దాదాపు 12% వాటాను కలిగి ఉంది. 2010లో జీతాలు పొందే జనాభాలో 9.9% మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది.<ref name="nzmin" /> తయారీ ఎక్కువగా ఆహార పదార్థాలు, వస్త్రాలు, ప్లాస్టికు‌ల పరివర్తన వంటి చిన్న-స్థాయి కార్యకలాపాలకే పరిమితం చేయబడింది.<ref name="nzmin" /> {| class="wikitable" |+2019 లో తలసరి జిడిపి (నామినలు) 2019 (యుఎస్$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === నికెలు రంగం === [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|దక్షిణ న్యూ కాలెడోనియాలోని ఒక క్రీకు. ఎరుపు రంగులు ఐరన్ ఆక్సైడులు, నికెలు లలో నేల గొప్పతనాన్ని వెల్లడిస్తాయి.]] న్యూ కాలెడోనియను నేలలు ప్రపంచంలోని నికెలు వనరులలో దాదాపు 25% కలిగి ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నికెల్ మళ్ళీ మెరుస్తుంది | website=Metal Bulletin | date=3 డిసెంబరు 2001 | access-date=13 మార్చి 2009 | archive-date=9 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | url-status=live}}</ref> 2000ల చివరి మాంద్యం నికెలు పరిశ్రమను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. ఎందుకంటే ఈ రంగం వరుసగా రెండవ సంవత్సరం నికెలు ధరలలో గణనీయమైన తగ్గుదలను (2009లో −31.0% వార్షికంగా) ఎదుర్కొంది.<ref name="comptes">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | url-status=dead}}</ref> ధరల తగ్గుదల అనేక మంది ఉత్పత్తిదారులు తమ కార్యకలాపాలను తగ్గించుకోవడానికి లేదా పూర్తిగా నిలిపివేయడానికి దారితీసింది. ఫలితంగా 2008తో పోలిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు సరఫరా 6% తగ్గింది.<ref name="comps" /> ఈ సందర్భం చెడు వాతావరణంతో కలిపి ఈ రంగంలోని ఆపరేటర్లు తమ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని క్రిందికి సవరించవలసి వచ్చింది.<ref name="comps" /> అందువల్ల ఖనిజ వెలికితీత కార్యకలాపాలు సంవత్సరానికి 8% తగ్గాయి.{{when|date=October 2017}}<ref name="comps" /> జిడిపిలో నికెలు రంగం వాటా 2008లో 8% నుండి 2009లో 5%.<ref name="comptes" /> 2009 ద్వితీయార్థంలో ట్రెండు రివర్సలు, డిమాండు‌లో రికవరీ నమోదయ్యాయి. దీని వలన స్థానిక లోహ ఉత్పత్తిలో 2.0% పెరుగుదల సాధ్యమైంది.<ref name="comptes" /> 2020 మార్చి నివేదిక ప్రకారం "న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచంలోనే నాల్గవ అతిపెద్ద నికెలు ఉత్పత్తిదారు. ఇది గత సంవత్సరంలో ధరలలో 26% ర్యాలీని చూసింది".<ref name="bbc.com">{{Cite news| url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 | title=కొరత భయాల మధ్య టెస్లా నికెల్ గనితో భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది | website=[[BBC News]] | date=5 మార్చి 2021 | access-date=9 మార్చి 2021 | archive-date=9 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 | url-status=live}}</ref> అయితే పరిశ్రమ వర్గాల ప్రకారం, గోరో గని "డిజైను లోపాలు, కార్యాచరణ కమీషనింగు సమస్యల కారణంగా నికెలు ఆక్సైడు రూపంలో 60,000 టన్నుల నికెలు" ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యాన్ని ఎప్పుడూ చేరుకోలేదు. 2019లో ఇది దాని వార్షిక సామర్థ్యంలో మూడింట ఒక వంతు కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేసింది".<ref name="mining.com">{{Cite web| url= https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | title= టెస్లా నికెల్ సరఫరాను పొందేందుకు న్యూ కాలెడోనియా గనిలో పాల్గొంటుంది | date= 5 మార్చి 2021 | access-date= 9 మార్చి 2021 | archive-date= 8 మార్చి 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | url-status= live}}</ref> 2021 మార్చిలో టెస్లా గోరో మైను‌తో భాగస్వామ్యానికి అంగీకరించింది. ఇది "ఒప్పందం ప్రకారం. దాని బ్యాటరీ ఉత్పత్తికి నికెలు తీసుకోవడంతో పాటు ఉత్పత్తి, స్థిరత్వ ప్రమాణాలకు సహాయం చేయడానికి సాంకేతిక, పారిశ్రామిక భాగస్వామ్యం" బిబిసి న్యూసు నివేదిక ప్రకారం. మెజారిటీ యజమాని వేలు, ఈ ఒప్పందం ఉద్యోగాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ పరంగా దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని అన్నారు. టెస్లా లిథియం-అయాను బ్యాటరీలను తయారు చేయడానికి నికెలు‌ను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంది. "దాని దీర్ఘకాలిక సరఫరాను పొందాలని" కోరుకుంది.<ref name="bbc.com" /> అలాగే 2021 మార్చి వేలు నికెలు వ్యాపారంలో కొంత భాగాన్ని "స్విసు కమోడిటీ ట్రేడరు ట్రాఫిగురాతో సహా ప్రోనీ అనే కన్సార్టియం"కి విక్రయించారు. న్యూ కాలెడోనియాలోని ప్రాంతీయ అధికారులు, వ్యాపారాలు వేలు ఆపరేషను‌లో 51% వాటాను కలిగి ఉంటాయి.<ref name="mining.com" /> == సంస్కృతి == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|కాల్డోచెలు, యూరోపియను న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన ప్రజలు]] చెక్క చెక్కడం, ముఖ్యంగా హూపు (''మాంట్రౌజియెరా కాలిఫ్లోరా''), సాంప్రదాయ గిరిజన సమాజ విశ్వాసాల సమకాలీన ప్రతిబింబం. టోటెంలు, ముసుగులు, చాంబ్రాన్లేలు లేదా ఫ్లేచే ఫెయిటియరు,<ref name="desc">{{Cite web| url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | url-status=dead| archive-date=2011-07-24 | title=La Culture | publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 }}</ref> కనకు ఇళ్ల పైకప్పులను అలంకరించే ఒక రకమైన బాణం. బాస్కెట్రీ అనేది గిరిజన మహిళలు విస్తృతంగా ఆచరించే ఒక చేతిపని, ఇది రోజువారీ ఉపయోగం కోసం వస్తువులను సృష్టిస్తుంది.<ref name="desc" /> ఇటాలియను ఆర్కిటెక్టు రెంజో పియానో రూపొందించిన (1998లో ప్రారంభించబడిన) జీన్-మేరీ టిజిబౌ కల్చరలు సెంటరు కనకు సంస్కృతికి చిహ్నంగా ఉంది.<ref name="desc" /> కనేకా అనేది స్థానిక సంగీత రూపం, ఇది రెగ్గే నుండి ప్రేరణ పొందింది. 1980లలో ఉద్భవించింది.<ref name="desc" /> మ్వా కా అనేది న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు గుర్తుగా టోటెం పోలు దీనిని 2005లో ప్రారంభించారు.<ref name="mka">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | title=న్యూ కాలెడోనియాలోని నౌమియాలో Mwâ Ka | publisher=లోన్లీ ప్లానెట్ | access-date=2013-01-30 | archive-date=17 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | url-status=live}}</ref> == మాధ్యమం == లెసు నౌవెల్లెసు కాలెడోనియెన్సు<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్న ఏకైక దినపత్రిక.<ref>{{Cite web| url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes | website=[[Scoop (website) | Scoop]] | date=11 March 2014 | access-date=25 April 2016 | archive-date=25 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | url-status=live}}</ref><ref name="vivmed">{{Cite web| url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | title=Vivre en Nouvelle-Calédonie | publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=19 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> నెలవారీ ప్రచురణ, లె చియను బ్లూ, న్యూ కాలెడోనియా నుండి వార్తలను పేరడీ చేస్తుంది.<ref name="lechienbleu.nc">{{Cite web| url=http://www.lechienbleu.nc/ | title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde! | website=Lechienbleu.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/ | archive-date=26 July 2018 | url-status=dead}}</ref> ఐదు రేడియో స్టేషన్లు ఉన్నాయి: పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ‌ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ రేడియో నౌవెలు-కాలెడోనీ, ఓసీను ఎఫ్‌ఎం (సామూహికత సరికొత్త స్టేషను), యువత-ఆధారిత స్టేషన్ ఎన్‌ఆర్‌జె, రేడియో డిజిడో (జీన్-మేరీ టిజిబౌచే స్థాపించబడింది). రేడియో రిథమ్సు బ్ల్యూసు.<ref name="lechienbleu.nc" /> చివరి రెండు స్టేషన్లు ప్రధానంగా న్యూ కాలెడోనియాకు చెందిన వివిధ కనకు సమూహాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. ("డిజిడో" అనేది ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లోని హియెంఘేను‌లో మాట్లాడే ఫ్వై భాష నుండి వచ్చిన పదం,. ఇది సాంప్రదాయ కనకు ఇంటి పైకప్పుకు గడ్డి గడ్డిని భద్రపరచడానికి ఉపయోగించే లోహపు ముల్లు అని సూచిస్తుంది). టెలివిజను విషయానికొస్తే, పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ఫ్రాన్సు టెలివిజన్సు, ఫ్రాన్సు 2, ఫ్రాన్సు 3, ఫ్రాన్సు 4, ఫ్రాన్సు 5, ఫ్రాన్సు 24, ఆర్టేలతో పాటు, రీసో ఔట్రే-మెర్ 1రే అనే స్థానిక ఛానెలు‌ను నిర్వహిస్తుంది, ఇవన్నీ పారిసు నుండి ప్రసారం చేయబడతాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | title=Télévision Numérique Terrestre (TNT) | website=Gouv.nc | access-date=17 July 2018 | date=2016-01-31 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | url-status=live}}</ref> కెనాల్ ప్లస్ కాలెడోనీ కెనాలు+ టెఫ్ 1తో సహా ఫ్రెంచి‌లో 17 డిజిటలు ఛానెలు‌లను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web| url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | title=Grille TV – Canal+ Calédonie | website=Canalplus-caledonie.com | access-date=17 July 2018 | archive-date=18 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | url-status=dead}}</ref> అనలాగు టెలివిజను ప్రసారాలు 2011 సెప్టెంబరులో ముగిశాయి, న్యూ కాలెడోనియాలో డిజిటలు టెలివిజను పరివర్తనను పూర్తి చేశాయి.<ref name="tnt">{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère | website=nouvellecaledonie.la1ere.fr | archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | archive-date=30 September 2011 | url-status=dead}}</ref> రెండు కొత్త స్థానిక టెలివిజను స్టేషన్లు, ఎన్‌సిటివి, ఎంసి9 కోసం బిడ్లను ‌ ఫ్రెంచి ప్రసార అధికారులు పరిగణించారు.<ref name="rnzitv">{{Cite web| url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | title=Two new New Caledonia television channels proposed | website=Rnzi.com | date=2011-10-12 | access-date=2013-01-30 | archive-date=5 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | url-status=dead}}</ref> ఎన్‌సిటివి 2013 డిసెంబరులో ప్రారంభించబడింది.<ref>{{Cite web| url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | title=NCTV, c'est parti! | language=fr | website=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] | date=9 December 2013 | access-date=19 April 2016 | archive-date=27 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | url-status=live}}</ref>. మీడియా స్వేచ్ఛగా పనిచేయగలదని భావిస్తారు. కానీ రిపోర్టర్సు వితౌటు బోర్డర్సు 2006లో స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహంలోని సభ్యులు ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ సిబ్బందికి "బెదిరింపులు, బెదిరింపులు" గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref name="bbc-cp">{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | title=Regions and territories: New Caledonia | website=[[BBC News]] | date=2013-01-16 | access-date=2013-01-30 | archive-date=13 October 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | url-status=live}}</ref> == క్రీడ == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright| న్యూ కాలెడోనియను ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు క్రిస్టియను కరేంబ్యూ,1998 ఫిఫా ప్రపంచ కప్పు]] [[ఫ్రాన్సు]]తో విజేత<ref>{{Cite news| last1=స్వామినాథన్ | first1=స్వరూప్ | title=కరేంబ్యూ, ఫ్రాన్స్ & న్యూ కాలెడోనియా – ఒక సంక్లిష్ట సంబంధం | url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | access-date=4 నవంబరు 2018 | website=ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ | date=12 అక్టోబరు 2018 | archive-date=5 నవంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో జరిగే అతిపెద్ద క్రీడా కార్యక్రమం ఫిఫా ఆసియా పసిఫిక్ ర్యాలీ ఛాంపియంషిప్పు ‌ (ఎపిఆర్‌సి) ఒక రౌండు. న్యూ కాలెడోనియా ఫుట్బాలు ‌ జట్టు 1950లో ఆడటం ప్రారంభించింది. 2004లో అంతర్జాతీయ ఫుట్బాలు లీగు సంఘం ఫిఫాలో చేరింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-date=2007-07-18 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచ ఫుట్‌బాల్ సంఘంలో చేరింది | publisher=FIFA | date=24 మే 2004 | access-date=6 ఆగస్టు 2009}}</ref> ఫిఫాలో చేరడానికి ముందు, న్యూ కాలెడోనియా పరిశీలకుడి హోదాను కలిగి ఉంది ఓషియానియా ఫుట్బాలు కాన్ఫెడరేషను దాని ఫిఫా సభ్యత్వంతో ఒఎఫ్‌సిలో అధికారిక సభ్యుడిగా మారింది. వారు సౌతు పసిఫికు గేమ్సును ఐదుసార్లు గెలుచుకున్నారు. ఇటీవల 2007లో ఒఎఫ్‌సి నేషన్సు కప్పులో రెండుసార్లు మూడవ స్థానంలో నిలిచారు. క్రిస్టియను కరెంబ్యూ ఒక ప్రముఖ న్యూ కాలెడోనియను మాజీ ఫుట్బాలు క్రీడాకారుడు. అండర్-17 జట్టు 2017లో ఫిఫా అండరు-17 ప్రపంచ కప్పుకు అర్హత సాధించింది. బాస్కెట్బాలు క్రీడ న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రెసు, అభిమానులచే చాలా ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది. దాని న్యూ కాలెడోనియా పురుషుల జాతీయ జట్టు ఓషియానియా ప్రాంతంలో అనేక పతకాలు గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite web| url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | title=న్యూ కాలెడోనియా జాతీయ బాస్కెట్‌బాల్ జట్టు – ఒక తెలియని ఛాంపియన్ | website=VisitNewCaledonia.com | date=13 నవంబరు 2019 | access-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కలెడోనియా బాస్కెట్బాలు క్లబ్బు జట్లు ఎఎస్ ''6ఇ కిమీ'' ఎఎస్ డుంబియా.<ref>{{Cite news| title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km | url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | access-date=1 అక్టోబరు 2021 | website=లెస్ నోవెల్లెస్ కలెడోనియెన్నెస్ | language=fr | access-date= అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | url-status=live}}</ref> [[గుర్రపు పందెం]] న్యూ కాలెడోనియాలో కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది, అలాగే మహిళల [[క్రికెట్]] మ్యాచు‌లు కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | title=Women's Cricket | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=16 మే 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | url-status=live}}</ref> రగ్బీ లీగు జట్టు 2004లో పసిఫికు కప్పులో పాల్గొంది. 2020లో న్యూ కాలెడోనియాలో రగ్బీ లీగు జట్టును రూపొందించడానికి ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి. పసిఫికు ట్రీజు,<ref>{{Cite web| last=Darbyshire | first=Drew | date=2020-05-08 | title=పసిఫిక్ ట్రీజ్: క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్‌లో చేరాలనుకునే ఫ్రెంచి మాట్లాడే పసిఫికు జట్టు | url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | access-date=2022-06-30 | website=LoveRugbyLeague | language=en | archive-date=30 జూన్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | url-status=live}}</ref> చివరికి మెజారిటీ ఆస్ట్రేలియను క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్పులో చేరనుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో జాతీయ సమకాలీకరించబడిన ఈత జట్టు కూడా ఉంది. ఇది విదేశాలలో పర్యటిస్తుంది. "టూరు సైక్లిస్టు డి నౌవెల్లె-కాలెడోనీ" అనేది బహుళ-రోజుల సైక్లింగు స్టేజి రేసు, ఇది సాధారణంగా అక్టోబరు‌లో జరుగుతుంది. ఈ రేసును కామైటు సైక్లిస్టు న్యూ కాలెడోనియా నిర్వహిస్తుంది. ఈ రేసు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండు, ఫ్రాన్సు, రీయూనియన్, ఐరోపా, తాహితీ నుండి రైడర్లను ఆకర్షిస్తుంది. ఆస్ట్రేలియను బ్రెండను వాషింగ్టను 2005 - 2009 మధ్య రేసులో చివరి మూడు సార్లు పూర్తి చేశాడు. న్యూ కాలెడోనియాలో "లాంటెర్ను రూజు" అని పిలుస్తారు. == వంటకాలు == దేశీయ ఉద్యానవన సాగు తక్కువగా ఉండటం వలన ఇతర పసిఫికు దేశాల కంటే న్యూ కాలెడోనియను వంటకాల్లో తాజా ఉష్ణమండల పండ్లు తక్కువగా ఉంటాయి, బదులుగా బియ్యం, చేపలు, [[చేమ]] వంటి వేరు కూరగాయల మీద ఆధారపడతాయి.<ref>{{Cite web| url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | website=Newcaledoniatoday.wordpress.com | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రజలు ఏమి తింటారు? | access-date=16 ఫిబ్రవరి 2014 | date=2013-01-30 | archive-date=14 ఫిబ్రవరి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> దీనిని తరచుగా తయారుచేసే ఒక మార్గం ''బౌగ్న'' అని పిలువబడే పాతిపెట్టిన ఓవెను-శైలి విందు. [[అరటి|అరటి ఆకులలో]] చుట్టి, చేపలు, టారో, అరటిపండు, ఇతర సముద్ర ఆహారాన్ని వేడి రాళ్లతో పాతిపెట్టి ఉడికించి తరువాత తవ్వి తింటారు. == రవాణా == లా టోంటౌటా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నౌమియాకు వాయవ్యంగా దూరంలో ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాను పారిసు, టోక్యో, సిడ్నీ, ఆక్లాండు, బ్రిస్బేను, మెల్బోర్ను, ఒసాకా, పపీటు, నాడి, వాలిసు, పోర్టు విలా విమానాశ్రయాలతో కలుపుతుంది.<ref name="aport">{{Cite web| url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | title=ప్రెజెంటేషన్ | publisher=నౌమియా లా టోంటౌటా యొక్క ఏరోపోర్ట్ ఇంటర్నేషనల్ | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | archive-date=18 జనవరి 2012 | url-status=dead}}</ref> చాలా అంతర్గత విమాన సేవలను అంతర్జాతీయ క్యారియరు ఎయిరుకాలిను నిర్వహిస్తుంది.<ref name="tppdf">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | title=ట్రాన్స్‌పోర్ట్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | location=Noumea}}</ref> క్రూయిజు నౌకలు నౌమియాలోని గారే మారిటైం‌లో డాకు చేస్తాయి.<ref name="lptra" /> ప్రయాణీకుల-, -సరకు రవాణా పడవ ''హవానా'' నెలకు ఒకసారి [[వనౌటు]]లోని పోర్టు విలా, మాలికోలో, లుగంవిల్లె లకు ప్రయాణిస్తుంది.<ref name="lptra">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | title=న్యూ కాలెడోనియాలో రవాణా | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=25 ఆగస్టు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా రహదారి నెట్వర్కు ‌వీటిని కలిగి ఉంటుంది: * రూటు టెరిటోరియలు 1 (ఆర్టి1), నౌమియా నుండి నిష్క్రమణ నుండి కౌమాకు ఉత్తరాన నెహౌ నదికి వెళుతుంది; * రూట్ టెరిటోరియల్ 2, లిఫౌ ద్వీపంలో, లిఫౌ విమానాశ్రయం నుండి వె దక్షిణాన; * రూట్ టెరిటోరియల్ 3, నందిలోని ఆర్టి1 జంక్షను నుండి తివాకా నది వరకు; * ముయివొ దగ్గర ఆర్‌టిఐతో జంక్షను నుండి పవరు ప్లాంటి వరకు రూటు టెరిటోరియలు 4.<ref name="rtne">{{Cite web| url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | title=Site de la DITTT – Infrastructures routières | website=Dittt.gouv.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | archive-date=8 September 2015 | url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:మెలనేషియా]] qiwrh986sbwls2kml0w8odsbbbvozft 4891157 4891155 2026-06-26T06:47:53Z యర్రా రామారావు 28161 /* సప్రదాయ సమూహాలు */ డెడ్ లింకు తొలగించాను 4891157 wikitext text/x-wiki {{Infobox dependency | name = New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = [[Sui generis collectivity|''Sui generis'' collectivity]] | image_flag = File:Flags of New Caledonia.svg | flag_size = 175px | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = File:Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60px | blank_emblem_type = Symbol | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = {{lang|fr|Terre de parole, terre de partage}}<br/>{{Small|("Land of speech, land of sharing")}} | anthem = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}<br/>{{Small|("The Marseillaise")}}<br/>{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}<br />"{{lang|fr|[[Soyons unis, devenons frères]]}}"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />{{parabr}}{{center|}} | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = Location of New Caledonia | mapsize = 290px | subdivision_type = [[Sovereign state]] | subdivision_name = {{flag|France}} | established_title = Annexed by France | established_date = 24 September 1853 | established_title2 = [[Overseas territory (France)|Overseas territory]] | established_date2 = 1946 | established_title3 = [[Nouméa Accord]] | established_date3 = 5 May 1998 | official_languages = [[French language|French]] | regional_languages = {{hlist|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[Drehu language|Drehu]]|35 other native languages}} | capital = [[Nouméa]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[President of France|President]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[High Commissioner of the Republic in New Caledonia|High Commissioner]] | leader_name2 = [[Jacques Billant]] | leader_title3 = [[President of the Government of New Caledonia|President of the Government]] | leader_name3 = [[Alcide Ponga]] | leader_title4 = [[President of the Congress of New Caledonia|President of the Congress]] | leader_name4 = [[Veylma Falaeo]] | legislature = [[Congress of New Caledonia|Congress]] | national_representation = [[French Parliament]] | national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]] | national_representation1 = [[List of senators of New Caledonia|2 senators]] (of 348) | national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}} | national_representation2 = [[List of constituencies of the National Assembly of France#New Caledonia (988) – 2 seats|2 seats]] (of 577) | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=New Caledonia | date=6 December 2023 | publisher=Central Intelligence Agency | via=CIA.gov | access-date=25 January 2021 | archive-date=7 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 271,407<ref name="auto1">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=Structure de la population et évolutions | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=16 November 2014 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2019 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib | title=Evolution du PIB et du PIB par habitant | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP" /> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} '''న్యూ కాలెడోనియా''' (/కలిడూనియ/ ⓘకల్-ఇహ—డోహ్-న—అ ; ఫ్రెంచి: నౌల్లె-కలెడోనియె [నూవెల్ కలెడోని] ⓘ) <ref>{{Cite web| url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-date=2007-06-14 | title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Novelle Calédonie | website=[[Journal officiel de la République française]] | date=21 March 1999 | page=4223 | url-status=dead| access-date=2025-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf }}</ref>).[nb 2] అనేది నైరుతి పసిఫికు మహాసముద్రంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహం. ఇది [[వనౌటు]]కు నైరుతిగా 220 కి.మీ (140 మైళ్ళు), ఆస్ట్రేలియాకు తూర్పున 1,210 కి.మీ (750 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి 16,100 కి.మీ (10,000 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న ఇది ఫ్రెంచి రిపబ్లికు సుయి జెనరిసు సముదాయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇది ఓవర్సీసు ఫ్రాన్సు‌లో ప్రత్యేకమైన చట్టపరమైన హోదాను కలిగి ఉంది. ఫ్రెంచ్ రాజ్యాంగంలోని ప్రత్యేక అధ్యాయంలో పొందుపరచబడింది. మెలనేషియా ఉపప్రాంతంలో భాగమైన ఈ ద్వీపసమూహంలో గ్రాండే టెర్రే ప్రధాన ద్వీపం, లాయల్టీ దీవులు, చెస్టర్‌ఫీల్డ్ దీవులు, బెలెప్ ద్వీపసమూహం, పైన్స్ ద్వీపం, కొన్ని మారుమూల ద్వీపాలు ఉన్నాయి. చెస్టరు‌ఫీల్డు దీవులు కోరలు సముద్రంలో ఉన్నాయి. ఫ్రెంచి ప్రజలు, ముఖ్యంగా స్థానికులు, గ్రాండే టెర్రే లే కైలౌ అని పిలుస్తారు,<ref name="enc-pres">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | title=Présentation | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | archive-date=30 October 2012 }}</ref> అనేది మొత్తం న్యూ కాలెడోనియాకు సాధారణంగా ఉపయోగించే మారుపేరు.<ref name="pres-om" /> స్వాతంత్ర్య అనుకూల కనకు పార్టీలు న్యూ కాలెడోనియాను సూచించడానికి (ఎల్‌ఎ) కనకి (pron. కనకి].<ref name="Stanley1989">{{Cite book| author=David Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | page=549 | access-date=18 October 2015 | archive-date=13 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref>) అనే పేరును ఉపయోగిస్తాయి. ఈ పదం 1980లలో న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 41% ఉన్న స్వదేశీ మెలనేసియను కనకు ప్రజల జాతి పేరు నుండి వచ్చింది. న్యూ కాలెడోనియా యూరోపియను యూనియను ఓవర్సీసు కంట్రీసు అండు టెరిటరీసు (ఒసిటీ లు)లో ఒకటి,<ref>{{Cite web| title=European Union Overseas Territories and Countries | url=https://www.overseas-association.eu/octs/ | access-date=2023-12-26 | website=OCTA | language=en | archive-date=10 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231210070244/https://www.overseas-association.eu/octs/ | url-status=live}}</ref> కానీ ఇది యూరోపియను యూనియను‌లో భాగం కాదు.<ref>{{Cite web| title=Overseas Countries and Territories - European Commission | url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | access-date=2023-12-26 | website=international-partnerships.ec.europa.eu | language=en | archive-date=27 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231227101600/https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా 18,575 కిమీ2 (7,172 చదరపు మైళ్ళు) భూభాగాన్ని మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించింది. ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్సులు న్యూ కాలెడోనియను ప్రధాన భూభాగంలో ఉన్నాయి, అయితే లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు అనేది ప్రధాన భూభాగం తూర్పు తీరంలో నాలుగు జనావాస ద్వీపాల శ్రేణి (ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి: ఓవియా, లిఫౌ, టిగా, మేరే). న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407 (2019 అక్టోబరు జనాభా లెక్కలు)<ref name=censuspop>{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=268 767 habitants en 2014 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2014-11-16 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> విభిన్న మూలాలను కలిగి ఉంది. భౌగోళికంగా మారుతుంది; ఉత్తర, లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులలో, స్థానిక కనకు ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్నారు, అయితే సంపన్న దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లో యూరోపియన్ (కాల్డోచెసు, మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి), కనకు, పాలినేషియను (ఎక్కువగా వాలిసియను) మూలానికి చెందిన గణనీయమైన జనాభా ఉంది. అలాగే ఆగ్నేయాసియా, పైడు-నోయిరు, ఉత్తర ఆఫ్రికా వారసత్వానికి చెందిన చిన్న సమూహాలు ఉన్నాయి. న్యూ కాలెడోనియా రాజధాని నౌమియా.<ref name="enc-pres" /> == చరిత్ర == న్యూ కాలెడోనియా ఖండం జియాండియాలో భాగంగా ఉంది, ఇది 79 మిలియన్ల నుండి 83 మిలియను సంవత్సరాల క్రితం సూపరు ఖండం గోండ్వానా నుండి విడిపోయింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | title=తప్పిపోయిన ఖండం యొక్క దాచిన సరిహద్దులు 'జియాండియా' నమ్మశక్యం కాని వివరాలతో వెల్లడయ్యాయి | website=LiveScience | last=Pappas | first=Stephanie | date=25 మార్చి 2021 | access-date=30 డిసెంబరు 2022 | archive-date=20 డిసెంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | url-status=live}}</ref> మానవుని తొలి జాడలు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉనికి అనేది పసిఫిక్లోని పెద్ద ప్రాంతాలలో లపిటా సంస్కృతి ప్రభావం చూపిన కాలం నాటిది, సిర్కా క్రీపూ 1600 –500 లేదా క్రీపూ 1300–200 .<ref name="pres-hist">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.12010 | | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> లాపిటా అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన నావిగేటర్లు, వ్యవసాయదారులు.<ref name="LoganCole2001">{{Cite book| first1= Leanne | last1= vLogan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 13 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | url-status= live}}</ref> మొదటి స్థావరాలు తీరం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. కామను ఎరా మధ్య కాలం నాటివి. క్రీపూ 1100 క్రీశ 200.<ref name="pres-hist" /> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|left| కోటెకా ఈటెలతో నటిస్తున్న ఇద్దరు కనాకు యోధులు1880 ప్రాంతంలో]] బ్రిటిషు అన్వేషకుడు [[జేమ్స్ కుక్]] తన రెండవ సముద్రయానంలో 1774 సెప్టెంబరు 4 న న్యూ కాలెడోనియాను చూసిన మొదటి యూరోపియన్లలో ఒకరు.<ref name="ped">{{Cite web| url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | title=Rapport annuel 2010 | publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=10 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | url-status=live}}</ref> ఆయన దానికి "న్యూ కాలెడోనియా" అని పేరు పెట్టాడు. ఎందుకంటే ఆ ద్వీపం ఈశాన్య ప్రాంతం ఆయనకు [[స్కాట్లాండ్]]ని గుర్తు చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 1788లో ఆయన అదృశ్యం కావడానికి కొంతకాలం ముందు గ్రాండే టెర్రే తీరాన్ని కామ్టే డి లాపెరౌసు చేరుకున్నాడు. 1793 - 1796 మధ్య లాయల్టీ దీవులను మొదటిసారి సందర్శించారు. అప్పుడు మేరు, లిఫౌ, టిగా, ఓవియాలను ఇంగ్లీషు తిమింగల వేటగాళ్ళు మ్యాపు చేశారు. విలియం రావెను.<ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | title=పసిఫిక్ దీవుల ఆవిష్కరణ, అన్వేషణ యొక్క చారిత్రక నిఘంటువు | last1=క్వాంచి | first1=మాక్స్ | last2=రాబ్సన్ | first2=జాన్ | date=2005 | publisher=స్కేర్‌క్రో ప్రెస్ | isbn=9780810865280 | access-date=30 డిసెంబరు 2021 | archive-date=31 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | url-status=live}}</ref> రావెను ద్వీపాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు అప్పుడు బ్రిటానియా అని పిలువబడింది. నేడు 1793 నవంబరులో మారే (లాయల్టీ ఈజు ) గా పిలువబడుతుంది.<ref name="maritimeheritage.org">{{Cite web| url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియా, అంతర్జాతీయ సముద్ర ఓడరేవు చరిత్ర. ది మారిటైమ్ హెరిటేజ్ ప్రాజెక్ట్. | website=Maritimeheritage.org | access-date=2017-11-12 | archive-date=13 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | url-status=live}}</ref> 1796 నుండి 1840 వరకు ద్వీపసమూహంతో కొన్ని అప్పుడప్పుడు సంబంధాలు మాత్రమే నమోదు చేయబడ్డాయి. 1793 - 1887 మధ్య దాదాపు 50 మంది అమెరికను తిమింగల వేటగాళ్ళు ఈ ప్రాంతంలో (గ్రాండే టెర్రే, లాయల్టీ ఈజు ., వాల్పోలూ, హంటరు) ఉన్నట్లు రికార్డు సృష్టించారు.<ref name="maritimeheritage.org" /><ref>{{Cite book| last= Langdon | first= Robert | date= 1983 | title= Whalers Went: 19వ శతాబ్దంలో అమెరికన్ తిమింగల వేటగాళ్ళు (, కొన్ని ఇతర నౌకలు) సందర్శించిన పసిఫిక్ ఓడరేవులు, దీవుల సూచిక | location= Canberra | publisher= Pacific Manuscripts Bureau | page= 183 | isbn= 086784471X}}</ref> గంధపుచెక్క పట్ల వారి ఆసక్తి కారణంగా 1840 తర్వాత సందర్శించే నౌకలతో సంబంధాలు మరింత తరచుగా మారాయి.<ref name="pres-hist" /> గంధపు చెక్క వ్యాపారం క్షీణించడంతో దాని స్థానంలో "బ్లాక్బర్డింగు" అనే కొత్త వ్యాపార సంస్థ వచ్చింది. ఇది న్యూ కాలెడోనియా, లాయల్టీ ఐలాండ్సు, న్యూ హెబ్రిడ్సు న్యూ గినియా, సోలమను దీవుల నుండి మెలనేసియను లేదా పశ్చిమ పసిఫికు ద్వీపవాసులను [[ఫిజి]], క్వీన్సు‌ల్యాండులోని [[చెరకు]] ప్లాంటేషనులలో [[బానిసత్వం]] ఒప్పందం లేదా బలవంతంగా శ్రమలోకి తీసుకోవడానికి ఉద్దేశించిన వ్యూహం.<ref name="kanaka">{{Cite web| url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire | first= Frédéric | last= Angleviel | language=fr | trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim | publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 9 November 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | url-status= live}}</ref> లైవ్ బర్డింగు, ఫ్రెంచి ప్రాక్టీసు‌లు రెండూ ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్లు వ్యాపారులు కానీ న్యూ కాలెడోనియా విషయంలో ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దాలలో జరిగిన వ్యాపారంలో లాయల్టీ ఐలాండ్సు నుండి గ్రాండు టెర్రేకు పిల్లలను తోటల వ్యవసాయంలో బలవంతంగా పని చేయించడానికి కిడ్నాపు చేయడం జరిగింది. బ్లాక్బర్డింగు ‌తో న్యూ కాలెడోనియా ప్రాథమిక అనుభవం తోటల వ్యవసాయం, గనులు, అలాగే దోషుల మీద కాపలాదారులు, కొన్ని ప్రజా పనులలో శ్రమ కోసం న్యూ హెబ్రిడ్సు (ఇప్పుడు వనాటు) నుండి గ్రాండు టెర్రే వరకు జరిగిన వ్యాపారం చుట్టూ తిరుగుతుంది. వాణిజ్యం ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ద్వీపవాసులను ఓడలపైకి రప్పించడానికి బలవంతం ఉపయోగించబడింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఒప్పంద వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి; అయితే, న్యూ హెబ్రిడ్సు, న్యూ కాలెడోనియా, మెలనేసియను కాలనీల మధ్య జరిగిన ఫ్రెంచి బానిస వ్యాపారం విషయానికి వస్తే, చాలా తక్కువ నిబంధనలు అమలు చేయబడ్డాయి. ఇది ఆస్ట్రేలియాలోని సమకాలీన పరిణామాల నుండి నిష్క్రమణను సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే తీరప్రాంతాల్లో బ్లాక్బర్డింగు ‌ 'రిక్రూటు‌మెంటు' వ్యూహాల దుర్వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి పెరిగిన నిబంధనలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. లండను మిషనరీ సొసైటీ, మారిస్టు బ్రదర్సు నుండి మొదటి మిషనరీలు 1840లలో వచ్చారు.<ref name="abcau">{{Cite web| url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | title=Charting the Pacific – Places | website=Abc.net.au | date=1998-10-13 | access-date=2013-01-30 | archive-date=8 డిసెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | url-status=live}}</ref> 1849లో అమెరికను ఓడ ''కట్టరు'' సిబ్బందిని పౌమా వంశం చంపి తినేసింది.<ref name="logan">{{Cite book| first1= Leanne | last1= Logan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 15 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 12 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | url-status= live}}</ref> మానవ నరమాంస భక్షణ న్యూ కాలెడోనియా అంతటా విస్తృతంగా వ్యాపించింది.<ref name="Knauft1999">{{Cite book| first= బ్రూస్ M. | last= Knauft | title= మెలనేషియా, ఆంత్రోపాలజీలో ఆదిమ నుండి వలసరాజ్యాల తర్వాత | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | date= 1999 | publisher= [[మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= గూగుల్ బుక్స్ | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 1 జనవరి 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live}}</ref> === ఫ్రెంచి వలసరాజ్యం === ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్యం 1853 సెప్టెంబరు 24న చక్రవర్తి 3వ నెపోలియను ఆదేశాల మేరకు, అడ్మిరల్ఫి బ్వియరు డెస్పాయింట్సు న్యూ కాలెడోనియాను అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కెప్టెను లూయిసు-మేరీ-ఫ్రాంకోయిసు టార్డీ డి మాంట్రావెలు 1854 జూన్ 25న పోర్టు-డి-ఫ్రాన్సు (నౌమియా)ను స్థాపించారు.<ref name="ped" /> తరువాతి సంవత్సరాల్లో కొన్ని డజన్ల మంది స్వేచ్ఛా స్థిరనివాసులు పశ్చిమ తీరంలో స్థిరపడ్డారు.<ref name="ped" /> 1864లో న్యూ కాలెడోనియా శిక్షా కాలనీగా మారింది. 1860ల నుండి 1897లో రవాణా ముగిసే వరకు, ఫ్రాన్సు దాదాపు 22,000 మంది నేరస్థులు, రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు పంపింది. 1888 నాటి {{lang|fr|బులెటిన్ డి లా సొసైటీ జెనెరెల్ డెస్ జైళ్లు}} ప్రకారం 1888 మే 1 నాటికి 2,329 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 10,428 మంది దోషులు ఈ ద్వీపంలో ఉన్నారు. ఇప్పటివరకు ఫ్రెంచి విదేశీ శిక్షాస్మృతిలో నిర్బంధించబడిన వారిలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.{{refn|group=nb|అదే తేదీన ఫ్రెంచ్ గయానాలో 1,176 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 4,053 మంది దోషులతో పోలిస్తే.<ref>{{Cite book| title=Bulletin de la Société générale des prisons | location=Paris | date=1888 | page=980 }}</ref>}} దోషులలో 1871 విఫలమైన పారిసు కమ్యూను తర్వాత అరెస్టయిన అనేక మంది కమ్యూనార్డ్సు ఉన్నారు. వీరిలో హెన్రీ డి రోచెఫోరు లూయిసు మిచెలు.<ref name="gb-12" /> 1873 - 1876 మధ్య, 4,200 మంది రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు "బహిష్కరించారు".<ref name="ped" /> వారిలో 40 మంది మాత్రమే కాలనీలో స్థిరపడ్డారు; 1879 - 1880 లలో క్షమాభిక్ష పొందిన తరువాత మిగిలిన వారు ఫ్రాన్సు‌కు తిరిగి వచ్చారు.<ref name="ped" /> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|చీఫ్&nbsp;కింగ్ జాక్వెస్ అండ్ హిస్ క్వీన్, ''ది రొమాన్స్ ఆఫ్ ది సౌత్ సీస్'' నుండి, క్లెమెంట్ లిండ్లీ రాగ్, చట్టో & విండస్, 1906.]] 1864లో, [[నికెల్]] డయాహోట్ నది ఒడ్డున కనుగొనబడింది.<ref name="gb-12">{{cite book |first1=Robert|last1=Aldrich|first2=John|last2=Connell|title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer|url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-03036-6|page=46|via=Google Books|access-date=18 October 2015|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|url-status=live}}</ref> 1876లో నికెలు స్థాపనతో మైనింగు తీవ్రంగా ప్రారంభమైంది.<ref name="gb-2" /> గనులలో పని చేయడానికి ఫ్రెంచి వారు పొరుగు దీవులు న్యూ హెబ్రిడ్సు నుండి తరువాత [[జపాన్]], డచ్ ఈస్టు ఇండీసు, ఫ్రెంచి ఇండోచైనా నుండి కార్మికులను దిగుమతి చేసుకున్నారు.<ref name="gb-12" /> ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం కూడా యూరోపియను వలసలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నించింది, పెద్దగా విజయం సాధించలేదు.<ref name="gb-12" /> స్థానిక కనాకు ప్రజలు ఫ్రెంచి ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి, మైనింగు పని నుండి మినహాయించబడ్డారు. చివరికి రిజర్వేషన్లకే పరిమితం చేయబడ్డారు.<ref name="gb-12" /> ఇది 1878లో హింసాత్మక ప్రతిచర్యకు దారితీసింది, లా ఫోవా హై చీఫు అటై అనేక మంది కేంద్ర తెగలను ఏకం చేసి 200 మందిని చంపిన గెరిల్లా యుద్ధంగా ప్రారంభం అయింది. ఫ్రెంచి వారు, 1,000 మంది కనకులు.<ref name="gb-2" /> 1917లో కనకు తిరుగుబాటు జరిగింది. మారిసు లీన్హార్డ్టు వంటి ప్రొటెస్టంటు మిషనరీలు ఈ యుద్ధం సంఘటనలకు సాక్షులుగా పనిచేస్తున్నారు. లీంహార్టు ‌ న్యూ కాలెడోనియాలోని కనకు మీద ‌అనేక ఎథ్నోగ్రాఫికు రచనలు రాశారు. టియామౌకు చెందిన నోయెలు 1917 తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించాడు, దీని ఫలితంగా అనేక మంది అనాథ పిల్లలు పుట్టారు,. వారిలో ఒకరిని ప్రొటెస్టంటు మిషనరీ ఆల్ఫోన్సు రౌయెలు సంరక్షణలోకి తీసుకున్నారు. ఈ పిల్లవాడు, వెన్సెస్లాసు థి, జీను-మేరీ టిజిబౌ<ref>అడ్రియన్ ముకిల్</ref> (1936–1989)కి తండ్రి అయ్యాడు. యూరోపియన్లు [[మశూచి]], [[తట్టు]] వంటి కొత్త వ్యాధులను తీసుకువచ్చారు. దీని వలన అనేక మంది స్థానికులు మరణించారు.<ref name="logan" /> కనకు జనాభా 1878లో దాదాపు 60,000 నుండి 1921లో 27,100కి తగ్గింది. వారి సంఖ్య 1930ల వరకు మళ్ళీ పెరగలేదు.<ref name="gb-2" /> ===రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం=== 1940 జూన్ లో ఫ్రాన్సు పతనం తర్వాత న్యూ కాలెడోనియా జనరలు కౌన్సిల్సు (ఫ్రాన్సు) విచి ప్రభుత్వాన్ని తిరస్కరించడానికి జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా మిత్రరాజ్యాల సైనిక ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడం కొనసాగించడానికి ఓటు వేసింది. అయితే వలస గవర్నరు జార్జెసు-మార్కు పెలిసియరు విచి ప్రభుత్వం 1940 నాటి ఫ్రెంచి రాజ్యాంగ చట్టాన్ని ప్రకటించారు. ఇది వీధి ప్రదర్శనలు, హత్యాయత్నానికి దారితీసింది. ఈ సమయానికి కాల్డోచెసు చార్లెసు డి గల్లెతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, ఆయన ఫ్రీ ఫ్రెంచి కమిటీని ఏర్పాటు చేయమని వారిని ప్రోత్సహించాడు. హెన్రీ సౌటోటును గవర్నరు‌గా నియమించాడు. పెలిసియరు అభ్యర్థన మేరకు విచి ప్రభుత్వం ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'' అనే యుద్ధనౌకను పంపింది. కానీ త్వరలోనే ఆయనను అసమర్థుడిగా భావించి తాత్కాలిక గవర్నరు‌గా నియమించింది. ఈ సమయానికి ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. సౌటోటు‌ను గవర్నరు‌గా నియమించడాన్ని పర్యవేక్షించడానికి హెచ్‌ఎంఎస్ ''అడిలైడును'' పంపింది. ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'', ''అడిలైడు'' మధ్య వివాదం తలెత్తింది. పెలిసియరు, ఇతర విచీ అనుకూల అధికారులు చివరికి ఫ్రెంచి ఇండోచైనాకు బహిష్కరించబడ్డారు.<ref>{{Cite journal| url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | title=న్యూ కాలెడోనియాలో స్వేచ్ఛా ఫ్రెంచ్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం: ఆస్ట్రేలియన్ దౌత్యంలో మొదటి దశలు | first=Denise | last=Fisher | website=Explorations: ఎ జర్నల్ ఆఫ్ ఫ్రెంచ్-ఆస్ట్రేలియన్ కనెక్షన్స్ | volume=49 | issue=1 | date=2010 | pages=18–37 | access-date=26 May 2024 | archive-date=24 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | url-status=live}}</ref> 1941లో ఆ ప్రాంతం నుండి దాదాపు 300 మంది పురుషులు విదేశాలలో సేవ చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చారు. ఏప్రిల్‌లో ఫ్రెంచి పాలినేషియా ('తాహితీయన్లు') నుండి 300 మంది పురుషులు, న్యూ హెబ్రిడ్సు‌లోని ఫ్రెంచి జిల్లాల నుండి కొంతమంది వారితో చేరారు: వారు కలిసి బెటాలియను డు పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. కాలెడోనియన్లు రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేయగా పాలినేషియన్లు మిగిలిన రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేశారు. 1941 మేలో వారు ఆస్ట్రేలియాకు నౌకాయానం చేసి ఆఫ్రికాకు తదుపరి ప్రయాణం కోసం క్వీన్ ఎలిజబెతులో ఎక్కారు. వారు ఆగస్టులో క్వాస్టినాలోని ఇతర ఫ్రీ ఫ్రెంచి (ఎఫ్‌ఎఫ్) బెటాలియన్లలో చేరారు. తర్వాత 1వ ఎఫ్‌ఎఫ్ బ్రిగేడు (1 రి ‘ బిఎఫ్‌ఎల్) తో పశ్చిమ ఎడారికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు 1942లో బిరు హకీం యుద్ధం తర్వాత బ్రేకౌటు‌లో పాల్గొన్న నాలుగు బెటాలియన్లలో ఒకరుగా ఉన్నారు. వారి నష్టాలను పసిఫికు నుండి సులభంగా భర్తీ చేయలేం. అందువల్ల వారు లా కాలనియలె బిఐఎం యాంకరు ధరించిన మరొక బెటాలియను‌లోని ఫ్రెంచి వారితో కలిసి బెటాలియను డి ఇంఫ్రాంటెరీ ఎట్ డూ పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంయుక్త బెటాలియను ఇటాలియను దండయాత్ర సమయంలో ఫ్రెంచి ఎక్స్పెడిషనరీ కార్ప్సు‌లో ఫ్రెంచి ఉత్తర ఆఫ్రికను దళాల నుండి మూడు విభాగాలతో పాటు, గౌల్లిస్టె 1రి ‘ డివిషను మొటోరిసీ డి ‘ ఇంఫాంటరీ డివిషను డీ మర్చే డి ఇంఫాంటరీ భాగంగా ఉంది. వారు 1944లో ప్రోవెన్సు‌లో అడుగుపెట్టారు. అప్పుడు వారిని స్థానిక ఫ్రెంచి వాలంటీర్లు, రెసిస్టెంట్లు తొలగించి వారి స్థానంలో నియమించారు. ఇంతలో 1942 మార్చిలో ఆస్ట్రేలియా సహాయంతో<ref>{{Cite book| last=Hasluck | first=Paul Meernaa Caedwalla | url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | chapter=chapter 6 – క్లియరింగ్ ఎ వే టు టోటల్ వార్, అక్టోబరు 1940 – జనవరి 1941 | title=ది గవర్నమెంట్ అండ్ ది పీపుల్, 1939–1941 | volume=I | date=1952 | publisher=ఆస్ట్రేలియన్ వార్ మెమోరియల్ | location=కాన్‌బెర్రా | edition=1965 | access-date=6 ఆగస్టు 2009 | archive-date=30 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా ఒక ముఖ్యమైన మిత్రరాజ్యాల స్థావరంగా మారింది.<ref name="gb-2" /> దక్షిణ పసిఫికు‌లోని యునైటెడు స్టేట్సు నేవీ ప్రధాన దక్షిణ పసిఫికు ఫ్లీటు బేసు 1942–1943లో నౌమియాకు తరలించబడింది.<ref name="Rottman2002">{{Cite book| first=Gordon L. | last=Rottman | title=ప్రపంచ యుద్ధం 2 పసిఫిక్ ద్వీప మార్గదర్శి | url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | date=2002 | publisher=Greenwood Publishing Group | isbn=978-0-313-31395-0 | page=71 | quote=అక్టోబర్‌లో, ప్రధాన దక్షిణ పసిఫిక్ నౌకాదళ స్థావరాన్ని ఆక్లాండ్ నుండి నౌమియా (FPO SF 131)కి మార్చాలని నిర్ణయం తీసుకోబడింది. ఫిబ్రవరి 1943 నాటికి అన్‌లోడింగ్ సౌకర్యాలు మెరుగుపరచబడ్డాయి, నావికా ఆపరేటింగ్ స్థావరంలో నిర్మాణం వెంటనే ప్రారంభమైంది. | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=19 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | url-status=live}}</ref> 1942 మేలో కోరలు సీ యుద్ధంలో జపనీసు నేవీను వెనక్కి తిప్పికొట్టిన నౌకాదళం నౌమియాలో ఉంది.<ref name="gb-2">{{Cite book| first=David | last=Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | pages=549– | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref> అమెరికను దళాలు న్యూ కాలెడోనియాలో మోహరించబడ్డాయి. అవి 50,000 వరకు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో మొత్తం స్థానిక జనాభాకు ఇది సరిపోతుంది.<ref name="ped" /> === ఫ్రెంచ్ విదేశీ భూభాగం === 1946లో, న్యూ కాలెడోనియా విదేశీ భూభాగంగా మారింది.<ref name="ped" /> 1953 నాటికి, జాతితో సంబంధం లేకుండా అన్ని న్యూ కాలెడోనియన్లకు ఫ్రెంచ్ పౌరసత్వం మంజూరు చేయబడింది.<ref name="ncbrit" /> 1940ల చివరలో, 1950ల ప్రారంభంలో, న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాతో తన ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకుంది, ముఖ్యంగా ఫ్రాన్స్, దాని సామ్రాజ్యంలో సంక్షోభం కారణంగా మెట్రోపాలిటన్ ఫ్రాన్స్‌తో న్యూ కాలెడోనియా సాంప్రదాయ ఆర్థిక సంబంధాలు బలహీనపడ్డాయి; నికెల్ కరిగించడానికి అవసరమైన బొగ్గుకు బదులుగా న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాకు నికెల్‌ను సరఫరా చేసింది. ఈ కాలంలో ఆస్ట్రేలియాకు ఇనుప ఖనిజం, కలప యొక్క న్యూ కాలెడోనియన్ ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి.<ref>{{Cite journal| last1=Henningham | first1=Stephen | date=December 2014 | title=ఫ్రెంచ్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఆర్థిక ఆశయాలు, 1945–1955 | url=https://www.jstor.org/stable/24644648 | website=ది జర్నల్ ఆఫ్ పసిఫిక్ హిస్టరీ | volume=49 | issue=4 | pages=421–439 | doi=10.1080/00223344.2014.976915 | jstor=24644648 | s2cid=154479730 | access-date=28 April 2022 | archive-date=29 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220429074055/https://www.jstor.org/stable/24644648 | url-status=live| url-access=subscription }}</ref> 1969–1972 నికెల్ బూమ్‌కు దారితీసిన సంవత్సరాలలో యూరోపియన్, పోలినేషియన్ జనాభా క్రమంగా పెరిగింది, స్థానిక కనాక్ మెలనేషియన్లు మైనారిటీగా మారారు, అయినప్పటికీ వారు ఇప్పటికీ అతిపెద్ద జాతి సమూహం.<ref name="ncbrit">{{బ్రిటానికా | 411221 | న్యూ కాలెడోనియా}}</ref> ====ది ఈవెంట్సు==== 1976 - 1988 మధ్య, "ది ఈవెంట్సు" అని పిలువబడే కాలం<ref name="lm-mdg-24">{{Cite news| last1=Mannevy | first1=Charlotte | last2=Derel | first2=Mathurin | last3=Guibert | first3=Nathalie | title=రెండవ రాత్రి అల్లర్లు న్యూ కాలెడోనియాను కుదిపేశాయి: 'ఇది ఇంతవరకు వస్తుందని నేను అనుకోలేదు' | url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | website=Le Monde | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | url-status=live}}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{Cite news| last1=Vinograd | first1=Cassandra | last2=Breeden | first2=Aurelien | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నిరసనల మధ్య ఫ్రాన్స్ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది | url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | website=The New York Times | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | url-status=live}}</ref> (ఫ్రెంచి:లెస్ ఈవెనెమెంట్సు<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{Cite journal| last1=horowitz | first1=Leah S. | title=పర్యావరణ హింస, న్యూ కాలెడోనియాలో చట్టబద్ధత యొక్క సంక్షోభాలు | website=[[రాజకీయ భౌగోళిక శాస్త్రం]] | date=మే 2009 | volume=28 | issue=4 | pages=248–258 | doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 | url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | issn=1873-5096 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=16 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240516233831/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | url-status=live| url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{Cite book| last1=Fisher | first1=Denise | title=దక్షిణ పసిఫిక్‌లో ఫ్రాన్స్: శక్తి, రాజకీయాలు | date=మే 2013 | doi=10.22459/FSP.05.2013 | doi-access=free | publisher=[[ANU ప్రెస్]] | location=[[కాన్‌బెర్రా]] | isbn=9781922144942}}</ref>), ఫ్రెంచి ప్రభుత్వ చర్యలు, కనకు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం మధ్య విభేదాలు తీవ్రమైన హింస, అశాంతి కాలాలను చూశాయి.<ref name="ped" /> 1983లో ఈ భూభాగం కోసం "విస్తరించిన స్వయంప్రతిపత్తి" చట్టం ఐదు సంవత్సరాల పరివర్తన కాలం. 1989లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను ప్రతిపాదించింది. 1984 మార్చిలో ఫ్రంటు ఇండిపెండెంట్సె ‌, కనకు ప్రతిఘటన సమూహం, స్వాధీనం చేసుకున్న పొలాలు, కనాకు, సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటు (ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్) తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. 1985 జనవరిలో ఫ్రెంచి వామపక్ష ప్రభుత్వం కనకు‌లకు సార్వభౌమాధికారాన్ని, యూరోపియను స్థిరనివాసులకు చట్టపరమైన రక్షణను అందించింది. హింస పెరగడంతో ప్రణాళిక విఫలమైంది. ప్రభుత్వం అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది; అయితే, ప్రాంతీయ ఎన్నికలు ముందుకు సాగాయి. ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ నాలుగు ప్రావిన్సులలో మూడింటి మీద నియంత్రణ సాధించింది. మధ్య-కుడి ప్రభుత్వం 1986 మార్చి ఫ్రాన్సు‌లో ఎన్నికైంది సోషలిస్టుల క్రింద స్థాపించబడిన ఏర్పాట్లను క్షీణింపజేయడం ప్రారంభించింది, ఎక్కువగా స్థానిక భూమి వాదనలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా భూములను పునఃపంపిణీ చేసింది. ఫలితంగా మూడింట రెండు వంతుల కంటే ఎక్కువ యూరోపియన్లకు. మూడవ వంతు కంటే తక్కువ కనకు‌లకు వెళ్ళింది. 1987 చివరి నాటికి, రోడ్డు అడ్డంకులు తుపాకీ యుద్ధాలు, ఆస్తి విధ్వంసం ఓవియా గుహ బందీల తీసుకోవడంలో ముగిశాయి. 1988 ఫ్రెంచి అధ్యక్ష ఎన్నికలు ప్రారంభానికి కొన్ని రోజుల ముందు నాటకీయ బందీల సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఓవియాలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ఉగ్రవాదులు నలుగురు జెండర్ము‌లను చంపి 27 మంది బందీలను తీసుకున్నారు. బందీలను రక్షించడానికి సైన్యం గుహ మీద దాడి చేసింది. పంతొమ్మిది మంది కనకు బందీలుగా ఉన్నవారు మరణించారు. మరో ముగ్గురు నిర్బంధంలో మరణించారు. దాడిలో ఇద్దరు సైనికులు మరణించారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | title= న్యూ కాలెడోనియాలో భూమి, స్వాతంత్ర్యం | website= Cultural Survival Quarterly Magazine | last= Winslow | first= Donna | date= June 1991 | via= culturalsurvival.org | access-date= 2021-02-11 | language=en | archive-date= 13 నవంబరు 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | url-status= live}}</ref> ====న్యూమియా ఒప్పందం, స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|ఒకే స్తంభం మీద పక్కపక్కనే జెండాలు, న్యూమియా 2011 మార్చి]] 1988 జూన్ 25 సంతకం చేయబడిన మాటిగ్నాను ఒప్పందాలు ఒక దశాబ్ద కాలం స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారించాయి. 1998 మే 5న సంతకం చేయబడిన నూమియా ఒప్పందం 20 సంవత్సరాల పరివర్తనకు పునాది వేసింది. ఇది క్రమంగా స్థానిక ప్రభుత్వానికి అధికారాలను బదిలీ చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 2018 చివరి నాటికి ఓటు జరగాలని నూమియా ఒప్పందం నిర్దేశించిన కాలక్రమాన్ని అనుసరించి 2017 నవంబరు 2న ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి ఎడ్వర్డు ఫిలిపు అధ్యక్షత వహించిన సమావేశంలో ఫ్రాన్సు నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కోసం పునాది వేయబడింది. ఇది 2018 నవంబరు నాటికి జరగనుంది. ఓటరు జాబితా అర్హత చాలా కాలంగా వివాదానికి దారితీసింది. కానీ వివరాలు కనాకు మూలానికి చెందిన ఓటర్లకు ఆటోమేటికు అర్హతను మంజూరు చేసే ఎన్నికల జాబితాలో పరిష్కరించబడ్డాయి. కానీ ఆ భూభాగంలో ఎక్కువ కాలం నివసించని ఇతర మూలాల వారిని మినహాయించాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | title=Nouvelleque accord politique " sur le référendum d'autodétermination | website=LeMonde.fr | date=3 నవంబరు 2017 | last1=Roger | first1=Patrick | language=fr | trans-title=కొత్త కలెడోనియా: 'రాజకీయ ఒప్పందం'లో స్వీయ-అంగీకారం ఏమిటి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ | access-date=17 జూలై 2018 | archive-date=22 జూన్ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | url-status=live}}</ref> ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది 2018 నవంబరు 4న<ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు తేదీని నిర్ణయించింది | website=[[ది గార్డియన్]] | date=20 మార్చి 2018 | access-date=25 మార్చి 2018 | archive-date=13 మే 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్యం తిరస్కరించబడింది.<ref>{{Cite magazine | url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | title= న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగా ఉండటానికి ఓట్లు | magazine= [[Time (magazine) | Time.com]] | agency= Associated Press | date= 5 నవంబరు 2018 | location= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language=en | access-date= 2018-11-08 | archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | archive-date= 9 నవంబరు 2018 | url-status= dead}}</ref> మరొక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2020 అక్టోబరులో జరిగింది. ఓటర్లు మరోసారి ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | title= న్యూ కాలెడోనియా ఓటర్లు ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగానే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు | website= లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ | agency= అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ | first= షార్లెట్ | last= ఆంటోయిన్-పెరాన్ | date= 4 అక్టోబరు 2020 | place= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language= en | access-date= 11 ఫిబ్రవరి 2021 | archive-date= 8 అక్టోబరు 2020 | archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | url-status= live}}</ref> 2018 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 56.7% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు. 2020 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఈ శాతం తగ్గింది. 53.4% ​​మంది ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| date=2020-10-04 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ: దక్షిణ పసిఫిక్ ప్రాంతం ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | language=en | website=[[BBC News]] | url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | access-date=2021-07-08 | archive-date=4 అక్టోబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | url-status=live}}</ref> మూడవ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ డిసెంబరు 12న జరిగింది. 2021.<ref>{{Cite news| url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | title=ఫ్రెంచ్ భూభాగం ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా దాని మూడవ, చివరి స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది, దీనిలో 96.49 మంది స్వాతంత్ర్యానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు | website=France24 | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=12 డిసెంబరు 2021 | archive-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి. కోవిడు-19 మహమ్మారి వల్ల ఏర్పడిన ప్రభావం కారణంగా ఆలస్యమైన ఓటు కోసం వాదించిన స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి; ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం అలా చేయడానికి నిరాకరించినప్పుడు వారు బహిష్కరణకు పిలుపునిచ్చారు. దీని ఫలితంగా 96% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| last=Antoine-Perron | first=Charlotte | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లోనే ఉండాలని ఓటు వేసింది; వేర్పాటువాదులు బహిష్కరణ | url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | website=Associated Press | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-date=1 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | url-status=live}}</ref> 2024 మేలో చర్చల మధ్య అల్లర్లు చెలరేగాయి.<ref>{{Cite news| title=న్యూ కాలెడోనియా: ఓటింగ్ సంస్కరణల మీద అల్లర్ల మధ్య ఫ్రెంచ్ భూభాగంలో పోలీసులపై 'కాల్పులు' | url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | access-date=మే 14, 2024 | website=France 24 | archive-date=15 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | url-status=live}}</ref> 2024 అక్టోబరులో అప్పటి ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి మిచెలు బార్నియరు బిల్లును రద్దు చేశారు. ప్రశాంతతను పునరుద్ధరించాల్సిన అవసరాన్ని పేర్కొంటూ, "మరిన్ని అశాంతిని నివారించడం" ప్రాధాన్యత అని జాతీయ అసెంబ్లీకి చెప్పారు.<ref name=":3">{{Cite news| date=2024-10-04 | title=ఫ్రాన్స్ ఓటింగ్ సంస్కరణను వదులుకోవడంతో న్యూ కాలెడోనియన్ స్వాతంత్ర్య నాయకులు జాగ్రత్త | url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | access-date=2025-04-16 | website=[[Radio France Internationale]] | language=en | archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | archive-date=31 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> 2024 డిసెంబరు 2న అల్లర్లు ముగిసినందున కర్ఫ్యూ అధికారికంగా ఎత్తివేయబడింది.<ref>{{Cite news| title=హింసాత్మక అల్లర్ల తర్వాత 6 నెలల్లో ఫ్రెంచి విదేశీ భూభాగం న్యూ కాలెడోనియాలో కర్ఫ్యూ ఎత్తివేయబడింది | url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | access-date=2025-04-16 | website=[[Anadolu Agency]] | archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | archive-date=2 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> == రాజకీయాలు == న్యూ కాలెడోనియా అనేది భూభాగం ''సుయి జనరిసు'', దీనికి ఫ్రాన్సు క్రమంగా కొన్ని అధికారాలను బదిలీ చేసింది.<ref name="jc" /> దాని పౌరులు ఫ్రెంచి జాతీయత కలిగి ఉంటారు. ఫ్రాన్సు అధ్యక్షుడికి ఓటు వేస్తారు. యూరోపియను పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ఓటు వేసే హక్కు వారికి ఉంది. దీనిని 54 మంది సభ్యులతో కూడిన టెరిటోరియలు కాంగ్రెసు నిర్వహిస్తుంది. ఇది మూడు ప్రాంతీయ అసెంబ్లీల సభ్యులతో కూడిన శాసనసభ.<ref name="undcol" /> ఫ్రెంచి రాష్ట్రాన్ని హై కమిషనరు భూభాగంలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref name="undcol" /> జాతీయ స్థాయిలో, న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి పార్లమెంటులో ఇద్దరు డిప్యూటీలు, ఇద్దరు సెనేటర్లు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref>{{Cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie | publisher=[[Cabinet of France | Government of France]] | website=[[Minister of the Interior (France) | Minister of the Interior]] | language=fr | access-date=2012-08-06 | archive-date=26 June 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | url-status=live}}</ref> 25 సంవత్సరాలుగా న్యూ కాలెడోనియాలోని పార్టీ వ్యవస్థ స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక ది ర్యాలీ–యుఎంపి ఆధిపత్యంలో ఉంది.<ref name="undcol" /> ఈ ఆధిపత్యం అవెనిరు ఎన్సెంబులు అనే కొత్త పార్టీ ఆవిర్భావంతో ముగిసింది. ఇది స్వాతంత్ర్యాన్ని కూడా వ్యతిరేకించింది. కానీ అనేక స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహాల సంకీర్ణమైన కనకు సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటులో భాగమైన కనకు ఉద్యమంతో సంభాషణకు మరింత బహిరంగంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="undcol" /> 2025 జనవరిలో అల్సైడు పొంగా న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వ అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. లూయిసు మాపౌ నేతృత్వంలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తరువాత కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2024 అశాంతి తరువాత స్థిరత్వాన్ని తీసుకువచ్చిందని దేశం ఫ్రాన్సు రిపబ్లికులోనే ఉండటానికి కొనసాగింపుగా ఆయన నాయకత్వం వర్ణించబడింది.<ref name=":02">{{Cite news| last=Mazzoni | first=Julien | date=2025-01-09 | title=న్యూ కాలెడోనియా రాజకీయ సంక్షోభం తర్వాత కాంగ్రెస్ ఫ్రాన్స్ అనుకూల అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంది | url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president | access-date=2025-04-05 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> === ఆచార అధికారం === కనాకు సమాజంలో 4,000–5,000 కుటుంబ ఆధారిత వంశాల నుండి ఈ భూభాగాన్ని తయారు చేసే ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాలు (ఎయిరెసు కౌటుమియరెసు) వరకు అనేక ఆచార అధికారం ఉంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} వంశాలు వంశ నాయకులచే నాయకత్వం వహించబడతాయి. ఇవి 341 తెగలను ఏర్పరిచాయి, ప్రతి ఒక్కటి ఒక గిరిజన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటుంది. ఈ తెగలను 57 సంప్రదాయ ప్రధాన రాజ్యాలుగా చెఫరీసు) విభజించారు. ప్రతి ఒక్కటి ఒక ప్రధాన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటాయి. సంప్రదాయ ప్రాంతాల పరిపాలనా ఉపవిభాగాలను ఏర్పరుస్తాయి.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb| జీన్ లెక్వెసు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో న్యూ కాలెడోనియా స్వేచ్ఛను నిర్ధారించడంలో సహాయపడిన యుఎస్ సేవా సభ్యులను సత్కరించే కార్యక్రమంలో ]] కస్టమరీ సెనేటు అనేది కనకు‌ల వివిధ సాంప్రదాయ కౌన్సిలు‌ల అసెంబ్లీ, కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన చట్ట ప్రతిపాదనల మీద అధికార పరిధిని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="cs-fra" /> కస్టమరీ సెనేటు‌లో ప్రతి ఒక్కరూ నియమించిన 16 మంది సభ్యులు ఉంటారు. సాంప్రదాయ కౌన్సిలు, ప్రతి ఆచార ప్రాంతానికి ఇద్దరు ప్రతినిధులు.<ref name="cs-fra" /> దాని సలహా పాత్రలో, నౌమియా ఒప్పందంలో నిర్వచించిన విధంగా "కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన" చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కస్టమరీ సెనేటు‌ను సంప్రదించాలి.<ref name="cs-fra" /> గుర్తింపు పౌర ఆచార శాసనం, భూ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కూడా ఇది చర్చా పాత్రను కలిగి ఉంది.<ref name="cs-fra" /> ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబరు‌లో కొత్త అధ్యక్షుడిని నియమిస్తారు. అధ్యక్ష పదవి ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాల మధ్య తిరుగుతుంది.<ref name="cs-fra">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | title=Sénat coutumier | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> వివాహం, దత్తత, వారసత్వం, కొన్ని భూమి సమస్యల వంటి పౌర విషయాలకు సంబంధించి కనకు ప్రజలు ఆచార అధికారులను ఆశ్రయిస్తారు.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ఫ్రెంచి పరిపాలన సాధారణంగా ఆచార వ్యవస్థలో తీసుకున్న నిర్ణయాలను గౌరవిస్తుంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} అయితే వారి అధికార పరిధి శిక్షా విషయాలలో తీవ్రంగా పరిమితం చేయబడింది. ఎందుకంటే ఆచార న్యాయ వ్యవస్థకు సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు శారీరక శిక్ష వాడకంతో సహా, మానవ హక్కుల బాధ్యతలకు విరుద్ధంగా కనిపిస్తాయి. ఫ్రాన్సు.{{sfn|అనయ|2011|p=8}} === సైనికం-జెండర్మేరీ=== న్యూ కాలెడోనియా సాయుధ దళాలలో (ఫ్రెంచి: ఫోర్సెసు ఆర్మీసు డి నౌవెలు-కాలేడోనీ, లేదా ఎఫ్‌ఎఎంసి )లో దాదాపు 2,000 మంది సైనికులు ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా కౌమాకు, నందాయు, టోంటౌటా, ప్లం, నౌమియాలో మోహరించబడ్డారు.<ref name="fanc">{{Cite web| url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Defense.gouv.fr | date=2012-12-20 | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 November 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> భూ బలగాలు ట్రూప్సు డి మెరైను, రెజిమెంటు డి'ఇన్ఫాంటెరీ డి మెరైను డు పసిఫికు, రెజిమెంటు‌ను కలిగి ఉంటాయి. 700 మంది సభ్యుల రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 80 శాతం మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి స్వల్పకాలిక (నాలుగు నెలల) మోహరింపుల మీద సైనికులతో కూడి ఉన్నారు. 2018 నాటికి రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 30 మంది సిబ్బందిని మాత్రమే స్థానికంగా నియమించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire | last=Lagneau | first=Laurent | date=19 September 2018 | access-date=12 February 2023 | archive-date=12 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | url-status=live}}</ref> నావికా దళాలలో ఫ్రెంచు నేవీకి చెందిన అనేక నౌకలు ఉన్నాయి. వీటిలో: ఫ్లోరియలు-క్లాసు ఫ్రిగేటు, వెండిమియారు, పెట్రోలు, సపోర్టు నౌక డి'ఎంట్రెకాస్టియాక్సు, ఫెలిక్సు ఎబౌ తరగతి పెట్రోలు నౌకల ప్రధాన నౌక అగస్టే బెనెబిగు. ఈ భూభాగంలో కార్యకలాపాలకు మద్దతుగా ఒక ఇడిఎ-ఎస్ ల్యాండింగు క్రాఫ్టు (సాబరు) కూడా మోహరించబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ | title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau | date=23 January 2025 | access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA | date=25 November 2021 | access-date=10 December 2021 | archive-date=26 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | url-status=live}}</ref> ఫ్రెంచి నావికాదళం 2026 నాటికి ఫెలిక్సు ఎబౌ క్లాసు (జీను ట్రానేపు) రెండవ నౌకను భూభాగానికి మోహరించడం ద్వారా న్యూ కాలెడోనియాలో దాని ఆఫ్షోరు గస్తీ సామర్థ్యాలను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. .<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape | title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape | website=French Navy | date=5 March 2025 | access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry | website=Shepherd | last=Tanguy | first=Jean-Marc | date=4 August 2022 | access-date=30 December 2022 | archive-date=21 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | url-status=live}}</ref><ref name="brestboulogne">{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne | website=Mer et Marine | language=fr | last=Groizeleau | first=Vincent | date=21 September 2022 | access-date=3 November 2022 | url-access=subscription | archive-date=22 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | url-status=live}}</ref> 2010ల చివరి నాటికి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఫ్రెంచు నావికా విమానయానం, వైమానిక దళ అంశాలలో రెండు నేవీ ఫాల్కను 200 గార్డియను సముద్ర నిఘా విమానాలు (ఫ్లోటిల్లా 25ఎఫ్ నుండి తీసుకోబడ్డాయి) ఉన్నాయి. వీటిని 2025/26 నుండి ప్రారంభమయ్యే మరింత ఆధునిక ఫాల్కను 2000 ఆల్బాట్రోసు ద్వారా భర్తీ చేయనున్నారు,<ref>{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/les-avions-de-surveillance-maritime-gardian-prolonges-a-tahiti-et-noumea | title=Les avions de surveillance maritime Gardian prolongés à Tahiti et Nouméa | last=Groizeleau | first=Vincent | website=Mer et Marine | language=fr | date=13 December 2024 | access-date=13 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web| title=French Navy to receive new eyes in the sky from Dassault | url=https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | access-date=2022-11-18 | website=www.aerotime.aero | date=19 November 2020 | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113213457/https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | url-status=live}}</ref> అదనంగా రెండు కాసా సిఎన్235 రవాణా విమానాలు, వైమానిక దళం 52 "టోంటౌటా" స్క్వాడ్రను నుండి మూడు ప్యూమా హెలికాప్టర్లు.<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées | date=14 February 2022 | access-date=11 February 2023 | archive-date=5 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées | date=10 February 2023 | access-date=11 February 2023 | archive-date=11 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | url-status=live}}</ref> 2022కి ముందు ఫ్రిగేటు వెండెమియరు అలోయెటు 3 హెలికాప్టరు‌ను నిర్వహించింది. అయితే 2022లో ఈ రకం పదవీ విరమణతో దీనిని యూరోకాప్టరు డౌఫిను ఎన్3 ద్వారా భర్తీ చేస్తున్నారు.<ref>{{Cite web| title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 | url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | access-date=2022-11-18 | website=Air & Cosmos | language=fr | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 | url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | date=January 2023 | access-date=2023-03-04 | website=Cols Bleus | language=fr | archive-date=4 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | url-status=live}}</ref> 2022లో ఫ్రెంచి వైమానిక దళం ఎ 400ఎం రవాణా విమానం, ఎ 330 ఎంఆర్‌టిటి ఫీనిక్సు ట్యాంకర్ల మద్దతుతో మూడు రాఫెలు యుద్ధ విమానాలను ఫ్రాన్సు నుండి న్యూ కాలెడోనియాకు మూడు వారాల వ్యాయామం కోసం మోహరించడం ద్వారా భూభాగాన్ని బలోపేతం చేసే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించింది.<ref>{{Cite web| last= | date=2022-08-27 | title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers | url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | access-date=2022-11-18 | website=MilitaryLeak | archive-date=14 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region | url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | access-date=28 December 2023 | website=ac.nato.int | archive-date=3 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | url-status=live}}</ref> అదనంగా నేషనలు జెండర్మేరీ ‌ నుండి దాదాపు 855 మంది సిబ్బంది ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్నారు. వీటిని 4 కంపెనీలు, 27 బ్రిగేడు‌లు, అనేక ప్రత్యేక, మొబైలు జెండర్మేరీ యూనిట్లుగా విభజించారు. స్వాతంత్ర్యం మీద 2021 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ వంటి కాలంలో ఈ దళాలను మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి మోహరించిన సిబ్బందితో గణనీయంగా బలోపేతం చేశారు.<ref>{{Cite news| first=Julien | last=Sartre | date=2021-12-07 | title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote | url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote | access-date=2022-11-18 | website=[[The Guardian]] }}</ref> వైమానిక భాగంలో రెండు ఎక్యూర్యుయిలు హెలికాప్టర్లు ఉన్నాయి <ref>{{Cite web| title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie | url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | access-date=2022-11-18 | website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr | archive-date=7 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | url-status=live}}</ref>[69] అయితే మారిటైం జెండర్మేరీ భూభాగంలో పెట్రోలు బోటు డంబియాను మోహరిస్తుంది.<ref name="fanc" /><ref>{{Cite web| url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats | publisher=Homelandsecurity Technology | date= | access-date=2022-08-28 | archive-date=7 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | url-status=live}}</ref> === స్థితి === 1983 నుండి న్యూ కాలెడోనియా పసిఫికు కమ్యూనిటీలో సభ్యదేశంగా ఉంది. సంస్థ ప్రాంతీయ ప్రధాన కార్యాలయం నౌమియాలో ఉంది. 1986 నుండి ఐక్యరాజ్యసమితి డీకోలనైజేషను కమిటీ న్యూ కాలెడోనియాను ఐక్యరాజ్యసమితి స్వయం పాలన లేని భూభాగాల జాబితాలో చేర్చింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | title=ట్రస్ట్, స్వయం పాలన లేని భూభాగాలు (1945–1999) | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్]] | access-date=29 జూన్ 2017 | archive-date=6 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఈ క్రింది విధంగా జరిగింది. అయినప్పటికీ స్వాతంత్ర్యాన్ని మెజారిటీ తిరస్కరించింది. [[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2| న్యూ కాలెడోనియా పరిపాలనను వివరించే పిరమిడు గ్రాఫు]] 1980లలో వేర్పాటువాద అశాంతి కాలం తర్వాత 1998లో సంతకం చేయబడిన ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఆమోదించబడిన న్యూమియా ఒప్పందం ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాకు ప్రత్యేక హోదా లభించింది. ప్రారంభమైన ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2018 నవంబరు 4న జరిగింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తేదీని నిర్ణయించింది | website=The Guardian | access-date=20 మార్చి 2018 | date=19 మార్చి 2018 | last=Willsher | first=Kim | archive-date=25 అక్టోబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ఓటును సిద్ధం చేయడానికి పారిస్ సమావేశం | website=రేడియో న్యూజిలాండ్ | access-date=2016-03-08 | date=2016-02-02 | archive-date=8 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | url-status=live}}</ref> ఫలితంగా 56.9% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యానికి 'కాని' ఓటు వేసింది | agency=Reuters | date=2018-11-04 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2018-11-04 | archive-date=6 డిసెంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం మరో స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. ఇది 2020 అక్టోబరు 4న జరిగింది. ఫలితంగా 53.26% ఓటర్లు ఫ్రాన్సూ‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | title=న్యూ కాలెడోనియా రెండవసారి ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | date=2020-10-05 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2020-10-05 | archive-date=20 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ద్వారా అనుమతించబడిన మూడవ, చివరి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. 2021 డిసెంబరు 12న న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రెంచి రిపబ్లికు‌లో భాగంగా ఉందని నిర్ధారించింది. కనకు జనాభాలో ఎక్కువ మంది ఓటును బహిష్కరించిన తర్వాత 96% మంది స్వాతంత్ర్యానికి "కాదు" అని ఓటు వేశారు. "కనకు గుర్తింపు, అన్ని పార్టీలు పంచుకునే భవిష్యత్తును వ్యక్తీకరించడానికి అన్ని పార్టీలు కలిసి ఒక పేరు, జెండా, గీతం, నినాదం, నోట్ల రూపకల్పనను వెతకాలి" అని పేర్కొన్న ఒప్పందం కారణంగా ఈ భూభాగం అధికారిక పేరు న్యూవెలు-కలెడోనియా సమీప భవిష్యత్తులో మార్చబడవచ్చు.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | title=Les accords de Nouméa | author=Government of New Caledonia | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | archive-date= 5 ఏప్రిల్ 2008 | language=fr | author-link=న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వం}}</ref> అయితే ఈ రోజు వరకు ఈ భూభాగానికి కొత్త పేరు మీద ఏకాభిప్రాయం లేదు. అయినప్పటికీ ''కనకు రిపబ్లికు'' 40% జనాభాలో ప్రజాదరణ పొందింది .<ref>{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | url-status=dead| archive-date=27 జూన్ 2008 | title=సొసైటీ : లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ చోయిసిట్ అన్ హైమ్నె ఎట్ ఉనే డివైజ్ | author=RFO | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా తన సొంత చిహ్నాలను ఎక్కువగా స్వీకరించింది. దాని నోట్ల కోసం ఒక గీతం, నినాదం, కొత్త డిజైను‌ను ఎంచుకుంది.<ref name="monde1" /> 2010 జూలైలో న్యూ కాలెడోనియా కాంగ్రెసు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కనకు జెండాను ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ తో పాటు భూభాగం ద్వంద్వ జెండాలుగా ఎగురవేయాలనే కోరికకు అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. కోరిక చట్టబద్ధంగా కట్టుబడి లేనిది. వివాదాస్పదంగా నిరూపించబడింది.<ref name="congress">{{Cite web| url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | title=Nouvelle-Calédonie: Voeu dedrau sur akley 2010 | website=axl.cefan.ulaval.ca | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=23 అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | url-status=live}}="{ci><ref name | url= http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341 | title= Voeux n° 1 du treize juillet 2010 | access-date= 26 నవంబరు 2021 | archive-date= 17 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf=6341.pdf=6341 url-status = live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియను కమ్యూను‌లలో ఎక్కువ భాగం (కానీ అన్నీ కాదు) ఇప్పుడు రెండు జెండాలను ఎగురవేస్తాయి. మిగిలినవి ఫ్రెంచి త్రివర్ణాన్ని మాత్రమే ఎగురవేస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web| url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-communochtml19.150W150000%20%22descendre%20le%20drapeau%20kanak%20est%20un%20geste%20ignoble%2C%20il%20ne%20faut%20Plus%20parler%20de%20destin%20commun%21%22 | website=Nouvelle-Calédonie la 1ère | date=9 మే 2014 | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=2021-11-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wam | url-status=live| title=ఆర్కైవ్ నకలు }}</ref> అనధికారిక దత్తత న్యూ కాలెడోనియాను రెండు జెండాలున్న ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు లేదా భూభాగాల్లో ఒకటిగా చేసింది. రెండు జెండాలను ఉపయోగించాలని కోరుకునే నిర్ణయం రెండు వర్గాల మధ్య నిరంతరం యుద్ధభూమిగా మారింది. 2011 ఫిబ్రవరిలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం కూలిపోవడానికి దారితీసింది.<ref name="fr24">{{Cite web| url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | title=సర్కోజీ న్యూ కాలెడోనియా హింసపై సంభాషణకు పిలుపునిచ్చింది | publisher=France 24 | date=2011-08-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=7 సెప్టెంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | url-status=live}}</ref> == పరిపాలనా విభాగాలు == [[File:Map of New Caledonian Communes (Unlabeled).svg| thumb|న్యూ కాలెడోనియన్ కమ్యూన్‌ల మ్యాప్. లేత బూడిద రంగు, ముదురు బూడిద రంగు వరుసగా ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లను సూచిస్తాయి]] 1999 ఫిబ్రవరి 16న పార్లమెంటు ఆమోదించిన సేంద్రీయ చట్టం, సాధారణ చట్టం ఫలితంగా సంస్థాగత సంస్థగా ఏర్పడింది.<ref name="jc" /> ఈ ద్వీపసమూహం మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించబడింది: * దక్షిణ ప్రావిన్సు (''సుడు ప్రావిన్సు ప్రావిన్సు''). ప్రాంతీయ రాజధాని: నౌమియా. ప్రాంతం: 9,407 చ.కి.మీ జనాభా: 212,082 నివాసితులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1">{{Cite web| title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − జనాభా లీగల్స్ డి నౌవెల్లె-కాలేడోనీ {!{2}19ee en ! | url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | access-date=2023-09-11 | website=www.insee.fr | archive-date=25 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | url-status=live}}</ref> * నార్తు ప్రావిన్సు (''నార్డు ప్రావిన్సు''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: కోనే. వైశాల్యం: 7,348 చ.కి.మీ జనాభా: 49,910 నివాసులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1" /> * లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు (''ప్రావిన్సు డెసు ఇల్సు లోయాటె''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: లిఫౌ. వైశాల్యం: 1,981 చ.కి.మీ జనాభా: 18,353 నివాసులు ఉన్నారు. (2019).<ref name=":1" /> న్యూ కాలెడోనియా ఇంకా 33 కమ్యూను‌లుగా (మునిసిపాలిటీలు) విభజించబడింది.<ref name="jc">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 | title=Présentation= – L'Ov.Outrebsentation= | | access-date=2013-01-30 | archive-date=21 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelleh-caledon3 | url-status=live}}</ref> పోయా అనే ఒక కమ్యూను రెండు ప్రావిన్సుల మధ్య విభజించబడింది. ప్రధాన స్థావరం అత్యధిక జనాభా కలిగిన పోయా ఉత్తర సగం ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. అయితే 2019లో కేవలం 210 మంది నివాసితులతో ఉన్న కమ్యూను దక్షిణ సగం దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. == భౌగోళికం == [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|అంతరిక్షం నుండి న్యూ కాలెడోనియా]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|ఐఎస్‌ఎస్ నుండి న్యూ కాలెడోనియా పగడపు దిబ్బలు 2020 సెప్టెంబరు 9]] న్యూ కాలెడోనియా జిలాండియాలో భాగం. ఇది పురాతన గోండ్వానా సూపర్-ఖండంలో ఒక భాగం. ఇది [[ఓషియానియా]]లో భాగం. న్యూ కాలెడోనియా దాదాపు 66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఆస్ట్రేలియా నుండి విడిపోయి, తరువాత ఈశాన్య దిశలో కదులుతూ, దాదాపు 50 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ప్రస్తుత స్థితికి చేరుకుందని ఊహించబడింది.<ref>బోయర్ & గిరిబెట్ 2007: 355</ref> ప్రధాన భూభాగం పొడవునా మధ్య పర్వత శ్రేణి ద్వారా విభజించబడింది, దీని ఎత్తైన శిఖరాలు ఉత్తరాన మోంట్ పానియే 1629 మీ (5,344 అ) ఆగ్నేయంలో మోంటు హంబోల్టు 1618 మీ (5,308 అ) ఉన్నాయి.<ref name="geo-jc2">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> తూర్పు తీరం పచ్చని వృక్షసంపదతో కప్పబడి ఉంది.<ref name="geo-jc2" /> పశ్చిమ తీరం, దాని పెద్ద సవన్నా, వ్యవసాయానికి అనువైన మైదానాలతో, పొడి ప్రాంతం. ఈ తీరం వెంబడి అనేక ఖనిజ-సంపన్న మాసిఫు‌లు కనిపిస్తాయి.<ref name="geo-jc2" /> డయాహోట్ నది న్యూ కాలెడోనియాలో అతి పొడవైన నది. ఇది దాదాపు {{convert|100|km}} ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB">{{Britannica | 161133 | డయాహోట్ నది}}</ref> ఇది 620 చకిమీ (240 చకిమీ) పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. వాయవ్య దిశగా బై డి'హార్కోర్టులోకి తెరుచుకుంటుంది. ఇది పాని పర్వతం పశ్చిమ ఎస్కార్పు‌మెంటు వెంట ద్వీపం ఉత్తర బిందువు వైపు ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB" /><ref name="UNU">{{Cite web| url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=వర్గీకరణకర్తబ్రౌజ్&p.sa= | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ఓపెన్‌కాస్ట్ మైనింగ్ ప్రభావాలు | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్ యూనివర్సిటీ]] | access-date=9 జూన్ 2011 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= | archive-date=27 జూలై 2011 }}</ref> ద్వీపంలో ఎక్కువ భాగం తడి సతత హరిత అడవులతో కప్పబడి ఉంది. అయితే దిగువ ఎత్తులలో సవన్నాలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి.<ref name="gbrs" /> న్యూ కాలెడోనియను సరస్సు మొత్తం వైశాల్యం {{convert|24000|km2}} ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సరస్సులలో ఇది ఒకటి. మడుగు, చుట్టుపక్కల ఉన్న న్యూ కలెడోనియా బారియరు రీఫు దాని అసాధారణ సౌందర్యం, సముద్ర జీవవైవిధ్యం కోసం 2008లో యునెస్కో [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం]]గా పేరు పెట్టబడింది.<ref name="geo-jc">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | title=డోనీస్ జియోగ్రాఫిక్స్ | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv-01access-300ate | | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{Cite web| url= https://whc.unesco.org/en/list/1115 | title= న్యూ కాలెడోనియా సరస్సులు: రీఫ్ వైవిధ్యం, అనుబంధ పర్యావరణ వ్యవస్థలు | website= UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ కేంద్రం | publisher= ఐక్యరాజ్యసమితి విద్యా, శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక సంస్థ | access-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ | url-status= live}}</ref> st.<ref name="geo-jc5">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> The2023 మేలో న్యూ కాలెడోనియాలో భూకంపం, సునామీ సంభవించాయి. దీని వలన ఇక్కడ, సమీపంలోని ఇతర దేశాలలో సునామీ హెచ్చరిక జారీ చేయబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | title=భూకంపం దక్షిణ పసిఫిక్ అంతటా 3 అడుగుల అలల సునామీ హెచ్చరికలను ప్రేరేపిస్తుంది | website=The Independent | first=Shweta | last=Sharma | date=19 మే 2023 | access-date=29 మే 2023 | archive-date=19 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | url-status=live}}</ref> === వాతావరణం === వాతావరణం ఉష్ణమండల, నవంబరు నుండి మార్చి వరకు వేడి, తేమతో కూడిన కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc6">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> <ref name="geo-jc2" /> ఉష్ణోగ్రతలు, జూన్ నుండి ఆగస్టు వరకు చల్లగా, పొడి కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc2" />మధ్య ఉష్ణోగ్రతలు రెండు చిన్న అంతరాలతో అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.<ref name="ped" /> ఉష్ణమండల వాతావరణం సముద్ర ప్రభావం, వాణిజ్య గాలుల ద్వారా బలంగా నియంత్రించబడుతుంది. ఇవి తేమను తగ్గిస్తాయి. ఇది 80%కి దగ్గరగా ఉంటుంది.<ref name="geo-jc" /> సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 23&nbsp;°C, చారిత్రక తీవ్రతలు {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped" /> దీవిలో అవపాతం చాలా భిన్నంగా ఉంటుందని వర్షపాతం రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. గలారినోలో నమోదైన {{convert|3000|mm}} వర్షపాతం పశ్చిమ తీరం సగటు కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఎల్ నినో ప్రభావం కారణంగా పొడి కాలాలు కూడా ఉన్నాయి.<ref name="ped" /> డిసెంబరు ఏప్రిల్ మధ్య, ఉష్ణమండల మాంద్యాలు తుఫానులు గంటకు 100 కిమీ (గంటకు 62 మైళ్ళు) వేగాన్ని మించి గాలులు వీస్తాయి. ఒక్కొకసారి గంటకు 250 కిమీ (గంటకు 160 మైళ్ళు) వేగంతో కూడా గాలులు వీస్తాయి. చాలా ఎక్కువ వర్షపాతం సంభవిస్తాయి.<ref name="ped" /> 2021 మార్చిలో న్యూ కాలెడోనియాను ప్రభావితం చేసిన చివరి తుఫాను తుఫాను నిరాను. == పర్యావరణం == [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|న్యూ కాలెడోనియాకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రకృతి దృశ్యం]] న్యూ కాలెడోనియాలో అనేక ప్రత్యేకమైన టాక్సాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పక్షులు, మొక్కలు.<ref name="hjnc" /> ఇది చదరపు కిలోమీటరుకు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నమైన వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది.<ref name="hjnc" /> జీవవైవిధ్యం గ్రాండే టెర్రే, మధ్య పర్వత శ్రేణి వల్ల సంభవిస్తుంది. ఇది స్థానిక జాతులు వృద్ధి చెందే వివిధ రకాల సముదాయాలు, భూస్వరూపం, సూక్ష్మ-వాతావరణాలను సృష్టించింది.<ref name="hjnc">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=Noth కాలెడోనియా | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=26 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=26 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | url-status=live}}</ref> నికెలు పరిశ్రమ కారణంగా, న్యూ కాలెడోనియా తలసరి అధిక స్థాయిలో కార్బను డయాక్సైడు‌ను విడుదల చేస్తుంది. ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే. 2019లో ఇది ఫ్రాన్సు‌కు 4.81 టన్నుల కార్బన్డైయాక్సైడు విడుదల చేసింది.<ref>{{Cite web| title=EDGAR – గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ కోసం ఉద్గారాల డేటాబేస్ | url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | access-date=2021-04-24 | website=edgar.jrc.ec.europa.eu | archive-date=31 మే 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా అసాధారణ జీవవైవిధ్యం, దాని ముప్పు స్థితి కలయిక దీనిని అత్యంత కీలకమైన వాటిలో ఒకటిగా చేసింది. జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్లు ఈ భూమి మీద ఉన్నాయి.<ref name = "myers">{{Cite journal| last1=Myers | first1=Norman | last2=Mittermeier | first2=Russell A. | last3=Mittermeier | first3=Cristina G. | last4=da Fonseca | first4=Gustavo A. B. | last5=Kent | first5=Jennifer | title=సంరక్షణ ప్రాధాన్యతల కోసం జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్‌లు | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-02-24_403_6772/page/19 | website=Nature | date=February 2000 | volume=403 | issue=6772 | pages=853–858 | doi=10.1038/35002501 | pmid=10706275 | bibcode=2000Natur.403..853M | s2cid=4414279 }}</ref> 2001లో బ్రూనో, జాక్వెసు లాఫ్లూరు ఆర్‌పిసిఆర్ పార్టీ నుండి "తీవ్రమైన సవాళ్లను" ఎదుర్కొని కాలెడోనియను పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం తరపున ఆయన చేసిన కృషికి వాన్ పెటెగెం గోల్డ్మను పర్యావరణ బహుమతిను అందుకున్నారు.<ref>{{Cite web| title=Bruno Van Peteghem | url=http://www.goldmanprize.org/node/169 | website=Goldman Environmental Prize | archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 | archive-date=1 ఫిబ్రవరి 2009 | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా పర్యావరణ వైవిధ్యాన్ని అగ్నిప్రమాదం, పారిశ్రామిక, నివాస అభివృద్ధి, అపరిమిత వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు, మైనింగు (న్యాయపరమైన రద్దు వంటివి) నుండి రక్షించడంలో కొన్ని రంగాలలో పురోగతి సాధించబడింది. ఐఎన్‌సిఒ 2006 జూన్ లో దుర్వినియోగాల కారణంగా మైనింగు లైసెన్సు పొందింది).<ref>{{Cite web| title=స్వదేశీ కనక్స్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఇంకోపై దాడి చేశారు | url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | website=MiningWatch కెనడా | date=19 జూలై 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | archive-date=13 అక్టోబరు 2007 | url-status=dead}}</ref> 2008లో ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన నిరంతర అవరోధ రీఫు వ్యవస్థ అయిన న్యూ కాలెడోనియను అవరోధ రీఫు ఆరు మడుగులు, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. === వృక్షజాలం === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[అంబోరెల్లా]]'', ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన పుష్పించే మొక్క వంశం]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[అరౌకారియా కాలమారిస్]]'' [[ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్ (న్యూ కాలెడోనియా)|ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్]]]] న్యూ కాలెడోనియా జంతుజాలం, వృక్షజాలం అనేక కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం గోండ్వానా నుండి విడిపోయినప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో వేరుచేయబడిన పూర్వీకుల జాతుల నుండి ఉద్భవించాయి.<ref>{{Cite journal| first1=అలాన్ ఎస్. | last1=కాలిన్స్ | first2=సెర్గీ ఎ. | last2=పిసారెవ్స్కీ | title= తూర్పు గోండ్వానాను విలీనం చేయడం: సర్కమ్-ఇండియన్ ఒరోజెన్స్ పరిణామం | url=https://archive.org/details/sim_earth-science-reviews_2005-08_71_3-4/page/229 | website=ఎర్త్-సైన్స్ సమీక్షలు | date= ఆగస్టు 2005 | volume=71 | issue=3–4 | pages=229–270 | doi= 10.1016/j.earscirev.2005.02.004 | bibcode=2005ESRv...71..229C | issn= 0012-8252}}</ref> ఇక్కడ స్థానిక జాతులు మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం జాతులు, కుటుంబాలు, ఆర్డరు‌లు కూడా ద్వీపాలకు ప్రత్యేకమైనవి. భూమి మీద ఉన్న ఏదైనా సారూప్య ప్రాంతం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణమండల జిమ్నోస్పెర్ము జాతులు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి. 44 స్వదేశీ జిమ్నోస్పెర్ము‌లలో, 43 స్థానికమైనవి ఉన్నాయి. వాటిలో తెలిసిన ఏకైక పరాన్నజీవి జిమ్నోస్పెర్ము (''పారాసిటాక్ససు ఉస్టా'') కూడా ఉంది.<ref name="futura1" /> అలాగే ''అరౌకారియా'' 35 తెలిసిన జాతులలో, 13 న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి ఉన్నాయి.<ref name="hjnc" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత విభిన్నమైన పుష్పించే, ''అంబోరెల్లా ట్రైకోపోడా'' వంశం కూడా ఉంది, ఇది అన్ని పుష్పించే మొక్కల క్లాడు బేసు వద్ద లేదా సమీపంలో ఉంటుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫెర్ను జాతి, ''స్ఫెరోప్టెరిసు ఇంటర్మీడియా'', న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినది. ఇది ఆమ్ల నేల మీద చాలా సాధారణంగా బీడు నేలల్లో లేదా అటవీప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. తూర్పు తీరంలో సంవత్సరానికి ఒక మీటరు పెరుగుతుంది. చెట్టు ఫెర్నులలో ఇతర జాతులు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ''స్ఫేరోప్టెరిసు నోవా-కలెడోనియా''.<ref name="ncd2">{{Cite web| url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | title= లా ఫ్లోర్ డి నౌవెల్-కలెడోనీ – డ్యూక్సిమే పార్టీ | website= ఫ్యూచురా-సైన్సెస్.కామ్ | date= 2004-08-18 | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 11 మార్చి 2013 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా కూడా గ్రహం మీద దక్షిణ బీచు‌లు (''నోథోఫాగసు'') జాతులు స్వదేశీగా ఉన్న ఐదు ప్రాంతాలలో ఒకటి; ఇక్కడ ఐదు జాతులు సంభవిస్తాయని తెలిసింది.<ref name="futura1" /> న్యూ కాలెడోనియాకు దాని స్వంత మాక్విసు పొదలు (''మాక్విసు మినియరు'') ఉంది. ఇది ఎక్కువగా దక్షిణాన మెటాలిఫెరసు నేలల మీద సంభవిస్తుంది.<ref name="gbrs">{{Cite journal| title=న్యూ కాలెడోనియా: చాలా పాత డార్వినియన్ ద్వీపం? | pmc=2607381 | date=2008 | last1=Grandcolas | first1=P | last2=Murienne | first2=J | last3=Robillard | first3=T | last4=Desutter-Grandcolas | first4=L | last5=Jourdan | first5=H | last6=Guilbert | first6=E | last7=Deharveng | first7=L | volume=363 | issue=1508 | pages=3309–3317 | doi=10.1098/rstb.2008.0122 | website=రాయల్ సొసైటీ యొక్క తాత్విక లావాదేవీలు B: జీవ శాస్త్రాలు | pmid=18765357}}</ref> అల్ట్రామాఫికు శిలల (మైనింగు భూభాగాలు) నేలలు అనేక స్థానిక వృక్ష జాతులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి. ఇవి నేలల విషపూరిత ఖనిజ పదార్థానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి. చాలా విదేశీ జాతుల మొక్కలు దీనికి తక్కువ అనుకూలంగా ఉంటాయి. తగినది ఇది స్వదేశీ మొక్కల నివాస స్థలంలోకి దాడిని లేదా స్థానభ్రంశాన్ని నిరోధించింది.<ref name="futura1">{{Cite web| url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | title=La flore-Caledonie | website=Futura-sciences.com | date=2004-08-18 | access-date=2013-01-30 | archive-date=11 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా భూభాగంలో రెండు భూసంబంధ పర్యావరణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: న్యూ కాలెడోనియా వర్షారణ్యాలు, న్యూ కాలెడోనియా పొడి అడవులు <ref name="DinersteinOlson2017">{{Cite journal| last1=Dinerstein | first1=Eric | last2=Olson | first2=David | last3=Joshi | first3=Anup | last4=Vynne | first4=Carly | last5=Burgess | first5=Neil D. | last6=Wikramanayake | first6=Eric | last7=Hahn | first7=Nathan | last8=Palminteri | first8=Suzanne | last9=Hedao | first9=Prashant | last10=Noss | first10=Reed | last11=Hansen | first11=Matt | last12=Locke | first12=Harvey | last13=Ellis | first13=Erle C | last14=Jones | first14=Benjamin | last15=Barber | first15=Charles Victor | last16=Hayes | first16=Randy | last17=Kormos | first17=Cyril | last18=Martin | first18=Vance | last19=Crist | first19=Eileen | last20=Sechrest | first20=Wes | last21=Price | first21=Lori | last22=Baillie | first22=Jonathan E. M. | last23=Weeden | first23=Don | last24=Suckling | first24=Kierán | last25=Davis | first25=Crystal | last26=Sizer | first26=Nigel | last27=Moore | first27=Rebecca | last28=Thau | first28=David | last29=Birch | first29=Tanya | last30=Potapov | first30=Peter | last31=Turubanova | first31=Svetlana | last32=Tyukavina | first32=Alexandra | last33=de Souza | first33=Nadia | last34=Pintea | first34=Lilian | last35=Brito | first35=José C. | last36=Llewellyn | first36=Othman A. | last37=Miller | first37=Anthony G. | last38=Patzelt | first38=Annette | last39=Ghazanfar | first39=Shahina A. | last40=Timberlake | first40=Jonathan | last41=Klöser | first41=Heinz | last42=Shennan-Farpón | first42=Yara | last43=Kindt | first43=Roeland | last44=Lillesø | first44=Jens-Peter Barnekow | last45=van Breugel | first45=Paulo | last46=Graudal | first46=Lars | last47=Voge | first47=Maianna | last48=Al-Shammari | first48=Khalaf F. | last49=Saleem | first49=Muhammad | display-authors=1 | title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm | website=BioScience | volume=67 | issue=6 | date=2017 | pages=534–545 | issn=0006-3568 | doi=10.1093/biosci/bix014 | pmid=28608869 | pmc=5451287 | doi-access=free}}</ref> === జంతుజాలం ​​=== అద్భుతమైన వృక్ష వైవిధ్యం, స్థానికతతో పాటు, న్యూ కాలెడోనియా విస్తృత వైవిధ్యం కలిగిన జంతువులకు ఆవాసాలను కూడా అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో 100 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు నివసిస్తున్నాయి. వాటిలో 24 స్థానికమైనవి.<ref name = "Palmas">{{Cite journal| last1=Palmas | first1=Pauline | last2=Jourdan | first2=Hervé | last3=Rigault | first3=Frederic | last4=Debar | first4=Léo | last5=De Meringo | first5=Hélene | last6=Bourguet | first6=Edouard | last7=Mathivet | first7=Mathieu | last8=Lee | first8=Matthias | last9=Adjouhgniope | first9=Rachelle | last10=Papillon | first10=Yves | last11=Bonnaud | first11=Elsa | last12=Vidal | first12=Eric | title=ఫెరల్ పిల్లులు న్యూ కాలెడోనియా జీవవైవిధ్య హాట‌స్పాటు అత్యుత్తమ స్థానిక జంతుజాలాన్ని బెదిరిస్తున్నాయి. | website=జీవ పరిరక్షణ | date=1 అక్టోబరు 2017 | volume=214 | pages=250–259 | doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 | bibcode=2017BCons.214..250P | s2cid=43153107 | url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | access-date=21 నవంబరు 2021 | archive-date=20 మార్చి 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220320011424/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | url-status=live}}</ref> ఈ స్థానిక పక్షి జాతులలో ఒకటి న్యూ కాలెడోనియను కాకి. ఇది జంతువులలో దాని సాధన తయారీ సామర్థ్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ప్రైమేటు‌లకు పోటీగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite journal| author1=Weir, A.A.S. | author2=చాపెల్, J. | author3=కాసెల్నిక్, A. | date=2002 | title=న్యూ కాలెడోనియన్ కాకులలో హుక్స్ ఆకృతి | url=https://archive.org/details/sim_science_2002-08-09_297_5583/page/981 | website=[[సైన్స్ (జర్నల్) | సైన్స్]] | volume=297 | issue=5583 | page=981 | doi=10.1126/science.1073433 | pmid=12169726 | s2cid=29196266 }}</ref> ఈ కాకులు వాటి అసాధారణ తెలివితేటలు, సమస్యలను పరిష్కరించడానికి సాధనాలను రూపొందించే సామర్థ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి. మానవులతో పాటు అధ్యయనం చేయబడిన ఏ జంతువులోనూ అత్యంత సంక్లిష్టమైన సాధనాలను తయారు చేస్తాయి.<ref name="nccbbc">{{Cite news| last=వాకర్ | first=Matt | url=http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | title=తెలివైన కొత్త కాలెడోనియన్ కాకులు తల్లిదండ్రుల టూల్ స్కూల్‌కు వెళ్తాయి | website=[[BBC News]] | date=2010-10-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=14 అక్టోబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | url-status=live}}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|కగు, ఒక స్థానిక ఎగరలేని పక్షి]] స్థానిక కగు,<ref>అటెన్‌బరో, D. 1998 ''ది లైఫ్ ఆఫ్ బర్డ్స్'' BBC {{ISBN | 0563-38792-0}}</ref> ఇది చురుకైనది త్వరగా పరిగెత్తగలదు కాని ఇది ఎగరలేని పక్షి, కానీ అది తన రెక్కలను ఉపయోగించి కొమ్మలు ఎక్కడానికి లేదా జారడానికి కూడా ఉపయోగిస్తుంది. దీని శబ్దం కుక్క మొరగినట్లు ఉన్జ్తుంది. ఇది మోనోటైపికు కుటుంబం రైనోచెటిడే, క్రమం యూరిపిజిఫార్మ్సులో మనుగడలో ఉన్న సభ్యత్వం కలిగి ఉంది.<ref name="kagu">{{Cite web| url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | title=Kagu | website=Oiseaux-birds.com | access-date=2013-01-30 | archive-date=24 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా నదులు, సరస్సులలో 11 స్థానిక చేప జాతులు, 14 స్థానిక జాతులు డెకాపోడు, క్రస్టేసియన్లు ఉన్నాయి. ''నియోగాలాక్సియాసు'' వంటి కొన్ని చిన్న ప్రాంతాలలో మాత్రమే ఉన్నాయి.<ref name="ncnau" /> నాటిలసు—ఒక సజీవ శిలాజంగా పరిగణించబడ్డాయి. మెసోజోయికు శకం చివరిలో అంతరించిపోయిన అమ్మోనైటులకు సంబంధించినవి—న్యూ కాలెడోనియా చుట్టూ ఉన్న పసిఫికు జలాల్లో కనిపిస్తాయి.<ref name="ncnau">{{Cite web| url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php | title=La Biodiversité | website=Endemia.nc | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php | archive-date=6 జనవరి 2013 }}</ref> ఇక్కడ పెద్ద వైవిధ్యం ఉంది సముద్ర చేపలు చుట్టుపక్కల జలాల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి పగడపు సముద్రం పరిధిలో ఉంటాయి. పక్షి, సరీసృపాలు, చేపల జాతులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికీ న్యూ కాలెడోనియాలో చాలా తక్కువ క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి: ఇక్కడ కనిపించే తొమ్మిది ఈరదాలలో ఆరు స్థానికమైనవిగా ఉన్నాయి.<ref name="Palmas" /> న్యూ కాలెడోనియాలోని అనేక జాతులు వాటి పరిమాణానికి విశేషమైనవి: ''డుకులా గోలియతు'' అనేది ఆర్బోరియలు పావురం అతిపెద్ద ఉనికిలో ఉన్న జాతి; ''రాకోడాక్టిలసు లీచియనసు'', ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గెక్కో; ''ఫోబోస్సిన్కసు బోకోర్టి (పెద్ద స్కింకు)'' 2003లో తిరిగి కనుగొనబడే వరకు అంతరించిపోయినట్లు భావించారు..<ref name="ncnau" /> మానవ నివాసానికి ముందు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉన్న చాలా జంతుజాలం ​​ఇప్పుడు అంతరించిపోయింది, వీటిలో ''సిల్వియోర్నిసు'', ఏ జీవ జాతితోనూ దగ్గరి సంబంధం లేని ఒక మీటర్ కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న పక్షి, ''మియోలానియా'', జురాసిక్ కాలంలో జీవించి ఉన్న తాబేళ్ల నుండి వేరుగా ఉన్న ఒక పెద్ద కొమ్ముల తాబేలు ఉన్నాయి. 2024 జనవరిలో రాజధాని నౌమియాలోని ఒక కోర్టు సొరచేపలను చంపడాన్ని నిషేధిస్తూ తీర్పును జారీ చేసింది. దీనిని అసమానంగా పేర్కొంటూ. మునుపటి సంవత్సరంలో ఒక ఆస్ట్రేలియన్ పర్యాటకుడు ఒక సొరచేప చేత చంపబడిన తర్వాత నిషేధంనికి వ్యతిరేకత ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite news| last=reporter | first=Guardian | date=2024-01-08 | title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash | access-date=2024-01-10 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> == జనాభా == {| class="wikitable" ! సంవత్సరం !!జనసంఖ్య ‌<ref name="ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | title=ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2 నవంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | archive-date=11 ఏప్రిల్ 2020 | url-status=live}}</ref>!!శాతాలు |- |1956 || 68,480 ||— |- | 1963 || 86,519 || +3.72% |- | 1969 || 100,579 || +2.60% |- | 1976 || 133,233 || +4.03% |- | 1983 || 145,368 || +1.26% |- | 1989 || 164,173 || +2.06% |- | 1996 || 196,836 || +2.61% |- | 2009 || 245,580 || +1.68% |- | 2014 || 268,767 || +1.79% |- | 2019 || 271,407 || +0.19% |- | 2022 || 269,815 || −0.25% |- | 2023 || 268,510 || −0.48% |- |} 2019లో చివరి జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407.<ref name=censuspop /> వీరిలో 18,353 మంది లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో, 49,910 మంది నార్తు ప్రావిన్సులో, 203,144 మంది సౌత్ ప్రావిన్సులో నివసించారు. 2014 - 2019 మధ్య జనాభా పెరుగుదల ఇటీవల 0.2% తగ్గింది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> లాయల్టీ దీవులు (0.1%), దక్షిణ ప్రావిన్సు (−0.2%) కంటే ఉత్తర ప్రావిన్సు (2014 - 2019 మధ్య సంవత్సరానికి 0.3%)లో జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉంది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> జనాభాలో 30% మంది 20 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.<ref name=":0">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 | title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2 నవంబరు 2020=7archive-date | archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-t | url-status=live| archive-date=2020-11-07 }}</ref> మొత్తం జనాభాలో వృద్ధుల నిష్పత్తి పెరుగుతోంది. ఇద్దరు న్యూ కాలెడోనియాలోని ముగ్గురు నివాసితులలో గ్రేటరు నౌమేయాలో నివసిస్తున్నారు. 78% మంది న్యూ కలెడోనియాలో జన్మించారు. మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు 2014లో స్త్రీకి 2.2 పిల్లల నుండి 2019లో 1.9కి తగ్గింది.<ref name="insee-12">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans|publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr)|language=fr|access-date=2013-01-30|archive-date=31 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|url-status=live}}</ref> === సప్రదాయ సమూహాలు === {{bar box |title=న్యూ కలడోనియాలో సంప్రదాయ సమూహాలు (2019 గణాంకాలు)<ref name="Population Structure of Communities">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | title=Population Structure of Communities | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=29 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | archive-date=13 November 2019 | url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=సంప్రదాయ సమూహాలు |right1=శాతం |float=right |bars= {{bar percent|కనకు|darkgreen|41.2}} {{bar percent|యురేపియన్లు|purple|24.1}} {{bar percent|"కలడోనియన్లు" లేక ఎవరో చెప్పని వారు|pink|7.5}} {{bar percent|మిశ్రమ ప్రజలు|red|11.3}} {{bar percent|వల్లిసియను/ఫుటినియన్లు|black|8.3}} {{bar percent|తహిటియన్లు|darkblue|2.0}} {{bar percent|జవనీసు|Violet|1.4}} {{bar percent|ని-వనౌటు|maroon|0.9}} {{bar percent| ఇయత్నామీయులు|darkgray|0.8}} {{bar percent|ఇతర ఆసియన్లు|gray|0.4}} {{bar percent|ఇతరులు|tan|2.1}} }} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం,<ref name="జనసంఘాల జనాభా నిర్మాణం" /> జనాభాలో 41.2% మంది కనాకు కమ్యూనిటీకి చెందినవారని నివేదించబడింది (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 39.1% నుండి పెరిగింది) యూరోపు (కాల్డోచె, జోరెల్లె) కమ్యూనిటీకి 24.1% (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 27.2% నుండి తగ్గింది). జనాభాలో మరో 7.5% మంది "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపు పొందారు లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 9.9% నుండి తగ్గింది). "కాలెడోనియను"గా తమను తాము గుర్తించుకునే లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించే చాలా మంది వ్యక్తులు జాతిపరంగా యూరోపియన్లుగా భావిస్తారు.<ref name="LoganCole2001b">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=New Caledonia | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=39 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | url-status=live}}</ref> ఇతర స్వీయ-నివేదిత సంఘాలు వాలిసియన్లు, ఫుటునియన్లు (మొత్తం జనాభాలో 8.3%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.2% నుండి ఎక్కువ), ఇండోనేషియన్లు జావానీసు జాతి సమూహం (మొత్తం జనాభాలో 1.4%, 2014లో ఉన్నట్లే),<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియన్ జావానీస్, న్యూ కాలెడోనియాలో | url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | website=joshuaproject.net | publisher=జాషువా ప్రాజెక్ట్ | access-date=14 డిసెంబరు 2020 | archive-date=5 డిసెంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | url-status=live}}</ref> తాహితీయన్లు (మొత్తం జనాభాలో 2.0%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 2.1% నుండి తగ్గింది), ని-వనువాటు (0.9%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.0% నుండి తగ్గింది), వియత్నామీసు (0.8%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 0.9% నుండి తగ్గింది), ఇతర ఆసియన్లు (ప్రధానంగా జాతి చైనీసు; మొత్తం జనాభాలో 0.4%, 2014 లో మాదిరిగానే). జనాభాలో 11.3% మంది బహుళ వర్గాలకు (మిశ్రమ జాతి) చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.6% నుండి పెరిగింది). 2004 జనాభా లెక్కల నుండి తొలగించబడిన కమ్యూనిటీకి చెందిన ప్రశ్నను 2009లో 1996 జనాభా లెక్కల నుండి భిన్నమైన కొత్త సూత్రీకరణ కింద తిరిగి ప్రవేశపెట్టారు. ఇది బహుళ ఎంపికలను (మిశ్రమ జాతి), "ఇతర" ఎంపికను స్పష్టం చేసే అవకాశాన్ని అనుమతిస్తుంది (ఇది చాలా మంది యూరోపియన్లు "ఇతర" వర్గంలో "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపుకు దారితీసింది లేదా యూరోపియను, కనకు రెండింటినీ వంటి అనేక జాతి సంఘాలను ఎంచుకోవడానికి దారితీసింది. తద్వారా మిశ్రమ జాతిగా కనిపిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా బుష్లో ‌నివసిస్తున్న కాల్డోచెసు‌కు సంబంధించినది. వీరికి తరచుగా మిశ్రమ వంశపారంపర్యత ఉంటుంది).<ref name="eth09">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | title=Recensement de la population 2009 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-date=2012-11-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121113151316/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | url-status=bot: unknown}}</ref>చివరగా జనాభాలో 2.1% మంది "కాలెడోనియను" మినహాయించి ఇతర వర్గాలకు చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.3% నుండి పెరిగింది). మెలనేసియను జాతి సమూహంలో భాగమైన కనకు ప్రజలు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} వారి సామాజిక సంస్థ సాంప్రదాయకంగా వంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవి వారి అసలు స్థానం, వారి పూర్వీకుల వృత్తిని బట్టి "భూమి" లేదా "సముద్ర" వంశాలుగా గుర్తించబడతాయి.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కనకు‌లు లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో 95%, ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో 72%, దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో 29% ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} కనకు‌లు యూరోపియన్లు, ఇతర స్థిరనివాసుల కంటే తక్కువ సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిలో ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine | magazine=Synthese | issue=35 | url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique | format=PDF | title=Recensement de lal=201fr | trans-title=2014 జనాభా గణన | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamiqueurs-dynamique | url-status=live}}</ref> <nowiki>యూరోపియన్లు ఫ్రాన్సు ఈ ద్వీపసమూహంలో ఒక శిక్షా కాలనీని స్థాపించినప్పుడు మొదట న్యూ కాలెడోనియాలో స్థిరపడ్డారు.{sfn|అనయ|2011|p=5}} ఖైదీలు తమ శిక్షలను పూర్తి చేసిన తర్వాత వారికి స్థిరపడటానికి భూమి ఇవ్వబడింది.</nowiki>{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలోని 73,199 యూరోపియన్లలో, 30,484 మంది స్థానికంగా జన్మించినవారు, 36,975 మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సులో జన్మించారు, 488 మంది ఫ్రెంచ్ పాలినేషియాలో జన్మించారు, 86 మంది వాలిసు, ఫుటునాలో జన్మించారు, 5,166 మంది విదేశాలలో జన్మించారు.<ref name="ridet">{{Cite web| title=DONNEES DE CADRAGE | url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | format=XLS | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 | location=Nouméa}}</ref> యూరోపియన్లు అనేక సమూహాలుగా విభజించబడ్డారు. కాల్డోచే లను సాధారణంగా న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన వారిగా నిర్వచించారు. వీరికి తొలి ఫ్రెంచి స్థిరనివాసుల కాలం నాటి పూర్వీకుల సంబంధాలు ఉన్నాయి.<ref name="LoganCole2001b" /> వారు తరచుగా గ్రాండే టెర్రే పశ్చిమ తీరంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు. అక్కడ చాలామంది పెద్ద పశువుల ఆస్తులను నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="LoganCole2001b" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ఇటీవల స్థిరపడిన కుటుంబాల నుండి జన్మించిన, కేవలం కాలెడోనియన్లు అని పిలువబడే వారు కాల్డోచేల నుండి భిన్నంగా ఉంటారు.<ref name="LoganCole2001" /> మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి-జన్మించిన వలసదారులను న్యూ కాలెడోనియాకు వచ్చే ''మెట్రోసు'' లేదా ''జోరెల్లెసు'' అని పిలుస్తారు, ఇది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో వారి మూలాలను సూచిస్తుంది.<ref name="LoganCole2001" /> వీరికి దాదాపు 2,000 మందితో కూడిన కమ్యూనిటీ కూడా ఉంది<ref name="LoganCole2001" /> పియడ్సు నొయిసు ఫ్రాన్సు పూర్వ ఉత్తర ఆఫ్రికను కాలనీలలోని యూరోపియను స్థిరనివాసుల వారసులు;<ref>{{Cite journal| url=http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=ది కాంటెంపరరీ పసిఫిక్ | author=డేవిడ్ ఎ. చాపెల్ | date=2005 | volume=17 | issue=2 | pages=435–448 | doi=10.1353/cp.2005.0043 | s2cid=258106946 | access-date=28 మార్చి 2008 | archive-date=4 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113325/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | url-status=live| url-access=subscription}}</ref> వారిలో కొందరు స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక రాజకీయాల్లో ప్రముఖులు,ఆర్పిసిఆర్ నాయకుడు పియరీ మారేస్కా కూడా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | title=నౌమియా జర్నల్; పసిఫిక్‌లోని ఒక ద్వీపంలో, కానీ శాంతికి దూరంగా | website=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | author=హెన్రీ కామ్ | date=26 జూలై 1988 | author-link=హెన్రీ కామ్ | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2017 | archive-date=23 ఏప్రిల్ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | url-status=live}}</ref> అల్ జజీరా ఇంగ్లీషు 2015లో విడుదల చేసిన ఒక డాక్యుమెంటరీ ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 10% వరకు మంది 19వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రెంచి అల్జీరియా నుండి బెర్బెరు ప్రజలు 1871లో జరిగిన మోక్రానీ తిరుగుబాటుకు ప్రతీకారంగా ద్వీపంలోని జైళ్లకు బహిష్కరించబడిన సుమారు 2,000 మంది అరబ్బు-బెర్బెరు ప్రజల వారసులని పేర్కొంది. వారి శిక్షలు అనుభవించిన తర్వాత వారు విడుదల చేయబడి ద్వీపంలో వలసరాజ్యాల ప్రయత్నాలలో భాగంగా భూమిని సొంతం చేసుకోవడానికి, సాగు చేసుకోవడానికి ఇవ్వబడ్డారు. న్యూ కాలెడోనియాలో ఖైదు చేయబడిన అల్జీరియన్లలో అత్యధికులు పురుషులు కావడంతో ఇతర జాతి సమూహాలకు చెందిన మహిళలతో ప్రధానంగా సమీపంలోని మహిళా జైళ్ల నుండి వచ్చిన ఫ్రెంచి మహిళలతో వివాహాల ద్వారా సమాజం కొనసాగింది. యూరో-ఫ్రెంచి జనాభాలో కలిసిపోవడం, వారి జాతి నేపథ్యం కోసం వివక్షత రెండింటినీ ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ బహిష్కరించబడిన వారి వారసులు అల్జీరియన్లుగా ఒక సాధారణ గుర్తింపును కాపాడుకోవడంలో విజయం సాధించారు. ఇందులో కొన్ని సాంస్కృతిక పద్ధతులు (అరబిక్ పేర్లు వంటివి), కొన్ని సందర్భాల్లో ఇస్లామికు మతం ఉన్నాయి. అల్జీరియా పౌరసత్వం పొందడం తరచుగా కష్టమైన ప్రక్రియ అయినప్పటికీ కొందరు అల్జీరియాకు ఒక ఆచారంగా ప్రయాణిస్తారు. అల్జీరియను-కలేడోనియన్ల అత్యధిక జనాభా బౌరైలు కమ్యూను‌లో (ముఖ్యంగా జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఇస్లామికు సాంస్కృతిక కేంద్రం ఉన్నాయి), నౌమియా, కోనే, పౌమ్‌బౌటు, యాటేలలో చిన్న కమ్యూనిటీలు ఉన్నాయి. <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|కనకు మహిళలు Rodéo cheval.JPG|రోడియోలు (ఇక్కడ బౌరైలు వార్షిక ఉత్సవంలో) కాల్డోచే సంస్కృతిలో భాగం. </gallery> === భాషలు === ఫ్రెంచి స్థావరాల స్థాపనతో ఫ్రెంచి భాష వ్యాప్తి చెందడం ప్రారంభమైంది. ఇప్పుడు అత్యంత ఏకాంత గ్రామాలలో కూడా ఫ్రెంచి మాట్లాడబడుతోంది. చాలా కాలంగా జనాభా అంతటా నిష్ణాతుల స్థాయి గణనీయంగా మారుతూ వచ్చింది. ప్రధానంగా 1953 కి ముందు సార్వత్రిక ప్రజా విద్య లేకపోవడం, వలస, జాతి వైవిధ్యం కారణంగా <ref name="rl-lang">{{Cite web| url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | title=Situation linguistice en Nouvelle-Calédonie | publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=18 జనవరి 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | url-status=dead}}</ref> కానీ ఫ్రెంచి భాష ఇప్పుడు జనాభా గణనల ద్వారా చూపబడిన యువ తరాలు. 2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 97.3% మంది ప్రజలు ఫ్రెంచి మాట్లాడగలరు. చదవగలరు వ్రాయగలరు అని నివేదించారు. అయితే 1.1% మంది మాత్రమే తమకు ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం లేదని నివేదించారు.<ref name="cite web">{{Cite web| title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de residence et sexe | format=XLS | url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | location=Noumea | access-date=2013-02-28 | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> 2014 - 2019 జనాభా లెక్కలలో ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం గురించి ఎటువంటి ప్రశ్నలు అడగలేదు. ఎందుకంటే జనాభా దాని గురించి దాదాపు సార్వత్రిక అవగాహనను కలిగి ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాలో మాట్లాడే 28 కనాకు భాషలు ఆస్ట్రోనేషియను కుటుంబంలోని ఓషియానికు సమూహంలో భాగంగా ఉన్నాయి.<ref name="macc">{{Cite web| website=Académie des Langues Kanak | title=Langues | url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-date=9 నవంబరు 2017 | url-status=dead| access-date=15 అక్టోబరు 2011 }}</ref> వీటిలో ఎనిమిదింటిని తల్లిదండ్రులు కిండరు గార్టెను నుండి తమ పిల్లలకు ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టులుగా ఎంచుకోవచ్చు. ఉన్నత పాఠశాల వరకు (నాలుగు భాషలు బ్యాచిలర్ డిగ్రీ వరకు బోధిస్తారు), వాటి ప్రమోషను‌కు ఒక అకాడమీ బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref name="maskan">{{Cite web| url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-date=2009-04-26 | title=La Population De Nouvelle-Caledonie | publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie | language=fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead}}</ref> విస్తృతంగా మాట్లాడే మూడు స్థానిక భాషలు డ్రెహు (లిఫౌలో మాట్లాడతారు), నెంగోను (మారేలో మాట్లాడతారు), పైసీ (గ్రాండే టెర్రే ఉత్తర భాగం).<ref name="maskan" /> ఇతర భాషలలో ఐఐఐ (ఓవియాలో మాట్లాడతారు) ఉన్నాయి. 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 44.0% మంది కనీసం ఒక కనకు భాష గురించి ఏదో ఒక రూపంలో జ్ఞానం కలిగి ఉన్నారని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 41.3% నుండి), అయితే 56.0% మంది తమకు కనకు భాషల గురించి ఏమీ తెలియదని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 58.7% నుండి తగ్గింది).<ref>{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de residence par groupe d'âge décennal | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | language=fr | access-date=2023-03-06 | archive-date=1 నవంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | url-status=live}}</ref><ref name="cen-lang" /> వలస జనాభాలో ఇతర ముఖ్యమైన భాషా సంఘాలలో వాలిసియను, ఫుటునియన్, తహితీయను, జావానీసు, వియత్నామీసు, చైనీసు మాట్లాడేవారు ఉన్నారు, బిస్లామా. === మతం === {{Pie chart |thumb = right |caption = ప్యూ ఫోరం నిర్వహించిన గ్లోబల్ రిలిజియస్ ల్యాండ్‌స్కేప్ సర్వే ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలో మతం, 2012<ref name="Survey">{{Cite web| url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | url-status=dead| archive-date=25 January 2017 | title=The Global Religious Landscape | publisher=Pewforum.org | access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = క్రైస్తవం |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = ఏ మతం చేదు |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = ఇస్లాం |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = బుద్ధిజం |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = జానపద మతం |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = ఇతరులు |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} ప్రధాన మతం క్రైస్తవ మతం; జనాభాలో సగం మంది కాథలికు, వీరిలో ఎక్కువ మంది యూరోపియన్లు, పశ్చిమ ఉవియనులు, వియత్నామీసు, మెలనేసియను, పాలినేసియను మైనారిటీలలో సగం మంది ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /> కాథలికు మతాన్ని ఫ్రెంచి వలసవాదులు ప్రవేశపెట్టారు. ఈ ద్వీపంలో అనేక ప్రొటెస్టంటు చర్చిలు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో ఫ్రీ ఎవాంజెలికలు చర్చి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఎవాంజెలికలు చర్చి - లాయల్టీ ఐలాండ్సు అత్యధిక సంఖ్యలో అనుచరులను కలిగి ఉన్నాయి; వాటి సభ్యత్వాలు దాదాపు పూర్తిగా మెలనేసియను.<ref name="ncbrit" /> ప్రొటెస్టంటిజం 20వ శతాబ్దం చివరిలో స్థిరపడింది. విస్తరిస్తూనే ఉంది. అనేక ఇతర క్రైస్తవ సమూహాలు, 6,000 కంటే ఎక్కువ మంది ముస్లింలు కూడా ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /><ref>{{Cite book| author=R. జి. క్రోకోంబే | title=పసిఫిక్ దీవులలో ఆసియా: పశ్చిమాన్ని భర్తీ చేయడం | url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | access-date=24 ఆగస్టు 2012 | date=2007 | publisher=editorips@usp.ac.fj | isbn=978-982-02-0388-4 | pages=375– | archive-date=4 జూన్ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | url-status=live}}</ref> (న్యూ కాలెడోనియాలో ఇస్లాం, బహాయి విశ్వాసం కొత్తలో చూడండి, కాలెడోనియా నౌమియా రోమను కాథలికు ఆర్చి డియోసెసు ఆఫ్ నౌమియా స్థానం. == విద్య == న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఫ్రెంచి పాఠ్యాంశాలు ఆధారంగా ఫ్రెంచి ఉపాధ్యాయులు, ఫ్రెంచి-శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు ఇద్దరూ అందిస్తారు. 1998 నౌమియా ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం ప్రాథమిక విద్య మూడు ప్రావిన్సుల బాధ్యతగా ఉంటుంది. 2010 నాటికి మాధ్యమిక విద్యను ప్రావిన్సులకు బదిలీ చేసే ప్రక్రియలో ఉంది.<ref name="CSC ఆస్ట్రేలియా 2010">{{Cite web| title=ఎమర్జింగ్ పసిఫిక్ లీడర్స్ డైలాగ్ 2010 న్యూ కాలెడోనియా రిపోర్ట్ | url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf | publisher=కామన్వెల్త్ స్టడీ కాన్ఫరెన్సెస్ ఆస్ట్రేలియా | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=18 సెప్టెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf | url-status=dead}}</ref> చాలా పాఠశాలలు న్యూమియాలో ఉన్నాయి. కానీ కొన్ని దీవులలో న్యూ కాలెడోనియా ఉత్తరాన కనిపిస్తాయి. విద్యార్థులు ఉన్నత పాఠశాల వయస్సు చేరుకున్నప్పుడు చాలా మందిని వారి మాధ్యమిక విద్యను కొనసాగించడానికి న్యూమియాకు పంపుతారు. ఆరు సంవత్సరాల వయస్సు నుండి విద్య తప్పనిసరి.<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఎలా ఉంటుంది? | url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | website=న్యూ కాలెడోనియా టుడే | access-date=1 మార్చి 2018 | date=2013-02-28 | archive-date=1 మార్చి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కాలెడోనియాలోని ప్రధాన తృతీయ విద్యా సంస్థ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా (''యూనివర్సిటీ డి లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ'') కొనసాగిస్తారు. ఇది 1993లో స్థాపించబడింది. ఉన్నత విద్య, పరిశోధన, ఆవిష్కరణ మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో వస్తుంది. ఇది నౌమియాలో ఉంది. అనేక రకాల వృత్తి, బ్యాచిలరు, ఎంఎ, పిహెచ్‌డి కార్యక్రమాలు, ఇతర కోర్సులను అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియా ఉన్న విశ్వవిద్యాలయంలో మూడు విద్యా విభాగాలు; ఒక ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఒక పిహెచ్‌డి పాఠశాల, ఒక ఉపాధ్యాయ కళాశాలను ఉన్నాయి. 2013 నాటికి విశ్వవిద్యాలయంలో దాదాపు 3,000 మంది విద్యార్థులు, 107 మంది విద్యావేత్తలు, 95 మంది పరిపాలనా, గ్రంథాలయ సిబ్బంది ఉన్నారు.<ref>{{Cite web| title=Presentation UNC en Anglais 2012 | url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | publisher=[[న్యూ కాలెడోనియా విశ్వవిద్యాలయం]] | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=25 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> చాలా మంది న్యూ కాలెడోనియను విద్యార్థులు మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పు కోర్సు‌లను కూడా అభ్యసిస్తున్నారు. నౌమియా ఒప్పందం ప్రక్రియలో భాగంగా ''కేడరు అవెనిరు'' కనకు నిపుణులకు ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పులను అందిస్తుంది.<ref name="CSC Australia 2010" /> == ఆర్ధికరంగం == {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! ప్రాంతం ! style="width:6em;" | మొత్తం GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (బిలియన్ US$) ! style="width:6em;" | తలసరి GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry| French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | మూలాలు:<ref name="GDP" /><ref name="GDP" /><ref name="IMF">{{Cite web| url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title=World Economic Outlook Database – October 2024 | publisher=IMF | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment | url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== | title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx | title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value | publisher=Cook Islands Statistics Office | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html | title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 | author=INSEE, CEROM | access-date=2025-02-22 | language=fr}}</ref> |} దక్షిణ పసిఫికు‌లో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలలో న్యూ కాలెడోనియా ఒకటి, 2019లో దీని జిడిపి US$9.48 బిలియన్లు.<ref name="GDP" /> 2019లో నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి యుఎస్$34,939 (మార్కెట్టు మారకపు రేట్ల వద్ద).<ref name="GDP" /> ఇది [[హవాయి]], [[ఆస్ట్రేలియా]], [[న్యూజిలాండ్]], [[గువాం|గుయాం]] నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి కంటే తక్కువగా ఉంది. కానీ [[ఓషియానియా]]లోని అన్ని ఇతర స్వతంత్ర, సార్వభౌమ దేశాలు, భూభాగాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అయినప్పటికీ ఆదాయ పంపిణీలో గణనీయమైన అసమానత ఉంది,<ref name="nzmin">{{Cite web| url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | title=న్యూ కాలెడోనియా – ఇన్ఫర్మేషన్ పేపర్ | publisher=NZ విదేశీ వ్యవహారాలు, వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | archive-date=28 జనవరి 2013 }}</ref> ఆర్థికంగా ఆధిపత్యం చెలాయించే దక్షిణ ప్రావిన్సు, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన ఉత్తర ప్రావిన్సు, లాయల్టీ దీవుల మధ్య దీర్ఘకాలిక నిర్మాణ అసమతుల్యతలు.<ref name="undcol">{{Cite web| url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | title=ముగింపు సెషన్, డీకోలనైజేషన్ పై ప్రత్యేక కమిటీ న్యూ కాలెడోనియా, [[టోకెలావ్]] పై రెండు గ్రంథాలను ఆమోదించింది; దాని పనిపై విమర్శలను పట్టించుకోవాలనే విజ్ఞప్తులను వింటుంది | publisher=United Nations | access-date=2013-01-30 | archive-date=23 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో వాడుకలో ఉన్న కరెన్సీ సిఎఫ్‌పి ఫ్రాంకు 2020 మే నాటికి యూరోకు 119.3 సిఎఫ్‌పి నుండి 1.00 యూరోల రేటుతో పెగ్ చేయబడి.<ref>{{Cite web| url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | title=XE: EUR/XPFని మార్చండి. కాంప్టోయిర్స్‌కు యూరో సభ్య దేశాలు Français du Pacifique (CFP) Franc | website=xe.com | access-date=16 మే 2020 | archive-date=25 జనవరి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | url-status=live}}</ref> జారీ చేయబడింది.<ref name="viep">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | title=Vie pratique – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=30 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిజమైన జిడిపి 2010ల మొదటి అర్ధభాగంలో సంవత్సరానికి సగటున +3.3% పెరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు ధరలు పెరగడం, పెరుగుతున్న ఉపాధి కారణంగా దేశీయ డిమాండు పెరుగుదల, అలాగే బలమైన వ్యాపార పెట్టుబడులు పెరగడం ద్వారా ఇది పెరిగింది. కానీ 2010ల రెండవ భాగంలో సంవత్సరానికి +0.2% మాత్రమే పెరిగింది. స్థానిక నికెలు పరిశ్రమ సంక్షోభంలోకి ప్రవేశించడంతో, పదేపదే స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు ఆర్థిక అనిశ్చితిని సృష్టించాయి.<ref name="GDP" /> 2017లో న్యూజిలాండు నుండి వస్తువులు, సేవల ఎగుమతులు కాలెడోనియా 1.93 బిలియన్ల US డాలర్లు. వీటిలో 77.5% ఖనిజ ఉత్పత్తులు, మిశ్రమలోహాలు (ప్రధానంగా నికెల్ ఖనిజం, ఫెర్రోనికెలు) ద్వారా లభించగా 5.0% హోటలు, రెస్టారెంటు సేవల ఎగుమతులు (అంటే న్యూ కాలెడోనియాలో అంతర్జాతీయ పర్యాటకం).<ref name="trade">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services | title=Importations et exportations de biens et services à prix courants | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> వస్తువులు, సేవల దిగుమతులు 3.48 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లు.<ref name="trade" /> వస్తువుల దిగుమతుల్లో 40.9% మెట్రోపాలిటను [[ఫ్రాన్సు]], దాని విదేశీ విభాగంల నుండి, 11.7% [[సింగపూర్]] (ముఖ్యంగా ఇంధనం), 11.5% [[ఆస్ట్రేలియా]], 5.0% యూరోపియన్ యూనియన్లోని ఇతర దేశాల నుండి, 4.2% [[చైనా]], [[హాంకాంగ్]] నుండి, 4.1% [[న్యూజిలాండ్]] నుండి, 3.7% [[దక్షిణ కొరియా]] నుండి, 2.4% [[జపాన్]] నుండి, 2.0% [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]] నుండి, 1.9% [[కెనడా]] నుండి, 12.6% ఇతర దేశాల నుండి వచ్చాయి.<ref name="trade_partners">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux | title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2025-02-22 }}</ref> 2017లో వస్తువులు, సేవలలో వాణిజ్య లోటు 1.55 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లుగా ఉంది.<ref name="trade" /> ఫ్రాన్సు నుండి ఆర్థిక సహాయం గణనీయంగా ఉంది. ఇది జిడిపిలో 15% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆరోగ్యానికి దోహదం చేస్తుంది.<ref name="cia">{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=[[ది వరల్డ్ ఫ్యాక్ట్‌బుక్]] | publisher=[[సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ]] | access-date=25 జనవరి 2021 | archive-date=7 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> పర్యాటకం అనేది ఒక అంతర్జాతీయ సంస్థ కాదు. పర్యాటకం అభివృద్ధి చెందలేదు, సంవత్సరానికి 1,00,000 మంది సందర్శకులు, [[కుక్ దీవులు]]లో 4,00,000 మంది, [[వనౌటు]]లో 2,00,000 మంది సందర్శకులు ఉన్నారు.<ref name="monde1">{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | title=Nouvelle-Calédon: స్వాతంత్ర్యం? | language=fr | website=Le Monde.fr | access-date=2013-01-30 | date=2011-08-26 | last1=Bolis | first1=Angela | archive-date=19 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | url-status=live}}</ref> భూమి వ్యవసాయానికి అనుకూలం ఉండదు. ఆహారం దిగుమతుల్లో 20% వాటా కలిగి ఉంది.<ref name="cia" /> ఎఫ్‌ఎఒఎస్‌టిఎటి ప్రకారం, న్యూ కాలెడోనియా ఈ క్రింది వాటిని గణనీయంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది: [[యాంలు]] (33వ); [[చేమ]] (44వ); [[అరటి]] (50వ); [[కొబ్బరి]]s (52వ).<ref name="FAOSTAT ఉత్పత్తి గణాంకాలు 2008">{{Cite web| url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | title= FAOSTAT 2008 by Production | website= Faostat.fao.org | access-date= 6 జూన్ 2008 | archive-date= 13 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా [[ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి]] {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}ని కవరూ చేస్తుంది.<ref name="pres-om">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | title=ప్రెజెంటేషన్ – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిర్మాణ రంగం జిడిపిలో దాదాపు 12% వాటాను కలిగి ఉంది. 2010లో జీతాలు పొందే జనాభాలో 9.9% మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది.<ref name="nzmin" /> తయారీ ఎక్కువగా ఆహార పదార్థాలు, వస్త్రాలు, ప్లాస్టికు‌ల పరివర్తన వంటి చిన్న-స్థాయి కార్యకలాపాలకే పరిమితం చేయబడింది.<ref name="nzmin" /> {| class="wikitable" |+2019 లో తలసరి జిడిపి (నామినలు) 2019 (యుఎస్$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === నికెలు రంగం === [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|దక్షిణ న్యూ కాలెడోనియాలోని ఒక క్రీకు. ఎరుపు రంగులు ఐరన్ ఆక్సైడులు, నికెలు లలో నేల గొప్పతనాన్ని వెల్లడిస్తాయి.]] న్యూ కాలెడోనియను నేలలు ప్రపంచంలోని నికెలు వనరులలో దాదాపు 25% కలిగి ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నికెల్ మళ్ళీ మెరుస్తుంది | website=Metal Bulletin | date=3 డిసెంబరు 2001 | access-date=13 మార్చి 2009 | archive-date=9 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | url-status=live}}</ref> 2000ల చివరి మాంద్యం నికెలు పరిశ్రమను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. ఎందుకంటే ఈ రంగం వరుసగా రెండవ సంవత్సరం నికెలు ధరలలో గణనీయమైన తగ్గుదలను (2009లో −31.0% వార్షికంగా) ఎదుర్కొంది.<ref name="comptes">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | url-status=dead}}</ref> ధరల తగ్గుదల అనేక మంది ఉత్పత్తిదారులు తమ కార్యకలాపాలను తగ్గించుకోవడానికి లేదా పూర్తిగా నిలిపివేయడానికి దారితీసింది. ఫలితంగా 2008తో పోలిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు సరఫరా 6% తగ్గింది.<ref name="comps" /> ఈ సందర్భం చెడు వాతావరణంతో కలిపి ఈ రంగంలోని ఆపరేటర్లు తమ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని క్రిందికి సవరించవలసి వచ్చింది.<ref name="comps" /> అందువల్ల ఖనిజ వెలికితీత కార్యకలాపాలు సంవత్సరానికి 8% తగ్గాయి.{{when|date=October 2017}}<ref name="comps" /> జిడిపిలో నికెలు రంగం వాటా 2008లో 8% నుండి 2009లో 5%.<ref name="comptes" /> 2009 ద్వితీయార్థంలో ట్రెండు రివర్సలు, డిమాండు‌లో రికవరీ నమోదయ్యాయి. దీని వలన స్థానిక లోహ ఉత్పత్తిలో 2.0% పెరుగుదల సాధ్యమైంది.<ref name="comptes" /> 2020 మార్చి నివేదిక ప్రకారం "న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచంలోనే నాల్గవ అతిపెద్ద నికెలు ఉత్పత్తిదారు. ఇది గత సంవత్సరంలో ధరలలో 26% ర్యాలీని చూసింది".<ref name="bbc.com">{{Cite news| url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 | title=కొరత భయాల మధ్య టెస్లా నికెల్ గనితో భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది | website=[[BBC News]] | date=5 మార్చి 2021 | access-date=9 మార్చి 2021 | archive-date=9 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 | url-status=live}}</ref> అయితే పరిశ్రమ వర్గాల ప్రకారం, గోరో గని "డిజైను లోపాలు, కార్యాచరణ కమీషనింగు సమస్యల కారణంగా నికెలు ఆక్సైడు రూపంలో 60,000 టన్నుల నికెలు" ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యాన్ని ఎప్పుడూ చేరుకోలేదు. 2019లో ఇది దాని వార్షిక సామర్థ్యంలో మూడింట ఒక వంతు కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేసింది".<ref name="mining.com">{{Cite web| url= https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | title= టెస్లా నికెల్ సరఫరాను పొందేందుకు న్యూ కాలెడోనియా గనిలో పాల్గొంటుంది | date= 5 మార్చి 2021 | access-date= 9 మార్చి 2021 | archive-date= 8 మార్చి 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | url-status= live}}</ref> 2021 మార్చిలో టెస్లా గోరో మైను‌తో భాగస్వామ్యానికి అంగీకరించింది. ఇది "ఒప్పందం ప్రకారం. దాని బ్యాటరీ ఉత్పత్తికి నికెలు తీసుకోవడంతో పాటు ఉత్పత్తి, స్థిరత్వ ప్రమాణాలకు సహాయం చేయడానికి సాంకేతిక, పారిశ్రామిక భాగస్వామ్యం" బిబిసి న్యూసు నివేదిక ప్రకారం. మెజారిటీ యజమాని వేలు, ఈ ఒప్పందం ఉద్యోగాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ పరంగా దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని అన్నారు. టెస్లా లిథియం-అయాను బ్యాటరీలను తయారు చేయడానికి నికెలు‌ను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంది. "దాని దీర్ఘకాలిక సరఫరాను పొందాలని" కోరుకుంది.<ref name="bbc.com" /> అలాగే 2021 మార్చి వేలు నికెలు వ్యాపారంలో కొంత భాగాన్ని "స్విసు కమోడిటీ ట్రేడరు ట్రాఫిగురాతో సహా ప్రోనీ అనే కన్సార్టియం"కి విక్రయించారు. న్యూ కాలెడోనియాలోని ప్రాంతీయ అధికారులు, వ్యాపారాలు వేలు ఆపరేషను‌లో 51% వాటాను కలిగి ఉంటాయి.<ref name="mining.com" /> == సంస్కృతి == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|కాల్డోచెలు, యూరోపియను న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన ప్రజలు]] చెక్క చెక్కడం, ముఖ్యంగా హూపు (''మాంట్రౌజియెరా కాలిఫ్లోరా''), సాంప్రదాయ గిరిజన సమాజ విశ్వాసాల సమకాలీన ప్రతిబింబం. టోటెంలు, ముసుగులు, చాంబ్రాన్లేలు లేదా ఫ్లేచే ఫెయిటియరు,<ref name="desc">{{Cite web| url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | url-status=dead| archive-date=2011-07-24 | title=La Culture | publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 }}</ref> కనకు ఇళ్ల పైకప్పులను అలంకరించే ఒక రకమైన బాణం. బాస్కెట్రీ అనేది గిరిజన మహిళలు విస్తృతంగా ఆచరించే ఒక చేతిపని, ఇది రోజువారీ ఉపయోగం కోసం వస్తువులను సృష్టిస్తుంది.<ref name="desc" /> ఇటాలియను ఆర్కిటెక్టు రెంజో పియానో రూపొందించిన (1998లో ప్రారంభించబడిన) జీన్-మేరీ టిజిబౌ కల్చరలు సెంటరు కనకు సంస్కృతికి చిహ్నంగా ఉంది.<ref name="desc" /> కనేకా అనేది స్థానిక సంగీత రూపం, ఇది రెగ్గే నుండి ప్రేరణ పొందింది. 1980లలో ఉద్భవించింది.<ref name="desc" /> మ్వా కా అనేది న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు గుర్తుగా టోటెం పోలు దీనిని 2005లో ప్రారంభించారు.<ref name="mka">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | title=న్యూ కాలెడోనియాలోని నౌమియాలో Mwâ Ka | publisher=లోన్లీ ప్లానెట్ | access-date=2013-01-30 | archive-date=17 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | url-status=live}}</ref> == మాధ్యమం == లెసు నౌవెల్లెసు కాలెడోనియెన్సు<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్న ఏకైక దినపత్రిక.<ref>{{Cite web| url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes | website=[[Scoop (website) | Scoop]] | date=11 March 2014 | access-date=25 April 2016 | archive-date=25 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | url-status=live}}</ref><ref name="vivmed">{{Cite web| url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | title=Vivre en Nouvelle-Calédonie | publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=19 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> నెలవారీ ప్రచురణ, లె చియను బ్లూ, న్యూ కాలెడోనియా నుండి వార్తలను పేరడీ చేస్తుంది.<ref name="lechienbleu.nc">{{Cite web| url=http://www.lechienbleu.nc/ | title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde! | website=Lechienbleu.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/ | archive-date=26 July 2018 | url-status=dead}}</ref> ఐదు రేడియో స్టేషన్లు ఉన్నాయి: పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ‌ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ రేడియో నౌవెలు-కాలెడోనీ, ఓసీను ఎఫ్‌ఎం (సామూహికత సరికొత్త స్టేషను), యువత-ఆధారిత స్టేషన్ ఎన్‌ఆర్‌జె, రేడియో డిజిడో (జీన్-మేరీ టిజిబౌచే స్థాపించబడింది). రేడియో రిథమ్సు బ్ల్యూసు.<ref name="lechienbleu.nc" /> చివరి రెండు స్టేషన్లు ప్రధానంగా న్యూ కాలెడోనియాకు చెందిన వివిధ కనకు సమూహాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. ("డిజిడో" అనేది ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లోని హియెంఘేను‌లో మాట్లాడే ఫ్వై భాష నుండి వచ్చిన పదం,. ఇది సాంప్రదాయ కనకు ఇంటి పైకప్పుకు గడ్డి గడ్డిని భద్రపరచడానికి ఉపయోగించే లోహపు ముల్లు అని సూచిస్తుంది). టెలివిజను విషయానికొస్తే, పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ఫ్రాన్సు టెలివిజన్సు, ఫ్రాన్సు 2, ఫ్రాన్సు 3, ఫ్రాన్సు 4, ఫ్రాన్సు 5, ఫ్రాన్సు 24, ఆర్టేలతో పాటు, రీసో ఔట్రే-మెర్ 1రే అనే స్థానిక ఛానెలు‌ను నిర్వహిస్తుంది, ఇవన్నీ పారిసు నుండి ప్రసారం చేయబడతాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | title=Télévision Numérique Terrestre (TNT) | website=Gouv.nc | access-date=17 July 2018 | date=2016-01-31 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | url-status=live}}</ref> కెనాల్ ప్లస్ కాలెడోనీ కెనాలు+ టెఫ్ 1తో సహా ఫ్రెంచి‌లో 17 డిజిటలు ఛానెలు‌లను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web| url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | title=Grille TV – Canal+ Calédonie | website=Canalplus-caledonie.com | access-date=17 July 2018 | archive-date=18 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | url-status=dead}}</ref> అనలాగు టెలివిజను ప్రసారాలు 2011 సెప్టెంబరులో ముగిశాయి, న్యూ కాలెడోనియాలో డిజిటలు టెలివిజను పరివర్తనను పూర్తి చేశాయి.<ref name="tnt">{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère | website=nouvellecaledonie.la1ere.fr | archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | archive-date=30 September 2011 | url-status=dead}}</ref> రెండు కొత్త స్థానిక టెలివిజను స్టేషన్లు, ఎన్‌సిటివి, ఎంసి9 కోసం బిడ్లను ‌ ఫ్రెంచి ప్రసార అధికారులు పరిగణించారు.<ref name="rnzitv">{{Cite web| url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | title=Two new New Caledonia television channels proposed | website=Rnzi.com | date=2011-10-12 | access-date=2013-01-30 | archive-date=5 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | url-status=dead}}</ref> ఎన్‌సిటివి 2013 డిసెంబరులో ప్రారంభించబడింది.<ref>{{Cite web| url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | title=NCTV, c'est parti! | language=fr | website=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] | date=9 December 2013 | access-date=19 April 2016 | archive-date=27 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | url-status=live}}</ref>. మీడియా స్వేచ్ఛగా పనిచేయగలదని భావిస్తారు. కానీ రిపోర్టర్సు వితౌటు బోర్డర్సు 2006లో స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహంలోని సభ్యులు ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ సిబ్బందికి "బెదిరింపులు, బెదిరింపులు" గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref name="bbc-cp">{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | title=Regions and territories: New Caledonia | website=[[BBC News]] | date=2013-01-16 | access-date=2013-01-30 | archive-date=13 October 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | url-status=live}}</ref> == క్రీడ == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright| న్యూ కాలెడోనియను ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు క్రిస్టియను కరేంబ్యూ,1998 ఫిఫా ప్రపంచ కప్పు]] [[ఫ్రాన్సు]]తో విజేత<ref>{{Cite news| last1=స్వామినాథన్ | first1=స్వరూప్ | title=కరేంబ్యూ, ఫ్రాన్స్ & న్యూ కాలెడోనియా – ఒక సంక్లిష్ట సంబంధం | url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | access-date=4 నవంబరు 2018 | website=ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ | date=12 అక్టోబరు 2018 | archive-date=5 నవంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో జరిగే అతిపెద్ద క్రీడా కార్యక్రమం ఫిఫా ఆసియా పసిఫిక్ ర్యాలీ ఛాంపియంషిప్పు ‌ (ఎపిఆర్‌సి) ఒక రౌండు. న్యూ కాలెడోనియా ఫుట్బాలు ‌ జట్టు 1950లో ఆడటం ప్రారంభించింది. 2004లో అంతర్జాతీయ ఫుట్బాలు లీగు సంఘం ఫిఫాలో చేరింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-date=2007-07-18 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచ ఫుట్‌బాల్ సంఘంలో చేరింది | publisher=FIFA | date=24 మే 2004 | access-date=6 ఆగస్టు 2009}}</ref> ఫిఫాలో చేరడానికి ముందు, న్యూ కాలెడోనియా పరిశీలకుడి హోదాను కలిగి ఉంది ఓషియానియా ఫుట్బాలు కాన్ఫెడరేషను దాని ఫిఫా సభ్యత్వంతో ఒఎఫ్‌సిలో అధికారిక సభ్యుడిగా మారింది. వారు సౌతు పసిఫికు గేమ్సును ఐదుసార్లు గెలుచుకున్నారు. ఇటీవల 2007లో ఒఎఫ్‌సి నేషన్సు కప్పులో రెండుసార్లు మూడవ స్థానంలో నిలిచారు. క్రిస్టియను కరెంబ్యూ ఒక ప్రముఖ న్యూ కాలెడోనియను మాజీ ఫుట్బాలు క్రీడాకారుడు. అండర్-17 జట్టు 2017లో ఫిఫా అండరు-17 ప్రపంచ కప్పుకు అర్హత సాధించింది. బాస్కెట్బాలు క్రీడ న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రెసు, అభిమానులచే చాలా ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది. దాని న్యూ కాలెడోనియా పురుషుల జాతీయ జట్టు ఓషియానియా ప్రాంతంలో అనేక పతకాలు గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite web| url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | title=న్యూ కాలెడోనియా జాతీయ బాస్కెట్‌బాల్ జట్టు – ఒక తెలియని ఛాంపియన్ | website=VisitNewCaledonia.com | date=13 నవంబరు 2019 | access-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కలెడోనియా బాస్కెట్బాలు క్లబ్బు జట్లు ఎఎస్ ''6ఇ కిమీ'' ఎఎస్ డుంబియా.<ref>{{Cite news| title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km | url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | access-date=1 అక్టోబరు 2021 | website=లెస్ నోవెల్లెస్ కలెడోనియెన్నెస్ | language=fr | access-date= అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | url-status=live}}</ref> [[గుర్రపు పందెం]] న్యూ కాలెడోనియాలో కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది, అలాగే మహిళల [[క్రికెట్]] మ్యాచు‌లు కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | title=Women's Cricket | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=16 మే 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | url-status=live}}</ref> రగ్బీ లీగు జట్టు 2004లో పసిఫికు కప్పులో పాల్గొంది. 2020లో న్యూ కాలెడోనియాలో రగ్బీ లీగు జట్టును రూపొందించడానికి ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి. పసిఫికు ట్రీజు,<ref>{{Cite web| last=Darbyshire | first=Drew | date=2020-05-08 | title=పసిఫిక్ ట్రీజ్: క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్‌లో చేరాలనుకునే ఫ్రెంచి మాట్లాడే పసిఫికు జట్టు | url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | access-date=2022-06-30 | website=LoveRugbyLeague | language=en | archive-date=30 జూన్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | url-status=live}}</ref> చివరికి మెజారిటీ ఆస్ట్రేలియను క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్పులో చేరనుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో జాతీయ సమకాలీకరించబడిన ఈత జట్టు కూడా ఉంది. ఇది విదేశాలలో పర్యటిస్తుంది. "టూరు సైక్లిస్టు డి నౌవెల్లె-కాలెడోనీ" అనేది బహుళ-రోజుల సైక్లింగు స్టేజి రేసు, ఇది సాధారణంగా అక్టోబరు‌లో జరుగుతుంది. ఈ రేసును కామైటు సైక్లిస్టు న్యూ కాలెడోనియా నిర్వహిస్తుంది. ఈ రేసు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండు, ఫ్రాన్సు, రీయూనియన్, ఐరోపా, తాహితీ నుండి రైడర్లను ఆకర్షిస్తుంది. ఆస్ట్రేలియను బ్రెండను వాషింగ్టను 2005 - 2009 మధ్య రేసులో చివరి మూడు సార్లు పూర్తి చేశాడు. న్యూ కాలెడోనియాలో "లాంటెర్ను రూజు" అని పిలుస్తారు. == వంటకాలు == దేశీయ ఉద్యానవన సాగు తక్కువగా ఉండటం వలన ఇతర పసిఫికు దేశాల కంటే న్యూ కాలెడోనియను వంటకాల్లో తాజా ఉష్ణమండల పండ్లు తక్కువగా ఉంటాయి, బదులుగా బియ్యం, చేపలు, [[చేమ]] వంటి వేరు కూరగాయల మీద ఆధారపడతాయి.<ref>{{Cite web| url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | website=Newcaledoniatoday.wordpress.com | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రజలు ఏమి తింటారు? | access-date=16 ఫిబ్రవరి 2014 | date=2013-01-30 | archive-date=14 ఫిబ్రవరి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> దీనిని తరచుగా తయారుచేసే ఒక మార్గం ''బౌగ్న'' అని పిలువబడే పాతిపెట్టిన ఓవెను-శైలి విందు. [[అరటి|అరటి ఆకులలో]] చుట్టి, చేపలు, టారో, అరటిపండు, ఇతర సముద్ర ఆహారాన్ని వేడి రాళ్లతో పాతిపెట్టి ఉడికించి తరువాత తవ్వి తింటారు. == రవాణా == లా టోంటౌటా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నౌమియాకు వాయవ్యంగా దూరంలో ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాను పారిసు, టోక్యో, సిడ్నీ, ఆక్లాండు, బ్రిస్బేను, మెల్బోర్ను, ఒసాకా, పపీటు, నాడి, వాలిసు, పోర్టు విలా విమానాశ్రయాలతో కలుపుతుంది.<ref name="aport">{{Cite web| url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | title=ప్రెజెంటేషన్ | publisher=నౌమియా లా టోంటౌటా యొక్క ఏరోపోర్ట్ ఇంటర్నేషనల్ | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | archive-date=18 జనవరి 2012 | url-status=dead}}</ref> చాలా అంతర్గత విమాన సేవలను అంతర్జాతీయ క్యారియరు ఎయిరుకాలిను నిర్వహిస్తుంది.<ref name="tppdf">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | title=ట్రాన్స్‌పోర్ట్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | location=Noumea}}</ref> క్రూయిజు నౌకలు నౌమియాలోని గారే మారిటైం‌లో డాకు చేస్తాయి.<ref name="lptra" /> ప్రయాణీకుల-, -సరకు రవాణా పడవ ''హవానా'' నెలకు ఒకసారి [[వనౌటు]]లోని పోర్టు విలా, మాలికోలో, లుగంవిల్లె లకు ప్రయాణిస్తుంది.<ref name="lptra">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | title=న్యూ కాలెడోనియాలో రవాణా | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=25 ఆగస్టు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా రహదారి నెట్వర్కు ‌వీటిని కలిగి ఉంటుంది: * రూటు టెరిటోరియలు 1 (ఆర్టి1), నౌమియా నుండి నిష్క్రమణ నుండి కౌమాకు ఉత్తరాన నెహౌ నదికి వెళుతుంది; * రూట్ టెరిటోరియల్ 2, లిఫౌ ద్వీపంలో, లిఫౌ విమానాశ్రయం నుండి వె దక్షిణాన; * రూట్ టెరిటోరియల్ 3, నందిలోని ఆర్టి1 జంక్షను నుండి తివాకా నది వరకు; * ముయివొ దగ్గర ఆర్‌టిఐతో జంక్షను నుండి పవరు ప్లాంటి వరకు రూటు టెరిటోరియలు 4.<ref name="rtne">{{Cite web| url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | title=Site de la DITTT – Infrastructures routières | website=Dittt.gouv.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | archive-date=8 September 2015 | url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:మెలనేషియా]] new1l47uinbnnw5w7cqjsztvxd58ij4 4891161 4891157 2026-06-26T06:52:09Z యర్రా రామారావు 28161 /* భౌగోళికం */ 4891161 wikitext text/x-wiki {{Infobox dependency | name = New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = [[Sui generis collectivity|''Sui generis'' collectivity]] | image_flag = File:Flags of New Caledonia.svg | flag_size = 175px | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = File:Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60px | blank_emblem_type = Symbol | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = {{lang|fr|Terre de parole, terre de partage}}<br/>{{Small|("Land of speech, land of sharing")}} | anthem = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}<br/>{{Small|("The Marseillaise")}}<br/>{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}<br />"{{lang|fr|[[Soyons unis, devenons frères]]}}"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />{{parabr}}{{center|}} | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = Location of New Caledonia | mapsize = 290px | subdivision_type = [[Sovereign state]] | subdivision_name = {{flag|France}} | established_title = Annexed by France | established_date = 24 September 1853 | established_title2 = [[Overseas territory (France)|Overseas territory]] | established_date2 = 1946 | established_title3 = [[Nouméa Accord]] | established_date3 = 5 May 1998 | official_languages = [[French language|French]] | regional_languages = {{hlist|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[Drehu language|Drehu]]|35 other native languages}} | capital = [[Nouméa]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[President of France|President]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[High Commissioner of the Republic in New Caledonia|High Commissioner]] | leader_name2 = [[Jacques Billant]] | leader_title3 = [[President of the Government of New Caledonia|President of the Government]] | leader_name3 = [[Alcide Ponga]] | leader_title4 = [[President of the Congress of New Caledonia|President of the Congress]] | leader_name4 = [[Veylma Falaeo]] | legislature = [[Congress of New Caledonia|Congress]] | national_representation = [[French Parliament]] | national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]] | national_representation1 = [[List of senators of New Caledonia|2 senators]] (of 348) | national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}} | national_representation2 = [[List of constituencies of the National Assembly of France#New Caledonia (988) – 2 seats|2 seats]] (of 577) | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=New Caledonia | date=6 December 2023 | publisher=Central Intelligence Agency | via=CIA.gov | access-date=25 January 2021 | archive-date=7 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 271,407<ref name="auto1">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=Structure de la population et évolutions | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=16 November 2014 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2019 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib | title=Evolution du PIB et du PIB par habitant | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP" /> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} '''న్యూ కాలెడోనియా''' (/కలిడూనియ/ ⓘకల్-ఇహ—డోహ్-న—అ ; ఫ్రెంచి: నౌల్లె-కలెడోనియె [నూవెల్ కలెడోని] ⓘ) <ref>{{Cite web| url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-date=2007-06-14 | title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Novelle Calédonie | website=[[Journal officiel de la République française]] | date=21 March 1999 | page=4223 | url-status=dead| access-date=2025-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf }}</ref>).[nb 2] అనేది నైరుతి పసిఫికు మహాసముద్రంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహం. ఇది [[వనౌటు]]కు నైరుతిగా 220 కి.మీ (140 మైళ్ళు), ఆస్ట్రేలియాకు తూర్పున 1,210 కి.మీ (750 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి 16,100 కి.మీ (10,000 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న ఇది ఫ్రెంచి రిపబ్లికు సుయి జెనరిసు సముదాయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇది ఓవర్సీసు ఫ్రాన్సు‌లో ప్రత్యేకమైన చట్టపరమైన హోదాను కలిగి ఉంది. ఫ్రెంచ్ రాజ్యాంగంలోని ప్రత్యేక అధ్యాయంలో పొందుపరచబడింది. మెలనేషియా ఉపప్రాంతంలో భాగమైన ఈ ద్వీపసమూహంలో గ్రాండే టెర్రే ప్రధాన ద్వీపం, లాయల్టీ దీవులు, చెస్టర్‌ఫీల్డ్ దీవులు, బెలెప్ ద్వీపసమూహం, పైన్స్ ద్వీపం, కొన్ని మారుమూల ద్వీపాలు ఉన్నాయి. చెస్టరు‌ఫీల్డు దీవులు కోరలు సముద్రంలో ఉన్నాయి. ఫ్రెంచి ప్రజలు, ముఖ్యంగా స్థానికులు, గ్రాండే టెర్రే లే కైలౌ అని పిలుస్తారు,<ref name="enc-pres">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | title=Présentation | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | archive-date=30 October 2012 }}</ref> అనేది మొత్తం న్యూ కాలెడోనియాకు సాధారణంగా ఉపయోగించే మారుపేరు.<ref name="pres-om" /> స్వాతంత్ర్య అనుకూల కనకు పార్టీలు న్యూ కాలెడోనియాను సూచించడానికి (ఎల్‌ఎ) కనకి (pron. కనకి].<ref name="Stanley1989">{{Cite book| author=David Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | page=549 | access-date=18 October 2015 | archive-date=13 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref>) అనే పేరును ఉపయోగిస్తాయి. ఈ పదం 1980లలో న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 41% ఉన్న స్వదేశీ మెలనేసియను కనకు ప్రజల జాతి పేరు నుండి వచ్చింది. న్యూ కాలెడోనియా యూరోపియను యూనియను ఓవర్సీసు కంట్రీసు అండు టెరిటరీసు (ఒసిటీ లు)లో ఒకటి,<ref>{{Cite web| title=European Union Overseas Territories and Countries | url=https://www.overseas-association.eu/octs/ | access-date=2023-12-26 | website=OCTA | language=en | archive-date=10 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231210070244/https://www.overseas-association.eu/octs/ | url-status=live}}</ref> కానీ ఇది యూరోపియను యూనియను‌లో భాగం కాదు.<ref>{{Cite web| title=Overseas Countries and Territories - European Commission | url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | access-date=2023-12-26 | website=international-partnerships.ec.europa.eu | language=en | archive-date=27 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231227101600/https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా 18,575 కిమీ2 (7,172 చదరపు మైళ్ళు) భూభాగాన్ని మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించింది. ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్సులు న్యూ కాలెడోనియను ప్రధాన భూభాగంలో ఉన్నాయి, అయితే లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు అనేది ప్రధాన భూభాగం తూర్పు తీరంలో నాలుగు జనావాస ద్వీపాల శ్రేణి (ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి: ఓవియా, లిఫౌ, టిగా, మేరే). న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407 (2019 అక్టోబరు జనాభా లెక్కలు)<ref name=censuspop>{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=268 767 habitants en 2014 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2014-11-16 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> విభిన్న మూలాలను కలిగి ఉంది. భౌగోళికంగా మారుతుంది; ఉత్తర, లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులలో, స్థానిక కనకు ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్నారు, అయితే సంపన్న దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లో యూరోపియన్ (కాల్డోచెసు, మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి), కనకు, పాలినేషియను (ఎక్కువగా వాలిసియను) మూలానికి చెందిన గణనీయమైన జనాభా ఉంది. అలాగే ఆగ్నేయాసియా, పైడు-నోయిరు, ఉత్తర ఆఫ్రికా వారసత్వానికి చెందిన చిన్న సమూహాలు ఉన్నాయి. న్యూ కాలెడోనియా రాజధాని నౌమియా.<ref name="enc-pres" /> == చరిత్ర == న్యూ కాలెడోనియా ఖండం జియాండియాలో భాగంగా ఉంది, ఇది 79 మిలియన్ల నుండి 83 మిలియను సంవత్సరాల క్రితం సూపరు ఖండం గోండ్వానా నుండి విడిపోయింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | title=తప్పిపోయిన ఖండం యొక్క దాచిన సరిహద్దులు 'జియాండియా' నమ్మశక్యం కాని వివరాలతో వెల్లడయ్యాయి | website=LiveScience | last=Pappas | first=Stephanie | date=25 మార్చి 2021 | access-date=30 డిసెంబరు 2022 | archive-date=20 డిసెంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | url-status=live}}</ref> మానవుని తొలి జాడలు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉనికి అనేది పసిఫిక్లోని పెద్ద ప్రాంతాలలో లపిటా సంస్కృతి ప్రభావం చూపిన కాలం నాటిది, సిర్కా క్రీపూ 1600 –500 లేదా క్రీపూ 1300–200 .<ref name="pres-hist">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.12010 | | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> లాపిటా అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన నావిగేటర్లు, వ్యవసాయదారులు.<ref name="LoganCole2001">{{Cite book| first1= Leanne | last1= vLogan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 13 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | url-status= live}}</ref> మొదటి స్థావరాలు తీరం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. కామను ఎరా మధ్య కాలం నాటివి. క్రీపూ 1100 క్రీశ 200.<ref name="pres-hist" /> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|left| కోటెకా ఈటెలతో నటిస్తున్న ఇద్దరు కనాకు యోధులు1880 ప్రాంతంలో]] బ్రిటిషు అన్వేషకుడు [[జేమ్స్ కుక్]] తన రెండవ సముద్రయానంలో 1774 సెప్టెంబరు 4 న న్యూ కాలెడోనియాను చూసిన మొదటి యూరోపియన్లలో ఒకరు.<ref name="ped">{{Cite web| url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | title=Rapport annuel 2010 | publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=10 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | url-status=live}}</ref> ఆయన దానికి "న్యూ కాలెడోనియా" అని పేరు పెట్టాడు. ఎందుకంటే ఆ ద్వీపం ఈశాన్య ప్రాంతం ఆయనకు [[స్కాట్లాండ్]]ని గుర్తు చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 1788లో ఆయన అదృశ్యం కావడానికి కొంతకాలం ముందు గ్రాండే టెర్రే తీరాన్ని కామ్టే డి లాపెరౌసు చేరుకున్నాడు. 1793 - 1796 మధ్య లాయల్టీ దీవులను మొదటిసారి సందర్శించారు. అప్పుడు మేరు, లిఫౌ, టిగా, ఓవియాలను ఇంగ్లీషు తిమింగల వేటగాళ్ళు మ్యాపు చేశారు. విలియం రావెను.<ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | title=పసిఫిక్ దీవుల ఆవిష్కరణ, అన్వేషణ యొక్క చారిత్రక నిఘంటువు | last1=క్వాంచి | first1=మాక్స్ | last2=రాబ్సన్ | first2=జాన్ | date=2005 | publisher=స్కేర్‌క్రో ప్రెస్ | isbn=9780810865280 | access-date=30 డిసెంబరు 2021 | archive-date=31 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | url-status=live}}</ref> రావెను ద్వీపాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు అప్పుడు బ్రిటానియా అని పిలువబడింది. నేడు 1793 నవంబరులో మారే (లాయల్టీ ఈజు ) గా పిలువబడుతుంది.<ref name="maritimeheritage.org">{{Cite web| url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియా, అంతర్జాతీయ సముద్ర ఓడరేవు చరిత్ర. ది మారిటైమ్ హెరిటేజ్ ప్రాజెక్ట్. | website=Maritimeheritage.org | access-date=2017-11-12 | archive-date=13 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | url-status=live}}</ref> 1796 నుండి 1840 వరకు ద్వీపసమూహంతో కొన్ని అప్పుడప్పుడు సంబంధాలు మాత్రమే నమోదు చేయబడ్డాయి. 1793 - 1887 మధ్య దాదాపు 50 మంది అమెరికను తిమింగల వేటగాళ్ళు ఈ ప్రాంతంలో (గ్రాండే టెర్రే, లాయల్టీ ఈజు ., వాల్పోలూ, హంటరు) ఉన్నట్లు రికార్డు సృష్టించారు.<ref name="maritimeheritage.org" /><ref>{{Cite book| last= Langdon | first= Robert | date= 1983 | title= Whalers Went: 19వ శతాబ్దంలో అమెరికన్ తిమింగల వేటగాళ్ళు (, కొన్ని ఇతర నౌకలు) సందర్శించిన పసిఫిక్ ఓడరేవులు, దీవుల సూచిక | location= Canberra | publisher= Pacific Manuscripts Bureau | page= 183 | isbn= 086784471X}}</ref> గంధపుచెక్క పట్ల వారి ఆసక్తి కారణంగా 1840 తర్వాత సందర్శించే నౌకలతో సంబంధాలు మరింత తరచుగా మారాయి.<ref name="pres-hist" /> గంధపు చెక్క వ్యాపారం క్షీణించడంతో దాని స్థానంలో "బ్లాక్బర్డింగు" అనే కొత్త వ్యాపార సంస్థ వచ్చింది. ఇది న్యూ కాలెడోనియా, లాయల్టీ ఐలాండ్సు, న్యూ హెబ్రిడ్సు న్యూ గినియా, సోలమను దీవుల నుండి మెలనేసియను లేదా పశ్చిమ పసిఫికు ద్వీపవాసులను [[ఫిజి]], క్వీన్సు‌ల్యాండులోని [[చెరకు]] ప్లాంటేషనులలో [[బానిసత్వం]] ఒప్పందం లేదా బలవంతంగా శ్రమలోకి తీసుకోవడానికి ఉద్దేశించిన వ్యూహం.<ref name="kanaka">{{Cite web| url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire | first= Frédéric | last= Angleviel | language=fr | trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim | publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 9 November 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | url-status= live}}</ref> లైవ్ బర్డింగు, ఫ్రెంచి ప్రాక్టీసు‌లు రెండూ ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్లు వ్యాపారులు కానీ న్యూ కాలెడోనియా విషయంలో ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దాలలో జరిగిన వ్యాపారంలో లాయల్టీ ఐలాండ్సు నుండి గ్రాండు టెర్రేకు పిల్లలను తోటల వ్యవసాయంలో బలవంతంగా పని చేయించడానికి కిడ్నాపు చేయడం జరిగింది. బ్లాక్బర్డింగు ‌తో న్యూ కాలెడోనియా ప్రాథమిక అనుభవం తోటల వ్యవసాయం, గనులు, అలాగే దోషుల మీద కాపలాదారులు, కొన్ని ప్రజా పనులలో శ్రమ కోసం న్యూ హెబ్రిడ్సు (ఇప్పుడు వనాటు) నుండి గ్రాండు టెర్రే వరకు జరిగిన వ్యాపారం చుట్టూ తిరుగుతుంది. వాణిజ్యం ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ద్వీపవాసులను ఓడలపైకి రప్పించడానికి బలవంతం ఉపయోగించబడింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఒప్పంద వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి; అయితే, న్యూ హెబ్రిడ్సు, న్యూ కాలెడోనియా, మెలనేసియను కాలనీల మధ్య జరిగిన ఫ్రెంచి బానిస వ్యాపారం విషయానికి వస్తే, చాలా తక్కువ నిబంధనలు అమలు చేయబడ్డాయి. ఇది ఆస్ట్రేలియాలోని సమకాలీన పరిణామాల నుండి నిష్క్రమణను సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే తీరప్రాంతాల్లో బ్లాక్బర్డింగు ‌ 'రిక్రూటు‌మెంటు' వ్యూహాల దుర్వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి పెరిగిన నిబంధనలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. లండను మిషనరీ సొసైటీ, మారిస్టు బ్రదర్సు నుండి మొదటి మిషనరీలు 1840లలో వచ్చారు.<ref name="abcau">{{Cite web| url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | title=Charting the Pacific – Places | website=Abc.net.au | date=1998-10-13 | access-date=2013-01-30 | archive-date=8 డిసెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | url-status=live}}</ref> 1849లో అమెరికను ఓడ ''కట్టరు'' సిబ్బందిని పౌమా వంశం చంపి తినేసింది.<ref name="logan">{{Cite book| first1= Leanne | last1= Logan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 15 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 12 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | url-status= live}}</ref> మానవ నరమాంస భక్షణ న్యూ కాలెడోనియా అంతటా విస్తృతంగా వ్యాపించింది.<ref name="Knauft1999">{{Cite book| first= బ్రూస్ M. | last= Knauft | title= మెలనేషియా, ఆంత్రోపాలజీలో ఆదిమ నుండి వలసరాజ్యాల తర్వాత | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | date= 1999 | publisher= [[మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= గూగుల్ బుక్స్ | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 1 జనవరి 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live}}</ref> === ఫ్రెంచి వలసరాజ్యం === ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్యం 1853 సెప్టెంబరు 24న చక్రవర్తి 3వ నెపోలియను ఆదేశాల మేరకు, అడ్మిరల్ఫి బ్వియరు డెస్పాయింట్సు న్యూ కాలెడోనియాను అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కెప్టెను లూయిసు-మేరీ-ఫ్రాంకోయిసు టార్డీ డి మాంట్రావెలు 1854 జూన్ 25న పోర్టు-డి-ఫ్రాన్సు (నౌమియా)ను స్థాపించారు.<ref name="ped" /> తరువాతి సంవత్సరాల్లో కొన్ని డజన్ల మంది స్వేచ్ఛా స్థిరనివాసులు పశ్చిమ తీరంలో స్థిరపడ్డారు.<ref name="ped" /> 1864లో న్యూ కాలెడోనియా శిక్షా కాలనీగా మారింది. 1860ల నుండి 1897లో రవాణా ముగిసే వరకు, ఫ్రాన్సు దాదాపు 22,000 మంది నేరస్థులు, రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు పంపింది. 1888 నాటి {{lang|fr|బులెటిన్ డి లా సొసైటీ జెనెరెల్ డెస్ జైళ్లు}} ప్రకారం 1888 మే 1 నాటికి 2,329 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 10,428 మంది దోషులు ఈ ద్వీపంలో ఉన్నారు. ఇప్పటివరకు ఫ్రెంచి విదేశీ శిక్షాస్మృతిలో నిర్బంధించబడిన వారిలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.{{refn|group=nb|అదే తేదీన ఫ్రెంచ్ గయానాలో 1,176 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 4,053 మంది దోషులతో పోలిస్తే.<ref>{{Cite book| title=Bulletin de la Société générale des prisons | location=Paris | date=1888 | page=980 }}</ref>}} దోషులలో 1871 విఫలమైన పారిసు కమ్యూను తర్వాత అరెస్టయిన అనేక మంది కమ్యూనార్డ్సు ఉన్నారు. వీరిలో హెన్రీ డి రోచెఫోరు లూయిసు మిచెలు.<ref name="gb-12" /> 1873 - 1876 మధ్య, 4,200 మంది రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు "బహిష్కరించారు".<ref name="ped" /> వారిలో 40 మంది మాత్రమే కాలనీలో స్థిరపడ్డారు; 1879 - 1880 లలో క్షమాభిక్ష పొందిన తరువాత మిగిలిన వారు ఫ్రాన్సు‌కు తిరిగి వచ్చారు.<ref name="ped" /> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|చీఫ్&nbsp;కింగ్ జాక్వెస్ అండ్ హిస్ క్వీన్, ''ది రొమాన్స్ ఆఫ్ ది సౌత్ సీస్'' నుండి, క్లెమెంట్ లిండ్లీ రాగ్, చట్టో & విండస్, 1906.]] 1864లో, [[నికెల్]] డయాహోట్ నది ఒడ్డున కనుగొనబడింది.<ref name="gb-12">{{cite book |first1=Robert|last1=Aldrich|first2=John|last2=Connell|title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer|url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-03036-6|page=46|via=Google Books|access-date=18 October 2015|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|url-status=live}}</ref> 1876లో నికెలు స్థాపనతో మైనింగు తీవ్రంగా ప్రారంభమైంది.<ref name="gb-2" /> గనులలో పని చేయడానికి ఫ్రెంచి వారు పొరుగు దీవులు న్యూ హెబ్రిడ్సు నుండి తరువాత [[జపాన్]], డచ్ ఈస్టు ఇండీసు, ఫ్రెంచి ఇండోచైనా నుండి కార్మికులను దిగుమతి చేసుకున్నారు.<ref name="gb-12" /> ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం కూడా యూరోపియను వలసలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నించింది, పెద్దగా విజయం సాధించలేదు.<ref name="gb-12" /> స్థానిక కనాకు ప్రజలు ఫ్రెంచి ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి, మైనింగు పని నుండి మినహాయించబడ్డారు. చివరికి రిజర్వేషన్లకే పరిమితం చేయబడ్డారు.<ref name="gb-12" /> ఇది 1878లో హింసాత్మక ప్రతిచర్యకు దారితీసింది, లా ఫోవా హై చీఫు అటై అనేక మంది కేంద్ర తెగలను ఏకం చేసి 200 మందిని చంపిన గెరిల్లా యుద్ధంగా ప్రారంభం అయింది. ఫ్రెంచి వారు, 1,000 మంది కనకులు.<ref name="gb-2" /> 1917లో కనకు తిరుగుబాటు జరిగింది. మారిసు లీన్హార్డ్టు వంటి ప్రొటెస్టంటు మిషనరీలు ఈ యుద్ధం సంఘటనలకు సాక్షులుగా పనిచేస్తున్నారు. లీంహార్టు ‌ న్యూ కాలెడోనియాలోని కనకు మీద ‌అనేక ఎథ్నోగ్రాఫికు రచనలు రాశారు. టియామౌకు చెందిన నోయెలు 1917 తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించాడు, దీని ఫలితంగా అనేక మంది అనాథ పిల్లలు పుట్టారు,. వారిలో ఒకరిని ప్రొటెస్టంటు మిషనరీ ఆల్ఫోన్సు రౌయెలు సంరక్షణలోకి తీసుకున్నారు. ఈ పిల్లవాడు, వెన్సెస్లాసు థి, జీను-మేరీ టిజిబౌ<ref>అడ్రియన్ ముకిల్</ref> (1936–1989)కి తండ్రి అయ్యాడు. యూరోపియన్లు [[మశూచి]], [[తట్టు]] వంటి కొత్త వ్యాధులను తీసుకువచ్చారు. దీని వలన అనేక మంది స్థానికులు మరణించారు.<ref name="logan" /> కనకు జనాభా 1878లో దాదాపు 60,000 నుండి 1921లో 27,100కి తగ్గింది. వారి సంఖ్య 1930ల వరకు మళ్ళీ పెరగలేదు.<ref name="gb-2" /> ===రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం=== 1940 జూన్ లో ఫ్రాన్సు పతనం తర్వాత న్యూ కాలెడోనియా జనరలు కౌన్సిల్సు (ఫ్రాన్సు) విచి ప్రభుత్వాన్ని తిరస్కరించడానికి జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా మిత్రరాజ్యాల సైనిక ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడం కొనసాగించడానికి ఓటు వేసింది. అయితే వలస గవర్నరు జార్జెసు-మార్కు పెలిసియరు విచి ప్రభుత్వం 1940 నాటి ఫ్రెంచి రాజ్యాంగ చట్టాన్ని ప్రకటించారు. ఇది వీధి ప్రదర్శనలు, హత్యాయత్నానికి దారితీసింది. ఈ సమయానికి కాల్డోచెసు చార్లెసు డి గల్లెతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, ఆయన ఫ్రీ ఫ్రెంచి కమిటీని ఏర్పాటు చేయమని వారిని ప్రోత్సహించాడు. హెన్రీ సౌటోటును గవర్నరు‌గా నియమించాడు. పెలిసియరు అభ్యర్థన మేరకు విచి ప్రభుత్వం ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'' అనే యుద్ధనౌకను పంపింది. కానీ త్వరలోనే ఆయనను అసమర్థుడిగా భావించి తాత్కాలిక గవర్నరు‌గా నియమించింది. ఈ సమయానికి ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. సౌటోటు‌ను గవర్నరు‌గా నియమించడాన్ని పర్యవేక్షించడానికి హెచ్‌ఎంఎస్ ''అడిలైడును'' పంపింది. ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'', ''అడిలైడు'' మధ్య వివాదం తలెత్తింది. పెలిసియరు, ఇతర విచీ అనుకూల అధికారులు చివరికి ఫ్రెంచి ఇండోచైనాకు బహిష్కరించబడ్డారు.<ref>{{Cite journal| url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | title=న్యూ కాలెడోనియాలో స్వేచ్ఛా ఫ్రెంచ్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం: ఆస్ట్రేలియన్ దౌత్యంలో మొదటి దశలు | first=Denise | last=Fisher | website=Explorations: ఎ జర్నల్ ఆఫ్ ఫ్రెంచ్-ఆస్ట్రేలియన్ కనెక్షన్స్ | volume=49 | issue=1 | date=2010 | pages=18–37 | access-date=26 May 2024 | archive-date=24 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | url-status=live}}</ref> 1941లో ఆ ప్రాంతం నుండి దాదాపు 300 మంది పురుషులు విదేశాలలో సేవ చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చారు. ఏప్రిల్‌లో ఫ్రెంచి పాలినేషియా ('తాహితీయన్లు') నుండి 300 మంది పురుషులు, న్యూ హెబ్రిడ్సు‌లోని ఫ్రెంచి జిల్లాల నుండి కొంతమంది వారితో చేరారు: వారు కలిసి బెటాలియను డు పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. కాలెడోనియన్లు రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేయగా పాలినేషియన్లు మిగిలిన రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేశారు. 1941 మేలో వారు ఆస్ట్రేలియాకు నౌకాయానం చేసి ఆఫ్రికాకు తదుపరి ప్రయాణం కోసం క్వీన్ ఎలిజబెతులో ఎక్కారు. వారు ఆగస్టులో క్వాస్టినాలోని ఇతర ఫ్రీ ఫ్రెంచి (ఎఫ్‌ఎఫ్) బెటాలియన్లలో చేరారు. తర్వాత 1వ ఎఫ్‌ఎఫ్ బ్రిగేడు (1 రి ‘ బిఎఫ్‌ఎల్) తో పశ్చిమ ఎడారికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు 1942లో బిరు హకీం యుద్ధం తర్వాత బ్రేకౌటు‌లో పాల్గొన్న నాలుగు బెటాలియన్లలో ఒకరుగా ఉన్నారు. వారి నష్టాలను పసిఫికు నుండి సులభంగా భర్తీ చేయలేం. అందువల్ల వారు లా కాలనియలె బిఐఎం యాంకరు ధరించిన మరొక బెటాలియను‌లోని ఫ్రెంచి వారితో కలిసి బెటాలియను డి ఇంఫ్రాంటెరీ ఎట్ డూ పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంయుక్త బెటాలియను ఇటాలియను దండయాత్ర సమయంలో ఫ్రెంచి ఎక్స్పెడిషనరీ కార్ప్సు‌లో ఫ్రెంచి ఉత్తర ఆఫ్రికను దళాల నుండి మూడు విభాగాలతో పాటు, గౌల్లిస్టె 1రి ‘ డివిషను మొటోరిసీ డి ‘ ఇంఫాంటరీ డివిషను డీ మర్చే డి ఇంఫాంటరీ భాగంగా ఉంది. వారు 1944లో ప్రోవెన్సు‌లో అడుగుపెట్టారు. అప్పుడు వారిని స్థానిక ఫ్రెంచి వాలంటీర్లు, రెసిస్టెంట్లు తొలగించి వారి స్థానంలో నియమించారు. ఇంతలో 1942 మార్చిలో ఆస్ట్రేలియా సహాయంతో<ref>{{Cite book| last=Hasluck | first=Paul Meernaa Caedwalla | url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | chapter=chapter 6 – క్లియరింగ్ ఎ వే టు టోటల్ వార్, అక్టోబరు 1940 – జనవరి 1941 | title=ది గవర్నమెంట్ అండ్ ది పీపుల్, 1939–1941 | volume=I | date=1952 | publisher=ఆస్ట్రేలియన్ వార్ మెమోరియల్ | location=కాన్‌బెర్రా | edition=1965 | access-date=6 ఆగస్టు 2009 | archive-date=30 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా ఒక ముఖ్యమైన మిత్రరాజ్యాల స్థావరంగా మారింది.<ref name="gb-2" /> దక్షిణ పసిఫికు‌లోని యునైటెడు స్టేట్సు నేవీ ప్రధాన దక్షిణ పసిఫికు ఫ్లీటు బేసు 1942–1943లో నౌమియాకు తరలించబడింది.<ref name="Rottman2002">{{Cite book| first=Gordon L. | last=Rottman | title=ప్రపంచ యుద్ధం 2 పసిఫిక్ ద్వీప మార్గదర్శి | url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | date=2002 | publisher=Greenwood Publishing Group | isbn=978-0-313-31395-0 | page=71 | quote=అక్టోబర్‌లో, ప్రధాన దక్షిణ పసిఫిక్ నౌకాదళ స్థావరాన్ని ఆక్లాండ్ నుండి నౌమియా (FPO SF 131)కి మార్చాలని నిర్ణయం తీసుకోబడింది. ఫిబ్రవరి 1943 నాటికి అన్‌లోడింగ్ సౌకర్యాలు మెరుగుపరచబడ్డాయి, నావికా ఆపరేటింగ్ స్థావరంలో నిర్మాణం వెంటనే ప్రారంభమైంది. | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=19 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | url-status=live}}</ref> 1942 మేలో కోరలు సీ యుద్ధంలో జపనీసు నేవీను వెనక్కి తిప్పికొట్టిన నౌకాదళం నౌమియాలో ఉంది.<ref name="gb-2">{{Cite book| first=David | last=Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | pages=549– | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref> అమెరికను దళాలు న్యూ కాలెడోనియాలో మోహరించబడ్డాయి. అవి 50,000 వరకు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో మొత్తం స్థానిక జనాభాకు ఇది సరిపోతుంది.<ref name="ped" /> === ఫ్రెంచ్ విదేశీ భూభాగం === 1946లో, న్యూ కాలెడోనియా విదేశీ భూభాగంగా మారింది.<ref name="ped" /> 1953 నాటికి, జాతితో సంబంధం లేకుండా అన్ని న్యూ కాలెడోనియన్లకు ఫ్రెంచ్ పౌరసత్వం మంజూరు చేయబడింది.<ref name="ncbrit" /> 1940ల చివరలో, 1950ల ప్రారంభంలో, న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాతో తన ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకుంది, ముఖ్యంగా ఫ్రాన్స్, దాని సామ్రాజ్యంలో సంక్షోభం కారణంగా మెట్రోపాలిటన్ ఫ్రాన్స్‌తో న్యూ కాలెడోనియా సాంప్రదాయ ఆర్థిక సంబంధాలు బలహీనపడ్డాయి; నికెల్ కరిగించడానికి అవసరమైన బొగ్గుకు బదులుగా న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాకు నికెల్‌ను సరఫరా చేసింది. ఈ కాలంలో ఆస్ట్రేలియాకు ఇనుప ఖనిజం, కలప యొక్క న్యూ కాలెడోనియన్ ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి.<ref>{{Cite journal| last1=Henningham | first1=Stephen | date=December 2014 | title=ఫ్రెంచ్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఆర్థిక ఆశయాలు, 1945–1955 | url=https://www.jstor.org/stable/24644648 | website=ది జర్నల్ ఆఫ్ పసిఫిక్ హిస్టరీ | volume=49 | issue=4 | pages=421–439 | doi=10.1080/00223344.2014.976915 | jstor=24644648 | s2cid=154479730 | access-date=28 April 2022 | archive-date=29 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220429074055/https://www.jstor.org/stable/24644648 | url-status=live| url-access=subscription }}</ref> 1969–1972 నికెల్ బూమ్‌కు దారితీసిన సంవత్సరాలలో యూరోపియన్, పోలినేషియన్ జనాభా క్రమంగా పెరిగింది, స్థానిక కనాక్ మెలనేషియన్లు మైనారిటీగా మారారు, అయినప్పటికీ వారు ఇప్పటికీ అతిపెద్ద జాతి సమూహం.<ref name="ncbrit">{{బ్రిటానికా | 411221 | న్యూ కాలెడోనియా}}</ref> ====ది ఈవెంట్సు==== 1976 - 1988 మధ్య, "ది ఈవెంట్సు" అని పిలువబడే కాలం<ref name="lm-mdg-24">{{Cite news| last1=Mannevy | first1=Charlotte | last2=Derel | first2=Mathurin | last3=Guibert | first3=Nathalie | title=రెండవ రాత్రి అల్లర్లు న్యూ కాలెడోనియాను కుదిపేశాయి: 'ఇది ఇంతవరకు వస్తుందని నేను అనుకోలేదు' | url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | website=Le Monde | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | url-status=live}}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{Cite news| last1=Vinograd | first1=Cassandra | last2=Breeden | first2=Aurelien | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నిరసనల మధ్య ఫ్రాన్స్ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది | url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | website=The New York Times | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | url-status=live}}</ref> (ఫ్రెంచి:లెస్ ఈవెనెమెంట్సు<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{Cite journal| last1=horowitz | first1=Leah S. | title=పర్యావరణ హింస, న్యూ కాలెడోనియాలో చట్టబద్ధత యొక్క సంక్షోభాలు | website=[[రాజకీయ భౌగోళిక శాస్త్రం]] | date=మే 2009 | volume=28 | issue=4 | pages=248–258 | doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 | url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | issn=1873-5096 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=16 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240516233831/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | url-status=live| url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{Cite book| last1=Fisher | first1=Denise | title=దక్షిణ పసిఫిక్‌లో ఫ్రాన్స్: శక్తి, రాజకీయాలు | date=మే 2013 | doi=10.22459/FSP.05.2013 | doi-access=free | publisher=[[ANU ప్రెస్]] | location=[[కాన్‌బెర్రా]] | isbn=9781922144942}}</ref>), ఫ్రెంచి ప్రభుత్వ చర్యలు, కనకు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం మధ్య విభేదాలు తీవ్రమైన హింస, అశాంతి కాలాలను చూశాయి.<ref name="ped" /> 1983లో ఈ భూభాగం కోసం "విస్తరించిన స్వయంప్రతిపత్తి" చట్టం ఐదు సంవత్సరాల పరివర్తన కాలం. 1989లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను ప్రతిపాదించింది. 1984 మార్చిలో ఫ్రంటు ఇండిపెండెంట్సె ‌, కనకు ప్రతిఘటన సమూహం, స్వాధీనం చేసుకున్న పొలాలు, కనాకు, సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటు (ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్) తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. 1985 జనవరిలో ఫ్రెంచి వామపక్ష ప్రభుత్వం కనకు‌లకు సార్వభౌమాధికారాన్ని, యూరోపియను స్థిరనివాసులకు చట్టపరమైన రక్షణను అందించింది. హింస పెరగడంతో ప్రణాళిక విఫలమైంది. ప్రభుత్వం అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది; అయితే, ప్రాంతీయ ఎన్నికలు ముందుకు సాగాయి. ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ నాలుగు ప్రావిన్సులలో మూడింటి మీద నియంత్రణ సాధించింది. మధ్య-కుడి ప్రభుత్వం 1986 మార్చి ఫ్రాన్సు‌లో ఎన్నికైంది సోషలిస్టుల క్రింద స్థాపించబడిన ఏర్పాట్లను క్షీణింపజేయడం ప్రారంభించింది, ఎక్కువగా స్థానిక భూమి వాదనలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా భూములను పునఃపంపిణీ చేసింది. ఫలితంగా మూడింట రెండు వంతుల కంటే ఎక్కువ యూరోపియన్లకు. మూడవ వంతు కంటే తక్కువ కనకు‌లకు వెళ్ళింది. 1987 చివరి నాటికి, రోడ్డు అడ్డంకులు తుపాకీ యుద్ధాలు, ఆస్తి విధ్వంసం ఓవియా గుహ బందీల తీసుకోవడంలో ముగిశాయి. 1988 ఫ్రెంచి అధ్యక్ష ఎన్నికలు ప్రారంభానికి కొన్ని రోజుల ముందు నాటకీయ బందీల సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఓవియాలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ఉగ్రవాదులు నలుగురు జెండర్ము‌లను చంపి 27 మంది బందీలను తీసుకున్నారు. బందీలను రక్షించడానికి సైన్యం గుహ మీద దాడి చేసింది. పంతొమ్మిది మంది కనకు బందీలుగా ఉన్నవారు మరణించారు. మరో ముగ్గురు నిర్బంధంలో మరణించారు. దాడిలో ఇద్దరు సైనికులు మరణించారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | title= న్యూ కాలెడోనియాలో భూమి, స్వాతంత్ర్యం | website= Cultural Survival Quarterly Magazine | last= Winslow | first= Donna | date= June 1991 | via= culturalsurvival.org | access-date= 2021-02-11 | language=en | archive-date= 13 నవంబరు 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | url-status= live}}</ref> ====న్యూమియా ఒప్పందం, స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|ఒకే స్తంభం మీద పక్కపక్కనే జెండాలు, న్యూమియా 2011 మార్చి]] 1988 జూన్ 25 సంతకం చేయబడిన మాటిగ్నాను ఒప్పందాలు ఒక దశాబ్ద కాలం స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారించాయి. 1998 మే 5న సంతకం చేయబడిన నూమియా ఒప్పందం 20 సంవత్సరాల పరివర్తనకు పునాది వేసింది. ఇది క్రమంగా స్థానిక ప్రభుత్వానికి అధికారాలను బదిలీ చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 2018 చివరి నాటికి ఓటు జరగాలని నూమియా ఒప్పందం నిర్దేశించిన కాలక్రమాన్ని అనుసరించి 2017 నవంబరు 2న ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి ఎడ్వర్డు ఫిలిపు అధ్యక్షత వహించిన సమావేశంలో ఫ్రాన్సు నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కోసం పునాది వేయబడింది. ఇది 2018 నవంబరు నాటికి జరగనుంది. ఓటరు జాబితా అర్హత చాలా కాలంగా వివాదానికి దారితీసింది. కానీ వివరాలు కనాకు మూలానికి చెందిన ఓటర్లకు ఆటోమేటికు అర్హతను మంజూరు చేసే ఎన్నికల జాబితాలో పరిష్కరించబడ్డాయి. కానీ ఆ భూభాగంలో ఎక్కువ కాలం నివసించని ఇతర మూలాల వారిని మినహాయించాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | title=Nouvelleque accord politique " sur le référendum d'autodétermination | website=LeMonde.fr | date=3 నవంబరు 2017 | last1=Roger | first1=Patrick | language=fr | trans-title=కొత్త కలెడోనియా: 'రాజకీయ ఒప్పందం'లో స్వీయ-అంగీకారం ఏమిటి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ | access-date=17 జూలై 2018 | archive-date=22 జూన్ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | url-status=live}}</ref> ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది 2018 నవంబరు 4న<ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు తేదీని నిర్ణయించింది | website=[[ది గార్డియన్]] | date=20 మార్చి 2018 | access-date=25 మార్చి 2018 | archive-date=13 మే 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్యం తిరస్కరించబడింది.<ref>{{Cite magazine | url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | title= న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగా ఉండటానికి ఓట్లు | magazine= [[Time (magazine) | Time.com]] | agency= Associated Press | date= 5 నవంబరు 2018 | location= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language=en | access-date= 2018-11-08 | archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | archive-date= 9 నవంబరు 2018 | url-status= dead}}</ref> మరొక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2020 అక్టోబరులో జరిగింది. ఓటర్లు మరోసారి ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | title= న్యూ కాలెడోనియా ఓటర్లు ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగానే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు | website= లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ | agency= అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ | first= షార్లెట్ | last= ఆంటోయిన్-పెరాన్ | date= 4 అక్టోబరు 2020 | place= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language= en | access-date= 11 ఫిబ్రవరి 2021 | archive-date= 8 అక్టోబరు 2020 | archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | url-status= live}}</ref> 2018 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 56.7% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు. 2020 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఈ శాతం తగ్గింది. 53.4% ​​మంది ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| date=2020-10-04 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ: దక్షిణ పసిఫిక్ ప్రాంతం ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | language=en | website=[[BBC News]] | url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | access-date=2021-07-08 | archive-date=4 అక్టోబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | url-status=live}}</ref> మూడవ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ డిసెంబరు 12న జరిగింది. 2021.<ref>{{Cite news| url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | title=ఫ్రెంచ్ భూభాగం ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా దాని మూడవ, చివరి స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది, దీనిలో 96.49 మంది స్వాతంత్ర్యానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు | website=France24 | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=12 డిసెంబరు 2021 | archive-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి. కోవిడు-19 మహమ్మారి వల్ల ఏర్పడిన ప్రభావం కారణంగా ఆలస్యమైన ఓటు కోసం వాదించిన స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి; ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం అలా చేయడానికి నిరాకరించినప్పుడు వారు బహిష్కరణకు పిలుపునిచ్చారు. దీని ఫలితంగా 96% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| last=Antoine-Perron | first=Charlotte | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లోనే ఉండాలని ఓటు వేసింది; వేర్పాటువాదులు బహిష్కరణ | url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | website=Associated Press | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-date=1 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | url-status=live}}</ref> 2024 మేలో చర్చల మధ్య అల్లర్లు చెలరేగాయి.<ref>{{Cite news| title=న్యూ కాలెడోనియా: ఓటింగ్ సంస్కరణల మీద అల్లర్ల మధ్య ఫ్రెంచ్ భూభాగంలో పోలీసులపై 'కాల్పులు' | url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | access-date=మే 14, 2024 | website=France 24 | archive-date=15 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | url-status=live}}</ref> 2024 అక్టోబరులో అప్పటి ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి మిచెలు బార్నియరు బిల్లును రద్దు చేశారు. ప్రశాంతతను పునరుద్ధరించాల్సిన అవసరాన్ని పేర్కొంటూ, "మరిన్ని అశాంతిని నివారించడం" ప్రాధాన్యత అని జాతీయ అసెంబ్లీకి చెప్పారు.<ref name=":3">{{Cite news| date=2024-10-04 | title=ఫ్రాన్స్ ఓటింగ్ సంస్కరణను వదులుకోవడంతో న్యూ కాలెడోనియన్ స్వాతంత్ర్య నాయకులు జాగ్రత్త | url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | access-date=2025-04-16 | website=[[Radio France Internationale]] | language=en | archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | archive-date=31 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> 2024 డిసెంబరు 2న అల్లర్లు ముగిసినందున కర్ఫ్యూ అధికారికంగా ఎత్తివేయబడింది.<ref>{{Cite news| title=హింసాత్మక అల్లర్ల తర్వాత 6 నెలల్లో ఫ్రెంచి విదేశీ భూభాగం న్యూ కాలెడోనియాలో కర్ఫ్యూ ఎత్తివేయబడింది | url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | access-date=2025-04-16 | website=[[Anadolu Agency]] | archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | archive-date=2 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> == రాజకీయాలు == న్యూ కాలెడోనియా అనేది భూభాగం ''సుయి జనరిసు'', దీనికి ఫ్రాన్సు క్రమంగా కొన్ని అధికారాలను బదిలీ చేసింది.<ref name="jc" /> దాని పౌరులు ఫ్రెంచి జాతీయత కలిగి ఉంటారు. ఫ్రాన్సు అధ్యక్షుడికి ఓటు వేస్తారు. యూరోపియను పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ఓటు వేసే హక్కు వారికి ఉంది. దీనిని 54 మంది సభ్యులతో కూడిన టెరిటోరియలు కాంగ్రెసు నిర్వహిస్తుంది. ఇది మూడు ప్రాంతీయ అసెంబ్లీల సభ్యులతో కూడిన శాసనసభ.<ref name="undcol" /> ఫ్రెంచి రాష్ట్రాన్ని హై కమిషనరు భూభాగంలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref name="undcol" /> జాతీయ స్థాయిలో, న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి పార్లమెంటులో ఇద్దరు డిప్యూటీలు, ఇద్దరు సెనేటర్లు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref>{{Cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie | publisher=[[Cabinet of France | Government of France]] | website=[[Minister of the Interior (France) | Minister of the Interior]] | language=fr | access-date=2012-08-06 | archive-date=26 June 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | url-status=live}}</ref> 25 సంవత్సరాలుగా న్యూ కాలెడోనియాలోని పార్టీ వ్యవస్థ స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక ది ర్యాలీ–యుఎంపి ఆధిపత్యంలో ఉంది.<ref name="undcol" /> ఈ ఆధిపత్యం అవెనిరు ఎన్సెంబులు అనే కొత్త పార్టీ ఆవిర్భావంతో ముగిసింది. ఇది స్వాతంత్ర్యాన్ని కూడా వ్యతిరేకించింది. కానీ అనేక స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహాల సంకీర్ణమైన కనకు సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటులో భాగమైన కనకు ఉద్యమంతో సంభాషణకు మరింత బహిరంగంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="undcol" /> 2025 జనవరిలో అల్సైడు పొంగా న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వ అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. లూయిసు మాపౌ నేతృత్వంలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తరువాత కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2024 అశాంతి తరువాత స్థిరత్వాన్ని తీసుకువచ్చిందని దేశం ఫ్రాన్సు రిపబ్లికులోనే ఉండటానికి కొనసాగింపుగా ఆయన నాయకత్వం వర్ణించబడింది.<ref name=":02">{{Cite news| last=Mazzoni | first=Julien | date=2025-01-09 | title=న్యూ కాలెడోనియా రాజకీయ సంక్షోభం తర్వాత కాంగ్రెస్ ఫ్రాన్స్ అనుకూల అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంది | url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president | access-date=2025-04-05 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> === ఆచార అధికారం === కనాకు సమాజంలో 4,000–5,000 కుటుంబ ఆధారిత వంశాల నుండి ఈ భూభాగాన్ని తయారు చేసే ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాలు (ఎయిరెసు కౌటుమియరెసు) వరకు అనేక ఆచార అధికారం ఉంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} వంశాలు వంశ నాయకులచే నాయకత్వం వహించబడతాయి. ఇవి 341 తెగలను ఏర్పరిచాయి, ప్రతి ఒక్కటి ఒక గిరిజన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటుంది. ఈ తెగలను 57 సంప్రదాయ ప్రధాన రాజ్యాలుగా చెఫరీసు) విభజించారు. ప్రతి ఒక్కటి ఒక ప్రధాన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటాయి. సంప్రదాయ ప్రాంతాల పరిపాలనా ఉపవిభాగాలను ఏర్పరుస్తాయి.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb| జీన్ లెక్వెసు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో న్యూ కాలెడోనియా స్వేచ్ఛను నిర్ధారించడంలో సహాయపడిన యుఎస్ సేవా సభ్యులను సత్కరించే కార్యక్రమంలో ]] కస్టమరీ సెనేటు అనేది కనకు‌ల వివిధ సాంప్రదాయ కౌన్సిలు‌ల అసెంబ్లీ, కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన చట్ట ప్రతిపాదనల మీద అధికార పరిధిని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="cs-fra" /> కస్టమరీ సెనేటు‌లో ప్రతి ఒక్కరూ నియమించిన 16 మంది సభ్యులు ఉంటారు. సాంప్రదాయ కౌన్సిలు, ప్రతి ఆచార ప్రాంతానికి ఇద్దరు ప్రతినిధులు.<ref name="cs-fra" /> దాని సలహా పాత్రలో, నౌమియా ఒప్పందంలో నిర్వచించిన విధంగా "కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన" చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కస్టమరీ సెనేటు‌ను సంప్రదించాలి.<ref name="cs-fra" /> గుర్తింపు పౌర ఆచార శాసనం, భూ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కూడా ఇది చర్చా పాత్రను కలిగి ఉంది.<ref name="cs-fra" /> ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబరు‌లో కొత్త అధ్యక్షుడిని నియమిస్తారు. అధ్యక్ష పదవి ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాల మధ్య తిరుగుతుంది.<ref name="cs-fra">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | title=Sénat coutumier | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> వివాహం, దత్తత, వారసత్వం, కొన్ని భూమి సమస్యల వంటి పౌర విషయాలకు సంబంధించి కనకు ప్రజలు ఆచార అధికారులను ఆశ్రయిస్తారు.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ఫ్రెంచి పరిపాలన సాధారణంగా ఆచార వ్యవస్థలో తీసుకున్న నిర్ణయాలను గౌరవిస్తుంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} అయితే వారి అధికార పరిధి శిక్షా విషయాలలో తీవ్రంగా పరిమితం చేయబడింది. ఎందుకంటే ఆచార న్యాయ వ్యవస్థకు సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు శారీరక శిక్ష వాడకంతో సహా, మానవ హక్కుల బాధ్యతలకు విరుద్ధంగా కనిపిస్తాయి. ఫ్రాన్సు.{{sfn|అనయ|2011|p=8}} === సైనికం-జెండర్మేరీ=== న్యూ కాలెడోనియా సాయుధ దళాలలో (ఫ్రెంచి: ఫోర్సెసు ఆర్మీసు డి నౌవెలు-కాలేడోనీ, లేదా ఎఫ్‌ఎఎంసి )లో దాదాపు 2,000 మంది సైనికులు ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా కౌమాకు, నందాయు, టోంటౌటా, ప్లం, నౌమియాలో మోహరించబడ్డారు.<ref name="fanc">{{Cite web| url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Defense.gouv.fr | date=2012-12-20 | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 November 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> భూ బలగాలు ట్రూప్సు డి మెరైను, రెజిమెంటు డి'ఇన్ఫాంటెరీ డి మెరైను డు పసిఫికు, రెజిమెంటు‌ను కలిగి ఉంటాయి. 700 మంది సభ్యుల రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 80 శాతం మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి స్వల్పకాలిక (నాలుగు నెలల) మోహరింపుల మీద సైనికులతో కూడి ఉన్నారు. 2018 నాటికి రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 30 మంది సిబ్బందిని మాత్రమే స్థానికంగా నియమించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire | last=Lagneau | first=Laurent | date=19 September 2018 | access-date=12 February 2023 | archive-date=12 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | url-status=live}}</ref> నావికా దళాలలో ఫ్రెంచు నేవీకి చెందిన అనేక నౌకలు ఉన్నాయి. వీటిలో: ఫ్లోరియలు-క్లాసు ఫ్రిగేటు, వెండిమియారు, పెట్రోలు, సపోర్టు నౌక డి'ఎంట్రెకాస్టియాక్సు, ఫెలిక్సు ఎబౌ తరగతి పెట్రోలు నౌకల ప్రధాన నౌక అగస్టే బెనెబిగు. ఈ భూభాగంలో కార్యకలాపాలకు మద్దతుగా ఒక ఇడిఎ-ఎస్ ల్యాండింగు క్రాఫ్టు (సాబరు) కూడా మోహరించబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ | title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau | date=23 January 2025 | access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA | date=25 November 2021 | access-date=10 December 2021 | archive-date=26 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | url-status=live}}</ref> ఫ్రెంచి నావికాదళం 2026 నాటికి ఫెలిక్సు ఎబౌ క్లాసు (జీను ట్రానేపు) రెండవ నౌకను భూభాగానికి మోహరించడం ద్వారా న్యూ కాలెడోనియాలో దాని ఆఫ్షోరు గస్తీ సామర్థ్యాలను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. .<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape | title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape | website=French Navy | date=5 March 2025 | access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry | website=Shepherd | last=Tanguy | first=Jean-Marc | date=4 August 2022 | access-date=30 December 2022 | archive-date=21 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | url-status=live}}</ref><ref name="brestboulogne">{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne | website=Mer et Marine | language=fr | last=Groizeleau | first=Vincent | date=21 September 2022 | access-date=3 November 2022 | url-access=subscription | archive-date=22 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | url-status=live}}</ref> 2010ల చివరి నాటికి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఫ్రెంచు నావికా విమానయానం, వైమానిక దళ అంశాలలో రెండు నేవీ ఫాల్కను 200 గార్డియను సముద్ర నిఘా విమానాలు (ఫ్లోటిల్లా 25ఎఫ్ నుండి తీసుకోబడ్డాయి) ఉన్నాయి. వీటిని 2025/26 నుండి ప్రారంభమయ్యే మరింత ఆధునిక ఫాల్కను 2000 ఆల్బాట్రోసు ద్వారా భర్తీ చేయనున్నారు,<ref>{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/les-avions-de-surveillance-maritime-gardian-prolonges-a-tahiti-et-noumea | title=Les avions de surveillance maritime Gardian prolongés à Tahiti et Nouméa | last=Groizeleau | first=Vincent | website=Mer et Marine | language=fr | date=13 December 2024 | access-date=13 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web| title=French Navy to receive new eyes in the sky from Dassault | url=https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | access-date=2022-11-18 | website=www.aerotime.aero | date=19 November 2020 | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113213457/https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | url-status=live}}</ref> అదనంగా రెండు కాసా సిఎన్235 రవాణా విమానాలు, వైమానిక దళం 52 "టోంటౌటా" స్క్వాడ్రను నుండి మూడు ప్యూమా హెలికాప్టర్లు.<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées | date=14 February 2022 | access-date=11 February 2023 | archive-date=5 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées | date=10 February 2023 | access-date=11 February 2023 | archive-date=11 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | url-status=live}}</ref> 2022కి ముందు ఫ్రిగేటు వెండెమియరు అలోయెటు 3 హెలికాప్టరు‌ను నిర్వహించింది. అయితే 2022లో ఈ రకం పదవీ విరమణతో దీనిని యూరోకాప్టరు డౌఫిను ఎన్3 ద్వారా భర్తీ చేస్తున్నారు.<ref>{{Cite web| title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 | url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | access-date=2022-11-18 | website=Air & Cosmos | language=fr | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 | url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | date=January 2023 | access-date=2023-03-04 | website=Cols Bleus | language=fr | archive-date=4 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | url-status=live}}</ref> 2022లో ఫ్రెంచి వైమానిక దళం ఎ 400ఎం రవాణా విమానం, ఎ 330 ఎంఆర్‌టిటి ఫీనిక్సు ట్యాంకర్ల మద్దతుతో మూడు రాఫెలు యుద్ధ విమానాలను ఫ్రాన్సు నుండి న్యూ కాలెడోనియాకు మూడు వారాల వ్యాయామం కోసం మోహరించడం ద్వారా భూభాగాన్ని బలోపేతం చేసే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించింది.<ref>{{Cite web| last= | date=2022-08-27 | title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers | url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | access-date=2022-11-18 | website=MilitaryLeak | archive-date=14 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region | url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | access-date=28 December 2023 | website=ac.nato.int | archive-date=3 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | url-status=live}}</ref> అదనంగా నేషనలు జెండర్మేరీ ‌ నుండి దాదాపు 855 మంది సిబ్బంది ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్నారు. వీటిని 4 కంపెనీలు, 27 బ్రిగేడు‌లు, అనేక ప్రత్యేక, మొబైలు జెండర్మేరీ యూనిట్లుగా విభజించారు. స్వాతంత్ర్యం మీద 2021 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ వంటి కాలంలో ఈ దళాలను మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి మోహరించిన సిబ్బందితో గణనీయంగా బలోపేతం చేశారు.<ref>{{Cite news| first=Julien | last=Sartre | date=2021-12-07 | title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote | url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote | access-date=2022-11-18 | website=[[The Guardian]] }}</ref> వైమానిక భాగంలో రెండు ఎక్యూర్యుయిలు హెలికాప్టర్లు ఉన్నాయి <ref>{{Cite web| title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie | url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | access-date=2022-11-18 | website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr | archive-date=7 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | url-status=live}}</ref>[69] అయితే మారిటైం జెండర్మేరీ భూభాగంలో పెట్రోలు బోటు డంబియాను మోహరిస్తుంది.<ref name="fanc" /><ref>{{Cite web| url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats | publisher=Homelandsecurity Technology | date= | access-date=2022-08-28 | archive-date=7 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | url-status=live}}</ref> === స్థితి === 1983 నుండి న్యూ కాలెడోనియా పసిఫికు కమ్యూనిటీలో సభ్యదేశంగా ఉంది. సంస్థ ప్రాంతీయ ప్రధాన కార్యాలయం నౌమియాలో ఉంది. 1986 నుండి ఐక్యరాజ్యసమితి డీకోలనైజేషను కమిటీ న్యూ కాలెడోనియాను ఐక్యరాజ్యసమితి స్వయం పాలన లేని భూభాగాల జాబితాలో చేర్చింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | title=ట్రస్ట్, స్వయం పాలన లేని భూభాగాలు (1945–1999) | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్]] | access-date=29 జూన్ 2017 | archive-date=6 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఈ క్రింది విధంగా జరిగింది. అయినప్పటికీ స్వాతంత్ర్యాన్ని మెజారిటీ తిరస్కరించింది. [[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2| న్యూ కాలెడోనియా పరిపాలనను వివరించే పిరమిడు గ్రాఫు]] 1980లలో వేర్పాటువాద అశాంతి కాలం తర్వాత 1998లో సంతకం చేయబడిన ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఆమోదించబడిన న్యూమియా ఒప్పందం ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాకు ప్రత్యేక హోదా లభించింది. ప్రారంభమైన ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2018 నవంబరు 4న జరిగింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తేదీని నిర్ణయించింది | website=The Guardian | access-date=20 మార్చి 2018 | date=19 మార్చి 2018 | last=Willsher | first=Kim | archive-date=25 అక్టోబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ఓటును సిద్ధం చేయడానికి పారిస్ సమావేశం | website=రేడియో న్యూజిలాండ్ | access-date=2016-03-08 | date=2016-02-02 | archive-date=8 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | url-status=live}}</ref> ఫలితంగా 56.9% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యానికి 'కాని' ఓటు వేసింది | agency=Reuters | date=2018-11-04 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2018-11-04 | archive-date=6 డిసెంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం మరో స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. ఇది 2020 అక్టోబరు 4న జరిగింది. ఫలితంగా 53.26% ఓటర్లు ఫ్రాన్సూ‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | title=న్యూ కాలెడోనియా రెండవసారి ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | date=2020-10-05 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2020-10-05 | archive-date=20 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ద్వారా అనుమతించబడిన మూడవ, చివరి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. 2021 డిసెంబరు 12న న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రెంచి రిపబ్లికు‌లో భాగంగా ఉందని నిర్ధారించింది. కనకు జనాభాలో ఎక్కువ మంది ఓటును బహిష్కరించిన తర్వాత 96% మంది స్వాతంత్ర్యానికి "కాదు" అని ఓటు వేశారు. "కనకు గుర్తింపు, అన్ని పార్టీలు పంచుకునే భవిష్యత్తును వ్యక్తీకరించడానికి అన్ని పార్టీలు కలిసి ఒక పేరు, జెండా, గీతం, నినాదం, నోట్ల రూపకల్పనను వెతకాలి" అని పేర్కొన్న ఒప్పందం కారణంగా ఈ భూభాగం అధికారిక పేరు న్యూవెలు-కలెడోనియా సమీప భవిష్యత్తులో మార్చబడవచ్చు.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | title=Les accords de Nouméa | author=Government of New Caledonia | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | archive-date= 5 ఏప్రిల్ 2008 | language=fr | author-link=న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వం}}</ref> అయితే ఈ రోజు వరకు ఈ భూభాగానికి కొత్త పేరు మీద ఏకాభిప్రాయం లేదు. అయినప్పటికీ ''కనకు రిపబ్లికు'' 40% జనాభాలో ప్రజాదరణ పొందింది .<ref>{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | url-status=dead| archive-date=27 జూన్ 2008 | title=సొసైటీ : లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ చోయిసిట్ అన్ హైమ్నె ఎట్ ఉనే డివైజ్ | author=RFO | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా తన సొంత చిహ్నాలను ఎక్కువగా స్వీకరించింది. దాని నోట్ల కోసం ఒక గీతం, నినాదం, కొత్త డిజైను‌ను ఎంచుకుంది.<ref name="monde1" /> 2010 జూలైలో న్యూ కాలెడోనియా కాంగ్రెసు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కనకు జెండాను ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ తో పాటు భూభాగం ద్వంద్వ జెండాలుగా ఎగురవేయాలనే కోరికకు అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. కోరిక చట్టబద్ధంగా కట్టుబడి లేనిది. వివాదాస్పదంగా నిరూపించబడింది.<ref name="congress">{{Cite web| url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | title=Nouvelle-Calédonie: Voeu dedrau sur akley 2010 | website=axl.cefan.ulaval.ca | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=23 అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | url-status=live}}="{ci><ref name | url= http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341 | title= Voeux n° 1 du treize juillet 2010 | access-date= 26 నవంబరు 2021 | archive-date= 17 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf=6341.pdf=6341 url-status = live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియను కమ్యూను‌లలో ఎక్కువ భాగం (కానీ అన్నీ కాదు) ఇప్పుడు రెండు జెండాలను ఎగురవేస్తాయి. మిగిలినవి ఫ్రెంచి త్రివర్ణాన్ని మాత్రమే ఎగురవేస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web| url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-communochtml19.150W150000%20%22descendre%20le%20drapeau%20kanak%20est%20un%20geste%20ignoble%2C%20il%20ne%20faut%20Plus%20parler%20de%20destin%20commun%21%22 | website=Nouvelle-Calédonie la 1ère | date=9 మే 2014 | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=2021-11-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wam | url-status=live| title=ఆర్కైవ్ నకలు }}</ref> అనధికారిక దత్తత న్యూ కాలెడోనియాను రెండు జెండాలున్న ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు లేదా భూభాగాల్లో ఒకటిగా చేసింది. రెండు జెండాలను ఉపయోగించాలని కోరుకునే నిర్ణయం రెండు వర్గాల మధ్య నిరంతరం యుద్ధభూమిగా మారింది. 2011 ఫిబ్రవరిలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం కూలిపోవడానికి దారితీసింది.<ref name="fr24">{{Cite web| url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | title=సర్కోజీ న్యూ కాలెడోనియా హింసపై సంభాషణకు పిలుపునిచ్చింది | publisher=France 24 | date=2011-08-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=7 సెప్టెంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | url-status=live}}</ref> == పరిపాలనా విభాగాలు == [[File:Map of New Caledonian Communes (Unlabeled).svg| thumb|న్యూ కాలెడోనియన్ కమ్యూన్‌ల మ్యాప్. లేత బూడిద రంగు, ముదురు బూడిద రంగు వరుసగా ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లను సూచిస్తాయి]] 1999 ఫిబ్రవరి 16న పార్లమెంటు ఆమోదించిన సేంద్రీయ చట్టం, సాధారణ చట్టం ఫలితంగా సంస్థాగత సంస్థగా ఏర్పడింది.<ref name="jc" /> ఈ ద్వీపసమూహం మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించబడింది: * దక్షిణ ప్రావిన్సు (''సుడు ప్రావిన్సు ప్రావిన్సు''). ప్రాంతీయ రాజధాని: నౌమియా. ప్రాంతం: 9,407 చ.కి.మీ జనాభా: 212,082 నివాసితులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1">{{Cite web| title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − జనాభా లీగల్స్ డి నౌవెల్లె-కాలేడోనీ {!{2}19ee en ! | url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | access-date=2023-09-11 | website=www.insee.fr | archive-date=25 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | url-status=live}}</ref> * నార్తు ప్రావిన్సు (''నార్డు ప్రావిన్సు''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: కోనే. వైశాల్యం: 7,348 చ.కి.మీ జనాభా: 49,910 నివాసులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1" /> * లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు (''ప్రావిన్సు డెసు ఇల్సు లోయాటె''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: లిఫౌ. వైశాల్యం: 1,981 చ.కి.మీ జనాభా: 18,353 నివాసులు ఉన్నారు. (2019).<ref name=":1" /> న్యూ కాలెడోనియా ఇంకా 33 కమ్యూను‌లుగా (మునిసిపాలిటీలు) విభజించబడింది.<ref name="jc">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 | title=Présentation= – L'Ov.Outrebsentation= | | access-date=2013-01-30 | archive-date=21 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelleh-caledon3 | url-status=live}}</ref> పోయా అనే ఒక కమ్యూను రెండు ప్రావిన్సుల మధ్య విభజించబడింది. ప్రధాన స్థావరం అత్యధిక జనాభా కలిగిన పోయా ఉత్తర సగం ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. అయితే 2019లో కేవలం 210 మంది నివాసితులతో ఉన్న కమ్యూను దక్షిణ సగం దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. == భౌగోళికం == [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|అంతరిక్షం నుండి న్యూ కాలెడోనియా]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|ఐఎస్‌ఎస్ నుండి న్యూ కాలెడోనియా పగడపు దిబ్బలు 2020 సెప్టెంబరు 9]] న్యూ కాలెడోనియా జిలాండియాలో భాగం. ఇది పురాతన గోండ్వానా సూపర్-ఖండంలో ఒక భాగం. ఇది [[ఓషియానియా]]లో భాగం. న్యూ కాలెడోనియా దాదాపు 66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఆస్ట్రేలియా నుండి విడిపోయి, తరువాత ఈశాన్య దిశలో కదులుతూ, దాదాపు 50 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ప్రస్తుత స్థితికి చేరుకుందని ఊహించబడింది.<ref>బోయర్ & గిరిబెట్ 2007: 355</ref> ప్రధాన భూభాగం పొడవునా మధ్య పర్వత శ్రేణి ద్వారా విభజించబడింది, దీని ఎత్తైన శిఖరాలు ఉత్తరాన మోంట్ పానియే 1629 మీ (5,344 అ) ఆగ్నేయంలో మోంటు హంబోల్టు 1618 మీ (5,308 అ) ఉన్నాయి.<ref name="geo-jc2">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> తూర్పు తీరం పచ్చని వృక్షసంపదతో కప్పబడి ఉంది.<ref name="geo-jc2" /> పశ్చిమ తీరం, దాని పెద్ద సవన్నా, వ్యవసాయానికి అనువైన మైదానాలతో, పొడి ప్రాంతం. ఈ తీరం వెంబడి అనేక ఖనిజ-సంపన్న మాసిఫు‌లు కనిపిస్తాయి.<ref name="geo-jc2" /> డయాహోట్ నది న్యూ కాలెడోనియాలో అతి పొడవైన నది. ఇది దాదాపు {{convert|100|km}} ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB">{{Britannica | 161133 | డయాహోట్ నది}}</ref> ఇది 620 చకిమీ (240 చకిమీ) పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. వాయవ్య దిశగా బై డి'హార్కోర్టులోకి తెరుచుకుంటుంది. ఇది పాని పర్వతం పశ్చిమ ఎస్కార్పు‌మెంటు వెంట ద్వీపం ఉత్తర బిందువు వైపు ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB" /><ref name="UNU">{{Cite web| url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=వర్గీకరణకర్తబ్రౌజ్&p.sa= | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ఓపెన్‌కాస్ట్ మైనింగ్ ప్రభావాలు | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్ యూనివర్సిటీ]] | access-date=9 జూన్ 2011 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= | archive-date=27 జూలై 2011 }}</ref> ద్వీపంలో ఎక్కువ భాగం తడి సతత హరిత అడవులతో కప్పబడి ఉంది. అయితే దిగువ ఎత్తులలో సవన్నాలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి.<ref name="gbrs" /> న్యూ కాలెడోనియను సరస్సు మొత్తం వైశాల్యం {{convert|24000|km2}} ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సరస్సులలో ఇది ఒకటి. మడుగు, చుట్టుపక్కల ఉన్న న్యూ కలెడోనియా బారియరు రీఫు దాని అసాధారణ సౌందర్యం, సముద్ర జీవవైవిధ్యం కోసం 2008లో యునెస్కో [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం]]గా పేరు పెట్టబడింది.<ref name = "unesco">{{Cite web| url= https://whc.unesco.org/en/list/1115 | title= న్యూ కాలెడోనియా సరస్సులు: రీఫ్ వైవిధ్యం, అనుబంధ పర్యావరణ వ్యవస్థలు | website= UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ కేంద్రం | publisher= ఐక్యరాజ్యసమితి విద్యా, శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక సంస్థ | access-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ | url-status= live}}</ref> <ref name="geo-jc5">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref>2023 మేలో న్యూ కాలెడోనియాలో భూకంపం, సునామీ సంభవించాయి. దీని వలన ఇక్కడ, సమీపంలోని ఇతర దేశాలలో సునామీ హెచ్చరిక జారీ చేయబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | title=భూకంపం దక్షిణ పసిఫిక్ అంతటా 3 అడుగుల అలల సునామీ హెచ్చరికలను ప్రేరేపిస్తుంది | website=The Independent | first=Shweta | last=Sharma | date=19 మే 2023 | access-date=29 మే 2023 | archive-date=19 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | url-status=live}}</ref> === వాతావరణం === వాతావరణం ఉష్ణమండల, నవంబరు నుండి మార్చి వరకు వేడి, తేమతో కూడిన కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc6">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> <ref name="geo-jc2" /> ఉష్ణోగ్రతలు, జూన్ నుండి ఆగస్టు వరకు చల్లగా, పొడి కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc2" />మధ్య ఉష్ణోగ్రతలు రెండు చిన్న అంతరాలతో అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.<ref name="ped" /> ఉష్ణమండల వాతావరణం సముద్ర ప్రభావం, వాణిజ్య గాలుల ద్వారా బలంగా నియంత్రించబడుతుంది. ఇవి తేమను తగ్గిస్తాయి. ఇది 80%కి దగ్గరగా ఉంటుంది.<ref name="geo-jc">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | title=డోనీస్ జియోగ్రాఫిక్స్ | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv-01access-300ate | | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 23&nbsp;°C, చారిత్రక తీవ్రతలు {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped" /> దీవిలో అవపాతం చాలా భిన్నంగా ఉంటుందని వర్షపాతం రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. గలారినోలో నమోదైన {{convert|3000|mm}} వర్షపాతం పశ్చిమ తీరం సగటు కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఎల్ నినో ప్రభావం కారణంగా పొడి కాలాలు కూడా ఉన్నాయి.<ref name="ped" /> డిసెంబరు ఏప్రిల్ మధ్య, ఉష్ణమండల మాంద్యాలు తుఫానులు గంటకు 100 కిమీ (గంటకు 62 మైళ్ళు) వేగాన్ని మించి గాలులు వీస్తాయి. ఒక్కొకసారి గంటకు 250 కిమీ (గంటకు 160 మైళ్ళు) వేగంతో కూడా గాలులు వీస్తాయి. చాలా ఎక్కువ వర్షపాతం సంభవిస్తాయి.<ref name="ped" /> 2021 మార్చిలో న్యూ కాలెడోనియాను ప్రభావితం చేసిన చివరి తుఫాను తుఫాను నిరాను. == పర్యావరణం == [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|న్యూ కాలెడోనియాకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రకృతి దృశ్యం]] న్యూ కాలెడోనియాలో అనేక ప్రత్యేకమైన టాక్సాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పక్షులు, మొక్కలు.<ref name="hjnc" /> ఇది చదరపు కిలోమీటరుకు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నమైన వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది.<ref name="hjnc" /> జీవవైవిధ్యం గ్రాండే టెర్రే, మధ్య పర్వత శ్రేణి వల్ల సంభవిస్తుంది. ఇది స్థానిక జాతులు వృద్ధి చెందే వివిధ రకాల సముదాయాలు, భూస్వరూపం, సూక్ష్మ-వాతావరణాలను సృష్టించింది.<ref name="hjnc">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=Noth కాలెడోనియా | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=26 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=26 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | url-status=live}}</ref> నికెలు పరిశ్రమ కారణంగా, న్యూ కాలెడోనియా తలసరి అధిక స్థాయిలో కార్బను డయాక్సైడు‌ను విడుదల చేస్తుంది. ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే. 2019లో ఇది ఫ్రాన్సు‌కు 4.81 టన్నుల కార్బన్డైయాక్సైడు విడుదల చేసింది.<ref>{{Cite web| title=EDGAR – గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ కోసం ఉద్గారాల డేటాబేస్ | url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | access-date=2021-04-24 | website=edgar.jrc.ec.europa.eu | archive-date=31 మే 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా అసాధారణ జీవవైవిధ్యం, దాని ముప్పు స్థితి కలయిక దీనిని అత్యంత కీలకమైన వాటిలో ఒకటిగా చేసింది. జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్లు ఈ భూమి మీద ఉన్నాయి.<ref name = "myers">{{Cite journal| last1=Myers | first1=Norman | last2=Mittermeier | first2=Russell A. | last3=Mittermeier | first3=Cristina G. | last4=da Fonseca | first4=Gustavo A. B. | last5=Kent | first5=Jennifer | title=సంరక్షణ ప్రాధాన్యతల కోసం జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్‌లు | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-02-24_403_6772/page/19 | website=Nature | date=February 2000 | volume=403 | issue=6772 | pages=853–858 | doi=10.1038/35002501 | pmid=10706275 | bibcode=2000Natur.403..853M | s2cid=4414279 }}</ref> 2001లో బ్రూనో, జాక్వెసు లాఫ్లూరు ఆర్‌పిసిఆర్ పార్టీ నుండి "తీవ్రమైన సవాళ్లను" ఎదుర్కొని కాలెడోనియను పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం తరపున ఆయన చేసిన కృషికి వాన్ పెటెగెం గోల్డ్మను పర్యావరణ బహుమతిను అందుకున్నారు.<ref>{{Cite web| title=Bruno Van Peteghem | url=http://www.goldmanprize.org/node/169 | website=Goldman Environmental Prize | archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 | archive-date=1 ఫిబ్రవరి 2009 | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా పర్యావరణ వైవిధ్యాన్ని అగ్నిప్రమాదం, పారిశ్రామిక, నివాస అభివృద్ధి, అపరిమిత వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు, మైనింగు (న్యాయపరమైన రద్దు వంటివి) నుండి రక్షించడంలో కొన్ని రంగాలలో పురోగతి సాధించబడింది. ఐఎన్‌సిఒ 2006 జూన్ లో దుర్వినియోగాల కారణంగా మైనింగు లైసెన్సు పొందింది).<ref>{{Cite web| title=స్వదేశీ కనక్స్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఇంకోపై దాడి చేశారు | url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | website=MiningWatch కెనడా | date=19 జూలై 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | archive-date=13 అక్టోబరు 2007 | url-status=dead}}</ref> 2008లో ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన నిరంతర అవరోధ రీఫు వ్యవస్థ అయిన న్యూ కాలెడోనియను అవరోధ రీఫు ఆరు మడుగులు, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. === వృక్షజాలం === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[అంబోరెల్లా]]'', ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన పుష్పించే మొక్క వంశం]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[అరౌకారియా కాలమారిస్]]'' [[ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్ (న్యూ కాలెడోనియా)|ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్]]]] న్యూ కాలెడోనియా జంతుజాలం, వృక్షజాలం అనేక కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం గోండ్వానా నుండి విడిపోయినప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో వేరుచేయబడిన పూర్వీకుల జాతుల నుండి ఉద్భవించాయి.<ref>{{Cite journal| first1=అలాన్ ఎస్. | last1=కాలిన్స్ | first2=సెర్గీ ఎ. | last2=పిసారెవ్స్కీ | title= తూర్పు గోండ్వానాను విలీనం చేయడం: సర్కమ్-ఇండియన్ ఒరోజెన్స్ పరిణామం | url=https://archive.org/details/sim_earth-science-reviews_2005-08_71_3-4/page/229 | website=ఎర్త్-సైన్స్ సమీక్షలు | date= ఆగస్టు 2005 | volume=71 | issue=3–4 | pages=229–270 | doi= 10.1016/j.earscirev.2005.02.004 | bibcode=2005ESRv...71..229C | issn= 0012-8252}}</ref> ఇక్కడ స్థానిక జాతులు మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం జాతులు, కుటుంబాలు, ఆర్డరు‌లు కూడా ద్వీపాలకు ప్రత్యేకమైనవి. భూమి మీద ఉన్న ఏదైనా సారూప్య ప్రాంతం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణమండల జిమ్నోస్పెర్ము జాతులు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి. 44 స్వదేశీ జిమ్నోస్పెర్ము‌లలో, 43 స్థానికమైనవి ఉన్నాయి. వాటిలో తెలిసిన ఏకైక పరాన్నజీవి జిమ్నోస్పెర్ము (''పారాసిటాక్ససు ఉస్టా'') కూడా ఉంది.<ref name="futura1" /> అలాగే ''అరౌకారియా'' 35 తెలిసిన జాతులలో, 13 న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి ఉన్నాయి.<ref name="hjnc" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత విభిన్నమైన పుష్పించే, ''అంబోరెల్లా ట్రైకోపోడా'' వంశం కూడా ఉంది, ఇది అన్ని పుష్పించే మొక్కల క్లాడు బేసు వద్ద లేదా సమీపంలో ఉంటుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫెర్ను జాతి, ''స్ఫెరోప్టెరిసు ఇంటర్మీడియా'', న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినది. ఇది ఆమ్ల నేల మీద చాలా సాధారణంగా బీడు నేలల్లో లేదా అటవీప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. తూర్పు తీరంలో సంవత్సరానికి ఒక మీటరు పెరుగుతుంది. చెట్టు ఫెర్నులలో ఇతర జాతులు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ''స్ఫేరోప్టెరిసు నోవా-కలెడోనియా''.<ref name="ncd2">{{Cite web| url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | title= లా ఫ్లోర్ డి నౌవెల్-కలెడోనీ – డ్యూక్సిమే పార్టీ | website= ఫ్యూచురా-సైన్సెస్.కామ్ | date= 2004-08-18 | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 11 మార్చి 2013 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా కూడా గ్రహం మీద దక్షిణ బీచు‌లు (''నోథోఫాగసు'') జాతులు స్వదేశీగా ఉన్న ఐదు ప్రాంతాలలో ఒకటి; ఇక్కడ ఐదు జాతులు సంభవిస్తాయని తెలిసింది.<ref name="futura1" /> న్యూ కాలెడోనియాకు దాని స్వంత మాక్విసు పొదలు (''మాక్విసు మినియరు'') ఉంది. ఇది ఎక్కువగా దక్షిణాన మెటాలిఫెరసు నేలల మీద సంభవిస్తుంది.<ref name="gbrs">{{Cite journal| title=న్యూ కాలెడోనియా: చాలా పాత డార్వినియన్ ద్వీపం? | pmc=2607381 | date=2008 | last1=Grandcolas | first1=P | last2=Murienne | first2=J | last3=Robillard | first3=T | last4=Desutter-Grandcolas | first4=L | last5=Jourdan | first5=H | last6=Guilbert | first6=E | last7=Deharveng | first7=L | volume=363 | issue=1508 | pages=3309–3317 | doi=10.1098/rstb.2008.0122 | website=రాయల్ సొసైటీ యొక్క తాత్విక లావాదేవీలు B: జీవ శాస్త్రాలు | pmid=18765357}}</ref> అల్ట్రామాఫికు శిలల (మైనింగు భూభాగాలు) నేలలు అనేక స్థానిక వృక్ష జాతులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి. ఇవి నేలల విషపూరిత ఖనిజ పదార్థానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి. చాలా విదేశీ జాతుల మొక్కలు దీనికి తక్కువ అనుకూలంగా ఉంటాయి. తగినది ఇది స్వదేశీ మొక్కల నివాస స్థలంలోకి దాడిని లేదా స్థానభ్రంశాన్ని నిరోధించింది.<ref name="futura1">{{Cite web| url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | title=La flore-Caledonie | website=Futura-sciences.com | date=2004-08-18 | access-date=2013-01-30 | archive-date=11 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా భూభాగంలో రెండు భూసంబంధ పర్యావరణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: న్యూ కాలెడోనియా వర్షారణ్యాలు, న్యూ కాలెడోనియా పొడి అడవులు <ref name="DinersteinOlson2017">{{Cite journal| last1=Dinerstein | first1=Eric | last2=Olson | first2=David | last3=Joshi | first3=Anup | last4=Vynne | first4=Carly | last5=Burgess | first5=Neil D. | last6=Wikramanayake | first6=Eric | last7=Hahn | first7=Nathan | last8=Palminteri | first8=Suzanne | last9=Hedao | first9=Prashant | last10=Noss | first10=Reed | last11=Hansen | first11=Matt | last12=Locke | first12=Harvey | last13=Ellis | first13=Erle C | last14=Jones | first14=Benjamin | last15=Barber | first15=Charles Victor | last16=Hayes | first16=Randy | last17=Kormos | first17=Cyril | last18=Martin | first18=Vance | last19=Crist | first19=Eileen | last20=Sechrest | first20=Wes | last21=Price | first21=Lori | last22=Baillie | first22=Jonathan E. M. | last23=Weeden | first23=Don | last24=Suckling | first24=Kierán | last25=Davis | first25=Crystal | last26=Sizer | first26=Nigel | last27=Moore | first27=Rebecca | last28=Thau | first28=David | last29=Birch | first29=Tanya | last30=Potapov | first30=Peter | last31=Turubanova | first31=Svetlana | last32=Tyukavina | first32=Alexandra | last33=de Souza | first33=Nadia | last34=Pintea | first34=Lilian | last35=Brito | first35=José C. | last36=Llewellyn | first36=Othman A. | last37=Miller | first37=Anthony G. | last38=Patzelt | first38=Annette | last39=Ghazanfar | first39=Shahina A. | last40=Timberlake | first40=Jonathan | last41=Klöser | first41=Heinz | last42=Shennan-Farpón | first42=Yara | last43=Kindt | first43=Roeland | last44=Lillesø | first44=Jens-Peter Barnekow | last45=van Breugel | first45=Paulo | last46=Graudal | first46=Lars | last47=Voge | first47=Maianna | last48=Al-Shammari | first48=Khalaf F. | last49=Saleem | first49=Muhammad | display-authors=1 | title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm | website=BioScience | volume=67 | issue=6 | date=2017 | pages=534–545 | issn=0006-3568 | doi=10.1093/biosci/bix014 | pmid=28608869 | pmc=5451287 | doi-access=free}}</ref> === జంతుజాలం ​​=== అద్భుతమైన వృక్ష వైవిధ్యం, స్థానికతతో పాటు, న్యూ కాలెడోనియా విస్తృత వైవిధ్యం కలిగిన జంతువులకు ఆవాసాలను కూడా అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో 100 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు నివసిస్తున్నాయి. వాటిలో 24 స్థానికమైనవి.<ref name = "Palmas">{{Cite journal| last1=Palmas | first1=Pauline | last2=Jourdan | first2=Hervé | last3=Rigault | first3=Frederic | last4=Debar | first4=Léo | last5=De Meringo | first5=Hélene | last6=Bourguet | first6=Edouard | last7=Mathivet | first7=Mathieu | last8=Lee | first8=Matthias | last9=Adjouhgniope | first9=Rachelle | last10=Papillon | first10=Yves | last11=Bonnaud | first11=Elsa | last12=Vidal | first12=Eric | title=ఫెరల్ పిల్లులు న్యూ కాలెడోనియా జీవవైవిధ్య హాట‌స్పాటు అత్యుత్తమ స్థానిక జంతుజాలాన్ని బెదిరిస్తున్నాయి. | website=జీవ పరిరక్షణ | date=1 అక్టోబరు 2017 | volume=214 | pages=250–259 | doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 | bibcode=2017BCons.214..250P | s2cid=43153107 | url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | access-date=21 నవంబరు 2021 | archive-date=20 మార్చి 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220320011424/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | url-status=live}}</ref> ఈ స్థానిక పక్షి జాతులలో ఒకటి న్యూ కాలెడోనియను కాకి. ఇది జంతువులలో దాని సాధన తయారీ సామర్థ్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ప్రైమేటు‌లకు పోటీగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite journal| author1=Weir, A.A.S. | author2=చాపెల్, J. | author3=కాసెల్నిక్, A. | date=2002 | title=న్యూ కాలెడోనియన్ కాకులలో హుక్స్ ఆకృతి | url=https://archive.org/details/sim_science_2002-08-09_297_5583/page/981 | website=[[సైన్స్ (జర్నల్) | సైన్స్]] | volume=297 | issue=5583 | page=981 | doi=10.1126/science.1073433 | pmid=12169726 | s2cid=29196266 }}</ref> ఈ కాకులు వాటి అసాధారణ తెలివితేటలు, సమస్యలను పరిష్కరించడానికి సాధనాలను రూపొందించే సామర్థ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి. మానవులతో పాటు అధ్యయనం చేయబడిన ఏ జంతువులోనూ అత్యంత సంక్లిష్టమైన సాధనాలను తయారు చేస్తాయి.<ref name="nccbbc">{{Cite news| last=వాకర్ | first=Matt | url=http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | title=తెలివైన కొత్త కాలెడోనియన్ కాకులు తల్లిదండ్రుల టూల్ స్కూల్‌కు వెళ్తాయి | website=[[BBC News]] | date=2010-10-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=14 అక్టోబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | url-status=live}}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|కగు, ఒక స్థానిక ఎగరలేని పక్షి]] స్థానిక కగు,<ref>అటెన్‌బరో, D. 1998 ''ది లైఫ్ ఆఫ్ బర్డ్స్'' BBC {{ISBN | 0563-38792-0}}</ref> ఇది చురుకైనది త్వరగా పరిగెత్తగలదు కాని ఇది ఎగరలేని పక్షి, కానీ అది తన రెక్కలను ఉపయోగించి కొమ్మలు ఎక్కడానికి లేదా జారడానికి కూడా ఉపయోగిస్తుంది. దీని శబ్దం కుక్క మొరగినట్లు ఉన్జ్తుంది. ఇది మోనోటైపికు కుటుంబం రైనోచెటిడే, క్రమం యూరిపిజిఫార్మ్సులో మనుగడలో ఉన్న సభ్యత్వం కలిగి ఉంది.<ref name="kagu">{{Cite web| url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | title=Kagu | website=Oiseaux-birds.com | access-date=2013-01-30 | archive-date=24 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా నదులు, సరస్సులలో 11 స్థానిక చేప జాతులు, 14 స్థానిక జాతులు డెకాపోడు, క్రస్టేసియన్లు ఉన్నాయి. ''నియోగాలాక్సియాసు'' వంటి కొన్ని చిన్న ప్రాంతాలలో మాత్రమే ఉన్నాయి.<ref name="ncnau" /> నాటిలసు—ఒక సజీవ శిలాజంగా పరిగణించబడ్డాయి. మెసోజోయికు శకం చివరిలో అంతరించిపోయిన అమ్మోనైటులకు సంబంధించినవి—న్యూ కాలెడోనియా చుట్టూ ఉన్న పసిఫికు జలాల్లో కనిపిస్తాయి.<ref name="ncnau">{{Cite web| url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php | title=La Biodiversité | website=Endemia.nc | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php | archive-date=6 జనవరి 2013 }}</ref> ఇక్కడ పెద్ద వైవిధ్యం ఉంది సముద్ర చేపలు చుట్టుపక్కల జలాల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి పగడపు సముద్రం పరిధిలో ఉంటాయి. పక్షి, సరీసృపాలు, చేపల జాతులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికీ న్యూ కాలెడోనియాలో చాలా తక్కువ క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి: ఇక్కడ కనిపించే తొమ్మిది ఈరదాలలో ఆరు స్థానికమైనవిగా ఉన్నాయి.<ref name="Palmas" /> న్యూ కాలెడోనియాలోని అనేక జాతులు వాటి పరిమాణానికి విశేషమైనవి: ''డుకులా గోలియతు'' అనేది ఆర్బోరియలు పావురం అతిపెద్ద ఉనికిలో ఉన్న జాతి; ''రాకోడాక్టిలసు లీచియనసు'', ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గెక్కో; ''ఫోబోస్సిన్కసు బోకోర్టి (పెద్ద స్కింకు)'' 2003లో తిరిగి కనుగొనబడే వరకు అంతరించిపోయినట్లు భావించారు..<ref name="ncnau" /> మానవ నివాసానికి ముందు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉన్న చాలా జంతుజాలం ​​ఇప్పుడు అంతరించిపోయింది, వీటిలో ''సిల్వియోర్నిసు'', ఏ జీవ జాతితోనూ దగ్గరి సంబంధం లేని ఒక మీటర్ కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న పక్షి, ''మియోలానియా'', జురాసిక్ కాలంలో జీవించి ఉన్న తాబేళ్ల నుండి వేరుగా ఉన్న ఒక పెద్ద కొమ్ముల తాబేలు ఉన్నాయి. 2024 జనవరిలో రాజధాని నౌమియాలోని ఒక కోర్టు సొరచేపలను చంపడాన్ని నిషేధిస్తూ తీర్పును జారీ చేసింది. దీనిని అసమానంగా పేర్కొంటూ. మునుపటి సంవత్సరంలో ఒక ఆస్ట్రేలియన్ పర్యాటకుడు ఒక సొరచేప చేత చంపబడిన తర్వాత నిషేధంనికి వ్యతిరేకత ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite news| last=reporter | first=Guardian | date=2024-01-08 | title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash | access-date=2024-01-10 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> == జనాభా == {| class="wikitable" ! సంవత్సరం !!జనసంఖ్య ‌<ref name="ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | title=ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2 నవంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | archive-date=11 ఏప్రిల్ 2020 | url-status=live}}</ref>!!శాతాలు |- |1956 || 68,480 ||— |- | 1963 || 86,519 || +3.72% |- | 1969 || 100,579 || +2.60% |- | 1976 || 133,233 || +4.03% |- | 1983 || 145,368 || +1.26% |- | 1989 || 164,173 || +2.06% |- | 1996 || 196,836 || +2.61% |- | 2009 || 245,580 || +1.68% |- | 2014 || 268,767 || +1.79% |- | 2019 || 271,407 || +0.19% |- | 2022 || 269,815 || −0.25% |- | 2023 || 268,510 || −0.48% |- |} 2019లో చివరి జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407.<ref name=censuspop /> వీరిలో 18,353 మంది లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో, 49,910 మంది నార్తు ప్రావిన్సులో, 203,144 మంది సౌత్ ప్రావిన్సులో నివసించారు. 2014 - 2019 మధ్య జనాభా పెరుగుదల ఇటీవల 0.2% తగ్గింది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> లాయల్టీ దీవులు (0.1%), దక్షిణ ప్రావిన్సు (−0.2%) కంటే ఉత్తర ప్రావిన్సు (2014 - 2019 మధ్య సంవత్సరానికి 0.3%)లో జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉంది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> జనాభాలో 30% మంది 20 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.<ref name=":0">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 | title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2 నవంబరు 2020=7archive-date | archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-t | url-status=live| archive-date=2020-11-07 }}</ref> మొత్తం జనాభాలో వృద్ధుల నిష్పత్తి పెరుగుతోంది. ఇద్దరు న్యూ కాలెడోనియాలోని ముగ్గురు నివాసితులలో గ్రేటరు నౌమేయాలో నివసిస్తున్నారు. 78% మంది న్యూ కలెడోనియాలో జన్మించారు. మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు 2014లో స్త్రీకి 2.2 పిల్లల నుండి 2019లో 1.9కి తగ్గింది.<ref name="insee-12">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans|publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr)|language=fr|access-date=2013-01-30|archive-date=31 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|url-status=live}}</ref> === సప్రదాయ సమూహాలు === {{bar box |title=న్యూ కలడోనియాలో సంప్రదాయ సమూహాలు (2019 గణాంకాలు)<ref name="Population Structure of Communities">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | title=Population Structure of Communities | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=29 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | archive-date=13 November 2019 | url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=సంప్రదాయ సమూహాలు |right1=శాతం |float=right |bars= {{bar percent|కనకు|darkgreen|41.2}} {{bar percent|యురేపియన్లు|purple|24.1}} {{bar percent|"కలడోనియన్లు" లేక ఎవరో చెప్పని వారు|pink|7.5}} {{bar percent|మిశ్రమ ప్రజలు|red|11.3}} {{bar percent|వల్లిసియను/ఫుటినియన్లు|black|8.3}} {{bar percent|తహిటియన్లు|darkblue|2.0}} {{bar percent|జవనీసు|Violet|1.4}} {{bar percent|ని-వనౌటు|maroon|0.9}} {{bar percent| ఇయత్నామీయులు|darkgray|0.8}} {{bar percent|ఇతర ఆసియన్లు|gray|0.4}} {{bar percent|ఇతరులు|tan|2.1}} }} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం,<ref name="జనసంఘాల జనాభా నిర్మాణం" /> జనాభాలో 41.2% మంది కనాకు కమ్యూనిటీకి చెందినవారని నివేదించబడింది (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 39.1% నుండి పెరిగింది) యూరోపు (కాల్డోచె, జోరెల్లె) కమ్యూనిటీకి 24.1% (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 27.2% నుండి తగ్గింది). జనాభాలో మరో 7.5% మంది "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపు పొందారు లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 9.9% నుండి తగ్గింది). "కాలెడోనియను"గా తమను తాము గుర్తించుకునే లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించే చాలా మంది వ్యక్తులు జాతిపరంగా యూరోపియన్లుగా భావిస్తారు.<ref name="LoganCole2001b">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=New Caledonia | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=39 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | url-status=live}}</ref> ఇతర స్వీయ-నివేదిత సంఘాలు వాలిసియన్లు, ఫుటునియన్లు (మొత్తం జనాభాలో 8.3%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.2% నుండి ఎక్కువ), ఇండోనేషియన్లు జావానీసు జాతి సమూహం (మొత్తం జనాభాలో 1.4%, 2014లో ఉన్నట్లే),<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియన్ జావానీస్, న్యూ కాలెడోనియాలో | url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | website=joshuaproject.net | publisher=జాషువా ప్రాజెక్ట్ | access-date=14 డిసెంబరు 2020 | archive-date=5 డిసెంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | url-status=live}}</ref> తాహితీయన్లు (మొత్తం జనాభాలో 2.0%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 2.1% నుండి తగ్గింది), ని-వనువాటు (0.9%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.0% నుండి తగ్గింది), వియత్నామీసు (0.8%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 0.9% నుండి తగ్గింది), ఇతర ఆసియన్లు (ప్రధానంగా జాతి చైనీసు; మొత్తం జనాభాలో 0.4%, 2014 లో మాదిరిగానే). జనాభాలో 11.3% మంది బహుళ వర్గాలకు (మిశ్రమ జాతి) చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.6% నుండి పెరిగింది). 2004 జనాభా లెక్కల నుండి తొలగించబడిన కమ్యూనిటీకి చెందిన ప్రశ్నను 2009లో 1996 జనాభా లెక్కల నుండి భిన్నమైన కొత్త సూత్రీకరణ కింద తిరిగి ప్రవేశపెట్టారు. ఇది బహుళ ఎంపికలను (మిశ్రమ జాతి), "ఇతర" ఎంపికను స్పష్టం చేసే అవకాశాన్ని అనుమతిస్తుంది (ఇది చాలా మంది యూరోపియన్లు "ఇతర" వర్గంలో "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపుకు దారితీసింది లేదా యూరోపియను, కనకు రెండింటినీ వంటి అనేక జాతి సంఘాలను ఎంచుకోవడానికి దారితీసింది. తద్వారా మిశ్రమ జాతిగా కనిపిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా బుష్లో ‌నివసిస్తున్న కాల్డోచెసు‌కు సంబంధించినది. వీరికి తరచుగా మిశ్రమ వంశపారంపర్యత ఉంటుంది).<ref name="eth09">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | title=Recensement de la population 2009 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-date=2012-11-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121113151316/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | url-status=bot: unknown}}</ref>చివరగా జనాభాలో 2.1% మంది "కాలెడోనియను" మినహాయించి ఇతర వర్గాలకు చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.3% నుండి పెరిగింది). మెలనేసియను జాతి సమూహంలో భాగమైన కనకు ప్రజలు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} వారి సామాజిక సంస్థ సాంప్రదాయకంగా వంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవి వారి అసలు స్థానం, వారి పూర్వీకుల వృత్తిని బట్టి "భూమి" లేదా "సముద్ర" వంశాలుగా గుర్తించబడతాయి.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కనకు‌లు లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో 95%, ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో 72%, దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో 29% ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} కనకు‌లు యూరోపియన్లు, ఇతర స్థిరనివాసుల కంటే తక్కువ సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిలో ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine | magazine=Synthese | issue=35 | url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique | format=PDF | title=Recensement de lal=201fr | trans-title=2014 జనాభా గణన | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamiqueurs-dynamique | url-status=live}}</ref> <nowiki>యూరోపియన్లు ఫ్రాన్సు ఈ ద్వీపసమూహంలో ఒక శిక్షా కాలనీని స్థాపించినప్పుడు మొదట న్యూ కాలెడోనియాలో స్థిరపడ్డారు.{sfn|అనయ|2011|p=5}} ఖైదీలు తమ శిక్షలను పూర్తి చేసిన తర్వాత వారికి స్థిరపడటానికి భూమి ఇవ్వబడింది.</nowiki>{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలోని 73,199 యూరోపియన్లలో, 30,484 మంది స్థానికంగా జన్మించినవారు, 36,975 మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సులో జన్మించారు, 488 మంది ఫ్రెంచ్ పాలినేషియాలో జన్మించారు, 86 మంది వాలిసు, ఫుటునాలో జన్మించారు, 5,166 మంది విదేశాలలో జన్మించారు.<ref name="ridet">{{Cite web| title=DONNEES DE CADRAGE | url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | format=XLS | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 | location=Nouméa}}</ref> యూరోపియన్లు అనేక సమూహాలుగా విభజించబడ్డారు. కాల్డోచే లను సాధారణంగా న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన వారిగా నిర్వచించారు. వీరికి తొలి ఫ్రెంచి స్థిరనివాసుల కాలం నాటి పూర్వీకుల సంబంధాలు ఉన్నాయి.<ref name="LoganCole2001b" /> వారు తరచుగా గ్రాండే టెర్రే పశ్చిమ తీరంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు. అక్కడ చాలామంది పెద్ద పశువుల ఆస్తులను నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="LoganCole2001b" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ఇటీవల స్థిరపడిన కుటుంబాల నుండి జన్మించిన, కేవలం కాలెడోనియన్లు అని పిలువబడే వారు కాల్డోచేల నుండి భిన్నంగా ఉంటారు.<ref name="LoganCole2001" /> మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి-జన్మించిన వలసదారులను న్యూ కాలెడోనియాకు వచ్చే ''మెట్రోసు'' లేదా ''జోరెల్లెసు'' అని పిలుస్తారు, ఇది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో వారి మూలాలను సూచిస్తుంది.<ref name="LoganCole2001" /> వీరికి దాదాపు 2,000 మందితో కూడిన కమ్యూనిటీ కూడా ఉంది<ref name="LoganCole2001" /> పియడ్సు నొయిసు ఫ్రాన్సు పూర్వ ఉత్తర ఆఫ్రికను కాలనీలలోని యూరోపియను స్థిరనివాసుల వారసులు;<ref>{{Cite journal| url=http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=ది కాంటెంపరరీ పసిఫిక్ | author=డేవిడ్ ఎ. చాపెల్ | date=2005 | volume=17 | issue=2 | pages=435–448 | doi=10.1353/cp.2005.0043 | s2cid=258106946 | access-date=28 మార్చి 2008 | archive-date=4 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113325/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | url-status=live| url-access=subscription}}</ref> వారిలో కొందరు స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక రాజకీయాల్లో ప్రముఖులు,ఆర్పిసిఆర్ నాయకుడు పియరీ మారేస్కా కూడా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | title=నౌమియా జర్నల్; పసిఫిక్‌లోని ఒక ద్వీపంలో, కానీ శాంతికి దూరంగా | website=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | author=హెన్రీ కామ్ | date=26 జూలై 1988 | author-link=హెన్రీ కామ్ | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2017 | archive-date=23 ఏప్రిల్ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | url-status=live}}</ref> అల్ జజీరా ఇంగ్లీషు 2015లో విడుదల చేసిన ఒక డాక్యుమెంటరీ ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 10% వరకు మంది 19వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రెంచి అల్జీరియా నుండి బెర్బెరు ప్రజలు 1871లో జరిగిన మోక్రానీ తిరుగుబాటుకు ప్రతీకారంగా ద్వీపంలోని జైళ్లకు బహిష్కరించబడిన సుమారు 2,000 మంది అరబ్బు-బెర్బెరు ప్రజల వారసులని పేర్కొంది. వారి శిక్షలు అనుభవించిన తర్వాత వారు విడుదల చేయబడి ద్వీపంలో వలసరాజ్యాల ప్రయత్నాలలో భాగంగా భూమిని సొంతం చేసుకోవడానికి, సాగు చేసుకోవడానికి ఇవ్వబడ్డారు. న్యూ కాలెడోనియాలో ఖైదు చేయబడిన అల్జీరియన్లలో అత్యధికులు పురుషులు కావడంతో ఇతర జాతి సమూహాలకు చెందిన మహిళలతో ప్రధానంగా సమీపంలోని మహిళా జైళ్ల నుండి వచ్చిన ఫ్రెంచి మహిళలతో వివాహాల ద్వారా సమాజం కొనసాగింది. యూరో-ఫ్రెంచి జనాభాలో కలిసిపోవడం, వారి జాతి నేపథ్యం కోసం వివక్షత రెండింటినీ ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ బహిష్కరించబడిన వారి వారసులు అల్జీరియన్లుగా ఒక సాధారణ గుర్తింపును కాపాడుకోవడంలో విజయం సాధించారు. ఇందులో కొన్ని సాంస్కృతిక పద్ధతులు (అరబిక్ పేర్లు వంటివి), కొన్ని సందర్భాల్లో ఇస్లామికు మతం ఉన్నాయి. అల్జీరియా పౌరసత్వం పొందడం తరచుగా కష్టమైన ప్రక్రియ అయినప్పటికీ కొందరు అల్జీరియాకు ఒక ఆచారంగా ప్రయాణిస్తారు. అల్జీరియను-కలేడోనియన్ల అత్యధిక జనాభా బౌరైలు కమ్యూను‌లో (ముఖ్యంగా జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఇస్లామికు సాంస్కృతిక కేంద్రం ఉన్నాయి), నౌమియా, కోనే, పౌమ్‌బౌటు, యాటేలలో చిన్న కమ్యూనిటీలు ఉన్నాయి. <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|కనకు మహిళలు Rodéo cheval.JPG|రోడియోలు (ఇక్కడ బౌరైలు వార్షిక ఉత్సవంలో) కాల్డోచే సంస్కృతిలో భాగం. </gallery> === భాషలు === ఫ్రెంచి స్థావరాల స్థాపనతో ఫ్రెంచి భాష వ్యాప్తి చెందడం ప్రారంభమైంది. ఇప్పుడు అత్యంత ఏకాంత గ్రామాలలో కూడా ఫ్రెంచి మాట్లాడబడుతోంది. చాలా కాలంగా జనాభా అంతటా నిష్ణాతుల స్థాయి గణనీయంగా మారుతూ వచ్చింది. ప్రధానంగా 1953 కి ముందు సార్వత్రిక ప్రజా విద్య లేకపోవడం, వలస, జాతి వైవిధ్యం కారణంగా <ref name="rl-lang">{{Cite web| url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | title=Situation linguistice en Nouvelle-Calédonie | publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=18 జనవరి 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | url-status=dead}}</ref> కానీ ఫ్రెంచి భాష ఇప్పుడు జనాభా గణనల ద్వారా చూపబడిన యువ తరాలు. 2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 97.3% మంది ప్రజలు ఫ్రెంచి మాట్లాడగలరు. చదవగలరు వ్రాయగలరు అని నివేదించారు. అయితే 1.1% మంది మాత్రమే తమకు ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం లేదని నివేదించారు.<ref name="cite web">{{Cite web| title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de residence et sexe | format=XLS | url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | location=Noumea | access-date=2013-02-28 | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> 2014 - 2019 జనాభా లెక్కలలో ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం గురించి ఎటువంటి ప్రశ్నలు అడగలేదు. ఎందుకంటే జనాభా దాని గురించి దాదాపు సార్వత్రిక అవగాహనను కలిగి ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాలో మాట్లాడే 28 కనాకు భాషలు ఆస్ట్రోనేషియను కుటుంబంలోని ఓషియానికు సమూహంలో భాగంగా ఉన్నాయి.<ref name="macc">{{Cite web| website=Académie des Langues Kanak | title=Langues | url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-date=9 నవంబరు 2017 | url-status=dead| access-date=15 అక్టోబరు 2011 }}</ref> వీటిలో ఎనిమిదింటిని తల్లిదండ్రులు కిండరు గార్టెను నుండి తమ పిల్లలకు ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టులుగా ఎంచుకోవచ్చు. ఉన్నత పాఠశాల వరకు (నాలుగు భాషలు బ్యాచిలర్ డిగ్రీ వరకు బోధిస్తారు), వాటి ప్రమోషను‌కు ఒక అకాడమీ బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref name="maskan">{{Cite web| url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-date=2009-04-26 | title=La Population De Nouvelle-Caledonie | publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie | language=fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead}}</ref> విస్తృతంగా మాట్లాడే మూడు స్థానిక భాషలు డ్రెహు (లిఫౌలో మాట్లాడతారు), నెంగోను (మారేలో మాట్లాడతారు), పైసీ (గ్రాండే టెర్రే ఉత్తర భాగం).<ref name="maskan" /> ఇతర భాషలలో ఐఐఐ (ఓవియాలో మాట్లాడతారు) ఉన్నాయి. 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 44.0% మంది కనీసం ఒక కనకు భాష గురించి ఏదో ఒక రూపంలో జ్ఞానం కలిగి ఉన్నారని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 41.3% నుండి), అయితే 56.0% మంది తమకు కనకు భాషల గురించి ఏమీ తెలియదని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 58.7% నుండి తగ్గింది).<ref>{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de residence par groupe d'âge décennal | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | language=fr | access-date=2023-03-06 | archive-date=1 నవంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | url-status=live}}</ref><ref name="cen-lang" /> వలస జనాభాలో ఇతర ముఖ్యమైన భాషా సంఘాలలో వాలిసియను, ఫుటునియన్, తహితీయను, జావానీసు, వియత్నామీసు, చైనీసు మాట్లాడేవారు ఉన్నారు, బిస్లామా. === మతం === {{Pie chart |thumb = right |caption = ప్యూ ఫోరం నిర్వహించిన గ్లోబల్ రిలిజియస్ ల్యాండ్‌స్కేప్ సర్వే ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలో మతం, 2012<ref name="Survey">{{Cite web| url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | url-status=dead| archive-date=25 January 2017 | title=The Global Religious Landscape | publisher=Pewforum.org | access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = క్రైస్తవం |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = ఏ మతం చేదు |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = ఇస్లాం |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = బుద్ధిజం |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = జానపద మతం |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = ఇతరులు |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} ప్రధాన మతం క్రైస్తవ మతం; జనాభాలో సగం మంది కాథలికు, వీరిలో ఎక్కువ మంది యూరోపియన్లు, పశ్చిమ ఉవియనులు, వియత్నామీసు, మెలనేసియను, పాలినేసియను మైనారిటీలలో సగం మంది ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /> కాథలికు మతాన్ని ఫ్రెంచి వలసవాదులు ప్రవేశపెట్టారు. ఈ ద్వీపంలో అనేక ప్రొటెస్టంటు చర్చిలు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో ఫ్రీ ఎవాంజెలికలు చర్చి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఎవాంజెలికలు చర్చి - లాయల్టీ ఐలాండ్సు అత్యధిక సంఖ్యలో అనుచరులను కలిగి ఉన్నాయి; వాటి సభ్యత్వాలు దాదాపు పూర్తిగా మెలనేసియను.<ref name="ncbrit" /> ప్రొటెస్టంటిజం 20వ శతాబ్దం చివరిలో స్థిరపడింది. విస్తరిస్తూనే ఉంది. అనేక ఇతర క్రైస్తవ సమూహాలు, 6,000 కంటే ఎక్కువ మంది ముస్లింలు కూడా ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /><ref>{{Cite book| author=R. జి. క్రోకోంబే | title=పసిఫిక్ దీవులలో ఆసియా: పశ్చిమాన్ని భర్తీ చేయడం | url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | access-date=24 ఆగస్టు 2012 | date=2007 | publisher=editorips@usp.ac.fj | isbn=978-982-02-0388-4 | pages=375– | archive-date=4 జూన్ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | url-status=live}}</ref> (న్యూ కాలెడోనియాలో ఇస్లాం, బహాయి విశ్వాసం కొత్తలో చూడండి, కాలెడోనియా నౌమియా రోమను కాథలికు ఆర్చి డియోసెసు ఆఫ్ నౌమియా స్థానం. == విద్య == న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఫ్రెంచి పాఠ్యాంశాలు ఆధారంగా ఫ్రెంచి ఉపాధ్యాయులు, ఫ్రెంచి-శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు ఇద్దరూ అందిస్తారు. 1998 నౌమియా ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం ప్రాథమిక విద్య మూడు ప్రావిన్సుల బాధ్యతగా ఉంటుంది. 2010 నాటికి మాధ్యమిక విద్యను ప్రావిన్సులకు బదిలీ చేసే ప్రక్రియలో ఉంది.<ref name="CSC ఆస్ట్రేలియా 2010">{{Cite web| title=ఎమర్జింగ్ పసిఫిక్ లీడర్స్ డైలాగ్ 2010 న్యూ కాలెడోనియా రిపోర్ట్ | url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf | publisher=కామన్వెల్త్ స్టడీ కాన్ఫరెన్సెస్ ఆస్ట్రేలియా | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=18 సెప్టెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf | url-status=dead}}</ref> చాలా పాఠశాలలు న్యూమియాలో ఉన్నాయి. కానీ కొన్ని దీవులలో న్యూ కాలెడోనియా ఉత్తరాన కనిపిస్తాయి. విద్యార్థులు ఉన్నత పాఠశాల వయస్సు చేరుకున్నప్పుడు చాలా మందిని వారి మాధ్యమిక విద్యను కొనసాగించడానికి న్యూమియాకు పంపుతారు. ఆరు సంవత్సరాల వయస్సు నుండి విద్య తప్పనిసరి.<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఎలా ఉంటుంది? | url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | website=న్యూ కాలెడోనియా టుడే | access-date=1 మార్చి 2018 | date=2013-02-28 | archive-date=1 మార్చి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కాలెడోనియాలోని ప్రధాన తృతీయ విద్యా సంస్థ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా (''యూనివర్సిటీ డి లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ'') కొనసాగిస్తారు. ఇది 1993లో స్థాపించబడింది. ఉన్నత విద్య, పరిశోధన, ఆవిష్కరణ మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో వస్తుంది. ఇది నౌమియాలో ఉంది. అనేక రకాల వృత్తి, బ్యాచిలరు, ఎంఎ, పిహెచ్‌డి కార్యక్రమాలు, ఇతర కోర్సులను అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియా ఉన్న విశ్వవిద్యాలయంలో మూడు విద్యా విభాగాలు; ఒక ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఒక పిహెచ్‌డి పాఠశాల, ఒక ఉపాధ్యాయ కళాశాలను ఉన్నాయి. 2013 నాటికి విశ్వవిద్యాలయంలో దాదాపు 3,000 మంది విద్యార్థులు, 107 మంది విద్యావేత్తలు, 95 మంది పరిపాలనా, గ్రంథాలయ సిబ్బంది ఉన్నారు.<ref>{{Cite web| title=Presentation UNC en Anglais 2012 | url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | publisher=[[న్యూ కాలెడోనియా విశ్వవిద్యాలయం]] | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=25 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> చాలా మంది న్యూ కాలెడోనియను విద్యార్థులు మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పు కోర్సు‌లను కూడా అభ్యసిస్తున్నారు. నౌమియా ఒప్పందం ప్రక్రియలో భాగంగా ''కేడరు అవెనిరు'' కనకు నిపుణులకు ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పులను అందిస్తుంది.<ref name="CSC Australia 2010" /> == ఆర్ధికరంగం == {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! ప్రాంతం ! style="width:6em;" | మొత్తం GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (బిలియన్ US$) ! style="width:6em;" | తలసరి GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry| French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | మూలాలు:<ref name="GDP" /><ref name="GDP" /><ref name="IMF">{{Cite web| url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title=World Economic Outlook Database – October 2024 | publisher=IMF | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment | url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== | title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx | title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value | publisher=Cook Islands Statistics Office | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html | title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 | author=INSEE, CEROM | access-date=2025-02-22 | language=fr}}</ref> |} దక్షిణ పసిఫికు‌లో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలలో న్యూ కాలెడోనియా ఒకటి, 2019లో దీని జిడిపి US$9.48 బిలియన్లు.<ref name="GDP" /> 2019లో నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి యుఎస్$34,939 (మార్కెట్టు మారకపు రేట్ల వద్ద).<ref name="GDP" /> ఇది [[హవాయి]], [[ఆస్ట్రేలియా]], [[న్యూజిలాండ్]], [[గువాం|గుయాం]] నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి కంటే తక్కువగా ఉంది. కానీ [[ఓషియానియా]]లోని అన్ని ఇతర స్వతంత్ర, సార్వభౌమ దేశాలు, భూభాగాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అయినప్పటికీ ఆదాయ పంపిణీలో గణనీయమైన అసమానత ఉంది,<ref name="nzmin">{{Cite web| url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | title=న్యూ కాలెడోనియా – ఇన్ఫర్మేషన్ పేపర్ | publisher=NZ విదేశీ వ్యవహారాలు, వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | archive-date=28 జనవరి 2013 }}</ref> ఆర్థికంగా ఆధిపత్యం చెలాయించే దక్షిణ ప్రావిన్సు, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన ఉత్తర ప్రావిన్సు, లాయల్టీ దీవుల మధ్య దీర్ఘకాలిక నిర్మాణ అసమతుల్యతలు.<ref name="undcol">{{Cite web| url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | title=ముగింపు సెషన్, డీకోలనైజేషన్ పై ప్రత్యేక కమిటీ న్యూ కాలెడోనియా, [[టోకెలావ్]] పై రెండు గ్రంథాలను ఆమోదించింది; దాని పనిపై విమర్శలను పట్టించుకోవాలనే విజ్ఞప్తులను వింటుంది | publisher=United Nations | access-date=2013-01-30 | archive-date=23 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో వాడుకలో ఉన్న కరెన్సీ సిఎఫ్‌పి ఫ్రాంకు 2020 మే నాటికి యూరోకు 119.3 సిఎఫ్‌పి నుండి 1.00 యూరోల రేటుతో పెగ్ చేయబడి.<ref>{{Cite web| url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | title=XE: EUR/XPFని మార్చండి. కాంప్టోయిర్స్‌కు యూరో సభ్య దేశాలు Français du Pacifique (CFP) Franc | website=xe.com | access-date=16 మే 2020 | archive-date=25 జనవరి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | url-status=live}}</ref> జారీ చేయబడింది.<ref name="viep">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | title=Vie pratique – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=30 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిజమైన జిడిపి 2010ల మొదటి అర్ధభాగంలో సంవత్సరానికి సగటున +3.3% పెరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు ధరలు పెరగడం, పెరుగుతున్న ఉపాధి కారణంగా దేశీయ డిమాండు పెరుగుదల, అలాగే బలమైన వ్యాపార పెట్టుబడులు పెరగడం ద్వారా ఇది పెరిగింది. కానీ 2010ల రెండవ భాగంలో సంవత్సరానికి +0.2% మాత్రమే పెరిగింది. స్థానిక నికెలు పరిశ్రమ సంక్షోభంలోకి ప్రవేశించడంతో, పదేపదే స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు ఆర్థిక అనిశ్చితిని సృష్టించాయి.<ref name="GDP" /> 2017లో న్యూజిలాండు నుండి వస్తువులు, సేవల ఎగుమతులు కాలెడోనియా 1.93 బిలియన్ల US డాలర్లు. వీటిలో 77.5% ఖనిజ ఉత్పత్తులు, మిశ్రమలోహాలు (ప్రధానంగా నికెల్ ఖనిజం, ఫెర్రోనికెలు) ద్వారా లభించగా 5.0% హోటలు, రెస్టారెంటు సేవల ఎగుమతులు (అంటే న్యూ కాలెడోనియాలో అంతర్జాతీయ పర్యాటకం).<ref name="trade">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services | title=Importations et exportations de biens et services à prix courants | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> వస్తువులు, సేవల దిగుమతులు 3.48 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లు.<ref name="trade" /> వస్తువుల దిగుమతుల్లో 40.9% మెట్రోపాలిటను [[ఫ్రాన్సు]], దాని విదేశీ విభాగంల నుండి, 11.7% [[సింగపూర్]] (ముఖ్యంగా ఇంధనం), 11.5% [[ఆస్ట్రేలియా]], 5.0% యూరోపియన్ యూనియన్లోని ఇతర దేశాల నుండి, 4.2% [[చైనా]], [[హాంకాంగ్]] నుండి, 4.1% [[న్యూజిలాండ్]] నుండి, 3.7% [[దక్షిణ కొరియా]] నుండి, 2.4% [[జపాన్]] నుండి, 2.0% [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]] నుండి, 1.9% [[కెనడా]] నుండి, 12.6% ఇతర దేశాల నుండి వచ్చాయి.<ref name="trade_partners">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux | title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2025-02-22 }}</ref> 2017లో వస్తువులు, సేవలలో వాణిజ్య లోటు 1.55 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లుగా ఉంది.<ref name="trade" /> ఫ్రాన్సు నుండి ఆర్థిక సహాయం గణనీయంగా ఉంది. ఇది జిడిపిలో 15% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆరోగ్యానికి దోహదం చేస్తుంది.<ref name="cia">{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=[[ది వరల్డ్ ఫ్యాక్ట్‌బుక్]] | publisher=[[సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ]] | access-date=25 జనవరి 2021 | archive-date=7 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> పర్యాటకం అనేది ఒక అంతర్జాతీయ సంస్థ కాదు. పర్యాటకం అభివృద్ధి చెందలేదు, సంవత్సరానికి 1,00,000 మంది సందర్శకులు, [[కుక్ దీవులు]]లో 4,00,000 మంది, [[వనౌటు]]లో 2,00,000 మంది సందర్శకులు ఉన్నారు.<ref name="monde1">{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | title=Nouvelle-Calédon: స్వాతంత్ర్యం? | language=fr | website=Le Monde.fr | access-date=2013-01-30 | date=2011-08-26 | last1=Bolis | first1=Angela | archive-date=19 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | url-status=live}}</ref> భూమి వ్యవసాయానికి అనుకూలం ఉండదు. ఆహారం దిగుమతుల్లో 20% వాటా కలిగి ఉంది.<ref name="cia" /> ఎఫ్‌ఎఒఎస్‌టిఎటి ప్రకారం, న్యూ కాలెడోనియా ఈ క్రింది వాటిని గణనీయంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది: [[యాంలు]] (33వ); [[చేమ]] (44వ); [[అరటి]] (50వ); [[కొబ్బరి]]s (52వ).<ref name="FAOSTAT ఉత్పత్తి గణాంకాలు 2008">{{Cite web| url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | title= FAOSTAT 2008 by Production | website= Faostat.fao.org | access-date= 6 జూన్ 2008 | archive-date= 13 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా [[ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి]] {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}ని కవరూ చేస్తుంది.<ref name="pres-om">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | title=ప్రెజెంటేషన్ – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిర్మాణ రంగం జిడిపిలో దాదాపు 12% వాటాను కలిగి ఉంది. 2010లో జీతాలు పొందే జనాభాలో 9.9% మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది.<ref name="nzmin" /> తయారీ ఎక్కువగా ఆహార పదార్థాలు, వస్త్రాలు, ప్లాస్టికు‌ల పరివర్తన వంటి చిన్న-స్థాయి కార్యకలాపాలకే పరిమితం చేయబడింది.<ref name="nzmin" /> {| class="wikitable" |+2019 లో తలసరి జిడిపి (నామినలు) 2019 (యుఎస్$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === నికెలు రంగం === [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|దక్షిణ న్యూ కాలెడోనియాలోని ఒక క్రీకు. ఎరుపు రంగులు ఐరన్ ఆక్సైడులు, నికెలు లలో నేల గొప్పతనాన్ని వెల్లడిస్తాయి.]] న్యూ కాలెడోనియను నేలలు ప్రపంచంలోని నికెలు వనరులలో దాదాపు 25% కలిగి ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నికెల్ మళ్ళీ మెరుస్తుంది | website=Metal Bulletin | date=3 డిసెంబరు 2001 | access-date=13 మార్చి 2009 | archive-date=9 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | url-status=live}}</ref> 2000ల చివరి మాంద్యం నికెలు పరిశ్రమను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. ఎందుకంటే ఈ రంగం వరుసగా రెండవ సంవత్సరం నికెలు ధరలలో గణనీయమైన తగ్గుదలను (2009లో −31.0% వార్షికంగా) ఎదుర్కొంది.<ref name="comptes">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | url-status=dead}}</ref> ధరల తగ్గుదల అనేక మంది ఉత్పత్తిదారులు తమ కార్యకలాపాలను తగ్గించుకోవడానికి లేదా పూర్తిగా నిలిపివేయడానికి దారితీసింది. ఫలితంగా 2008తో పోలిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు సరఫరా 6% తగ్గింది.<ref name="comps" /> ఈ సందర్భం చెడు వాతావరణంతో కలిపి ఈ రంగంలోని ఆపరేటర్లు తమ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని క్రిందికి సవరించవలసి వచ్చింది.<ref name="comps" /> అందువల్ల ఖనిజ వెలికితీత కార్యకలాపాలు సంవత్సరానికి 8% తగ్గాయి.{{when|date=October 2017}}<ref name="comps" /> జిడిపిలో నికెలు రంగం వాటా 2008లో 8% నుండి 2009లో 5%.<ref name="comptes" /> 2009 ద్వితీయార్థంలో ట్రెండు రివర్సలు, డిమాండు‌లో రికవరీ నమోదయ్యాయి. దీని వలన స్థానిక లోహ ఉత్పత్తిలో 2.0% పెరుగుదల సాధ్యమైంది.<ref name="comptes" /> 2020 మార్చి నివేదిక ప్రకారం "న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచంలోనే నాల్గవ అతిపెద్ద నికెలు ఉత్పత్తిదారు. ఇది గత సంవత్సరంలో ధరలలో 26% ర్యాలీని చూసింది".<ref name="bbc.com">{{Cite news| url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 | title=కొరత భయాల మధ్య టెస్లా నికెల్ గనితో భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది | website=[[BBC News]] | date=5 మార్చి 2021 | access-date=9 మార్చి 2021 | archive-date=9 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 | url-status=live}}</ref> అయితే పరిశ్రమ వర్గాల ప్రకారం, గోరో గని "డిజైను లోపాలు, కార్యాచరణ కమీషనింగు సమస్యల కారణంగా నికెలు ఆక్సైడు రూపంలో 60,000 టన్నుల నికెలు" ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యాన్ని ఎప్పుడూ చేరుకోలేదు. 2019లో ఇది దాని వార్షిక సామర్థ్యంలో మూడింట ఒక వంతు కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేసింది".<ref name="mining.com">{{Cite web| url= https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | title= టెస్లా నికెల్ సరఫరాను పొందేందుకు న్యూ కాలెడోనియా గనిలో పాల్గొంటుంది | date= 5 మార్చి 2021 | access-date= 9 మార్చి 2021 | archive-date= 8 మార్చి 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | url-status= live}}</ref> 2021 మార్చిలో టెస్లా గోరో మైను‌తో భాగస్వామ్యానికి అంగీకరించింది. ఇది "ఒప్పందం ప్రకారం. దాని బ్యాటరీ ఉత్పత్తికి నికెలు తీసుకోవడంతో పాటు ఉత్పత్తి, స్థిరత్వ ప్రమాణాలకు సహాయం చేయడానికి సాంకేతిక, పారిశ్రామిక భాగస్వామ్యం" బిబిసి న్యూసు నివేదిక ప్రకారం. మెజారిటీ యజమాని వేలు, ఈ ఒప్పందం ఉద్యోగాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ పరంగా దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని అన్నారు. టెస్లా లిథియం-అయాను బ్యాటరీలను తయారు చేయడానికి నికెలు‌ను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంది. "దాని దీర్ఘకాలిక సరఫరాను పొందాలని" కోరుకుంది.<ref name="bbc.com" /> అలాగే 2021 మార్చి వేలు నికెలు వ్యాపారంలో కొంత భాగాన్ని "స్విసు కమోడిటీ ట్రేడరు ట్రాఫిగురాతో సహా ప్రోనీ అనే కన్సార్టియం"కి విక్రయించారు. న్యూ కాలెడోనియాలోని ప్రాంతీయ అధికారులు, వ్యాపారాలు వేలు ఆపరేషను‌లో 51% వాటాను కలిగి ఉంటాయి.<ref name="mining.com" /> == సంస్కృతి == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|కాల్డోచెలు, యూరోపియను న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన ప్రజలు]] చెక్క చెక్కడం, ముఖ్యంగా హూపు (''మాంట్రౌజియెరా కాలిఫ్లోరా''), సాంప్రదాయ గిరిజన సమాజ విశ్వాసాల సమకాలీన ప్రతిబింబం. టోటెంలు, ముసుగులు, చాంబ్రాన్లేలు లేదా ఫ్లేచే ఫెయిటియరు,<ref name="desc">{{Cite web| url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | url-status=dead| archive-date=2011-07-24 | title=La Culture | publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 }}</ref> కనకు ఇళ్ల పైకప్పులను అలంకరించే ఒక రకమైన బాణం. బాస్కెట్రీ అనేది గిరిజన మహిళలు విస్తృతంగా ఆచరించే ఒక చేతిపని, ఇది రోజువారీ ఉపయోగం కోసం వస్తువులను సృష్టిస్తుంది.<ref name="desc" /> ఇటాలియను ఆర్కిటెక్టు రెంజో పియానో రూపొందించిన (1998లో ప్రారంభించబడిన) జీన్-మేరీ టిజిబౌ కల్చరలు సెంటరు కనకు సంస్కృతికి చిహ్నంగా ఉంది.<ref name="desc" /> కనేకా అనేది స్థానిక సంగీత రూపం, ఇది రెగ్గే నుండి ప్రేరణ పొందింది. 1980లలో ఉద్భవించింది.<ref name="desc" /> మ్వా కా అనేది న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు గుర్తుగా టోటెం పోలు దీనిని 2005లో ప్రారంభించారు.<ref name="mka">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | title=న్యూ కాలెడోనియాలోని నౌమియాలో Mwâ Ka | publisher=లోన్లీ ప్లానెట్ | access-date=2013-01-30 | archive-date=17 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | url-status=live}}</ref> == మాధ్యమం == లెసు నౌవెల్లెసు కాలెడోనియెన్సు<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్న ఏకైక దినపత్రిక.<ref>{{Cite web| url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes | website=[[Scoop (website) | Scoop]] | date=11 March 2014 | access-date=25 April 2016 | archive-date=25 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | url-status=live}}</ref><ref name="vivmed">{{Cite web| url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | title=Vivre en Nouvelle-Calédonie | publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=19 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> నెలవారీ ప్రచురణ, లె చియను బ్లూ, న్యూ కాలెడోనియా నుండి వార్తలను పేరడీ చేస్తుంది.<ref name="lechienbleu.nc">{{Cite web| url=http://www.lechienbleu.nc/ | title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde! | website=Lechienbleu.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/ | archive-date=26 July 2018 | url-status=dead}}</ref> ఐదు రేడియో స్టేషన్లు ఉన్నాయి: పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ‌ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ రేడియో నౌవెలు-కాలెడోనీ, ఓసీను ఎఫ్‌ఎం (సామూహికత సరికొత్త స్టేషను), యువత-ఆధారిత స్టేషన్ ఎన్‌ఆర్‌జె, రేడియో డిజిడో (జీన్-మేరీ టిజిబౌచే స్థాపించబడింది). రేడియో రిథమ్సు బ్ల్యూసు.<ref name="lechienbleu.nc" /> చివరి రెండు స్టేషన్లు ప్రధానంగా న్యూ కాలెడోనియాకు చెందిన వివిధ కనకు సమూహాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. ("డిజిడో" అనేది ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లోని హియెంఘేను‌లో మాట్లాడే ఫ్వై భాష నుండి వచ్చిన పదం,. ఇది సాంప్రదాయ కనకు ఇంటి పైకప్పుకు గడ్డి గడ్డిని భద్రపరచడానికి ఉపయోగించే లోహపు ముల్లు అని సూచిస్తుంది). టెలివిజను విషయానికొస్తే, పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ఫ్రాన్సు టెలివిజన్సు, ఫ్రాన్సు 2, ఫ్రాన్సు 3, ఫ్రాన్సు 4, ఫ్రాన్సు 5, ఫ్రాన్సు 24, ఆర్టేలతో పాటు, రీసో ఔట్రే-మెర్ 1రే అనే స్థానిక ఛానెలు‌ను నిర్వహిస్తుంది, ఇవన్నీ పారిసు నుండి ప్రసారం చేయబడతాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | title=Télévision Numérique Terrestre (TNT) | website=Gouv.nc | access-date=17 July 2018 | date=2016-01-31 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | url-status=live}}</ref> కెనాల్ ప్లస్ కాలెడోనీ కెనాలు+ టెఫ్ 1తో సహా ఫ్రెంచి‌లో 17 డిజిటలు ఛానెలు‌లను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web| url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | title=Grille TV – Canal+ Calédonie | website=Canalplus-caledonie.com | access-date=17 July 2018 | archive-date=18 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | url-status=dead}}</ref> అనలాగు టెలివిజను ప్రసారాలు 2011 సెప్టెంబరులో ముగిశాయి, న్యూ కాలెడోనియాలో డిజిటలు టెలివిజను పరివర్తనను పూర్తి చేశాయి.<ref name="tnt">{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère | website=nouvellecaledonie.la1ere.fr | archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | archive-date=30 September 2011 | url-status=dead}}</ref> రెండు కొత్త స్థానిక టెలివిజను స్టేషన్లు, ఎన్‌సిటివి, ఎంసి9 కోసం బిడ్లను ‌ ఫ్రెంచి ప్రసార అధికారులు పరిగణించారు.<ref name="rnzitv">{{Cite web| url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | title=Two new New Caledonia television channels proposed | website=Rnzi.com | date=2011-10-12 | access-date=2013-01-30 | archive-date=5 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | url-status=dead}}</ref> ఎన్‌సిటివి 2013 డిసెంబరులో ప్రారంభించబడింది.<ref>{{Cite web| url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | title=NCTV, c'est parti! | language=fr | website=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] | date=9 December 2013 | access-date=19 April 2016 | archive-date=27 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | url-status=live}}</ref>. మీడియా స్వేచ్ఛగా పనిచేయగలదని భావిస్తారు. కానీ రిపోర్టర్సు వితౌటు బోర్డర్సు 2006లో స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహంలోని సభ్యులు ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ సిబ్బందికి "బెదిరింపులు, బెదిరింపులు" గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref name="bbc-cp">{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | title=Regions and territories: New Caledonia | website=[[BBC News]] | date=2013-01-16 | access-date=2013-01-30 | archive-date=13 October 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | url-status=live}}</ref> == క్రీడ == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright| న్యూ కాలెడోనియను ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు క్రిస్టియను కరేంబ్యూ,1998 ఫిఫా ప్రపంచ కప్పు]] [[ఫ్రాన్సు]]తో విజేత<ref>{{Cite news| last1=స్వామినాథన్ | first1=స్వరూప్ | title=కరేంబ్యూ, ఫ్రాన్స్ & న్యూ కాలెడోనియా – ఒక సంక్లిష్ట సంబంధం | url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | access-date=4 నవంబరు 2018 | website=ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ | date=12 అక్టోబరు 2018 | archive-date=5 నవంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో జరిగే అతిపెద్ద క్రీడా కార్యక్రమం ఫిఫా ఆసియా పసిఫిక్ ర్యాలీ ఛాంపియంషిప్పు ‌ (ఎపిఆర్‌సి) ఒక రౌండు. న్యూ కాలెడోనియా ఫుట్బాలు ‌ జట్టు 1950లో ఆడటం ప్రారంభించింది. 2004లో అంతర్జాతీయ ఫుట్బాలు లీగు సంఘం ఫిఫాలో చేరింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-date=2007-07-18 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచ ఫుట్‌బాల్ సంఘంలో చేరింది | publisher=FIFA | date=24 మే 2004 | access-date=6 ఆగస్టు 2009}}</ref> ఫిఫాలో చేరడానికి ముందు, న్యూ కాలెడోనియా పరిశీలకుడి హోదాను కలిగి ఉంది ఓషియానియా ఫుట్బాలు కాన్ఫెడరేషను దాని ఫిఫా సభ్యత్వంతో ఒఎఫ్‌సిలో అధికారిక సభ్యుడిగా మారింది. వారు సౌతు పసిఫికు గేమ్సును ఐదుసార్లు గెలుచుకున్నారు. ఇటీవల 2007లో ఒఎఫ్‌సి నేషన్సు కప్పులో రెండుసార్లు మూడవ స్థానంలో నిలిచారు. క్రిస్టియను కరెంబ్యూ ఒక ప్రముఖ న్యూ కాలెడోనియను మాజీ ఫుట్బాలు క్రీడాకారుడు. అండర్-17 జట్టు 2017లో ఫిఫా అండరు-17 ప్రపంచ కప్పుకు అర్హత సాధించింది. బాస్కెట్బాలు క్రీడ న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రెసు, అభిమానులచే చాలా ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది. దాని న్యూ కాలెడోనియా పురుషుల జాతీయ జట్టు ఓషియానియా ప్రాంతంలో అనేక పతకాలు గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite web| url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | title=న్యూ కాలెడోనియా జాతీయ బాస్కెట్‌బాల్ జట్టు – ఒక తెలియని ఛాంపియన్ | website=VisitNewCaledonia.com | date=13 నవంబరు 2019 | access-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కలెడోనియా బాస్కెట్బాలు క్లబ్బు జట్లు ఎఎస్ ''6ఇ కిమీ'' ఎఎస్ డుంబియా.<ref>{{Cite news| title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km | url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | access-date=1 అక్టోబరు 2021 | website=లెస్ నోవెల్లెస్ కలెడోనియెన్నెస్ | language=fr | access-date= అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | url-status=live}}</ref> [[గుర్రపు పందెం]] న్యూ కాలెడోనియాలో కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది, అలాగే మహిళల [[క్రికెట్]] మ్యాచు‌లు కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | title=Women's Cricket | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=16 మే 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | url-status=live}}</ref> రగ్బీ లీగు జట్టు 2004లో పసిఫికు కప్పులో పాల్గొంది. 2020లో న్యూ కాలెడోనియాలో రగ్బీ లీగు జట్టును రూపొందించడానికి ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి. పసిఫికు ట్రీజు,<ref>{{Cite web| last=Darbyshire | first=Drew | date=2020-05-08 | title=పసిఫిక్ ట్రీజ్: క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్‌లో చేరాలనుకునే ఫ్రెంచి మాట్లాడే పసిఫికు జట్టు | url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | access-date=2022-06-30 | website=LoveRugbyLeague | language=en | archive-date=30 జూన్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | url-status=live}}</ref> చివరికి మెజారిటీ ఆస్ట్రేలియను క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్పులో చేరనుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో జాతీయ సమకాలీకరించబడిన ఈత జట్టు కూడా ఉంది. ఇది విదేశాలలో పర్యటిస్తుంది. "టూరు సైక్లిస్టు డి నౌవెల్లె-కాలెడోనీ" అనేది బహుళ-రోజుల సైక్లింగు స్టేజి రేసు, ఇది సాధారణంగా అక్టోబరు‌లో జరుగుతుంది. ఈ రేసును కామైటు సైక్లిస్టు న్యూ కాలెడోనియా నిర్వహిస్తుంది. ఈ రేసు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండు, ఫ్రాన్సు, రీయూనియన్, ఐరోపా, తాహితీ నుండి రైడర్లను ఆకర్షిస్తుంది. ఆస్ట్రేలియను బ్రెండను వాషింగ్టను 2005 - 2009 మధ్య రేసులో చివరి మూడు సార్లు పూర్తి చేశాడు. న్యూ కాలెడోనియాలో "లాంటెర్ను రూజు" అని పిలుస్తారు. == వంటకాలు == దేశీయ ఉద్యానవన సాగు తక్కువగా ఉండటం వలన ఇతర పసిఫికు దేశాల కంటే న్యూ కాలెడోనియను వంటకాల్లో తాజా ఉష్ణమండల పండ్లు తక్కువగా ఉంటాయి, బదులుగా బియ్యం, చేపలు, [[చేమ]] వంటి వేరు కూరగాయల మీద ఆధారపడతాయి.<ref>{{Cite web| url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | website=Newcaledoniatoday.wordpress.com | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రజలు ఏమి తింటారు? | access-date=16 ఫిబ్రవరి 2014 | date=2013-01-30 | archive-date=14 ఫిబ్రవరి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> దీనిని తరచుగా తయారుచేసే ఒక మార్గం ''బౌగ్న'' అని పిలువబడే పాతిపెట్టిన ఓవెను-శైలి విందు. [[అరటి|అరటి ఆకులలో]] చుట్టి, చేపలు, టారో, అరటిపండు, ఇతర సముద్ర ఆహారాన్ని వేడి రాళ్లతో పాతిపెట్టి ఉడికించి తరువాత తవ్వి తింటారు. == రవాణా == లా టోంటౌటా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నౌమియాకు వాయవ్యంగా దూరంలో ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాను పారిసు, టోక్యో, సిడ్నీ, ఆక్లాండు, బ్రిస్బేను, మెల్బోర్ను, ఒసాకా, పపీటు, నాడి, వాలిసు, పోర్టు విలా విమానాశ్రయాలతో కలుపుతుంది.<ref name="aport">{{Cite web| url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | title=ప్రెజెంటేషన్ | publisher=నౌమియా లా టోంటౌటా యొక్క ఏరోపోర్ట్ ఇంటర్నేషనల్ | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | archive-date=18 జనవరి 2012 | url-status=dead}}</ref> చాలా అంతర్గత విమాన సేవలను అంతర్జాతీయ క్యారియరు ఎయిరుకాలిను నిర్వహిస్తుంది.<ref name="tppdf">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | title=ట్రాన్స్‌పోర్ట్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | location=Noumea}}</ref> క్రూయిజు నౌకలు నౌమియాలోని గారే మారిటైం‌లో డాకు చేస్తాయి.<ref name="lptra" /> ప్రయాణీకుల-, -సరకు రవాణా పడవ ''హవానా'' నెలకు ఒకసారి [[వనౌటు]]లోని పోర్టు విలా, మాలికోలో, లుగంవిల్లె లకు ప్రయాణిస్తుంది.<ref name="lptra">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | title=న్యూ కాలెడోనియాలో రవాణా | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=25 ఆగస్టు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా రహదారి నెట్వర్కు ‌వీటిని కలిగి ఉంటుంది: * రూటు టెరిటోరియలు 1 (ఆర్టి1), నౌమియా నుండి నిష్క్రమణ నుండి కౌమాకు ఉత్తరాన నెహౌ నదికి వెళుతుంది; * రూట్ టెరిటోరియల్ 2, లిఫౌ ద్వీపంలో, లిఫౌ విమానాశ్రయం నుండి వె దక్షిణాన; * రూట్ టెరిటోరియల్ 3, నందిలోని ఆర్టి1 జంక్షను నుండి తివాకా నది వరకు; * ముయివొ దగ్గర ఆర్‌టిఐతో జంక్షను నుండి పవరు ప్లాంటి వరకు రూటు టెరిటోరియలు 4.<ref name="rtne">{{Cite web| url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | title=Site de la DITTT – Infrastructures routières | website=Dittt.gouv.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | archive-date=8 September 2015 | url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:మెలనేషియా]] mz1pfnh14j2wyxkq4rx0ppzaiqw0ew1 4891162 4891161 2026-06-26T06:55:07Z యర్రా రామారావు 28161 /* వాతావరణం */ 4891162 wikitext text/x-wiki {{Infobox dependency | name = New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = [[Sui generis collectivity|''Sui generis'' collectivity]] | image_flag = File:Flags of New Caledonia.svg | flag_size = 175px | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = File:Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60px | blank_emblem_type = Symbol | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = {{lang|fr|Terre de parole, terre de partage}}<br/>{{Small|("Land of speech, land of sharing")}} | anthem = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}<br/>{{Small|("The Marseillaise")}}<br/>{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}<br />"{{lang|fr|[[Soyons unis, devenons frères]]}}"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />{{parabr}}{{center|}} | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = Location of New Caledonia | mapsize = 290px | subdivision_type = [[Sovereign state]] | subdivision_name = {{flag|France}} | established_title = Annexed by France | established_date = 24 September 1853 | established_title2 = [[Overseas territory (France)|Overseas territory]] | established_date2 = 1946 | established_title3 = [[Nouméa Accord]] | established_date3 = 5 May 1998 | official_languages = [[French language|French]] | regional_languages = {{hlist|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[Drehu language|Drehu]]|35 other native languages}} | capital = [[Nouméa]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[President of France|President]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[High Commissioner of the Republic in New Caledonia|High Commissioner]] | leader_name2 = [[Jacques Billant]] | leader_title3 = [[President of the Government of New Caledonia|President of the Government]] | leader_name3 = [[Alcide Ponga]] | leader_title4 = [[President of the Congress of New Caledonia|President of the Congress]] | leader_name4 = [[Veylma Falaeo]] | legislature = [[Congress of New Caledonia|Congress]] | national_representation = [[French Parliament]] | national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]] | national_representation1 = [[List of senators of New Caledonia|2 senators]] (of 348) | national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}} | national_representation2 = [[List of constituencies of the National Assembly of France#New Caledonia (988) – 2 seats|2 seats]] (of 577) | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=New Caledonia | date=6 December 2023 | publisher=Central Intelligence Agency | via=CIA.gov | access-date=25 January 2021 | archive-date=7 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 271,407<ref name="auto1">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=Structure de la population et évolutions | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=16 November 2014 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2019 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib | title=Evolution du PIB et du PIB par habitant | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP" /> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} '''న్యూ కాలెడోనియా''' (/కలిడూనియ/ ⓘకల్-ఇహ—డోహ్-న—అ ; ఫ్రెంచి: నౌల్లె-కలెడోనియె [నూవెల్ కలెడోని] ⓘ) <ref>{{Cite web| url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-date=2007-06-14 | title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Novelle Calédonie | website=[[Journal officiel de la République française]] | date=21 March 1999 | page=4223 | url-status=dead| access-date=2025-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf }}</ref>).[nb 2] అనేది నైరుతి పసిఫికు మహాసముద్రంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహం. ఇది [[వనౌటు]]కు నైరుతిగా 220 కి.మీ (140 మైళ్ళు), ఆస్ట్రేలియాకు తూర్పున 1,210 కి.మీ (750 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి 16,100 కి.మీ (10,000 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న ఇది ఫ్రెంచి రిపబ్లికు సుయి జెనరిసు సముదాయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇది ఓవర్సీసు ఫ్రాన్సు‌లో ప్రత్యేకమైన చట్టపరమైన హోదాను కలిగి ఉంది. ఫ్రెంచ్ రాజ్యాంగంలోని ప్రత్యేక అధ్యాయంలో పొందుపరచబడింది. మెలనేషియా ఉపప్రాంతంలో భాగమైన ఈ ద్వీపసమూహంలో గ్రాండే టెర్రే ప్రధాన ద్వీపం, లాయల్టీ దీవులు, చెస్టర్‌ఫీల్డ్ దీవులు, బెలెప్ ద్వీపసమూహం, పైన్స్ ద్వీపం, కొన్ని మారుమూల ద్వీపాలు ఉన్నాయి. చెస్టరు‌ఫీల్డు దీవులు కోరలు సముద్రంలో ఉన్నాయి. ఫ్రెంచి ప్రజలు, ముఖ్యంగా స్థానికులు, గ్రాండే టెర్రే లే కైలౌ అని పిలుస్తారు,<ref name="enc-pres">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | title=Présentation | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | archive-date=30 October 2012 }}</ref> అనేది మొత్తం న్యూ కాలెడోనియాకు సాధారణంగా ఉపయోగించే మారుపేరు.<ref name="pres-om" /> స్వాతంత్ర్య అనుకూల కనకు పార్టీలు న్యూ కాలెడోనియాను సూచించడానికి (ఎల్‌ఎ) కనకి (pron. కనకి].<ref name="Stanley1989">{{Cite book| author=David Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | page=549 | access-date=18 October 2015 | archive-date=13 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref>) అనే పేరును ఉపయోగిస్తాయి. ఈ పదం 1980లలో న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 41% ఉన్న స్వదేశీ మెలనేసియను కనకు ప్రజల జాతి పేరు నుండి వచ్చింది. న్యూ కాలెడోనియా యూరోపియను యూనియను ఓవర్సీసు కంట్రీసు అండు టెరిటరీసు (ఒసిటీ లు)లో ఒకటి,<ref>{{Cite web| title=European Union Overseas Territories and Countries | url=https://www.overseas-association.eu/octs/ | access-date=2023-12-26 | website=OCTA | language=en | archive-date=10 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231210070244/https://www.overseas-association.eu/octs/ | url-status=live}}</ref> కానీ ఇది యూరోపియను యూనియను‌లో భాగం కాదు.<ref>{{Cite web| title=Overseas Countries and Territories - European Commission | url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | access-date=2023-12-26 | website=international-partnerships.ec.europa.eu | language=en | archive-date=27 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231227101600/https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా 18,575 కిమీ2 (7,172 చదరపు మైళ్ళు) భూభాగాన్ని మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించింది. ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్సులు న్యూ కాలెడోనియను ప్రధాన భూభాగంలో ఉన్నాయి, అయితే లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు అనేది ప్రధాన భూభాగం తూర్పు తీరంలో నాలుగు జనావాస ద్వీపాల శ్రేణి (ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి: ఓవియా, లిఫౌ, టిగా, మేరే). న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407 (2019 అక్టోబరు జనాభా లెక్కలు)<ref name=censuspop>{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=268 767 habitants en 2014 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2014-11-16 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> విభిన్న మూలాలను కలిగి ఉంది. భౌగోళికంగా మారుతుంది; ఉత్తర, లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులలో, స్థానిక కనకు ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్నారు, అయితే సంపన్న దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లో యూరోపియన్ (కాల్డోచెసు, మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి), కనకు, పాలినేషియను (ఎక్కువగా వాలిసియను) మూలానికి చెందిన గణనీయమైన జనాభా ఉంది. అలాగే ఆగ్నేయాసియా, పైడు-నోయిరు, ఉత్తర ఆఫ్రికా వారసత్వానికి చెందిన చిన్న సమూహాలు ఉన్నాయి. న్యూ కాలెడోనియా రాజధాని నౌమియా.<ref name="enc-pres" /> == చరిత్ర == న్యూ కాలెడోనియా ఖండం జియాండియాలో భాగంగా ఉంది, ఇది 79 మిలియన్ల నుండి 83 మిలియను సంవత్సరాల క్రితం సూపరు ఖండం గోండ్వానా నుండి విడిపోయింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | title=తప్పిపోయిన ఖండం యొక్క దాచిన సరిహద్దులు 'జియాండియా' నమ్మశక్యం కాని వివరాలతో వెల్లడయ్యాయి | website=LiveScience | last=Pappas | first=Stephanie | date=25 మార్చి 2021 | access-date=30 డిసెంబరు 2022 | archive-date=20 డిసెంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | url-status=live}}</ref> మానవుని తొలి జాడలు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉనికి అనేది పసిఫిక్లోని పెద్ద ప్రాంతాలలో లపిటా సంస్కృతి ప్రభావం చూపిన కాలం నాటిది, సిర్కా క్రీపూ 1600 –500 లేదా క్రీపూ 1300–200 .<ref name="pres-hist">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.12010 | | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> లాపిటా అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన నావిగేటర్లు, వ్యవసాయదారులు.<ref name="LoganCole2001">{{Cite book| first1= Leanne | last1= vLogan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 13 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | url-status= live}}</ref> మొదటి స్థావరాలు తీరం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. కామను ఎరా మధ్య కాలం నాటివి. క్రీపూ 1100 క్రీశ 200.<ref name="pres-hist" /> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|left| కోటెకా ఈటెలతో నటిస్తున్న ఇద్దరు కనాకు యోధులు1880 ప్రాంతంలో]] బ్రిటిషు అన్వేషకుడు [[జేమ్స్ కుక్]] తన రెండవ సముద్రయానంలో 1774 సెప్టెంబరు 4 న న్యూ కాలెడోనియాను చూసిన మొదటి యూరోపియన్లలో ఒకరు.<ref name="ped">{{Cite web| url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | title=Rapport annuel 2010 | publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=10 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | url-status=live}}</ref> ఆయన దానికి "న్యూ కాలెడోనియా" అని పేరు పెట్టాడు. ఎందుకంటే ఆ ద్వీపం ఈశాన్య ప్రాంతం ఆయనకు [[స్కాట్లాండ్]]ని గుర్తు చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 1788లో ఆయన అదృశ్యం కావడానికి కొంతకాలం ముందు గ్రాండే టెర్రే తీరాన్ని కామ్టే డి లాపెరౌసు చేరుకున్నాడు. 1793 - 1796 మధ్య లాయల్టీ దీవులను మొదటిసారి సందర్శించారు. అప్పుడు మేరు, లిఫౌ, టిగా, ఓవియాలను ఇంగ్లీషు తిమింగల వేటగాళ్ళు మ్యాపు చేశారు. విలియం రావెను.<ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | title=పసిఫిక్ దీవుల ఆవిష్కరణ, అన్వేషణ యొక్క చారిత్రక నిఘంటువు | last1=క్వాంచి | first1=మాక్స్ | last2=రాబ్సన్ | first2=జాన్ | date=2005 | publisher=స్కేర్‌క్రో ప్రెస్ | isbn=9780810865280 | access-date=30 డిసెంబరు 2021 | archive-date=31 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | url-status=live}}</ref> రావెను ద్వీపాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు అప్పుడు బ్రిటానియా అని పిలువబడింది. నేడు 1793 నవంబరులో మారే (లాయల్టీ ఈజు ) గా పిలువబడుతుంది.<ref name="maritimeheritage.org">{{Cite web| url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియా, అంతర్జాతీయ సముద్ర ఓడరేవు చరిత్ర. ది మారిటైమ్ హెరిటేజ్ ప్రాజెక్ట్. | website=Maritimeheritage.org | access-date=2017-11-12 | archive-date=13 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | url-status=live}}</ref> 1796 నుండి 1840 వరకు ద్వీపసమూహంతో కొన్ని అప్పుడప్పుడు సంబంధాలు మాత్రమే నమోదు చేయబడ్డాయి. 1793 - 1887 మధ్య దాదాపు 50 మంది అమెరికను తిమింగల వేటగాళ్ళు ఈ ప్రాంతంలో (గ్రాండే టెర్రే, లాయల్టీ ఈజు ., వాల్పోలూ, హంటరు) ఉన్నట్లు రికార్డు సృష్టించారు.<ref name="maritimeheritage.org" /><ref>{{Cite book| last= Langdon | first= Robert | date= 1983 | title= Whalers Went: 19వ శతాబ్దంలో అమెరికన్ తిమింగల వేటగాళ్ళు (, కొన్ని ఇతర నౌకలు) సందర్శించిన పసిఫిక్ ఓడరేవులు, దీవుల సూచిక | location= Canberra | publisher= Pacific Manuscripts Bureau | page= 183 | isbn= 086784471X}}</ref> గంధపుచెక్క పట్ల వారి ఆసక్తి కారణంగా 1840 తర్వాత సందర్శించే నౌకలతో సంబంధాలు మరింత తరచుగా మారాయి.<ref name="pres-hist" /> గంధపు చెక్క వ్యాపారం క్షీణించడంతో దాని స్థానంలో "బ్లాక్బర్డింగు" అనే కొత్త వ్యాపార సంస్థ వచ్చింది. ఇది న్యూ కాలెడోనియా, లాయల్టీ ఐలాండ్సు, న్యూ హెబ్రిడ్సు న్యూ గినియా, సోలమను దీవుల నుండి మెలనేసియను లేదా పశ్చిమ పసిఫికు ద్వీపవాసులను [[ఫిజి]], క్వీన్సు‌ల్యాండులోని [[చెరకు]] ప్లాంటేషనులలో [[బానిసత్వం]] ఒప్పందం లేదా బలవంతంగా శ్రమలోకి తీసుకోవడానికి ఉద్దేశించిన వ్యూహం.<ref name="kanaka">{{Cite web| url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire | first= Frédéric | last= Angleviel | language=fr | trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim | publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 9 November 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | url-status= live}}</ref> లైవ్ బర్డింగు, ఫ్రెంచి ప్రాక్టీసు‌లు రెండూ ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్లు వ్యాపారులు కానీ న్యూ కాలెడోనియా విషయంలో ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దాలలో జరిగిన వ్యాపారంలో లాయల్టీ ఐలాండ్సు నుండి గ్రాండు టెర్రేకు పిల్లలను తోటల వ్యవసాయంలో బలవంతంగా పని చేయించడానికి కిడ్నాపు చేయడం జరిగింది. బ్లాక్బర్డింగు ‌తో న్యూ కాలెడోనియా ప్రాథమిక అనుభవం తోటల వ్యవసాయం, గనులు, అలాగే దోషుల మీద కాపలాదారులు, కొన్ని ప్రజా పనులలో శ్రమ కోసం న్యూ హెబ్రిడ్సు (ఇప్పుడు వనాటు) నుండి గ్రాండు టెర్రే వరకు జరిగిన వ్యాపారం చుట్టూ తిరుగుతుంది. వాణిజ్యం ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ద్వీపవాసులను ఓడలపైకి రప్పించడానికి బలవంతం ఉపయోగించబడింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఒప్పంద వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి; అయితే, న్యూ హెబ్రిడ్సు, న్యూ కాలెడోనియా, మెలనేసియను కాలనీల మధ్య జరిగిన ఫ్రెంచి బానిస వ్యాపారం విషయానికి వస్తే, చాలా తక్కువ నిబంధనలు అమలు చేయబడ్డాయి. ఇది ఆస్ట్రేలియాలోని సమకాలీన పరిణామాల నుండి నిష్క్రమణను సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే తీరప్రాంతాల్లో బ్లాక్బర్డింగు ‌ 'రిక్రూటు‌మెంటు' వ్యూహాల దుర్వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి పెరిగిన నిబంధనలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. లండను మిషనరీ సొసైటీ, మారిస్టు బ్రదర్సు నుండి మొదటి మిషనరీలు 1840లలో వచ్చారు.<ref name="abcau">{{Cite web| url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | title=Charting the Pacific – Places | website=Abc.net.au | date=1998-10-13 | access-date=2013-01-30 | archive-date=8 డిసెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | url-status=live}}</ref> 1849లో అమెరికను ఓడ ''కట్టరు'' సిబ్బందిని పౌమా వంశం చంపి తినేసింది.<ref name="logan">{{Cite book| first1= Leanne | last1= Logan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 15 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 12 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | url-status= live}}</ref> మానవ నరమాంస భక్షణ న్యూ కాలెడోనియా అంతటా విస్తృతంగా వ్యాపించింది.<ref name="Knauft1999">{{Cite book| first= బ్రూస్ M. | last= Knauft | title= మెలనేషియా, ఆంత్రోపాలజీలో ఆదిమ నుండి వలసరాజ్యాల తర్వాత | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | date= 1999 | publisher= [[మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= గూగుల్ బుక్స్ | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 1 జనవరి 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live}}</ref> === ఫ్రెంచి వలసరాజ్యం === ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్యం 1853 సెప్టెంబరు 24న చక్రవర్తి 3వ నెపోలియను ఆదేశాల మేరకు, అడ్మిరల్ఫి బ్వియరు డెస్పాయింట్సు న్యూ కాలెడోనియాను అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కెప్టెను లూయిసు-మేరీ-ఫ్రాంకోయిసు టార్డీ డి మాంట్రావెలు 1854 జూన్ 25న పోర్టు-డి-ఫ్రాన్సు (నౌమియా)ను స్థాపించారు.<ref name="ped" /> తరువాతి సంవత్సరాల్లో కొన్ని డజన్ల మంది స్వేచ్ఛా స్థిరనివాసులు పశ్చిమ తీరంలో స్థిరపడ్డారు.<ref name="ped" /> 1864లో న్యూ కాలెడోనియా శిక్షా కాలనీగా మారింది. 1860ల నుండి 1897లో రవాణా ముగిసే వరకు, ఫ్రాన్సు దాదాపు 22,000 మంది నేరస్థులు, రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు పంపింది. 1888 నాటి {{lang|fr|బులెటిన్ డి లా సొసైటీ జెనెరెల్ డెస్ జైళ్లు}} ప్రకారం 1888 మే 1 నాటికి 2,329 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 10,428 మంది దోషులు ఈ ద్వీపంలో ఉన్నారు. ఇప్పటివరకు ఫ్రెంచి విదేశీ శిక్షాస్మృతిలో నిర్బంధించబడిన వారిలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.{{refn|group=nb|అదే తేదీన ఫ్రెంచ్ గయానాలో 1,176 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 4,053 మంది దోషులతో పోలిస్తే.<ref>{{Cite book| title=Bulletin de la Société générale des prisons | location=Paris | date=1888 | page=980 }}</ref>}} దోషులలో 1871 విఫలమైన పారిసు కమ్యూను తర్వాత అరెస్టయిన అనేక మంది కమ్యూనార్డ్సు ఉన్నారు. వీరిలో హెన్రీ డి రోచెఫోరు లూయిసు మిచెలు.<ref name="gb-12" /> 1873 - 1876 మధ్య, 4,200 మంది రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు "బహిష్కరించారు".<ref name="ped" /> వారిలో 40 మంది మాత్రమే కాలనీలో స్థిరపడ్డారు; 1879 - 1880 లలో క్షమాభిక్ష పొందిన తరువాత మిగిలిన వారు ఫ్రాన్సు‌కు తిరిగి వచ్చారు.<ref name="ped" /> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|చీఫ్&nbsp;కింగ్ జాక్వెస్ అండ్ హిస్ క్వీన్, ''ది రొమాన్స్ ఆఫ్ ది సౌత్ సీస్'' నుండి, క్లెమెంట్ లిండ్లీ రాగ్, చట్టో & విండస్, 1906.]] 1864లో, [[నికెల్]] డయాహోట్ నది ఒడ్డున కనుగొనబడింది.<ref name="gb-12">{{cite book |first1=Robert|last1=Aldrich|first2=John|last2=Connell|title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer|url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-03036-6|page=46|via=Google Books|access-date=18 October 2015|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|url-status=live}}</ref> 1876లో నికెలు స్థాపనతో మైనింగు తీవ్రంగా ప్రారంభమైంది.<ref name="gb-2" /> గనులలో పని చేయడానికి ఫ్రెంచి వారు పొరుగు దీవులు న్యూ హెబ్రిడ్సు నుండి తరువాత [[జపాన్]], డచ్ ఈస్టు ఇండీసు, ఫ్రెంచి ఇండోచైనా నుండి కార్మికులను దిగుమతి చేసుకున్నారు.<ref name="gb-12" /> ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం కూడా యూరోపియను వలసలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నించింది, పెద్దగా విజయం సాధించలేదు.<ref name="gb-12" /> స్థానిక కనాకు ప్రజలు ఫ్రెంచి ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి, మైనింగు పని నుండి మినహాయించబడ్డారు. చివరికి రిజర్వేషన్లకే పరిమితం చేయబడ్డారు.<ref name="gb-12" /> ఇది 1878లో హింసాత్మక ప్రతిచర్యకు దారితీసింది, లా ఫోవా హై చీఫు అటై అనేక మంది కేంద్ర తెగలను ఏకం చేసి 200 మందిని చంపిన గెరిల్లా యుద్ధంగా ప్రారంభం అయింది. ఫ్రెంచి వారు, 1,000 మంది కనకులు.<ref name="gb-2" /> 1917లో కనకు తిరుగుబాటు జరిగింది. మారిసు లీన్హార్డ్టు వంటి ప్రొటెస్టంటు మిషనరీలు ఈ యుద్ధం సంఘటనలకు సాక్షులుగా పనిచేస్తున్నారు. లీంహార్టు ‌ న్యూ కాలెడోనియాలోని కనకు మీద ‌అనేక ఎథ్నోగ్రాఫికు రచనలు రాశారు. టియామౌకు చెందిన నోయెలు 1917 తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించాడు, దీని ఫలితంగా అనేక మంది అనాథ పిల్లలు పుట్టారు,. వారిలో ఒకరిని ప్రొటెస్టంటు మిషనరీ ఆల్ఫోన్సు రౌయెలు సంరక్షణలోకి తీసుకున్నారు. ఈ పిల్లవాడు, వెన్సెస్లాసు థి, జీను-మేరీ టిజిబౌ<ref>అడ్రియన్ ముకిల్</ref> (1936–1989)కి తండ్రి అయ్యాడు. యూరోపియన్లు [[మశూచి]], [[తట్టు]] వంటి కొత్త వ్యాధులను తీసుకువచ్చారు. దీని వలన అనేక మంది స్థానికులు మరణించారు.<ref name="logan" /> కనకు జనాభా 1878లో దాదాపు 60,000 నుండి 1921లో 27,100కి తగ్గింది. వారి సంఖ్య 1930ల వరకు మళ్ళీ పెరగలేదు.<ref name="gb-2" /> ===రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం=== 1940 జూన్ లో ఫ్రాన్సు పతనం తర్వాత న్యూ కాలెడోనియా జనరలు కౌన్సిల్సు (ఫ్రాన్సు) విచి ప్రభుత్వాన్ని తిరస్కరించడానికి జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా మిత్రరాజ్యాల సైనిక ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడం కొనసాగించడానికి ఓటు వేసింది. అయితే వలస గవర్నరు జార్జెసు-మార్కు పెలిసియరు విచి ప్రభుత్వం 1940 నాటి ఫ్రెంచి రాజ్యాంగ చట్టాన్ని ప్రకటించారు. ఇది వీధి ప్రదర్శనలు, హత్యాయత్నానికి దారితీసింది. ఈ సమయానికి కాల్డోచెసు చార్లెసు డి గల్లెతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, ఆయన ఫ్రీ ఫ్రెంచి కమిటీని ఏర్పాటు చేయమని వారిని ప్రోత్సహించాడు. హెన్రీ సౌటోటును గవర్నరు‌గా నియమించాడు. పెలిసియరు అభ్యర్థన మేరకు విచి ప్రభుత్వం ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'' అనే యుద్ధనౌకను పంపింది. కానీ త్వరలోనే ఆయనను అసమర్థుడిగా భావించి తాత్కాలిక గవర్నరు‌గా నియమించింది. ఈ సమయానికి ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. సౌటోటు‌ను గవర్నరు‌గా నియమించడాన్ని పర్యవేక్షించడానికి హెచ్‌ఎంఎస్ ''అడిలైడును'' పంపింది. ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'', ''అడిలైడు'' మధ్య వివాదం తలెత్తింది. పెలిసియరు, ఇతర విచీ అనుకూల అధికారులు చివరికి ఫ్రెంచి ఇండోచైనాకు బహిష్కరించబడ్డారు.<ref>{{Cite journal| url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | title=న్యూ కాలెడోనియాలో స్వేచ్ఛా ఫ్రెంచ్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం: ఆస్ట్రేలియన్ దౌత్యంలో మొదటి దశలు | first=Denise | last=Fisher | website=Explorations: ఎ జర్నల్ ఆఫ్ ఫ్రెంచ్-ఆస్ట్రేలియన్ కనెక్షన్స్ | volume=49 | issue=1 | date=2010 | pages=18–37 | access-date=26 May 2024 | archive-date=24 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | url-status=live}}</ref> 1941లో ఆ ప్రాంతం నుండి దాదాపు 300 మంది పురుషులు విదేశాలలో సేవ చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చారు. ఏప్రిల్‌లో ఫ్రెంచి పాలినేషియా ('తాహితీయన్లు') నుండి 300 మంది పురుషులు, న్యూ హెబ్రిడ్సు‌లోని ఫ్రెంచి జిల్లాల నుండి కొంతమంది వారితో చేరారు: వారు కలిసి బెటాలియను డు పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. కాలెడోనియన్లు రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేయగా పాలినేషియన్లు మిగిలిన రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేశారు. 1941 మేలో వారు ఆస్ట్రేలియాకు నౌకాయానం చేసి ఆఫ్రికాకు తదుపరి ప్రయాణం కోసం క్వీన్ ఎలిజబెతులో ఎక్కారు. వారు ఆగస్టులో క్వాస్టినాలోని ఇతర ఫ్రీ ఫ్రెంచి (ఎఫ్‌ఎఫ్) బెటాలియన్లలో చేరారు. తర్వాత 1వ ఎఫ్‌ఎఫ్ బ్రిగేడు (1 రి ‘ బిఎఫ్‌ఎల్) తో పశ్చిమ ఎడారికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు 1942లో బిరు హకీం యుద్ధం తర్వాత బ్రేకౌటు‌లో పాల్గొన్న నాలుగు బెటాలియన్లలో ఒకరుగా ఉన్నారు. వారి నష్టాలను పసిఫికు నుండి సులభంగా భర్తీ చేయలేం. అందువల్ల వారు లా కాలనియలె బిఐఎం యాంకరు ధరించిన మరొక బెటాలియను‌లోని ఫ్రెంచి వారితో కలిసి బెటాలియను డి ఇంఫ్రాంటెరీ ఎట్ డూ పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంయుక్త బెటాలియను ఇటాలియను దండయాత్ర సమయంలో ఫ్రెంచి ఎక్స్పెడిషనరీ కార్ప్సు‌లో ఫ్రెంచి ఉత్తర ఆఫ్రికను దళాల నుండి మూడు విభాగాలతో పాటు, గౌల్లిస్టె 1రి ‘ డివిషను మొటోరిసీ డి ‘ ఇంఫాంటరీ డివిషను డీ మర్చే డి ఇంఫాంటరీ భాగంగా ఉంది. వారు 1944లో ప్రోవెన్సు‌లో అడుగుపెట్టారు. అప్పుడు వారిని స్థానిక ఫ్రెంచి వాలంటీర్లు, రెసిస్టెంట్లు తొలగించి వారి స్థానంలో నియమించారు. ఇంతలో 1942 మార్చిలో ఆస్ట్రేలియా సహాయంతో<ref>{{Cite book| last=Hasluck | first=Paul Meernaa Caedwalla | url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | chapter=chapter 6 – క్లియరింగ్ ఎ వే టు టోటల్ వార్, అక్టోబరు 1940 – జనవరి 1941 | title=ది గవర్నమెంట్ అండ్ ది పీపుల్, 1939–1941 | volume=I | date=1952 | publisher=ఆస్ట్రేలియన్ వార్ మెమోరియల్ | location=కాన్‌బెర్రా | edition=1965 | access-date=6 ఆగస్టు 2009 | archive-date=30 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా ఒక ముఖ్యమైన మిత్రరాజ్యాల స్థావరంగా మారింది.<ref name="gb-2" /> దక్షిణ పసిఫికు‌లోని యునైటెడు స్టేట్సు నేవీ ప్రధాన దక్షిణ పసిఫికు ఫ్లీటు బేసు 1942–1943లో నౌమియాకు తరలించబడింది.<ref name="Rottman2002">{{Cite book| first=Gordon L. | last=Rottman | title=ప్రపంచ యుద్ధం 2 పసిఫిక్ ద్వీప మార్గదర్శి | url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | date=2002 | publisher=Greenwood Publishing Group | isbn=978-0-313-31395-0 | page=71 | quote=అక్టోబర్‌లో, ప్రధాన దక్షిణ పసిఫిక్ నౌకాదళ స్థావరాన్ని ఆక్లాండ్ నుండి నౌమియా (FPO SF 131)కి మార్చాలని నిర్ణయం తీసుకోబడింది. ఫిబ్రవరి 1943 నాటికి అన్‌లోడింగ్ సౌకర్యాలు మెరుగుపరచబడ్డాయి, నావికా ఆపరేటింగ్ స్థావరంలో నిర్మాణం వెంటనే ప్రారంభమైంది. | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=19 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | url-status=live}}</ref> 1942 మేలో కోరలు సీ యుద్ధంలో జపనీసు నేవీను వెనక్కి తిప్పికొట్టిన నౌకాదళం నౌమియాలో ఉంది.<ref name="gb-2">{{Cite book| first=David | last=Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | pages=549– | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref> అమెరికను దళాలు న్యూ కాలెడోనియాలో మోహరించబడ్డాయి. అవి 50,000 వరకు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో మొత్తం స్థానిక జనాభాకు ఇది సరిపోతుంది.<ref name="ped" /> === ఫ్రెంచ్ విదేశీ భూభాగం === 1946లో, న్యూ కాలెడోనియా విదేశీ భూభాగంగా మారింది.<ref name="ped" /> 1953 నాటికి, జాతితో సంబంధం లేకుండా అన్ని న్యూ కాలెడోనియన్లకు ఫ్రెంచ్ పౌరసత్వం మంజూరు చేయబడింది.<ref name="ncbrit" /> 1940ల చివరలో, 1950ల ప్రారంభంలో, న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాతో తన ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకుంది, ముఖ్యంగా ఫ్రాన్స్, దాని సామ్రాజ్యంలో సంక్షోభం కారణంగా మెట్రోపాలిటన్ ఫ్రాన్స్‌తో న్యూ కాలెడోనియా సాంప్రదాయ ఆర్థిక సంబంధాలు బలహీనపడ్డాయి; నికెల్ కరిగించడానికి అవసరమైన బొగ్గుకు బదులుగా న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాకు నికెల్‌ను సరఫరా చేసింది. ఈ కాలంలో ఆస్ట్రేలియాకు ఇనుప ఖనిజం, కలప యొక్క న్యూ కాలెడోనియన్ ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి.<ref>{{Cite journal| last1=Henningham | first1=Stephen | date=December 2014 | title=ఫ్రెంచ్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఆర్థిక ఆశయాలు, 1945–1955 | url=https://www.jstor.org/stable/24644648 | website=ది జర్నల్ ఆఫ్ పసిఫిక్ హిస్టరీ | volume=49 | issue=4 | pages=421–439 | doi=10.1080/00223344.2014.976915 | jstor=24644648 | s2cid=154479730 | access-date=28 April 2022 | archive-date=29 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220429074055/https://www.jstor.org/stable/24644648 | url-status=live| url-access=subscription }}</ref> 1969–1972 నికెల్ బూమ్‌కు దారితీసిన సంవత్సరాలలో యూరోపియన్, పోలినేషియన్ జనాభా క్రమంగా పెరిగింది, స్థానిక కనాక్ మెలనేషియన్లు మైనారిటీగా మారారు, అయినప్పటికీ వారు ఇప్పటికీ అతిపెద్ద జాతి సమూహం.<ref name="ncbrit">{{బ్రిటానికా | 411221 | న్యూ కాలెడోనియా}}</ref> ====ది ఈవెంట్సు==== 1976 - 1988 మధ్య, "ది ఈవెంట్సు" అని పిలువబడే కాలం<ref name="lm-mdg-24">{{Cite news| last1=Mannevy | first1=Charlotte | last2=Derel | first2=Mathurin | last3=Guibert | first3=Nathalie | title=రెండవ రాత్రి అల్లర్లు న్యూ కాలెడోనియాను కుదిపేశాయి: 'ఇది ఇంతవరకు వస్తుందని నేను అనుకోలేదు' | url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | website=Le Monde | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | url-status=live}}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{Cite news| last1=Vinograd | first1=Cassandra | last2=Breeden | first2=Aurelien | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నిరసనల మధ్య ఫ్రాన్స్ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది | url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | website=The New York Times | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | url-status=live}}</ref> (ఫ్రెంచి:లెస్ ఈవెనెమెంట్సు<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{Cite journal| last1=horowitz | first1=Leah S. | title=పర్యావరణ హింస, న్యూ కాలెడోనియాలో చట్టబద్ధత యొక్క సంక్షోభాలు | website=[[రాజకీయ భౌగోళిక శాస్త్రం]] | date=మే 2009 | volume=28 | issue=4 | pages=248–258 | doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 | url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | issn=1873-5096 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=16 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240516233831/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | url-status=live| url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{Cite book| last1=Fisher | first1=Denise | title=దక్షిణ పసిఫిక్‌లో ఫ్రాన్స్: శక్తి, రాజకీయాలు | date=మే 2013 | doi=10.22459/FSP.05.2013 | doi-access=free | publisher=[[ANU ప్రెస్]] | location=[[కాన్‌బెర్రా]] | isbn=9781922144942}}</ref>), ఫ్రెంచి ప్రభుత్వ చర్యలు, కనకు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం మధ్య విభేదాలు తీవ్రమైన హింస, అశాంతి కాలాలను చూశాయి.<ref name="ped" /> 1983లో ఈ భూభాగం కోసం "విస్తరించిన స్వయంప్రతిపత్తి" చట్టం ఐదు సంవత్సరాల పరివర్తన కాలం. 1989లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను ప్రతిపాదించింది. 1984 మార్చిలో ఫ్రంటు ఇండిపెండెంట్సె ‌, కనకు ప్రతిఘటన సమూహం, స్వాధీనం చేసుకున్న పొలాలు, కనాకు, సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటు (ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్) తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. 1985 జనవరిలో ఫ్రెంచి వామపక్ష ప్రభుత్వం కనకు‌లకు సార్వభౌమాధికారాన్ని, యూరోపియను స్థిరనివాసులకు చట్టపరమైన రక్షణను అందించింది. హింస పెరగడంతో ప్రణాళిక విఫలమైంది. ప్రభుత్వం అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది; అయితే, ప్రాంతీయ ఎన్నికలు ముందుకు సాగాయి. ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ నాలుగు ప్రావిన్సులలో మూడింటి మీద నియంత్రణ సాధించింది. మధ్య-కుడి ప్రభుత్వం 1986 మార్చి ఫ్రాన్సు‌లో ఎన్నికైంది సోషలిస్టుల క్రింద స్థాపించబడిన ఏర్పాట్లను క్షీణింపజేయడం ప్రారంభించింది, ఎక్కువగా స్థానిక భూమి వాదనలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా భూములను పునఃపంపిణీ చేసింది. ఫలితంగా మూడింట రెండు వంతుల కంటే ఎక్కువ యూరోపియన్లకు. మూడవ వంతు కంటే తక్కువ కనకు‌లకు వెళ్ళింది. 1987 చివరి నాటికి, రోడ్డు అడ్డంకులు తుపాకీ యుద్ధాలు, ఆస్తి విధ్వంసం ఓవియా గుహ బందీల తీసుకోవడంలో ముగిశాయి. 1988 ఫ్రెంచి అధ్యక్ష ఎన్నికలు ప్రారంభానికి కొన్ని రోజుల ముందు నాటకీయ బందీల సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఓవియాలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ఉగ్రవాదులు నలుగురు జెండర్ము‌లను చంపి 27 మంది బందీలను తీసుకున్నారు. బందీలను రక్షించడానికి సైన్యం గుహ మీద దాడి చేసింది. పంతొమ్మిది మంది కనకు బందీలుగా ఉన్నవారు మరణించారు. మరో ముగ్గురు నిర్బంధంలో మరణించారు. దాడిలో ఇద్దరు సైనికులు మరణించారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | title= న్యూ కాలెడోనియాలో భూమి, స్వాతంత్ర్యం | website= Cultural Survival Quarterly Magazine | last= Winslow | first= Donna | date= June 1991 | via= culturalsurvival.org | access-date= 2021-02-11 | language=en | archive-date= 13 నవంబరు 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | url-status= live}}</ref> ====న్యూమియా ఒప్పందం, స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|ఒకే స్తంభం మీద పక్కపక్కనే జెండాలు, న్యూమియా 2011 మార్చి]] 1988 జూన్ 25 సంతకం చేయబడిన మాటిగ్నాను ఒప్పందాలు ఒక దశాబ్ద కాలం స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారించాయి. 1998 మే 5న సంతకం చేయబడిన నూమియా ఒప్పందం 20 సంవత్సరాల పరివర్తనకు పునాది వేసింది. ఇది క్రమంగా స్థానిక ప్రభుత్వానికి అధికారాలను బదిలీ చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 2018 చివరి నాటికి ఓటు జరగాలని నూమియా ఒప్పందం నిర్దేశించిన కాలక్రమాన్ని అనుసరించి 2017 నవంబరు 2న ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి ఎడ్వర్డు ఫిలిపు అధ్యక్షత వహించిన సమావేశంలో ఫ్రాన్సు నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కోసం పునాది వేయబడింది. ఇది 2018 నవంబరు నాటికి జరగనుంది. ఓటరు జాబితా అర్హత చాలా కాలంగా వివాదానికి దారితీసింది. కానీ వివరాలు కనాకు మూలానికి చెందిన ఓటర్లకు ఆటోమేటికు అర్హతను మంజూరు చేసే ఎన్నికల జాబితాలో పరిష్కరించబడ్డాయి. కానీ ఆ భూభాగంలో ఎక్కువ కాలం నివసించని ఇతర మూలాల వారిని మినహాయించాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | title=Nouvelleque accord politique " sur le référendum d'autodétermination | website=LeMonde.fr | date=3 నవంబరు 2017 | last1=Roger | first1=Patrick | language=fr | trans-title=కొత్త కలెడోనియా: 'రాజకీయ ఒప్పందం'లో స్వీయ-అంగీకారం ఏమిటి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ | access-date=17 జూలై 2018 | archive-date=22 జూన్ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | url-status=live}}</ref> ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది 2018 నవంబరు 4న<ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు తేదీని నిర్ణయించింది | website=[[ది గార్డియన్]] | date=20 మార్చి 2018 | access-date=25 మార్చి 2018 | archive-date=13 మే 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్యం తిరస్కరించబడింది.<ref>{{Cite magazine | url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | title= న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగా ఉండటానికి ఓట్లు | magazine= [[Time (magazine) | Time.com]] | agency= Associated Press | date= 5 నవంబరు 2018 | location= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language=en | access-date= 2018-11-08 | archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | archive-date= 9 నవంబరు 2018 | url-status= dead}}</ref> మరొక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2020 అక్టోబరులో జరిగింది. ఓటర్లు మరోసారి ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | title= న్యూ కాలెడోనియా ఓటర్లు ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగానే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు | website= లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ | agency= అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ | first= షార్లెట్ | last= ఆంటోయిన్-పెరాన్ | date= 4 అక్టోబరు 2020 | place= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language= en | access-date= 11 ఫిబ్రవరి 2021 | archive-date= 8 అక్టోబరు 2020 | archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | url-status= live}}</ref> 2018 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 56.7% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు. 2020 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఈ శాతం తగ్గింది. 53.4% ​​మంది ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| date=2020-10-04 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ: దక్షిణ పసిఫిక్ ప్రాంతం ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | language=en | website=[[BBC News]] | url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | access-date=2021-07-08 | archive-date=4 అక్టోబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | url-status=live}}</ref> మూడవ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ డిసెంబరు 12న జరిగింది. 2021.<ref>{{Cite news| url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | title=ఫ్రెంచ్ భూభాగం ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా దాని మూడవ, చివరి స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది, దీనిలో 96.49 మంది స్వాతంత్ర్యానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు | website=France24 | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=12 డిసెంబరు 2021 | archive-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి. కోవిడు-19 మహమ్మారి వల్ల ఏర్పడిన ప్రభావం కారణంగా ఆలస్యమైన ఓటు కోసం వాదించిన స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి; ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం అలా చేయడానికి నిరాకరించినప్పుడు వారు బహిష్కరణకు పిలుపునిచ్చారు. దీని ఫలితంగా 96% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| last=Antoine-Perron | first=Charlotte | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లోనే ఉండాలని ఓటు వేసింది; వేర్పాటువాదులు బహిష్కరణ | url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | website=Associated Press | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-date=1 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | url-status=live}}</ref> 2024 మేలో చర్చల మధ్య అల్లర్లు చెలరేగాయి.<ref>{{Cite news| title=న్యూ కాలెడోనియా: ఓటింగ్ సంస్కరణల మీద అల్లర్ల మధ్య ఫ్రెంచ్ భూభాగంలో పోలీసులపై 'కాల్పులు' | url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | access-date=మే 14, 2024 | website=France 24 | archive-date=15 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | url-status=live}}</ref> 2024 అక్టోబరులో అప్పటి ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి మిచెలు బార్నియరు బిల్లును రద్దు చేశారు. ప్రశాంతతను పునరుద్ధరించాల్సిన అవసరాన్ని పేర్కొంటూ, "మరిన్ని అశాంతిని నివారించడం" ప్రాధాన్యత అని జాతీయ అసెంబ్లీకి చెప్పారు.<ref name=":3">{{Cite news| date=2024-10-04 | title=ఫ్రాన్స్ ఓటింగ్ సంస్కరణను వదులుకోవడంతో న్యూ కాలెడోనియన్ స్వాతంత్ర్య నాయకులు జాగ్రత్త | url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | access-date=2025-04-16 | website=[[Radio France Internationale]] | language=en | archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | archive-date=31 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> 2024 డిసెంబరు 2న అల్లర్లు ముగిసినందున కర్ఫ్యూ అధికారికంగా ఎత్తివేయబడింది.<ref>{{Cite news| title=హింసాత్మక అల్లర్ల తర్వాత 6 నెలల్లో ఫ్రెంచి విదేశీ భూభాగం న్యూ కాలెడోనియాలో కర్ఫ్యూ ఎత్తివేయబడింది | url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | access-date=2025-04-16 | website=[[Anadolu Agency]] | archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | archive-date=2 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> == రాజకీయాలు == న్యూ కాలెడోనియా అనేది భూభాగం ''సుయి జనరిసు'', దీనికి ఫ్రాన్సు క్రమంగా కొన్ని అధికారాలను బదిలీ చేసింది.<ref name="jc" /> దాని పౌరులు ఫ్రెంచి జాతీయత కలిగి ఉంటారు. ఫ్రాన్సు అధ్యక్షుడికి ఓటు వేస్తారు. యూరోపియను పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ఓటు వేసే హక్కు వారికి ఉంది. దీనిని 54 మంది సభ్యులతో కూడిన టెరిటోరియలు కాంగ్రెసు నిర్వహిస్తుంది. ఇది మూడు ప్రాంతీయ అసెంబ్లీల సభ్యులతో కూడిన శాసనసభ.<ref name="undcol" /> ఫ్రెంచి రాష్ట్రాన్ని హై కమిషనరు భూభాగంలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref name="undcol" /> జాతీయ స్థాయిలో, న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి పార్లమెంటులో ఇద్దరు డిప్యూటీలు, ఇద్దరు సెనేటర్లు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref>{{Cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie | publisher=[[Cabinet of France | Government of France]] | website=[[Minister of the Interior (France) | Minister of the Interior]] | language=fr | access-date=2012-08-06 | archive-date=26 June 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | url-status=live}}</ref> 25 సంవత్సరాలుగా న్యూ కాలెడోనియాలోని పార్టీ వ్యవస్థ స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక ది ర్యాలీ–యుఎంపి ఆధిపత్యంలో ఉంది.<ref name="undcol" /> ఈ ఆధిపత్యం అవెనిరు ఎన్సెంబులు అనే కొత్త పార్టీ ఆవిర్భావంతో ముగిసింది. ఇది స్వాతంత్ర్యాన్ని కూడా వ్యతిరేకించింది. కానీ అనేక స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహాల సంకీర్ణమైన కనకు సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటులో భాగమైన కనకు ఉద్యమంతో సంభాషణకు మరింత బహిరంగంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="undcol" /> 2025 జనవరిలో అల్సైడు పొంగా న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వ అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. లూయిసు మాపౌ నేతృత్వంలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తరువాత కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2024 అశాంతి తరువాత స్థిరత్వాన్ని తీసుకువచ్చిందని దేశం ఫ్రాన్సు రిపబ్లికులోనే ఉండటానికి కొనసాగింపుగా ఆయన నాయకత్వం వర్ణించబడింది.<ref name=":02">{{Cite news| last=Mazzoni | first=Julien | date=2025-01-09 | title=న్యూ కాలెడోనియా రాజకీయ సంక్షోభం తర్వాత కాంగ్రెస్ ఫ్రాన్స్ అనుకూల అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంది | url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president | access-date=2025-04-05 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> === ఆచార అధికారం === కనాకు సమాజంలో 4,000–5,000 కుటుంబ ఆధారిత వంశాల నుండి ఈ భూభాగాన్ని తయారు చేసే ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాలు (ఎయిరెసు కౌటుమియరెసు) వరకు అనేక ఆచార అధికారం ఉంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} వంశాలు వంశ నాయకులచే నాయకత్వం వహించబడతాయి. ఇవి 341 తెగలను ఏర్పరిచాయి, ప్రతి ఒక్కటి ఒక గిరిజన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటుంది. ఈ తెగలను 57 సంప్రదాయ ప్రధాన రాజ్యాలుగా చెఫరీసు) విభజించారు. ప్రతి ఒక్కటి ఒక ప్రధాన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటాయి. సంప్రదాయ ప్రాంతాల పరిపాలనా ఉపవిభాగాలను ఏర్పరుస్తాయి.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb| జీన్ లెక్వెసు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో న్యూ కాలెడోనియా స్వేచ్ఛను నిర్ధారించడంలో సహాయపడిన యుఎస్ సేవా సభ్యులను సత్కరించే కార్యక్రమంలో ]] కస్టమరీ సెనేటు అనేది కనకు‌ల వివిధ సాంప్రదాయ కౌన్సిలు‌ల అసెంబ్లీ, కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన చట్ట ప్రతిపాదనల మీద అధికార పరిధిని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="cs-fra" /> కస్టమరీ సెనేటు‌లో ప్రతి ఒక్కరూ నియమించిన 16 మంది సభ్యులు ఉంటారు. సాంప్రదాయ కౌన్సిలు, ప్రతి ఆచార ప్రాంతానికి ఇద్దరు ప్రతినిధులు.<ref name="cs-fra" /> దాని సలహా పాత్రలో, నౌమియా ఒప్పందంలో నిర్వచించిన విధంగా "కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన" చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కస్టమరీ సెనేటు‌ను సంప్రదించాలి.<ref name="cs-fra" /> గుర్తింపు పౌర ఆచార శాసనం, భూ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కూడా ఇది చర్చా పాత్రను కలిగి ఉంది.<ref name="cs-fra" /> ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబరు‌లో కొత్త అధ్యక్షుడిని నియమిస్తారు. అధ్యక్ష పదవి ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాల మధ్య తిరుగుతుంది.<ref name="cs-fra">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | title=Sénat coutumier | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> వివాహం, దత్తత, వారసత్వం, కొన్ని భూమి సమస్యల వంటి పౌర విషయాలకు సంబంధించి కనకు ప్రజలు ఆచార అధికారులను ఆశ్రయిస్తారు.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ఫ్రెంచి పరిపాలన సాధారణంగా ఆచార వ్యవస్థలో తీసుకున్న నిర్ణయాలను గౌరవిస్తుంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} అయితే వారి అధికార పరిధి శిక్షా విషయాలలో తీవ్రంగా పరిమితం చేయబడింది. ఎందుకంటే ఆచార న్యాయ వ్యవస్థకు సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు శారీరక శిక్ష వాడకంతో సహా, మానవ హక్కుల బాధ్యతలకు విరుద్ధంగా కనిపిస్తాయి. ఫ్రాన్సు.{{sfn|అనయ|2011|p=8}} === సైనికం-జెండర్మేరీ=== న్యూ కాలెడోనియా సాయుధ దళాలలో (ఫ్రెంచి: ఫోర్సెసు ఆర్మీసు డి నౌవెలు-కాలేడోనీ, లేదా ఎఫ్‌ఎఎంసి )లో దాదాపు 2,000 మంది సైనికులు ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా కౌమాకు, నందాయు, టోంటౌటా, ప్లం, నౌమియాలో మోహరించబడ్డారు.<ref name="fanc">{{Cite web| url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Defense.gouv.fr | date=2012-12-20 | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 November 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> భూ బలగాలు ట్రూప్సు డి మెరైను, రెజిమెంటు డి'ఇన్ఫాంటెరీ డి మెరైను డు పసిఫికు, రెజిమెంటు‌ను కలిగి ఉంటాయి. 700 మంది సభ్యుల రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 80 శాతం మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి స్వల్పకాలిక (నాలుగు నెలల) మోహరింపుల మీద సైనికులతో కూడి ఉన్నారు. 2018 నాటికి రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 30 మంది సిబ్బందిని మాత్రమే స్థానికంగా నియమించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire | last=Lagneau | first=Laurent | date=19 September 2018 | access-date=12 February 2023 | archive-date=12 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | url-status=live}}</ref> నావికా దళాలలో ఫ్రెంచు నేవీకి చెందిన అనేక నౌకలు ఉన్నాయి. వీటిలో: ఫ్లోరియలు-క్లాసు ఫ్రిగేటు, వెండిమియారు, పెట్రోలు, సపోర్టు నౌక డి'ఎంట్రెకాస్టియాక్సు, ఫెలిక్సు ఎబౌ తరగతి పెట్రోలు నౌకల ప్రధాన నౌక అగస్టే బెనెబిగు. ఈ భూభాగంలో కార్యకలాపాలకు మద్దతుగా ఒక ఇడిఎ-ఎస్ ల్యాండింగు క్రాఫ్టు (సాబరు) కూడా మోహరించబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ | title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau | date=23 January 2025 | access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA | date=25 November 2021 | access-date=10 December 2021 | archive-date=26 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | url-status=live}}</ref> ఫ్రెంచి నావికాదళం 2026 నాటికి ఫెలిక్సు ఎబౌ క్లాసు (జీను ట్రానేపు) రెండవ నౌకను భూభాగానికి మోహరించడం ద్వారా న్యూ కాలెడోనియాలో దాని ఆఫ్షోరు గస్తీ సామర్థ్యాలను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. .<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape | title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape | website=French Navy | date=5 March 2025 | access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry | website=Shepherd | last=Tanguy | first=Jean-Marc | date=4 August 2022 | access-date=30 December 2022 | archive-date=21 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | url-status=live}}</ref><ref name="brestboulogne">{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne | website=Mer et Marine | language=fr | last=Groizeleau | first=Vincent | date=21 September 2022 | access-date=3 November 2022 | url-access=subscription | archive-date=22 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | url-status=live}}</ref> 2010ల చివరి నాటికి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఫ్రెంచు నావికా విమానయానం, వైమానిక దళ అంశాలలో రెండు నేవీ ఫాల్కను 200 గార్డియను సముద్ర నిఘా విమానాలు (ఫ్లోటిల్లా 25ఎఫ్ నుండి తీసుకోబడ్డాయి) ఉన్నాయి. వీటిని 2025/26 నుండి ప్రారంభమయ్యే మరింత ఆధునిక ఫాల్కను 2000 ఆల్బాట్రోసు ద్వారా భర్తీ చేయనున్నారు,<ref>{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/les-avions-de-surveillance-maritime-gardian-prolonges-a-tahiti-et-noumea | title=Les avions de surveillance maritime Gardian prolongés à Tahiti et Nouméa | last=Groizeleau | first=Vincent | website=Mer et Marine | language=fr | date=13 December 2024 | access-date=13 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web| title=French Navy to receive new eyes in the sky from Dassault | url=https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | access-date=2022-11-18 | website=www.aerotime.aero | date=19 November 2020 | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113213457/https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | url-status=live}}</ref> అదనంగా రెండు కాసా సిఎన్235 రవాణా విమానాలు, వైమానిక దళం 52 "టోంటౌటా" స్క్వాడ్రను నుండి మూడు ప్యూమా హెలికాప్టర్లు.<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées | date=14 February 2022 | access-date=11 February 2023 | archive-date=5 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées | date=10 February 2023 | access-date=11 February 2023 | archive-date=11 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | url-status=live}}</ref> 2022కి ముందు ఫ్రిగేటు వెండెమియరు అలోయెటు 3 హెలికాప్టరు‌ను నిర్వహించింది. అయితే 2022లో ఈ రకం పదవీ విరమణతో దీనిని యూరోకాప్టరు డౌఫిను ఎన్3 ద్వారా భర్తీ చేస్తున్నారు.<ref>{{Cite web| title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 | url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | access-date=2022-11-18 | website=Air & Cosmos | language=fr | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 | url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | date=January 2023 | access-date=2023-03-04 | website=Cols Bleus | language=fr | archive-date=4 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | url-status=live}}</ref> 2022లో ఫ్రెంచి వైమానిక దళం ఎ 400ఎం రవాణా విమానం, ఎ 330 ఎంఆర్‌టిటి ఫీనిక్సు ట్యాంకర్ల మద్దతుతో మూడు రాఫెలు యుద్ధ విమానాలను ఫ్రాన్సు నుండి న్యూ కాలెడోనియాకు మూడు వారాల వ్యాయామం కోసం మోహరించడం ద్వారా భూభాగాన్ని బలోపేతం చేసే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించింది.<ref>{{Cite web| last= | date=2022-08-27 | title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers | url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | access-date=2022-11-18 | website=MilitaryLeak | archive-date=14 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region | url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | access-date=28 December 2023 | website=ac.nato.int | archive-date=3 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | url-status=live}}</ref> అదనంగా నేషనలు జెండర్మేరీ ‌ నుండి దాదాపు 855 మంది సిబ్బంది ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్నారు. వీటిని 4 కంపెనీలు, 27 బ్రిగేడు‌లు, అనేక ప్రత్యేక, మొబైలు జెండర్మేరీ యూనిట్లుగా విభజించారు. స్వాతంత్ర్యం మీద 2021 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ వంటి కాలంలో ఈ దళాలను మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి మోహరించిన సిబ్బందితో గణనీయంగా బలోపేతం చేశారు.<ref>{{Cite news| first=Julien | last=Sartre | date=2021-12-07 | title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote | url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote | access-date=2022-11-18 | website=[[The Guardian]] }}</ref> వైమానిక భాగంలో రెండు ఎక్యూర్యుయిలు హెలికాప్టర్లు ఉన్నాయి <ref>{{Cite web| title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie | url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | access-date=2022-11-18 | website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr | archive-date=7 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | url-status=live}}</ref>[69] అయితే మారిటైం జెండర్మేరీ భూభాగంలో పెట్రోలు బోటు డంబియాను మోహరిస్తుంది.<ref name="fanc" /><ref>{{Cite web| url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats | publisher=Homelandsecurity Technology | date= | access-date=2022-08-28 | archive-date=7 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | url-status=live}}</ref> === స్థితి === 1983 నుండి న్యూ కాలెడోనియా పసిఫికు కమ్యూనిటీలో సభ్యదేశంగా ఉంది. సంస్థ ప్రాంతీయ ప్రధాన కార్యాలయం నౌమియాలో ఉంది. 1986 నుండి ఐక్యరాజ్యసమితి డీకోలనైజేషను కమిటీ న్యూ కాలెడోనియాను ఐక్యరాజ్యసమితి స్వయం పాలన లేని భూభాగాల జాబితాలో చేర్చింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | title=ట్రస్ట్, స్వయం పాలన లేని భూభాగాలు (1945–1999) | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్]] | access-date=29 జూన్ 2017 | archive-date=6 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఈ క్రింది విధంగా జరిగింది. అయినప్పటికీ స్వాతంత్ర్యాన్ని మెజారిటీ తిరస్కరించింది. [[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2| న్యూ కాలెడోనియా పరిపాలనను వివరించే పిరమిడు గ్రాఫు]] 1980లలో వేర్పాటువాద అశాంతి కాలం తర్వాత 1998లో సంతకం చేయబడిన ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఆమోదించబడిన న్యూమియా ఒప్పందం ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాకు ప్రత్యేక హోదా లభించింది. ప్రారంభమైన ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2018 నవంబరు 4న జరిగింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తేదీని నిర్ణయించింది | website=The Guardian | access-date=20 మార్చి 2018 | date=19 మార్చి 2018 | last=Willsher | first=Kim | archive-date=25 అక్టోబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ఓటును సిద్ధం చేయడానికి పారిస్ సమావేశం | website=రేడియో న్యూజిలాండ్ | access-date=2016-03-08 | date=2016-02-02 | archive-date=8 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | url-status=live}}</ref> ఫలితంగా 56.9% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యానికి 'కాని' ఓటు వేసింది | agency=Reuters | date=2018-11-04 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2018-11-04 | archive-date=6 డిసెంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం మరో స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. ఇది 2020 అక్టోబరు 4న జరిగింది. ఫలితంగా 53.26% ఓటర్లు ఫ్రాన్సూ‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | title=న్యూ కాలెడోనియా రెండవసారి ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | date=2020-10-05 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2020-10-05 | archive-date=20 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ద్వారా అనుమతించబడిన మూడవ, చివరి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. 2021 డిసెంబరు 12న న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రెంచి రిపబ్లికు‌లో భాగంగా ఉందని నిర్ధారించింది. కనకు జనాభాలో ఎక్కువ మంది ఓటును బహిష్కరించిన తర్వాత 96% మంది స్వాతంత్ర్యానికి "కాదు" అని ఓటు వేశారు. "కనకు గుర్తింపు, అన్ని పార్టీలు పంచుకునే భవిష్యత్తును వ్యక్తీకరించడానికి అన్ని పార్టీలు కలిసి ఒక పేరు, జెండా, గీతం, నినాదం, నోట్ల రూపకల్పనను వెతకాలి" అని పేర్కొన్న ఒప్పందం కారణంగా ఈ భూభాగం అధికారిక పేరు న్యూవెలు-కలెడోనియా సమీప భవిష్యత్తులో మార్చబడవచ్చు.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | title=Les accords de Nouméa | author=Government of New Caledonia | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | archive-date= 5 ఏప్రిల్ 2008 | language=fr | author-link=న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వం}}</ref> అయితే ఈ రోజు వరకు ఈ భూభాగానికి కొత్త పేరు మీద ఏకాభిప్రాయం లేదు. అయినప్పటికీ ''కనకు రిపబ్లికు'' 40% జనాభాలో ప్రజాదరణ పొందింది .<ref>{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | url-status=dead| archive-date=27 జూన్ 2008 | title=సొసైటీ : లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ చోయిసిట్ అన్ హైమ్నె ఎట్ ఉనే డివైజ్ | author=RFO | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా తన సొంత చిహ్నాలను ఎక్కువగా స్వీకరించింది. దాని నోట్ల కోసం ఒక గీతం, నినాదం, కొత్త డిజైను‌ను ఎంచుకుంది.<ref name="monde1" /> 2010 జూలైలో న్యూ కాలెడోనియా కాంగ్రెసు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కనకు జెండాను ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ తో పాటు భూభాగం ద్వంద్వ జెండాలుగా ఎగురవేయాలనే కోరికకు అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. కోరిక చట్టబద్ధంగా కట్టుబడి లేనిది. వివాదాస్పదంగా నిరూపించబడింది.<ref name="congress">{{Cite web| url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | title=Nouvelle-Calédonie: Voeu dedrau sur akley 2010 | website=axl.cefan.ulaval.ca | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=23 అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | url-status=live}}="{ci><ref name | url= http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341 | title= Voeux n° 1 du treize juillet 2010 | access-date= 26 నవంబరు 2021 | archive-date= 17 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf=6341.pdf=6341 url-status = live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియను కమ్యూను‌లలో ఎక్కువ భాగం (కానీ అన్నీ కాదు) ఇప్పుడు రెండు జెండాలను ఎగురవేస్తాయి. మిగిలినవి ఫ్రెంచి త్రివర్ణాన్ని మాత్రమే ఎగురవేస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web| url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-communochtml19.150W150000%20%22descendre%20le%20drapeau%20kanak%20est%20un%20geste%20ignoble%2C%20il%20ne%20faut%20Plus%20parler%20de%20destin%20commun%21%22 | website=Nouvelle-Calédonie la 1ère | date=9 మే 2014 | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=2021-11-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wam | url-status=live| title=ఆర్కైవ్ నకలు }}</ref> అనధికారిక దత్తత న్యూ కాలెడోనియాను రెండు జెండాలున్న ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు లేదా భూభాగాల్లో ఒకటిగా చేసింది. రెండు జెండాలను ఉపయోగించాలని కోరుకునే నిర్ణయం రెండు వర్గాల మధ్య నిరంతరం యుద్ధభూమిగా మారింది. 2011 ఫిబ్రవరిలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం కూలిపోవడానికి దారితీసింది.<ref name="fr24">{{Cite web| url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | title=సర్కోజీ న్యూ కాలెడోనియా హింసపై సంభాషణకు పిలుపునిచ్చింది | publisher=France 24 | date=2011-08-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=7 సెప్టెంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | url-status=live}}</ref> == పరిపాలనా విభాగాలు == [[File:Map of New Caledonian Communes (Unlabeled).svg| thumb|న్యూ కాలెడోనియన్ కమ్యూన్‌ల మ్యాప్. లేత బూడిద రంగు, ముదురు బూడిద రంగు వరుసగా ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లను సూచిస్తాయి]] 1999 ఫిబ్రవరి 16న పార్లమెంటు ఆమోదించిన సేంద్రీయ చట్టం, సాధారణ చట్టం ఫలితంగా సంస్థాగత సంస్థగా ఏర్పడింది.<ref name="jc" /> ఈ ద్వీపసమూహం మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించబడింది: * దక్షిణ ప్రావిన్సు (''సుడు ప్రావిన్సు ప్రావిన్సు''). ప్రాంతీయ రాజధాని: నౌమియా. ప్రాంతం: 9,407 చ.కి.మీ జనాభా: 212,082 నివాసితులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1">{{Cite web| title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − జనాభా లీగల్స్ డి నౌవెల్లె-కాలేడోనీ {!{2}19ee en ! | url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | access-date=2023-09-11 | website=www.insee.fr | archive-date=25 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | url-status=live}}</ref> * నార్తు ప్రావిన్సు (''నార్డు ప్రావిన్సు''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: కోనే. వైశాల్యం: 7,348 చ.కి.మీ జనాభా: 49,910 నివాసులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1" /> * లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు (''ప్రావిన్సు డెసు ఇల్సు లోయాటె''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: లిఫౌ. వైశాల్యం: 1,981 చ.కి.మీ జనాభా: 18,353 నివాసులు ఉన్నారు. (2019).<ref name=":1" /> న్యూ కాలెడోనియా ఇంకా 33 కమ్యూను‌లుగా (మునిసిపాలిటీలు) విభజించబడింది.<ref name="jc">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 | title=Présentation= – L'Ov.Outrebsentation= | | access-date=2013-01-30 | archive-date=21 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelleh-caledon3 | url-status=live}}</ref> పోయా అనే ఒక కమ్యూను రెండు ప్రావిన్సుల మధ్య విభజించబడింది. ప్రధాన స్థావరం అత్యధిక జనాభా కలిగిన పోయా ఉత్తర సగం ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. అయితే 2019లో కేవలం 210 మంది నివాసితులతో ఉన్న కమ్యూను దక్షిణ సగం దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. == భౌగోళికం == [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|అంతరిక్షం నుండి న్యూ కాలెడోనియా]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|ఐఎస్‌ఎస్ నుండి న్యూ కాలెడోనియా పగడపు దిబ్బలు 2020 సెప్టెంబరు 9]] న్యూ కాలెడోనియా జిలాండియాలో భాగం. ఇది పురాతన గోండ్వానా సూపర్-ఖండంలో ఒక భాగం. ఇది [[ఓషియానియా]]లో భాగం. న్యూ కాలెడోనియా దాదాపు 66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఆస్ట్రేలియా నుండి విడిపోయి, తరువాత ఈశాన్య దిశలో కదులుతూ, దాదాపు 50 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ప్రస్తుత స్థితికి చేరుకుందని ఊహించబడింది.<ref>బోయర్ & గిరిబెట్ 2007: 355</ref> ప్రధాన భూభాగం పొడవునా మధ్య పర్వత శ్రేణి ద్వారా విభజించబడింది, దీని ఎత్తైన శిఖరాలు ఉత్తరాన మోంట్ పానియే 1629 మీ (5,344 అ) ఆగ్నేయంలో మోంటు హంబోల్టు 1618 మీ (5,308 అ) ఉన్నాయి.<ref name="geo-jc2">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> తూర్పు తీరం పచ్చని వృక్షసంపదతో కప్పబడి ఉంది.<ref name="geo-jc2" /> పశ్చిమ తీరం, దాని పెద్ద సవన్నా, వ్యవసాయానికి అనువైన మైదానాలతో, పొడి ప్రాంతం. ఈ తీరం వెంబడి అనేక ఖనిజ-సంపన్న మాసిఫు‌లు కనిపిస్తాయి.<ref name="geo-jc2" /> డయాహోట్ నది న్యూ కాలెడోనియాలో అతి పొడవైన నది. ఇది దాదాపు {{convert|100|km}} ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB">{{Britannica | 161133 | డయాహోట్ నది}}</ref> ఇది 620 చకిమీ (240 చకిమీ) పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. వాయవ్య దిశగా బై డి'హార్కోర్టులోకి తెరుచుకుంటుంది. ఇది పాని పర్వతం పశ్చిమ ఎస్కార్పు‌మెంటు వెంట ద్వీపం ఉత్తర బిందువు వైపు ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB" /><ref name="UNU">{{Cite web| url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=వర్గీకరణకర్తబ్రౌజ్&p.sa= | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ఓపెన్‌కాస్ట్ మైనింగ్ ప్రభావాలు | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్ యూనివర్సిటీ]] | access-date=9 జూన్ 2011 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= | archive-date=27 జూలై 2011 }}</ref> ద్వీపంలో ఎక్కువ భాగం తడి సతత హరిత అడవులతో కప్పబడి ఉంది. అయితే దిగువ ఎత్తులలో సవన్నాలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి.<ref name="gbrs" /> న్యూ కాలెడోనియను సరస్సు మొత్తం వైశాల్యం {{convert|24000|km2}} ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సరస్సులలో ఇది ఒకటి. మడుగు, చుట్టుపక్కల ఉన్న న్యూ కలెడోనియా బారియరు రీఫు దాని అసాధారణ సౌందర్యం, సముద్ర జీవవైవిధ్యం కోసం 2008లో యునెస్కో [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం]]గా పేరు పెట్టబడింది.<ref name = "unesco">{{Cite web| url= https://whc.unesco.org/en/list/1115 | title= న్యూ కాలెడోనియా సరస్సులు: రీఫ్ వైవిధ్యం, అనుబంధ పర్యావరణ వ్యవస్థలు | website= UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ కేంద్రం | publisher= ఐక్యరాజ్యసమితి విద్యా, శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక సంస్థ | access-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ | url-status= live}}</ref> <ref name="geo-jc5">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref>2023 మేలో న్యూ కాలెడోనియాలో భూకంపం, సునామీ సంభవించాయి. దీని వలన ఇక్కడ, సమీపంలోని ఇతర దేశాలలో సునామీ హెచ్చరిక జారీ చేయబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | title=భూకంపం దక్షిణ పసిఫిక్ అంతటా 3 అడుగుల అలల సునామీ హెచ్చరికలను ప్రేరేపిస్తుంది | website=The Independent | first=Shweta | last=Sharma | date=19 మే 2023 | access-date=29 మే 2023 | archive-date=19 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | url-status=live}}</ref> === వాతావరణం === వాతావరణం ఉష్ణమండల, నవంబరు నుండి మార్చి వరకు వేడి, తేమతో కూడిన కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc6">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> <ref name="geo-jc2" /> ఉష్ణోగ్రతలు, జూన్ నుండి ఆగస్టు వరకు చల్లగా, పొడి కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc2" />మధ్య ఉష్ణోగ్రతలు రెండు చిన్న అంతరాలతో అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.<ref name="ped" /> ఉష్ణమండల వాతావరణం సముద్ర ప్రభావం, వాణిజ్య గాలుల ద్వారా బలంగా నియంత్రించబడుతుంది. ఇవి తేమను తగ్గిస్తాయి. ఇది 80%కి దగ్గరగా ఉంటుంది.<ref name="geo-jc">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | title=డోనీస్ జియోగ్రాఫిక్స్ | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv-01access-300ate | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 23&nbsp;°C, చారిత్రక తీవ్రతలు {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped" /> దీవిలో అవపాతం చాలా భిన్నంగా ఉంటుందని వర్షపాతం రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. గలారినోలో నమోదైన {{convert|3000|mm}} వర్షపాతం పశ్చిమ తీరం సగటు కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఎల్ నినో ప్రభావం కారణంగా పొడి కాలాలు కూడా ఉన్నాయి.<ref name="ped" /> డిసెంబరు ఏప్రిల్ మధ్య, ఉష్ణమండల మాంద్యాలు తుఫానులు గంటకు 100 కిమీ (గంటకు 62 మైళ్ళు) వేగాన్ని మించి గాలులు వీస్తాయి. ఒక్కొకసారి గంటకు 250 కిమీ (గంటకు 160 మైళ్ళు) వేగంతో కూడా గాలులు వీస్తాయి. చాలా ఎక్కువ వర్షపాతం సంభవిస్తాయి.<ref name="ped" /> 2021 మార్చిలో న్యూ కాలెడోనియాను ప్రభావితం చేసిన చివరి తుఫాను తుఫాను నిరాను. == పర్యావరణం == [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|న్యూ కాలెడోనియాకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రకృతి దృశ్యం]] న్యూ కాలెడోనియాలో అనేక ప్రత్యేకమైన టాక్సాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పక్షులు, మొక్కలు.<ref name="hjnc" /> ఇది చదరపు కిలోమీటరుకు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నమైన వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది.<ref name="hjnc" /> జీవవైవిధ్యం గ్రాండే టెర్రే, మధ్య పర్వత శ్రేణి వల్ల సంభవిస్తుంది. ఇది స్థానిక జాతులు వృద్ధి చెందే వివిధ రకాల సముదాయాలు, భూస్వరూపం, సూక్ష్మ-వాతావరణాలను సృష్టించింది.<ref name="hjnc">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=Noth కాలెడోనియా | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=26 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=26 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | url-status=live}}</ref> నికెలు పరిశ్రమ కారణంగా, న్యూ కాలెడోనియా తలసరి అధిక స్థాయిలో కార్బను డయాక్సైడు‌ను విడుదల చేస్తుంది. ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే. 2019లో ఇది ఫ్రాన్సు‌కు 4.81 టన్నుల కార్బన్డైయాక్సైడు విడుదల చేసింది.<ref>{{Cite web| title=EDGAR – గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ కోసం ఉద్గారాల డేటాబేస్ | url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | access-date=2021-04-24 | website=edgar.jrc.ec.europa.eu | archive-date=31 మే 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా అసాధారణ జీవవైవిధ్యం, దాని ముప్పు స్థితి కలయిక దీనిని అత్యంత కీలకమైన వాటిలో ఒకటిగా చేసింది. జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్లు ఈ భూమి మీద ఉన్నాయి.<ref name = "myers">{{Cite journal| last1=Myers | first1=Norman | last2=Mittermeier | first2=Russell A. | last3=Mittermeier | first3=Cristina G. | last4=da Fonseca | first4=Gustavo A. B. | last5=Kent | first5=Jennifer | title=సంరక్షణ ప్రాధాన్యతల కోసం జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్‌లు | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-02-24_403_6772/page/19 | website=Nature | date=February 2000 | volume=403 | issue=6772 | pages=853–858 | doi=10.1038/35002501 | pmid=10706275 | bibcode=2000Natur.403..853M | s2cid=4414279 }}</ref> 2001లో బ్రూనో, జాక్వెసు లాఫ్లూరు ఆర్‌పిసిఆర్ పార్టీ నుండి "తీవ్రమైన సవాళ్లను" ఎదుర్కొని కాలెడోనియను పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం తరపున ఆయన చేసిన కృషికి వాన్ పెటెగెం గోల్డ్మను పర్యావరణ బహుమతిను అందుకున్నారు.<ref>{{Cite web| title=Bruno Van Peteghem | url=http://www.goldmanprize.org/node/169 | website=Goldman Environmental Prize | archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 | archive-date=1 ఫిబ్రవరి 2009 | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా పర్యావరణ వైవిధ్యాన్ని అగ్నిప్రమాదం, పారిశ్రామిక, నివాస అభివృద్ధి, అపరిమిత వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు, మైనింగు (న్యాయపరమైన రద్దు వంటివి) నుండి రక్షించడంలో కొన్ని రంగాలలో పురోగతి సాధించబడింది. ఐఎన్‌సిఒ 2006 జూన్ లో దుర్వినియోగాల కారణంగా మైనింగు లైసెన్సు పొందింది).<ref>{{Cite web| title=స్వదేశీ కనక్స్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఇంకోపై దాడి చేశారు | url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | website=MiningWatch కెనడా | date=19 జూలై 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | archive-date=13 అక్టోబరు 2007 | url-status=dead}}</ref> 2008లో ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన నిరంతర అవరోధ రీఫు వ్యవస్థ అయిన న్యూ కాలెడోనియను అవరోధ రీఫు ఆరు మడుగులు, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. === వృక్షజాలం === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[అంబోరెల్లా]]'', ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన పుష్పించే మొక్క వంశం]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[అరౌకారియా కాలమారిస్]]'' [[ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్ (న్యూ కాలెడోనియా)|ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్]]]] న్యూ కాలెడోనియా జంతుజాలం, వృక్షజాలం అనేక కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం గోండ్వానా నుండి విడిపోయినప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో వేరుచేయబడిన పూర్వీకుల జాతుల నుండి ఉద్భవించాయి.<ref>{{Cite journal| first1=అలాన్ ఎస్. | last1=కాలిన్స్ | first2=సెర్గీ ఎ. | last2=పిసారెవ్స్కీ | title= తూర్పు గోండ్వానాను విలీనం చేయడం: సర్కమ్-ఇండియన్ ఒరోజెన్స్ పరిణామం | url=https://archive.org/details/sim_earth-science-reviews_2005-08_71_3-4/page/229 | website=ఎర్త్-సైన్స్ సమీక్షలు | date= ఆగస్టు 2005 | volume=71 | issue=3–4 | pages=229–270 | doi= 10.1016/j.earscirev.2005.02.004 | bibcode=2005ESRv...71..229C | issn= 0012-8252}}</ref> ఇక్కడ స్థానిక జాతులు మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం జాతులు, కుటుంబాలు, ఆర్డరు‌లు కూడా ద్వీపాలకు ప్రత్యేకమైనవి. భూమి మీద ఉన్న ఏదైనా సారూప్య ప్రాంతం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణమండల జిమ్నోస్పెర్ము జాతులు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి. 44 స్వదేశీ జిమ్నోస్పెర్ము‌లలో, 43 స్థానికమైనవి ఉన్నాయి. వాటిలో తెలిసిన ఏకైక పరాన్నజీవి జిమ్నోస్పెర్ము (''పారాసిటాక్ససు ఉస్టా'') కూడా ఉంది.<ref name="futura1" /> అలాగే ''అరౌకారియా'' 35 తెలిసిన జాతులలో, 13 న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి ఉన్నాయి.<ref name="hjnc" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత విభిన్నమైన పుష్పించే, ''అంబోరెల్లా ట్రైకోపోడా'' వంశం కూడా ఉంది, ఇది అన్ని పుష్పించే మొక్కల క్లాడు బేసు వద్ద లేదా సమీపంలో ఉంటుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫెర్ను జాతి, ''స్ఫెరోప్టెరిసు ఇంటర్మీడియా'', న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినది. ఇది ఆమ్ల నేల మీద చాలా సాధారణంగా బీడు నేలల్లో లేదా అటవీప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. తూర్పు తీరంలో సంవత్సరానికి ఒక మీటరు పెరుగుతుంది. చెట్టు ఫెర్నులలో ఇతర జాతులు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ''స్ఫేరోప్టెరిసు నోవా-కలెడోనియా''.<ref name="ncd2">{{Cite web| url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | title= లా ఫ్లోర్ డి నౌవెల్-కలెడోనీ – డ్యూక్సిమే పార్టీ | website= ఫ్యూచురా-సైన్సెస్.కామ్ | date= 2004-08-18 | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 11 మార్చి 2013 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా కూడా గ్రహం మీద దక్షిణ బీచు‌లు (''నోథోఫాగసు'') జాతులు స్వదేశీగా ఉన్న ఐదు ప్రాంతాలలో ఒకటి; ఇక్కడ ఐదు జాతులు సంభవిస్తాయని తెలిసింది.<ref name="futura1" /> న్యూ కాలెడోనియాకు దాని స్వంత మాక్విసు పొదలు (''మాక్విసు మినియరు'') ఉంది. ఇది ఎక్కువగా దక్షిణాన మెటాలిఫెరసు నేలల మీద సంభవిస్తుంది.<ref name="gbrs">{{Cite journal| title=న్యూ కాలెడోనియా: చాలా పాత డార్వినియన్ ద్వీపం? | pmc=2607381 | date=2008 | last1=Grandcolas | first1=P | last2=Murienne | first2=J | last3=Robillard | first3=T | last4=Desutter-Grandcolas | first4=L | last5=Jourdan | first5=H | last6=Guilbert | first6=E | last7=Deharveng | first7=L | volume=363 | issue=1508 | pages=3309–3317 | doi=10.1098/rstb.2008.0122 | website=రాయల్ సొసైటీ యొక్క తాత్విక లావాదేవీలు B: జీవ శాస్త్రాలు | pmid=18765357}}</ref> అల్ట్రామాఫికు శిలల (మైనింగు భూభాగాలు) నేలలు అనేక స్థానిక వృక్ష జాతులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి. ఇవి నేలల విషపూరిత ఖనిజ పదార్థానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి. చాలా విదేశీ జాతుల మొక్కలు దీనికి తక్కువ అనుకూలంగా ఉంటాయి. తగినది ఇది స్వదేశీ మొక్కల నివాస స్థలంలోకి దాడిని లేదా స్థానభ్రంశాన్ని నిరోధించింది.<ref name="futura1">{{Cite web| url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | title=La flore-Caledonie | website=Futura-sciences.com | date=2004-08-18 | access-date=2013-01-30 | archive-date=11 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా భూభాగంలో రెండు భూసంబంధ పర్యావరణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: న్యూ కాలెడోనియా వర్షారణ్యాలు, న్యూ కాలెడోనియా పొడి అడవులు <ref name="DinersteinOlson2017">{{Cite journal| last1=Dinerstein | first1=Eric | last2=Olson | first2=David | last3=Joshi | first3=Anup | last4=Vynne | first4=Carly | last5=Burgess | first5=Neil D. | last6=Wikramanayake | first6=Eric | last7=Hahn | first7=Nathan | last8=Palminteri | first8=Suzanne | last9=Hedao | first9=Prashant | last10=Noss | first10=Reed | last11=Hansen | first11=Matt | last12=Locke | first12=Harvey | last13=Ellis | first13=Erle C | last14=Jones | first14=Benjamin | last15=Barber | first15=Charles Victor | last16=Hayes | first16=Randy | last17=Kormos | first17=Cyril | last18=Martin | first18=Vance | last19=Crist | first19=Eileen | last20=Sechrest | first20=Wes | last21=Price | first21=Lori | last22=Baillie | first22=Jonathan E. M. | last23=Weeden | first23=Don | last24=Suckling | first24=Kierán | last25=Davis | first25=Crystal | last26=Sizer | first26=Nigel | last27=Moore | first27=Rebecca | last28=Thau | first28=David | last29=Birch | first29=Tanya | last30=Potapov | first30=Peter | last31=Turubanova | first31=Svetlana | last32=Tyukavina | first32=Alexandra | last33=de Souza | first33=Nadia | last34=Pintea | first34=Lilian | last35=Brito | first35=José C. | last36=Llewellyn | first36=Othman A. | last37=Miller | first37=Anthony G. | last38=Patzelt | first38=Annette | last39=Ghazanfar | first39=Shahina A. | last40=Timberlake | first40=Jonathan | last41=Klöser | first41=Heinz | last42=Shennan-Farpón | first42=Yara | last43=Kindt | first43=Roeland | last44=Lillesø | first44=Jens-Peter Barnekow | last45=van Breugel | first45=Paulo | last46=Graudal | first46=Lars | last47=Voge | first47=Maianna | last48=Al-Shammari | first48=Khalaf F. | last49=Saleem | first49=Muhammad | display-authors=1 | title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm | website=BioScience | volume=67 | issue=6 | date=2017 | pages=534–545 | issn=0006-3568 | doi=10.1093/biosci/bix014 | pmid=28608869 | pmc=5451287 | doi-access=free}}</ref> === జంతుజాలం ​​=== అద్భుతమైన వృక్ష వైవిధ్యం, స్థానికతతో పాటు, న్యూ కాలెడోనియా విస్తృత వైవిధ్యం కలిగిన జంతువులకు ఆవాసాలను కూడా అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో 100 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు నివసిస్తున్నాయి. వాటిలో 24 స్థానికమైనవి.<ref name = "Palmas">{{Cite journal| last1=Palmas | first1=Pauline | last2=Jourdan | first2=Hervé | last3=Rigault | first3=Frederic | last4=Debar | first4=Léo | last5=De Meringo | first5=Hélene | last6=Bourguet | first6=Edouard | last7=Mathivet | first7=Mathieu | last8=Lee | first8=Matthias | last9=Adjouhgniope | first9=Rachelle | last10=Papillon | first10=Yves | last11=Bonnaud | first11=Elsa | last12=Vidal | first12=Eric | title=ఫెరల్ పిల్లులు న్యూ కాలెడోనియా జీవవైవిధ్య హాట‌స్పాటు అత్యుత్తమ స్థానిక జంతుజాలాన్ని బెదిరిస్తున్నాయి. | website=జీవ పరిరక్షణ | date=1 అక్టోబరు 2017 | volume=214 | pages=250–259 | doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 | bibcode=2017BCons.214..250P | s2cid=43153107 | url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | access-date=21 నవంబరు 2021 | archive-date=20 మార్చి 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220320011424/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | url-status=live}}</ref> ఈ స్థానిక పక్షి జాతులలో ఒకటి న్యూ కాలెడోనియను కాకి. ఇది జంతువులలో దాని సాధన తయారీ సామర్థ్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ప్రైమేటు‌లకు పోటీగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite journal| author1=Weir, A.A.S. | author2=చాపెల్, J. | author3=కాసెల్నిక్, A. | date=2002 | title=న్యూ కాలెడోనియన్ కాకులలో హుక్స్ ఆకృతి | url=https://archive.org/details/sim_science_2002-08-09_297_5583/page/981 | website=[[సైన్స్ (జర్నల్) | సైన్స్]] | volume=297 | issue=5583 | page=981 | doi=10.1126/science.1073433 | pmid=12169726 | s2cid=29196266 }}</ref> ఈ కాకులు వాటి అసాధారణ తెలివితేటలు, సమస్యలను పరిష్కరించడానికి సాధనాలను రూపొందించే సామర్థ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి. మానవులతో పాటు అధ్యయనం చేయబడిన ఏ జంతువులోనూ అత్యంత సంక్లిష్టమైన సాధనాలను తయారు చేస్తాయి.<ref name="nccbbc">{{Cite news| last=వాకర్ | first=Matt | url=http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | title=తెలివైన కొత్త కాలెడోనియన్ కాకులు తల్లిదండ్రుల టూల్ స్కూల్‌కు వెళ్తాయి | website=[[BBC News]] | date=2010-10-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=14 అక్టోబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | url-status=live}}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|కగు, ఒక స్థానిక ఎగరలేని పక్షి]] స్థానిక కగు,<ref>అటెన్‌బరో, D. 1998 ''ది లైఫ్ ఆఫ్ బర్డ్స్'' BBC {{ISBN | 0563-38792-0}}</ref> ఇది చురుకైనది త్వరగా పరిగెత్తగలదు కాని ఇది ఎగరలేని పక్షి, కానీ అది తన రెక్కలను ఉపయోగించి కొమ్మలు ఎక్కడానికి లేదా జారడానికి కూడా ఉపయోగిస్తుంది. దీని శబ్దం కుక్క మొరగినట్లు ఉన్జ్తుంది. ఇది మోనోటైపికు కుటుంబం రైనోచెటిడే, క్రమం యూరిపిజిఫార్మ్సులో మనుగడలో ఉన్న సభ్యత్వం కలిగి ఉంది.<ref name="kagu">{{Cite web| url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | title=Kagu | website=Oiseaux-birds.com | access-date=2013-01-30 | archive-date=24 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా నదులు, సరస్సులలో 11 స్థానిక చేప జాతులు, 14 స్థానిక జాతులు డెకాపోడు, క్రస్టేసియన్లు ఉన్నాయి. ''నియోగాలాక్సియాసు'' వంటి కొన్ని చిన్న ప్రాంతాలలో మాత్రమే ఉన్నాయి.<ref name="ncnau" /> నాటిలసు—ఒక సజీవ శిలాజంగా పరిగణించబడ్డాయి. మెసోజోయికు శకం చివరిలో అంతరించిపోయిన అమ్మోనైటులకు సంబంధించినవి—న్యూ కాలెడోనియా చుట్టూ ఉన్న పసిఫికు జలాల్లో కనిపిస్తాయి.<ref name="ncnau">{{Cite web| url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php | title=La Biodiversité | website=Endemia.nc | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php | archive-date=6 జనవరి 2013 }}</ref> ఇక్కడ పెద్ద వైవిధ్యం ఉంది సముద్ర చేపలు చుట్టుపక్కల జలాల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి పగడపు సముద్రం పరిధిలో ఉంటాయి. పక్షి, సరీసృపాలు, చేపల జాతులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికీ న్యూ కాలెడోనియాలో చాలా తక్కువ క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి: ఇక్కడ కనిపించే తొమ్మిది ఈరదాలలో ఆరు స్థానికమైనవిగా ఉన్నాయి.<ref name="Palmas" /> న్యూ కాలెడోనియాలోని అనేక జాతులు వాటి పరిమాణానికి విశేషమైనవి: ''డుకులా గోలియతు'' అనేది ఆర్బోరియలు పావురం అతిపెద్ద ఉనికిలో ఉన్న జాతి; ''రాకోడాక్టిలసు లీచియనసు'', ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గెక్కో; ''ఫోబోస్సిన్కసు బోకోర్టి (పెద్ద స్కింకు)'' 2003లో తిరిగి కనుగొనబడే వరకు అంతరించిపోయినట్లు భావించారు..<ref name="ncnau" /> మానవ నివాసానికి ముందు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉన్న చాలా జంతుజాలం ​​ఇప్పుడు అంతరించిపోయింది, వీటిలో ''సిల్వియోర్నిసు'', ఏ జీవ జాతితోనూ దగ్గరి సంబంధం లేని ఒక మీటర్ కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న పక్షి, ''మియోలానియా'', జురాసిక్ కాలంలో జీవించి ఉన్న తాబేళ్ల నుండి వేరుగా ఉన్న ఒక పెద్ద కొమ్ముల తాబేలు ఉన్నాయి. 2024 జనవరిలో రాజధాని నౌమియాలోని ఒక కోర్టు సొరచేపలను చంపడాన్ని నిషేధిస్తూ తీర్పును జారీ చేసింది. దీనిని అసమానంగా పేర్కొంటూ. మునుపటి సంవత్సరంలో ఒక ఆస్ట్రేలియన్ పర్యాటకుడు ఒక సొరచేప చేత చంపబడిన తర్వాత నిషేధంనికి వ్యతిరేకత ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite news| last=reporter | first=Guardian | date=2024-01-08 | title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash | access-date=2024-01-10 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> == జనాభా == {| class="wikitable" ! సంవత్సరం !!జనసంఖ్య ‌<ref name="ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | title=ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2 నవంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | archive-date=11 ఏప్రిల్ 2020 | url-status=live}}</ref>!!శాతాలు |- |1956 || 68,480 ||— |- | 1963 || 86,519 || +3.72% |- | 1969 || 100,579 || +2.60% |- | 1976 || 133,233 || +4.03% |- | 1983 || 145,368 || +1.26% |- | 1989 || 164,173 || +2.06% |- | 1996 || 196,836 || +2.61% |- | 2009 || 245,580 || +1.68% |- | 2014 || 268,767 || +1.79% |- | 2019 || 271,407 || +0.19% |- | 2022 || 269,815 || −0.25% |- | 2023 || 268,510 || −0.48% |- |} 2019లో చివరి జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407.<ref name=censuspop /> వీరిలో 18,353 మంది లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో, 49,910 మంది నార్తు ప్రావిన్సులో, 203,144 మంది సౌత్ ప్రావిన్సులో నివసించారు. 2014 - 2019 మధ్య జనాభా పెరుగుదల ఇటీవల 0.2% తగ్గింది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> లాయల్టీ దీవులు (0.1%), దక్షిణ ప్రావిన్సు (−0.2%) కంటే ఉత్తర ప్రావిన్సు (2014 - 2019 మధ్య సంవత్సరానికి 0.3%)లో జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉంది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> జనాభాలో 30% మంది 20 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.<ref name=":0">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 | title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2 నవంబరు 2020=7archive-date | archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-t | url-status=live| archive-date=2020-11-07 }}</ref> మొత్తం జనాభాలో వృద్ధుల నిష్పత్తి పెరుగుతోంది. ఇద్దరు న్యూ కాలెడోనియాలోని ముగ్గురు నివాసితులలో గ్రేటరు నౌమేయాలో నివసిస్తున్నారు. 78% మంది న్యూ కలెడోనియాలో జన్మించారు. మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు 2014లో స్త్రీకి 2.2 పిల్లల నుండి 2019లో 1.9కి తగ్గింది.<ref name="insee-12">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans|publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr)|language=fr|access-date=2013-01-30|archive-date=31 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|url-status=live}}</ref> === సప్రదాయ సమూహాలు === {{bar box |title=న్యూ కలడోనియాలో సంప్రదాయ సమూహాలు (2019 గణాంకాలు)<ref name="Population Structure of Communities">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | title=Population Structure of Communities | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=29 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | archive-date=13 November 2019 | url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=సంప్రదాయ సమూహాలు |right1=శాతం |float=right |bars= {{bar percent|కనకు|darkgreen|41.2}} {{bar percent|యురేపియన్లు|purple|24.1}} {{bar percent|"కలడోనియన్లు" లేక ఎవరో చెప్పని వారు|pink|7.5}} {{bar percent|మిశ్రమ ప్రజలు|red|11.3}} {{bar percent|వల్లిసియను/ఫుటినియన్లు|black|8.3}} {{bar percent|తహిటియన్లు|darkblue|2.0}} {{bar percent|జవనీసు|Violet|1.4}} {{bar percent|ని-వనౌటు|maroon|0.9}} {{bar percent| ఇయత్నామీయులు|darkgray|0.8}} {{bar percent|ఇతర ఆసియన్లు|gray|0.4}} {{bar percent|ఇతరులు|tan|2.1}} }} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం,<ref name="జనసంఘాల జనాభా నిర్మాణం" /> జనాభాలో 41.2% మంది కనాకు కమ్యూనిటీకి చెందినవారని నివేదించబడింది (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 39.1% నుండి పెరిగింది) యూరోపు (కాల్డోచె, జోరెల్లె) కమ్యూనిటీకి 24.1% (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 27.2% నుండి తగ్గింది). జనాభాలో మరో 7.5% మంది "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపు పొందారు లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 9.9% నుండి తగ్గింది). "కాలెడోనియను"గా తమను తాము గుర్తించుకునే లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించే చాలా మంది వ్యక్తులు జాతిపరంగా యూరోపియన్లుగా భావిస్తారు.<ref name="LoganCole2001b">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=New Caledonia | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=39 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | url-status=live}}</ref> ఇతర స్వీయ-నివేదిత సంఘాలు వాలిసియన్లు, ఫుటునియన్లు (మొత్తం జనాభాలో 8.3%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.2% నుండి ఎక్కువ), ఇండోనేషియన్లు జావానీసు జాతి సమూహం (మొత్తం జనాభాలో 1.4%, 2014లో ఉన్నట్లే),<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియన్ జావానీస్, న్యూ కాలెడోనియాలో | url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | website=joshuaproject.net | publisher=జాషువా ప్రాజెక్ట్ | access-date=14 డిసెంబరు 2020 | archive-date=5 డిసెంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | url-status=live}}</ref> తాహితీయన్లు (మొత్తం జనాభాలో 2.0%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 2.1% నుండి తగ్గింది), ని-వనువాటు (0.9%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.0% నుండి తగ్గింది), వియత్నామీసు (0.8%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 0.9% నుండి తగ్గింది), ఇతర ఆసియన్లు (ప్రధానంగా జాతి చైనీసు; మొత్తం జనాభాలో 0.4%, 2014 లో మాదిరిగానే). జనాభాలో 11.3% మంది బహుళ వర్గాలకు (మిశ్రమ జాతి) చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.6% నుండి పెరిగింది). 2004 జనాభా లెక్కల నుండి తొలగించబడిన కమ్యూనిటీకి చెందిన ప్రశ్నను 2009లో 1996 జనాభా లెక్కల నుండి భిన్నమైన కొత్త సూత్రీకరణ కింద తిరిగి ప్రవేశపెట్టారు. ఇది బహుళ ఎంపికలను (మిశ్రమ జాతి), "ఇతర" ఎంపికను స్పష్టం చేసే అవకాశాన్ని అనుమతిస్తుంది (ఇది చాలా మంది యూరోపియన్లు "ఇతర" వర్గంలో "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపుకు దారితీసింది లేదా యూరోపియను, కనకు రెండింటినీ వంటి అనేక జాతి సంఘాలను ఎంచుకోవడానికి దారితీసింది. తద్వారా మిశ్రమ జాతిగా కనిపిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా బుష్లో ‌నివసిస్తున్న కాల్డోచెసు‌కు సంబంధించినది. వీరికి తరచుగా మిశ్రమ వంశపారంపర్యత ఉంటుంది).<ref name="eth09">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | title=Recensement de la population 2009 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-date=2012-11-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121113151316/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | url-status=bot: unknown}}</ref>చివరగా జనాభాలో 2.1% మంది "కాలెడోనియను" మినహాయించి ఇతర వర్గాలకు చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.3% నుండి పెరిగింది). మెలనేసియను జాతి సమూహంలో భాగమైన కనకు ప్రజలు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} వారి సామాజిక సంస్థ సాంప్రదాయకంగా వంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవి వారి అసలు స్థానం, వారి పూర్వీకుల వృత్తిని బట్టి "భూమి" లేదా "సముద్ర" వంశాలుగా గుర్తించబడతాయి.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కనకు‌లు లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో 95%, ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో 72%, దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో 29% ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} కనకు‌లు యూరోపియన్లు, ఇతర స్థిరనివాసుల కంటే తక్కువ సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిలో ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine | magazine=Synthese | issue=35 | url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique | format=PDF | title=Recensement de lal=201fr | trans-title=2014 జనాభా గణన | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamiqueurs-dynamique | url-status=live}}</ref> <nowiki>యూరోపియన్లు ఫ్రాన్సు ఈ ద్వీపసమూహంలో ఒక శిక్షా కాలనీని స్థాపించినప్పుడు మొదట న్యూ కాలెడోనియాలో స్థిరపడ్డారు.{sfn|అనయ|2011|p=5}} ఖైదీలు తమ శిక్షలను పూర్తి చేసిన తర్వాత వారికి స్థిరపడటానికి భూమి ఇవ్వబడింది.</nowiki>{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలోని 73,199 యూరోపియన్లలో, 30,484 మంది స్థానికంగా జన్మించినవారు, 36,975 మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సులో జన్మించారు, 488 మంది ఫ్రెంచ్ పాలినేషియాలో జన్మించారు, 86 మంది వాలిసు, ఫుటునాలో జన్మించారు, 5,166 మంది విదేశాలలో జన్మించారు.<ref name="ridet">{{Cite web| title=DONNEES DE CADRAGE | url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | format=XLS | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 | location=Nouméa}}</ref> యూరోపియన్లు అనేక సమూహాలుగా విభజించబడ్డారు. కాల్డోచే లను సాధారణంగా న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన వారిగా నిర్వచించారు. వీరికి తొలి ఫ్రెంచి స్థిరనివాసుల కాలం నాటి పూర్వీకుల సంబంధాలు ఉన్నాయి.<ref name="LoganCole2001b" /> వారు తరచుగా గ్రాండే టెర్రే పశ్చిమ తీరంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు. అక్కడ చాలామంది పెద్ద పశువుల ఆస్తులను నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="LoganCole2001b" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ఇటీవల స్థిరపడిన కుటుంబాల నుండి జన్మించిన, కేవలం కాలెడోనియన్లు అని పిలువబడే వారు కాల్డోచేల నుండి భిన్నంగా ఉంటారు.<ref name="LoganCole2001" /> మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి-జన్మించిన వలసదారులను న్యూ కాలెడోనియాకు వచ్చే ''మెట్రోసు'' లేదా ''జోరెల్లెసు'' అని పిలుస్తారు, ఇది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో వారి మూలాలను సూచిస్తుంది.<ref name="LoganCole2001" /> వీరికి దాదాపు 2,000 మందితో కూడిన కమ్యూనిటీ కూడా ఉంది<ref name="LoganCole2001" /> పియడ్సు నొయిసు ఫ్రాన్సు పూర్వ ఉత్తర ఆఫ్రికను కాలనీలలోని యూరోపియను స్థిరనివాసుల వారసులు;<ref>{{Cite journal| url=http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=ది కాంటెంపరరీ పసిఫిక్ | author=డేవిడ్ ఎ. చాపెల్ | date=2005 | volume=17 | issue=2 | pages=435–448 | doi=10.1353/cp.2005.0043 | s2cid=258106946 | access-date=28 మార్చి 2008 | archive-date=4 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113325/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | url-status=live| url-access=subscription}}</ref> వారిలో కొందరు స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక రాజకీయాల్లో ప్రముఖులు,ఆర్పిసిఆర్ నాయకుడు పియరీ మారేస్కా కూడా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | title=నౌమియా జర్నల్; పసిఫిక్‌లోని ఒక ద్వీపంలో, కానీ శాంతికి దూరంగా | website=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | author=హెన్రీ కామ్ | date=26 జూలై 1988 | author-link=హెన్రీ కామ్ | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2017 | archive-date=23 ఏప్రిల్ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | url-status=live}}</ref> అల్ జజీరా ఇంగ్లీషు 2015లో విడుదల చేసిన ఒక డాక్యుమెంటరీ ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 10% వరకు మంది 19వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రెంచి అల్జీరియా నుండి బెర్బెరు ప్రజలు 1871లో జరిగిన మోక్రానీ తిరుగుబాటుకు ప్రతీకారంగా ద్వీపంలోని జైళ్లకు బహిష్కరించబడిన సుమారు 2,000 మంది అరబ్బు-బెర్బెరు ప్రజల వారసులని పేర్కొంది. వారి శిక్షలు అనుభవించిన తర్వాత వారు విడుదల చేయబడి ద్వీపంలో వలసరాజ్యాల ప్రయత్నాలలో భాగంగా భూమిని సొంతం చేసుకోవడానికి, సాగు చేసుకోవడానికి ఇవ్వబడ్డారు. న్యూ కాలెడోనియాలో ఖైదు చేయబడిన అల్జీరియన్లలో అత్యధికులు పురుషులు కావడంతో ఇతర జాతి సమూహాలకు చెందిన మహిళలతో ప్రధానంగా సమీపంలోని మహిళా జైళ్ల నుండి వచ్చిన ఫ్రెంచి మహిళలతో వివాహాల ద్వారా సమాజం కొనసాగింది. యూరో-ఫ్రెంచి జనాభాలో కలిసిపోవడం, వారి జాతి నేపథ్యం కోసం వివక్షత రెండింటినీ ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ బహిష్కరించబడిన వారి వారసులు అల్జీరియన్లుగా ఒక సాధారణ గుర్తింపును కాపాడుకోవడంలో విజయం సాధించారు. ఇందులో కొన్ని సాంస్కృతిక పద్ధతులు (అరబిక్ పేర్లు వంటివి), కొన్ని సందర్భాల్లో ఇస్లామికు మతం ఉన్నాయి. అల్జీరియా పౌరసత్వం పొందడం తరచుగా కష్టమైన ప్రక్రియ అయినప్పటికీ కొందరు అల్జీరియాకు ఒక ఆచారంగా ప్రయాణిస్తారు. అల్జీరియను-కలేడోనియన్ల అత్యధిక జనాభా బౌరైలు కమ్యూను‌లో (ముఖ్యంగా జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఇస్లామికు సాంస్కృతిక కేంద్రం ఉన్నాయి), నౌమియా, కోనే, పౌమ్‌బౌటు, యాటేలలో చిన్న కమ్యూనిటీలు ఉన్నాయి. <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|కనకు మహిళలు Rodéo cheval.JPG|రోడియోలు (ఇక్కడ బౌరైలు వార్షిక ఉత్సవంలో) కాల్డోచే సంస్కృతిలో భాగం. </gallery> === భాషలు === ఫ్రెంచి స్థావరాల స్థాపనతో ఫ్రెంచి భాష వ్యాప్తి చెందడం ప్రారంభమైంది. ఇప్పుడు అత్యంత ఏకాంత గ్రామాలలో కూడా ఫ్రెంచి మాట్లాడబడుతోంది. చాలా కాలంగా జనాభా అంతటా నిష్ణాతుల స్థాయి గణనీయంగా మారుతూ వచ్చింది. ప్రధానంగా 1953 కి ముందు సార్వత్రిక ప్రజా విద్య లేకపోవడం, వలస, జాతి వైవిధ్యం కారణంగా <ref name="rl-lang">{{Cite web| url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | title=Situation linguistice en Nouvelle-Calédonie | publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=18 జనవరి 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | url-status=dead}}</ref> కానీ ఫ్రెంచి భాష ఇప్పుడు జనాభా గణనల ద్వారా చూపబడిన యువ తరాలు. 2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 97.3% మంది ప్రజలు ఫ్రెంచి మాట్లాడగలరు. చదవగలరు వ్రాయగలరు అని నివేదించారు. అయితే 1.1% మంది మాత్రమే తమకు ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం లేదని నివేదించారు.<ref name="cite web">{{Cite web| title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de residence et sexe | format=XLS | url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | location=Noumea | access-date=2013-02-28 | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> 2014 - 2019 జనాభా లెక్కలలో ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం గురించి ఎటువంటి ప్రశ్నలు అడగలేదు. ఎందుకంటే జనాభా దాని గురించి దాదాపు సార్వత్రిక అవగాహనను కలిగి ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాలో మాట్లాడే 28 కనాకు భాషలు ఆస్ట్రోనేషియను కుటుంబంలోని ఓషియానికు సమూహంలో భాగంగా ఉన్నాయి.<ref name="macc">{{Cite web| website=Académie des Langues Kanak | title=Langues | url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-date=9 నవంబరు 2017 | url-status=dead| access-date=15 అక్టోబరు 2011 }}</ref> వీటిలో ఎనిమిదింటిని తల్లిదండ్రులు కిండరు గార్టెను నుండి తమ పిల్లలకు ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టులుగా ఎంచుకోవచ్చు. ఉన్నత పాఠశాల వరకు (నాలుగు భాషలు బ్యాచిలర్ డిగ్రీ వరకు బోధిస్తారు), వాటి ప్రమోషను‌కు ఒక అకాడమీ బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref name="maskan">{{Cite web| url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-date=2009-04-26 | title=La Population De Nouvelle-Caledonie | publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie | language=fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead}}</ref> విస్తృతంగా మాట్లాడే మూడు స్థానిక భాషలు డ్రెహు (లిఫౌలో మాట్లాడతారు), నెంగోను (మారేలో మాట్లాడతారు), పైసీ (గ్రాండే టెర్రే ఉత్తర భాగం).<ref name="maskan" /> ఇతర భాషలలో ఐఐఐ (ఓవియాలో మాట్లాడతారు) ఉన్నాయి. 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 44.0% మంది కనీసం ఒక కనకు భాష గురించి ఏదో ఒక రూపంలో జ్ఞానం కలిగి ఉన్నారని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 41.3% నుండి), అయితే 56.0% మంది తమకు కనకు భాషల గురించి ఏమీ తెలియదని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 58.7% నుండి తగ్గింది).<ref>{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de residence par groupe d'âge décennal | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | language=fr | access-date=2023-03-06 | archive-date=1 నవంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | url-status=live}}</ref><ref name="cen-lang" /> వలస జనాభాలో ఇతర ముఖ్యమైన భాషా సంఘాలలో వాలిసియను, ఫుటునియన్, తహితీయను, జావానీసు, వియత్నామీసు, చైనీసు మాట్లాడేవారు ఉన్నారు, బిస్లామా. === మతం === {{Pie chart |thumb = right |caption = ప్యూ ఫోరం నిర్వహించిన గ్లోబల్ రిలిజియస్ ల్యాండ్‌స్కేప్ సర్వే ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలో మతం, 2012<ref name="Survey">{{Cite web| url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | url-status=dead| archive-date=25 January 2017 | title=The Global Religious Landscape | publisher=Pewforum.org | access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = క్రైస్తవం |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = ఏ మతం చేదు |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = ఇస్లాం |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = బుద్ధిజం |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = జానపద మతం |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = ఇతరులు |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} ప్రధాన మతం క్రైస్తవ మతం; జనాభాలో సగం మంది కాథలికు, వీరిలో ఎక్కువ మంది యూరోపియన్లు, పశ్చిమ ఉవియనులు, వియత్నామీసు, మెలనేసియను, పాలినేసియను మైనారిటీలలో సగం మంది ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /> కాథలికు మతాన్ని ఫ్రెంచి వలసవాదులు ప్రవేశపెట్టారు. ఈ ద్వీపంలో అనేక ప్రొటెస్టంటు చర్చిలు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో ఫ్రీ ఎవాంజెలికలు చర్చి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఎవాంజెలికలు చర్చి - లాయల్టీ ఐలాండ్సు అత్యధిక సంఖ్యలో అనుచరులను కలిగి ఉన్నాయి; వాటి సభ్యత్వాలు దాదాపు పూర్తిగా మెలనేసియను.<ref name="ncbrit" /> ప్రొటెస్టంటిజం 20వ శతాబ్దం చివరిలో స్థిరపడింది. విస్తరిస్తూనే ఉంది. అనేక ఇతర క్రైస్తవ సమూహాలు, 6,000 కంటే ఎక్కువ మంది ముస్లింలు కూడా ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /><ref>{{Cite book| author=R. జి. క్రోకోంబే | title=పసిఫిక్ దీవులలో ఆసియా: పశ్చిమాన్ని భర్తీ చేయడం | url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | access-date=24 ఆగస్టు 2012 | date=2007 | publisher=editorips@usp.ac.fj | isbn=978-982-02-0388-4 | pages=375– | archive-date=4 జూన్ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | url-status=live}}</ref> (న్యూ కాలెడోనియాలో ఇస్లాం, బహాయి విశ్వాసం కొత్తలో చూడండి, కాలెడోనియా నౌమియా రోమను కాథలికు ఆర్చి డియోసెసు ఆఫ్ నౌమియా స్థానం. == విద్య == న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఫ్రెంచి పాఠ్యాంశాలు ఆధారంగా ఫ్రెంచి ఉపాధ్యాయులు, ఫ్రెంచి-శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు ఇద్దరూ అందిస్తారు. 1998 నౌమియా ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం ప్రాథమిక విద్య మూడు ప్రావిన్సుల బాధ్యతగా ఉంటుంది. 2010 నాటికి మాధ్యమిక విద్యను ప్రావిన్సులకు బదిలీ చేసే ప్రక్రియలో ఉంది.<ref name="CSC ఆస్ట్రేలియా 2010">{{Cite web| title=ఎమర్జింగ్ పసిఫిక్ లీడర్స్ డైలాగ్ 2010 న్యూ కాలెడోనియా రిపోర్ట్ | url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf | publisher=కామన్వెల్త్ స్టడీ కాన్ఫరెన్సెస్ ఆస్ట్రేలియా | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=18 సెప్టెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf | url-status=dead}}</ref> చాలా పాఠశాలలు న్యూమియాలో ఉన్నాయి. కానీ కొన్ని దీవులలో న్యూ కాలెడోనియా ఉత్తరాన కనిపిస్తాయి. విద్యార్థులు ఉన్నత పాఠశాల వయస్సు చేరుకున్నప్పుడు చాలా మందిని వారి మాధ్యమిక విద్యను కొనసాగించడానికి న్యూమియాకు పంపుతారు. ఆరు సంవత్సరాల వయస్సు నుండి విద్య తప్పనిసరి.<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఎలా ఉంటుంది? | url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | website=న్యూ కాలెడోనియా టుడే | access-date=1 మార్చి 2018 | date=2013-02-28 | archive-date=1 మార్చి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కాలెడోనియాలోని ప్రధాన తృతీయ విద్యా సంస్థ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా (''యూనివర్సిటీ డి లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ'') కొనసాగిస్తారు. ఇది 1993లో స్థాపించబడింది. ఉన్నత విద్య, పరిశోధన, ఆవిష్కరణ మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో వస్తుంది. ఇది నౌమియాలో ఉంది. అనేక రకాల వృత్తి, బ్యాచిలరు, ఎంఎ, పిహెచ్‌డి కార్యక్రమాలు, ఇతర కోర్సులను అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియా ఉన్న విశ్వవిద్యాలయంలో మూడు విద్యా విభాగాలు; ఒక ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఒక పిహెచ్‌డి పాఠశాల, ఒక ఉపాధ్యాయ కళాశాలను ఉన్నాయి. 2013 నాటికి విశ్వవిద్యాలయంలో దాదాపు 3,000 మంది విద్యార్థులు, 107 మంది విద్యావేత్తలు, 95 మంది పరిపాలనా, గ్రంథాలయ సిబ్బంది ఉన్నారు.<ref>{{Cite web| title=Presentation UNC en Anglais 2012 | url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | publisher=[[న్యూ కాలెడోనియా విశ్వవిద్యాలయం]] | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=25 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> చాలా మంది న్యూ కాలెడోనియను విద్యార్థులు మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పు కోర్సు‌లను కూడా అభ్యసిస్తున్నారు. నౌమియా ఒప్పందం ప్రక్రియలో భాగంగా ''కేడరు అవెనిరు'' కనకు నిపుణులకు ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పులను అందిస్తుంది.<ref name="CSC Australia 2010" /> == ఆర్ధికరంగం == {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! ప్రాంతం ! style="width:6em;" | మొత్తం GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (బిలియన్ US$) ! style="width:6em;" | తలసరి GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry| French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | మూలాలు:<ref name="GDP" /><ref name="GDP" /><ref name="IMF">{{Cite web| url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title=World Economic Outlook Database – October 2024 | publisher=IMF | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment | url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== | title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx | title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value | publisher=Cook Islands Statistics Office | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html | title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 | author=INSEE, CEROM | access-date=2025-02-22 | language=fr}}</ref> |} దక్షిణ పసిఫికు‌లో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలలో న్యూ కాలెడోనియా ఒకటి, 2019లో దీని జిడిపి US$9.48 బిలియన్లు.<ref name="GDP" /> 2019లో నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి యుఎస్$34,939 (మార్కెట్టు మారకపు రేట్ల వద్ద).<ref name="GDP" /> ఇది [[హవాయి]], [[ఆస్ట్రేలియా]], [[న్యూజిలాండ్]], [[గువాం|గుయాం]] నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి కంటే తక్కువగా ఉంది. కానీ [[ఓషియానియా]]లోని అన్ని ఇతర స్వతంత్ర, సార్వభౌమ దేశాలు, భూభాగాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అయినప్పటికీ ఆదాయ పంపిణీలో గణనీయమైన అసమానత ఉంది,<ref name="nzmin">{{Cite web| url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | title=న్యూ కాలెడోనియా – ఇన్ఫర్మేషన్ పేపర్ | publisher=NZ విదేశీ వ్యవహారాలు, వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | archive-date=28 జనవరి 2013 }}</ref> ఆర్థికంగా ఆధిపత్యం చెలాయించే దక్షిణ ప్రావిన్సు, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన ఉత్తర ప్రావిన్సు, లాయల్టీ దీవుల మధ్య దీర్ఘకాలిక నిర్మాణ అసమతుల్యతలు.<ref name="undcol">{{Cite web| url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | title=ముగింపు సెషన్, డీకోలనైజేషన్ పై ప్రత్యేక కమిటీ న్యూ కాలెడోనియా, [[టోకెలావ్]] పై రెండు గ్రంథాలను ఆమోదించింది; దాని పనిపై విమర్శలను పట్టించుకోవాలనే విజ్ఞప్తులను వింటుంది | publisher=United Nations | access-date=2013-01-30 | archive-date=23 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో వాడుకలో ఉన్న కరెన్సీ సిఎఫ్‌పి ఫ్రాంకు 2020 మే నాటికి యూరోకు 119.3 సిఎఫ్‌పి నుండి 1.00 యూరోల రేటుతో పెగ్ చేయబడి.<ref>{{Cite web| url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | title=XE: EUR/XPFని మార్చండి. కాంప్టోయిర్స్‌కు యూరో సభ్య దేశాలు Français du Pacifique (CFP) Franc | website=xe.com | access-date=16 మే 2020 | archive-date=25 జనవరి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | url-status=live}}</ref> జారీ చేయబడింది.<ref name="viep">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | title=Vie pratique – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=30 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిజమైన జిడిపి 2010ల మొదటి అర్ధభాగంలో సంవత్సరానికి సగటున +3.3% పెరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు ధరలు పెరగడం, పెరుగుతున్న ఉపాధి కారణంగా దేశీయ డిమాండు పెరుగుదల, అలాగే బలమైన వ్యాపార పెట్టుబడులు పెరగడం ద్వారా ఇది పెరిగింది. కానీ 2010ల రెండవ భాగంలో సంవత్సరానికి +0.2% మాత్రమే పెరిగింది. స్థానిక నికెలు పరిశ్రమ సంక్షోభంలోకి ప్రవేశించడంతో, పదేపదే స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు ఆర్థిక అనిశ్చితిని సృష్టించాయి.<ref name="GDP" /> 2017లో న్యూజిలాండు నుండి వస్తువులు, సేవల ఎగుమతులు కాలెడోనియా 1.93 బిలియన్ల US డాలర్లు. వీటిలో 77.5% ఖనిజ ఉత్పత్తులు, మిశ్రమలోహాలు (ప్రధానంగా నికెల్ ఖనిజం, ఫెర్రోనికెలు) ద్వారా లభించగా 5.0% హోటలు, రెస్టారెంటు సేవల ఎగుమతులు (అంటే న్యూ కాలెడోనియాలో అంతర్జాతీయ పర్యాటకం).<ref name="trade">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services | title=Importations et exportations de biens et services à prix courants | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> వస్తువులు, సేవల దిగుమతులు 3.48 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లు.<ref name="trade" /> వస్తువుల దిగుమతుల్లో 40.9% మెట్రోపాలిటను [[ఫ్రాన్సు]], దాని విదేశీ విభాగంల నుండి, 11.7% [[సింగపూర్]] (ముఖ్యంగా ఇంధనం), 11.5% [[ఆస్ట్రేలియా]], 5.0% యూరోపియన్ యూనియన్లోని ఇతర దేశాల నుండి, 4.2% [[చైనా]], [[హాంకాంగ్]] నుండి, 4.1% [[న్యూజిలాండ్]] నుండి, 3.7% [[దక్షిణ కొరియా]] నుండి, 2.4% [[జపాన్]] నుండి, 2.0% [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]] నుండి, 1.9% [[కెనడా]] నుండి, 12.6% ఇతర దేశాల నుండి వచ్చాయి.<ref name="trade_partners">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux | title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2025-02-22 }}</ref> 2017లో వస్తువులు, సేవలలో వాణిజ్య లోటు 1.55 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లుగా ఉంది.<ref name="trade" /> ఫ్రాన్సు నుండి ఆర్థిక సహాయం గణనీయంగా ఉంది. ఇది జిడిపిలో 15% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆరోగ్యానికి దోహదం చేస్తుంది.<ref name="cia">{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=[[ది వరల్డ్ ఫ్యాక్ట్‌బుక్]] | publisher=[[సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ]] | access-date=25 జనవరి 2021 | archive-date=7 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> పర్యాటకం అనేది ఒక అంతర్జాతీయ సంస్థ కాదు. పర్యాటకం అభివృద్ధి చెందలేదు, సంవత్సరానికి 1,00,000 మంది సందర్శకులు, [[కుక్ దీవులు]]లో 4,00,000 మంది, [[వనౌటు]]లో 2,00,000 మంది సందర్శకులు ఉన్నారు.<ref name="monde1">{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | title=Nouvelle-Calédon: స్వాతంత్ర్యం? | language=fr | website=Le Monde.fr | access-date=2013-01-30 | date=2011-08-26 | last1=Bolis | first1=Angela | archive-date=19 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | url-status=live}}</ref> భూమి వ్యవసాయానికి అనుకూలం ఉండదు. ఆహారం దిగుమతుల్లో 20% వాటా కలిగి ఉంది.<ref name="cia" /> ఎఫ్‌ఎఒఎస్‌టిఎటి ప్రకారం, న్యూ కాలెడోనియా ఈ క్రింది వాటిని గణనీయంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది: [[యాంలు]] (33వ); [[చేమ]] (44వ); [[అరటి]] (50వ); [[కొబ్బరి]]s (52వ).<ref name="FAOSTAT ఉత్పత్తి గణాంకాలు 2008">{{Cite web| url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | title= FAOSTAT 2008 by Production | website= Faostat.fao.org | access-date= 6 జూన్ 2008 | archive-date= 13 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా [[ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి]] {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}ని కవరూ చేస్తుంది.<ref name="pres-om">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | title=ప్రెజెంటేషన్ – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిర్మాణ రంగం జిడిపిలో దాదాపు 12% వాటాను కలిగి ఉంది. 2010లో జీతాలు పొందే జనాభాలో 9.9% మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది.<ref name="nzmin" /> తయారీ ఎక్కువగా ఆహార పదార్థాలు, వస్త్రాలు, ప్లాస్టికు‌ల పరివర్తన వంటి చిన్న-స్థాయి కార్యకలాపాలకే పరిమితం చేయబడింది.<ref name="nzmin" /> {| class="wikitable" |+2019 లో తలసరి జిడిపి (నామినలు) 2019 (యుఎస్$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === నికెలు రంగం === [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|దక్షిణ న్యూ కాలెడోనియాలోని ఒక క్రీకు. ఎరుపు రంగులు ఐరన్ ఆక్సైడులు, నికెలు లలో నేల గొప్పతనాన్ని వెల్లడిస్తాయి.]] న్యూ కాలెడోనియను నేలలు ప్రపంచంలోని నికెలు వనరులలో దాదాపు 25% కలిగి ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నికెల్ మళ్ళీ మెరుస్తుంది | website=Metal Bulletin | date=3 డిసెంబరు 2001 | access-date=13 మార్చి 2009 | archive-date=9 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | url-status=live}}</ref> 2000ల చివరి మాంద్యం నికెలు పరిశ్రమను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. ఎందుకంటే ఈ రంగం వరుసగా రెండవ సంవత్సరం నికెలు ధరలలో గణనీయమైన తగ్గుదలను (2009లో −31.0% వార్షికంగా) ఎదుర్కొంది.<ref name="comptes">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | url-status=dead}}</ref> ధరల తగ్గుదల అనేక మంది ఉత్పత్తిదారులు తమ కార్యకలాపాలను తగ్గించుకోవడానికి లేదా పూర్తిగా నిలిపివేయడానికి దారితీసింది. ఫలితంగా 2008తో పోలిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు సరఫరా 6% తగ్గింది.<ref name="comps" /> ఈ సందర్భం చెడు వాతావరణంతో కలిపి ఈ రంగంలోని ఆపరేటర్లు తమ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని క్రిందికి సవరించవలసి వచ్చింది.<ref name="comps" /> అందువల్ల ఖనిజ వెలికితీత కార్యకలాపాలు సంవత్సరానికి 8% తగ్గాయి.{{when|date=October 2017}}<ref name="comps" /> జిడిపిలో నికెలు రంగం వాటా 2008లో 8% నుండి 2009లో 5%.<ref name="comptes" /> 2009 ద్వితీయార్థంలో ట్రెండు రివర్సలు, డిమాండు‌లో రికవరీ నమోదయ్యాయి. దీని వలన స్థానిక లోహ ఉత్పత్తిలో 2.0% పెరుగుదల సాధ్యమైంది.<ref name="comptes" /> 2020 మార్చి నివేదిక ప్రకారం "న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచంలోనే నాల్గవ అతిపెద్ద నికెలు ఉత్పత్తిదారు. ఇది గత సంవత్సరంలో ధరలలో 26% ర్యాలీని చూసింది".<ref name="bbc.com">{{Cite news| url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 | title=కొరత భయాల మధ్య టెస్లా నికెల్ గనితో భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది | website=[[BBC News]] | date=5 మార్చి 2021 | access-date=9 మార్చి 2021 | archive-date=9 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 | url-status=live}}</ref> అయితే పరిశ్రమ వర్గాల ప్రకారం, గోరో గని "డిజైను లోపాలు, కార్యాచరణ కమీషనింగు సమస్యల కారణంగా నికెలు ఆక్సైడు రూపంలో 60,000 టన్నుల నికెలు" ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యాన్ని ఎప్పుడూ చేరుకోలేదు. 2019లో ఇది దాని వార్షిక సామర్థ్యంలో మూడింట ఒక వంతు కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేసింది".<ref name="mining.com">{{Cite web| url= https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | title= టెస్లా నికెల్ సరఫరాను పొందేందుకు న్యూ కాలెడోనియా గనిలో పాల్గొంటుంది | date= 5 మార్చి 2021 | access-date= 9 మార్చి 2021 | archive-date= 8 మార్చి 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | url-status= live}}</ref> 2021 మార్చిలో టెస్లా గోరో మైను‌తో భాగస్వామ్యానికి అంగీకరించింది. ఇది "ఒప్పందం ప్రకారం. దాని బ్యాటరీ ఉత్పత్తికి నికెలు తీసుకోవడంతో పాటు ఉత్పత్తి, స్థిరత్వ ప్రమాణాలకు సహాయం చేయడానికి సాంకేతిక, పారిశ్రామిక భాగస్వామ్యం" బిబిసి న్యూసు నివేదిక ప్రకారం. మెజారిటీ యజమాని వేలు, ఈ ఒప్పందం ఉద్యోగాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ పరంగా దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని అన్నారు. టెస్లా లిథియం-అయాను బ్యాటరీలను తయారు చేయడానికి నికెలు‌ను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంది. "దాని దీర్ఘకాలిక సరఫరాను పొందాలని" కోరుకుంది.<ref name="bbc.com" /> అలాగే 2021 మార్చి వేలు నికెలు వ్యాపారంలో కొంత భాగాన్ని "స్విసు కమోడిటీ ట్రేడరు ట్రాఫిగురాతో సహా ప్రోనీ అనే కన్సార్టియం"కి విక్రయించారు. న్యూ కాలెడోనియాలోని ప్రాంతీయ అధికారులు, వ్యాపారాలు వేలు ఆపరేషను‌లో 51% వాటాను కలిగి ఉంటాయి.<ref name="mining.com" /> == సంస్కృతి == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|కాల్డోచెలు, యూరోపియను న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన ప్రజలు]] చెక్క చెక్కడం, ముఖ్యంగా హూపు (''మాంట్రౌజియెరా కాలిఫ్లోరా''), సాంప్రదాయ గిరిజన సమాజ విశ్వాసాల సమకాలీన ప్రతిబింబం. టోటెంలు, ముసుగులు, చాంబ్రాన్లేలు లేదా ఫ్లేచే ఫెయిటియరు,<ref name="desc">{{Cite web| url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | url-status=dead| archive-date=2011-07-24 | title=La Culture | publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 }}</ref> కనకు ఇళ్ల పైకప్పులను అలంకరించే ఒక రకమైన బాణం. బాస్కెట్రీ అనేది గిరిజన మహిళలు విస్తృతంగా ఆచరించే ఒక చేతిపని, ఇది రోజువారీ ఉపయోగం కోసం వస్తువులను సృష్టిస్తుంది.<ref name="desc" /> ఇటాలియను ఆర్కిటెక్టు రెంజో పియానో రూపొందించిన (1998లో ప్రారంభించబడిన) జీన్-మేరీ టిజిబౌ కల్చరలు సెంటరు కనకు సంస్కృతికి చిహ్నంగా ఉంది.<ref name="desc" /> కనేకా అనేది స్థానిక సంగీత రూపం, ఇది రెగ్గే నుండి ప్రేరణ పొందింది. 1980లలో ఉద్భవించింది.<ref name="desc" /> మ్వా కా అనేది న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు గుర్తుగా టోటెం పోలు దీనిని 2005లో ప్రారంభించారు.<ref name="mka">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | title=న్యూ కాలెడోనియాలోని నౌమియాలో Mwâ Ka | publisher=లోన్లీ ప్లానెట్ | access-date=2013-01-30 | archive-date=17 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | url-status=live}}</ref> == మాధ్యమం == లెసు నౌవెల్లెసు కాలెడోనియెన్సు<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్న ఏకైక దినపత్రిక.<ref>{{Cite web| url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes | website=[[Scoop (website) | Scoop]] | date=11 March 2014 | access-date=25 April 2016 | archive-date=25 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | url-status=live}}</ref><ref name="vivmed">{{Cite web| url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | title=Vivre en Nouvelle-Calédonie | publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=19 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> నెలవారీ ప్రచురణ, లె చియను బ్లూ, న్యూ కాలెడోనియా నుండి వార్తలను పేరడీ చేస్తుంది.<ref name="lechienbleu.nc">{{Cite web| url=http://www.lechienbleu.nc/ | title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde! | website=Lechienbleu.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/ | archive-date=26 July 2018 | url-status=dead}}</ref> ఐదు రేడియో స్టేషన్లు ఉన్నాయి: పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ‌ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ రేడియో నౌవెలు-కాలెడోనీ, ఓసీను ఎఫ్‌ఎం (సామూహికత సరికొత్త స్టేషను), యువత-ఆధారిత స్టేషన్ ఎన్‌ఆర్‌జె, రేడియో డిజిడో (జీన్-మేరీ టిజిబౌచే స్థాపించబడింది). రేడియో రిథమ్సు బ్ల్యూసు.<ref name="lechienbleu.nc" /> చివరి రెండు స్టేషన్లు ప్రధానంగా న్యూ కాలెడోనియాకు చెందిన వివిధ కనకు సమూహాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. ("డిజిడో" అనేది ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లోని హియెంఘేను‌లో మాట్లాడే ఫ్వై భాష నుండి వచ్చిన పదం,. ఇది సాంప్రదాయ కనకు ఇంటి పైకప్పుకు గడ్డి గడ్డిని భద్రపరచడానికి ఉపయోగించే లోహపు ముల్లు అని సూచిస్తుంది). టెలివిజను విషయానికొస్తే, పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ఫ్రాన్సు టెలివిజన్సు, ఫ్రాన్సు 2, ఫ్రాన్సు 3, ఫ్రాన్సు 4, ఫ్రాన్సు 5, ఫ్రాన్సు 24, ఆర్టేలతో పాటు, రీసో ఔట్రే-మెర్ 1రే అనే స్థానిక ఛానెలు‌ను నిర్వహిస్తుంది, ఇవన్నీ పారిసు నుండి ప్రసారం చేయబడతాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | title=Télévision Numérique Terrestre (TNT) | website=Gouv.nc | access-date=17 July 2018 | date=2016-01-31 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | url-status=live}}</ref> కెనాల్ ప్లస్ కాలెడోనీ కెనాలు+ టెఫ్ 1తో సహా ఫ్రెంచి‌లో 17 డిజిటలు ఛానెలు‌లను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web| url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | title=Grille TV – Canal+ Calédonie | website=Canalplus-caledonie.com | access-date=17 July 2018 | archive-date=18 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | url-status=dead}}</ref> అనలాగు టెలివిజను ప్రసారాలు 2011 సెప్టెంబరులో ముగిశాయి, న్యూ కాలెడోనియాలో డిజిటలు టెలివిజను పరివర్తనను పూర్తి చేశాయి.<ref name="tnt">{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère | website=nouvellecaledonie.la1ere.fr | archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | archive-date=30 September 2011 | url-status=dead}}</ref> రెండు కొత్త స్థానిక టెలివిజను స్టేషన్లు, ఎన్‌సిటివి, ఎంసి9 కోసం బిడ్లను ‌ ఫ్రెంచి ప్రసార అధికారులు పరిగణించారు.<ref name="rnzitv">{{Cite web| url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | title=Two new New Caledonia television channels proposed | website=Rnzi.com | date=2011-10-12 | access-date=2013-01-30 | archive-date=5 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | url-status=dead}}</ref> ఎన్‌సిటివి 2013 డిసెంబరులో ప్రారంభించబడింది.<ref>{{Cite web| url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | title=NCTV, c'est parti! | language=fr | website=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] | date=9 December 2013 | access-date=19 April 2016 | archive-date=27 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | url-status=live}}</ref>. మీడియా స్వేచ్ఛగా పనిచేయగలదని భావిస్తారు. కానీ రిపోర్టర్సు వితౌటు బోర్డర్సు 2006లో స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహంలోని సభ్యులు ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ సిబ్బందికి "బెదిరింపులు, బెదిరింపులు" గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref name="bbc-cp">{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | title=Regions and territories: New Caledonia | website=[[BBC News]] | date=2013-01-16 | access-date=2013-01-30 | archive-date=13 October 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | url-status=live}}</ref> == క్రీడ == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright| న్యూ కాలెడోనియను ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు క్రిస్టియను కరేంబ్యూ,1998 ఫిఫా ప్రపంచ కప్పు]] [[ఫ్రాన్సు]]తో విజేత<ref>{{Cite news| last1=స్వామినాథన్ | first1=స్వరూప్ | title=కరేంబ్యూ, ఫ్రాన్స్ & న్యూ కాలెడోనియా – ఒక సంక్లిష్ట సంబంధం | url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | access-date=4 నవంబరు 2018 | website=ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ | date=12 అక్టోబరు 2018 | archive-date=5 నవంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో జరిగే అతిపెద్ద క్రీడా కార్యక్రమం ఫిఫా ఆసియా పసిఫిక్ ర్యాలీ ఛాంపియంషిప్పు ‌ (ఎపిఆర్‌సి) ఒక రౌండు. న్యూ కాలెడోనియా ఫుట్బాలు ‌ జట్టు 1950లో ఆడటం ప్రారంభించింది. 2004లో అంతర్జాతీయ ఫుట్బాలు లీగు సంఘం ఫిఫాలో చేరింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-date=2007-07-18 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచ ఫుట్‌బాల్ సంఘంలో చేరింది | publisher=FIFA | date=24 మే 2004 | access-date=6 ఆగస్టు 2009}}</ref> ఫిఫాలో చేరడానికి ముందు, న్యూ కాలెడోనియా పరిశీలకుడి హోదాను కలిగి ఉంది ఓషియానియా ఫుట్బాలు కాన్ఫెడరేషను దాని ఫిఫా సభ్యత్వంతో ఒఎఫ్‌సిలో అధికారిక సభ్యుడిగా మారింది. వారు సౌతు పసిఫికు గేమ్సును ఐదుసార్లు గెలుచుకున్నారు. ఇటీవల 2007లో ఒఎఫ్‌సి నేషన్సు కప్పులో రెండుసార్లు మూడవ స్థానంలో నిలిచారు. క్రిస్టియను కరెంబ్యూ ఒక ప్రముఖ న్యూ కాలెడోనియను మాజీ ఫుట్బాలు క్రీడాకారుడు. అండర్-17 జట్టు 2017లో ఫిఫా అండరు-17 ప్రపంచ కప్పుకు అర్హత సాధించింది. బాస్కెట్బాలు క్రీడ న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రెసు, అభిమానులచే చాలా ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది. దాని న్యూ కాలెడోనియా పురుషుల జాతీయ జట్టు ఓషియానియా ప్రాంతంలో అనేక పతకాలు గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite web| url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | title=న్యూ కాలెడోనియా జాతీయ బాస్కెట్‌బాల్ జట్టు – ఒక తెలియని ఛాంపియన్ | website=VisitNewCaledonia.com | date=13 నవంబరు 2019 | access-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కలెడోనియా బాస్కెట్బాలు క్లబ్బు జట్లు ఎఎస్ ''6ఇ కిమీ'' ఎఎస్ డుంబియా.<ref>{{Cite news| title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km | url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | access-date=1 అక్టోబరు 2021 | website=లెస్ నోవెల్లెస్ కలెడోనియెన్నెస్ | language=fr | access-date= అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | url-status=live}}</ref> [[గుర్రపు పందెం]] న్యూ కాలెడోనియాలో కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది, అలాగే మహిళల [[క్రికెట్]] మ్యాచు‌లు కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | title=Women's Cricket | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=16 మే 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | url-status=live}}</ref> రగ్బీ లీగు జట్టు 2004లో పసిఫికు కప్పులో పాల్గొంది. 2020లో న్యూ కాలెడోనియాలో రగ్బీ లీగు జట్టును రూపొందించడానికి ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి. పసిఫికు ట్రీజు,<ref>{{Cite web| last=Darbyshire | first=Drew | date=2020-05-08 | title=పసిఫిక్ ట్రీజ్: క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్‌లో చేరాలనుకునే ఫ్రెంచి మాట్లాడే పసిఫికు జట్టు | url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | access-date=2022-06-30 | website=LoveRugbyLeague | language=en | archive-date=30 జూన్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | url-status=live}}</ref> చివరికి మెజారిటీ ఆస్ట్రేలియను క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్పులో చేరనుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో జాతీయ సమకాలీకరించబడిన ఈత జట్టు కూడా ఉంది. ఇది విదేశాలలో పర్యటిస్తుంది. "టూరు సైక్లిస్టు డి నౌవెల్లె-కాలెడోనీ" అనేది బహుళ-రోజుల సైక్లింగు స్టేజి రేసు, ఇది సాధారణంగా అక్టోబరు‌లో జరుగుతుంది. ఈ రేసును కామైటు సైక్లిస్టు న్యూ కాలెడోనియా నిర్వహిస్తుంది. ఈ రేసు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండు, ఫ్రాన్సు, రీయూనియన్, ఐరోపా, తాహితీ నుండి రైడర్లను ఆకర్షిస్తుంది. ఆస్ట్రేలియను బ్రెండను వాషింగ్టను 2005 - 2009 మధ్య రేసులో చివరి మూడు సార్లు పూర్తి చేశాడు. న్యూ కాలెడోనియాలో "లాంటెర్ను రూజు" అని పిలుస్తారు. == వంటకాలు == దేశీయ ఉద్యానవన సాగు తక్కువగా ఉండటం వలన ఇతర పసిఫికు దేశాల కంటే న్యూ కాలెడోనియను వంటకాల్లో తాజా ఉష్ణమండల పండ్లు తక్కువగా ఉంటాయి, బదులుగా బియ్యం, చేపలు, [[చేమ]] వంటి వేరు కూరగాయల మీద ఆధారపడతాయి.<ref>{{Cite web| url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | website=Newcaledoniatoday.wordpress.com | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రజలు ఏమి తింటారు? | access-date=16 ఫిబ్రవరి 2014 | date=2013-01-30 | archive-date=14 ఫిబ్రవరి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> దీనిని తరచుగా తయారుచేసే ఒక మార్గం ''బౌగ్న'' అని పిలువబడే పాతిపెట్టిన ఓవెను-శైలి విందు. [[అరటి|అరటి ఆకులలో]] చుట్టి, చేపలు, టారో, అరటిపండు, ఇతర సముద్ర ఆహారాన్ని వేడి రాళ్లతో పాతిపెట్టి ఉడికించి తరువాత తవ్వి తింటారు. == రవాణా == లా టోంటౌటా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నౌమియాకు వాయవ్యంగా దూరంలో ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాను పారిసు, టోక్యో, సిడ్నీ, ఆక్లాండు, బ్రిస్బేను, మెల్బోర్ను, ఒసాకా, పపీటు, నాడి, వాలిసు, పోర్టు విలా విమానాశ్రయాలతో కలుపుతుంది.<ref name="aport">{{Cite web| url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | title=ప్రెజెంటేషన్ | publisher=నౌమియా లా టోంటౌటా యొక్క ఏరోపోర్ట్ ఇంటర్నేషనల్ | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | archive-date=18 జనవరి 2012 | url-status=dead}}</ref> చాలా అంతర్గత విమాన సేవలను అంతర్జాతీయ క్యారియరు ఎయిరుకాలిను నిర్వహిస్తుంది.<ref name="tppdf">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | title=ట్రాన్స్‌పోర్ట్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | location=Noumea}}</ref> క్రూయిజు నౌకలు నౌమియాలోని గారే మారిటైం‌లో డాకు చేస్తాయి.<ref name="lptra" /> ప్రయాణీకుల-, -సరకు రవాణా పడవ ''హవానా'' నెలకు ఒకసారి [[వనౌటు]]లోని పోర్టు విలా, మాలికోలో, లుగంవిల్లె లకు ప్రయాణిస్తుంది.<ref name="lptra">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | title=న్యూ కాలెడోనియాలో రవాణా | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=25 ఆగస్టు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా రహదారి నెట్వర్కు ‌వీటిని కలిగి ఉంటుంది: * రూటు టెరిటోరియలు 1 (ఆర్టి1), నౌమియా నుండి నిష్క్రమణ నుండి కౌమాకు ఉత్తరాన నెహౌ నదికి వెళుతుంది; * రూట్ టెరిటోరియల్ 2, లిఫౌ ద్వీపంలో, లిఫౌ విమానాశ్రయం నుండి వె దక్షిణాన; * రూట్ టెరిటోరియల్ 3, నందిలోని ఆర్టి1 జంక్షను నుండి తివాకా నది వరకు; * ముయివొ దగ్గర ఆర్‌టిఐతో జంక్షను నుండి పవరు ప్లాంటి వరకు రూటు టెరిటోరియలు 4.<ref name="rtne">{{Cite web| url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | title=Site de la DITTT – Infrastructures routières | website=Dittt.gouv.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | archive-date=8 September 2015 | url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:మెలనేషియా]] 5h6rdgeaxu1fbgklctnqcjyooynkpej 4891171 4891162 2026-06-26T08:27:41Z యర్రా రామారావు 28161 /* పరిపాలనా విభాగాలు */ 4891171 wikitext text/x-wiki {{Infobox dependency | name = New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = [[Sui generis collectivity|''Sui generis'' collectivity]] | image_flag = File:Flags of New Caledonia.svg | flag_size = 175px | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = File:Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60px | blank_emblem_type = Symbol | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = {{lang|fr|Terre de parole, terre de partage}}<br/>{{Small|("Land of speech, land of sharing")}} | anthem = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}<br/>{{Small|("The Marseillaise")}}<br/>{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}<br />"{{lang|fr|[[Soyons unis, devenons frères]]}}"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />{{parabr}}{{center|}} | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = Location of New Caledonia | mapsize = 290px | subdivision_type = [[Sovereign state]] | subdivision_name = {{flag|France}} | established_title = Annexed by France | established_date = 24 September 1853 | established_title2 = [[Overseas territory (France)|Overseas territory]] | established_date2 = 1946 | established_title3 = [[Nouméa Accord]] | established_date3 = 5 May 1998 | official_languages = [[French language|French]] | regional_languages = {{hlist|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[Drehu language|Drehu]]|35 other native languages}} | capital = [[Nouméa]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[President of France|President]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[High Commissioner of the Republic in New Caledonia|High Commissioner]] | leader_name2 = [[Jacques Billant]] | leader_title3 = [[President of the Government of New Caledonia|President of the Government]] | leader_name3 = [[Alcide Ponga]] | leader_title4 = [[President of the Congress of New Caledonia|President of the Congress]] | leader_name4 = [[Veylma Falaeo]] | legislature = [[Congress of New Caledonia|Congress]] | national_representation = [[French Parliament]] | national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]] | national_representation1 = [[List of senators of New Caledonia|2 senators]] (of 348) | national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}} | national_representation2 = [[List of constituencies of the National Assembly of France#New Caledonia (988) – 2 seats|2 seats]] (of 577) | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=New Caledonia | date=6 December 2023 | publisher=Central Intelligence Agency | via=CIA.gov | access-date=25 January 2021 | archive-date=7 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 271,407<ref name="auto1">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=Structure de la population et évolutions | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=16 November 2014 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> | population_census_year = 2019 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib | title=Evolution du PIB et du PIB par habitant | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP" /> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} '''న్యూ కాలెడోనియా''' (/కలిడూనియ/ ⓘకల్-ఇహ—డోహ్-న—అ ; ఫ్రెంచి: నౌల్లె-కలెడోనియె [నూవెల్ కలెడోని] ⓘ) <ref>{{Cite web| url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf | archive-date=2007-06-14 | title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Novelle Calédonie | website=[[Journal officiel de la République française]] | date=21 March 1999 | page=4223 | url-status=dead| access-date=2025-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf }}</ref>).[nb 2] అనేది నైరుతి పసిఫికు మహాసముద్రంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహం. ఇది [[వనౌటు]]కు నైరుతిగా 220 కి.మీ (140 మైళ్ళు), ఆస్ట్రేలియాకు తూర్పున 1,210 కి.మీ (750 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి 16,100 కి.మీ (10,000 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న ఇది ఫ్రెంచి రిపబ్లికు సుయి జెనరిసు సముదాయాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఇది ఓవర్సీసు ఫ్రాన్సు‌లో ప్రత్యేకమైన చట్టపరమైన హోదాను కలిగి ఉంది. ఫ్రెంచ్ రాజ్యాంగంలోని ప్రత్యేక అధ్యాయంలో పొందుపరచబడింది. మెలనేషియా ఉపప్రాంతంలో భాగమైన ఈ ద్వీపసమూహంలో గ్రాండే టెర్రే ప్రధాన ద్వీపం, లాయల్టీ దీవులు, చెస్టర్‌ఫీల్డ్ దీవులు, బెలెప్ ద్వీపసమూహం, పైన్స్ ద్వీపం, కొన్ని మారుమూల ద్వీపాలు ఉన్నాయి. చెస్టరు‌ఫీల్డు దీవులు కోరలు సముద్రంలో ఉన్నాయి. ఫ్రెంచి ప్రజలు, ముఖ్యంగా స్థానికులు, గ్రాండే టెర్రే లే కైలౌ అని పిలుస్తారు,<ref name="enc-pres">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | title=Présentation | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation | archive-date=30 October 2012 }}</ref> అనేది మొత్తం న్యూ కాలెడోనియాకు సాధారణంగా ఉపయోగించే మారుపేరు.<ref name="pres-om" /> స్వాతంత్ర్య అనుకూల కనకు పార్టీలు న్యూ కాలెడోనియాను సూచించడానికి (ఎల్‌ఎ) కనకి (pron. కనకి].<ref name="Stanley1989">{{Cite book| author=David Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | page=549 | access-date=18 October 2015 | archive-date=13 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref>) అనే పేరును ఉపయోగిస్తాయి. ఈ పదం 1980లలో న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 41% ఉన్న స్వదేశీ మెలనేసియను కనకు ప్రజల జాతి పేరు నుండి వచ్చింది. న్యూ కాలెడోనియా యూరోపియను యూనియను ఓవర్సీసు కంట్రీసు అండు టెరిటరీసు (ఒసిటీ లు)లో ఒకటి,<ref>{{Cite web| title=European Union Overseas Territories and Countries | url=https://www.overseas-association.eu/octs/ | access-date=2023-12-26 | website=OCTA | language=en | archive-date=10 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231210070244/https://www.overseas-association.eu/octs/ | url-status=live}}</ref> కానీ ఇది యూరోపియను యూనియను‌లో భాగం కాదు.<ref>{{Cite web| title=Overseas Countries and Territories - European Commission | url=https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | access-date=2023-12-26 | website=international-partnerships.ec.europa.eu | language=en | archive-date=27 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231227101600/https://international-partnerships.ec.europa.eu/countries/overseas-countries-and-territories_en | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా 18,575 కిమీ2 (7,172 చదరపు మైళ్ళు) భూభాగాన్ని మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించింది. ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్సులు న్యూ కాలెడోనియను ప్రధాన భూభాగంలో ఉన్నాయి, అయితే లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు అనేది ప్రధాన భూభాగం తూర్పు తీరంలో నాలుగు జనావాస ద్వీపాల శ్రేణి (ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి: ఓవియా, లిఫౌ, టిగా, మేరే). న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407 (2019 అక్టోబరు జనాభా లెక్కలు)<ref name=censuspop>{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | title=268 767 habitants en 2014 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2014-11-16 | archive-date=13 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141113142325/http://www.isee.nc/population/recensement/structure-de-la-population-et-evolutions | url-status=live}}</ref> విభిన్న మూలాలను కలిగి ఉంది. భౌగోళికంగా మారుతుంది; ఉత్తర, లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులలో, స్థానిక కనకు ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్నారు, అయితే సంపన్న దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లో యూరోపియన్ (కాల్డోచెసు, మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి), కనకు, పాలినేషియను (ఎక్కువగా వాలిసియను) మూలానికి చెందిన గణనీయమైన జనాభా ఉంది. అలాగే ఆగ్నేయాసియా, పైడు-నోయిరు, ఉత్తర ఆఫ్రికా వారసత్వానికి చెందిన చిన్న సమూహాలు ఉన్నాయి. న్యూ కాలెడోనియా రాజధాని నౌమియా.<ref name="enc-pres" /> == చరిత్ర == న్యూ కాలెడోనియా ఖండం జియాండియాలో భాగంగా ఉంది, ఇది 79 మిలియన్ల నుండి 83 మిలియను సంవత్సరాల క్రితం సూపరు ఖండం గోండ్వానా నుండి విడిపోయింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | title=తప్పిపోయిన ఖండం యొక్క దాచిన సరిహద్దులు 'జియాండియా' నమ్మశక్యం కాని వివరాలతో వెల్లడయ్యాయి | website=LiveScience | last=Pappas | first=Stephanie | date=25 మార్చి 2021 | access-date=30 డిసెంబరు 2022 | archive-date=20 డిసెంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html | url-status=live}}</ref> మానవుని తొలి జాడలు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉనికి అనేది పసిఫిక్లోని పెద్ద ప్రాంతాలలో లపిటా సంస్కృతి ప్రభావం చూపిన కాలం నాటిది, సిర్కా క్రీపూ 1600 –500 లేదా క్రీపూ 1300–200 .<ref name="pres-hist">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.12010 | | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> లాపిటా అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన నావిగేటర్లు, వ్యవసాయదారులు.<ref name="LoganCole2001">{{Cite book| first1= Leanne | last1= vLogan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 13 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13 | url-status= live}}</ref> మొదటి స్థావరాలు తీరం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. కామను ఎరా మధ్య కాలం నాటివి. క్రీపూ 1100 క్రీశ 200.<ref name="pres-hist" /> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|left| కోటెకా ఈటెలతో నటిస్తున్న ఇద్దరు కనాకు యోధులు1880 ప్రాంతంలో]] బ్రిటిషు అన్వేషకుడు [[జేమ్స్ కుక్]] తన రెండవ సముద్రయానంలో 1774 సెప్టెంబరు 4 న న్యూ కాలెడోనియాను చూసిన మొదటి యూరోపియన్లలో ఒకరు.<ref name="ped">{{Cite web| url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | title=Rapport annuel 2010 | publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=10 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf | url-status=live}}</ref> ఆయన దానికి "న్యూ కాలెడోనియా" అని పేరు పెట్టాడు. ఎందుకంటే ఆ ద్వీపం ఈశాన్య ప్రాంతం ఆయనకు [[స్కాట్లాండ్]]ని గుర్తు చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 1788లో ఆయన అదృశ్యం కావడానికి కొంతకాలం ముందు గ్రాండే టెర్రే తీరాన్ని కామ్టే డి లాపెరౌసు చేరుకున్నాడు. 1793 - 1796 మధ్య లాయల్టీ దీవులను మొదటిసారి సందర్శించారు. అప్పుడు మేరు, లిఫౌ, టిగా, ఓవియాలను ఇంగ్లీషు తిమింగల వేటగాళ్ళు మ్యాపు చేశారు. విలియం రావెను.<ref>{{Cite book| url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | title=పసిఫిక్ దీవుల ఆవిష్కరణ, అన్వేషణ యొక్క చారిత్రక నిఘంటువు | last1=క్వాంచి | first1=మాక్స్ | last2=రాబ్సన్ | first2=జాన్ | date=2005 | publisher=స్కేర్‌క్రో ప్రెస్ | isbn=9780810865280 | access-date=30 డిసెంబరు 2021 | archive-date=31 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15 | url-status=live}}</ref> రావెను ద్వీపాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు అప్పుడు బ్రిటానియా అని పిలువబడింది. నేడు 1793 నవంబరులో మారే (లాయల్టీ ఈజు ) గా పిలువబడుతుంది.<ref name="maritimeheritage.org">{{Cite web| url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియా, అంతర్జాతీయ సముద్ర ఓడరేవు చరిత్ర. ది మారిటైమ్ హెరిటేజ్ ప్రాజెక్ట్. | website=Maritimeheritage.org | access-date=2017-11-12 | archive-date=13 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html | url-status=live}}</ref> 1796 నుండి 1840 వరకు ద్వీపసమూహంతో కొన్ని అప్పుడప్పుడు సంబంధాలు మాత్రమే నమోదు చేయబడ్డాయి. 1793 - 1887 మధ్య దాదాపు 50 మంది అమెరికను తిమింగల వేటగాళ్ళు ఈ ప్రాంతంలో (గ్రాండే టెర్రే, లాయల్టీ ఈజు ., వాల్పోలూ, హంటరు) ఉన్నట్లు రికార్డు సృష్టించారు.<ref name="maritimeheritage.org" /><ref>{{Cite book| last= Langdon | first= Robert | date= 1983 | title= Whalers Went: 19వ శతాబ్దంలో అమెరికన్ తిమింగల వేటగాళ్ళు (, కొన్ని ఇతర నౌకలు) సందర్శించిన పసిఫిక్ ఓడరేవులు, దీవుల సూచిక | location= Canberra | publisher= Pacific Manuscripts Bureau | page= 183 | isbn= 086784471X}}</ref> గంధపుచెక్క పట్ల వారి ఆసక్తి కారణంగా 1840 తర్వాత సందర్శించే నౌకలతో సంబంధాలు మరింత తరచుగా మారాయి.<ref name="pres-hist" /> గంధపు చెక్క వ్యాపారం క్షీణించడంతో దాని స్థానంలో "బ్లాక్బర్డింగు" అనే కొత్త వ్యాపార సంస్థ వచ్చింది. ఇది న్యూ కాలెడోనియా, లాయల్టీ ఐలాండ్సు, న్యూ హెబ్రిడ్సు న్యూ గినియా, సోలమను దీవుల నుండి మెలనేసియను లేదా పశ్చిమ పసిఫికు ద్వీపవాసులను [[ఫిజి]], క్వీన్సు‌ల్యాండులోని [[చెరకు]] ప్లాంటేషనులలో [[బానిసత్వం]] ఒప్పందం లేదా బలవంతంగా శ్రమలోకి తీసుకోవడానికి ఉద్దేశించిన వ్యూహం.<ref name="kanaka">{{Cite web| url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire | first= Frédéric | last= Angleviel | language=fr | trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim | publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 9 November 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 | url-status= live}}</ref> లైవ్ బర్డింగు, ఫ్రెంచి ప్రాక్టీసు‌లు రెండూ ఉన్నాయి. ఆస్ట్రేలియన్లు వ్యాపారులు కానీ న్యూ కాలెడోనియా విషయంలో ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దాలలో జరిగిన వ్యాపారంలో లాయల్టీ ఐలాండ్సు నుండి గ్రాండు టెర్రేకు పిల్లలను తోటల వ్యవసాయంలో బలవంతంగా పని చేయించడానికి కిడ్నాపు చేయడం జరిగింది. బ్లాక్బర్డింగు ‌తో న్యూ కాలెడోనియా ప్రాథమిక అనుభవం తోటల వ్యవసాయం, గనులు, అలాగే దోషుల మీద కాపలాదారులు, కొన్ని ప్రజా పనులలో శ్రమ కోసం న్యూ హెబ్రిడ్సు (ఇప్పుడు వనాటు) నుండి గ్రాండు టెర్రే వరకు జరిగిన వ్యాపారం చుట్టూ తిరుగుతుంది. వాణిజ్యం ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ద్వీపవాసులను ఓడలపైకి రప్పించడానికి బలవంతం ఉపయోగించబడింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఒప్పంద వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి; అయితే, న్యూ హెబ్రిడ్సు, న్యూ కాలెడోనియా, మెలనేసియను కాలనీల మధ్య జరిగిన ఫ్రెంచి బానిస వ్యాపారం విషయానికి వస్తే, చాలా తక్కువ నిబంధనలు అమలు చేయబడ్డాయి. ఇది ఆస్ట్రేలియాలోని సమకాలీన పరిణామాల నుండి నిష్క్రమణను సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే తీరప్రాంతాల్లో బ్లాక్బర్డింగు ‌ 'రిక్రూటు‌మెంటు' వ్యూహాల దుర్వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి పెరిగిన నిబంధనలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. లండను మిషనరీ సొసైటీ, మారిస్టు బ్రదర్సు నుండి మొదటి మిషనరీలు 1840లలో వచ్చారు.<ref name="abcau">{{Cite web| url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | title=Charting the Pacific – Places | website=Abc.net.au | date=1998-10-13 | access-date=2013-01-30 | archive-date=8 డిసెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm | url-status=live}}</ref> 1849లో అమెరికను ఓడ ''కట్టరు'' సిబ్బందిని పౌమా వంశం చంపి తినేసింది.<ref name="logan">{{Cite book| first1= Leanne | last1= Logan | first2= Geert | last2= Cole | title= న్యూ కాలెడోనియా | url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | date= 2001 | publisher= Lonely Planet | isbn= 978-1-86450-202-2 | page= 15 | via= Google Books | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 12 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 | url-status= live}}</ref> మానవ నరమాంస భక్షణ న్యూ కాలెడోనియా అంతటా విస్తృతంగా వ్యాపించింది.<ref name="Knauft1999">{{Cite book| first= బ్రూస్ M. | last= Knauft | title= మెలనేషియా, ఆంత్రోపాలజీలో ఆదిమ నుండి వలసరాజ్యాల తర్వాత | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | date= 1999 | publisher= [[మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= గూగుల్ బుక్స్ | access-date= 18 అక్టోబరు 2015 | archive-date= 1 జనవరి 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live}}</ref> === ఫ్రెంచి వలసరాజ్యం === ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్యం 1853 సెప్టెంబరు 24న చక్రవర్తి 3వ నెపోలియను ఆదేశాల మేరకు, అడ్మిరల్ఫి బ్వియరు డెస్పాయింట్సు న్యూ కాలెడోనియాను అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కెప్టెను లూయిసు-మేరీ-ఫ్రాంకోయిసు టార్డీ డి మాంట్రావెలు 1854 జూన్ 25న పోర్టు-డి-ఫ్రాన్సు (నౌమియా)ను స్థాపించారు.<ref name="ped" /> తరువాతి సంవత్సరాల్లో కొన్ని డజన్ల మంది స్వేచ్ఛా స్థిరనివాసులు పశ్చిమ తీరంలో స్థిరపడ్డారు.<ref name="ped" /> 1864లో న్యూ కాలెడోనియా శిక్షా కాలనీగా మారింది. 1860ల నుండి 1897లో రవాణా ముగిసే వరకు, ఫ్రాన్సు దాదాపు 22,000 మంది నేరస్థులు, రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు పంపింది. 1888 నాటి {{lang|fr|బులెటిన్ డి లా సొసైటీ జెనెరెల్ డెస్ జైళ్లు}} ప్రకారం 1888 మే 1 నాటికి 2,329 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 10,428 మంది దోషులు ఈ ద్వీపంలో ఉన్నారు. ఇప్పటివరకు ఫ్రెంచి విదేశీ శిక్షాస్మృతిలో నిర్బంధించబడిన వారిలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు.{{refn|group=nb|అదే తేదీన ఫ్రెంచ్ గయానాలో 1,176 మంది విముక్తి పొందిన వారితో సహా 4,053 మంది దోషులతో పోలిస్తే.<ref>{{Cite book| title=Bulletin de la Société générale des prisons | location=Paris | date=1888 | page=980 }}</ref>}} దోషులలో 1871 విఫలమైన పారిసు కమ్యూను తర్వాత అరెస్టయిన అనేక మంది కమ్యూనార్డ్సు ఉన్నారు. వీరిలో హెన్రీ డి రోచెఫోరు లూయిసు మిచెలు.<ref name="gb-12" /> 1873 - 1876 మధ్య, 4,200 మంది రాజకీయ ఖైదీలను న్యూ కాలెడోనియాకు "బహిష్కరించారు".<ref name="ped" /> వారిలో 40 మంది మాత్రమే కాలనీలో స్థిరపడ్డారు; 1879 - 1880 లలో క్షమాభిక్ష పొందిన తరువాత మిగిలిన వారు ఫ్రాన్సు‌కు తిరిగి వచ్చారు.<ref name="ped" /> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|చీఫ్&nbsp;కింగ్ జాక్వెస్ అండ్ హిస్ క్వీన్, ''ది రొమాన్స్ ఆఫ్ ది సౌత్ సీస్'' నుండి, క్లెమెంట్ లిండ్లీ రాగ్, చట్టో & విండస్, 1906.]] 1864లో, [[నికెల్]] డయాహోట్ నది ఒడ్డున కనుగొనబడింది.<ref name="gb-12">{{cite book |first1=Robert|last1=Aldrich|first2=John|last2=Connell|title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer|url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-03036-6|page=46|via=Google Books|access-date=18 October 2015|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46|url-status=live}}</ref> 1876లో నికెలు స్థాపనతో మైనింగు తీవ్రంగా ప్రారంభమైంది.<ref name="gb-2" /> గనులలో పని చేయడానికి ఫ్రెంచి వారు పొరుగు దీవులు న్యూ హెబ్రిడ్సు నుండి తరువాత [[జపాన్]], డచ్ ఈస్టు ఇండీసు, ఫ్రెంచి ఇండోచైనా నుండి కార్మికులను దిగుమతి చేసుకున్నారు.<ref name="gb-12" /> ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం కూడా యూరోపియను వలసలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నించింది, పెద్దగా విజయం సాధించలేదు.<ref name="gb-12" /> స్థానిక కనాకు ప్రజలు ఫ్రెంచి ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి, మైనింగు పని నుండి మినహాయించబడ్డారు. చివరికి రిజర్వేషన్లకే పరిమితం చేయబడ్డారు.<ref name="gb-12" /> ఇది 1878లో హింసాత్మక ప్రతిచర్యకు దారితీసింది, లా ఫోవా హై చీఫు అటై అనేక మంది కేంద్ర తెగలను ఏకం చేసి 200 మందిని చంపిన గెరిల్లా యుద్ధంగా ప్రారంభం అయింది. ఫ్రెంచి వారు, 1,000 మంది కనకులు.<ref name="gb-2" /> 1917లో కనకు తిరుగుబాటు జరిగింది. మారిసు లీన్హార్డ్టు వంటి ప్రొటెస్టంటు మిషనరీలు ఈ యుద్ధం సంఘటనలకు సాక్షులుగా పనిచేస్తున్నారు. లీంహార్టు ‌ న్యూ కాలెడోనియాలోని కనకు మీద ‌అనేక ఎథ్నోగ్రాఫికు రచనలు రాశారు. టియామౌకు చెందిన నోయెలు 1917 తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించాడు, దీని ఫలితంగా అనేక మంది అనాథ పిల్లలు పుట్టారు,. వారిలో ఒకరిని ప్రొటెస్టంటు మిషనరీ ఆల్ఫోన్సు రౌయెలు సంరక్షణలోకి తీసుకున్నారు. ఈ పిల్లవాడు, వెన్సెస్లాసు థి, జీను-మేరీ టిజిబౌ<ref>అడ్రియన్ ముకిల్</ref> (1936–1989)కి తండ్రి అయ్యాడు. యూరోపియన్లు [[మశూచి]], [[తట్టు]] వంటి కొత్త వ్యాధులను తీసుకువచ్చారు. దీని వలన అనేక మంది స్థానికులు మరణించారు.<ref name="logan" /> కనకు జనాభా 1878లో దాదాపు 60,000 నుండి 1921లో 27,100కి తగ్గింది. వారి సంఖ్య 1930ల వరకు మళ్ళీ పెరగలేదు.<ref name="gb-2" /> ===రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం=== 1940 జూన్ లో ఫ్రాన్సు పతనం తర్వాత న్యూ కాలెడోనియా జనరలు కౌన్సిల్సు (ఫ్రాన్సు) విచి ప్రభుత్వాన్ని తిరస్కరించడానికి జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా మిత్రరాజ్యాల సైనిక ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడం కొనసాగించడానికి ఓటు వేసింది. అయితే వలస గవర్నరు జార్జెసు-మార్కు పెలిసియరు విచి ప్రభుత్వం 1940 నాటి ఫ్రెంచి రాజ్యాంగ చట్టాన్ని ప్రకటించారు. ఇది వీధి ప్రదర్శనలు, హత్యాయత్నానికి దారితీసింది. ఈ సమయానికి కాల్డోచెసు చార్లెసు డి గల్లెతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, ఆయన ఫ్రీ ఫ్రెంచి కమిటీని ఏర్పాటు చేయమని వారిని ప్రోత్సహించాడు. హెన్రీ సౌటోటును గవర్నరు‌గా నియమించాడు. పెలిసియరు అభ్యర్థన మేరకు విచి ప్రభుత్వం ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'' అనే యుద్ధనౌకను పంపింది. కానీ త్వరలోనే ఆయనను అసమర్థుడిగా భావించి తాత్కాలిక గవర్నరు‌గా నియమించింది. ఈ సమయానికి ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. సౌటోటు‌ను గవర్నరు‌గా నియమించడాన్ని పర్యవేక్షించడానికి హెచ్‌ఎంఎస్ ''అడిలైడును'' పంపింది. ''డుమోంటు డి'ఉర్విల్లే'', ''అడిలైడు'' మధ్య వివాదం తలెత్తింది. పెలిసియరు, ఇతర విచీ అనుకూల అధికారులు చివరికి ఫ్రెంచి ఇండోచైనాకు బహిష్కరించబడ్డారు.<ref>{{Cite journal| url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | title=న్యూ కాలెడోనియాలో స్వేచ్ఛా ఫ్రెంచ్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం: ఆస్ట్రేలియన్ దౌత్యంలో మొదటి దశలు | first=Denise | last=Fisher | website=Explorations: ఎ జర్నల్ ఆఫ్ ఫ్రెంచ్-ఆస్ట్రేలియన్ కనెక్షన్స్ | volume=49 | issue=1 | date=2010 | pages=18–37 | access-date=26 May 2024 | archive-date=24 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf | url-status=live}}</ref> 1941లో ఆ ప్రాంతం నుండి దాదాపు 300 మంది పురుషులు విదేశాలలో సేవ చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చారు. ఏప్రిల్‌లో ఫ్రెంచి పాలినేషియా ('తాహితీయన్లు') నుండి 300 మంది పురుషులు, న్యూ హెబ్రిడ్సు‌లోని ఫ్రెంచి జిల్లాల నుండి కొంతమంది వారితో చేరారు: వారు కలిసి బెటాలియను డు పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. కాలెడోనియన్లు రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేయగా పాలినేషియన్లు మిగిలిన రెండు కంపెనీలను ఏర్పాటు చేశారు. 1941 మేలో వారు ఆస్ట్రేలియాకు నౌకాయానం చేసి ఆఫ్రికాకు తదుపరి ప్రయాణం కోసం క్వీన్ ఎలిజబెతులో ఎక్కారు. వారు ఆగస్టులో క్వాస్టినాలోని ఇతర ఫ్రీ ఫ్రెంచి (ఎఫ్‌ఎఫ్) బెటాలియన్లలో చేరారు. తర్వాత 1వ ఎఫ్‌ఎఫ్ బ్రిగేడు (1 రి ‘ బిఎఫ్‌ఎల్) తో పశ్చిమ ఎడారికి వెళ్లారు. అక్కడ వారు 1942లో బిరు హకీం యుద్ధం తర్వాత బ్రేకౌటు‌లో పాల్గొన్న నాలుగు బెటాలియన్లలో ఒకరుగా ఉన్నారు. వారి నష్టాలను పసిఫికు నుండి సులభంగా భర్తీ చేయలేం. అందువల్ల వారు లా కాలనియలె బిఐఎం యాంకరు ధరించిన మరొక బెటాలియను‌లోని ఫ్రెంచి వారితో కలిసి బెటాలియను డి ఇంఫ్రాంటెరీ ఎట్ డూ పసిఫిక్యూ ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సంయుక్త బెటాలియను ఇటాలియను దండయాత్ర సమయంలో ఫ్రెంచి ఎక్స్పెడిషనరీ కార్ప్సు‌లో ఫ్రెంచి ఉత్తర ఆఫ్రికను దళాల నుండి మూడు విభాగాలతో పాటు, గౌల్లిస్టె 1రి ‘ డివిషను మొటోరిసీ డి ‘ ఇంఫాంటరీ డివిషను డీ మర్చే డి ఇంఫాంటరీ భాగంగా ఉంది. వారు 1944లో ప్రోవెన్సు‌లో అడుగుపెట్టారు. అప్పుడు వారిని స్థానిక ఫ్రెంచి వాలంటీర్లు, రెసిస్టెంట్లు తొలగించి వారి స్థానంలో నియమించారు. ఇంతలో 1942 మార్చిలో ఆస్ట్రేలియా సహాయంతో<ref>{{Cite book| last=Hasluck | first=Paul Meernaa Caedwalla | url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | chapter=chapter 6 – క్లియరింగ్ ఎ వే టు టోటల్ వార్, అక్టోబరు 1940 – జనవరి 1941 | title=ది గవర్నమెంట్ అండ్ ది పీపుల్, 1939–1941 | volume=I | date=1952 | publisher=ఆస్ట్రేలియన్ వార్ మెమోరియల్ | location=కాన్‌బెర్రా | edition=1965 | access-date=6 ఆగస్టు 2009 | archive-date=30 మే 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా ఒక ముఖ్యమైన మిత్రరాజ్యాల స్థావరంగా మారింది.<ref name="gb-2" /> దక్షిణ పసిఫికు‌లోని యునైటెడు స్టేట్సు నేవీ ప్రధాన దక్షిణ పసిఫికు ఫ్లీటు బేసు 1942–1943లో నౌమియాకు తరలించబడింది.<ref name="Rottman2002">{{Cite book| first=Gordon L. | last=Rottman | title=ప్రపంచ యుద్ధం 2 పసిఫిక్ ద్వీప మార్గదర్శి | url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | date=2002 | publisher=Greenwood Publishing Group | isbn=978-0-313-31395-0 | page=71 | quote=అక్టోబర్‌లో, ప్రధాన దక్షిణ పసిఫిక్ నౌకాదళ స్థావరాన్ని ఆక్లాండ్ నుండి నౌమియా (FPO SF 131)కి మార్చాలని నిర్ణయం తీసుకోబడింది. ఫిబ్రవరి 1943 నాటికి అన్‌లోడింగ్ సౌకర్యాలు మెరుగుపరచబడ్డాయి, నావికా ఆపరేటింగ్ స్థావరంలో నిర్మాణం వెంటనే ప్రారంభమైంది. | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=19 మార్చి 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 | url-status=live}}</ref> 1942 మేలో కోరలు సీ యుద్ధంలో జపనీసు నేవీను వెనక్కి తిప్పికొట్టిన నౌకాదళం నౌమియాలో ఉంది.<ref name="gb-2">{{Cite book| first=David | last=Stanley | title=South Pacific Handbook | url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | date=1989 | publisher=David Stanley | isbn=978-0-918373-29-8 | pages=549– | via=Google Books | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 | url-status=live}}</ref> అమెరికను దళాలు న్యూ కాలెడోనియాలో మోహరించబడ్డాయి. అవి 50,000 వరకు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో మొత్తం స్థానిక జనాభాకు ఇది సరిపోతుంది.<ref name="ped" /> === ఫ్రెంచ్ విదేశీ భూభాగం === 1946లో, న్యూ కాలెడోనియా విదేశీ భూభాగంగా మారింది.<ref name="ped" /> 1953 నాటికి, జాతితో సంబంధం లేకుండా అన్ని న్యూ కాలెడోనియన్లకు ఫ్రెంచ్ పౌరసత్వం మంజూరు చేయబడింది.<ref name="ncbrit" /> 1940ల చివరలో, 1950ల ప్రారంభంలో, న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాతో తన ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకుంది, ముఖ్యంగా ఫ్రాన్స్, దాని సామ్రాజ్యంలో సంక్షోభం కారణంగా మెట్రోపాలిటన్ ఫ్రాన్స్‌తో న్యూ కాలెడోనియా సాంప్రదాయ ఆర్థిక సంబంధాలు బలహీనపడ్డాయి; నికెల్ కరిగించడానికి అవసరమైన బొగ్గుకు బదులుగా న్యూ కాలెడోనియా ఆస్ట్రేలియాకు నికెల్‌ను సరఫరా చేసింది. ఈ కాలంలో ఆస్ట్రేలియాకు ఇనుప ఖనిజం, కలప యొక్క న్యూ కాలెడోనియన్ ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి.<ref>{{Cite journal| last1=Henningham | first1=Stephen | date=December 2014 | title=ఫ్రెంచ్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఆస్ట్రేలియా యొక్క ఆర్థిక ఆశయాలు, 1945–1955 | url=https://www.jstor.org/stable/24644648 | website=ది జర్నల్ ఆఫ్ పసిఫిక్ హిస్టరీ | volume=49 | issue=4 | pages=421–439 | doi=10.1080/00223344.2014.976915 | jstor=24644648 | s2cid=154479730 | access-date=28 April 2022 | archive-date=29 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220429074055/https://www.jstor.org/stable/24644648 | url-status=live| url-access=subscription }}</ref> 1969–1972 నికెల్ బూమ్‌కు దారితీసిన సంవత్సరాలలో యూరోపియన్, పోలినేషియన్ జనాభా క్రమంగా పెరిగింది, స్థానిక కనాక్ మెలనేషియన్లు మైనారిటీగా మారారు, అయినప్పటికీ వారు ఇప్పటికీ అతిపెద్ద జాతి సమూహం.<ref name="ncbrit">{{బ్రిటానికా | 411221 | న్యూ కాలెడోనియా}}</ref> ====ది ఈవెంట్సు==== 1976 - 1988 మధ్య, "ది ఈవెంట్సు" అని పిలువబడే కాలం<ref name="lm-mdg-24">{{Cite news| last1=Mannevy | first1=Charlotte | last2=Derel | first2=Mathurin | last3=Guibert | first3=Nathalie | title=రెండవ రాత్రి అల్లర్లు న్యూ కాలెడోనియాను కుదిపేశాయి: 'ఇది ఇంతవరకు వస్తుందని నేను అనుకోలేదు' | url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | website=Le Monde | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html | url-status=live}}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{Cite news| last1=Vinograd | first1=Cassandra | last2=Breeden | first2=Aurelien | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నిరసనల మధ్య ఫ్రాన్స్ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది | url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | website=The New York Times | date=మే 15, 2024 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=24 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html | url-status=live}}</ref> (ఫ్రెంచి:లెస్ ఈవెనెమెంట్సు<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{Cite journal| last1=horowitz | first1=Leah S. | title=పర్యావరణ హింస, న్యూ కాలెడోనియాలో చట్టబద్ధత యొక్క సంక్షోభాలు | website=[[రాజకీయ భౌగోళిక శాస్త్రం]] | date=మే 2009 | volume=28 | issue=4 | pages=248–258 | doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 | url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | issn=1873-5096 | access-date=16 మే 2024 | archive-date=16 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240516233831/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S096262980900064X | url-status=live| url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{Cite book| last1=Fisher | first1=Denise | title=దక్షిణ పసిఫిక్‌లో ఫ్రాన్స్: శక్తి, రాజకీయాలు | date=మే 2013 | doi=10.22459/FSP.05.2013 | doi-access=free | publisher=[[ANU ప్రెస్]] | location=[[కాన్‌బెర్రా]] | isbn=9781922144942}}</ref>), ఫ్రెంచి ప్రభుత్వ చర్యలు, కనకు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం మధ్య విభేదాలు తీవ్రమైన హింస, అశాంతి కాలాలను చూశాయి.<ref name="ped" /> 1983లో ఈ భూభాగం కోసం "విస్తరించిన స్వయంప్రతిపత్తి" చట్టం ఐదు సంవత్సరాల పరివర్తన కాలం. 1989లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను ప్రతిపాదించింది. 1984 మార్చిలో ఫ్రంటు ఇండిపెండెంట్సె ‌, కనకు ప్రతిఘటన సమూహం, స్వాధీనం చేసుకున్న పొలాలు, కనాకు, సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటు (ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్) తాత్కాలిక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. 1985 జనవరిలో ఫ్రెంచి వామపక్ష ప్రభుత్వం కనకు‌లకు సార్వభౌమాధికారాన్ని, యూరోపియను స్థిరనివాసులకు చట్టపరమైన రక్షణను అందించింది. హింస పెరగడంతో ప్రణాళిక విఫలమైంది. ప్రభుత్వం అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది; అయితే, ప్రాంతీయ ఎన్నికలు ముందుకు సాగాయి. ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ నాలుగు ప్రావిన్సులలో మూడింటి మీద నియంత్రణ సాధించింది. మధ్య-కుడి ప్రభుత్వం 1986 మార్చి ఫ్రాన్సు‌లో ఎన్నికైంది సోషలిస్టుల క్రింద స్థాపించబడిన ఏర్పాట్లను క్షీణింపజేయడం ప్రారంభించింది, ఎక్కువగా స్థానిక భూమి వాదనలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా భూములను పునఃపంపిణీ చేసింది. ఫలితంగా మూడింట రెండు వంతుల కంటే ఎక్కువ యూరోపియన్లకు. మూడవ వంతు కంటే తక్కువ కనకు‌లకు వెళ్ళింది. 1987 చివరి నాటికి, రోడ్డు అడ్డంకులు తుపాకీ యుద్ధాలు, ఆస్తి విధ్వంసం ఓవియా గుహ బందీల తీసుకోవడంలో ముగిశాయి. 1988 ఫ్రెంచి అధ్యక్ష ఎన్నికలు ప్రారంభానికి కొన్ని రోజుల ముందు నాటకీయ బందీల సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఓవియాలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ఉగ్రవాదులు నలుగురు జెండర్ము‌లను చంపి 27 మంది బందీలను తీసుకున్నారు. బందీలను రక్షించడానికి సైన్యం గుహ మీద దాడి చేసింది. పంతొమ్మిది మంది కనకు బందీలుగా ఉన్నవారు మరణించారు. మరో ముగ్గురు నిర్బంధంలో మరణించారు. దాడిలో ఇద్దరు సైనికులు మరణించారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | title= న్యూ కాలెడోనియాలో భూమి, స్వాతంత్ర్యం | website= Cultural Survival Quarterly Magazine | last= Winslow | first= Donna | date= June 1991 | via= culturalsurvival.org | access-date= 2021-02-11 | language=en | archive-date= 13 నవంబరు 2017 | archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia | url-status= live}}</ref> ====న్యూమియా ఒప్పందం, స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|ఒకే స్తంభం మీద పక్కపక్కనే జెండాలు, న్యూమియా 2011 మార్చి]] 1988 జూన్ 25 సంతకం చేయబడిన మాటిగ్నాను ఒప్పందాలు ఒక దశాబ్ద కాలం స్థిరత్వాన్ని నిర్ధారించాయి. 1998 మే 5న సంతకం చేయబడిన నూమియా ఒప్పందం 20 సంవత్సరాల పరివర్తనకు పునాది వేసింది. ఇది క్రమంగా స్థానిక ప్రభుత్వానికి అధికారాలను బదిలీ చేస్తుంది.<ref name="ped" /> 2018 చివరి నాటికి ఓటు జరగాలని నూమియా ఒప్పందం నిర్దేశించిన కాలక్రమాన్ని అనుసరించి 2017 నవంబరు 2న ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి ఎడ్వర్డు ఫిలిపు అధ్యక్షత వహించిన సమావేశంలో ఫ్రాన్సు నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ కోసం పునాది వేయబడింది. ఇది 2018 నవంబరు నాటికి జరగనుంది. ఓటరు జాబితా అర్హత చాలా కాలంగా వివాదానికి దారితీసింది. కానీ వివరాలు కనాకు మూలానికి చెందిన ఓటర్లకు ఆటోమేటికు అర్హతను మంజూరు చేసే ఎన్నికల జాబితాలో పరిష్కరించబడ్డాయి. కానీ ఆ భూభాగంలో ఎక్కువ కాలం నివసించని ఇతర మూలాల వారిని మినహాయించాయి.<ref>{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | title=Nouvelleque accord politique " sur le référendum d'autodétermination | website=LeMonde.fr | date=3 నవంబరు 2017 | last1=Roger | first1=Patrick | language=fr | trans-title=కొత్త కలెడోనియా: 'రాజకీయ ఒప్పందం'లో స్వీయ-అంగీకారం ఏమిటి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ | access-date=17 జూలై 2018 | archive-date=22 జూన్ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html | url-status=live}}</ref> ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది 2018 నవంబరు 4న<ref>{{Cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు తేదీని నిర్ణయించింది | website=[[ది గార్డియన్]] | date=20 మార్చి 2018 | access-date=25 మార్చి 2018 | archive-date=13 మే 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్యం తిరస్కరించబడింది.<ref>{{Cite magazine | url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | title= న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగా ఉండటానికి ఓట్లు | magazine= [[Time (magazine) | Time.com]] | agency= Associated Press | date= 5 నవంబరు 2018 | location= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language=en | access-date= 2018-11-08 | archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/ | archive-date= 9 నవంబరు 2018 | url-status= dead}}</ref> మరొక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2020 అక్టోబరులో జరిగింది. ఓటర్లు మరోసారి ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | title= న్యూ కాలెడోనియా ఓటర్లు ఫ్రాన్స్‌లో భాగంగానే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు | website= లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ | agency= అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ | first= షార్లెట్ | last= ఆంటోయిన్-పెరాన్ | date= 4 అక్టోబరు 2020 | place= నౌమియా, న్యూ కాలెడోనియా | language= en | access-date= 11 ఫిబ్రవరి 2021 | archive-date= 8 అక్టోబరు 2020 | archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france | url-status= live}}</ref> 2018 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 56.7% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు. 2020 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఈ శాతం తగ్గింది. 53.4% ​​మంది ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌లో భాగంగా ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| date=2020-10-04 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ: దక్షిణ పసిఫిక్ ప్రాంతం ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | language=en | website=[[BBC News]] | url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | access-date=2021-07-08 | archive-date=4 అక్టోబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 | url-status=live}}</ref> మూడవ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ డిసెంబరు 12న జరిగింది. 2021.<ref>{{Cite news| url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | title=ఫ్రెంచ్ భూభాగం ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా దాని మూడవ, చివరి స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది, దీనిలో 96.49 మంది స్వాతంత్ర్యానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు | website=France24 | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=12 డిసెంబరు 2021 | archive-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి. కోవిడు-19 మహమ్మారి వల్ల ఏర్పడిన ప్రభావం కారణంగా ఆలస్యమైన ఓటు కోసం వాదించిన స్వాతంత్ర్య అనుకూల శక్తులు ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి; ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం అలా చేయడానికి నిరాకరించినప్పుడు వారు బహిష్కరణకు పిలుపునిచ్చారు. దీని ఫలితంగా 96% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite news| last=Antoine-Perron | first=Charlotte | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్‌లోనే ఉండాలని ఓటు వేసింది; వేర్పాటువాదులు బహిష్కరణ | url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | website=Associated Press | date=12 డిసెంబరు 2021 | access-date=13 డిసెంబరు 2021 | archive-date=1 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e | url-status=live}}</ref> 2024 మేలో చర్చల మధ్య అల్లర్లు చెలరేగాయి.<ref>{{Cite news| title=న్యూ కాలెడోనియా: ఓటింగ్ సంస్కరణల మీద అల్లర్ల మధ్య ఫ్రెంచ్ భూభాగంలో పోలీసులపై 'కాల్పులు' | url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | access-date=మే 14, 2024 | website=France 24 | archive-date=15 మే 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform | url-status=live}}</ref> 2024 అక్టోబరులో అప్పటి ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి మిచెలు బార్నియరు బిల్లును రద్దు చేశారు. ప్రశాంతతను పునరుద్ధరించాల్సిన అవసరాన్ని పేర్కొంటూ, "మరిన్ని అశాంతిని నివారించడం" ప్రాధాన్యత అని జాతీయ అసెంబ్లీకి చెప్పారు.<ref name=":3">{{Cite news| date=2024-10-04 | title=ఫ్రాన్స్ ఓటింగ్ సంస్కరణను వదులుకోవడంతో న్యూ కాలెడోనియన్ స్వాతంత్ర్య నాయకులు జాగ్రత్త | url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | access-date=2025-04-16 | website=[[Radio France Internationale]] | language=en | archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform | archive-date=31 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> 2024 డిసెంబరు 2న అల్లర్లు ముగిసినందున కర్ఫ్యూ అధికారికంగా ఎత్తివేయబడింది.<ref>{{Cite news| title=హింసాత్మక అల్లర్ల తర్వాత 6 నెలల్లో ఫ్రెంచి విదేశీ భూభాగం న్యూ కాలెడోనియాలో కర్ఫ్యూ ఎత్తివేయబడింది | url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | access-date=2025-04-16 | website=[[Anadolu Agency]] | archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 | archive-date=2 డిసెంబరు 2024 | url-status=live}}</ref> == రాజకీయాలు == న్యూ కాలెడోనియా అనేది భూభాగం ''సుయి జనరిసు'', దీనికి ఫ్రాన్సు క్రమంగా కొన్ని అధికారాలను బదిలీ చేసింది.<ref name="jc" /> దాని పౌరులు ఫ్రెంచి జాతీయత కలిగి ఉంటారు. ఫ్రాన్సు అధ్యక్షుడికి ఓటు వేస్తారు. యూరోపియను పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ఓటు వేసే హక్కు వారికి ఉంది. దీనిని 54 మంది సభ్యులతో కూడిన టెరిటోరియలు కాంగ్రెసు నిర్వహిస్తుంది. ఇది మూడు ప్రాంతీయ అసెంబ్లీల సభ్యులతో కూడిన శాసనసభ.<ref name="undcol" /> ఫ్రెంచి రాష్ట్రాన్ని హై కమిషనరు భూభాగంలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref name="undcol" /> జాతీయ స్థాయిలో, న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి పార్లమెంటులో ఇద్దరు డిప్యూటీలు, ఇద్దరు సెనేటర్లు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.<ref>{{Cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie | publisher=[[Cabinet of France | Government of France]] | website=[[Minister of the Interior (France) | Minister of the Interior]] | language=fr | access-date=2012-08-06 | archive-date=26 June 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html | url-status=live}}</ref> 25 సంవత్సరాలుగా న్యూ కాలెడోనియాలోని పార్టీ వ్యవస్థ స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక ది ర్యాలీ–యుఎంపి ఆధిపత్యంలో ఉంది.<ref name="undcol" /> ఈ ఆధిపత్యం అవెనిరు ఎన్సెంబులు అనే కొత్త పార్టీ ఆవిర్భావంతో ముగిసింది. ఇది స్వాతంత్ర్యాన్ని కూడా వ్యతిరేకించింది. కానీ అనేక స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహాల సంకీర్ణమైన కనకు సోషలిస్టు నేషనలు లిబరేషను ఫ్రంటులో భాగమైన కనకు ఉద్యమంతో సంభాషణకు మరింత బహిరంగంగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="undcol" /> 2025 జనవరిలో అల్సైడు పొంగా న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వ అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. లూయిసు మాపౌ నేతృత్వంలోని స్వాతంత్ర్య అనుకూల ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తరువాత కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2024 అశాంతి తరువాత స్థిరత్వాన్ని తీసుకువచ్చిందని దేశం ఫ్రాన్సు రిపబ్లికులోనే ఉండటానికి కొనసాగింపుగా ఆయన నాయకత్వం వర్ణించబడింది.<ref name=":02">{{Cite news| last=Mazzoni | first=Julien | date=2025-01-09 | title=న్యూ కాలెడోనియా రాజకీయ సంక్షోభం తర్వాత కాంగ్రెస్ ఫ్రాన్స్ అనుకూల అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంది | url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president | access-date=2025-04-05 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> === ఆచార అధికారం === కనాకు సమాజంలో 4,000–5,000 కుటుంబ ఆధారిత వంశాల నుండి ఈ భూభాగాన్ని తయారు చేసే ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాలు (ఎయిరెసు కౌటుమియరెసు) వరకు అనేక ఆచార అధికారం ఉంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} వంశాలు వంశ నాయకులచే నాయకత్వం వహించబడతాయి. ఇవి 341 తెగలను ఏర్పరిచాయి, ప్రతి ఒక్కటి ఒక గిరిజన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటుంది. ఈ తెగలను 57 సంప్రదాయ ప్రధాన రాజ్యాలుగా చెఫరీసు) విభజించారు. ప్రతి ఒక్కటి ఒక ప్రధాన అధిపతి నేతృత్వంలో ఉంటాయి. సంప్రదాయ ప్రాంతాల పరిపాలనా ఉపవిభాగాలను ఏర్పరుస్తాయి.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb| జీన్ లెక్వెసు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో న్యూ కాలెడోనియా స్వేచ్ఛను నిర్ధారించడంలో సహాయపడిన యుఎస్ సేవా సభ్యులను సత్కరించే కార్యక్రమంలో ]] కస్టమరీ సెనేటు అనేది కనకు‌ల వివిధ సాంప్రదాయ కౌన్సిలు‌ల అసెంబ్లీ, కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన చట్ట ప్రతిపాదనల మీద అధికార పరిధిని కలిగి ఉంటుంది.<ref name="cs-fra" /> కస్టమరీ సెనేటు‌లో ప్రతి ఒక్కరూ నియమించిన 16 మంది సభ్యులు ఉంటారు. సాంప్రదాయ కౌన్సిలు, ప్రతి ఆచార ప్రాంతానికి ఇద్దరు ప్రతినిధులు.<ref name="cs-fra" /> దాని సలహా పాత్రలో, నౌమియా ఒప్పందంలో నిర్వచించిన విధంగా "కనకు గుర్తింపుకు సంబంధించిన" చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కస్టమరీ సెనేటు‌ను సంప్రదించాలి.<ref name="cs-fra" /> గుర్తింపు పౌర ఆచార శాసనం, భూ వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే చట్ట ప్రతిపాదనల మీద కూడా ఇది చర్చా పాత్రను కలిగి ఉంది.<ref name="cs-fra" /> ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబరు‌లో కొత్త అధ్యక్షుడిని నియమిస్తారు. అధ్యక్ష పదవి ఎనిమిది ఆచార ప్రాంతాల మధ్య తిరుగుతుంది.<ref name="cs-fra">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | title=Sénat coutumier | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> వివాహం, దత్తత, వారసత్వం, కొన్ని భూమి సమస్యల వంటి పౌర విషయాలకు సంబంధించి కనకు ప్రజలు ఆచార అధికారులను ఆశ్రయిస్తారు.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ఫ్రెంచి పరిపాలన సాధారణంగా ఆచార వ్యవస్థలో తీసుకున్న నిర్ణయాలను గౌరవిస్తుంది.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} అయితే వారి అధికార పరిధి శిక్షా విషయాలలో తీవ్రంగా పరిమితం చేయబడింది. ఎందుకంటే ఆచార న్యాయ వ్యవస్థకు సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు శారీరక శిక్ష వాడకంతో సహా, మానవ హక్కుల బాధ్యతలకు విరుద్ధంగా కనిపిస్తాయి. ఫ్రాన్సు.{{sfn|అనయ|2011|p=8}} === సైనికం-జెండర్మేరీ=== న్యూ కాలెడోనియా సాయుధ దళాలలో (ఫ్రెంచి: ఫోర్సెసు ఆర్మీసు డి నౌవెలు-కాలేడోనీ, లేదా ఎఫ్‌ఎఎంసి )లో దాదాపు 2,000 మంది సైనికులు ఉన్నారు. వీరు ప్రధానంగా కౌమాకు, నందాయు, టోంటౌటా, ప్లం, నౌమియాలో మోహరించబడ్డారు.<ref name="fanc">{{Cite web| url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie | language=fr | website=Defense.gouv.fr | date=2012-12-20 | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 November 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> భూ బలగాలు ట్రూప్సు డి మెరైను, రెజిమెంటు డి'ఇన్ఫాంటెరీ డి మెరైను డు పసిఫికు, రెజిమెంటు‌ను కలిగి ఉంటాయి. 700 మంది సభ్యుల రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 80 శాతం మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి స్వల్పకాలిక (నాలుగు నెలల) మోహరింపుల మీద సైనికులతో కూడి ఉన్నారు. 2018 నాటికి రెజిమెంటు‌లో దాదాపు 30 మంది సిబ్బందిని మాత్రమే స్థానికంగా నియమించారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire | last=Lagneau | first=Laurent | date=19 September 2018 | access-date=12 February 2023 | archive-date=12 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ | url-status=live}}</ref> నావికా దళాలలో ఫ్రెంచు నేవీకి చెందిన అనేక నౌకలు ఉన్నాయి. వీటిలో: ఫ్లోరియలు-క్లాసు ఫ్రిగేటు, వెండిమియారు, పెట్రోలు, సపోర్టు నౌక డి'ఎంట్రెకాస్టియాక్సు, ఫెలిక్సు ఎబౌ తరగతి పెట్రోలు నౌకల ప్రధాన నౌక అగస్టే బెనెబిగు. ఈ భూభాగంలో కార్యకలాపాలకు మద్దతుగా ఒక ఇడిఎ-ఎస్ ల్యాండింగు క్రాఫ్టు (సాబరు) కూడా మోహరించబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ | title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau | date=23 January 2025 | access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA | date=25 November 2021 | access-date=10 December 2021 | archive-date=26 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ | url-status=live}}</ref> ఫ్రెంచి నావికాదళం 2026 నాటికి ఫెలిక్సు ఎబౌ క్లాసు (జీను ట్రానేపు) రెండవ నౌకను భూభాగానికి మోహరించడం ద్వారా న్యూ కాలెడోనియాలో దాని ఆఫ్షోరు గస్తీ సామర్థ్యాలను మరింత బలోపేతం చేస్తుంది. .<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape | title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape | website=French Navy | date=5 March 2025 | access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry | website=Shepherd | last=Tanguy | first=Jean-Marc | date=4 August 2022 | access-date=30 December 2022 | archive-date=21 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ | url-status=live}}</ref><ref name="brestboulogne">{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne | website=Mer et Marine | language=fr | last=Groizeleau | first=Vincent | date=21 September 2022 | access-date=3 November 2022 | url-access=subscription | archive-date=22 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne | url-status=live}}</ref> 2010ల చివరి నాటికి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఫ్రెంచు నావికా విమానయానం, వైమానిక దళ అంశాలలో రెండు నేవీ ఫాల్కను 200 గార్డియను సముద్ర నిఘా విమానాలు (ఫ్లోటిల్లా 25ఎఫ్ నుండి తీసుకోబడ్డాయి) ఉన్నాయి. వీటిని 2025/26 నుండి ప్రారంభమయ్యే మరింత ఆధునిక ఫాల్కను 2000 ఆల్బాట్రోసు ద్వారా భర్తీ చేయనున్నారు,<ref>{{Cite web| url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/les-avions-de-surveillance-maritime-gardian-prolonges-a-tahiti-et-noumea | title=Les avions de surveillance maritime Gardian prolongés à Tahiti et Nouméa | last=Groizeleau | first=Vincent | website=Mer et Marine | language=fr | date=13 December 2024 | access-date=13 December 2024}}</ref><ref>{{Cite web| title=French Navy to receive new eyes in the sky from Dassault | url=https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | access-date=2022-11-18 | website=www.aerotime.aero | date=19 November 2020 | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113213457/https://www.aerotime.aero/articles/26468-french-navy-to-receive-new-eyes-in-the-sky-from-dassault | url-status=live}}</ref> అదనంగా రెండు కాసా సిఎన్235 రవాణా విమానాలు, వైమానిక దళం 52 "టోంటౌటా" స్క్వాడ్రను నుండి మూడు ప్యూమా హెలికాప్టర్లు.<ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées | date=14 February 2022 | access-date=11 February 2023 | archive-date=5 January 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées | date=10 February 2023 | access-date=11 February 2023 | archive-date=11 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud | url-status=live}}</ref> 2022కి ముందు ఫ్రిగేటు వెండెమియరు అలోయెటు 3 హెలికాప్టరు‌ను నిర్వహించింది. అయితే 2022లో ఈ రకం పదవీ విరమణతో దీనిని యూరోకాప్టరు డౌఫిను ఎన్3 ద్వారా భర్తీ చేస్తున్నారు.<ref>{{Cite web| title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 | url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | access-date=2022-11-18 | website=Air & Cosmos | language=fr | archive-date=13 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 | url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | date=January 2023 | access-date=2023-03-04 | website=Cols Bleus | language=fr | archive-date=4 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf | url-status=live}}</ref> 2022లో ఫ్రెంచి వైమానిక దళం ఎ 400ఎం రవాణా విమానం, ఎ 330 ఎంఆర్‌టిటి ఫీనిక్సు ట్యాంకర్ల మద్దతుతో మూడు రాఫెలు యుద్ధ విమానాలను ఫ్రాన్సు నుండి న్యూ కాలెడోనియాకు మూడు వారాల వ్యాయామం కోసం మోహరించడం ద్వారా భూభాగాన్ని బలోపేతం చేసే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించింది.<ref>{{Cite web| last= | date=2022-08-27 | title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers | url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | access-date=2022-11-18 | website=MilitaryLeak | archive-date=14 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region | url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | access-date=28 December 2023 | website=ac.nato.int | archive-date=3 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 | url-status=live}}</ref> అదనంగా నేషనలు జెండర్మేరీ ‌ నుండి దాదాపు 855 మంది సిబ్బంది ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్నారు. వీటిని 4 కంపెనీలు, 27 బ్రిగేడు‌లు, అనేక ప్రత్యేక, మొబైలు జెండర్మేరీ యూనిట్లుగా విభజించారు. స్వాతంత్ర్యం మీద 2021 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ వంటి కాలంలో ఈ దళాలను మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు నుండి మోహరించిన సిబ్బందితో గణనీయంగా బలోపేతం చేశారు.<ref>{{Cite news| first=Julien | last=Sartre | date=2021-12-07 | title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote | url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote | access-date=2022-11-18 | website=[[The Guardian]] }}</ref> వైమానిక భాగంలో రెండు ఎక్యూర్యుయిలు హెలికాప్టర్లు ఉన్నాయి <ref>{{Cite web| title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie | url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | access-date=2022-11-18 | website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr | archive-date=7 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna | url-status=live}}</ref>[69] అయితే మారిటైం జెండర్మేరీ భూభాగంలో పెట్రోలు బోటు డంబియాను మోహరిస్తుంది.<ref name="fanc" /><ref>{{Cite web| url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats | publisher=Homelandsecurity Technology | date= | access-date=2022-08-28 | archive-date=7 December 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ | url-status=live}}</ref> === స్థితి === 1983 నుండి న్యూ కాలెడోనియా పసిఫికు కమ్యూనిటీలో సభ్యదేశంగా ఉంది. సంస్థ ప్రాంతీయ ప్రధాన కార్యాలయం నౌమియాలో ఉంది. 1986 నుండి ఐక్యరాజ్యసమితి డీకోలనైజేషను కమిటీ న్యూ కాలెడోనియాను ఐక్యరాజ్యసమితి స్వయం పాలన లేని భూభాగాల జాబితాలో చేర్చింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | title=ట్రస్ట్, స్వయం పాలన లేని భూభాగాలు (1945–1999) | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్]] | access-date=29 జూన్ 2017 | archive-date=6 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonnselfgov.shtml#1 | url-status=live}}</ref> స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఈ క్రింది విధంగా జరిగింది. అయినప్పటికీ స్వాతంత్ర్యాన్ని మెజారిటీ తిరస్కరించింది. [[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2| న్యూ కాలెడోనియా పరిపాలనను వివరించే పిరమిడు గ్రాఫు]] 1980లలో వేర్పాటువాద అశాంతి కాలం తర్వాత 1998లో సంతకం చేయబడిన ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఆమోదించబడిన న్యూమియా ఒప్పందం ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాకు ప్రత్యేక హోదా లభించింది. ప్రారంభమైన ఇరవై సంవత్సరాల తర్వాత నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం స్వాతంత్ర్యం మీద ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ 2018 నవంబరు 4న జరిగింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తేదీని నిర్ణయించింది | website=The Guardian | access-date=20 మార్చి 2018 | date=19 మార్చి 2018 | last=Willsher | first=Kim | archive-date=25 అక్టోబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france | url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web| url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | title=న్యూ కాలెడోనియా స్వాతంత్ర్య ఓటును సిద్ధం చేయడానికి పారిస్ సమావేశం | website=రేడియో న్యూజిలాండ్ | access-date=2016-03-08 | date=2016-02-02 | archive-date=8 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote | url-status=live}}</ref> ఫలితంగా 56.9% ఓటర్లు ఫ్రాన్సు‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | title=న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యానికి 'కాని' ఓటు వేసింది | agency=Reuters | date=2018-11-04 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2018-11-04 | archive-date=6 డిసెంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ప్రకారం మరో స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. ఇది 2020 అక్టోబరు 4న జరిగింది. ఫలితంగా 53.26% ఓటర్లు ఫ్రాన్సూ‌తోనే ఉండాలని ఎంచుకున్నారు.<ref>{{Cite web| url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | title=న్యూ కాలెడోనియా రెండవసారి ఫ్రాన్స్ నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది | date=2020-10-05 | website=ది గార్డియన్ | language=en | access-date=2020-10-05 | archive-date=20 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time | url-status=live}}</ref> నౌమియా ఒప్పందం ద్వారా అనుమతించబడిన మూడవ, చివరి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. 2021 డిసెంబరు 12న న్యూ కాలెడోనియా ఫ్రెంచి రిపబ్లికు‌లో భాగంగా ఉందని నిర్ధారించింది. కనకు జనాభాలో ఎక్కువ మంది ఓటును బహిష్కరించిన తర్వాత 96% మంది స్వాతంత్ర్యానికి "కాదు" అని ఓటు వేశారు. "కనకు గుర్తింపు, అన్ని పార్టీలు పంచుకునే భవిష్యత్తును వ్యక్తీకరించడానికి అన్ని పార్టీలు కలిసి ఒక పేరు, జెండా, గీతం, నినాదం, నోట్ల రూపకల్పనను వెతకాలి" అని పేర్కొన్న ఒప్పందం కారణంగా ఈ భూభాగం అధికారిక పేరు న్యూవెలు-కలెడోనియా సమీప భవిష్యత్తులో మార్చబడవచ్చు.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | title=Les accords de Nouméa | author=Government of New Caledonia | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf | archive-date= 5 ఏప్రిల్ 2008 | language=fr | author-link=న్యూ కాలెడోనియా ప్రభుత్వం}}</ref> అయితే ఈ రోజు వరకు ఈ భూభాగానికి కొత్త పేరు మీద ఏకాభిప్రాయం లేదు. అయినప్పటికీ ''కనకు రిపబ్లికు'' 40% జనాభాలో ప్రజాదరణ పొందింది .<ref>{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html | url-status=dead| archive-date=27 జూన్ 2008 | title=సొసైటీ : లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ చోయిసిట్ అన్ హైమ్నె ఎట్ ఉనే డివైజ్ | author=RFO | access-date=11 ఆగస్టు 2008 | author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా తన సొంత చిహ్నాలను ఎక్కువగా స్వీకరించింది. దాని నోట్ల కోసం ఒక గీతం, నినాదం, కొత్త డిజైను‌ను ఎంచుకుంది.<ref name="monde1" /> 2010 జూలైలో న్యూ కాలెడోనియా కాంగ్రెసు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ కనకు జెండాను ఎఫ్‌ఎల్‌ఎన్‌కెఎస్ తో పాటు భూభాగం ద్వంద్వ జెండాలుగా ఎగురవేయాలనే కోరికకు అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. కోరిక చట్టబద్ధంగా కట్టుబడి లేనిది. వివాదాస్పదంగా నిరూపించబడింది.<ref name="congress">{{Cite web| url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | title=Nouvelle-Calédonie: Voeu dedrau sur akley 2010 | website=axl.cefan.ulaval.ca | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=23 అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm | url-status=live}}="{ci><ref name | url= http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341 | title= Voeux n° 1 du treize juillet 2010 | access-date= 26 నవంబరు 2021 | archive-date= 17 ఏప్రిల్ 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf=6341.pdf=6341 url-status = live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియను కమ్యూను‌లలో ఎక్కువ భాగం (కానీ అన్నీ కాదు) ఇప్పుడు రెండు జెండాలను ఎగురవేస్తాయి. మిగిలినవి ఫ్రెంచి త్రివర్ణాన్ని మాత్రమే ఎగురవేస్తున్నాయి.<ref>{{Cite web| url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-communochtml19.150W150000%20%22descendre%20le%20drapeau%20kanak%20est%20un%20geste%20ignoble%2C%20il%20ne%20faut%20Plus%20parler%20de%20destin%20commun%21%22 | website=Nouvelle-Calédonie la 1ère | date=9 మే 2014 | access-date=26 నవంబరు 2021 | archive-date=2021-11-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wam | url-status=live| title=ఆర్కైవ్ నకలు }}</ref> అనధికారిక దత్తత న్యూ కాలెడోనియాను రెండు జెండాలున్న ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు లేదా భూభాగాల్లో ఒకటిగా చేసింది. రెండు జెండాలను ఉపయోగించాలని కోరుకునే నిర్ణయం రెండు వర్గాల మధ్య నిరంతరం యుద్ధభూమిగా మారింది. 2011 ఫిబ్రవరిలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం కూలిపోవడానికి దారితీసింది.<ref name="fr24">{{Cite web| url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | title=సర్కోజీ న్యూ కాలెడోనియా హింసపై సంభాషణకు పిలుపునిచ్చింది | publisher=France 24 | date=2011-08-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=7 సెప్టెంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests | url-status=live}}</ref> == పరిపాలనా విభాగాలు == [[File:Map of New Caledonian Communes (Unlabeled).svg| thumb|న్యూ కాలెడోనియన్ కమ్యూన్‌ల మ్యాప్. లేత బూడిద రంగు, ముదురు బూడిద రంగు వరుసగా ఉత్తర, దక్షిణ ప్రావిన్స్‌లను సూచిస్తాయి]] 1999 ఫిబ్రవరి 16న పార్లమెంటు ఆమోదించిన సేంద్రీయ చట్టం, సాధారణ చట్టం ఫలితంగా సంస్థాగత సంస్థగా ఏర్పడింది.<ref name="jc" /> ఈ ద్వీపసమూహం మూడు ప్రావిన్సులుగా విభజించబడింది: * దక్షిణ ప్రావిన్సు (''సుడు ప్రావిన్సు ప్రావిన్సు''). ప్రాంతీయ రాజధాని: నౌమియా. ప్రాంతం: 9,407 చ.కి.మీ జనాభా: 212,082 నివాసితులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1">{{Cite web| title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − జనాభా లీగల్స్ డి నౌవెల్లె-కాలేడోనీ {!{2}19ee en ! | url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | access-date=2023-09-11 | website=www.insee.fr | archive-date=25 ఏప్రిల్ 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 | url-status=live}}</ref> * నార్తు ప్రావిన్సు (''నార్డు ప్రావిన్సు''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: కోనే. వైశాల్యం: 7,348 చ.కి.మీ జనాభా: 49,910 నివాసులు ఉన్నారు (2019).<ref name=":1" /> * లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సు (''ప్రావిన్సు డెసు ఇల్సు లోయాటె''). ప్రావిన్షియలు రాజధాని: లిఫౌ. వైశాల్యం: 1,981 చ.కి.మీ జనాభా: 18,353 నివాసులు ఉన్నారు. (2019).<ref name=":1" /> న్యూ కాలెడోనియా ఇంకా 33 కమ్యూను‌లుగా (మునిసిపాలిటీలు) విభజించబడింది.<ref name="jc">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 | title=Présentation= – L'Ov.Outrebsentation= |access-date=2013-01-30 | archive-date=21 మే 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelleh-caledon3 | url-status=live}}</ref> పోయా అనే ఒక కమ్యూను రెండు ప్రావిన్సుల మధ్య విభజించబడింది. ప్రధాన స్థావరం అత్యధిక జనాభా కలిగిన పోయా ఉత్తర సగం ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. అయితే 2019లో కేవలం 210 మంది నివాసితులతో ఉన్న కమ్యూను దక్షిణ సగం దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో భాగంగా ఉంది. == భౌగోళికం == [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|అంతరిక్షం నుండి న్యూ కాలెడోనియా]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|ఐఎస్‌ఎస్ నుండి న్యూ కాలెడోనియా పగడపు దిబ్బలు 2020 సెప్టెంబరు 9]] న్యూ కాలెడోనియా జిలాండియాలో భాగం. ఇది పురాతన గోండ్వానా సూపర్-ఖండంలో ఒక భాగం. ఇది [[ఓషియానియా]]లో భాగం. న్యూ కాలెడోనియా దాదాపు 66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఆస్ట్రేలియా నుండి విడిపోయి, తరువాత ఈశాన్య దిశలో కదులుతూ, దాదాపు 50 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ప్రస్తుత స్థితికి చేరుకుందని ఊహించబడింది.<ref>బోయర్ & గిరిబెట్ 2007: 355</ref> ప్రధాన భూభాగం పొడవునా మధ్య పర్వత శ్రేణి ద్వారా విభజించబడింది, దీని ఎత్తైన శిఖరాలు ఉత్తరాన మోంట్ పానియే 1629 మీ (5,344 అ) ఆగ్నేయంలో మోంటు హంబోల్టు 1618 మీ (5,308 అ) ఉన్నాయి.<ref name="geo-jc2">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> తూర్పు తీరం పచ్చని వృక్షసంపదతో కప్పబడి ఉంది.<ref name="geo-jc2" /> పశ్చిమ తీరం, దాని పెద్ద సవన్నా, వ్యవసాయానికి అనువైన మైదానాలతో, పొడి ప్రాంతం. ఈ తీరం వెంబడి అనేక ఖనిజ-సంపన్న మాసిఫు‌లు కనిపిస్తాయి.<ref name="geo-jc2" /> డయాహోట్ నది న్యూ కాలెడోనియాలో అతి పొడవైన నది. ఇది దాదాపు {{convert|100|km}} ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB">{{Britannica | 161133 | డయాహోట్ నది}}</ref> ఇది 620 చకిమీ (240 చకిమీ) పరీవాహక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. వాయవ్య దిశగా బై డి'హార్కోర్టులోకి తెరుచుకుంటుంది. ఇది పాని పర్వతం పశ్చిమ ఎస్కార్పు‌మెంటు వెంట ద్వీపం ఉత్తర బిందువు వైపు ప్రవహిస్తుంది.<ref name="EB" /><ref name="UNU">{{Cite web| url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=వర్గీకరణకర్తబ్రౌజ్&p.sa= | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ఓపెన్‌కాస్ట్ మైనింగ్ ప్రభావాలు | publisher=[[యునైటెడ్ నేషన్స్ యూనివర్సిటీ]] | access-date=9 జూన్ 2011 |url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= | archive-date=27 జూలై 2011 }}</ref> ద్వీపంలో ఎక్కువ భాగం తడి సతత హరిత అడవులతో కప్పబడి ఉంది. అయితే దిగువ ఎత్తులలో సవన్నాలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి.<ref name="gbrs" /> న్యూ కాలెడోనియను సరస్సు మొత్తం వైశాల్యం {{convert|24000|km2}} ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సరస్సులలో ఇది ఒకటి. మడుగు, చుట్టుపక్కల ఉన్న న్యూ కలెడోనియా బారియరు రీఫు దాని అసాధారణ సౌందర్యం, సముద్ర జీవవైవిధ్యం కోసం 2008లో యునెస్కో [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం]]గా పేరు పెట్టబడింది.<ref name = "unesco">{{Cite web| url= https://whc.unesco.org/en/list/1115 | title= న్యూ కాలెడోనియా సరస్సులు: రీఫ్ వైవిధ్యం, అనుబంధ పర్యావరణ వ్యవస్థలు | website= UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ కేంద్రం | publisher= ఐక్యరాజ్యసమితి విద్యా, శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక సంస్థ | access-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-date= 20 నవంబరు 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ | url-status= live}}</ref> <ref name="geo-jc5">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref>2023 మేలో న్యూ కాలెడోనియాలో భూకంపం, సునామీ సంభవించాయి. దీని వలన ఇక్కడ, సమీపంలోని ఇతర దేశాలలో సునామీ హెచ్చరిక జారీ చేయబడింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | title=భూకంపం దక్షిణ పసిఫిక్ అంతటా 3 అడుగుల అలల సునామీ హెచ్చరికలను ప్రేరేపిస్తుంది | website=The Independent | first=Shweta | last=Sharma | date=19 మే 2023 | access-date=29 మే 2023 | archive-date=19 మే 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html | url-status=live}}</ref> === వాతావరణం === వాతావరణం ఉష్ణమండల, నవంబరు నుండి మార్చి వరకు వేడి, తేమతో కూడిన కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc6">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|title=Données Géographiques|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques|archive-date=30 October 2012}}</ref> <ref name="geo-jc2" /> ఉష్ణోగ్రతలు, జూన్ నుండి ఆగస్టు వరకు చల్లగా, పొడి కాలం ఉంటుంది.<ref name="geo-jc2" />మధ్య ఉష్ణోగ్రతలు రెండు చిన్న అంతరాలతో అనుసంధానించబడి ఉంటాయి.<ref name="ped" /> ఉష్ణమండల వాతావరణం సముద్ర ప్రభావం, వాణిజ్య గాలుల ద్వారా బలంగా నియంత్రించబడుతుంది. ఇవి తేమను తగ్గిస్తాయి. ఇది 80%కి దగ్గరగా ఉంటుంది.<ref name="geo-jc">{{Cite web| url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | title=డోనీస్ జియోగ్రాఫిక్స్ | language=fr | website=Nouvelle-caledonie.gouv-01access-300ate | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 23&nbsp;°C, చారిత్రక తీవ్రతలు {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped" /> దీవిలో అవపాతం చాలా భిన్నంగా ఉంటుందని వర్షపాతం రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి. గలారినోలో నమోదైన {{convert|3000|mm}} వర్షపాతం పశ్చిమ తీరం సగటు కంటే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. ఎల్ నినో ప్రభావం కారణంగా పొడి కాలాలు కూడా ఉన్నాయి.<ref name="ped" /> డిసెంబరు ఏప్రిల్ మధ్య, ఉష్ణమండల మాంద్యాలు తుఫానులు గంటకు 100 కిమీ (గంటకు 62 మైళ్ళు) వేగాన్ని మించి గాలులు వీస్తాయి. ఒక్కొకసారి గంటకు 250 కిమీ (గంటకు 160 మైళ్ళు) వేగంతో కూడా గాలులు వీస్తాయి. చాలా ఎక్కువ వర్షపాతం సంభవిస్తాయి.<ref name="ped" /> 2021 మార్చిలో న్యూ కాలెడోనియాను ప్రభావితం చేసిన చివరి తుఫాను తుఫాను నిరాను. == పర్యావరణం == [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|న్యూ కాలెడోనియాకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రకృతి దృశ్యం]] న్యూ కాలెడోనియాలో అనేక ప్రత్యేకమైన టాక్సాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పక్షులు, మొక్కలు.<ref name="hjnc" /> ఇది చదరపు కిలోమీటరుకు ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నమైన వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది.<ref name="hjnc" /> జీవవైవిధ్యం గ్రాండే టెర్రే, మధ్య పర్వత శ్రేణి వల్ల సంభవిస్తుంది. ఇది స్థానిక జాతులు వృద్ధి చెందే వివిధ రకాల సముదాయాలు, భూస్వరూపం, సూక్ష్మ-వాతావరణాలను సృష్టించింది.<ref name="hjnc">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=Noth కాలెడోనియా | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=26 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=26 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26 | url-status=live}}</ref> నికెలు పరిశ్రమ కారణంగా, న్యూ కాలెడోనియా తలసరి అధిక స్థాయిలో కార్బను డయాక్సైడు‌ను విడుదల చేస్తుంది. ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే. 2019లో ఇది ఫ్రాన్సు‌కు 4.81 టన్నుల కార్బన్డైయాక్సైడు విడుదల చేసింది.<ref>{{Cite web| title=EDGAR – గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ కోసం ఉద్గారాల డేటాబేస్ | url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | access-date=2021-04-24 | website=edgar.jrc.ec.europa.eu | archive-date=31 మే 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా అసాధారణ జీవవైవిధ్యం, దాని ముప్పు స్థితి కలయిక దీనిని అత్యంత కీలకమైన వాటిలో ఒకటిగా చేసింది. జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్లు ఈ భూమి మీద ఉన్నాయి.<ref name = "myers">{{Cite journal| last1=Myers | first1=Norman | last2=Mittermeier | first2=Russell A. | last3=Mittermeier | first3=Cristina G. | last4=da Fonseca | first4=Gustavo A. B. | last5=Kent | first5=Jennifer | title=సంరక్షణ ప్రాధాన్యతల కోసం జీవవైవిధ్య హాట్‌స్పాట్‌లు | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-02-24_403_6772/page/19 | website=Nature | date=February 2000 | volume=403 | issue=6772 | pages=853–858 | doi=10.1038/35002501 | pmid=10706275 | bibcode=2000Natur.403..853M | s2cid=4414279 }}</ref> 2001లో బ్రూనో, జాక్వెసు లాఫ్లూరు ఆర్‌పిసిఆర్ పార్టీ నుండి "తీవ్రమైన సవాళ్లను" ఎదుర్కొని కాలెడోనియను పర్యావరణ పరిరక్షణ ఉద్యమం తరపున ఆయన చేసిన కృషికి వాన్ పెటెగెం గోల్డ్మను పర్యావరణ బహుమతిను అందుకున్నారు.<ref>{{Cite web| title=Bruno Van Peteghem | url=http://www.goldmanprize.org/node/169 | website=Goldman Environmental Prize | archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 | archive-date=1 ఫిబ్రవరి 2009 | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా పర్యావరణ వైవిధ్యాన్ని అగ్నిప్రమాదం, పారిశ్రామిక, నివాస అభివృద్ధి, అపరిమిత వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు, మైనింగు (న్యాయపరమైన రద్దు వంటివి) నుండి రక్షించడంలో కొన్ని రంగాలలో పురోగతి సాధించబడింది. ఐఎన్‌సిఒ 2006 జూన్ లో దుర్వినియోగాల కారణంగా మైనింగు లైసెన్సు పొందింది).<ref>{{Cite web| title=స్వదేశీ కనక్స్ న్యూ కాలెడోనియాలో ఇంకోపై దాడి చేశారు | url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | website=MiningWatch కెనడా | date=19 జూలై 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked | archive-date=13 అక్టోబరు 2007 | url-status=dead}}</ref> 2008లో ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన నిరంతర అవరోధ రీఫు వ్యవస్థ అయిన న్యూ కాలెడోనియను అవరోధ రీఫు ఆరు మడుగులు, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. === వృక్షజాలం === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[అంబోరెల్లా]]'', ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన పుష్పించే మొక్క వంశం]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[అరౌకారియా కాలమారిస్]]'' [[ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్ (న్యూ కాలెడోనియా)|ఐల్ ఆఫ్ పైన్స్]]]] న్యూ కాలెడోనియా జంతుజాలం, వృక్షజాలం అనేక కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం గోండ్వానా నుండి విడిపోయినప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో వేరుచేయబడిన పూర్వీకుల జాతుల నుండి ఉద్భవించాయి.<ref>{{Cite journal| first1=అలాన్ ఎస్. | last1=కాలిన్స్ | first2=సెర్గీ ఎ. | last2=పిసారెవ్స్కీ | title= తూర్పు గోండ్వానాను విలీనం చేయడం: సర్కమ్-ఇండియన్ ఒరోజెన్స్ పరిణామం | url=https://archive.org/details/sim_earth-science-reviews_2005-08_71_3-4/page/229 | website=ఎర్త్-సైన్స్ సమీక్షలు | date= ఆగస్టు 2005 | volume=71 | issue=3–4 | pages=229–270 | doi= 10.1016/j.earscirev.2005.02.004 | bibcode=2005ESRv...71..229C | issn= 0012-8252}}</ref> ఇక్కడ స్థానిక జాతులు మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం జాతులు, కుటుంబాలు, ఆర్డరు‌లు కూడా ద్వీపాలకు ప్రత్యేకమైనవి. భూమి మీద ఉన్న ఏదైనా సారూప్య ప్రాంతం కంటే ఎక్కువ ఉష్ణమండల జిమ్నోస్పెర్ము జాతులు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి. 44 స్వదేశీ జిమ్నోస్పెర్ము‌లలో, 43 స్థానికమైనవి ఉన్నాయి. వాటిలో తెలిసిన ఏకైక పరాన్నజీవి జిమ్నోస్పెర్ము (''పారాసిటాక్ససు ఉస్టా'') కూడా ఉంది.<ref name="futura1" /> అలాగే ''అరౌకారియా'' 35 తెలిసిన జాతులలో, 13 న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవి ఉన్నాయి.<ref name="hjnc" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత విభిన్నమైన పుష్పించే, ''అంబోరెల్లా ట్రైకోపోడా'' వంశం కూడా ఉంది, ఇది అన్ని పుష్పించే మొక్కల క్లాడు బేసు వద్ద లేదా సమీపంలో ఉంటుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫెర్ను జాతి, ''స్ఫెరోప్టెరిసు ఇంటర్మీడియా'', న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినది. ఇది ఆమ్ల నేల మీద చాలా సాధారణంగా బీడు నేలల్లో లేదా అటవీప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది. తూర్పు తీరంలో సంవత్సరానికి ఒక మీటరు పెరుగుతుంది. చెట్టు ఫెర్నులలో ఇతర జాతులు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ''స్ఫేరోప్టెరిసు నోవా-కలెడోనియా''.<ref name="ncd2">{{Cite web| url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | title= లా ఫ్లోర్ డి నౌవెల్-కలెడోనీ – డ్యూక్సిమే పార్టీ | website= ఫ్యూచురా-సైన్సెస్.కామ్ | date= 2004-08-18 | access-date= 2013-01-30 | archive-date= 11 మార్చి 2013 | archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా కూడా గ్రహం మీద దక్షిణ బీచు‌లు (''నోథోఫాగసు'') జాతులు స్వదేశీగా ఉన్న ఐదు ప్రాంతాలలో ఒకటి; ఇక్కడ ఐదు జాతులు సంభవిస్తాయని తెలిసింది.<ref name="futura1" /> న్యూ కాలెడోనియాకు దాని స్వంత మాక్విసు పొదలు (''మాక్విసు మినియరు'') ఉంది. ఇది ఎక్కువగా దక్షిణాన మెటాలిఫెరసు నేలల మీద సంభవిస్తుంది.<ref name="gbrs">{{Cite journal| title=న్యూ కాలెడోనియా: చాలా పాత డార్వినియన్ ద్వీపం? | pmc=2607381 | date=2008 | last1=Grandcolas | first1=P | last2=Murienne | first2=J | last3=Robillard | first3=T | last4=Desutter-Grandcolas | first4=L | last5=Jourdan | first5=H | last6=Guilbert | first6=E | last7=Deharveng | first7=L | volume=363 | issue=1508 | pages=3309–3317 | doi=10.1098/rstb.2008.0122 | website=రాయల్ సొసైటీ యొక్క తాత్విక లావాదేవీలు B: జీవ శాస్త్రాలు | pmid=18765357}}</ref> అల్ట్రామాఫికు శిలల (మైనింగు భూభాగాలు) నేలలు అనేక స్థానిక వృక్ష జాతులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి. ఇవి నేలల విషపూరిత ఖనిజ పదార్థానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి. చాలా విదేశీ జాతుల మొక్కలు దీనికి తక్కువ అనుకూలంగా ఉంటాయి. తగినది ఇది స్వదేశీ మొక్కల నివాస స్థలంలోకి దాడిని లేదా స్థానభ్రంశాన్ని నిరోధించింది.<ref name="futura1">{{Cite web| url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | title=La flore-Caledonie | website=Futura-sciences.com | date=2004-08-18 | access-date=2013-01-30 | archive-date=11 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా భూభాగంలో రెండు భూసంబంధ పర్యావరణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి: న్యూ కాలెడోనియా వర్షారణ్యాలు, న్యూ కాలెడోనియా పొడి అడవులు <ref name="DinersteinOlson2017">{{Cite journal| last1=Dinerstein | first1=Eric | last2=Olson | first2=David | last3=Joshi | first3=Anup | last4=Vynne | first4=Carly | last5=Burgess | first5=Neil D. | last6=Wikramanayake | first6=Eric | last7=Hahn | first7=Nathan | last8=Palminteri | first8=Suzanne | last9=Hedao | first9=Prashant | last10=Noss | first10=Reed | last11=Hansen | first11=Matt | last12=Locke | first12=Harvey | last13=Ellis | first13=Erle C | last14=Jones | first14=Benjamin | last15=Barber | first15=Charles Victor | last16=Hayes | first16=Randy | last17=Kormos | first17=Cyril | last18=Martin | first18=Vance | last19=Crist | first19=Eileen | last20=Sechrest | first20=Wes | last21=Price | first21=Lori | last22=Baillie | first22=Jonathan E. M. | last23=Weeden | first23=Don | last24=Suckling | first24=Kierán | last25=Davis | first25=Crystal | last26=Sizer | first26=Nigel | last27=Moore | first27=Rebecca | last28=Thau | first28=David | last29=Birch | first29=Tanya | last30=Potapov | first30=Peter | last31=Turubanova | first31=Svetlana | last32=Tyukavina | first32=Alexandra | last33=de Souza | first33=Nadia | last34=Pintea | first34=Lilian | last35=Brito | first35=José C. | last36=Llewellyn | first36=Othman A. | last37=Miller | first37=Anthony G. | last38=Patzelt | first38=Annette | last39=Ghazanfar | first39=Shahina A. | last40=Timberlake | first40=Jonathan | last41=Klöser | first41=Heinz | last42=Shennan-Farpón | first42=Yara | last43=Kindt | first43=Roeland | last44=Lillesø | first44=Jens-Peter Barnekow | last45=van Breugel | first45=Paulo | last46=Graudal | first46=Lars | last47=Voge | first47=Maianna | last48=Al-Shammari | first48=Khalaf F. | last49=Saleem | first49=Muhammad | display-authors=1 | title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm | website=BioScience | volume=67 | issue=6 | date=2017 | pages=534–545 | issn=0006-3568 | doi=10.1093/biosci/bix014 | pmid=28608869 | pmc=5451287 | doi-access=free}}</ref> === జంతుజాలం ​​=== అద్భుతమైన వృక్ష వైవిధ్యం, స్థానికతతో పాటు, న్యూ కాలెడోనియా విస్తృత వైవిధ్యం కలిగిన జంతువులకు ఆవాసాలను కూడా అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో 100 కంటే ఎక్కువ పక్షి జాతులు నివసిస్తున్నాయి. వాటిలో 24 స్థానికమైనవి.<ref name = "Palmas">{{Cite journal| last1=Palmas | first1=Pauline | last2=Jourdan | first2=Hervé | last3=Rigault | first3=Frederic | last4=Debar | first4=Léo | last5=De Meringo | first5=Hélene | last6=Bourguet | first6=Edouard | last7=Mathivet | first7=Mathieu | last8=Lee | first8=Matthias | last9=Adjouhgniope | first9=Rachelle | last10=Papillon | first10=Yves | last11=Bonnaud | first11=Elsa | last12=Vidal | first12=Eric | title=ఫెరల్ పిల్లులు న్యూ కాలెడోనియా జీవవైవిధ్య హాట‌స్పాటు అత్యుత్తమ స్థానిక జంతుజాలాన్ని బెదిరిస్తున్నాయి. | website=జీవ పరిరక్షణ | date=1 అక్టోబరు 2017 | volume=214 | pages=250–259 | doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 | bibcode=2017BCons.214..250P | s2cid=43153107 | url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | access-date=21 నవంబరు 2021 | archive-date=20 మార్చి 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220320011424/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02090631/file/HAL%20_%20Palmas%20Jourdan%20et%20al%2017%20-%20Cat%20diet%20in%20NC.pdf | url-status=live}}</ref> ఈ స్థానిక పక్షి జాతులలో ఒకటి న్యూ కాలెడోనియను కాకి. ఇది జంతువులలో దాని సాధన తయారీ సామర్థ్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ప్రైమేటు‌లకు పోటీగా ఉంటుంది.<ref>{{Cite journal| author1=Weir, A.A.S. | author2=చాపెల్, J. | author3=కాసెల్నిక్, A. | date=2002 | title=న్యూ కాలెడోనియన్ కాకులలో హుక్స్ ఆకృతి | url=https://archive.org/details/sim_science_2002-08-09_297_5583/page/981 | website=[[సైన్స్ (జర్నల్) | సైన్స్]] | volume=297 | issue=5583 | page=981 | doi=10.1126/science.1073433 | pmid=12169726 | s2cid=29196266 }}</ref> ఈ కాకులు వాటి అసాధారణ తెలివితేటలు, సమస్యలను పరిష్కరించడానికి సాధనాలను రూపొందించే సామర్థ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి. మానవులతో పాటు అధ్యయనం చేయబడిన ఏ జంతువులోనూ అత్యంత సంక్లిష్టమైన సాధనాలను తయారు చేస్తాయి.<ref name="nccbbc">{{Cite news| last=వాకర్ | first=Matt | url=http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | title=తెలివైన కొత్త కాలెడోనియన్ కాకులు తల్లిదండ్రుల టూల్ స్కూల్‌కు వెళ్తాయి | website=[[BBC News]] | date=2010-10-26 | access-date=2013-01-30 | archive-date=14 అక్టోబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm | url-status=live}}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|కగు, ఒక స్థానిక ఎగరలేని పక్షి]] స్థానిక కగు,<ref>అటెన్‌బరో, D. 1998 ''ది లైఫ్ ఆఫ్ బర్డ్స్'' BBC {{ISBN | 0563-38792-0}}</ref> ఇది చురుకైనది త్వరగా పరిగెత్తగలదు కాని ఇది ఎగరలేని పక్షి, కానీ అది తన రెక్కలను ఉపయోగించి కొమ్మలు ఎక్కడానికి లేదా జారడానికి కూడా ఉపయోగిస్తుంది. దీని శబ్దం కుక్క మొరగినట్లు ఉన్జ్తుంది. ఇది మోనోటైపికు కుటుంబం రైనోచెటిడే, క్రమం యూరిపిజిఫార్మ్సులో మనుగడలో ఉన్న సభ్యత్వం కలిగి ఉంది.<ref name="kagu">{{Cite web| url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | title=Kagu | website=Oiseaux-birds.com | access-date=2013-01-30 | archive-date=24 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html | url-status=dead}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా నదులు, సరస్సులలో 11 స్థానిక చేప జాతులు, 14 స్థానిక జాతులు డెకాపోడు, క్రస్టేసియన్లు ఉన్నాయి. ''నియోగాలాక్సియాసు'' వంటి కొన్ని చిన్న ప్రాంతాలలో మాత్రమే ఉన్నాయి.<ref name="ncnau" /> నాటిలసు—ఒక సజీవ శిలాజంగా పరిగణించబడ్డాయి. మెసోజోయికు శకం చివరిలో అంతరించిపోయిన అమ్మోనైటులకు సంబంధించినవి—న్యూ కాలెడోనియా చుట్టూ ఉన్న పసిఫికు జలాల్లో కనిపిస్తాయి.<ref name="ncnau">{{Cite web| url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php | title=La Biodiversité | website=Endemia.nc | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php | archive-date=6 జనవరి 2013 }}</ref> ఇక్కడ పెద్ద వైవిధ్యం ఉంది సముద్ర చేపలు చుట్టుపక్కల జలాల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి పగడపు సముద్రం పరిధిలో ఉంటాయి. పక్షి, సరీసృపాలు, చేపల జాతులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికీ న్యూ కాలెడోనియాలో చాలా తక్కువ క్షీరద జాతులు ఉన్నాయి: ఇక్కడ కనిపించే తొమ్మిది ఈరదాలలో ఆరు స్థానికమైనవిగా ఉన్నాయి.<ref name="Palmas" /> న్యూ కాలెడోనియాలోని అనేక జాతులు వాటి పరిమాణానికి విశేషమైనవి: ''డుకులా గోలియతు'' అనేది ఆర్బోరియలు పావురం అతిపెద్ద ఉనికిలో ఉన్న జాతి; ''రాకోడాక్టిలసు లీచియనసు'', ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద గెక్కో; ''ఫోబోస్సిన్కసు బోకోర్టి (పెద్ద స్కింకు)'' 2003లో తిరిగి కనుగొనబడే వరకు అంతరించిపోయినట్లు భావించారు..<ref name="ncnau" /> మానవ నివాసానికి ముందు న్యూ కాలెడోనియాలో ఉన్న చాలా జంతుజాలం ​​ఇప్పుడు అంతరించిపోయింది, వీటిలో ''సిల్వియోర్నిసు'', ఏ జీవ జాతితోనూ దగ్గరి సంబంధం లేని ఒక మీటర్ కంటే ఎక్కువ ఎత్తు ఉన్న పక్షి, ''మియోలానియా'', జురాసిక్ కాలంలో జీవించి ఉన్న తాబేళ్ల నుండి వేరుగా ఉన్న ఒక పెద్ద కొమ్ముల తాబేలు ఉన్నాయి. 2024 జనవరిలో రాజధాని నౌమియాలోని ఒక కోర్టు సొరచేపలను చంపడాన్ని నిషేధిస్తూ తీర్పును జారీ చేసింది. దీనిని అసమానంగా పేర్కొంటూ. మునుపటి సంవత్సరంలో ఒక ఆస్ట్రేలియన్ పర్యాటకుడు ఒక సొరచేప చేత చంపబడిన తర్వాత నిషేధంనికి వ్యతిరేకత ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite news| last=reporter | first=Guardian | date=2024-01-08 | title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash | access-date=2024-01-10 | website=The Guardian | language=en | issn=0261-3077}}</ref> == జనాభా == {| class="wikitable" ! సంవత్సరం !!జనసంఖ్య ‌<ref name="ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | title=ది పాపులేషన్ ఎట్ డిఫరెంట్ సెన్సస్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2 నవంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements | archive-date=11 ఏప్రిల్ 2020 | url-status=live}}</ref>!!శాతాలు |- |1956 || 68,480 ||— |- | 1963 || 86,519 || +3.72% |- | 1969 || 100,579 || +2.60% |- | 1976 || 133,233 || +4.03% |- | 1983 || 145,368 || +1.26% |- | 1989 || 164,173 || +2.06% |- | 1996 || 196,836 || +2.61% |- | 2009 || 245,580 || +1.68% |- | 2014 || 268,767 || +1.79% |- | 2019 || 271,407 || +0.19% |- | 2022 || 269,815 || −0.25% |- | 2023 || 268,510 || −0.48% |- |} 2019లో చివరి జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభా 271,407.<ref name=censuspop /> వీరిలో 18,353 మంది లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో, 49,910 మంది నార్తు ప్రావిన్సులో, 203,144 మంది సౌత్ ప్రావిన్సులో నివసించారు. 2014 - 2019 మధ్య జనాభా పెరుగుదల ఇటీవల 0.2% తగ్గింది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> లాయల్టీ దీవులు (0.1%), దక్షిణ ప్రావిన్సు (−0.2%) కంటే ఉత్తర ప్రావిన్సు (2014 - 2019 మధ్య సంవత్సరానికి 0.3%)లో జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉంది.<ref name="విభిన్న జనాభా లెక్కలు" /> జనాభాలో 30% మంది 20 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.<ref name=":0">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 | title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2 నవంబరు 2020=7archive-date | archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-t | url-status=live| archive-date=2020-11-07 }}</ref> మొత్తం జనాభాలో వృద్ధుల నిష్పత్తి పెరుగుతోంది. ఇద్దరు న్యూ కాలెడోనియాలోని ముగ్గురు నివాసితులలో గ్రేటరు నౌమేయాలో నివసిస్తున్నారు. 78% మంది న్యూ కలెడోనియాలో జన్మించారు. మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు 2014లో స్త్రీకి 2.2 పిల్లల నుండి 2019లో 1.9కి తగ్గింది.<ref name="insee-12">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans|publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr)|language=fr|access-date=2013-01-30|archive-date=31 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338|url-status=live}}</ref> === సప్రదాయ సమూహాలు === {{bar box |title=న్యూ కలడోనియాలో సంప్రదాయ సమూహాలు (2019 గణాంకాలు)<ref name="Population Structure of Communities">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | title=Population Structure of Communities | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=29 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes | archive-date=13 November 2019 | url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=సంప్రదాయ సమూహాలు |right1=శాతం |float=right |bars= {{bar percent|కనకు|darkgreen|41.2}} {{bar percent|యురేపియన్లు|purple|24.1}} {{bar percent|"కలడోనియన్లు" లేక ఎవరో చెప్పని వారు|pink|7.5}} {{bar percent|మిశ్రమ ప్రజలు|red|11.3}} {{bar percent|వల్లిసియను/ఫుటినియన్లు|black|8.3}} {{bar percent|తహిటియన్లు|darkblue|2.0}} {{bar percent|జవనీసు|Violet|1.4}} {{bar percent|ని-వనౌటు|maroon|0.9}} {{bar percent| ఇయత్నామీయులు|darkgray|0.8}} {{bar percent|ఇతర ఆసియన్లు|gray|0.4}} {{bar percent|ఇతరులు|tan|2.1}} }} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం,<ref name="జనసంఘాల జనాభా నిర్మాణం" /> జనాభాలో 41.2% మంది కనాకు కమ్యూనిటీకి చెందినవారని నివేదించబడింది (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 39.1% నుండి పెరిగింది) యూరోపు (కాల్డోచె, జోరెల్లె) కమ్యూనిటీకి 24.1% (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 27.2% నుండి తగ్గింది). జనాభాలో మరో 7.5% మంది "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపు పొందారు లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 9.9% నుండి తగ్గింది). "కాలెడోనియను"గా తమను తాము గుర్తించుకునే లేదా జాతి సమూహాన్ని ప్రకటించడానికి నిరాకరించే చాలా మంది వ్యక్తులు జాతిపరంగా యూరోపియన్లుగా భావిస్తారు.<ref name="LoganCole2001b">{{Cite book| author1=Leanne Logan | author2=Geert Cole | title=New Caledonia | url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | date=2001 | publisher=Lonely Planet | isbn=978-1-86450-202-2 | page=39 | access-date=18 అక్టోబరు 2015 | archive-date=13 ఏప్రిల్ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39 | url-status=live}}</ref> ఇతర స్వీయ-నివేదిత సంఘాలు వాలిసియన్లు, ఫుటునియన్లు (మొత్తం జనాభాలో 8.3%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.2% నుండి ఎక్కువ), ఇండోనేషియన్లు జావానీసు జాతి సమూహం (మొత్తం జనాభాలో 1.4%, 2014లో ఉన్నట్లే),<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియన్ జావానీస్, న్యూ కాలెడోనియాలో | url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | website=joshuaproject.net | publisher=జాషువా ప్రాజెక్ట్ | access-date=14 డిసెంబరు 2020 | archive-date=5 డిసెంబరు 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC | url-status=live}}</ref> తాహితీయన్లు (మొత్తం జనాభాలో 2.0%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 2.1% నుండి తగ్గింది), ని-వనువాటు (0.9%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.0% నుండి తగ్గింది), వియత్నామీసు (0.8%, 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 0.9% నుండి తగ్గింది), ఇతర ఆసియన్లు (ప్రధానంగా జాతి చైనీసు; మొత్తం జనాభాలో 0.4%, 2014 లో మాదిరిగానే). జనాభాలో 11.3% మంది బహుళ వర్గాలకు (మిశ్రమ జాతి) చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 8.6% నుండి పెరిగింది). 2004 జనాభా లెక్కల నుండి తొలగించబడిన కమ్యూనిటీకి చెందిన ప్రశ్నను 2009లో 1996 జనాభా లెక్కల నుండి భిన్నమైన కొత్త సూత్రీకరణ కింద తిరిగి ప్రవేశపెట్టారు. ఇది బహుళ ఎంపికలను (మిశ్రమ జాతి), "ఇతర" ఎంపికను స్పష్టం చేసే అవకాశాన్ని అనుమతిస్తుంది (ఇది చాలా మంది యూరోపియన్లు "ఇతర" వర్గంలో "కాలెడోనియను"గా స్వీయ-గుర్తింపుకు దారితీసింది లేదా యూరోపియను, కనకు రెండింటినీ వంటి అనేక జాతి సంఘాలను ఎంచుకోవడానికి దారితీసింది. తద్వారా మిశ్రమ జాతిగా కనిపిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా బుష్లో ‌నివసిస్తున్న కాల్డోచెసు‌కు సంబంధించినది. వీరికి తరచుగా మిశ్రమ వంశపారంపర్యత ఉంటుంది).<ref name="eth09">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | title=Recensement de la population 2009 | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-date=2012-11-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121113151316/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf | url-status=bot: unknown}}</ref>చివరగా జనాభాలో 2.1% మంది "కాలెడోనియను" మినహాయించి ఇతర వర్గాలకు చెందినవారని నివేదించారు (2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 1.3% నుండి పెరిగింది). మెలనేసియను జాతి సమూహంలో భాగమైన కనకు ప్రజలు న్యూ కాలెడోనియాకు చెందినవారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} వారి సామాజిక సంస్థ సాంప్రదాయకంగా వంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవి వారి అసలు స్థానం, వారి పూర్వీకుల వృత్తిని బట్టి "భూమి" లేదా "సముద్ర" వంశాలుగా గుర్తించబడతాయి.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కనకు‌లు లాయల్టీ ఐలాండ్సు ప్రావిన్సులో 95%, ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లో 72%, దక్షిణ ప్రావిన్సు‌లో 29% ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}} కనకు‌లు యూరోపియన్లు, ఇతర స్థిరనివాసుల కంటే తక్కువ సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిలో ఉన్నారు.{{sfn|అనయ|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine | magazine=Synthese | issue=35 | url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique | format=PDF | title=Recensement de lal=201fr | trans-title=2014 జనాభా గణన | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-date=14 డిసెంబరు 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamiqueurs-dynamique | url-status=live}}</ref> <nowiki>యూరోపియన్లు ఫ్రాన్సు ఈ ద్వీపసమూహంలో ఒక శిక్షా కాలనీని స్థాపించినప్పుడు మొదట న్యూ కాలెడోనియాలో స్థిరపడ్డారు.{sfn|అనయ|2011|p=5}} ఖైదీలు తమ శిక్షలను పూర్తి చేసిన తర్వాత వారికి స్థిరపడటానికి భూమి ఇవ్వబడింది.</nowiki>{{sfn|అనయ|2011|p=5}} 2014 జనాభా లెక్కల ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలోని 73,199 యూరోపియన్లలో, 30,484 మంది స్థానికంగా జన్మించినవారు, 36,975 మంది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సులో జన్మించారు, 488 మంది ఫ్రెంచ్ పాలినేషియాలో జన్మించారు, 86 మంది వాలిసు, ఫుటునాలో జన్మించారు, 5,166 మంది విదేశాలలో జన్మించారు.<ref name="ridet">{{Cite web| title=DONNEES DE CADRAGE | url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | format=XLS | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 | location=Nouméa}}</ref> యూరోపియన్లు అనేక సమూహాలుగా విభజించబడ్డారు. కాల్డోచే లను సాధారణంగా న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన వారిగా నిర్వచించారు. వీరికి తొలి ఫ్రెంచి స్థిరనివాసుల కాలం నాటి పూర్వీకుల సంబంధాలు ఉన్నాయి.<ref name="LoganCole2001b" /> వారు తరచుగా గ్రాండే టెర్రే పశ్చిమ తీరంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు. అక్కడ చాలామంది పెద్ద పశువుల ఆస్తులను నిర్వహిస్తున్నారు.<ref name="LoganCole2001b" /> న్యూ కాలెడోనియాలో ఇటీవల స్థిరపడిన కుటుంబాల నుండి జన్మించిన, కేవలం కాలెడోనియన్లు అని పిలువబడే వారు కాల్డోచేల నుండి భిన్నంగా ఉంటారు.<ref name="LoganCole2001" /> మెట్రోపాలిటను ఫ్రెంచి-జన్మించిన వలసదారులను న్యూ కాలెడోనియాకు వచ్చే ''మెట్రోసు'' లేదా ''జోరెల్లెసు'' అని పిలుస్తారు, ఇది మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో వారి మూలాలను సూచిస్తుంది.<ref name="LoganCole2001" /> వీరికి దాదాపు 2,000 మందితో కూడిన కమ్యూనిటీ కూడా ఉంది<ref name="LoganCole2001" /> పియడ్సు నొయిసు ఫ్రాన్సు పూర్వ ఉత్తర ఆఫ్రికను కాలనీలలోని యూరోపియను స్థిరనివాసుల వారసులు;<ref>{{Cite journal| url=http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=ది కాంటెంపరరీ పసిఫిక్ | author=డేవిడ్ ఎ. చాపెల్ | date=2005 | volume=17 | issue=2 | pages=435–448 | doi=10.1353/cp.2005.0043 | s2cid=258106946 | access-date=28 మార్చి 2008 | archive-date=4 మార్చి 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113325/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fcontemporary_pacific%2Fv017%2F17.2chappell02.html | url-status=live| url-access=subscription}}</ref> వారిలో కొందరు స్వాతంత్ర్య వ్యతిరేక రాజకీయాల్లో ప్రముఖులు,ఆర్పిసిఆర్ నాయకుడు పియరీ మారేస్కా కూడా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news| url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | title=నౌమియా జర్నల్; పసిఫిక్‌లోని ఒక ద్వీపంలో, కానీ శాంతికి దూరంగా | website=ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ | author=హెన్రీ కామ్ | date=26 జూలై 1988 | author-link=హెన్రీ కామ్ | access-date=11 ఫిబ్రవరి 2017 | archive-date=23 ఏప్రిల్ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all | url-status=live}}</ref> అల్ జజీరా ఇంగ్లీషు 2015లో విడుదల చేసిన ఒక డాక్యుమెంటరీ ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియా జనాభాలో 10% వరకు మంది 19వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రెంచి అల్జీరియా నుండి బెర్బెరు ప్రజలు 1871లో జరిగిన మోక్రానీ తిరుగుబాటుకు ప్రతీకారంగా ద్వీపంలోని జైళ్లకు బహిష్కరించబడిన సుమారు 2,000 మంది అరబ్బు-బెర్బెరు ప్రజల వారసులని పేర్కొంది. వారి శిక్షలు అనుభవించిన తర్వాత వారు విడుదల చేయబడి ద్వీపంలో వలసరాజ్యాల ప్రయత్నాలలో భాగంగా భూమిని సొంతం చేసుకోవడానికి, సాగు చేసుకోవడానికి ఇవ్వబడ్డారు. న్యూ కాలెడోనియాలో ఖైదు చేయబడిన అల్జీరియన్లలో అత్యధికులు పురుషులు కావడంతో ఇతర జాతి సమూహాలకు చెందిన మహిళలతో ప్రధానంగా సమీపంలోని మహిళా జైళ్ల నుండి వచ్చిన ఫ్రెంచి మహిళలతో వివాహాల ద్వారా సమాజం కొనసాగింది. యూరో-ఫ్రెంచి జనాభాలో కలిసిపోవడం, వారి జాతి నేపథ్యం కోసం వివక్షత రెండింటినీ ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ బహిష్కరించబడిన వారి వారసులు అల్జీరియన్లుగా ఒక సాధారణ గుర్తింపును కాపాడుకోవడంలో విజయం సాధించారు. ఇందులో కొన్ని సాంస్కృతిక పద్ధతులు (అరబిక్ పేర్లు వంటివి), కొన్ని సందర్భాల్లో ఇస్లామికు మతం ఉన్నాయి. అల్జీరియా పౌరసత్వం పొందడం తరచుగా కష్టమైన ప్రక్రియ అయినప్పటికీ కొందరు అల్జీరియాకు ఒక ఆచారంగా ప్రయాణిస్తారు. అల్జీరియను-కలేడోనియన్ల అత్యధిక జనాభా బౌరైలు కమ్యూను‌లో (ముఖ్యంగా జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఇస్లామికు సాంస్కృతిక కేంద్రం ఉన్నాయి), నౌమియా, కోనే, పౌమ్‌బౌటు, యాటేలలో చిన్న కమ్యూనిటీలు ఉన్నాయి. <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|కనకు మహిళలు Rodéo cheval.JPG|రోడియోలు (ఇక్కడ బౌరైలు వార్షిక ఉత్సవంలో) కాల్డోచే సంస్కృతిలో భాగం. </gallery> === భాషలు === ఫ్రెంచి స్థావరాల స్థాపనతో ఫ్రెంచి భాష వ్యాప్తి చెందడం ప్రారంభమైంది. ఇప్పుడు అత్యంత ఏకాంత గ్రామాలలో కూడా ఫ్రెంచి మాట్లాడబడుతోంది. చాలా కాలంగా జనాభా అంతటా నిష్ణాతుల స్థాయి గణనీయంగా మారుతూ వచ్చింది. ప్రధానంగా 1953 కి ముందు సార్వత్రిక ప్రజా విద్య లేకపోవడం, వలస, జాతి వైవిధ్యం కారణంగా <ref name="rl-lang">{{Cite web| url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | title=Situation linguistice en Nouvelle-Calédonie | publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=18 జనవరి 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 | url-status=dead}}</ref> కానీ ఫ్రెంచి భాష ఇప్పుడు జనాభా గణనల ద్వారా చూపబడిన యువ తరాలు. 2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 97.3% మంది ప్రజలు ఫ్రెంచి మాట్లాడగలరు. చదవగలరు వ్రాయగలరు అని నివేదించారు. అయితే 1.1% మంది మాత్రమే తమకు ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం లేదని నివేదించారు.<ref name="cite web">{{Cite web| title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de residence et sexe | format=XLS | url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls | location=Noumea | access-date=2013-02-28 | archive-date=30 అక్టోబరు 2012 }}</ref> 2014 - 2019 జనాభా లెక్కలలో ఫ్రెంచి పరిజ్ఞానం గురించి ఎటువంటి ప్రశ్నలు అడగలేదు. ఎందుకంటే జనాభా దాని గురించి దాదాపు సార్వత్రిక అవగాహనను కలిగి ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాలో మాట్లాడే 28 కనాకు భాషలు ఆస్ట్రోనేషియను కుటుంబంలోని ఓషియానికు సమూహంలో భాగంగా ఉన్నాయి.<ref name="macc">{{Cite web| website=Académie des Langues Kanak | title=Langues | url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues | archive-date=9 నవంబరు 2017 | url-status=dead| access-date=15 అక్టోబరు 2011 }}</ref> వీటిలో ఎనిమిదింటిని తల్లిదండ్రులు కిండరు గార్టెను నుండి తమ పిల్లలకు ఐచ్ఛిక సబ్జెక్టులుగా ఎంచుకోవచ్చు. ఉన్నత పాఠశాల వరకు (నాలుగు భాషలు బ్యాచిలర్ డిగ్రీ వరకు బోధిస్తారు), వాటి ప్రమోషను‌కు ఒక అకాడమీ బాధ్యత వహిస్తుంది.<ref name="maskan">{{Cite web| url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php | archive-date=2009-04-26 | title=La Population De Nouvelle-Caledonie | publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie | language=fr | access-date=2013-01-30 | url-status=dead}}</ref> విస్తృతంగా మాట్లాడే మూడు స్థానిక భాషలు డ్రెహు (లిఫౌలో మాట్లాడతారు), నెంగోను (మారేలో మాట్లాడతారు), పైసీ (గ్రాండే టెర్రే ఉత్తర భాగం).<ref name="maskan" /> ఇతర భాషలలో ఐఐఐ (ఓవియాలో మాట్లాడతారు) ఉన్నాయి. 2019 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 15 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న 44.0% మంది కనీసం ఒక కనకు భాష గురించి ఏదో ఒక రూపంలో జ్ఞానం కలిగి ఉన్నారని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 41.3% నుండి), అయితే 56.0% మంది తమకు కనకు భాషల గురించి ఏమీ తెలియదని నివేదించారు (2009 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 58.7% నుండి తగ్గింది).<ref>{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de residence par groupe d'âge décennal | publisher=[[ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | language=fr | access-date=2023-03-06 | archive-date=1 నవంబరు 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province | url-status=live}}</ref><ref name="cen-lang" /> వలస జనాభాలో ఇతర ముఖ్యమైన భాషా సంఘాలలో వాలిసియను, ఫుటునియన్, తహితీయను, జావానీసు, వియత్నామీసు, చైనీసు మాట్లాడేవారు ఉన్నారు, బిస్లామా. === మతం === {{Pie chart |thumb = right |caption = ప్యూ ఫోరం నిర్వహించిన గ్లోబల్ రిలిజియస్ ల్యాండ్‌స్కేప్ సర్వే ప్రకారం న్యూ కాలెడోనియాలో మతం, 2012<ref name="Survey">{{Cite web| url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf | url-status=dead| archive-date=25 January 2017 | title=The Global Religious Landscape | publisher=Pewforum.org | access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = క్రైస్తవం |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = ఏ మతం చేదు |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = ఇస్లాం |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = బుద్ధిజం |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = జానపద మతం |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = ఇతరులు |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} ప్రధాన మతం క్రైస్తవ మతం; జనాభాలో సగం మంది కాథలికు, వీరిలో ఎక్కువ మంది యూరోపియన్లు, పశ్చిమ ఉవియనులు, వియత్నామీసు, మెలనేసియను, పాలినేసియను మైనారిటీలలో సగం మంది ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /> కాథలికు మతాన్ని ఫ్రెంచి వలసవాదులు ప్రవేశపెట్టారు. ఈ ద్వీపంలో అనేక ప్రొటెస్టంటు చర్చిలు కూడా ఉన్నాయి. వీటిలో ఫ్రీ ఎవాంజెలికలు చర్చి న్యూ కాలెడోనియాలోని ఎవాంజెలికలు చర్చి - లాయల్టీ ఐలాండ్సు అత్యధిక సంఖ్యలో అనుచరులను కలిగి ఉన్నాయి; వాటి సభ్యత్వాలు దాదాపు పూర్తిగా మెలనేసియను.<ref name="ncbrit" /> ప్రొటెస్టంటిజం 20వ శతాబ్దం చివరిలో స్థిరపడింది. విస్తరిస్తూనే ఉంది. అనేక ఇతర క్రైస్తవ సమూహాలు, 6,000 కంటే ఎక్కువ మంది ముస్లింలు కూడా ఉన్నారు.<ref name="ncbrit" /><ref>{{Cite book| author=R. జి. క్రోకోంబే | title=పసిఫిక్ దీవులలో ఆసియా: పశ్చిమాన్ని భర్తీ చేయడం | url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | access-date=24 ఆగస్టు 2012 | date=2007 | publisher=editorips@usp.ac.fj | isbn=978-982-02-0388-4 | pages=375– | archive-date=4 జూన్ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375 | url-status=live}}</ref> (న్యూ కాలెడోనియాలో ఇస్లాం, బహాయి విశ్వాసం కొత్తలో చూడండి, కాలెడోనియా నౌమియా రోమను కాథలికు ఆర్చి డియోసెసు ఆఫ్ నౌమియా స్థానం. == విద్య == న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఫ్రెంచి పాఠ్యాంశాలు ఆధారంగా ఫ్రెంచి ఉపాధ్యాయులు, ఫ్రెంచి-శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు ఇద్దరూ అందిస్తారు. 1998 నౌమియా ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం ప్రాథమిక విద్య మూడు ప్రావిన్సుల బాధ్యతగా ఉంటుంది. 2010 నాటికి మాధ్యమిక విద్యను ప్రావిన్సులకు బదిలీ చేసే ప్రక్రియలో ఉంది.<ref name="CSC ఆస్ట్రేలియా 2010">{{Cite web| title=ఎమర్జింగ్ పసిఫిక్ లీడర్స్ డైలాగ్ 2010 న్యూ కాలెడోనియా రిపోర్ట్ | url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf | publisher=కామన్వెల్త్ స్టడీ కాన్ఫరెన్సెస్ ఆస్ట్రేలియా | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=18 సెప్టెంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf | url-status=dead}}</ref> చాలా పాఠశాలలు న్యూమియాలో ఉన్నాయి. కానీ కొన్ని దీవులలో న్యూ కాలెడోనియా ఉత్తరాన కనిపిస్తాయి. విద్యార్థులు ఉన్నత పాఠశాల వయస్సు చేరుకున్నప్పుడు చాలా మందిని వారి మాధ్యమిక విద్యను కొనసాగించడానికి న్యూమియాకు పంపుతారు. ఆరు సంవత్సరాల వయస్సు నుండి విద్య తప్పనిసరి.<ref>{{Cite web| title=న్యూ కాలెడోనియాలో విద్య ఎలా ఉంటుంది? | url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | website=న్యూ కాలెడోనియా టుడే | access-date=1 మార్చి 2018 | date=2013-02-28 | archive-date=1 మార్చి 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కాలెడోనియాలోని ప్రధాన తృతీయ విద్యా సంస్థ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ న్యూ కాలెడోనియా (''యూనివర్సిటీ డి లా నౌవెల్లె-కాలెడోనీ'') కొనసాగిస్తారు. ఇది 1993లో స్థాపించబడింది. ఉన్నత విద్య, పరిశోధన, ఆవిష్కరణ మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షణలో వస్తుంది. ఇది నౌమియాలో ఉంది. అనేక రకాల వృత్తి, బ్యాచిలరు, ఎంఎ, పిహెచ్‌డి కార్యక్రమాలు, ఇతర కోర్సులను అందిస్తుంది. న్యూ కాలెడోనియా ఉన్న విశ్వవిద్యాలయంలో మూడు విద్యా విభాగాలు; ఒక ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, ఒక పిహెచ్‌డి పాఠశాల, ఒక ఉపాధ్యాయ కళాశాలను ఉన్నాయి. 2013 నాటికి విశ్వవిద్యాలయంలో దాదాపు 3,000 మంది విద్యార్థులు, 107 మంది విద్యావేత్తలు, 95 మంది పరిపాలనా, గ్రంథాలయ సిబ్బంది ఉన్నారు.<ref>{{Cite web| title=Presentation UNC en Anglais 2012 | url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | publisher=[[న్యూ కాలెడోనియా విశ్వవిద్యాలయం]] | access-date=1 మార్చి 2018 | archive-date=25 అక్టోబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf | url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> చాలా మంది న్యూ కాలెడోనియను విద్యార్థులు మెట్రోపాలిటను ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పు కోర్సు‌లను కూడా అభ్యసిస్తున్నారు. నౌమియా ఒప్పందం ప్రక్రియలో భాగంగా ''కేడరు అవెనిరు'' కనకు నిపుణులకు ఫ్రాన్సు‌లో చదువుకోవడానికి స్కాలర్షిప్పులను అందిస్తుంది.<ref name="CSC Australia 2010" /> == ఆర్ధికరంగం == {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! ప్రాంతం ! style="width:6em;" | మొత్తం GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (బిలియన్ US$) ! style="width:6em;" | తలసరి GDP, నామమాత్రపు, 2019 <br /> (US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry| French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry| American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | మూలాలు:<ref name="GDP" /><ref name="GDP" /><ref name="IMF">{{Cite web| url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title=World Economic Outlook Database – October 2024 | publisher=IMF | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment | url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== | title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars | publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx | title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value | publisher=Cook Islands Statistics Office | access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html | title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 | author=INSEE, CEROM | access-date=2025-02-22 | language=fr}}</ref> |} దక్షిణ పసిఫికు‌లో అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థలలో న్యూ కాలెడోనియా ఒకటి, 2019లో దీని జిడిపి US$9.48 బిలియన్లు.<ref name="GDP" /> 2019లో నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి యుఎస్$34,939 (మార్కెట్టు మారకపు రేట్ల వద్ద).<ref name="GDP" /> ఇది [[హవాయి]], [[ఆస్ట్రేలియా]], [[న్యూజిలాండ్]], [[గువాం|గుయాం]] నామమాత్రపు తలసరి జిడిపి కంటే తక్కువగా ఉంది. కానీ [[ఓషియానియా]]లోని అన్ని ఇతర స్వతంత్ర, సార్వభౌమ దేశాలు, భూభాగాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అయినప్పటికీ ఆదాయ పంపిణీలో గణనీయమైన అసమానత ఉంది,<ref name="nzmin">{{Cite web| url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | title=న్యూ కాలెడోనియా – ఇన్ఫర్మేషన్ పేపర్ | publisher=NZ విదేశీ వ్యవహారాలు, వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ | access-date=2013-01-30 | url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php | archive-date=28 జనవరి 2013 }}</ref> ఆర్థికంగా ఆధిపత్యం చెలాయించే దక్షిణ ప్రావిన్సు, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన ఉత్తర ప్రావిన్సు, లాయల్టీ దీవుల మధ్య దీర్ఘకాలిక నిర్మాణ అసమతుల్యతలు.<ref name="undcol">{{Cite web| url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | title=ముగింపు సెషన్, డీకోలనైజేషన్ పై ప్రత్యేక కమిటీ న్యూ కాలెడోనియా, [[టోకెలావ్]] పై రెండు గ్రంథాలను ఆమోదించింది; దాని పనిపై విమర్శలను పట్టించుకోవాలనే విజ్ఞప్తులను వింటుంది | publisher=United Nations | access-date=2013-01-30 | archive-date=23 అక్టోబరు 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో వాడుకలో ఉన్న కరెన్సీ సిఎఫ్‌పి ఫ్రాంకు 2020 మే నాటికి యూరోకు 119.3 సిఎఫ్‌పి నుండి 1.00 యూరోల రేటుతో పెగ్ చేయబడి.<ref>{{Cite web| url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | title=XE: EUR/XPFని మార్చండి. కాంప్టోయిర్స్‌కు యూరో సభ్య దేశాలు Français du Pacifique (CFP) Franc | website=xe.com | access-date=16 మే 2020 | archive-date=25 జనవరి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF | url-status=live}}</ref> జారీ చేయబడింది.<ref name="viep">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | title=Vie pratique – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=30 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిజమైన జిడిపి 2010ల మొదటి అర్ధభాగంలో సంవత్సరానికి సగటున +3.3% పెరిగింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు ధరలు పెరగడం, పెరుగుతున్న ఉపాధి కారణంగా దేశీయ డిమాండు పెరుగుదల, అలాగే బలమైన వ్యాపార పెట్టుబడులు పెరగడం ద్వారా ఇది పెరిగింది. కానీ 2010ల రెండవ భాగంలో సంవత్సరానికి +0.2% మాత్రమే పెరిగింది. స్థానిక నికెలు పరిశ్రమ సంక్షోభంలోకి ప్రవేశించడంతో, పదేపదే స్వాతంత్ర్య ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు ఆర్థిక అనిశ్చితిని సృష్టించాయి.<ref name="GDP" /> 2017లో న్యూజిలాండు నుండి వస్తువులు, సేవల ఎగుమతులు కాలెడోనియా 1.93 బిలియన్ల US డాలర్లు. వీటిలో 77.5% ఖనిజ ఉత్పత్తులు, మిశ్రమలోహాలు (ప్రధానంగా నికెల్ ఖనిజం, ఫెర్రోనికెలు) ద్వారా లభించగా 5.0% హోటలు, రెస్టారెంటు సేవల ఎగుమతులు (అంటే న్యూ కాలెడోనియాలో అంతర్జాతీయ పర్యాటకం).<ref name="trade">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services | title=Importations et exportations de biens et services à prix courants | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Nouméa | access-date=2025-02-22 }}</ref> వస్తువులు, సేవల దిగుమతులు 3.48 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లు.<ref name="trade" /> వస్తువుల దిగుమతుల్లో 40.9% మెట్రోపాలిటను [[ఫ్రాన్సు]], దాని విదేశీ విభాగంల నుండి, 11.7% [[సింగపూర్]] (ముఖ్యంగా ఇంధనం), 11.5% [[ఆస్ట్రేలియా]], 5.0% యూరోపియన్ యూనియన్లోని ఇతర దేశాల నుండి, 4.2% [[చైనా]], [[హాంకాంగ్]] నుండి, 4.1% [[న్యూజిలాండ్]] నుండి, 3.7% [[దక్షిణ కొరియా]] నుండి, 2.4% [[జపాన్]] నుండి, 2.0% [[యునైటెడ్ స్టేట్స్]] నుండి, 1.9% [[కెనడా]] నుండి, 12.6% ఇతర దేశాల నుండి వచ్చాయి.<ref name="trade_partners">{{Cite web| url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux | title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2025-02-22 }}</ref> 2017లో వస్తువులు, సేవలలో వాణిజ్య లోటు 1.55 బిలియన్ల యుఎస్ డాలర్లుగా ఉంది.<ref name="trade" /> ఫ్రాన్సు నుండి ఆర్థిక సహాయం గణనీయంగా ఉంది. ఇది జిడిపిలో 15% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆరోగ్యానికి దోహదం చేస్తుంది.<ref name="cia">{{Cite web| url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | title=న్యూ కాలెడోనియా | website=[[ది వరల్డ్ ఫ్యాక్ట్‌బుక్]] | publisher=[[సెంట్రల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ]] | access-date=25 జనవరి 2021 | archive-date=7 ఏప్రిల్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> పర్యాటకం అనేది ఒక అంతర్జాతీయ సంస్థ కాదు. పర్యాటకం అభివృద్ధి చెందలేదు, సంవత్సరానికి 1,00,000 మంది సందర్శకులు, [[కుక్ దీవులు]]లో 4,00,000 మంది, [[వనౌటు]]లో 2,00,000 మంది సందర్శకులు ఉన్నారు.<ref name="monde1">{{Cite news| url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | title=Nouvelle-Calédon: స్వాతంత్ర్యం? | language=fr | website=Le Monde.fr | access-date=2013-01-30 | date=2011-08-26 | last1=Bolis | first1=Angela | archive-date=19 నవంబరు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html | url-status=live}}</ref> భూమి వ్యవసాయానికి అనుకూలం ఉండదు. ఆహారం దిగుమతుల్లో 20% వాటా కలిగి ఉంది.<ref name="cia" /> ఎఫ్‌ఎఒఎస్‌టిఎటి ప్రకారం, న్యూ కాలెడోనియా ఈ క్రింది వాటిని గణనీయంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది: [[యాంలు]] (33వ); [[చేమ]] (44వ); [[అరటి]] (50వ); [[కొబ్బరి]]s (52వ).<ref name="FAOSTAT ఉత్పత్తి గణాంకాలు 2008">{{Cite web| url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | title= FAOSTAT 2008 by Production | website= Faostat.fao.org | access-date= 6 జూన్ 2008 | archive-date= 13 జూలై 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx | url-status= live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా [[ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి]] {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}ని కవరూ చేస్తుంది.<ref name="pres-om">{{Cite web| url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | title=ప్రెజెంటేషన్ – L'Outre-Mer | website=Outre-mer.gouv.fr | access-date=2013-01-30 | archive-date=9 నవంబరు 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html | url-status=live}}</ref> నిర్మాణ రంగం జిడిపిలో దాదాపు 12% వాటాను కలిగి ఉంది. 2010లో జీతాలు పొందే జనాభాలో 9.9% మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది.<ref name="nzmin" /> తయారీ ఎక్కువగా ఆహార పదార్థాలు, వస్త్రాలు, ప్లాస్టికు‌ల పరివర్తన వంటి చిన్న-స్థాయి కార్యకలాపాలకే పరిమితం చేయబడింది.<ref name="nzmin" /> {| class="wikitable" |+2019 లో తలసరి జిడిపి (నామినలు) 2019 (యుఎస్$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === నికెలు రంగం === [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|దక్షిణ న్యూ కాలెడోనియాలోని ఒక క్రీకు. ఎరుపు రంగులు ఐరన్ ఆక్సైడులు, నికెలు లలో నేల గొప్పతనాన్ని వెల్లడిస్తాయి.]] న్యూ కాలెడోనియను నేలలు ప్రపంచంలోని నికెలు వనరులలో దాదాపు 25% కలిగి ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | title=న్యూ కాలెడోనియాలో నికెల్ మళ్ళీ మెరుస్తుంది | website=Metal Bulletin | date=3 డిసెంబరు 2001 | access-date=13 మార్చి 2009 | archive-date=9 సెప్టెంబరు 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html | url-status=live}}</ref> 2000ల చివరి మాంద్యం నికెలు పరిశ్రమను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. ఎందుకంటే ఈ రంగం వరుసగా రెండవ సంవత్సరం నికెలు ధరలలో గణనీయమైన తగ్గుదలను (2009లో −31.0% వార్షికంగా) ఎదుర్కొంది.<ref name="comptes">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie | publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) | location=Noumea | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | url-status=dead}}</ref> ధరల తగ్గుదల అనేక మంది ఉత్పత్తిదారులు తమ కార్యకలాపాలను తగ్గించుకోవడానికి లేదా పూర్తిగా నిలిపివేయడానికి దారితీసింది. ఫలితంగా 2008తో పోలిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా నికెలు సరఫరా 6% తగ్గింది.<ref name="comps" /> ఈ సందర్భం చెడు వాతావరణంతో కలిపి ఈ రంగంలోని ఆపరేటర్లు తమ ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని క్రిందికి సవరించవలసి వచ్చింది.<ref name="comps" /> అందువల్ల ఖనిజ వెలికితీత కార్యకలాపాలు సంవత్సరానికి 8% తగ్గాయి.{{when|date=October 2017}}<ref name="comps" /> జిడిపిలో నికెలు రంగం వాటా 2008లో 8% నుండి 2009లో 5%.<ref name="comptes" /> 2009 ద్వితీయార్థంలో ట్రెండు రివర్సలు, డిమాండు‌లో రికవరీ నమోదయ్యాయి. దీని వలన స్థానిక లోహ ఉత్పత్తిలో 2.0% పెరుగుదల సాధ్యమైంది.<ref name="comptes" /> 2020 మార్చి నివేదిక ప్రకారం "న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచంలోనే నాల్గవ అతిపెద్ద నికెలు ఉత్పత్తిదారు. ఇది గత సంవత్సరంలో ధరలలో 26% ర్యాలీని చూసింది".<ref name="bbc.com">{{Cite news| url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 | title=కొరత భయాల మధ్య టెస్లా నికెల్ గనితో భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది | website=[[BBC News]] | date=5 మార్చి 2021 | access-date=9 మార్చి 2021 | archive-date=9 మార్చి 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 | url-status=live}}</ref> అయితే పరిశ్రమ వర్గాల ప్రకారం, గోరో గని "డిజైను లోపాలు, కార్యాచరణ కమీషనింగు సమస్యల కారణంగా నికెలు ఆక్సైడు రూపంలో 60,000 టన్నుల నికెలు" ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యాన్ని ఎప్పుడూ చేరుకోలేదు. 2019లో ఇది దాని వార్షిక సామర్థ్యంలో మూడింట ఒక వంతు కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేసింది".<ref name="mining.com">{{Cite web| url= https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | title= టెస్లా నికెల్ సరఫరాను పొందేందుకు న్యూ కాలెడోనియా గనిలో పాల్గొంటుంది | date= 5 మార్చి 2021 | access-date= 9 మార్చి 2021 | archive-date= 8 మార్చి 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/ | url-status= live}}</ref> 2021 మార్చిలో టెస్లా గోరో మైను‌తో భాగస్వామ్యానికి అంగీకరించింది. ఇది "ఒప్పందం ప్రకారం. దాని బ్యాటరీ ఉత్పత్తికి నికెలు తీసుకోవడంతో పాటు ఉత్పత్తి, స్థిరత్వ ప్రమాణాలకు సహాయం చేయడానికి సాంకేతిక, పారిశ్రామిక భాగస్వామ్యం" బిబిసి న్యూసు నివేదిక ప్రకారం. మెజారిటీ యజమాని వేలు, ఈ ఒప్పందం ఉద్యోగాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ పరంగా దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని అన్నారు. టెస్లా లిథియం-అయాను బ్యాటరీలను తయారు చేయడానికి నికెలు‌ను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంది. "దాని దీర్ఘకాలిక సరఫరాను పొందాలని" కోరుకుంది.<ref name="bbc.com" /> అలాగే 2021 మార్చి వేలు నికెలు వ్యాపారంలో కొంత భాగాన్ని "స్విసు కమోడిటీ ట్రేడరు ట్రాఫిగురాతో సహా ప్రోనీ అనే కన్సార్టియం"కి విక్రయించారు. న్యూ కాలెడోనియాలోని ప్రాంతీయ అధికారులు, వ్యాపారాలు వేలు ఆపరేషను‌లో 51% వాటాను కలిగి ఉంటాయి.<ref name="mining.com" /> == సంస్కృతి == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|కాల్డోచెలు, యూరోపియను న్యూ కాలెడోనియాలో జన్మించిన ప్రజలు]] చెక్క చెక్కడం, ముఖ్యంగా హూపు (''మాంట్రౌజియెరా కాలిఫ్లోరా''), సాంప్రదాయ గిరిజన సమాజ విశ్వాసాల సమకాలీన ప్రతిబింబం. టోటెంలు, ముసుగులు, చాంబ్రాన్లేలు లేదా ఫ్లేచే ఫెయిటియరు,<ref name="desc">{{Cite web| url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture | url-status=dead| archive-date=2011-07-24 | title=La Culture | publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie | access-date=2013-01-30 }}</ref> కనకు ఇళ్ల పైకప్పులను అలంకరించే ఒక రకమైన బాణం. బాస్కెట్రీ అనేది గిరిజన మహిళలు విస్తృతంగా ఆచరించే ఒక చేతిపని, ఇది రోజువారీ ఉపయోగం కోసం వస్తువులను సృష్టిస్తుంది.<ref name="desc" /> ఇటాలియను ఆర్కిటెక్టు రెంజో పియానో రూపొందించిన (1998లో ప్రారంభించబడిన) జీన్-మేరీ టిజిబౌ కల్చరలు సెంటరు కనకు సంస్కృతికి చిహ్నంగా ఉంది.<ref name="desc" /> కనేకా అనేది స్థానిక సంగీత రూపం, ఇది రెగ్గే నుండి ప్రేరణ పొందింది. 1980లలో ఉద్భవించింది.<ref name="desc" /> మ్వా కా అనేది న్యూ కాలెడోనియాను ఫ్రెంచి స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు గుర్తుగా టోటెం పోలు దీనిని 2005లో ప్రారంభించారు.<ref name="mka">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | title=న్యూ కాలెడోనియాలోని నౌమియాలో Mwâ Ka | publisher=లోన్లీ ప్లానెట్ | access-date=2013-01-30 | archive-date=17 మార్చి 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka | url-status=live}}</ref> == మాధ్యమం == లెసు నౌవెల్లెసు కాలెడోనియెన్సు<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> ఈ ద్వీపసమూహంలో ఉన్న ఏకైక దినపత్రిక.<ref>{{Cite web| url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes | website=[[Scoop (website) | Scoop]] | date=11 March 2014 | access-date=25 April 2016 | archive-date=25 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm | url-status=live}}</ref><ref name="vivmed">{{Cite web| url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | title=Vivre en Nouvelle-Calédonie | publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie | access-date=2013-01-30 | archive-date=19 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie | url-status=live}}</ref> నెలవారీ ప్రచురణ, లె చియను బ్లూ, న్యూ కాలెడోనియా నుండి వార్తలను పేరడీ చేస్తుంది.<ref name="lechienbleu.nc">{{Cite web| url=http://www.lechienbleu.nc/ | title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde! | website=Lechienbleu.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/ | archive-date=26 July 2018 | url-status=dead}}</ref> ఐదు రేడియో స్టేషన్లు ఉన్నాయి: పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ‌ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ రేడియో నౌవెలు-కాలెడోనీ, ఓసీను ఎఫ్‌ఎం (సామూహికత సరికొత్త స్టేషను), యువత-ఆధారిత స్టేషన్ ఎన్‌ఆర్‌జె, రేడియో డిజిడో (జీన్-మేరీ టిజిబౌచే స్థాపించబడింది). రేడియో రిథమ్సు బ్ల్యూసు.<ref name="lechienbleu.nc" /> చివరి రెండు స్టేషన్లు ప్రధానంగా న్యూ కాలెడోనియాకు చెందిన వివిధ కనకు సమూహాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. ("డిజిడో" అనేది ఉత్తర ప్రావిన్సు‌లోని హియెంఘేను‌లో మాట్లాడే ఫ్వై భాష నుండి వచ్చిన పదం,. ఇది సాంప్రదాయ కనకు ఇంటి పైకప్పుకు గడ్డి గడ్డిని భద్రపరచడానికి ఉపయోగించే లోహపు ముల్లు అని సూచిస్తుంది). టెలివిజను విషయానికొస్తే, పబ్లికు సర్వీసు బ్రాడ్కాస్టరు ఫ్రాన్సు టెలివిజన్సు, ఫ్రాన్సు 2, ఫ్రాన్సు 3, ఫ్రాన్సు 4, ఫ్రాన్సు 5, ఫ్రాన్సు 24, ఆర్టేలతో పాటు, రీసో ఔట్రే-మెర్ 1రే అనే స్థానిక ఛానెలు‌ను నిర్వహిస్తుంది, ఇవన్నీ పారిసు నుండి ప్రసారం చేయబడతాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | title=Télévision Numérique Terrestre (TNT) | website=Gouv.nc | access-date=17 July 2018 | date=2016-01-31 | archive-date=29 June 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt | url-status=live}}</ref> కెనాల్ ప్లస్ కాలెడోనీ కెనాలు+ టెఫ్ 1తో సహా ఫ్రెంచి‌లో 17 డిజిటలు ఛానెలు‌లను కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web| url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | title=Grille TV – Canal+ Calédonie | website=Canalplus-caledonie.com | access-date=17 July 2018 | archive-date=18 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines | url-status=dead}}</ref> అనలాగు టెలివిజను ప్రసారాలు 2011 సెప్టెంబరులో ముగిశాయి, న్యూ కాలెడోనియాలో డిజిటలు టెలివిజను పరివర్తనను పూర్తి చేశాయి.<ref name="tnt">{{Cite web| url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère | website=nouvellecaledonie.la1ere.fr | archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html | archive-date=30 September 2011 | url-status=dead}}</ref> రెండు కొత్త స్థానిక టెలివిజను స్టేషన్లు, ఎన్‌సిటివి, ఎంసి9 కోసం బిడ్లను ‌ ఫ్రెంచి ప్రసార అధికారులు పరిగణించారు.<ref name="rnzitv">{{Cite web| url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | title=Two new New Caledonia television channels proposed | website=Rnzi.com | date=2011-10-12 | access-date=2013-01-30 | archive-date=5 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 | url-status=dead}}</ref> ఎన్‌సిటివి 2013 డిసెంబరులో ప్రారంభించబడింది.<ref>{{Cite web| url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | title=NCTV, c'est parti! | language=fr | website=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] | date=9 December 2013 | access-date=19 April 2016 | archive-date=27 April 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti | url-status=live}}</ref>. మీడియా స్వేచ్ఛగా పనిచేయగలదని భావిస్తారు. కానీ రిపోర్టర్సు వితౌటు బోర్డర్సు 2006లో స్వాతంత్ర్య అనుకూల సమూహంలోని సభ్యులు ఆర్‌ఎఫ్‌ఒ సిబ్బందికి "బెదిరింపులు, బెదిరింపులు" గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.<ref name="bbc-cp">{{Cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | title=Regions and territories: New Caledonia | website=[[BBC News]] | date=2013-01-16 | access-date=2013-01-30 | archive-date=13 October 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm | url-status=live}}</ref> == క్రీడ == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright| న్యూ కాలెడోనియను ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు క్రిస్టియను కరేంబ్యూ,1998 ఫిఫా ప్రపంచ కప్పు]] [[ఫ్రాన్సు]]తో విజేత<ref>{{Cite news| last1=స్వామినాథన్ | first1=స్వరూప్ | title=కరేంబ్యూ, ఫ్రాన్స్ & న్యూ కాలెడోనియా – ఒక సంక్లిష్ట సంబంధం | url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | access-date=4 నవంబరు 2018 | website=ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ | date=12 అక్టోబరు 2018 | archive-date=5 నవంబరు 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియాలో జరిగే అతిపెద్ద క్రీడా కార్యక్రమం ఫిఫా ఆసియా పసిఫిక్ ర్యాలీ ఛాంపియంషిప్పు ‌ (ఎపిఆర్‌సి) ఒక రౌండు. న్యూ కాలెడోనియా ఫుట్బాలు ‌ జట్టు 1950లో ఆడటం ప్రారంభించింది. 2004లో అంతర్జాతీయ ఫుట్బాలు లీగు సంఘం ఫిఫాలో చేరింది.<ref>{{Cite web| url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html | archive-date=2007-07-18 | title=న్యూ కాలెడోనియా ప్రపంచ ఫుట్‌బాల్ సంఘంలో చేరింది | publisher=FIFA | date=24 మే 2004 | access-date=6 ఆగస్టు 2009}}</ref> ఫిఫాలో చేరడానికి ముందు, న్యూ కాలెడోనియా పరిశీలకుడి హోదాను కలిగి ఉంది ఓషియానియా ఫుట్బాలు కాన్ఫెడరేషను దాని ఫిఫా సభ్యత్వంతో ఒఎఫ్‌సిలో అధికారిక సభ్యుడిగా మారింది. వారు సౌతు పసిఫికు గేమ్సును ఐదుసార్లు గెలుచుకున్నారు. ఇటీవల 2007లో ఒఎఫ్‌సి నేషన్సు కప్పులో రెండుసార్లు మూడవ స్థానంలో నిలిచారు. క్రిస్టియను కరెంబ్యూ ఒక ప్రముఖ న్యూ కాలెడోనియను మాజీ ఫుట్బాలు క్రీడాకారుడు. అండర్-17 జట్టు 2017లో ఫిఫా అండరు-17 ప్రపంచ కప్పుకు అర్హత సాధించింది. బాస్కెట్బాలు క్రీడ న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రెసు, అభిమానులచే చాలా ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంది. దాని న్యూ కాలెడోనియా పురుషుల జాతీయ జట్టు ఓషియానియా ప్రాంతంలో అనేక పతకాలు గెలుచుకుంది.<ref>{{Cite web| url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | title=న్యూ కాలెడోనియా జాతీయ బాస్కెట్‌బాల్ జట్టు – ఒక తెలియని ఛాంపియన్ | website=VisitNewCaledonia.com | date=13 నవంబరు 2019 | access-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-date=30 సెప్టెంబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ | url-status=live}}</ref> కొత్తది కలెడోనియా బాస్కెట్బాలు క్లబ్బు జట్లు ఎఎస్ ''6ఇ కిమీ'' ఎఎస్ డుంబియా.<ref>{{Cite news| title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km | url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | access-date=1 అక్టోబరు 2021 | website=లెస్ నోవెల్లెస్ కలెడోనియెన్నెస్ | language=fr | access-date= అక్టోబరు 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km | url-status=live}}</ref> [[గుర్రపు పందెం]] న్యూ కాలెడోనియాలో కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది, అలాగే మహిళల [[క్రికెట్]] మ్యాచు‌లు కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి.<ref>{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | title=Women's Cricket | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=16 మే 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket | url-status=live}}</ref> రగ్బీ లీగు జట్టు 2004లో పసిఫికు కప్పులో పాల్గొంది. 2020లో న్యూ కాలెడోనియాలో రగ్బీ లీగు జట్టును రూపొందించడానికి ప్రణాళికలు రూపొందించబడ్డాయి. పసిఫికు ట్రీజు,<ref>{{Cite web| last=Darbyshire | first=Drew | date=2020-05-08 | title=పసిఫిక్ ట్రీజ్: క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్‌లో చేరాలనుకునే ఫ్రెంచి మాట్లాడే పసిఫికు జట్టు | url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | access-date=2022-06-30 | website=LoveRugbyLeague | language=en | archive-date=30 జూన్ 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ | url-status=live}}</ref> చివరికి మెజారిటీ ఆస్ట్రేలియను క్వీన్సు‌ల్యాండు కప్పులో చేరనుంది. న్యూ కాలెడోనియాలో జాతీయ సమకాలీకరించబడిన ఈత జట్టు కూడా ఉంది. ఇది విదేశాలలో పర్యటిస్తుంది. "టూరు సైక్లిస్టు డి నౌవెల్లె-కాలెడోనీ" అనేది బహుళ-రోజుల సైక్లింగు స్టేజి రేసు, ఇది సాధారణంగా అక్టోబరు‌లో జరుగుతుంది. ఈ రేసును కామైటు సైక్లిస్టు న్యూ కాలెడోనియా నిర్వహిస్తుంది. ఈ రేసు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండు, ఫ్రాన్సు, రీయూనియన్, ఐరోపా, తాహితీ నుండి రైడర్లను ఆకర్షిస్తుంది. ఆస్ట్రేలియను బ్రెండను వాషింగ్టను 2005 - 2009 మధ్య రేసులో చివరి మూడు సార్లు పూర్తి చేశాడు. న్యూ కాలెడోనియాలో "లాంటెర్ను రూజు" అని పిలుస్తారు. == వంటకాలు == దేశీయ ఉద్యానవన సాగు తక్కువగా ఉండటం వలన ఇతర పసిఫికు దేశాల కంటే న్యూ కాలెడోనియను వంటకాల్లో తాజా ఉష్ణమండల పండ్లు తక్కువగా ఉంటాయి, బదులుగా బియ్యం, చేపలు, [[చేమ]] వంటి వేరు కూరగాయల మీద ఆధారపడతాయి.<ref>{{Cite web| url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | website=Newcaledoniatoday.wordpress.com | title=న్యూ కాలెడోనియాలో ప్రజలు ఏమి తింటారు? | access-date=16 ఫిబ్రవరి 2014 | date=2013-01-30 | archive-date=14 ఫిబ్రవరి 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ | url-status=live}}</ref> దీనిని తరచుగా తయారుచేసే ఒక మార్గం ''బౌగ్న'' అని పిలువబడే పాతిపెట్టిన ఓవెను-శైలి విందు. [[అరటి|అరటి ఆకులలో]] చుట్టి, చేపలు, టారో, అరటిపండు, ఇతర సముద్ర ఆహారాన్ని వేడి రాళ్లతో పాతిపెట్టి ఉడికించి తరువాత తవ్వి తింటారు. == రవాణా == లా టోంటౌటా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నౌమియాకు వాయవ్యంగా దూరంలో ఉంది. న్యూ కాలెడోనియాను పారిసు, టోక్యో, సిడ్నీ, ఆక్లాండు, బ్రిస్బేను, మెల్బోర్ను, ఒసాకా, పపీటు, నాడి, వాలిసు, పోర్టు విలా విమానాశ్రయాలతో కలుపుతుంది.<ref name="aport">{{Cite web| url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | title=ప్రెజెంటేషన్ | publisher=నౌమియా లా టోంటౌటా యొక్క ఏరోపోర్ట్ ఇంటర్నేషనల్ | access-date=2013-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 | archive-date=18 జనవరి 2012 | url-status=dead}}</ref> చాలా అంతర్గత విమాన సేవలను అంతర్జాతీయ క్యారియరు ఎయిరుకాలిను నిర్వహిస్తుంది.<ref name="tppdf">{{Cite web| url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | title=ట్రాన్స్‌పోర్ట్ | publisher=[[ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఎకనామిక్ స్టడీస్]] (ISEE-NC) | archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf | archive-date=13 నవంబరు 2011 | location=Noumea}}</ref> క్రూయిజు నౌకలు నౌమియాలోని గారే మారిటైం‌లో డాకు చేస్తాయి.<ref name="lptra" /> ప్రయాణీకుల-, -సరకు రవాణా పడవ ''హవానా'' నెలకు ఒకసారి [[వనౌటు]]లోని పోర్టు విలా, మాలికోలో, లుగంవిల్లె లకు ప్రయాణిస్తుంది.<ref name="lptra">{{Cite web| url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | title=న్యూ కాలెడోనియాలో రవాణా | publisher=Lonely Planet | access-date=2013-01-30 | archive-date=25 ఆగస్టు 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away | url-status=live}}</ref> న్యూ కాలెడోనియా రహదారి నెట్వర్కు ‌వీటిని కలిగి ఉంటుంది: * రూటు టెరిటోరియలు 1 (ఆర్టి1), నౌమియా నుండి నిష్క్రమణ నుండి కౌమాకు ఉత్తరాన నెహౌ నదికి వెళుతుంది; * రూట్ టెరిటోరియల్ 2, లిఫౌ ద్వీపంలో, లిఫౌ విమానాశ్రయం నుండి వె దక్షిణాన; * రూట్ టెరిటోరియల్ 3, నందిలోని ఆర్టి1 జంక్షను నుండి తివాకా నది వరకు; * ముయివొ దగ్గర ఆర్‌టిఐతో జంక్షను నుండి పవరు ప్లాంటి వరకు రూటు టెరిటోరియలు 4.<ref name="rtne">{{Cite web| url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | title=Site de la DITTT – Infrastructures routières | website=Dittt.gouv.nc | access-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres | archive-date=8 September 2015 | url-status=dead}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:మెలనేషియా]] 2w23w1agha8th9d9b92e5fgc096rbgg 0 459637 4891015 4840345 2026-06-25T23:45:03Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891015 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = కెన్యాకు భారత హైకమిషనర్ | body = | native_name = | insignia = Emblem of India.svg | insigniasize = | insigniacaption = | flag = | flagsize = | flagborder = | flagcaption = | image = | imagesize = | alt = | incumbent = డాక్టర్ వీరందర్ పాల్ | acting = | incumbentsince = ఆగస్టు 2021 | department = విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ | style = | type = హై కమిషనర్ | status = | abbreviation = | member_of = | reports_to = విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ | residence = | seat = | nominator = రామ్ నాథ్ కోవింద్ | appointer = | appointer_qualified = | termlength = 3 నుండి 4 సంవత్సరాలు | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = | first = అపా సాహెబ్ పంత్ | last = | abolished = | succession = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = [https://hcinairobi.gov.in/eoinrb_pages/MTU2] }} ఇది కెన్యాకు భారత హైకమిషనర్ల జాబితా . భారతదేశం సాపేక్షంగా పెద్ద దౌత్య నెట్‌వర్క్‌ను కలిగి ఉంది, ఇది ప్రపంచంలో, ముఖ్యంగా పొరుగు ప్రాంతాలైన మధ్య ఆసియా , మధ్యప్రాచ్యం , తూర్పు ఆఫ్రికా , ఆగ్నేయాసియా& భారత ఉపఖండంలో దాని సంబంధాలను ప్రతిబింబిస్తుంది. కరేబియన్& పసిఫిక్‌లలో కూడా సుదూర మిషన్లు ఉన్నాయి, ఇవి చారిత్రక భారతీయ డయాస్పోరా సమాజాల స్థానాలు . కామన్వెల్త్ దేశంగా, ఇతర కామన్వెల్త్ సభ్య దేశాల రాజధాని నగరాల్లోని భారత దౌత్య కార్యకలాపాలను హై కమిషన్లు అని పిలుస్తారు. కామన్వెల్త్ దేశాలలోని ఇతర నగరాల్లో. భారతదేశం తన కాన్సులేట్‌లలో కొన్నింటిని "అసిస్టెంట్ హై కమిషన్లు" అని పిలుస్తుంది. == కెన్యా రిపబ్లిక్ కు భారత హై కమిషనర్ల జాబితా == ప్రస్తుత హైకమిషనర్ డాక్టర్ వీరందర్ పాల్.<ref>{{Cite web|title=Shri Virander Kumar Paul appointed as the next High Commissioner of India to Kenya|url=https://www.mea.gov.in/press-releases.htm?dtl/32883/Shri+Virander+Kumar+Paul+appointed+as+the+next+High+Commissioner+of+India+to+Kenya|access-date=2021-08-29|website=www.mea.gov.in}}</ref> {| class="wikitable" |+కెన్యా రిపబ్లిక్ కు భారత మాజీ హై కమిషనర్లు<ref>{{Cite web|title=Welcome to High Commission of India Nairobi, Kenya|url=https://hcinairobi.gov.in/eoinrb_pages/MTU2|access-date=2021-08-29|website=hcinairobi.gov.in|archive-date=2021-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815160813/https://www.hcinairobi.gov.in/eoinrb_pages/MTU2|url-status=dead}}</ref> !సీనియ‌ర్ నెం. !పేరు !పదవీకాలం |- |1. |అపా పంత్ |1948–1954 |- |2. |ఎంజీమెనాన్ |1954–1956 |- |3. |ప్రేమ్ కిషన్ |1956–1958 |- |4. |ఐజె బహదూర్ సింగ్ |1958–1960 |- |5. |కెపిఎఫ్ఖిల్నాని |1961–1963 |- |6. |ఆర్.కె.టాండన్ |1963–1965 |- |7. |ప్రేమ్ భాటియా |1965–1969 |- |8. |అవతార్ సింగ్ |1969–1970 |- |9. |గుర్బచన్ సింగ్ |1970–1972 |- |10. |కె.సి.ఎయిర్ |1972–1974 |- |11. |ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ అర్జన్ సింగ్ |1974–1977 |- |12. |, హక్సర్ |1977–1980 |- |13. |వికె గ్రోవర్ |1980–1983 |- |14. |కెకెఎస్రానా |1984–1986 |- |15. |మనోరమ భల్లా |1986–1989 |- |16. |పిపిడి'సౌజా |1989–1992 |- |17. |కిరణ్ దోషి |1992–1995 |- |18. |టి.పి.శ్రీనివాసన్ |1995–1997 |- |19. |ఆర్‌కె భాటియా |1998–2002 |- |20. |వైఎంతివారీ |2002–2003 |- |21. |సురేంద్ర కుమార్ |2003–2006 |- |22. |పి.ఎస్. రాంధావా |2006–2010 |- |23. |సిబబ్రత త్రిపాఠి |2010–2014 |- |24. |యోగేశ్వర్ వర్మ |2014–2015 |- |25. |సుచిత్ర దురై<ref>{{Cite web|last=PLC|first=Standard Group|title=indian high commissioner to kenya suchitra durai|url=https://www.standardmedia.co.ke/business/topic/indian-high-commissioner-to-kenya-suchitra-durai|access-date=2021-09-01|website=The Standard|language=en}}</ref> |2015–2018 |- |26. |రాహుల్ ఛబ్రా<ref>{{Cite web|title=Rahul Chhabra appointed as the next High Commissioner of India to the Republic of Kenya|url=https://www.mea.gov.in/press-releases.htm?dtl/30316/Rahul+Chhabra+appointed+as+the+next+High+Commissioner+of+India+to+the+Republic+of+Kenya|access-date=2021-09-01|website=www.mea.gov.in}}</ref> |నవంబర్ 2018 – జూన్ 2020 |} ==ఇవి కూడా చూడండి== * [[బంగ్లాదేశ్ కు భారత హై కమిషనర్ల జాబితా]] * [[చైనాకు భారత రాయబారుల జాబితా]] * [[ఇరాన్ కు భారత రాయబారుల జాబితా]] * [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలకు భారత రాయబారుల జాబితా]] * [[భూటాన్ కు భారత రాయబారుల జాబితా]] * [[ఫ్రాన్స్‌కు భారత రాయబారుల జాబితా]] * [[అల్జీరియాకు భారత రాయబారుల జాబితా]] * [[ఈజిప్టుకు భారత రాయబారుల జాబితా]] * [[మడగాస్కర్ కు భారత రాయబారుల జాబితా]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{భారత రాయబారులు}} [[వర్గం:భారతదేశం]] [[వర్గం:భారత రాయబారుల జాబితాలు]] eqw3uyawk8qk22y92l98rkc4s8lz184 0 462004 4891108 4890748 2026-06-26T05:35:54Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 /* నియోజకవర్గాల వారీగా ఫలితాలు */ 4891108 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = 2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు | country = భారతదేశం | type = శాసనసభ | ongoing = no | vote_type = పార్టీ | opinion_polls = 2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు#సర్వేలు, పోల్స్ | previous_election = 2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు | previous_year = 2021 | registered = 57,343,291 ({{decrease}} 8.9%) | turnout = 85.10% ({{increase}} 11.47%) | next_election = | next_year = 2031 | election_date = 2026 ఏప్రిల్ 23 | seats_for_election = [[తమిళనాడు శాసనసభ]]లోని మొత్తం 234 స్థానాలకు | majority_seats = 118 | map_image = {{Switcher|[[File:2026 Tamil Nadu Legislative Assembly election results by constituency (party-wise).svg|300px]]|నియోజకవర్గాల వారీగా ఫలితాలు (పార్టీల వారీగా)|[[File:2026 Tamil Nadu Legislative Assembly election results by constituency (alliance-wise).svg|300px]]|నియోజకవర్గాల వారీగా ఫలితాలు (కూటముల వారీగా)}} | map2_image = {{Switcher|[[File:India TN Legislative Assembly 2026.svg|300px]]|ఎన్నికల తర్వాత అసెంబ్లీ కూర్పు (పార్టీల వారీగా)|[[File:IN TN Legislative Assembly Alliance Wise May 2026.svg|300px]]|ఎన్నికల తర్వాత అసెంబ్లీ కూర్పు (కూటముల వారీగా)}} | outgoing_members = 16వ తమిళనాడు శాసనసభ | image1 = {{CSS image crop|Image=Vijay at Protest of the Nadigar Sangam.jpg|bSize=120|cWidth=100|cHeight=120|oLeft=10|oTop=0}} | leader1 = [[విజయ్ (నటుడు)|సి. జోసెఫ్ విజయ్]] | leader_since1 = 2024 | alliance1 = | party1 = తమిళగ వెట్రి కజగం | leaders_seat1 = [[పెరంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరంబూర్]]<br>[[తిరుచిరాపల్లి తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచ్చి ఈస్ట్]]<br>''(రెండింటిలో గెలుపు)'' | last_election1 = ''కొత్త పార్టీ'' | seats_before1 = ''కొత్త పార్టీ'' | seats1 = '''108''' | seat_change1 = ''కొత్త పార్టీ'' | popular_vote1 = '''17,226,209''' | percentage1 = '''34.92%''' | swing1 = ''కొత్త పార్టీ'' | 1data1 = '''108''' | 2data1 = ''వర్తించదు'' | 3data1 = '''17,277,032''' | 4data1 = '''35.02%''' | image2 = {{CSS image crop|Image=The Chief Minister of Tamil Nadu, Thiru MK Stalin.jpg|bSize=120|cWidth=100|cHeight=120|oLeft=15|oTop=08}} | leader2 = [[ఎం. కె. స్టాలిన్]] | leader_since2 = 2018 | alliance2 = [[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్]] | party2 = [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే (DMK)]] | leaders_seat2 = [[కొలత్తూరు (చెన్నై) శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలత్తూరు]]<br/> (''ఓటమి'') | last_election2 = 37.7%, 133 స్థానాలు | seats2 = 59 | seats_before2 = 133 | seat_change2 = {{decrease}} 74 | popular_vote2 = 11,926,144 | percentage2 = 24.19% | swing2 = {{down}} 13.51% | 1data2 = 73 | 2data2 = {{decrease}} 86 | 3data2 = 15,482,782 | 4data2 = 31.40% | image3 = {{CSS image crop|Image=Palanisamy.jpg|bSize=120|cWidth=100|cHeight=120|oLeft=10|oTop=0}} | leader3 = [[ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] | leader_since3 = 2017 | alliance3 = [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి|ఎన్‌డీఏ (NDA)]] | party3 = [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నాడీఎంకే (AIADMK)]] | leaders_seat3 = [[ఎడప్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎడప్పాడి]] (గెలుపు) | last_election3 = 33.29%, 66 స్థానాలు | seats_before3 = 60 | seats3 = 47 | seat_change3 = {{decrease}} 19 | popular_vote3 = 10,462,146 | percentage3 = 21.21% | swing3 = {{down}} 12.08% | 1data3 = 53 | 2data3 = {{decrease}} 22 | 3data3 = 13,425,260 | 4data3 = 27.21% | 1blank = కూటమి స్థానాలు | 2blank = కూటమి స్థానాల మార్పు | 3blank = కూటమికి వచ్చిన ఓట్లు | 4blank = కూటమి ఓట్ల శాతం | title = [[తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రుల జాబితా|ముఖ్యమంత్రి]] | before_election = [[ఎం. కె. స్టాలిన్]] | before_party = ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం | after_election = [[చంద్రశేఖరన్ జోసెఫ్ విజయ్|సి. జోసెఫ్ విజయ్]] | after_party = తమిళగ వెట్రి కజగం | elected_members = 17వ తమిళనాడు శాసనసభ#శాసనసభ సభ్యులు }} 17వ తమిళనాడు శాసనసభలోని మొత్తం [[తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా|234 మంది సభ్యులను]] ఎన్నుకోవడానికి 2026 ఏప్రిల్ 23న [[తమిళనాడు శాసనసభ]] ఎన్నికలు జరిగాయి.<ref>{{Cite web|title=తమిళనాడు అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాలు 2026 - BBC News తెలుగు|url=https://www.bbc.com/telugu/resources/idt-4dfacdee-151a-449c-9f64-857d9d37c389|access-date=2026-05-06|website=News తెలుగు|language=te-IN}}</ref> ఓట్ల లెక్కింపు పూర్తయిన తర్వాత 2026 మే 4న [[భారత ఎన్నికల సంఘం]] ఫలితాలను ప్రకటించింది. ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ తర్వాత జరిగిన ఈ ఎన్నికల్లో రికార్డు స్థాయిలో 85.1% పోలింగ్ నమోదైంది. గతంలో [[2011 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2011 ఎన్నికల్లో]] నమోదైన 77.8% పోలింగ్ రికార్డును ఇది అధిగమించింది. ఈ ఎన్నికల ఫలితాలు రాష్ట్ర చరిత్రలో తొలిసారిగా హంగ్ అసెంబ్లీకి దారితీశాయి. ఏ పార్టీకి లేదా కూటమికి సంపూర్ణ మెజారిటీ రాలేదు. కొత్తగా ఏర్పాటైన నటుడు [[విజయ్ (నటుడు)|విజయ్]] పార్టీ, [[తమిళగ వెట్రి కజగం]] (TVK) 108 స్థానాలను గెలుచుకుని, అధికార [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే (DMK)]], ప్రతిపక్ష [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|అన్నాడీఎంకే (AIADMK)]] రెండింటినీ ఓడించి అతిపెద్ద పార్టీగా అవతరించింది.<ref name="telugu.samayam.com">{{Cite web|title=ఫలితాల తర్వాత తమిళనాడులో రెండు కీలక పరిణామాలు.. స్టాలిన్ రాజీనామా, విజయ్ ఎన్నిక|url=https://telugu.samayam.com/latest-news/india-news/vijay-elected-as-tvk-legislature-party-leader-and-mk-stalin-resigned-as-chief-minister-after-tamil-nadu-election-results-2026/articleshow/130824889.cms|access-date=2026-05-06|website=Samayam Telugu|language=te}}</ref> డీఎంకే నేతృత్వంలోని సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ 73 స్థానాలకు పడిపోయింది, అందులో డీఎంకే 59 స్థానాలు గెలుచుకుని అసెంబ్లీలో కొత్త ప్రతిపక్షంగా మారింది. దాని మిత్రపక్షం, [[లోక్‌సభ]] ప్రతిపక్ష పార్టీ అయిన [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] 5 స్థానాలను గెలుచుకుంది. అధికార [[భారత ప్రభుత్వం|కేంద్ర ప్రభుత్వ]] పార్టీ అయిన [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] (BJP) ఉన్న అన్నాడీఎంకే నేతృత్వంలోని [[జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి]] (NDA) 53 స్థానాలను గెలుచుకుంది. అన్నాడీఎంకే 47 స్థానాలు సాధించగా, BJP 1 స్థానంలో గెలుపొందింది.<ref name="telugu.samayam.com"/> అధికార డీఎంకే పార్టీకి చెందిన ముఖ్యమంత్రి, [[ఎం. కె. స్టాలిన్]], [[కొలత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలత్తూరు]] నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి ఎన్నికల్లో ఓడిపోయారు. రాష్ట్ర చరిత్రలో అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఓడిపోయిన రెండవ సిట్టింగ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఆయన రికార్డు సృష్టించారు. గతంలో [[1996 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|1996]]లో జరిగిన ఎన్నికల్లో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి [[జె. జయలలిత]] [[బర్గూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బర్గూర్]] నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి ఓడిపోయారు. స్టాలిన్ కేబినెట్‌కు చెందిన 15 మంది మంత్రులు తమ తమ నియోజకవర్గాల్లో పరాజయం పాలయ్యారు.<ref name="thenewsminute">{{cite news |date=5 May 2021|url=https://www.thenewsminute.com/tamil-nadu/tamil-nadu-15-of-32-dmk-ministers-lose-their-bastions|title= Tamil Nadu: 15 of 32 DMK ministers lose their bastions|work=thenewsminute|access-date=5 May 2021}}</ref> 1967లో ద్రావిడ పార్టీలు రాష్ట్ర రాజకీయాలపై ఆధిపత్యం చెలాయించడం ప్రారంభించిన తర్వాత, ఒక ద్రావిడేతర (నాన్-ద్రవిడియన్) పార్టీ రాష్ట్రంలో అతిపెద్ద పార్టీగా అవతరించడం ఇదే తొలిసారి.<ref>{{Cite web|title=టీవీకే శాసనసభా పక్ష నేతగా విజయ్‌ ఎన్నిక {{!}} Tamil Nadu Election Results 2026: TVK Vijay Govt Formation News Updates {{!}} Sakshi|url=https://www.sakshi.com/telugu-news/national/tamil-nadu-election-results-2026-tvk-vijay-govt-formation-news-updates-2778690|access-date=2026-05-06|website=www.sakshi.com|language=te}}</ref> == నేపథ్యం == రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలు సాధారణంగా ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి జరుగుతాయి, ఏక-సభ్య నియోజకవర్గాల నుండి ఐదేళ్ల పదవీకాలానికి శాసనసభ సభ్యులు నేరుగా ఎన్నుకోబడతారు. గత శాసనసభ ఎన్నికలు 16వ తమిళనాడు శాసనసభ 234 మంది సభ్యులను ఎన్నుకోవడానికి 2021 ఏప్రిల్ లో జరిగాయి, శాసనసభ పదవీకాలం 2026 మే 10తో ముగుస్తుంది.<ref>{{cite web |title=Term of the Houses |url=https://www.eci.gov.in/term-of-the-houses |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807185225/https://www.eci.gov.in/term-of-the-houses |archive-date=7 August 2025 |access-date=13 October 2025 |work=[[Election Commission of India]] }}</ref> గత ఎన్నికలలో, ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే) నేతృత్వంలోని సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ (ఎస్.పి.ఎ) 234 స్థానాలకు గాను 159 స్థానాలను గెలుచుకుని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది, ముఖ్యమంత్రిగా ఎం.కె.స్టాలిన్ ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు.<ref>{{cite news |date=5 May 2021 |title=Assembly elections 2021: DMK reclaims power in Tamil Nadu |url=https://www.thehindu.com/data/data-assembly-elections-2021-dmk-reclaims-power-in-tamil-nadu/article34490348.ece |access-date=1 June 2025 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{cite news |date=7 May 2021 |title=DMK chief MK Stalin takes oath as Tamil Nadu Chief Minister |url=https://www.indiatoday.in/india/tamil-nadu/story/dmk-chief-mk-stalin-oath-tamil-nadu-chief-minister-cabinet-1799754-2021-05-07 |access-date=30 October 2025 |work=[[India Today]]}}</ref> 66 స్థానాలు గెలుచుకున్న ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (ఏఐఏడీఎంకే) ప్రధాన ప్రతిపక్షంగా అవతరించింది, దాని నాయకుడు ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{cite news|date=10 May 2021|title=Edappadi Palaniswami elected as Leader of Opposition in Tamil Nadu Assembly|url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2021/may/10/edappadi-palaniswami-elected-as-leader-of-opposition-in-tamil-nadu-assembly-2300755.html|work=[[The Indian Express]]|access-date=11 June 2021|archive-date=13 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513143613/https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2021/may/10/edappadi-palaniswami-elected-as-leader-of-opposition-in-tamil-nadu-assembly-2300755.html|url-status=live}}</ref> 2022 జూన్‌లో ముగ్గురు సభ్యులు–ఓ. పన్నీర్‌సెల్వం, పి. హెచ్. మనోజ్ పాండియన్, ఆర్. వైతిలింగం ఏఐఏడీఎంకే నుండి బహిష్కరించబడ్డారు.<ref>{{cite news |title=AIADMK Expels OPS, His Supporters From Party; Defiant Leader Vows Action |url=https://www.ndtv.com/india-news/aiadmk-expels-ops-his-supporters-from-party-defiant-leader-vows-action-3146536 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712181227/https://www.ndtv.com/india-news/aiadmk-expels-ops-his-supporters-from-party-defiant-leader-vows-action-3146536 |archive-date=12 July 2022 |access-date=7 November 2025 |work=[[NDTV]]}}</ref> 2022 ఆగస్టులో ఏఐఏడీఎంకేకు చెందిన పి. అయ్యప్పన్ కూడా బహిష్కృత వర్గంలో చేరాడు.<ref>{{cite news |date=27 August 2022 |title=Usilampatti MLA switches over to Panneerselvam camp |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/usilampatti-mla-switches-over-to-panneerselvam-camp/article65819191.ece |access-date=7 November 2025 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> కె. ఎ. సెంగోట్టయన్ 2025 అక్టోబరులో ఏఐఏడీఎంకే నుండి బహిష్కరించబడ్డాడు, తదనంతరం 2025 నవంబరులో తన శాసనసభ సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేశాడు.<ref>{{cite news |last=Jesudasan |first=Dennis S. |date=31 October 2025 |title=Tamil Nadu MLA Sengottaiyan expelled from AIADMK a day after his meeting with Panneerselvam, Dhinakaran, Sasikala |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/tn-mla-ka-sengottaiyan-expelled-from-aiadmk-a-day-after-meeting-ops-dhinakaran-sasikala/article70225526.ece |access-date=7 November 2025 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{cite news |date=27 November 2025 |title=Expelled AIADMK veteran Sengottaiyan joins Vijay's TVK |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/ka-sengottaiyan-former-tn-minister-expelled-from-aiadmk-joins-tvk/article70329096.ece |access-date=7 December 2025 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> మనోజ్ పాండియన్ 2025 నవంబరులో శాసనసభ సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేసి డీఎంకేలో చేరాడు, 2026 జనవరిలో వైతిలింగం కూడా అదే దారిలో వెళ్లాడు.<ref>{{cite news |date=5 November 2025 |title=AIADMK MLA Manoj Pandian joins DMK, resigns as MLA |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/aiadmk-mla-manoj-pandian-joins-dmk-resigns-as-mla/articleshow/125095599.cms |access-date=1 June 2025 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite news |date=21 January 2026 |title=Former AIADMK Minister R. Vaithilingam joins DMK |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/r-vaithilingam-resigns-aiadmk-dmk-january-21-2026/article70532054.ece |access-date=22 January 2026 |work=[[The Hindu]]}}</ref> 2025 చివరలో పట్టాలి మక్కల్ కట్చి (పీఎంకే) రెండు వర్గాలుగా చీలిపోయింది, ముగ్గురు సభ్యులు అన్బుమణి రామదాస్‌కు, ఇద్దరు సభ్యులు ఎస్. రామదాస్‌కు మద్దతు తెలిపారు.<ref>{{cite news |date=15 October 2025 |title=MLAs protest at Secretariat over PMK leadership dispute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/mlas-protest-at-secretariat-over-pmk-leadership-dispute/articleshow/124561053.cms |access-date=7 November 2025 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite news |date=26 September 2025 |title=Anbumani seeks replacement of G K Mani as party floor leader |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/anbumani-seeks-replacement-of-g-k-mani-as-party-floor-leader/articleshow/124131189.cms |access-date=7 November 2025 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257}}</ref> అన్బుమణి పీఎంకే అధికారిక నాయకుడిగా గుర్తింపు పొందిన తర్వాత, రామదాస్ పీఎంకే నుండి విడిపోయి కొత్త వర్గాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు.<ref>{{cite news |date=16 September 2025 |title=EC recognises Anbumani as PMK president; Ramadoss camp calls it a unilateral decision |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/ec-recognises-anbumani-as-pmk-president-ramadoss-camp-calls-it-a-unilateral-decision/articleshow/123908124.cms |access-date=7 November 2025 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257}}</ref> ఇద్దరు సభ్యులు–టి. కె. అముల్కందసామి (ఏఐఏడీఎంకే), కె. పొన్నుసామి (డీఎంకే) వరుసగా 2025 2025 జూన్ 21 అక్టోబరు 23న మరణించారు.<ref>{{cite news |date=21 June 2025|title=Valparai AIADMK MLA Amul Kandasamy passes away at 60 |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Coimbatore/valparai-aiadmk-mla-amul-kandasamy-passes-away-at-60/article69721031.ece |access-date=21 June 2025 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{cite news |date=23 October 2025 |title=Tamil Nadu: Senthamangalam DMK MLA K. Ponnusamy passes away |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/senthamangalam-dmk-mla-k-ponnusamy-passes-away/article70192532.ece |access-date=26 November 2025 |work=[[The Hindu]] |issn=0971-751X}}</ref> 2026 ఫిబ్రవరి 27న పన్నీర్‌సెల్వం, అయ్యప్పన్ శాసనసభకు రాజీనామా చేసి డీఎంకేలో చేరారు.<ref>{{cite news |date=27 February 2026 |title=Tamil Nadu: OPS and Ayyappan joined DMK|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/former-tamil-nadu-cm-o-panneerselvam-to-join-dmk-the-hindu-live-updates/article70682462.ece/|access-date=27 February 2026 |work=[[The Hindu]]}}</ref> శాసనసభ కూర్పు {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+శాసనసభ కూర్పు ! colspan="3" | [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2]]<nowiki/>[[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|021 ఎన్నికలు]] ఫలితం ! colspan="3"| 2026 ఫిబ్రవరి 27 నాటికి |- ! colspan="2" | పార్టీ !! స్థానాలు !! colspan="2" | పార్టీ!! స్థానాలు |- | {{Party name with colour|Dravida Munnetra Kazhagam}} | 133 | {{Party name with colour|Dravida Munnetra Kazhagam}} | 133 |- | {{Party name with colour|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} | 66 | {{Party name with colour|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} | 60 |- | {{Party name with colour|Indian National Congress}} | 18 | {{Party name with colour|Indian National Congress}} | 17 |- | {{Party name with colour|Pattali Makkal Katchi|rowspan=2}} | rowspan="2" |5 | {{Party name with colour|Pattali Makkal Katchi}} | 3 |- | {{Party color cell|Pattali Makkal Katchi}} | align=left|[[Ayya Pattali Makkal Katchi|APMK]] | 2 |- | {{Party name with colour|Bharatiya Janata Party}} | 4 | {{Party name with colour|Bharatiya Janata Party}} | 4 |- | {{Party name with colour|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} | 4 | {{Party name with colour|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} | 4 |- | {{Party name with colour|Communist Party of India (Marxist)}} | 2 | {{Party name with colour|Communist Party of India (Marxist)}} | 2 |- | {{Party name with colour|Communist Party of India}} | 2 | {{Party name with colour|Communist Party of India}} | 2 |- | | | | {{Party name with colour|Casual vacancy}} | 7 |- ! colspan="2" |మొత్తం ! 234 ! colspan="2" |- ! 234 |- |} == షెడ్యూల్ == భారత ఎన్నికల సంఘం 2026 మార్చి 15న ఎన్నికల షెడ్యూల్‌ను ప్రకటించింది.<ref>{{Cite news |date=2026-03-15 |title=Tamil Nadu Assembly elections 2026: full schedule |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-elections-2026-full-schedule-poll-date-counting-date-nominations-date/article70746432.ece |access-date=2026-03-15 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> {| class="wikitable" |- !వివరాలు !తేదీ |- | నామినేషన్ల ప్రారంభ తేదీ | 2026 మార్చి 30 |- | నామినేషన్ల దాఖలుకు చివరి తేదీ | 2026 ఏప్రిల్ 6 |- | నామినేషన్ల పరిశీలన | 2026 ఏప్రిల్ 7 |- | నామినేషన్ల ఉపసంహరణకు చివరి తేదీ | 2026 ఏప్రిల్ 9 |- | పోలింగ్ తేదీ | ''' 2026 ఏప్రిల్ 23''' |- | ఓట్ల లెక్కింపు తేదీ | ''' 2026 మే 4''' |- | ఎన్నికల ప్రక్రియ పూర్తి కావాల్సిన గడువు | 2026 మే 10 |} == ఓటర్ల గణాంకాలు == భారత ఎన్నికల సంఘం ప్రకారం, తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలలో ఓటు వేయడానికి 56,707,380 మంది ఓటర్లు అర్హత పొందారు. ఇందులో 27,738,925 మంది పురుషులు, 28,960,838 మంది మహిళలు, 7,617 మంది తృతీయ ప్రకృతి ఓటర్లు ఉన్నారు.<ref name="final voter list">{{Cite news |date=2026-02-23 |title=Tamil Nadu SIR final electoral roll updates: 5.67 crore voters in State after deletion of nearly 70 lakh electors |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/final-electoral-roll-tamil-nadu-live-updates-february-23-2026/article70665752.ece |access-date=2026-03-15 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> == పార్టీలు, కూటములు == === సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ === [[File:2026 Tamil Nadu Legislative Assembly Election SPA Seat Sharing Map.svg|లౌకిక ప్రగతిశీల కూటమి స్థానాల భాగస్వామ్య పటం|thumb|upright=1.5]] 2024 మార్చి 9న కమల్ హాసన్‌కి చెందిన మక్కల్ నీది మయ్యమ్ సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ (SPA)లో చేరింది.<ref name="MNM">{{cite news |title=Actor Kamal Haasan's MNM joins DMK-led alliance; allotted one seat for 2025 Rajya Sabha polls |url=https://www.deccanherald.com/india/tamil-nadu/actor-kamal-haasans-mnm-joins-dmk-led-alliance-allotted-one-seat-for-2025-rajya-sabha-polls-2929362 |access-date=7 November 2025 |work=[[Deccan Herald]] }}</ref> 2024 సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో రాష్ట్రంలోని మొత్తం 39 స్థానాలను కైవసం చేసుకున్న డీఎంకే నేతృత్వంలోని కూటమిలో భాగమైన పార్టీలు - భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్), కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా, మరుమలార్చి ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం, విడుతలై చిరుతైగల్ కట్చి - తదనంతర సీట్ల పంపకం చర్చల సందర్భంగా ఉద్రిక్తతలు తలెత్తినప్పటికీ ఆ కూటమితోనే కొనసాగాయి.<ref name="MKS">{{cite news |title=DMK alliance sweeps Tamil Nadu; trounces AIADMK, BJP |url=https://www.deccanherald.com/elections/india/lok-sabha-elections-2024-dmk-alliance-sweeps-tamil-nadu-trounces-aiadmk-bjp-3052740 |access-date=7 November 2025 |work=[[Deccan Herald]]}}</ref><ref name="SPA">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Tiruchirapalli/secular-progressive-alliance-stages-demonstration/article70624672.ece |title=Secular Progressive Alliance stages demonstration |date=12 February 2026 |access-date=12 February 2026 |work=[[The Hindu]] }}</ref> 2026 ఫిబ్రవరి 19న, దేసియ ముర్పోక్కు ద్రవిడ కజగం డీఎంకే నేతృత్వంలోని కూటమిలో చేరింది.<ref name="DMDK">{{cite news |url=https://www.news18.com/politics/dmdk-forms-alliance-with-dmk-ahead-of-tamil-nadu-polls-aiadmk-objects-9917190.html |title=DMDK Forms Alliance With DMK Ahead Of Tamil Nadu Polls, AIADMK Objects |date=19 February 2026 |access-date=19 February 2026 |work=[[News 18]]}}</ref> 2026 మార్చి 22న, T. వేల్మురుగన్ నేతృత్వంలోని తమిళగ వాల్వరిమై కట్చి డీఎంకే నేతృత్వంలోని SPAకి తమ మద్దతును ఉపసంహరించుకుంది.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/velmurugan-of-tamilaga-vazhvurimai-katchi-exits-dmk-alliance-rules-out-joining-nda/article70772085.ece |title=Velmurugan Exits from DMK alliance, a first setback |work=[[The Hindu]] |date=22 March 2026 |access-date=23 March 2026 }}</ref> 2026 మార్చి 24న హాసన్ మాట్లాడుతూ.. మక్కల్ నీది మయ్యమ్ ఈ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయదని, కూటమికి తమ మద్దతును పొడిగిస్తుందని ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |url=https://www.dtnext.in/amp/story/tamilnadu-election-2026/mnm-to-skip-2026-tamil-nadu-assembly-polls-extend-unconditional-support-to-dmk-alliance |title=MNM decided not to contest elections in spite it would campaign for DMK-led SPA Alliance Victory |date=24 March 2026 |access-date=24 March 2026 |work=[[DT Next]]}}</ref> 2026 మార్చి 28న డీఎంకే అధ్యక్షుడు స్టాలిన్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల కోసం పార్టీ అభ్యర్థుల జాబితాను విడుదల చేశారు.<ref>{{cite news |date=28 March 2026 |title=DMK leader Stalin releases candidates list |url=https://www.thehindu.com/elections/assembly-elections-kerala-assam-tamil-nadu-west-bengal-puducherry-2026-live/article70795253.ece |access-date=28 March 2026 |work=[[The Hindu]] }}</ref> 2026 ఏప్రిల్ 3న కాంగ్రెస్ అభ్యర్థుల జాబితాను విడుదల చేసింది.<ref>{{cite news |url=https://www.thenewsminute.com/tamil-nadu/congress-releases-list-of-28-candidates-for-tamil-nadu-polls |title=Congress releases list of 28 candidates for Tamil Nadu polls |work=News Minute |date=3 April 2026 |access-date=3 April 2026 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; | colspan="7" {{Party color cell|Secular Progressive Alliance}} |- | colspan="8" | '''[[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్]]''' |- ! colspan="2" | పార్టీ ! Flag ! Symbol ! Leader ! colspan="2" | స్థానాలు |- | {{Full party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}}<ref name="SPA" /> | [[File:Flag DMK.svg|50px|border]] | rowspan=8 | [[File:Indian election symbol rising sun.svg|50px]] | align=left | [[ఎం. కె. స్టాలిన్]]<ref name="MKS" /> | 164<ref name="DMK List">{{cite web |date=30 March 2026 |title=Tamil Nadu Assembly elections 2026: Full list of DMK candidates |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-elections-2026-dmk-candidates-full-list/article70799057.ece |access-date=30 March 2026 |work=The Hindu | language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> | rowspan=8 | 176<ref>{{cite news |date=28 March 2026 |title=SPA seat sharing finalised and Rising Sun symbol to contest 175 seats |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/dmk-finalises-seat-sharing-seven-allies-to-contest-on-rising-sun-symbol/article70795931.ece |access-date=28 March 2026 |work=[[The Hindu]]}}</ref><ref name="MDMK">{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2026/Apr/02/mdmk-will-contest-all-seats-under-dmks-rising-sun-symbol-vaiko |title=MDMK will contest all seats under DMK's 'Rising Sun' symbol: Vaiko |work=[[The New Indian Express]] | date=2 April 2026 |access-date=2 April 2026}}</ref> |- | {{Full party name with color|Marumalarchi Dravida Munnetra Kazhagam}}<ref name="SPA" /> | [[File:MDMK.svg|50px|border]] | align="left" | [[వైకో]]<ref name="MDMK" /><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/mdmk-likely-to-get-four-or-five-seats-in-dmk-alliance/article70731193.ece/ |title=MDMK to contest 4 seats confirms its seat allotment |work=[[The Hindu]] | date=11 March 2026 |access-date=12 March 2026}}</ref> | 4<ref>{{cite news |url=https://www.dtnext.in/news/tamilnadu/mdmk-seals-seat-sharing-pact-with-dmk-bags-4-seats |title=MDMK seals seat-sharing pact with DMK, bags 4 seats |work=[[DT Next]] | date=11 March 2026 |access-date=11 March 2026}}</ref> |- | {{Full party name with color|Kongunadu Makkal Desia Katchi}}<ref name="KMDK">{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2026/Mar/14/deal-done-kmdk-to-contest-in-two-seats-on-dmks-rising-sun-symbol |title=Deal done, KMDK to contest in two seats on DMK's 'Rising Sun' symbol |work=[[The Hindu]] | date=14 March 2026 |access-date=1 April 2026}}</ref> | [[File:Kmdkflag.gif|50px|border]] | align=left | [[ఇ. ఆర్. ఈశ్వరన్]]<ref name="KMDK" /> | 2<ref>{{cite news |date=13 March 2026 |title=Kongunadu Makkal Desiya Katchi to contest two seats on DMK's 'Rising Sun' symbol |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/kongunadu-makkal-desiya-katchi-to-contest-two-seats-on-dmks-rising-sun-symbol/article70738635.ece |access-date=13 March 2026 |work=[[The Hindu]]}}</ref> |- | {{Full party name with color|Manithaneya Makkal Katchi}}<ref>{{cite news |date=23 February 2026 |title=Manithaneya Makkal Katchi Decided to contest on DMK'S Rising Sun Symbol for upcoming 2026 election |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/tamil-nadu-assembly-election-mmk-to-contest-on-dmks-rising-sun-symbol/article70665805.ece |access-date=23 February 2026 |work=[[The Hindu]]}}</ref> | [[File:Manithaneya Makkal Katchi flag.jpg|50px|border]] | align=left | [[ఎం. హెచ్. జవహిరుల్లా]]<ref name="IUML">{{cite news |date=28 February 2026 |title=IUML AND MMK had given each 2 by DMK |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/iuml-and-mmk-to-contest-in-2-seats-each-as-part-of-dmk-alliance/article70689123.ece |access-date=1 March 2026 |work=[[The Hindu]]}}</ref> | 2<ref name="IUML" /> |- | {{Full party name with color|Manithaneya Jananayaga Katchi}}<ref>{{cite news |url=https://thenewsmill.com/2026/02/mjk-president-urges-congress-to-discuss-governance-share-privately-amid-alliance-tensions/ |title=MJK president urges Congress to discuss governance share privately amid alliance tensions |work=News Mill |date=12 February 2026 |access-date=26 February 2026}}</ref> | [[File:MJK Flag.jpg|50px|border]] | align=left | [[తమిముమ్ అన్సారీ]]<ref>{{cite news |date=7 January 2026 |title=Ansari urges Selvaperunthagai not to press for share in power in DMK alliance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/ansari-urges-selvaperunthagai-not-to-press-for-share-in-power-in-dmk-alliance/articleshow/126380929.cms |access-date=14 March 2026 |work=[[The Times of India]] | issn=0971-8257}}</ref> | 1<ref name="DMK+">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/sdpi-mjk-mpp-get-one-seat-each-in-dmk-led-alliance/article70785198.ece |title=Karunas, SDPI, Thamimun Ansari had given each one by DMK contesting on DMK ticket |work=The Hindu | date=25 March 2026 |access-date=25 March 2026}}</ref> |- | style="background-color: yellow;" | | align=left | Mukkulathor Pulipadai<ref>{{cite news |url=https://tamil.oneindia.com/news/chennai/karunas-mukkulathor-pulipadai-leader-karunas-confirms-the-alliance-with-dmd-and-to-stand-in-udhayas-777513.html |title=Mukkulathor Pulipadai leader Karunas confirms alliance with DMK and to stand in Udhaya Suriyan symbol |language=ta |date=28 February 2026 |access-date=28 February 2026 |work=[[One India]]}}</ref> | | align=left | [[కరణాస్]]<ref>{{cite news |date=24 October 2025 |title=Karunas: EPS is ruining AIADMK |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/karunas-eps-is-ruining-aiadmk/articleshow/124771703.cms |access-date=14 March 2026 |work=[[The Times of India]] | issn=0971-8257}}</ref> | 1<ref name="DMK+" /> |- | {{Full party name with color|Social Democratic Party of India}}<ref>{{cite news |url=https://www.illustrateddailynews.com/politics/tamil-nadu-sdpi-joins-dmk-alliance-ahead-of-assembly-polls-seeks-3-seats-859299 |title=New Partner SDPI joins hands with DMK And Announced that it was contest on 'Rising Sun' Symbol ahead 26 election |date=28 February 2026 |access-date=3 March 2026 |work=Illustrated Daily News}}</ref> | [[File:SDPI Flag.jpg|50px|border]] | align=left | వి. ఎం. ఎస్. మహమ్మద్ ముబారక్<ref>{{cite web |title=This man knows Dindigul inside out, and its needs too |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Madurai/this-man-knows-dindigul-inside-out-and-its-needs-too/article68028486.ece |date=4 April 2024 |access-date=1 April 2026 |work=[[The Hindu]]}}</ref> | 1<ref name="DMK+" /> |- | style="background-color: #FC0FC0;" | | align=left | Tamilar Desam Katchi<ref name="TDK">{{cite news |url=https://tamil.news18.com/amp/tamil-nadu/tamilar-desam-party-leaves-nda-supports-dmk-alliance-nw-azt-ws-bl-2024096.html |title=K. K. Selvakumar exits from NDA Alliance to join DMK alliance |work=[[News 18]] |date=22 January 2026 |access-date=26 March 2026 |language=ta }}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | | align=left | కె. కె. సెల్వకుమార్<ref name="TDK" /> | 1<ref>{{cite news |date=26 March 2026 |title=Tamilar Desam Party gets 1 seat contesting on DMK ticket |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tn-assembly-election-dmk-formally-signs-seat-sharing-pacts-with-four-outfits/article70789338.ece |access-date=27 March 2026 |work=[[The Hindu]]}}</ref> |- | {{Full party name with color|Indian National Congress}}<ref name="SPA" /> | [[File:Indian National Congress Flag.svg|50px|border]] | [[File:INC Hand.svg|50px]] | align=left | [[కె. సెల్వపెరుంతగాi]]<ref>{{cite news |date=17 February 2024 |title=Selvaperunthagai named State Congress president, Rajesh Kumar new floor leader |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/selvaperunthagai-named-state-congress-president-rajesh-kumar-new-floor-leader/article67858665.ece |access-date=10 December 2025 |work=[[The Hindu]] | issn=0971-751X}}</ref> | colspan=2 | 28<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/dmk-and-congress-finally-seal-pact-for-28-assembly-seat-one-rs-berth/article70704157.ece/ |title=Congress To Contest 28 Seats, Get 1 Rajya Sabha Spot As DMK Seals Pact For Tamil Nadu Polls |access-date=4 March 2026 |work=[[The Hindu]] | date=4 March 2026}}</ref> |- | {{Full party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}}<ref name="DMDK" /> | | [[File:Indian Election Symbol Nagara.svg|50px]] | align=left | [[ప్రేమలత విజయకాంత్]]<ref>{{cite news |date=19 February 2026 |title='The alliance has taken shape,' DMDK officially joins DMK-led front in TN |url=https://thesouthfirst.com/tamilnadu/the-alliance-has-taken-shape-dmdk-officially-joins-dmk-led-front-in-tn/ |access-date=14 March 2026 |work=The South First}}</ref> | colspan=2 | 10<ref>{{cite news |title=DMDK pacted to contest 10 seats on DMK Alliance for first time |url=https://www.thehindu.com/elections/assembly-elections-kerala-tamil-nadu-west-bengal-assam-puducherry-live-updates-march-24-2026/article70778149.ece |work=[[The Hindu]] | date=24 March 2026 |access-date=24 March 2026}}</ref> |- | {{Full party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}}<ref name="SPA" /> | [[File:Viduthalai Chiruthaigal Katchi banner.png|50px|border]] | [[File:Pot Symbol.png|50px]] | align="left" | [[తోల్. తిరుమావళవన్]] | colspan="2" | 8<ref>{{cite news |title=VCK to contest 8 seats under SPA Alliance |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-election-vck-to-contest-eight-seats-as-part-of-dmk-led-alliance/article70778674.ece |work=[[The Hindu]] | date=24 March 2026 |access-date=24 March 2026}}</ref> |- | {{Full party name with color|Communist Party of India (Marxist)|dab=yes}}<ref name="SPA" /> | [[File:CPI-M-flag.svg|50px|border]] | [[File:CPI(M) election symbol - Hammer Sickle and Star.svg|50px]] | align=left | [[పి. షణ్ముగం (తమిళనాడు రాజకీయ నాయకుడు, జననం 1960)|పి. షణ్ముగం]]<ref>{{cite news |title=P Shanmugam elected CPI(M) TN secretary, CM Stalin greets |url=https://www.deccanherald.com/india/tamil-nadu/p-shanmugam-elected-cpim-tn-secretary-cm-stalin-greets-3342401 |access-date=14 March 2026 |work=[[Deccan Herald]]}}</ref> | colspan=2 | 5<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tn-assembly-election-cpim-accepts-five-seat-offer-signs-pact-with-dmk/article70776669.ece |title=CPI-M accepts five-seat offer, pacted with DMK |work=[[The Hindu]] | date=23 March 2026 |access-date=24 March 2026}}</ref> |- | {{Full party name with color|Communist Party of India}}<ref name="SPA" /> | [[File:CPI-banner.svg|50px|border]] | [[File:CPI symbol.svg|50px]] | align=left | ఎం. వీరపాండియన్<ref>{{cite news |date=13 September 2025 |title=M. Veerapandian is new T.N. CPI secretary |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/m-veerapandian-is-new-tn-cpi-secretary/article70045521.ece |access-date=1 March 2026 |work=[[The Hindu]] | language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> | colspan=2 | 5<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-dmk-signs-poll-deal-with-cpi-allots-five-seats/article70756750.ece/amp/ |title=CPI to contest 5 seats on SPA alliance pacted with DMK |access-date=18 March 2026 |work=[[The Hindu]] | date=18 March 2026}}</ref> |- | {{Full party name with color|Indian Union Muslim League}}<ref>{{cite news |url=https://thefederal.com/elections-2026/tamil-nadu-assembly-polls-muslim-organisations-seat-sharing-talks-231072 |title=TN polls: IUML seeks greater Muslim representation in DMK alliance, requests 5 seats |date=22 February 2026 |access-date=28 February 2026 |work=The Federal}}</ref> | [[File:Flag of the Indian Union Muslim League.svg|50px|border]] | [[File:Indian Election Symbol Lader.svg|50px]] | align=left | [[కె. ఎం. కాడర్ మొహిదీన్]]<ref>{{cite news |date=4 July 2025 |title=IUML leader Kader Mohideen chosen for Thagaisal Thamizhar award |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2025/Jul/04/iuml-leader-kader-mohideen-chosen-for-thagaisal-thamizhar-award |access-date=14 March 2026 |work=[[The New Indian Express]]}}</ref> | colspan=2 | 2<ref name="IUML" /> |- ! colspan="5" | మొత్తం ! colspan="2" | 234 |} === ఏఐఏడీఎంకే నేతృత్వంలోని కూటమి === 2023 సెప్టెంబరు 25న, భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) నేతృత్వంలోని జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి (NDA) నుండి AIADMK వైదొలిగింది.<ref>{{cite news |date=25 September 2023 |title=AIADMK severs ties with BJP-led NDA; to form front to fight 2024 LS polls |url=https://www.deccanherald.com/india/aiadmk-severs-ties-with-bjp-led-nda-to-form-front-to-fight-2024-ls-polls-2700089 |access-date=25 September 2023 |work=[[Deccan Herald]]}}</ref><ref>{{cite news|date=25 September 2023|title=AIADMK snaps ties with BJP-led NDA alliance ahead of 2024 Lok Sabha polls|url=https://indianexpress.com/article/india/aiadmk-snaps-ties-with-bjp-led-nda-alliance-ahead-of-2024-lok-sabha-polls-8955585/|access-date=25 September 2023|work=[[The Indian Express]]}}</ref> 2024 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో, AIADMK నేతృత్వంలోని కూటమి, BJP నేతృత్వంలోని NDA విడివిడిగా పోటీ చేశాయి, ఆ రాష్ట్రంలో రెండూ ఒక్క సీటును కూడా గెలుచుకోలేకపోయాయి.<ref>{{cite news|date=4 June 2024|title=Tamil Nadu election results 2024: DMK alliance sweeps Cuddalore, Villupuram, and Kallakurichi|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/dmk-alliance-sweeps-cuddalore-villupuram-and-kallakurichi/article68251459.ece|access-date=4 June 2024|work=[[The Hindu]]}}</ref><ref>{{cite news |date=4 June 2024 |title=India Bloc Scripts Clean Sweep In Tamil Nadu, BJP And AIADMK Suffer Rout |url=https://www.ndtv.com/india-news/lok-sabha-elections-2024-results-tamil-nadu-india-bloc-scripts-clean-sweep-in-tamil-nadu-bjp-and-aiadmk-suffer-rout-5815886 |access-date=30 October 2025 |work=[[NDTV]]}}</ref> 2025 ఏప్రిల్ 11న రెండు పార్టీలు తిరిగి కలిసి కూటమిని ఏర్పరచుకున్నాయి,<ref name="NDA">{{cite news |title=BJP, AIADMK reunite forming alliance for 2026 Tamil Nadu Assembly election |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/bjp-and-aiadmk-reunite-and-announce-alliance-for-2026-tamil-nadu-assembly-election/article69439389.ece |access-date=11 April 2025 |work=[[The Hindu]] |date=11 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411125344/https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/bjp-and-aiadmk-reunite-and-announce-alliance-for-2026-tamil-nadu-assembly-election/article69439389.ece |archive-date=11 April 2025}}</ref><ref>{{cite news | title=BJP announces alliance with AIADMK in Tamil Nadu ahead of 2026 elections, EPS to be CM candidate | date=11 April 2025 | url=https://www.indiatvnews.com/tamil-nadu/chennai-bjp-announces-alliance-with-aiadmk-in-tamil-nadu-ahead-of-2026-elections-eps-to-be-cm-candidate-2025-04-11-985064 |work=[[India TV]]}}</ref> పళనిస్వామి ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థిగా ఎంపికయ్యారు.<ref>{{cite news |date=19 April 2025 |title=Edappadi - Amit Shah will take all alliance decisions: BJP to cadre in fresh gag order |url=https://www.dtnext.in/news/tamilnadu/edappadi-amit-shah-will-take-all-alliance-decisions-bjp-to-cadre-in-fresh-gag-order-830514 |access-date=7 November 2025 |work=[[DT Next]]}}</ref><ref>{{cite news |date=27 June 2025 |title=EPS will be the NDA's CM face for 2026, coalition govt decision post-polls: Nainar Nagendran |url=https://www.dtnext.in/news/tamilnadu/eps-will-be-the-ndas-cm-face-for-2026-coalition-govt-decision-post-polls-nainar-nagendran-838403|access-date=7 November 2025 |work=[[DT Next]]}}</ref> 2026 జనవరి 7న అన్బుమణి నేతృత్వంలోని పిఎంకె లాంఛనంగా ఏఐఏడీఎంకే కూటమిలో చేరింది.<ref name="PMK">{{cite news |date=7 January 2026 |title=PMK joins NDA for 2026 Tamil Nadu polls, Edappadi Palaniswami calls it winning force |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/story/pmk-joins-nda-for-2026-tamil-nadu-assembly-elections-eps-confirms-alliance-2847872-2026-01-07 |access-date=7 January 2026 |work=[[India Today]] }}</ref> 2026 జనవరి 21న T. T. V. దినకరన్ నేతృత్వంలోని అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం (AMMK) కూటమిలో చేరింది.<ref name="AMMK">{{cite news |date=21 January 2026 |title=Dhinakaran-led AMMK returns to NDA fold, Palaniswami welcomes leader|url=https://www.deccanherald.com/india/tamil-nadu/dhinakaran-led-ammk-returns-to-nda-fold-palaniswami-welcomes-leader-3869700|access-date=21 January 2026 |work=[[Deccan Herald]] }}</ref> సీట్ల పంపకంపై మిత్రపక్షాలతో చర్చలు జరపడానికి ఏఐఏడీఎంకే 2026 మార్చి 15న నలుగురు సభ్యులతో కూడిన కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది.<ref>{{cite news |date=15 March 2026 |title=அதிமுக ஆட்சிமன்றக் குழு திருத்தியமைப்பு! எடப்பாடி பழனிசாமி அறிவிப்பு! |url=https://www.dinamani.com/tamilnadu/2026/Mar/15/aiadmk-governing-council-reorganized-edappadi-palaniswami-makes-announcement |trans-title=AIADMK governing council reorganized: Edappadi Palaniswamy makes announcement |access-date=15 March 2026 |language=ta |work=[[Dinamani]] }}</ref> ప్రధాన మిత్రపక్షాలైన బిజెపి, పిఎంకె, ఎఎమ్‌ఎంకె లతో సీట్ల పంపకం ఒప్పందాలు ఖరారైనట్లు 2026 మార్చి 23న ఏఐఏడీఎంకే ప్రకటించింది.<ref name="ADMK+">{{cite news |date=23 March 2026 |work=[[The Hindu]] |title=AIADMK-led NDA finalises seat sharing, BJP gets 27, PMK 18, AMMK 11|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-aiadmk-allots-27-seats-to-bjp-18-to-pmk/article70775644.ece |access-date=23 March 2026 }}</ref> 2026 మార్చి 25న ఏఐఏడీఎంకే 23 మంది అభ్యర్థులతో కూడిన తన తొలి జాబితాను విడుదల చేసింది.<ref>{{cite news| last=Ramakrishnan |first=T |date=25 March 2026 |title=AIADMK's first list out, no major surprises|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/tamil-nadu-assembly-election-aiadmks-first-list-out-no-major-surprises/article70782790.ece |access-date=25 March 2026 |work=[[The Hindu]] }}</ref> మార్చి 27న 127 మంది అభ్యర్థులతో రెండో జాబితాను,<ref>{{cite news |date=27 March 2026 |title=AIADMK announces second list of 127 candidates, fields 46 sitting MLAs, 17 women for TN Assembly polls|url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2026/Mar/27/aiadmk-announces-second-list-of-127-candidates-fields-46-sitting-mlas-17-women-for-tn-assembly-polls |access-date=27 March 2026 |work=[[The New Indian Express]] }}</ref> 2026 మార్చి 29న 17 మంది అభ్యర్థులతో తుది జాబితాను పార్టీ విడుదల చేసింది.<ref>{{cite news |title=Tamil Nadu election 2026: Former Ministers B. Valarmathi, S. Gokula Indira in AIADMK’s final list of candidates |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tn-assembly-election-former-ministers-b-valarmathi-s-gokula-indira-in-aiadmks-final-list-of-candidates/article70798665.ece |access-date=30 March 2026 |date=30 March 2026 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> 2026 మార్చి 30న, PMK ఎన్నికలకు తమ అభ్యర్థుల జాబితాను విడుదల చేసింది.<ref>{{cite news |title=PMK full candidate list: Thilagabama against Vijay in Perambur; Sowmiya Anbumani gets Dharmapuri |url=https://www.theweek.in/news/india/2026/03/30/pmk-full-candidate-list-thilagabama-against-vijay-in-perambur-sowmiya-anbumani-gets-dharmapuri.html |access-date=30 March 2026 |date=30 March 2026 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] }}</ref> బిజెపి తన అభ్యర్థుల జాబితాను 2026 ఏప్రిల్ 3న విడుదల చేసింది.<ref>{{cite news |url=https://www.newsonair.gov.in/tamil-nadu-assembly-elections-bjp-announces-candidates-for-27-seats/ |title=BJP announces candidates for 27 seats |work=[[All India Radio]] |date=3 April 2026 |access-date=3 April 2026 }}</ref> [[File:2026 Tamil Nadu Legislative Assembly Election NDA Seat Sharing Map.svg|అన్నాడీఎంకే నేతృత్వంలోని కూటమి స్థానాల పంపిణీ పటం|thumb|upright=1.5]] {| class="wikitable" style="text-align:center; | colspan="7" {{Party color cell|AIADMK-led Alliance}} |- | colspan="7" | '''అన్నాడీఎంకే నేతృత్వంలోని కూటమి''' |- !colspan=2| పార్టీ ! జెండా ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! colspan=2| స్థానాలు |- | {{Full party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}<ref name="NDA" /> | [[File:AIADMK Flag.svg|50px]] | rowspan=6|[[File:Indian election symbol two leaves.svg|55px]] | align=left|[[ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] | 166<ref>{{cite web |date=31 March 2026 |title=Tamil Nadu election 2026: full list of AIADMK candidates |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-aiadmk-candidates-list/article70801815.ece |access-date=1 April 2026 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> | rowspan=6|172 |- | {{Full party name with color|Indhiya Jananayaga Katchi}}<ref name="IJK">{{cite news |url=https://m.economictimes.com/news/politics-and-nation/ijk-initiates-seat-sharing-talks-with-aiadmk/articleshow/128808639.cms |title=IJK initiates seat-sharing talks with AIADMK |date=26 February 2026 |access-date=28 February 2026 |work=[[The Economic Times]]}}</ref> | [[File:IJK Party Flag.jpg|59px]] | align=left|టి.ఆర్ పారివేందర్<ref name="IJK"/> |2<ref name="Seats">{{cite news |url=https://www.dtnext.in/amp/story/news/politics/2026-tn-elections-aiadmk-announces-constituencies-for-tmc-ijk-tmmk-and-puratchi-bharatham |title=NDA Seat Sharing Finalised |work=[[DT Next]] |date=25 March 2026 |access-date=25 March 2026 }}</ref> |- | {{Full party name with color|Puratchi Bharatham Katchi}}<ref name="NDA1">{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2026/Jan/24/tn-will-have-double-engine-nda-govt-after-polls-says-pm-modi |title=TN will have ‘double engine’ NDA govt after polls, says PM Modi |date=24 January 2026 |access-date=1 February 2026 |work=[[The New Indian Express]] }}</ref> | [[File:PBK FLAG.png|50px]] | align=left|ఎం. జగన్ మూర్తి<ref name="NDA1"/> |1<ref name="Seats"/> |- | {{Full party name with color|Puthiya Needhi Katchi}}<ref name="Week">{{cite news |url=https://www.theweek.in/news/india/2026/02/26/seat-sharing-talks-in-nda-to-begin-after-pm-modis-tamil-nadu-visit.html |title=Seat-sharing talks in NDA to begin after PM Modi’s Tamil Nadu visit |date=26 February 2026 |access-date=26 February 2026 |work=[[The Week (magazine)|The Week]] }}</ref> |[[File:Puthiya Needhi Katchi Flag.jpg|50px]] | align=left|ఎ. సి. షణ్ముగం<ref name="NDA1"/> | 1<ref>{{cite news |url=https://newstodaynet.com/2026/03/27/tn-polls-a-c-shanmugam-to-contest-from-madurai-central-in-aiadmk-led-alliance/|title=AC Shanmugham party to contest 2 seats each on AIADMK and BJP Symbol |date=27 March 2026 |access-date=27 March 2026 |work=News Today }}</ref><ref>{{cite news |title=பாஜக வழங்கிய தொகுதியை அவர்களிடமே திருப்பி கொடுத்து விட்டோம்.. காரணத்துடன் ஏ.சி. சண்முகம் அறிவிப்பு |trans-title=AC Shanmugham announced that the one seat offered by BJP has been returned to them |url=https://tamil.samayam.com/latest-news/state-news/ac-shanmugam-spoke-on-the-no-seat-for-the-pudhiya-needhi-katchi-in-the-bjp-candidate-list/amp_articleshow/130002463.cms |access-date=4 April 2025 |language=ta |work=Samayam Tamil |date=3 April 2025}}</ref> |- | style="background:#DAA520" | | align=left|సింగ తమిళర్ మున్నేట్ర కజగం<ref>{{cite news |url=https://www.hindutamil.in/news/tamilnadu/mutharaiyar-sangam-administrator-who-contest-srirangam-consultancy-aiadmk-bjp-plan |title=ஸ்ரீரங்கம் தொகுதியில் முத்தரையர் சங்க நிர்வாகியை களமிறக்க பாஜக - அதிமுக திட்டம்? |trans-title=Mutharaiyar Sangam administrator to contest Srirangam |language=ta |work=[[The Hindu]] |date=8 March 2026 |access-date=8 March 2026 }}</ref> | | align=left|ఆర్. వి. భరతన్<ref name="STMK">{{cite news |url=https://www.dinamani.com/amp/story/latest-news/sub-latest-news/2026/Mar/26/singa-tamilar-munnetra-kazhagam-party-joins-the-aiadmk-alliance |title=Another Party joined in AIADMK-led NDA Alliance |work=[[Dinamani]] |date=26 March 2026 |access-date=26 March 2026 |language=ta }}</ref> | 1<ref name="STMK"/> |- | style="background:#0000FF" | | align=left|తమిళ మానిల బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ<ref name="TMBSP">{{cite news |url=https://www.dailythanthi.com/amp/story/news/tamilnadu/porkodi-armstrong-to-contest-in-tiru-vi-ka-nagar-constituency |title=TMBSP to contest on AIADMK ticket |work=[[Dina Thanthi]] |date=29 March 2026 |access-date=29 March 2026 |language=ta }}</ref> | | align=left|పోర్కోడి ఆమ్‌స్ట్రాంగ్<ref name="TMBSP"/> | 1<ref name="TMBSP"/> |- | {{Full party name with color|Bharatiya Janata Party}}<ref name="NDA" /> | [[File:BJP Flag.svg|50px]] | rowspan="4" |[[File:Lotus flower symbol.svg|50px]] | align=left|[[నైనార్ నాగేంద్రన్]]<ref name="NDA"/> | 26<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/elections/tamilnadu-elections/2026/Apr/03/no-surprises-as-bjp-releases-list-of-27-candidates-ahead-of-tn-polls-annamalai-not-contesting |title=No surprises as BJP releases list of 27 candidates ahead of TN polls, Annamalai not contesting |work=[[The New Indian Express]] |date=3 April 2026 |access-date=4 April 2026 }}</ref> | rowspan="4" |33 |- | {{Full party name with color|Tamil Maanila Congress (Moopanar)|dab=yes}}<ref name="NDA1" /> | | align="left" |జి.కె వాసన్<ref name="TMC">{{cite news |url=https://www.dtnext.in/amp/story/tamilnadu-election-2026/2026-tn-elections-tmcm-to-contest-5-seats-on-bjp-symbol-in-aiadmk-led-nda |title=TMC(M) to contest 5 seats on Lotus Symbol |work=[[DT Next]] |date=24 March 2026 |access-date=24 March 2026 }}</ref> |5<ref name="TMC"/> |- | style="background:#C30010" | | align=left|సౌత్ ఇండియన్ ఫార్వర్డ్ బ్లాక్<ref name="NDA2">{{cite news |url=https://tamil.oneindia.com/news/chennai/vasantha-panchami-nda-public-meeting-on-january-23-why-the-alliance-launched-campaign-early-ahead-768021.html |title=NDA public meeting on January 23 |work=[[One India]] |date=24 January 2026 |access-date=1 February 2026 }}</ref> | | align=left|కె. సి. తిరుమారన్<ref name="SIFB">{{cite news |url=https://www.dinamani.com/amp/story/tamilnadu/2026/Mar/24/tn-election-2026-south-india-forward-bloc-party-has-one-seat-in-national-democratic-alliance |title=South Indian Forward Bloc had decided to contest on BJP ticket on 1 seat |work=[[Dinamani]] |date=24 March 2026 |access-date=24 March 2026 |language=ta }}</ref> | 1<ref name="SIFB"/> |- | {{Full party name with color|Tamizhaga Makkal Munnetra Kazhagam}}<ref name="Week" /> | [[File:Tmmk flag.png|50px]] | align=left|బి. జాన్ పాండియన్<ref name="Week"/> | 1<ref name="Seats"/> |- | {{Full party name with color|Pattali Makkal Katchi}}<ref name="PMK" /> | [[File:PMK.svg|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Mango SVG.svg|50px]] | align=left|[[అన్బుమణి రామదాస్]]<ref name="PMK"/> | colspan="2" | 18<ref name="ADMK+"/> |- | {{Full party name with color|Amma Makkal Munnettra Kazagam}}<ref name="AMMK" /> | | [[File:AMMK SYMBOL PRESSURE COOKER.png|50px]] | align=left|టి.టి.వి దినకరన్<ref name="ADMK+"/> | colspan="2" | 11<ref name="ADMK+"/> |- !colspan="5"| మొత్తం !colspan="2"| 234 |} === పీఎంకే (ఆర్)–ఏఐపీటీఎంఎంకే కూటమి === 2026 మార్చి 20న, రామదాస్ నేతృత్వంలోని పిఎంకె వర్గం, అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో పోటీ చేసేందుకు వి.కె. శశికళ నేతృత్వంలోని ఆల్ ఇండియా పురట్చి తలైవర్ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగంతో చేతులు కలిపింది.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/ramadoss-sasikala-join-hands-to-field-candidates-in-234-seats/article70766525.ece |date=20 March 2026 |access-date=21 March 2026 |work=[[The Hindu]] |title=Ramadoss Sasikala join hands to field candidates for all 234 constituencies}}</ref> 2026 మార్చి 30న రామదాస్ ఐదుగురు అభ్యర్థులతో కూడిన మొదటి జాబితాను విడుదల చేయగా, శశికళ 21 మంది అభ్యర్థులతో జాబితాను విడుదల చేశారు.<ref>{{cite news |url=https://www.dinamani.com/amp/story/tamilnadu/2026/Mar/30/tn-election-2026-ramadoss-pmk-releases-first-phase-candidate-list |date=30 March 2026|access-date=31 March 2026 |work=[[Dinamani]] |title=Ramadoss released first list of 5 candidates |language=ta }}</ref><ref name="AIPTMMK">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/former-mp-among-21-candidates-announced-by-sasikalas-party/article70800597.ece|title=Sasikala Released 21 candidates for first list|date=29 March 2026|access-date=31 March 2025|work=[[The Hindu]]}}</ref> 2026 మార్చి 31న PMK (R) పది నియోజకవర్గాల అభ్యర్థుల రెండో జాబితాను విడుదల చేసింది.<ref name="PMKR2">{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/tamil-nadu-assembly-election-2026-ramadoss-releases-second-list-of-candidates/articleshow/129932939.cms |title=Tamil Nadu assembly election 2026: Ramadoss releases second list of candidates |work=[[The Times of India]] |date=31 March 2026 |access-date=1 April 2026 }}</ref> 2026 మార్చి 31న AIPMMK 38 మంది అభ్యర్థులతో రెండో జాబితాను విడుదల చేసింది.<ref>{{cite news |url=https://tamil.samayam.com/latest-news/state-news/sasikala-second-list-for-the-2026-assembly-elections-is-ready-candidates-announced-for-38-constituencies/amp_articleshow/129938694.cms |title=Sasikala Released 38 candidates for 2nd list |date=31 March 2026 |access-date=1 April 2026 |language=ta |work=Samayam Tamil }}</ref> ఏప్రిల్ 1న శశికళ ఐదుగురు అభ్యర్థులతో కూడిన మూడవ జాబితాను విడుదల చేశారు.<ref>{{cite news |url=https://www.dinamani.com/amp/story/tamilnadu/2026/Apr/01/ayyappan-joins-sasikalas-party-to-contest-again-in-usilampatti |title=சசிகலா கட்சியில் இணைந்த ஐயப்பன்: மீண்டும் உசிலம்பட்டியில் போட்டி! |trans-title=Ayyappan joins Sasikala's party and contesting Usilampati |work=[[Dinamani]] |date=1 April 2026 |access-date=1 April 2026 |language=ta }}</ref> ఏప్రిల్ 2న, రామదాస్ వరుసగా పది, ఎనిమిది మంది అభ్యర్థులతో కూడిన మూడవ, నాల్గవ జాబితాను విడుదల చేశారు.<ref name="PMKR">{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2026/Apr/03/ramadoss-releases-list-of-18-candidates |title=Ramadoss releases list of 18 candidates |date=2 April 2026 |access-date=3 April 2026 |work=[[The New Indian Express]] }}</ref> 2026 ఏప్రిల్ 4న శశికళ 9 మంది అభ్యర్థులతో 4వ జాబితాను విడుదల చేశారు<ref>{{cite news |url=https://www.maalaimalar.com/amp/story/news/tamilnadu/sasikala-releases-4th-phase-candidate-list |title=4ஆம் கட்ட வேட்பாளர் பட்டியலை சசிகலா வெளியிட்டார்|trans-title=Sasikala Releases 4th list of candidates|work=Maalai Malar |date=4 April 2026 |access-date=6 April 2026 |language=ta }}</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center; | colspan="7" {{Party color cell|Pattali Makkal Katchi}} |- | colspan="7" | '''ఎపిఎంకె–ఏఐపీటీఎంఎంకే కూటమి''' |- ! colspan=2 | పార్టీ ! జెండా ! చిహ్నం ! నాయకుడు ! colspan=2 | స్థానాలు |- | style="background:black" | | align=left | ఆల్ ఇండియా పురట్చి తలైవర్ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/sasikala-announces-her-partys-name-all-india-puratchi-thalaivar-makkal-munnetra-kazhagam/article70738382.ece |title=Sasikala announces her party's name: All India Puratchi Thalaivar Makkal Munnetra Kazhagam |work=[[The Hindu]] | date=13 March 2026 |access-date=13 March 2026}}</ref> | | rowspan=4 | [[File:Indian Election Symbol Coconut Farm.jpg|50px]] | align=left | [[వీకే శశికళ]]<ref name="AIPTMMK" /> | 71<ref name="PTMMK" /><ref>{{cite news |url=https://www.hindutamil.in/amp/story/story/news/tamilnadu/sasikala-party-to-contest-in-64-constituencies |date=2 April 2026 |access-date=3 April 2026 |work=The Hindu | trans-title=Sasikala's party to contest in 64 constituencies |title=64 தொகுதிகளில் சசிகலா கட்சி போட்டி}}</ref> | rowspan=4 | 82<ref name="Final">{{cite news |url=https://tamil.samayam.com/latest-news/state-news/coconut-grove-vs-cylinder-constituencies-where-sasikala-ramadoss-alliance-will-contest/articleshow/130191422.cms |title=120 தொகுதிகளில் ராமதாஸ் சசிகலா அணி போட்டி |trans-title=Sasikala Ramadoss front finalised to contest 120 seata |work=Samayam Tamil |date=11 April 2026 |access-date=13 April 2026 |language=ta}}</ref> |- | style="background:Red" | | align=left | పసుంపోన్ మక్కల్ దేశం<ref name="Alliance2">{{cite news |url=https://tamil.news18.com/amp/tamil-nadu/vs-sasikala-announces-21-candidates-list-contest-against-tvk-vijay-in-trichy-east-released-nw-mma-ws-bl-2071537.html |title=கூட்டணிக்கு 3... சொந்த வேட்பாளர்கள் 21... திருச்சி கிழக்கில் விஜய்யை எதிர்க்கும் சசிகலா கட்சி! |trans-title=Three for alliance, 21 own candidates, Sasikala's party to face Vijay in Trichy East |work=[[News18]] |date=30 March 2026 |access-date=31 March 2026 |language=ta }}{{Dead link|date=మే 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | | align=left | | 2<ref name="Alliance2" /> |- | style="background:orange" | | align=left |వెల్లాలర్ మున్నేట్ర కజగం<ref name="Alliance2" /> | | | 1<ref name="Alliance2" /> |- | {{party color cell|Others}} | align=left |ఇతరులు | | | 8<ref name="Final" /> |- | {{party color cell|Pattali Makkal Katchi}} | style="text-align: left;" | అనైతింధియ జననాయక పదుగప్పు కజగం<ref>{{cite news |url=https://www.dtnext.in/news/tamilnadu/ramadoss-to-reveal-dravidian-alliance-choice |title=Ramadoss to reveal Dravidian alliance choice |date=27 February 2025 |access-date=3 March 2025 |work=[[DT Next]]}}</ref>{{efn|name=Symbol|[[Election Commission of India]] allotted gas cylinder as an election symbol to [[Pattali Makkal Katchi (S. Ramadoss)]] and [[Puthiya Tamilagam]] as they are not in direct contest in any of the constituencies.}} | [[File:PMK.svg|50px|border]] | [[File:Gas Cylinder.jpg|50px]] | align=left | ఎస్. రామదాస్<ref name="PMKR" /> | colspan=2 | 38<ref name="PMKR" /><ref>{{cite news |url=https://www.dinamalar.com/amp/news/tamil-nadu-district-news-chennai/fifth-list-released-by-ramadoss/4189822 |title=5ஆம் கட்ட வேட்பாளர் பட்டியலை ராமதாஸ் வெளியிட்டார் |trans-title=Dr. Ramdas Releases 5th list of candidates |work=[[Dinamalar]] | date=3 April 2026 |access-date=6 April 2026 |language=ta}}</ref> |- ! colspan="5" | Total ! colspan="2" | 120 |} === ఇతరులు === 2024 ఫిబ్రవరి 2న నటుడు [[విజయ్ (నటుడు)|విజయ్]] తన రాజకీయ పార్టీ అయిన [[తమిళగ వెట్రి కజగం]] (TVK) ఆవిర్భావాన్ని ప్రకటించారు. ఈ పార్టీ 2026 ఎన్నికల్లో పోటీ చేస్తుందని ఆయన ప్రకటించారు.<ref name="TVK">{{cite news |title=Thalapathy Vijay Launches Political Party, Names it Tamizha Vetri Kazhagam |url=https://www.lokmattimes.com/national/thalapathy-vijay-launches-political-party-names-it-tamizha-vetri-kazhagam-a505/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241006100939/https://www.lokmattimes.com/national/thalapathy-vijay-launches-political-party-names-it-tamizha-vetri-kazhagam-a505/ |archive-date=6 October 2024 |access-date=1 June 2025 |work=Lokmat Times}}</ref><ref>{{cite news |title=Thalapathy' Vijay Launches Political Party: Thamizhaga Vettri Kazhagam |url=https://www.deccanherald.com/india/thalapathy-vijay-announces-his-political-party-thamizaga-vettri-kazhagam-tvk-2876774 |access-date=30 October 2025 |work=[[Deccan Herald]]}}</ref> 2025 ఫిబ్రవరిలో పొరుగున ఉన్న [[పుదుచ్చేరి]] కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలో అధికార పార్టీ అయిన ఆల్ ఇండియా ఎన్.ఆర్. కాంగ్రెస్ తమిళనాడు రాష్ట్ర ఎన్నికల్లో పోటీ చేయాలనే ఉద్దేశాన్ని ప్రకటించింది.<ref name="AINRC">{{cite news |date=7 February 2025 |title=AINRC to enter poll fray in Tamil Nadu during 2026 Assembly election |url=https://www.thehindu.com/news/cities/puducherry/ainrc-to-enter-the-poll-fray-in-tamil-nadu-in-2026/article69191862.ece |access-date=1 January 2026 |work=[[The Hindu]] |issn=0971-751X}}</ref> నామ్ తమీలర్ కచ్చి ఎన్నికల కోసం తన 234 మంది అభ్యర్థుల జాబితాను 2026 ఫిబ్రవరిలో విడుదల చేసింది.<ref name="NTK List">{{cite news |date=22 February 2026 |title=Seeman in Karaikudi; NTK candidates for 234 seats announced |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2026/Feb/22/seeman-in-karaikudi-ntk-candidates-for-234-seats-announced |access-date=5 March 2026 |work=[[The New Indian Express]] }}</ref> 2026 మార్చి 18న మొత్తం 234 నియోజకవర్గాల్లో TVK ఒంటరిగా పోటీ చేస్తుందని విజయ్ ప్రకటించారు,<ref>{{cite news |title=Vijay's TVK confirms to contest solo for upcoming 2026 election |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tvk-chief-vijay-rules-out-alliances-says-no-compromise-on-secular-social-justice-principles/article70758507.ece |access-date=19 March 2026 |work=[[The Hindu]]}}</ref> 2026 మార్చి 30న అభ్యర్థులందరి జాబితాను ఆయన ప్రకటించారు.<ref name="TVK List">{{cite web |date=30 March 2026 |title=Tamil Nadu Assembly elections: Full list of TVK candidates |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-2026-assembly-elections-tvk-vijay-candidates-full-list/article70799077.ece |access-date=31 March 2026 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> 2026 మార్చి 29న పుతియ తమిళగం పార్టీ 43 మంది అభ్యర్థులతో ఎన్నికల కోసం తన తొలి జాబితాను విడుదల చేసింది,<ref name="PT">{{cite news |date=30 March 2026 |title=Puthiya Tamilagam to go solo in TN polls; releases first list of 43 candidates |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2026/Mar/30/puthiya-tamilagam-to-go-solo-in-tn-polls-releases-first-list-of-43-candidates |access-date=31 March 2026 |work=[[The New Indian Express]] }}</ref> మరుసటి రోజు 27 మంది అభ్యర్థులతో రెండవ జాబితాను వెల్లడించింది.<ref name="PT2">{{cite news |url=https://www.dailythanthi.com/news/tamilnadu/puthiya-tamilagam-to-contest-elections-alone-2nd-list-of-candidates-released-for |title=புதிய தமிழகம் 2ம் கட்ட வேட்பாளர் பட்டியல் வெளியீடு |work=[[Daily Thanthi]] |language=ta |date=31 March 2026 |access-date=1 April 2026 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="2" |పార్టీ !జెండా !చిహ్నం !నాయకుడు !స్థానాలు |- | {{Full party name with color|Naam Tamilar Katchi}}<ref>{{cite news |url=https://www.dtnext.in/news/tamilnadu/ntk-releases-first-list-of-100-candidates-seeman-yet-to-announce-his-constituency-855611 |title=NTK releases first list of candidates |date=5 December 2025 |access-date=1 January 2026 |work=[[DT Next]]}}</ref> | |[[దస్త్రం:NTK-EC-Symbol.jpg|67x67px]] | align="left" |[[సీమాన్]]<ref name="NTK List2" /> |234<ref name="NTK List2" /> |- | {{Full party name with color|Tamizhaga Vazhvurimai Katchi}}<ref name="TAVK">{{cite news |url=https://www.dinamani.com/tamilnadu/2026/Apr/01/camera-symbol-allotted-to-tamizhaga-vazhvurimai-katchi |title=தமிழக வாழ்வுரிமைக் கட்சிக்கு கேமரா சின்னம் ஒதுக்கீடு! |trans-title=Camera symbol allocated to Tamizhaga Vazhvurimai Katchi |work=[[Dinamani]] | date=1 April 2026 |access-date=1 April 2026 |language=ta}}</ref> |[[దస్త్రం:Tvk_flag_wikipedia.jpg|border|50x50px]] |[[దస్త్రం:Indian_Election_Symbol_Camera.png|50x50px]] | align="left" |[[టి. వేల్మురుగన్]]<ref name="TAVK" /> |170<ref>{{cite news|url=https://www.dinamani.com/amp/story/all-editions/edition-villupuram/cuddalore/2026/Apr/11/contesting-in-170-constituencies-across-tamil-nadut-velmurugan|title=தமிழக வாழ்வுரிமை கட்சி 170 தொகுதிகளில் போட்டியிடுகிறது|date=11 April 2026|work=[[Dinamani]]|access-date=12 April 2026|language=ta|trans-title=Tamizhaga Vazhvurimai Kachi to contest on 170 constituencies}}</ref> |- | {{Full party name with color|Bahujan Samaj Party}}<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/eci-reviews-preparedness-for-the-coming-assembly-election-in-tamil-nadu/article70680832.ece |title=ECI reviews preparedness for the coming Assembly elections |work=[[The Hindu]] | date=27 February 2026 |access-date=1 March 2026}}</ref> |[[దస్త్రం:BSP_Flag.png|border|50x50px]] |[[దస్త్రం:Elephant_electoral_symbol.svg|50x50px]] | align="left" |పి. ఆనందన్<ref name="BSP">{{cite news|url=https://www.etvbharat.com/amp/ta/state/amstrong-case-many-accused-not-arrested-says-anandan-tamil-nadu-news-tns26041104744|title=BSP Tamil Nadu chief Anandan released list of 118 candidates and mentioned that still many accused were not arrested on Armstrong's Death|date=12 April 2026|work=ETV Bharat|access-date=11 April 2026|language=ta}}</ref> |118<ref name="BSP" /> |- | {{Full party name with color|Puthiya Tamilagam}}<ref>{{cite news |url=https://www.dailythanthi.com/news/politics/puthiya-tamilagam-party-to-decide-on-assembly-election-alliance-soon |title=Puthiya Tamilagam party to decide on assembly election alliance soon |work=[[Daily Thanthi]] | language=ta |date=3 March 2025 |access-date=3 March 2025}}</ref>{{efn|name=Symbol}} |[[దస్త్రం:Puthiya_Tamilagam_Party_Flag.jpg|border|50x50px]] |[[దస్త్రం:Gas_Cylinder.jpg|53x53px]] | align="left" |[[కె. కృష్ణస్వామి]]<ref name="PT3" /> |70<ref name="PT3" /><ref name="PT22" /> |} == పార్టీల వారీగా పోటీ == గమనిక: అభ్యర్థులు ఏ పార్టీ అధికారిక గుర్తుపై పోటీ చేశారో, ఆ పార్టీ ప్రకారం. {| class="wikitable" style="line-height:20px;text-align:center;" ! colspan="4" rowspan="5" | కూటమి, పార్టీ |- |colspan="4" {{Party color cell|AIADMK-led Alliance}} |- | colspan="4" align="center" |'''[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|AIADMK+]]''' |- | {{party color cell|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} | {{party color cell|Bharatiya Janata Party}} | {{party color cell|Pattali Makkal Katchi}} | {{party color cell|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |- ! [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|AIADMK]] ! [[భారతీయ జనతా పార్టీ|BJP]] ! [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|PMK]] ! [[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|AMMK]] |- |rowspan="8" {{Party color cell|Secular Progressive Alliance}} | rowspan="8" |'''[[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్|SPA]]''' |- | {{party color cell|Dravida Munnetra Kazhagam}} ! [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|DMK]] | 135 | 25 | 8 | 8 |- | {{party color cell|Indian National Congress}} ! [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|INC]] | 18 | 5 | 3 | 2 |- | {{party color cell|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} ! [[దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రావిడ కజగం|DMDK]] | 6 | {{n/a}} | 4 | {{n/a}} |- | {{party color cell|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} ! [[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|VCK]] | 5 | {{n/a}} | 2 | 1 |- | {{party color cell|Communist Party of India (Marxist)}} ! [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్టు)|CPI (M)]] | 2 | 2 | 1 | {{n/a}} |- | {{party color cell|Communist Party of India}} ! [[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|CPI]] | 4 | 1 | {{n/a}} | {{n/a}} |- | {{party color cell|Indian Union Muslim League}} ! [[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|IUML]] | 2 | {{n/a}} | {{n/a}} | {{n/a}} |- ! colspan="4" | మొత్తం ! colspan="4" |234 |} === పార్టీ వారీగా పోటీ === ఎన్నికల సంఘం ప్రకారం, రాష్ట్రంలోని 234 నియోజకవర్గాలలో 4,023 మంది అభ్యర్థులు పోటీ చేశారు.<ref name="NTK List3">{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2026/Feb/22/seeman-in-karaikudi-ntk-candidates-for-234-seats-announced|title=Seeman in Karaikudi; NTK candidates for 234 seats announced|date=22 February 2026|work=[[The New Indian Express]]|access-date=5 March 2026}}</ref> అసోసియేషన్ ఫర్ డెమోక్రటిక్ రిఫార్మ్స్ ప్రకారం, ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న 722 మంది అభ్యర్థులలో 404 మందిపై తీవ్రమైన క్రిమినల్ కేసులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి. వీరిలో, AIADMK నుండి 170 మంది అభ్యర్థులలో 60 మంది (35.3%), TVK నుండి 231 మందిలో 43 మంది (18.6%), DMK నుండి 175 మందిలో 32 మంది (18.3%), BJP నుండి 33 మందిలో 9 మంది (27.3%), కాంగ్రెస్ నుండి 28 మందిలో 5 మంది (17.9%), PMK నుండి 18 మందిలో 6 మంది (33.3%), DMDK, CPI నుండి ఒక్కొక్కరు తమ అఫిడవిట్లలో తీవ్రమైన క్రిమినల్ కేసులను ప్రకటించారు..<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/at-least-404-candidates-in-tamil-nadu-have-serious-criminal-cases-against-them-report/article70880314.ece|title=Tamil Nadu Election 2026: At least 404 candidates in T.N. have serious criminal cases against them|date=19 April 2026|work=[[The Hindu]]|access-date=20 April 2026|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> గమనిక: అభ్యర్థులు పోటీ చేసిన అధికారిక గుర్తు ఏ పార్టీకి చెందినదో దాని ప్రకారం. == అభ్యర్థులు == {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="line-height:20px;text-align:left;" 2026 తమినాడు శాసనసభ ఎన్నికల అభ్యర్థుల జాబితా {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="line-height:20px;text-align:center;font-size:94%;" ! rowspan="2" | జిల్లా ! rowspan="2" | వ.సంఖ్య ! rowspan="2" | నియోజకవర్గం ! colspan="3" style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" |[[Tamilaga Vettri Kazhagam|<span style="color:white;">TVK+</span>]] ! colspan="3" style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}" |[[Secular Progressive Alliance|<span style="color:white;">SPA</span>]] ! colspan="3" style="background:{{party color|AIADMK-led Alliance}}" |[[AIADMK-led Alliance|<span style="color:white;">AIADMK+</span>]] |- ! colspan="2" | పార్టీ || అభ్యర్థి<ref>TVK candidate list: *{{cite web |title=TVK candidate list |url=https://www.oneindia.com/tvk-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=29 April 2026 }}</ref> ! colspan="2" | పార్టీ ||అభ్యర్థి<ref>SPA candidate list: *{{cite web |title=DMK candidate list |url=https://www.oneindia.com/dmk-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }} *{{cite web |title=INC candidate list |url=https://www.oneindia.com/inc-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }} *{{cite web |title=DMDK candidate list |url=https://www.oneindia.com/dmdk-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }} *{{cite web |title=VCK candidate list |url=https://www.oneindia.com/vck-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }} *{{cite web |title=CPM candidate list |url=https://www.oneindia.com/cpm-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }} *{{cite web |title=CPI candidate list |url=https://www.oneindia.com/cpi-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }} *{{cite web |title=MDMK candidate list |url=https://www.oneindia.com/mdmk-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }}</ref> ! colspan="2" | పార్టీ ||అభ్యర్థి<ref>ADMK+ candidate list: *{{cite web |title=AIADMK candidate list |url=https://www.oneindia.com/aiadmk-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }} *{{cite web |title=BJP candidate list |url=https://www.oneindia.com/bjp-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }} *{{cite web |title=PMK candidate list |url=https://www.oneindia.com/pmk-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }} *{{cite web |title=AMMK candidate list |url=https://www.oneindia.com/ammk-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }} *{{cite web |title=TMC(M) candidate list |url=https://www.oneindia.com/tmc-m-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }} *{{cite web |title=IJK candidate list |url=https://www.oneindia.com/ijk-candidates-list-for-tamil-nadu-assembly-election/| work=[[One India]] |access-date=1 April 2025 }}</ref> |- |rowspan=6|[[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్లూరు]] !1 |[[గుమ్మిడిపూండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|గుమ్మిడిపూండి]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎస్. విజయకుమార్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[టి.జె. గోవిందరాజన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |వి. సుధాకర్ |- !2 |[[పొన్నేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పొన్నేరి]] (ఎస్.సి) |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎం. ఎస్. రవి]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |[[దురై చంద్రశేఖర్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. బలరామన్]] |- !3 |[[తిరుత్తణి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుట్టణి]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. సత్యకుమార్ |{{party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |డి. కృష్ణమూర్తి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[జి. హరి]] |- !4 |[[తిరువళ్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువళ్లూరు]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[టి. అరుణ్‌కుమార్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[వి. జి. రాజేంద్రన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[బి. వి. రమణ]] |- !5 |[[పూనమల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పూనమల్లి]] (ఎస్.సి) |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ప్రకాశం. ఆర్.]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. కృష్ణస్వామి]] |{{party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |[[టి. ఎ. ఎలుమలై]] |- !6 |[[ఆవడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆవాడి]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఆర్. రమేష్ కుమార్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. ఎం. నాసర్]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ఎం. రాజసింహ మహేంద్ర |- |rowspan="22" |[[చెన్నై జిల్లా|చెన్నై]] !7 |[[మధురవాయల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురవోయల్]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[పి. రేవంత్ చరణ్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. గణపతి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. బెంజమిన్]] |- !8 |[[అంబత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబత్తూరు]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[జి. బాలమురుగన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. పి. పూర్ణిమ]] చూడండి |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |కె. ఎన్. శేఖర్ |- !9 |[[మాదవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మాధవరం]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎం. ఎల్. విజయ్ ప్రభు]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. సుదర్శనం]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[వి. మూర్తి]] |- !10 |[[తిరువొత్తియూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువొట్టియూర్]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎన్. సెంథిల్ కుమార్]] |{{party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |ఎల్. సుందరరాజన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. కుప్పన్]] |- !11 |[[డా. రాధాకృష్ణన్ నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|డా. రాధాకృష్ణన్ నగర్]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎన్. మేరీ విల్సన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[జె. జాన్ ఎబెనెజర్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఆర్. ఎస్. రాజేష్ |- !12 |[[పెరంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరంబూర్]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[సి. జోసెఫ్ విజయ్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. డి. శేఖర్]] |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |ఎం. తిలగబామ |- !13 |[[కొలత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలత్తూరు]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[వి. ఎస్. బాబు]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. కె. స్టాలిన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |పి. సంతాన కృష్ణన్ |- !14 |[[విల్లివాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విల్లివాక్కం]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఆధవ్ అర్జున]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |కార్తీక్ మోహన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. ఆర్. విజయకుమార్]] |- !15 |[[తిరు. వి. కా. నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరు-వి-కా-నగర్]] (ఎస్.సి) |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎం. ఆర్. పల్లవి]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. ఎస్. రవిచంద్రన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |పోర్కోడి ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్{{efn|name=TMBSP|తమిళ మనీల బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ [[అఖిల భారత అన్నా ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం]] (AIADMK) "రెండు ఆకులు" గుర్తుపై పోటీ చేసింది, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా అన్నాడీఎంకే అభ్యర్థిగా నమోదు చేయబడింది.}} |- !16 |[[ఎగ్మోర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎగ్మోర్]] (ఎస్.సి) |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[రాజ్మోహన్ ఆరుముగం|ఎ. రాజ్మోహన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |తమిళన్ ప్రసన్న |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |అభిషేక్ రెంగసామి |- !17 |[[రాయపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాయపురం]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[కె. వి. విజయ్ దాము]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |సుబైర్ ఖాన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[డి. జయకుమార్]] |- !18 |[[హార్బర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|హార్బర్]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |సినోరా పి.ఎస్. అశోక్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. కె. శేఖర్ బాబు]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఆర్. మనోహర్ |- !19 |[[చేపాక్-తిరువల్లికేని శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెపాక్-తిరువల్లికేని]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |డి. సెల్వం |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఉదయనిధి స్టాలిన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |అధి రాజారామ్ |- !20 |[[థౌజండ్ లైట్స్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|థౌజండ్ లైట్స్]] |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జె. సి.డి. ప్రభాకర్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎజిలన్ నాగనాథన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[బి. వలర్మతి]] |- !21 |[[అన్నా నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అన్నా నగర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[వి. కె. రామ్‌కుమార్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎన్. చిత్రరాసు |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[గోకుల ఇందిర]] |- !22 |[[విరుగంపాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుగంబాక్కం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఆర్. శబరినాథన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. ఎం. వి. ప్రభాకర రాజా]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |వి. ఎన్. రవి |- !23 |[[సైదాపేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సైదాపేట]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[అరుల్ ప్రకాశం. ఎం|అరుల్ ప్రకాశం. M.]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[మా. సుబ్రమణియన్]] |{{party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |[[జి. సెంథమిజన్]] |- !24 |[[త్యాగరాయనగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|త్యాగరాయనగర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎన్.ఆనంద్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |రాజా అన్బళగన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[బి. సత్యనారాయణన్]] |- !25 |[[మైలాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలాపూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[పి. వెంకటరమణన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ధా. వేలు]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[తమిలిసై సౌందరరాజన్]] |- !26 |[[వేలచ్చేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేలాచ్చేరి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఆర్. కుమార్]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |జె. ఎం. హెచ్. అసన్ మౌలానా |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. కె. అశోక్]] |- !27 |[[సింగనల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సింగనల్లూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[పి. శరవణన్ (రాజకీయవేత్త)|పి. శరవణన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. అరవింద్ రమేష్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. పి. కందన్]] |- !28 |[[అలందూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలందూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎం. హరీష్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[టి.ఎం. అన్బరసన్|టి. ఎం. అన్బరసన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. శరవణన్ |- |[[కాంచీపురం జిల్లా]] !29 |[[శ్రీపెరంబుదూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీపెరంబుదూర్]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[తెన్నరసు. కె.]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |[[కె. సెల్వపెరుంతగై]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. పళని |- | rowspan="6" |[[చెంగల్పట్టు జిల్లా|చెంగల్పట్టు]] !30 |[[పల్లవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పల్లవరం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[జె. కామాచి]] |{{party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |[[డి. మురుగేషన్ (రాజకీయవేత్త)|డి. మురుగేషన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |వెంకటేశన్{{efn|name=IJK|[[భారతీయ జననాయక కత్తి]] [[అఖిల భారత అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] (AIADMK) "రెండు ఆకులు" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డుల్లో అధికారికంగా అన్నాడీఎంకే అభ్యర్థిగా నమోదయ్యారు.}} |- !31 |[[తాంబరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తాంబరం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[డి. శరత్‌కుమార్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. S. కృతికా దేవి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[సి. రాజేంద్రన్|చిట్లపాక్కం సి. రాజేంద్రన్]] |- !32 |[[చెంగల్పట్టు శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెంగల్పట్టు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎస్. త్యాగరాజన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎం. కె. టి. కార్తీక్ దండపాణి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎం. గజేంద్రన్ |- !33 |[[తిరుపోరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపోరూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[బి. విజయరాజ్]] |{{party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |పన్నీర్ దాస్ |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |కె. బాలు |- !34 |[[చెయ్యూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెయ్యూర్]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. మోహనరాజా |{{party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |[[సింతనై సెల్వన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఇ. రాజశేఖర్]] |- !35 |[[మదురాంతకం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురాంతకం]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఇ. ఎజిల్ కేథరిన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. అములు పొన్మలర్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[మరగతం కుమారవేల్]] |- | rowspan="2" |[[కాంచీపురం జిల్లా|కాంచీపురం]] !36 |[[ఉతిరమేరూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉతిరమేరూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[జె. మునిరథినం]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. సుందర్]] |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |పి. మహేశ్‌కుమార్‌ |- !37 |[[కాంచీపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాంచీపురం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఆర్. వి. రంజిత్‌కుమార్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[నిత్య సుకుమార్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[వి. సోమసుందరం]] |- | rowspan="2" |[[రాణిపేట జిల్లా|రాణిపేట]] !38 |[[అరక్కోణం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరక్కోణం]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[వి. గాంధీరాజ్]] |{{party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |[[ఎజిల్ కరోలిన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. రవి (రాజకీయ నాయకుడు)|ఎస్. రవి]] |- !39 |[[షోలింగూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలింగూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[జి. కపిల్]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |[[ఎ. ఎం. మునిరథినం]] |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |కె. శరవణన్ |- |[[వెల్లూర్ జిల్లా|వెల్లూరు]] !40 |[[కాట్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాట్పాడి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎం. సుధాకర్ (రాజకీయవేత్త)|ఎం. సుధాకర్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[దురై మురుగన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |వి. రాము |- | rowspan="2" |[[రాణిపేట జిల్లా|రాణిపేట]] !41 |[[రాణిపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాణిపేట]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[I. తాహిరా|ఐ. తాహిరా]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. గాంధీ]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |వి. M. కార్తికేయన్{{efn|name=TMC(M)|[[తమిళ మానిల కాంగ్రెస్ (మూపనార్)]] [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] (BJP) "కమలం" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా BJP అభ్యర్థిగా నమోదు చేయబడ్డారు.}} |- !42 |[[ఆర్కాట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆర్కాట్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జి. విజయ్ మోహన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[జె. ఎల్. ఈశ్వరప్పన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. ఎం. సుకుమార్ |- | rowspan="4" |[[వెల్లూర్ జిల్లా|వెల్లూర్]] !43 |[[వెల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వెల్లూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎం. ఎం.వినోత్ కన్నన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. కార్తికేయ]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. ఆర్. కె. అప్పు. |- !44 |[[ఆనైకట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆనైకట్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఆర్. వెల్మురుగన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. పి. నందకుమార్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[డి. వెలళగన్]] |- !45 |[[కిల్వైతినంకుప్పం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్వైతినంకుప్పం]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఇ. తెన్రాల్ కుమార్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[రాజేశ్వరి మోహనకాంతి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. జగన్ మూర్తి]]{{efn|name=PBK|[[పురట్చి భారతం కత్తి]] [[అఖిల భారత అన్నా ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం]] (AIADMK) "రెండు ఆకులు" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డుల్లో అధికారికంగా అన్నాడీఎంకే అభ్యర్థిగా నమోదయ్యారు.}} |- !46 |[[గుడియాతం శాసనసభ నియోజకవర్గం|గుడియాట్టం]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[కె. సింధు]] |{{party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |కె. బి. ప్రతాప్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[జి. ఫరీదా పురుషోత్తమన్]] |- | rowspan="4" |[[తిరుపత్తూరు జిల్లా|తిరుపత్తూరు]] !47 |[[వాణియంబాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాణియంబాడి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. సయ్యద్ భూర్హనుదీన్ |{{party name with color|Indian Union Muslim League}} |[[సయ్యద్ ఫరూక్ బాషా]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[జి. సెంథిల్‌కుమార్]] |- !48 |[[అంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |పి. ఇమ్థియాస్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎ. సి. విల్వనాథన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఆర్. వెంకటేశన్ |- !49 |[[జోలార్‌పేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జోలార్‌పేట]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |సి. మునిసామి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కవితా దండపాణి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. సి. వీరమణి]] |- !50 |[[తిరుప్పత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం (వెల్లూరు)|తిరుప్పత్తూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎన్. తిరుపతి]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. నల్లతంబి (DMK రాజకీయ నాయకుడు)|ఎ. నల్లతంబి]] |{{party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |ఎ. జ్ఞానశేఖర్ |- | rowspan="6" |[[కృష్ణగిరి జిల్లా|కృష్ణగిరి]] !51 |[[ఉత్తంగరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉత్తంగరై]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎన్. ఇళయరాజా]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |ఆర్. కుప్పుసామి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[టి. ఎం. తమిళసెల్వం]] |- !52 |[[బర్గూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బర్గూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఇ. మురళీధరన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[డి. మథియాళగన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఇ. సి.గోవిందరాజన్ |- !53 |[[కృష్ణగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కృష్ణగిరి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[పి. ముకుందన్]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |[[ఎ. చెల్లకుమార్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. అశోక్ కుమార్]] |- !54 |[[వేప్పనహళ్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేప్పనహళ్లి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. ఆర్.సంపంగి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |పి. S. శ్రీనివాసన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. పి. మునుసామి]] |- !55 |[[హోసూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|హోసూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. వెండర్కరసన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. ఎ. సత్య]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. బాలకృష్ణ రెడ్డి]] |- !56 |[[తల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తల్లి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జి. సురేష్ |{{party name with color|Communist Party of India}} |[[T. రామచంద్రన్ (సీపీఐ రాజకీయ నాయకుడు)|టి. రామచంద్రన్]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |నగేష్ కుమార్ |- | rowspan="5" |[[ధర్మపురి జిల్లా|ధర్మపురి]] !57 |[[పాలకోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాలకోడ్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఆర్. గోపి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. సెంథిల్‌కుమార్ (ధర్మపురి రాజకీయ నాయకుడు)|ఎస్. సెంథిల్‌కుమార్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. పి. అన్బళగన్]] |- !58 |[[పెన్నాగారం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెన్నగారం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎస్. గజేంద్రన్]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |జి. కె. ఎం. తమిళకుమారన్ |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |వి. సెల్వం |- !59 |[[ధర్మపురి శాసనసభ నియోజకవర్గం (తమిళనాడు)|ధర్మపురి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. శివన్ |{{party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |వి. ఇలంగోవన్ |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |[[సౌమియా అన్బుమణి]] |- !60 |[[పప్పిరెడ్డిపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పప్పిరెడ్డిపట్టి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎస్. తిలగవతి]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. పళనియప్పన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[మరగతం వెట్రివేల్]] |- !61 |[[హరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|హరూర్]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. రాకేష్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎ. షణ్ముగం |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[వి. సంపత్‌కుమార్]] |- | rowspan="8" |[[తిరువణ్ణామలై జిల్లా|తిరువణ్ణామలై]] !62 |[[చెంగం శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెంగం]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. భారతీదాసన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. పి. గిరి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |టి. ఎస్. వేలు |- !63 |[[తిరువణ్ణామలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువణ్ణామలై]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎ. అరుల్ అరుముగం |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఇ. వి. వేలు]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |సి. ఎజుమలై |- !64 |[[కిల్పెన్నత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్పెన్నత్తూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |డి. రాజా |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. పిచ్చండి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. రామచంద్రన్ |- !65 |[[కలసపాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కలసపాక్కం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |పి. ఏలుమలై |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. ఎస్. టి. శరవణన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[అగ్రి S. S. కృష్ణమూర్తి]] |- !66 |[[పోలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోలూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఆర్. అభిషేక్ |{{party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |టి. పి. శరవణన్ |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |సి. ఆర్. భాస్కరన్ |- !67 |[[ఆరణి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరణి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. వెంకటేష్ కుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[మహాలక్ష్మి గోవర్థనన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎల్. జయ సుధ]] |- !68 |[[చెయ్యార్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెయ్యార్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] | [[దుసి. కె. మోహన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[O. జోతి|ఒ. జోతి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ముక్కుర్ ఎన్. సుబ్రమణియన్]] |- !69 |[[వందవాసి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వందవాసి]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. ఉదయకుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[అంబేత్‌కుమార్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. రాణి]] |- | rowspan="7" |[[విలుప్పురం జిల్లా|విలుప్పురం]] !70 |[[జింగీ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జింగీ]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |బి. చంద్రశేఖరన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. S. మస్తాన్]] |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |[[ఎ. గణేష్‌కుమార్]] |- !71 |[[మైలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎ. విజయ్ నిరంజన్ |{{party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |[[ఎల్. వెంకటేశన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[సి. వె. షణ్ముగం]] |- !72 |[[తిండివనం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిండివనం]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] | S. శక్తివేల్ |{{party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |వన్నియరసు |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. అర్జునన్]] |- !73 |[[వానూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|వనూరు]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జి. పి. సురేష్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |గౌతమ్ ద్రవిడమణి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |పి. మురుగన్ |- !74 |[[విల్లుపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విల్లుపురం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎన్. మోహనరాజ్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. లక్ష్మణన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. విజయ]] |- !75 |[[విక్రవాండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|విక్రవాండి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎ. విజయ్ వడివేల్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[అన్నియూర్ శివ]] |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |[[సి. శివకుమార్]] |- !76 |[[తిరుక్కోయిలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుక్కోయిలూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] | విజయ్ ఆర్. భరణిబాలాజీ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[గౌతమ్ సిగమణి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. పళనిస్వామి |- | rowspan="4" |[[కల్లకురిచి జిల్లా|కల్లకురిచి]] !77 |[[ఉలుందూరుపేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉలుందూరుపేట]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. సుధాకర్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |జి. ఆర్.వసంతవేలు |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. కుమారగురు]] |- !78 |[[రిషివండియం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రిషివండియం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జి. అశోక్ కుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[వసంతం కార్తికేయ]] |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |ఎ. పి. చెజియన్ |- !79 |[[శంకరాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శంకరపురం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎ. జగదేశన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |టి. ఉదయ సూర్యన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఆర్. రాకేష్ |- !80 |[[కళ్లకురిచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కల్లకురిచి]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] | [[అరుల్ విఘ్నేష్|సి. అరుల్ విఘ్నేష్]] |{{party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |[[మాలతి (రాజకీయవేత్త)|మాలతి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. రాజీవ్ గాంధీ |- | rowspan="11" |[[సేలం జిల్లా|సేలం]] !81 |[[గంగవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|గంగవల్లి]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[వి. సుజాత]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. చిన్నదురై]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. నల్లతంబి (AIADMK రాజకీయ నాయకుడు)|ఎ. నల్లతంబి]] |- !82 |[[అత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అత్తూరు]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఆర్. సెల్వభారతి |{{party name with color|Indian National Congress}} |ఎస్. కె. అర్థనారి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. పి. జయశంకరన్]] |- !83 |[[ఏర్కాడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఏర్కాడ్]] (ఎస్.టి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[జె. లక్ష్మి]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |టి. ఎం. రేవతి మాథేశ్వరన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. ఉషారాణి]] |- !84 |[[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఆర్. వి. అధియమాన్ |{{party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |ఎ. ఆర్. ఇలంగోవన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. మణి]] |- !85 |[[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. సెల్వం |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |మిథున్ చక్రవర్తి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[జి. వెంకటాచలం]] |- !86 |[[ఎడప్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎడప్పాడి]] | style="background:{{party color|Independent politician}}" | |[[స్వతంత్ర రాజకీయవేత్త|IND]] |కె. ప్రేమ్‌కుమార్{{efn|name=TVK1|అధికారిక అభ్యర్థి నామినేషన్ పరిశీలన సమయంలో తిరస్కరించబడింది; ఇండిపెండెంట్ అభ్యర్థి కె. ప్రేంకుమార్‌కు ‘టెలివిజన్’ గుర్తు కింద విజయ్ మద్దతు తెలిపాడు}} |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |కాశి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] |- !87 |[[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. సెంథిల్ కుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎం. మణికందన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. వెట్రివెల్]] |- !88 |[[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం వెస్ట్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. లక్ష్మణన్ |{{party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |[[అజగప్పురం మోహన్ రాజ్]] |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |ఎం. కార్తీ |- !89 |[[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం నార్త్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] | కె. శివకుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. రాజేంద్రన్ (DMK రాజకీయ నాయకుడు)|ఆర్. రాజేంద్రన్]] |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |[[ఎస్. సదాశివం]] |- !90 |[[సేలం సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం సౌత్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎ. విజయ్ తమిళన్ పార్తిపన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎం. లోగనాథన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |జె. వినోద్ |- !91 |[[వీరపాండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వీరపాండి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. S. పళనివేల్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎ. కె. తరుణ్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |శ్రీ బాలాజీ సుకుమార్ |- | rowspan="6" |[[నమక్కల్ జిల్లా|నమక్కల్]] !92 |[[రాశిపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాశిపురం]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] | [[లోగేష్ తమిళసెల్వన్|డి. లోగేష్ తమిళసెల్వన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. మతివేందన్]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ఎస్. డి.ప్రేంకుమార్ |- !93 |[[సేంతమంగళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|సెంతమంగళం]] (ఎస్.టి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[పి. చంద్రశేఖర్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. పూమలర్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[సి. చంద్రశేఖర్]] |- !94 |[[నమక్కల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నమక్కల్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[సి. S. దిలీప్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. రాణి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[శ్రీదేవి పి. ఎస్. మోహన్]] |- !95 |[[పరమతి-వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరమతి-వేలూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎ. నందకుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. S. మూర్తి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. శేఖర్]] |- !96 |[[తిరుచెంగోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచెంగోడు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. జి. అరుణ్‌రాజ్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఇ. ఆర్. ఈశ్వరన్]]{{efn|name=KMDK|[[కొంగునాడు మక్కల్ దేశీయ కట్చి]] [[ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం]] (DMK) "రైజింగ్ సన్" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా DMK అభ్యర్థిగా నమోదు చేయబడ్డారు.}} |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఆర్. చంద్రశేఖర్ |- !97 |[[కుమారపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుమారపాళయం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[సి. విజయలక్ష్మి]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. బాలు |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. తంగమణి]] |- | rowspan="3" |[[ఈరోడ్ జిల్లా|ఈరోడ్]] !98 |[[ఈరోడ్ ఈస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఈరోడ్ ఈస్ట్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎం. విజయ్ బాలాజీ]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |గోబినాథ్ పళనియప్పన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఆర్. మనోహరన్ |- !99 |[[ఈరోడ్ వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఈరోడ్ వెస్ట్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. కె. ఆనంద్ మోహన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. ముత్తుసామి]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ఎం. యువరాజా{{efn|name=TMC(M)}} |- !100 |[[మొదక్కురిచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|మొదక్కురిచి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[డి. షణ్ముగన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |సెంథిల్నాథన్{{efn|name=MDMK|[[మరుమలార్చి ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] [[ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం]] (DMK) "రైజింగ్ సన్" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా DMK అభ్యర్థిగా నమోదు చేయబడ్డారు.}} |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[కీర్తికా శివకుమార్]] |- | rowspan="2" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] !101 |[[ధరాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ధరాపురం]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. గౌరీచిత్ర |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[టి. ఇందిరాణి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. సత్యబామ]] |- !102 |[[కాంగాయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కంగాయం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |పి. మణి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. పి. సామినాథన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎన్. S. N. నటరాజ్]] |- | rowspan="5" |[[ఈరోడ్ జిల్లా|ఈరోడ్]] !103 |[[పెరుందురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరుందురై]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. పి. అరుణాచలం |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎన్. డి. వెంకటాచలం]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. జయకుమార్ (భారత రాజకీయ నాయకుడు)|ఎస్. జయకుమార్]] |- !104 |[[భవానీ శాసనసభ నియోజకవర్గం|భవాని]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. పి. బాలకృష్ణన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. ఎ. చంద్రశేఖర్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. సి. కరుప్పన్నన్]] |- !105 |[[అంతియూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంతియూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. విజయ్ వెంకటేష్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎం. శివబాలన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |పి. హరిభాస్కర్ |- !106 |[[గోబిచెట్టిపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|గోబిచెట్టిపాళయం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[కె. ఎ. సెంగోట్టయన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎన్. నల్లశివం |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |వి. బి. ప్రభు |- !107 |[[భవానీసాగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|భవానీసాగర్]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[వి. పి. తమిళసెల్వి]] |{{party name with color|Communist Party of India}} |[[పి. ఎల్. సుందరం]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. బన్నారి]] |- | rowspan="3" |[[నీలగిరి జిల్లా|నీలగిరి]] !108 |[[ఉదగమండలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉదగమండలం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఆర్. ఇబ్రహీం |{{party name with color|Indian National Congress}} |బి. రామచంద్రన్ |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[ఎం. భోజరాజన్]] |- !109 |[[గూడలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|గూడలూరు]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎ. దీపక్ సాయి కిషోర్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ద్రావిడమణి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పొన్. జయశీలన్]] |- !110 |[[కూనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కూనూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |సి. తంగరాజు |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. ఎం. రాజు |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎ. రాము |- |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా|కోయంబత్తూరు]] !111 |[[మెట్టుపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టుపాళయం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎన్. సునీల్ ఆనంద్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కవితా కళ్యాణచుందరం]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఒ. కె. చిన్నరాజ్]] |- | rowspan="4" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] !112 |[[అవనాశి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అవనాశి]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[కమలి. ఎస్.]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[గోకిలమణి]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[ఎల్. మురుగన్]] |- !113 |[[తిరుప్పూర్ ఉత్తర శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పూర్ (ఉత్తరం)]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[వి. సత్యబామ]] |{{party name with color|Communist Party of India}} |రవి సుబ్రమణియన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. ఎస్. ఎం. ఆనందన్]] |- !114 |[[తిరుప్పూర్ దక్షిణ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పూర్ (దక్షిణం)]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. బాలమురుగన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. దినేష్‌కుమార్ |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ఎస్. తంగరాజ్ |- !115 |[[పల్లడం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పల్లడం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[కె. రామ్‌కుమార్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. సెల్వరాజ్ (DMK రాజకీయ నాయకుడు)|కె. సెల్వరాజ్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. పి. పరమశివం]] |- | rowspan="9" |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా|కోయంబత్తూరు]] !116 |[[సూలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సూలూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎన్. ఎం. సుకుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. మురుగేషన్ (DMK రాజకీయ నాయకుడు)|S. మురుగేషన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[వి. పి. కందసామి]] |- !117 |[[కవుండంపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కవుందంపళయం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[కనిమొళి సంతోష్]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |కె. పి. సూర్యప్రకాష్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. ఆర్. జి. అరుణ్‌కుమార్]] |- !118 |[[కోయంబత్తూరు ఉత్తర శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోయంబత్తూరు (ఉత్తరం)]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. సంపత్‌కుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |సెంతమిజ్ సెల్వన్ |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[వనతి శ్రీనివాసన్]] |- !119 |[[తొండముత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తొండముత్తూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఆర్. సతీష్ రాజు |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎన్. ఆర్. కార్తికేయన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. పి. వేలుమణి]] |- !120 |[[కోయంబత్తూరు సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోయంబత్తూరు సౌత్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. సెంథిల్‌కుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[వి. సెంథిల్ బాలాజీ]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[అమ్మన్ కె. అర్జునన్]] |- !121 |[[సింగనల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సింగనల్లూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. ఎస్. శ్రీ గిరిప్రసాద్ |{{party name with color|Indian National Congress}} |[[వి. శ్రీనిధి నాయుడు]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. ఆర్. జయరామన్]] |- !122 |[[కినతుకడవు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిణతుకడవు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[కె. విఘ్నేష్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. వి. కె. ఎస్. శబరి కార్తికేయ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. దామోదరన్ (రాజకీయవేత్త)|ఎస్. దామోదరన్]] |- !123 |[[పొల్లాచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పొల్లాచ్చి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జి. రామనాథన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. నిత్యానందన్{{efn|name=KMDK}} |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పొల్లాచ్చి వి. జయరామన్]] |- !124 |[[వాల్పరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాల్పరై]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎ. శ్రీధరన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. సుధాకర్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |డి. లక్ష్మణ సింగ్ |- | rowspan="2" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] !125 |[[ఉడుమలైపేట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉడుమలైపేటై]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జి. కె. శంకర్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎం. జయకుమార్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఉడుమలై కె. రాధాకృష్ణన్]] |- !126 |[[మడతుకులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మడతుకులం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఆర్. తిరుమల |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. జయరామకృష్ణన్]] |{{party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |[[సి. షణ్ముగవేలు]] |- | rowspan="7" |[[దిండిగల్ జిల్లా|దిండిగల్]] !127 |[[పళని శాసనసభ నియోజకవర్గం|పళని]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. ప్రవీణ్ కుమార్ |{{party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |ఎన్. పాండి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. రవి మనోహరన్ |- !128 |[[ఒడ్డంచత్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒడ్డంచత్రం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] | S. మోహన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. శక్కరపాణి]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |విడియల్ సేకర్{{efn|name=TMC(M)}} |- !129 |[[అథూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం (దిండిగల్ జిల్లా)|అథూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎన్. కలైసెల్వి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఐ. పెరియసామి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎ. విశ్వనాథన్ |- !130 |[[నిలకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|నీలకోట్టై]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఆర్. అయ్యనార్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |నాగజోతి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. తాన్మొళి]] |- !131 |[[నాథమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాథం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎల్.ఎన్. రమేష్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. కె. సెల్వకుమార్{{efn|name=TDK|తమిళ దేశం కత్తి [[ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం]] (DMK) "రైజింగ్ సన్" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా DMK అభ్యర్థిగా నమోదయ్యారు.}} |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[నాథమ్ ఆర్. విశ్వనాథన్]] |- !132 |[[దిండిగల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|దిండిగల్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జి. నజీర్ రాజా |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఐ. పి. సెంథిల్‌కుమార్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[దిండిగల్ సి. శ్రీనివాసన్]] |- !133 |[[వేదసందూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేదసందూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎన్. నాకా జోతి]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. గాంధీరాజన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[వి. పి. బి. పరమశివం]] |- | rowspan="4" |[[కరూర్ జిల్లా|కరూర్]] !134 |[[అరవకురిచ్చి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరవకురిచి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |పి. కార్తికేయ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[మొంజనూర్ ఆర్. ఎలాంగో]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. సెల్వకుమార్ |- !135 |[[కరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కరూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. పి. మథియాలగన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |అసి. ఎం. త్యాగరాజన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. ఆర్. విజయభాస్కర్]] |- !136 |[[కృష్ణరాయపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కృష్ణరాయపురం]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[సత్య ఎం.]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |సి. కె. రాజా |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. దివ్య]] |- !137 |[[కుళితలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుళితలై]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జి. బాలసుబ్రమణి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |సూరియనూర్ ఎ. చందిరన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. కరుణాకరన్ |- | rowspan="9" |[[తిరుచిరాపల్లి జిల్లా|తిరుచిరాపల్లి]] !138 |[[మనప్పరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనప్పరై]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఆర్. కతిరవన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. అబ్దుల్ సమద్]]{{efn|name=MMK|[[మనితనేయ మక్కల్ కట్చి]] [[ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం]] (DMK) "రైజింగ్ సన్" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా DMK అభ్యర్థిగా నమోదు చేయబడ్డారు.}} |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |పి. ఎల్.విజయకుమార్ |- !139 |[[శ్రీరంగం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీరంగం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎస్. రమేష్ (తమిళ రాజకీయనాయకుడు)|ఎస్. రమేష్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. దురైరాజ్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. మనోహరన్]] |- !140 |[[తిరుచిరాపల్లి పశ్చిమ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచిరాపల్లి (పశ్చిమ)]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జి. రామమూర్తి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. ఎన్. నెహ్రూ]] |{{party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. రాజశేఖర్]] |- !141 |[[తిరుచిరాపల్లి తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచిరాపల్లి (తూర్పు)]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[సి. జోసెఫ్ విజయ్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఇనిగో ఇరుధయరాజ్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. రాజశేఖరన్ |- !142 |[[తిరువెరుంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువెరంబూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |నవలపట్టు ఎస్. విజి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[అన్బిల్ మహేష్ పొయ్యమొళి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. కుమార్]] |- !143 |[[లాల్గుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|లాల్గుడి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కు.పా. కృష్ణన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |టి. పరివల్లల్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[లీమా రోజ్ మార్టిన్]] |- !144 |[[మనచనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనచనల్లూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. శరవణన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. కతిరవన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఆర్. వి. భరతన్{{efn|name=STMK|సింగ తమిజర్ మున్నేట్ర కజగం [[అఖిల భారత అన్నా ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం]] (AIADMK) "రెండు ఆకుల" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా అన్నాడీఎంకే అభ్యర్థిగా నమోదు చేయబడ్డారు.}} |- !145 |[[ముసిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ముసిరి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. విఘ్నేష్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎన్. ఎస్.ఎన్.కరుణైరాజా |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎన్. యోగనాథన్ |- !146 |[[తురైయూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తురైయూర్]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. రవిశంకర్ |{{party name with color|Indian National Congress}} |ఎం. విచ్చు లెనిన్ ప్రసాత్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఇ. సురోజ]] |- | rowspan="2" |[[పెరంబలూర్ జిల్లా|పెరంబలూరు]] !147 |[[పెరంబలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరంబలూరు]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. శివకుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. డి. జయలక్ష్మి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. తమిళ్ సెల్వన్]] |- !148 |[[కున్నం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కున్నం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. రేవతి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. S. శివశంకర్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |శరణ్య అన్బళగన్{{efn|name=IJK}} |- | rowspan="2" |[[అరియాలూర్ జిల్లా|అరియలూరు]] !149 |[[అరియలూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరియలూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. శివకుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |లతా బాలు |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. రాజేంద్రన్ |- !150 |[[జయంకొండ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జయంకొండ]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. జి. రాజేంద్రన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కా. కాబట్టి. కా. కన్నన్]] |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |కె. వైతి |- | rowspan="9" |[[కడలూర్ జిల్లా|కడలూరు]] !151 |[[తిట్టకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిట్టకుడి]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |రాజశేఖర్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[సి. వి. గణేశన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎన్. మురుగుమారన్]] |- !152 |[[విరుధాచలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుధాచలం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. విజయ్ |{{party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |[[ప్రేమలత విజయకాంత్]] |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |[[తమిళరాసి ఆదిమూలం]] |- !153 |[[నైవేలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|నైవేలి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. ఆనంద్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[సబా. రాజేంద్రన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[సొరత్తూరు ఆర్. రాజేంద్రన్]] |- !154 |[[పన్రుటి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పన్రుటి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. మణికందన్ |{{party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |అబ్దుల్ రెహమాన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. మోహన్ |- !155 |[[కడలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడలూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. రాజ్ కుమార్ |{{party name with color|Indian National Congress}} |ఎ. S. చంద్రశేఖర్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. సి. సంపత్]] |- !156 |[[కురింజిపాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కురింజిపడి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |రాజ్‌కుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం.ఆర్.కె. పన్నీర్ సెల్వం|ఎం. ఆర్. కె. పన్నీర్ సెల్వం]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎ. భువనేంద్రన్ |- !157 |[[భువనగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|భువనగిరి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |డి. ఎం. మహాలింగం |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |దురై కె. శరవణ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. అరుణ్మొళితేవన్]] |- !158 |[[చిదంబరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|చిదంబరం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |నెడుంచెజియన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[తమిమున్ అన్సారీ]]{{efn|name=MJK|మనితానేయ జననాయక కత్తి [[ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం]] (DMK) "రైజింగ్ సన్" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా DMK అభ్యర్థిగా నమోదయ్యారు.}} |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. ఎ. పాండియన్]] |- !159 |[[కట్టుమన్నార్కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కట్టుమన్నార్కోయిల్]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. శ్రీనివాసన్ |{{party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |[[ఎల్. ఇ. జోతిమణి]] |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |అన్బు చోళన్ |- | rowspan="3" |[[మైలాదుత్తురై జిల్లా|మైలాదుత్తురై]] !160 |[[సిర్కాళి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సిర్కాళి]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |సి. ఎస్. గోపీనాథ్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. సెంథిల్‌సెల్వన్]]{{efn|name=MDMK|[[మరుమలార్చి ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] [[ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం]] (DMK) "రైజింగ్ సన్" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా DMK అభ్యర్థిగా నమోదు చేయబడ్డారు.}} |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. శక్తి (సిర్కాజి ఎమ్మెల్యే)|ఎం. శక్తి]] |- !161 |[[మైలాదుత్తురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలాదుత్తురై]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. S. హరూన్ రషీత్ |{{party name with color|Indian National Congress}} |జమాల్ యూనస్ ముహమ్మద్ |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |ఎస్. ఎ. పళనిచామి |- !162 |[[పూంబుహార్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పూంపుహార్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |టి.జి.ఆర్. జె. విజయాలయన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[నివేధా ఎం. మురుగన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. పావున్‌రాజ్]] |- | rowspan="3" |[[నాగపట్టినం జిల్లా|నాగపట్టినం]] !163 |[[నాగపట్టినం శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాగపట్టినం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |సుకుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. హెచ్. జవహిరుల్లా]]{{efn|name=MMK}} |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |తంగ కతిరవన్ |- !164 |[[కిల్వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్వేలూరు]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |టి.ఎ.పి. సెంథిల్ పాండియన్ |{{party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |డి. లత |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |వడివేల్ రావణన్ |- !165 |[[వేదారణ్యం శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేదారణ్యం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎ. కింగ్స్లీ గెరాల్డ్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |మా.మీ. పుగజేంధి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[O. S. మణియన్]] |- | rowspan="4" |[[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువారూర్]] !166 |[[తిరుతురైపూండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుత్తురైపూండి]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. పాండియన్ |{{party name with color|Communist Party of India}} |[[కె. మరిముత్తు]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |యు. పాలదండయుతం |- !167 |[[మన్నార్గుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|మన్నార్గుడి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |యు. వి. ఎం. రాజరాజన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[టి. ఆర్. బి. రాజా]] |{{party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. కామరాజ్]] |- !168 |[[తిరువారూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువారూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. వీరమణి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. పూండి కలైవానన్]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |గోవి చంద్రు |- !169 |[[నన్నిలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|నన్నిలం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. ప్రభాకరన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |వి. ఎమ్. ఎస్. మహమ్మద్ ముబారక్{{efn|name=SDPI|[[సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] [[ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం]] (DMK) "రైజింగ్ సన్" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా DMK అభ్యర్థిగా నమోదు చేయబడ్డారు.}} |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. కామరాజ్]] |- | rowspan="8" |[[తంజావూరు జిల్లా|తంజావూరు]] !170 |[[తిరువిడైమరుదూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువిడైమరుదూరు]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. ప్రభాకరన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[గోవి. చెజియన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఇలమతి సుబ్రమణియన్]] |- !171 |[[కుంభకోణం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుంభకోణం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఆర్. వినోద్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[జి. అన్బళగన్]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ఎం. కె. ఆర్. అశోక్ కుమార్{{efn|name=TMC(M)}} |- !172 |[[పాపనాశం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాపనాశం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |యు. అజరుద్దీన్ |{{party name with color|Indian Union Muslim League}} |ఎ. ఎం. షాజహాన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |డి. షణ్ముగప్రభు |- !173 |[[తిరువయ్యారు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువయ్యారు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. మణికందన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[దురై. చంద్రశేఖర్]] |{{party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |వి. కార్తికేయ |- !174 |[[తంజావూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తంజావూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఆర్. విజయ్ శరవణన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |రామనాథన్ |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ఎం. మురుగానందం |- !175 |[[ఒరతనాడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒరతనాడు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. అరవింద్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. వైఠిలింగం]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎం. శేఖర్ |- !176 |[[పట్టుక్కోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పట్టుక్కోట్టై]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |సి మధన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. అన్నాదురై]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |సి. వి. శేఖర్ |- !177 |[[పేరవురని శాసనసభ నియోజకవర్గం|పేరవూరని]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |టి చంద్ర కాండీబన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎన్. అశోక్‌కుమార్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |గోవి ఇలంగో |- | rowspan="6" |[[పుదుక్కొట్టై జిల్లా|పుదుక్కోట్టై]] !178 |[[గందర్వకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|గందర్వకోట్టై]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎన్ సుబ్రమణియన్ |{{party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |ఎం. చిన్నదురై |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |సి. ఉదయకుమార్ |- !179 |[[విరాలిమలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరాలిమలై]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |పి మురుగేషన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. కె. చెల్లపాండియన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[సి. విజయభాస్కర్]] |- !180 |[[పుదుక్కోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పుదుక్కోట్టై]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. ఎం. షరీఫ్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[వి. ముత్తురాజా]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ఎన్. రామచంద్రన్ |- !181 |[[తిరుమయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుమయం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |సి. సింధామణి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. రెగుపతి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. కె. వైరముత్తు]] |- !182 |[[అలంగుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆలంగుడి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |దురై కందసామి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[శివ వి. మెయ్యనాథన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |డి. విమల్ |- !183 |[[అరంతంగి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరంతంగి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జె మొహమ్మద్ ఫర్వేస్ |{{party name with color|Indian National Congress}} |[[టి. రామచంద్రన్]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[కవితా శ్రీకాంత్]] |- | rowspan="4" |[[శివగంగ జిల్లా|శివగంగ]] !184 |[[కరైకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కరైకుడి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |టి. కె. ప్రభు |{{party name with color|Indian National Congress}} |[[ఎస్. మాంగుడి]] |{{party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |ధేర్పోకి వి. పాండి |- !185 |[[తిరుప్పత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం (శివగంగై జిల్లా)|తిరుప్పత్తూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |శ్రీనివాస సేతుపతి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. ఆర్. పెరియకరుప్పన్]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |కె. సి. తిరుమరన్{{efn|name=SIFB|సౌత్ ఇండియన్ ఫార్వర్డ్ బ్లాక్, [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] (బిజెపి) యొక్క "కమలం" గుర్తుపై పోటీ చేశారు,, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా బిజెపి అభ్యర్థిగా నమోదు చేయబడ్డారు.}} |- !186 |[[శివగంగ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శివగంగ]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కులంధై రాణి నాచియార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కరుణాస్]]{{efn|name=MPP|ముక్కులాథోర్ పులిపడై [[ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం]] (DMK) "రైజింగ్ సన్" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా DMK అభ్యర్థిగా నమోదు చేయబడ్డారు.}} |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. ఆర్. సెంథిల్నాథన్]] |- !187 |[[మనమదురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మానమదురై]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[డి. ఇలంగోవన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. తమిళరసి]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |పోన్ వి. బాలగణపతి |- | rowspan="10" |[[మదురై జిల్లా|మదురై]] !188 |[[మేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మేలూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎ. మదురై వీరన్ |{{party name with color|Indian National Congress}} |[[పి. విశ్వనాథన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పెరియపుల్లన్ అలియాస్ సెల్వం]] |- !189 |[[మదురై తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై తూర్పు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. కార్తికేయ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. మూర్తి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. మహేంద్రన్ |- !190 |[[షోలవందన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలవందన్]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. వి. కరుప్పయ్య |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. వెంకటేశన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. మాణికం]] |- !191 |[[మదురై నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై నార్త్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎ. కల్లనై |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[జి. దళపతి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. శరవణన్]] |- !192 |[[మదురై సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై సౌత్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. ఎం. గోపిసన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. బూమినాథన్]]{{efn|name=MDMK}} |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |రామ శ్రీనివాసన్ |- !193 |[[మదురై సెంట్రల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై సెంట్రల్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. ఎం. ఎస్. ముస్తఫా |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పళనివేల్ త్యాగ రాజన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[సుందర్ సి]]{{efn|name=PNK|[[పుధియ నీది కత్తి]] [[అఖిల భారత అన్నా ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం]] (AIADMK) "రెండు ఆకులు" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా అన్నాడీఎంకే అభ్యర్థిగా నమోదు చేయబడ్డారు.}} |- !194 |[[మదురై వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై వెస్ట్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. ఆర్.తంగపాండి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |రఘు బాలాజీ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[సెల్లూర్ కె. రాజు]] |- !195 |[[తిరుపరంకుండ్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపరంకుండ్రం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |సిటిఆర్ నిర్మల్ కుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. కీర్తిగా తంగపాండి]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[వి. వి. రాజన్ చెల్లప్ప]] |- !196 |[[తిరుమంగళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుమంగళం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎన్. సతీష్ కుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. మణిమారన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. బి. ఉదయకుమార్]] |- !197 |[[ఉసిలంపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉసిలంపట్టి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |విజయ్ మహాలింగం |{{party name with color|Indian National Congress}} |టి. శరవణకుమార్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[I. మహేంద్రన్]] |- | rowspan="4" |[[తేని జిల్లా|తేని]] !198 |[[అండిపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అండిపట్టి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. పాండి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎ. మహారాజన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎ. లోగిరాజన్ |- !199 |[[పెరియకులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరియకులం]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జి. శబరి |{{party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |అట్రాల్ అరసు |{{party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |[[కె. కతిర్కము]] |- !200 |[[బోడినాయకనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|బోడినాయకనూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. ప్రకాష్ కుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[O. పన్నీర్ సెల్వం]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |వి. T. నారాయణస్వామి |- !201 |[[కంబం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుంబమ్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |పి. ఎల్. ఎ. జగన్నాథ్ మిశ్రా |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎన్. ఎరామకృష్ణన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. టి. కె. జక్కయ్యన్]] |- | rowspan="7" |[[విరుదునగర్ జిల్లా|విరుదునగర్]] !202 |[[రాజపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాజపాళయం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కార్తీక్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. తంగ పాండియన్]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[ప్రిసిల్లా పాండియన్]]{{efn|name=TMMK|[[తమిళగ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం]] [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] (BJP) "కమలం" గుర్తుపై పోటీ చేశారు, ఎన్నికల రికార్డులలో అధికారికంగా BJP అభ్యర్థిగా నమోదు చేయబడ్డారు.}} |- !203 |[[శ్రీవిల్లిపుత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీవిల్లిపుత్తూరు]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎ. కార్తీక్]] |{{party name with color|Communist Party of India}} |పి. మహాలింగం |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. చంద్రప్రభ]] |- !204 |[[సత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సత్తూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎం. అజిత్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎ. కదరకరాయరాజ్ |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[నైనార్ నాగేంద్రన్]] |- !205 |[[శివకాశి శాసనసభ నియోజకవర్గం|శివకాశి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[ఎస్. కీర్తన]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |గణేశన్ అశోక్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. టి. రాజేంద్ర భాలాజీ]] |- !206 |[[విరుదునగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుదునగర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. పి. సెల్వం |{{party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |విజయప్రభాకర్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |వి. జి. గణేశన్ |- !207 |[[అరుప్పుకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరుప్పుక్కోట్టై]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. కార్తీక్ కుమార్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. కె. ఎస్. ఎస్. ఆర్. రామచంద్రన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఎస్. సేతుపతి |- !208 |[[తిరుచూలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచూలి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. సమయన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[తంగం తెన్నరసు]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం.ఎస్.ఆర్. రాజవర్మన్]] |- | rowspan="4" |[[రామనాథపురం జిల్లా|రామనాథపురం]] !209 |[[పరమకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరమకుడి]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జి. గోపీనాథన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |కె. కె. కతిరవన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. ముత్తయ్య (రాజకీయవేత్త)|ఎస్. ముత్తయ్య]] |- !210 |[[తిరువాడనై శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువాడనై]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[రాజీవ్ (రాజకీయ నాయకుడు)|వి. కె. రాజీవ్]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |[[కరు మాణికం]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కీర్తికా మునియసామి]] |- !211 |[[రామనాథపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రామనాథపురం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఇ. కె. సాహుల్ హమీద్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కథార్బాట్చా ముత్తురామలింగం]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |కె. నాగేంద్రన్ |- !212 |[[ముదుకులత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ముధుకులత్తూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. మలర్విజి జయబాల |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. S. రాజా కన్నప్పన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. పాండి]] |- | rowspan="6" |[[తూత్తుకుడి జిల్లా|తూత్తుకుడి]] !213 |[[విలాతికులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విలాతికుళం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కాసిరాం |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[జి. వి. మార్కండయన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఆర్. సత్య |- !214 |[[తూత్తుక్కుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తూత్తుక్కుడి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[శ్రీనాథ్ అల్నాథ్|శ్రీనాథ్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[పి. గీతా జీవన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. T. చెల్లపాండియన్]] |- !215 |[[తిరుచెందూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచెందూర్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జె. మురుగన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[అనిత ఆర్. రాధాకృష్ణన్]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |కె. ఆర్. ఎం. రాధాకృష్ణన్ |- !216 |[[శ్రీవైకుంటం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీవైకుంటం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. జి. శరవణన్ |{{party name with color|Indian National Congress}} | [[ఊర్వసి ఎస్. అమృతరాజ్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} | [[ఎస్. పి. షణ్ముగనాథన్]] |- !217 |[[ఒట్టపిడారం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒట్టపిడారం]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |పి. మధనరాజా |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. సి. షుణ్ముగయ్య]] |{{party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |[[ఆర్. సుందరరాజ్]] |- !218 |[[కోవిల్‌పట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోవిల్‌పట్టి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. బాలసుబ్రహ్మణ్యం |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |కా. కరుణానిధి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కదంబూర్ రాజు]] |- | rowspan="5" |[[తెన్‌కాశి జిల్లా|తెన్‌కాశి]] !219 |[[శంకరన్‌కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శంకరన్‌కోవిల్]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |సి. రామరాజన్ |{{party name with color|Indian National Congress}} |సంగై గణేశన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |ధిలీపన్ జయశంకరన్ |- !220 |[[వాసుదేవనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాసుదేవనల్లూర్]] (ఎస్.సి) | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఆర్. అముదా రాణి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఇ. రాజా]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |అనంతన్ అయ్యసామి |- !221 |[[కడయనల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడయనల్లూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఆర్. కె. అబ్దుల్ జలీల్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |టి. M. రాజేంద్రన్{{efn|name=MDMK}} |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[సి. కృష్ణమురళి]] |- !222 |[[తెన్కాసి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తెంకాసి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎ. రాజా ప్రకాష్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కలై కతిరవన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. సెల్వమోహన్‌దాస్ పాండియన్]] |- !223 |[[అలంగుళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలంగులం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |వి. విపిన్ చక్రవర్తి |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[మనోజ్ పాండియన్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[కె. ఆర్.పి. ప్రభాకరన్|కె. ఆర్. పి. ప్రబాకరన్]] |- | rowspan="5" |[[తిరునల్వేలి జిల్లా|తిరునెల్వేలి]] !224 |[[తిరునల్వేలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరునెల్వేలి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |మురుగన్.ఆర్.ఎస్. |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |సు. సుబ్రమణియన్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |తాచై ఎన్. గణేశరాజా |- !225 |[[అంబసముద్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబసముద్రం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. రాజగోపాల్ |{{party name with color|Indian National Congress}} |వి. పి. దురై |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఇసక్కి సుభయ]] |- !226 |[[పాలయంకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాళయంకోట్టై]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. మరియా జాన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. అబ్దుల్ వహాబ్]] |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |సయ్యద్ సుల్తాన్ సుంసుద్దీన్ |- !227 |[[నంగునేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|నంగునేరి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[వి. రెడ్డియార్‌పట్టి నారాయణన్]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |[[రూబీ మనోహరన్]] |{{party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |ఆర్. ఎసక్కిముత్తు |- !228 |[[రాధాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాధాపురం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |[[సతీష్ క్రిస్టోఫర్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎం. అప్పావు]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |ఎస్. పి. బాలకృష్ణన్ |- | rowspan="6" |[[కన్యాకుమారి జిల్లా|కన్యాకుమారి]] !229 |[[కన్యాకుమారి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కన్యాకుమారి]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. ఆర్. మాధవన్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |ఆర్. మహేష్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[తలవాయి ఎన్. సుందరం]] |- !230 |[[నాగర్‌కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాగర్‌కోయిల్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |జి. బెర్విన్ కింగ్స్ |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |[[ఎస్. ఆస్టిన్]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[ఎం. ఆర్. గాంధీ]] |- !231 |[[కొలచల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలచల్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ప్రేమ్ అలెక్స్ లారెన్స్ |{{party name with color|Indian National Congress}} |[[తరహై కుత్‌బర్ట్]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |టి. శివకుమార్ |- !232 |[[పద్మనాభపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పద్మనాభపురం]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కిషోర్ ఎ.ఎల్. రవి చంద్రరన్ |{{party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |[[ఆర్. చెల్లస్వామి]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |పి. రమేష్ |- !233 |[[విలవంకోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|విలవంకోడ్]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |కె. మైఖేల్ కుమార్ |{{party name with color|Indian National Congress}} |టి. టి. ప్రవీణ్ |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |[[ఎస్. విజయధరణి]] |- !234 |[[కిల్లియూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్లియూరు]] | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | |[[తమిళగ వెట్రి కజగం|TVK]] |ఎస్. సబిన్ |{{party name with color|Indian National Congress}} |[[ఎస్. రాజేష్ కుమార్]] |{{party name with color|Bharatiya Janata Party}} |నివిన్ సైమన్{{efn|name=TMC(M)}} |- |} == ప్రచారం == 2025 జూన్ 1న డీఎంకే అధ్యక్షుడు, ముఖ్యమంత్రి ఎం. కె. స్టాలిన్ 'ఓరనియిల్ తమిళనాడు' (ఒకే జట్టుగా తమిళనాడు) పేరిట కొత్త పార్టీ సభ్యులను చేర్చుకునే కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించాడు, ఇంటింటి ప్రచారం ద్వారా ప్రతి పోలింగ్ బూత్‌లోని ఓటర్లలో కనీసం 30% మందిని పార్టీలో చేర్పించాలని పార్టీ శ్రేణులను కోరాడు.<ref>{{cite news |date=2 June 2025 |title=DMK launched ‘Oraniyil Tamil Nadu’ enrolment drive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/madurai/dmk-launched-oraniyil-tamil-nadu-enrolment-drive/articleshow/121555410.cms |access-date=1 January 2026 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite news |date=2 July 2025 |title=CM Stalin launches Oraniyil Tamil Nadu, does not rule out more parties joining DMK bloc |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2025/Jul/02/cm-stalin-launches-oraniyil-tamil-nadu-does-not-rule-out-more-parties-joining-dmk-bloc |access-date=1 January 2026 |work=[[The New Indian Express]] }}</ref> 2025 జూలై 7న ఏఐఏడీఎంకే ప్రధాన కార్యదర్శి పళనిస్వామి 'ప్రజలను రక్షిద్దాం, తమిళనాడును కాపాడుకుందాం' అనే నినాదంతో రాష్ట్రవ్యాప్త ప్రచారాన్ని ప్రారంభించాడు.<ref>{{cite news |agency=ANI |date=5 July 2025 |title=EPS launches AIADMK campaign logo for 2026 TN polls, gives out call to ‘remove evil DMK govt’ |url=https://theprint.in/india/eps-launches-aiadmk-campaign-logo-for-2026-tn-polls-gives-out-call-to-remove-evil-dmk-govt/2680644/ |access-date=8 November 2025 |work=[[ThePrint]] }}</ref><ref>{{cite news |title=AIADMK General Secretary Edappadi K. Palaniswami launches 'Let's Protect the People, Let's Save Tamil Nadu' ahead of Tamil Nadu Assembly election |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/aiadmk-general-secretary-edappadi-k-palaniswami-launches-lets-protect-the-people-lets-save-tamil-nadu-ahead-of-tamil-nadu-assembly-election20250707112508/ |access-date=8 November 2025 |work=[[ANI News]] }}</ref> 2025 సెప్టెంబరు 13న టీవీకే అధ్యక్షుడు విజయ్ తిరుచిరాపల్లిలో తన పార్టీ ఎన్నికల ప్రచారాన్ని ప్రారంభించాడు, వారాంతాల్లో తదుపరి ర్యాలీలను ప్లాన్ చేశాడు.<ref>{{cite news |date=14 September 2025 |title=‘Vijay is coming’: Tamil star kicks off Assembly poll campaign, targets DMK and BJP over broken promises |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/vijay-kicks-off-campaign-in-trichy-blasts-dmk-and-bjp-over-broken-promises-10248461/ |access-date=8 November 2025 |work=[[The Indian Express]]}}</ref><ref>{{cite news |date=13 September 2025 |title=Vijay launches election campaign in Trichy, says TVK will make only practical and implementable promises |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/trichy/vijay-launches-election-campaign-in-trichy-says-tvk-will-make-only-practical-and-implementable-promises/articleshow/123869217.cms |access-date=8 November 2025 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257}}</ref> అయితే కరూర్‌లో టీవీకే నిర్వహించిన రాజకీయ ర్యాలీలో జరిగిన తొక్కిసలాటలో 41 మంది మరణించి, 80-120 మంది గాయపడిన ఘటన తర్వాత అతను ప్రచారాన్ని తాత్కాలికంగా నిలిపివేశాడు.<ref>{{cite news |date=28 September 2025 |title=39 die in stampede during TVK leader Vijay's Karur campaign |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/10-die-in-stampede-like-situation-during-tvk-leader-vijays-karur-campaign/articleshow/124183777.cms |access-date=30 October 2025 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{cite news |date=27 September 2025 |title=TVK rally stampede highlights: Madurai Bench of Madras High Court to hear TVK's case on September 29 |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/tvk-vijay-rally-karur-updates-on-september-27-2025/article70102676.ece |access-date=30 October 2025 |work=[[The Hindu]] }}</ref> మద్రాస్ హైకోర్టు ఆదేశాల మేరకు తమిళనాడు ప్రభుత్వం 2026 జనవరిలో రాష్ట్రంలో రాజకీయ ర్యాలీల కోసం కొత్త నియమాలు, మార్గదర్శకాలను ప్రకటించింది.<ref>{{cite news |url=https://www.ndtv.com/chennai-news/no-one-above-law-court-orders-making-rules-for-rallies-by-political-parties-9302892 |title=Court Orders Making Rules For Rallies By Political Parties |work=[[NDTV]] |date=18 September 2025 |access-date=30 October 2025}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/tamil-nadu-government-notifies-sop-for-political-meetings-rallies-other-large-public-gatherings/article70479181.ece |title=Tamil Nadu government notifies SOP for political meetings, rallies, other large public gatherings |work=[[The Hindu]] |date=7 January 2026 |access-date=10 January 2026}}</ref> == సర్వేలు, పోల్స్ == === అభిప్రాయ సేకరణలు === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:95%;line-height:16px;" |+ స్థానాల అంచనాలు ! rowspan="2" | చానల్ ఏజెన్సీ ! rowspan="2" | ప్రచురించిన తేదీ ! rowspan="2" | నమూనా పరిమాణం | bgcolor="{{party color|Secular Progressive Alliance}}" | | bgcolor="{{party color|AIADMK-led Alliance}}" | | bgcolor="{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | | bgcolor="{{party color|Others}}"| ! rowspan="2" | లీడ్ |- ! [[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్|SPA]] ! [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|AIADMK+]] ! [[తమిళగ వెట్రి కళగం|TVK]] ! ఇతరులు |- |align=left|ఐఏఎన్ఎస్-మాత్రైజ్ | 2026 మార్చి 15<ref name="IANS">{{cite news |url=https://ianslive.in/opinion-poll-aiadmk-to-edge-ahead-of-dmk-in-tamil-nadu-ldf-and-udf-in-neck-and-neck-fight-in-kerala--20260315184504 |title=Opinion Poll: AIADMK to edge ahead of DMK in Tamil Nadu |access-date=15 March 2026 |date=15 March 2026 |work=IANS}}</ref><ref name="Mint">{{cite web |author=Chanchal |date=16 March 2026 |title=BJP surge in West Bengal, neck-and-neck fight for Stalin in Tamil Nadu - What opinion poll predicts |url=https://www.livemint.com/elections/assembly-elections/bjp-surge-in-west-bengal-neck-and-neck-for-stalin-in-tamil-nadu-what-opinion-poll-predicts-11773659721367.html |access-date=21 March 2026 |work=[[Live Mint]] }}</ref> |17,410 |104-114 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|114-127}}''' |6-12 |1-6 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|0-23}}''' |- |align=left|న్యూస్18-వోట్ వైబ్ | 2026 మార్చి 23<ref name="News18">{{cite AV media |date=23 March 2026|url=https://www.youtube.com/watch?v=2cgPReqT9Us |title=India Assembly Polls 2026: CNN-News18 Poll Tracker Goes LIVE For Kerala, TN, WB, Assam, Puducherry|publisher=[[News18]] |via=[[YouTube]] |access-date=23 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260323185038/https://www.youtube.com/watch?v=2cgPReqT9Us |archive-date=23 March 2026 |url-status=live}}</ref><ref name="N18">{{cite web |date=23 March 2026 |title=ओपिनियन पोल: DMK-AIADMK में कांटे की टक्कर, 'वाइल्ड कार्ड' विजय, जानें जनता के मन की बात |url=https://hindi.news18.com/news/nation/tamil-nadu-election-opinion-poll-dmk-aiadmk-neck-to-neck-stalin-eps-vijay-tvk-wildcard-latest-news-10301468.html |access-date=23 March 2026 |work=[[News18]] |language=hi |trans-title=DMK and AIADMK neck to neck }}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |7,992 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|113-123}}''' |106-116 |2-8 |0 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|3-17}}''' |- |align=left|అగ్ని న్యూస్ ఏజెన్సీ | 2026 మార్చి 23 <ref name="ANS">{{cite news |date=23 March 2026 |title=DMK leads by nearly 6%|url=https://www.aninews.in/news/national/politics/dmk-alliance-projected-to-win-180-seats-with-nearly-45-vote-share-in-assembly-polls-agni-news-survey20260323143902 |work=[[ANI News]] |access-date=24 March 2026 }}</ref><ref name="ANS1">{{cite news |date=23 March 2026 |title=DMK alliance to win 180 constituencies, securing 44.9 per cent vote share in TN polls: Survey |url=https://www.dtnext.in/news/politics/dmk-alliance-to-win-180-constituencies-securing-449-per-cent-vote-share-in-tn-polls-survey |work=[[DT Next]] |access-date=24 March 2026 }}</ref> |101,643 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|180+}}''' |50-60 |0-10 |0 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|120-130}}''' |- |align=left|లోక్‌పోల్ | 2026 ఏప్రిల్ 1<ref name="Lokpoll">{{cite web |date=23 March 2026|url=https://www.moneycontrol.com/elections/assembly-election/tamil-nadu/lok-poll-survey-projects-comfortable-victory-for-dmk-led-alliance-with-40-vote-share-article-13877146.html |title=Lok Poll survey projects comfortable victory for DMK-led alliance with 40% vote share|work=Moneycontrol|access-date=2 April 2026}}</ref> |117,000 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|181-189}}''' |38-42 |8-10 |0 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|139-151}}''' |- |align=left|న్యూస్18-వోట్ వైబ్ | 2026 ఏప్రిల్ 6<ref name="News18P2">{{cite AV media |date=23 March 2026|url=https://youtube.com/watch?si=BwAkacavotLATwVq&v=Ga-5nyViamU |title=Will MK Stalin Return as Tamil Nadu CM? :High-Stakes 2026 Election Battle : DMK vs AIADMK - News18|publisher=[[News18]] |via=[[YouTube]] |access-date=6 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260407040914/https://www.youtube.com/watch?v=Ga-5nyViamU |archive-date=7 April 2026 |url-status=live}}</ref> |24,943 |90-100 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|130-140}}''' |2-6 |0 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|30-50}}''' |- |align=left|స్పిక్ మీడియా | 2026 ఏప్రిల్ 17<ref name="Spickmedia">{{cite web |url=https://www.dropbox.com/scl/fi/0ksxyoi65my00hf548azp/FOTN-Final.pdf?rlkey=8g82wmaocacwb6z266p2qihkk&e=1&st=abnu9gyb&dl=0 |title=Fate of Tamil Nadu 3.0 Survey: DMK Faces Strong Anti-Incumbency|author=Spick Media|date=15 March 2026|work=Spick Media|format=PDF |archive-url=https://web.archive.org/web/20260417131111/https://spickmediagroup.in/Home/2026/04/17/fate-of-tamil-nadu-3-0-survey-dmk-faces-strong-anti-incumbency/|archive-date=17 April 2026 |access-date=17 April 2026 }}</ref> |126,801 |88-94 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|112-120}}''' |4-5 |0 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|18-32}}''' |- |align=left|వికటన్ | 2026 ఏప్రిల్ 18<ref name="JuniorVikatan">{{cite web |url=https://www.vikatan.com/government-and-politics/election/mega-survey-result-tamil-nadu-assembly-election-2026 |title=234 தொகுதிகள் மெகா சர்வே ரிசல்ட்... யாருக்கு வெற்றி? |date=15 March 2026 |work=[[Junior Vikatan]] |language=ta |trans-title=234 Constituencies mega survey result |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418031514/https://www.vikatan.com/government-and-politics/election/mega-survey-result-tamil-nadu-assembly-election-2026|archive-date=18 April 2026 |access-date=18 April 2026 |url-access=subscription }}</ref> |93,600 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|121}}''' |83 |3 |0 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|38}}''' |- |align=left|తంతి టీవీ | 2026 ఏప్రిల్ 20<ref>{{cite AV media |date=20 April 2026|url=https://www.youtube.com/watch?v=zI5iPJxJn6c|title=Thanthi TV Opinion Poll 2026 : மக்கள் யார் பக்கம்? தந்தி டிவி-யின் கருத்துக்கணிப்பு முடிவுகள்|publisher=[[Thanthi TV]] |via=[[YouTube]] |access-date=20 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260420211241/https://youtube.com/watch?v=zI5iPJxJn6c|archive-date=20 April 2026 |url-status=live |language=ta |trans-title=Thanthi TV final survey results}}</ref><ref>{{cite web |date=20 April 2026|url=https://tamil.indianexpress.com/tamilnadu/tamil-nadu-election-2026-thanthi-tv-opinion-poll-dmk-vs-admk-2026-vijay-tvk-party-exit-poll-tamil-nadu-vip-constituency-results-election-survey-results-2026-11744704|title=234 தொகுதிகளில் 84 தி.மு.க, 72 அ.தி.மு.க; விஜய் வெற்றி பெறுவாரா? தந்தி டி.வி இறுதிக்கட்ட சர்வே முடிவுகள்|work=[[The Indian Express]]|language=ta|trans-title=Thanthi TV final survey results|access-date=20 April 2026}}</ref> |60,000 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|98-103}}''' |91-101 |1-2 |0 |style="width:15%;"Style="background-color:{{party color|Others}}; color:"Blue"|'''Hung''' |} {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:95%;line-height:16px;" |+ ఓట్ల వాటా అంచనాలు ! rowspan="2" | చానల్ ఏజెన్యీ ! rowspan="2" | ప్రచురించిన తేది ! rowspan="2" | నమూనా పరిమాణం | bgcolor="{{party color|Secular Progressive Alliance}}" | | bgcolor="{{party color|AIADMK-led Alliance}}" | | bgcolor="{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | | bgcolor="{{party color|Others}}"| ! rowspan="2" | లీడ్ |- ! [[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్|SPA]] ! [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|AIADMK+]] ! [[తమిళగ వెట్రి కళగం|TVK]] ! ఇతరులు |- |align=left|ఐఏఎన్ఎస్-మాత్రైజ్ | 2026 మార్చి 15<ref name="IANS"/><ref name="Mint"/> |17,410 |37-38% | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|39-40%}}''' |14-15% |10-12% | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|1-3%}}''' |- |align=left|న్యూస్18-వోట్ వైబ్ | 2026 మార్చి 23<ref name="News18"/><ref name="N18"/> |7,992 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|40%}}''' |38% |15% |7% | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|2%}}''' |- |align=left|అగ్ని న్యూస్ ఏజెన్సీ | 2026 మార్చి 23 <ref name="ANS"/><ref name="ANS1"/> |101,643 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|44.9%}}''' |38.5% |9.7% |6.9% | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|6.4%}}''' |- |align=left|లోక్‌పోల్ | 2026 ఏప్రిల్ 1 <ref name="Lokpoll"/> |117,000 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|40.1%}}''' |29% |23.9% |7% | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|11.1%}}''' |- |align=left|న్యూస్18-వోట్ వైబ్ | 2026 ఏప్రిల్ 6<ref name="News18P2" /> |24,943 |39% | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|41%}}''' |12% |8% | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|2%}}''' |- |align=left|స్పిక్ మీడియా | 2026 ఏప్రిల్ 17<ref name="Spickmedia"/> |126,801 |37.47% | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|38.85%}}''' |14.81% |8.47% | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|0.98%}}''' |- |align=left|వికటన్ | 2026 ఏప్రిల్ 18<ref name="JuniorVikatan"/> |93,600 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|37.5%}}''' |33.63% |24.71% |4.16% | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|3.87%}}''' |- |align=left|దినమలర్ | 2026 ఏప్రిల్ 20<ref name="Dinamalar">{{cite web |date=20 April 2026|url=https://www.dinamalar.com/news/tamil-nadu-news/tamilnadu-election-prediction-2026-who-will-win-if-the-election-is-held-today-dinamalar---chanakya-poll/4204561 |title=TamilNadu Election PRediction 2026 இன்று தேர்தல் நடந்தால் யார் வெற்றி பெறுவார்: தினமலர் - சாணக்யா கருத்துக்கணிப்பு|work=Dinamalar|access-date=20 April 2026}}</ref> |25,691 |32% | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|36%}}''' |23% |9% | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|4%}}''' |} === ఎగ్జిట్ పోల్స్ === ఐదు రాష్ట్రాల శాసనసభ ఎన్నికలలో ఓటర్లపై ఎలాంటి ప్రభావం పడకుండా నిరోధించేందుకు, ఎన్నికల సంఘం 9వ తేదీ ఉదయం 7 గంటల నుండి 29వ తేదీ సాయంత్రం 6.30 గంటల వరకు ఎలాంటి ఎగ్జిట్ పోల్స్ ప్రచురించడాన్ని నిషేధించింది..<ref>{{cite news |date=7 April 2026 |title=Assembly Elections 2026: EC bans exit polls from April 9 to April 29 |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/assembly-elections-2026-ec-bans-exit-polls-from-april-9-to-april-29/articleshow/130082751.cms |access-date=30 April 2026 |work=[[The Economic Times]] |issn=0013-0389}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:95%;line-height:16px;" |+ స్థానాల అంచనా ! rowspan="2" | చానల్ ఏజెన్సీ ! rowspan="2" | ప్రచురించిన తేది | bgcolor="{{party color|Secular Progressive Alliance}}" | | bgcolor="{{party color|AIADMK-led Alliance}}" | | bgcolor="{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | | bgcolor="{{party color|Others}}"| ! rowspan="2" | లీడ్ |- ! [[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్|SPA]] ! [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|AIADMK+]] ! [[తమిళగ వెట్రి కళగం|TVK]] ! ఇతరులు |- |align=left|అగ్ని న్యూస్ ఏజెన్సీ<ref name="Agniexit">{{cite news |url=https://tamil.oneindia.com/news/chennai/tamil-nadu-exit-poll-results-2026-agni-news-seat-prediction-vote-share-who-will-win-794543.html |title=திமுக கூட்டணி 169 சீட்.. தவெக 1 சீட் மட்டுமே.. அக்னி நியூஸ் வெளியிட்ட சர்வே ரிசல்ட்! |trans-title=DMK alliance 169 seats, TVK 1 seat only, Agni news survey result |work=[[One India]] |date=29 April 2026 |access-date=29 April 2026}}</ref> |rowspan=15| 2026 ఏప్రిల్ 29 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|169}}''' |64 |1 |0 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|105}}''' |- |align=left|యాక్సిస్ మై ఇండియా<ref name="Axis">{{cite news |date=29 April 2026 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/tamil-nadu-election-exit-poll-2026-live-updates-tn-opinion-polls-result-tvk-bjp-exit-poll-in-tamil-nadu-news/amp_liveblog/130598223.cms |title=Axis My India projects chances for TVK to form government and others predicted for DMK |work=[[The Times of India]] |access-date=29 April 2026}}</ref><ref name="MC">{{cite news |url=https://www.moneycontrol.com/news/india/assembly-election-exit-polls-results-2026-live-updates-west-bengal-tamil-nadu-kerala-assam-liveblog-13903997.html |title=Tamil Nadu Exit Polls 2026: Looking at the projections for the state |work=Money Control |access-date=29 April 2026}}</ref> |92-110 |22-32 | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};" |'''{{font color|White|98-120}}''' |0 | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};" |'''{{font color|White|6-10}}''' |- |align=left|చాణక్య స్ట్రాటీజీస్ <ref name="FE">{{cite news |url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-exit-poll-results-2026-live-axis-my-india-cvoters-todays-chanakya-prediction-dmk-vs-aiadmk-vs-bjp-seat-projection/4221797/ |title=Tamil Nadu Exit Poll Results 2026 Highlights: 4 exit polls predict 120 seats for DMK, Vijay's TVK can win between 10-40 seats |work=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]] |date=29 April 2026 |access-date=29 April 2026}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|145-160}}''' |50-65 |13-18 |5-8 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|80-110}}''' |- |align=left|జెవిసి<ref name="MC"/><ref name="TN"/> |75-97 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|128-147}}''' |8-15 |0 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|31-72}}''' |- |align=left|కామాఖ్య అనలిటిక్స్<ref name="MC"/><ref name="TN"/> |78-95 |68-84 |67-81 |0 | style="background:{{party color|Others}};" |'''{{font color|black|Hung}}''' |- |align=left|మాట్రిజ్<ref name="TN">{{cite news |url=https://www.timesnownews.com/india/exit-polls-results-2026-live-updates-tamil-nadu-assam-kerala-puducherry-poll-cvc-chankya-matrize-jan-ki-baat-cvoter-axismyindia-result-liveblog-154195293 |title=Exit Polls Results 2026 Highlights: BJP Edge in Bengal, Kerala Backs UDF, Tamil Nadu Chooses DMK+, NDA Leads Assam Race |work=[[Times Now]] |date=29 April 2026 |access-date=29 April 2026}}</ref><ref name="TOI">{{cite news |date=29 April 2026|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/tamil-nadu-exit-polls-2026-pollsters-back-stalin-return-tvk-a-key-disruptor/amp_articleshow/130609084.cms |title=Tamil Nadu exit polls 2026: 3 out of 4 pollsters back Stalin return; TVK a key disruptor |work=[[The Times of India]]|access-date=29 April 2026}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|122-132}}''' |87-110 |10-12 |0-6 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|12-45}}''' |- |align=left|పి మార్క్<ref name="MC"/><ref name="TN"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|125-145}}''' |65-85 |16-26 |1-6 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|40-80}}''' |- |align=left|పీపుల్ ఇన్‌సైట్<ref name="MC"/><ref name="TN"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|122-140}}''' |60-70 |30-40 |0-4 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|52-80}}''' |- |align=left|పీపుల్ పల్స్<ref name="MC"/><ref name="TN"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|125-145}}''' |65-80 |18-24 |2-6 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|45-80}}''' |- |align=left|పొలిటికల్ లాబరేటరీ<ref name="NM">{{cite web |url=https://www.thenewsminute.com/tamil-nadu/all-exit-polls-show-dmk-lead-axis-my-india-says-tvk-to-win-minimum-98-seats |title=All exit polls show DMK lead, Axis My India says TVK to win minimum 98 seats |work=News Minute |date=29 April 2026 |access-date=29 April 2026}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|135-140}}''' |82-85 |10-14 |0 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|50-58}}''' |- |align=left|ప్రజా పోల్<ref name="MC"/><ref name="TN"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|148-168}}''' |61-81 |0 |0 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|67-107}}''' |- |align=left|స్పిక్ మీడియా<ref name="Spickmediaexitpoll">{{cite web |url=https://www.dropbox.com/scl/fi/790jw1hq0kxy6jk17ll93/Exit-Poll-Final.pdf?rlkey=uxkg2dw7uhhiagbazlwhj8asb&e=2&st=adsmpidi&dl=0 |title=Idam Valam Exit Poll : AIADMK alliance ahead, DMK close behind, TVK emerges as key disruptor|date=29 April 2026|work=Spick Media|format=PDF |archive-url=https://web.archive.org/web/20260429190905/https://spickmediagroup.in/Home/2026/04/29/spick-media-idam-valam-exit-poll-aiadmk-alliance-ahead-dmk-close-behind-tvk-emerges-as-key-disruptor/|archive-date=29 April 2026 |access-date=29 April 2026 }}</ref> |89-101 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|124-127}}''' |4-6 |0 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|23-38}}''' |- | align=left|టుడేస్ చాణక్య<ref name="Chanakya">{{cite web |date=30 April 2026 |title=Today's Chanakya Predicts Edge for DMK |url=https://www.ndtv.com/india-news/tamil-nadu-exit-poll-live-updates-mk-stalin-dmk-vijay-aiadmk-tvk-2nd-term-for-dmk-in-tamil-nadu-tvk-to-do-better-than-aiadmk-todays-chanakya-exit-poll-11431384/amp |work=[[NDTV]] |access-date=30 April 2026}}</ref> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|114-136}}''' |34-56 |52-74 |0-2 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|40-84}}''' |- |align=left|వోట్ వైబ్<ref name="MC"/><ref name="Votevibe exitpoll">{{cite web |date=29 April 2026 |url=https://www.news18.com/elections/tamil-nadu-exit-polls-2026-will-vijay-play-kingmaker-in-a-tight-dmk-vs-aiadmk-race-10064479.html |title=Tamil Nadu Exit Polls 2026: Will Vijay Play Kingmaker In A Tight DMK Vs AIADMK Race? |work=[[CNN News18]] |access-date=29 April 2026}}</ref> |103-113 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|114-124}}''' |4-10 |0 | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|1-21}}''' |- |align=left|మిన్నంబలం<ref name="Minnambalam"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|155}}''' |72 |5 |0 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|83}}''' |- | align="left" |'''వాస్తవ ఫలితాలు''' |4 May 2026 |73 |53 |108 |0 |'''హంగ్''' |- |} {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:95%;line-height:16px;" |+ ఓట్ల వాటా అంచనా ! rowspan="2" | న్యూస్ ఏజెన్సీ ! rowspan="2" | ప్రచిరించిన తేది | bgcolor="{{party color|Secular Progressive Alliance}}" | | bgcolor="{{party color|AIADMK-led Alliance}}" | | bgcolor="{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | | bgcolor="{{party color|Others}}"| ! rowspan="2" | లీడ్ |- ! [[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్|SPA]] ! [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|AIADMK+]] ! [[తమిళగ వెట్రి కళగం|TVK]] ! ఇతరులు |- |align=left|అగ్ని న్యూస్ ఏజెన్సీ<ref name="Agniexit"/> |rowspan=12| 2026 ఏప్రిల్ 29 | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|43.1%}}''' |34.8% |15.1% |7% | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|8.3%}}''' |- |align=left|యాక్సిస్ మై ఇండియా<ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/tamil-nadu-exit-poll-vijay-tvk-axis-my-india-dmk-aiadmk-seats-prediction-10662911/ |title=Can Thalapathy Vijay really storm Fort St. George? One Tamil Nadu exit poll gives him the spotlight |work=[[The Indian Express]] |date=29 April 2026 |access-date=29 April 2026}}</ref> |35% |23% |35% |4% | style="background:{{party color|Others}};" |'''{{font color|black|Hung}}''' |- |align=left|చాణక్య స్ట్రాటీజీస్<ref name="NM"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|42-46%}}''' |36-40% |12-16% |4-6% | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|2-10%}}''' |- |align=left|మాట్రిజ్<ref name="NM"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|40.3%}}''' |37.1% |17.5% |5.1% | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|3.2%}}''' |- |align=left|పి మార్క్<ref name="NM"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|36%}}''' |31% |23% |10% | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|5%}}''' |- |align=left|పీపుల్ పల్స్<ref name="NM"/> | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|38.4%}}''' |31.5% |23.6% |6.5% | style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|6.9%}}''' |- |align=left|స్పిక్ మీడియా<ref name="Spickmediaexitpoll"/> |36.21% | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|white|36.5%}}''' |21.6% |5.69% |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|0.29%}}''' |- |align=left|వోట్ వైబ్<ref name="Votevibe exitpoll"/> |38.9% | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|39.9%}}''' |15.8% |5.4% |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|1%}}''' |- |align=left|టుడేస్ చాణక్య<ref>{{cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/tamil-nadu-exit-poll-live-updates-mk-stalin-dmk-vijay-aiadmk-tvk-2nd-term-for-dmk-in-tamil-nadu-tvk-to-do-better-than-aiadmk-todays-chanakya-exit-poll-11431384 |title= 2nd Term For DMK In Tamil Nadu, TVK To Do Better Than AIADMK: Today's Chanakya Exit Poll |work=[[NDTV]] |date=30 April 2026}}</ref> |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|39%}}''' |27% |30% |4% |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|9%}}''' |- |align=left|పీపుల్ ఇన్‌సైట్<ref>{{cite web |url=https://xcancel.com/PeoplesInsight/status/2049480477237764480#m |title=People's Insight Official X Account |work=People's Insight |date=29 April 2026 }}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|36.5%}}''' |30.8% |25.12% |% |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|5.7%}}''' |- |align=left|మిన్నంబలం<ref name="Minnambalam">{{cite web |url=https://minnambalam.com/minnambalam-exit-poll-2026-tamil-nadu-who-is-leading-full-seat-projection/ |title=மின்னம்பலம் EXIT POLL முடிவுகள் 2026: ஆட்சி அமைக்கப் போவது யார்? எந்த கட்சிக்கு எத்தனை இடங்கள்? முழு விவரம் |work=Minnambalam |date=29 April 2026}}</ref> |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|37.04%}}''' |35.03% |19.74% |6.4% |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|2.01%}}''' |- |align=left|కామాఖ్య అనలిటిక్స్<ref name="KamakhyaX">{{cite web |url=https://xcancel.com/kamakhya_X/status/2049481975074079045#m |title=Kamakhya Analytics X Page |work=Kamakhya Analytics |date=29 April 2026 }}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|33-35%}}''' |29-33% |25-31% |4-6% |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};" |'''{{font color|White|0-2%}}''' |} == ఫలితాలు == కొత్తగా స్థాపించబడిన టీవీకే (TVK) ఎగ్జిట్ పోల్స్‌ను అధిగమించి హంగ్ అసెంబ్లీలో సీట్ల వాటా, ప్రజాదరణ పొందిన ఓట్ల పరంగా ఏకైక అతిపెద్ద పార్టీగా అవతరించింది. 1977లో [[ఎం.జి.రామచంద్రన్|ఎం. జి. రామచంద్రన్]] తర్వాత, తన తొలి అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లోనే నటుడి నుండి రాజకీయ నాయకుడిగా మారిన వ్యక్తి నేతృత్వంలోని పార్టీ ఇలా చేయడం ఇదే తొలిసారి.<ref>{{cite news |date=5 May 2026 |title=TVK chief Vijay does an MGR, but scores more in vote-share|url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2026/May/05/tvk-chief-vijay-does-an-mgr-but-scores-more-in-vote-share |access-date=5 May 2026 |work=newindianexpress|language=en-IN}}</ref><ref>{{cite news |date=4 May 2026 |title=Half a hit and all misses: Voters' verdict fails exit poll predictions in Tamil Nadu, West Bengal|url=https://thesouthfirst.com/politics/half-a-hit-and-all-misses-voters-verdict-fails-exit-poll-predictions-in-tamil-nadu-west-bengal/ |access-date=4 May 2026 |work=the south first|language=en-IN}}</ref> పదవీ విరమణ చేస్తున్న స్టాలిన్ మంత్రివర్గంలోని 15 మంది మంత్రులు తమ తమ నియోజకవర్గాల్లో ఓడిపోయారు.<ref name="thenewsminute"/> {| style="width:60%; text-align:center;" |+[[File:India TN Legislative Assembly 2026.svg|center|frameless|355x355px]] |- style="color:white;" | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}; width:46.15%;" | '''108''' | style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}; width:31.20%;" | '''73''' | style="background:{{party color|AIADMK-led Alliance}}; width:22.65%;" | '''53''' |- | <span style="color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};">'''[[తమిళగ వెట్రి కళగం|టీవీకే]]'''</span> | <span style="color:{{party color|Secular Progressive Alliance}};">'''[[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్|ఎస్పీఏ]]'''</span> | <span style="color:{{party color|AIADMK-led Alliance}};">'''[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే+]]'''</span> |} {{Pie chart | thumb = right | caption = పార్టీ/కూటమి వారీగా ఓట్ల శాతం | other = | label1 = [[తమిళగ వెట్రి కజగం|టీవీకే]] | value1 = 35.02 | color1 = {{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} | label2 = [[లౌకిక ప్రగతిశీల కూటమి|ఎస్పీఏ]] | value2 = 31.40 | color2 = {{party color|Secular Progressive Alliance}} | label3 = [[ఏఐఏడీఎంకే కూటమి|ఏఐఏడీఎంకే+]] | value3 = 27.21 | color3 = {{party color|AIADMK-led Alliance}} | label4 = ఇతరులు | value4 = 6.37 | color4 = {{party color|Others}} }} === ఎన్నికల ముందు కూటమి లేదా పార్టీల వారీగా ఫలితాలు === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! colspan="4" rowspan="2"|కూటమి/ పార్టీ ! colspan="3"|ప్రజాదరణ పొందిన ఓట్లు ! colspan="3" |సీట్లు |- !ఓట్లు !% !±[[శాతం పాయింట్|pp]] !పోటీ చేసినవి !గెలిచినవి !మార్పు |- |{{Party color cell|Tamilaga Vettri Kazhagam}} | align="left" colspan=3|[[తమిళగ వెట్రి కజగం|టీవీకే]] | style="background:#FFCCCC"|{{formatnum:17226209}} |style="background:#FFCCCC"|34.92 |style="background:#FFCCCC"|''కొత్తది'' |style="background:#FFCCCC"|233 |style="background:#FFCCCC"|'''108''' |style="background:#FFCCCC"|''కొత్తది'' |- |rowspan="8" {{Party color cell|Secular Progressive Alliance}} |rowspan="8" |<span style="color:{{party color|Secular Progressive Alliance}};">'''[[సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్|ఎస్పీఏ]]'''</span> |{{Party color cell|Dravida Munnetra Kazhagam}} |align=left|[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |{{formatnum:11929144}} |24.19 |{{down}} 13.51 |176 |59 |{{decrease}} 74 |- |{{Party color cell|Indian National Congress}} |align=left|[[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్|ఐఎన్‌సీ]] |{{formatnum:1661312}} |3.37 |{{down}} 0.90 |28 |5 |{{decrease}} 13 |- |{{Party color cell|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |align=left|[[దేశీయ ముర్పోక్కు ద్రవిడ కజగం (డిఎండికె)|డీఎండీకే]] |{{formatnum:589500}} |1.20 |{{up}} 0.77 |10 |1 |'''{{increase}}''' 1 |- |{{Party color cell|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |align=left|[[విదుతలై చిరుతైగల్ కట్చి|వీసీకే]] |{{formatnum:540056}} |1.09 |{{up}} 0.10 |8 |2 |{{decrease}} 2 |- |{{Party color cell|Communist Party of India}} |align=left|[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి.పి.ఐ)|సీపీఐ]] |{{formatnum:326488}} |0.66 |{{down}} 0.43 |5 |2 |{{steady}} |- |{{Party color cell|Communist Party of India (Marxist)}} |align=left|[[కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్టు)|సీపీఐ (ఎం)]] |{{formatnum:293817}} |0.60 |{{down}} 0.25 |5 |2 |{{steady}} |- |{{Party color cell|Indian Union Muslim League}} |align=left|[[ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్|ఐయుఎంఎల్]] |{{formatnum:142465}} |0.29 |{{down}} 0.19 |2 |2 |'''{{increase}}''' 2 |- |colspan="2"style="background:#FFE6E6"|మొత్తం |style="color:black;background:#FFE6E6"|{{formatnum:15482782}} |style="color:black;background:#FFE6E6"|31.40 |style="color:black;background:#FFE6E6"|{{down}} 14.41 |style="color:black;background:#FFE6E6"|234 |style="color:black;background:#FFE6E6"|'''73''' |style="color:black;background:#FFE6E6"|{{decrease}} 86 |- |rowspan="5" {{Party color cell|AIADMK-led Alliance}} |rowspan="5" |<span style="color:{{party color|AIADMK-led Alliance}};">'''[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే+]]'''</span> |{{Party color cell|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |align=left|[[అఖిల భారత అన్నా ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] |{{formatnum:10462146}} |21.21 |{{down}} 12.08 |172 |47 |'''{{decrease}}''' 19 |- |{{Party color cell|Bharatiya Janata Party}} |align=left|[[భారతీయ జనతా పార్టీ|బీజేపీ]] |{{formatnum:1467024}} |2.97 |{{up}} 0.35 |33 |1 |{{decrease}} 3 |- |{{Party color cell|Pattali Makkal Katchi}} |align=left|[[పట్టాలి మక్కల్ కట్చి|పీఎంకే]] |{{formatnum:1070745}} |2.17 |{{down}} 1.63 |18 |4 |{{decrease}} 1 |- |{{Party color cell|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |align=left|[[అమ్మ మక్కల్ మున్నేట్ర కజగం|ఏఎంఎంకే]] |{{formatnum: 425,345}} |0.86 |{{down}} 1.49 |11 |1 | '''{{increase}}''' 1 |- |colspan="2"style="background:#cce6d8"|మొత్తం |style="color:black;background:#cce6d8"|{{formatnum:13425260}} |style="color:black;background:#cce6d8"|27.21 |style="color:black;background:#cce6d8"|{{down}} 14.85 |style="color:black;background:#cce6d8"|234 |style="color:black;background:#cce6d8"|'''53''' |style="color:black;background:#cce6d8"|'''{{decrease}}''' 22 |- |{{Party color cell|Naam Tamilar Katchi}} | colspan="3" align="left" |[[నామ్ తమిళర్ కట్చి|ఎన్‌టీకే]] |{{formatnum:1972537}} |4.00 |{{down}} 2.89 |234 |0 |{{steady}} |- |{{Party color cell|Other parties}} |colspan="3" align=left|[[#ఇతరులు|ఇతరులు]] |{{formatnum:966709}} |1.96 |{{down}} 2.53 |3,087 |0 |{{steady}} |- |style="background:Black; color:White"| |colspan="3"align=left|[[నోటా]] |{{formatnum:199805}} |0.41 |{{down}} 0.34 ! colspan="3" style="background-color:#E9E9E9" | |- !colspan="4"|మొత్తం !{{formatnum: 49,324,125}} !100.00 ! — ! 4,023 ! 234 !! ±0 |- |- ! colspan="9" | |- | style="text-align:left;" colspan="4" |చెల్లిన ఓట్లు | style="text-align:right" |{{formatnum:49324125}} | style="text-align:right" | | colspan="4" rowspan="5" style="background-color:#E9E9E9" | |- | style="text-align:left;" colspan="4" |చెల్లని ఓట్లు | style="text-align:right" |{{formatnum:65833}} | style="text-align:right" |0.13 |- | style="text-align:left;" colspan="4" |'''పోలైన ఓట్లు / ఓటింగ్ శాతం''' | style="text-align:right" |'''{{formatnum:49324125}}''' | style="text-align:right" |'''86.02''' |- | style="text-align:left;" colspan="4" |గైర్హాజరు | style="text-align:right" |{{formatnum:8019166}} | style="text-align:right" |13.98 |- | style="text-align:left;" colspan="4" |'''నమోదైన ఓటర్లు''' | style="text-align:right" |'''{{formatnum:57343291}}''' |colspan="1" style="background-color:#E9E9E9"| |- |} === జిల్లాల వారీగా ఫలితాలు === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2"|జిల్లా ! rowspan="2"|సీట్లు | style="color:inherit;background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | | style="color:inherit;background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}" | | style="color:inherit;background:{{party color|AIADMK-led Alliance}}" | |- ![[తమిళగ వెట్రి కజగం|టీవీకే]] ! [[లౌకిక ప్రగతిశీల కూటమి|ఎస్పీఏ]] ! [[ఏఐఏడీఎంకే కూటమి|ఏఐఏడీఎంకే+]] |- ![[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్లూరు]] !6 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|5 |0 |1 |- ![[చెన్నై జిల్లా|చెన్నై]] !22 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|20 |2 |0 |- ![[కాంచీపురం జిల్లా|కాంచీపురం]] !3 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|3 |0 |0 |- ![[చెంగల్పట్టు జిల్లా|చెంగల్పట్టు]] !6 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|4 |0 |2 |- ![[రాణిపేట జిల్లా|రాణిపేట]] !4 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|3 |0 |1 |- ![[వెల్లూర్ జిల్లా|వెల్లూర్]] !5 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|4 |0 |1 |- ![[తిరుపత్తూరు జిల్లా|తిరుపత్తూరు]] !4 |1 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|2 |1 |- ![[కృష్ణగిరి జిల్లా|కృష్ణగిరి]] !6 |2 |2 |2 |- ![[ధర్మపురి జిల్లా|ధర్మపురి]] !5 |1 |0 |style="background:{{party color|AIADMK-led Alliance}};color:white;"|4 |- ![[తిరువణ్ణామలై జిల్లా|తిరువణ్ణామలై]] !8 |1 |2 |style="background:{{party color|AIADMK-led Alliance}};color:white;"|5 |- ![[విల్లుపురం జిల్లా|విల్లుపురం]] !7 |0 |3 |style="background:{{party color|AIADMK-led Alliance}};color:white;"|4 |- ![[కళ్లకురిచి జిల్లా|కళ్లకురిచి]] !4 |1 |1 |style="background:{{party color|AIADMK-led Alliance}};color:white;"|2 |- ![[సేలం జిల్లా|సేలం]] !11 |4 |0 |style="background:{{party color|AIADMK-led Alliance}};color:white;"|7 |- ![[నమక్కల్ జిల్లా|నమక్కల్]] !6 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|5 |0 |1 |- ![[ఈరోడ్ జిల్లా|ఈరోడ్]] !8 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|5 |0 |3 |- ![[నీలగిరి జిల్లా|నీలగిరి]] !3 |0 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|2 |1 |- ![[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] !8 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|4 |2 |2 |- ![[కోయంబత్తూరు జిల్లా|కోయంబత్తూరు]] !10 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|6 |3 |1 |- ![[దిండిగల్ జిల్లా|దిండిగల్]] !7 |1 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|4 |2 |- ![[కరూర్ జిల్లా|కరూర్]] !4 |1 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|2 |1 |- ![[తిరుచిరాపల్లి జిల్లా|తిరుచిరాపల్లి]] !9 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|6 |2 |1 |- ![[పెరంబలూర్ జిల్లా|పెరంబలూర్]] !2 |1 |1 |0 |- ![[అరియాలూర్ జిల్లా|అరియాలూర్]] !2 |0 |0 |style="background:{{party color|AIADMK-led Alliance}};color:white;"|2 |- ![[కడలూర్ జిల్లా|కడలూరు]] !9 |1 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|5 |3 |- ![[మైలాదుత్తురై జిల్లా|మైలాదుత్తురై]] !3 |0 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|3 |0 |- ![[నాగపట్నం జిల్లా|నాగపట్నం]] !3 |0 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|2 |1 |- ![[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువారూర్]] !4 |0 |2 |2 |- ![[తంజావూరు జిల్లా|తంజావూరు]] !8 |2 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|6 |0 |- ![[పుదుక్కొట్టై జిల్లా|పుదుక్కోట్టై]] !6 |2 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|3 |1 |- ![[శివగంగ జిల్లా|శివగంగ]] !4 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|4 |0 |0 |- ![[మదురై జిల్లా|మదురై]] !10 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|8 |2 |0 |- ![[థేని జిల్లా|థేని]] !4 |2 |2 |0 |- ![[విరుదునగర్ జిల్లా|విరుదునగర్]] !7 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|4 |3 |0 |- ![[రామనాథపురం జిల్లా|రామనాథపురం]] !4 |1 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|3 |0 |- ![[తూత్తుకుడి జిల్లా|తూత్తుకుడి]] !6 |3 |3 |0 |- ![[తెన్‌కాశి జిల్లా|తెన్కాసి]] !5 |0 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|4 |1 |- ![[తిరునల్వేలి జిల్లా|తిరునెల్వేలి]] !5 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|3 |1 |1 |- ![[కన్యాకుమారి జిల్లా|కన్యాకుమారి]] !6 |0 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|5 |1 |- !మొత్తం !234 !style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|108 !73 !53 |} === ప్రాంతాల వారీగా ఫలితాలు === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2"|ప్రాంతం ! rowspan="2"|సీట్లు |style="color:inherit;background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}" | | style="color:inherit;background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}" | | style="color:inherit;background:{{party color|AIADMK-led Alliance}}" | |- ! [[తమిళగ వెట్రి కజగం|టీవీకే]] ! [[లౌకిక ప్రగతిశీల కూటమి|ఎస్పీఏ]] ! [[ఏఐఏడీఎంకే కూటమి|ఏఐఏడీఎంకే+]] |- !ఉత్తర తమిళనాడు !69 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|44 |8 |17 |- !పశ్చిమ తమిళనాడు !68 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|27 |17 |24 |- !దక్షిణ తమిళనాడు !51 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|25 |23 |3 |- !మధ్య తమిళనాడు !46 |12 |style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}};color:white;"|24 |10 |- !మొత్తం !234 !style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|108 !73 !53 |} === నియోజకవర్గాల వారీగా ఫలితాలు === {| class="wikitable sortable" style="line-height:20px;text-align:left;white-space:nowrap;font-size:94%;" ! rowspan="2" |జిల్లా ! colspan="2" |నియోజకవర్గం ! colspan="5" |విజేత<ref name="Tamil Nadu election results 2026: Full list of winners">{{cite news |last1= |first1= |title=Tamil Nadu election results 2026: Full list of winners |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-results-full-list-of-winners/article70908112.ece |access-date=5 May 2026 |publisher=The Hindu |date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505150617/https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-results-full-list-of-winners/article70908112.ece |language=en-IN |archive-date=5 మే 2026 |url-status=live }}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2026: Full list of winners and losers candidates from TVK, DMK & AIADMK">{{cite news |title=Tamil Nadu Election Results 2026: Full list of winners and losers candidates from TVK, DMK & AIADMK |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/tamil-nadu-election-results-2026-full-list-of-winners-and-losers-from-tvk-dmk-aiadmk/articleshow/130763720.cms |access-date=5 May 2026 |publisher=The Times of India |date=5 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505183207/https://timesofindia.indiatimes.com/india/tamil-nadu-election-results-2026-full-list-of-winners-and-losers-from-tvk-dmk-aiadmk/articleshow/130763720.cms |archive-date=5 May 2026}}</ref><ref name="Tamil Nadu Assembly Election Results 2026 Winners: TVK secures 108 seats; DMK wins 59 — check constituency-wise">{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-assembly-election-results-2026-winners-list-constituency-wise-seat-wise-10664508/|title=Tamil Nadu Assembly Election Results 2026 Winners: TVK secures 108 seats; DMK wins 59 — check constituency-wise|date=4 May 2026|access-date=1 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260601080233/https://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-assembly-election-results-2026-winners-list-constituency-wise-seat-wise-10664508/|archive-date=1 June 2026|publisher=The Indian Express|language=en}}</ref> ! colspan="5" |రన్నరప్ ! rowspan="2" |మెజారిటీ |- ! నం. ! పేరు{{efn|name=Reserved|SC, ST వరుసగా షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలకు రిజర్వ్ చేయబడిన నియోజకవర్గాలను సూచిస్తాయి.}} ! అభ్యర్థి ! colspan="2" |పార్టీ ! ఓట్లు ! % ! అభ్యర్థి ! colspan="2" |పార్టీ ! ఓట్లు ! % |- |rowspan=6|[[తిరువళ్ళూర్ జిల్లా|తిరువళ్లూరు]] !1 |[[గుమ్మిడిపూండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|గుమ్మిడిపూండి]] |[[ఎస్. విజయకుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |94,320 |40.56 |వి. సుధాకర్ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |66,375 |28.55 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|27,945 |- !2 |[[పొన్నేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పొన్నేరి]] (ఎస్.సి) |[[ఎం. ఎస్. రవి]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,10,439 |48.69 |[[దురై చంద్రశేఖర్]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |54,671 |24.10 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|55,768 |- !3 |[[తిరుత్తణి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుత్తణి]] |[[జి. హరి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |89,169 |37.34 |ఎం. సత్యకుమార్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |83,376 |34.91 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|5,793 |- !4 |[[తిరువళ్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువళ్లూరు]] |[[టి. అరుణ్‌కుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |92,190 |40.71 |[[వీ.జీ. రాజేంద్రన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |67,430 |29.78 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|24,760 |- !5 |[[పూనమల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పూనమల్లి]] (ఎస్.సి) |[[ప్రకాశం. ఆర్.]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,61,309 |52.22 |[[ఎ. కృష్ణస్వామి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |88,569 |28.67 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|72,740 |- !6 |[[ఆవడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆవడి]] |[[ఆర్. రమేష్ కుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,80,384 |52.13 |[[ఎస్.ఎమ్. నాజర్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,04,073 |30.08 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|76,311 |- |rowspan="22" |[[చెన్నై జిల్లా|చెన్నై]] !7 |[[మధురవాయల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురవాయల్]] |[[పి. రేవంత్ చరణ్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,41,725 |48.26 |[[కె. గణపతి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |80,216 |27.31 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|61,509 |- !8 |[[అంబత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబత్తూరు]] |[[జి. బాలమురుగన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,33,339 |51.29 |ఎ. పి. పూర్ణిమ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |74,558 |28.68 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|58,781 |- !9 |[[మాదవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మాధవరం]] |[[ఎం. ఎల్. విజయ్ ప్రభు]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,90,462 |52.61 |[[ఎస్. సుదర్శనం]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |95,477 |26.38 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|94,985 |- !10 |[[తిరువొత్తియూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువొత్తియూర్]] |[[ఎన్. సెంథిల్ కుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,10,067 |53.15 |ఎల్. సుందరరాజన్ |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |56,503 |27.28 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|53,564 |- !11 |[[డా. రాధాకృష్ణన్ నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆర్.కె. నగర్]] |[[ఎన్. మేరీ విల్సన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |97,800 |53.97 |[[జె. జాన్ ఎబెనెజెర్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |48,132 |26.56 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|49,668 |- !12 |[[పెరంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరంబూర్]] |[[సి. జోసెఫ్ విజయ్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,20,365 |58.89 |[[ఆర్.డి. శేఖర్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |66,650 |32.61 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|53,715 |- !13 |[[కొలత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలత్తూరు]] | [[వి. ఎస్. బాబు]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} | 82,997 |45.09 |[[ఎం. కె. స్టాలిన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |74,202 |40.32 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|8,795 |- !14 |[[విల్లివాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విల్లివాక్కం]] |[[ఆదవ్ అర్జున]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |66,445 |46.97 |కార్తీక్ మోహన్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |49,143 |34.74 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|17,302 |- !15 |[[తిరు. వి. కా. నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరు-వి-క-నగర్]] (ఎస్.సి) |[[ఎం. ఆర్. పల్లవి]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |69,125 |48.04 |కె. ఎస్. రవిచంద్రన్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |46,792 |32.52 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|22,333 |- !16 |[[ఎగ్మోర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎగ్మోర్]] (ఎస్.సి) |[[ఎ. రాజ్‌మోహన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |53,901 |45.02 |తమిళన్ ప్రసన్న |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |43,097 |35.99 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"| 10,804 |- !17 |[[రాయపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాయపురం]] |[[కె. వి. విజయ్ దాము]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |59,091 |46.40 |జుబైర్ ఖాన్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |44,842 |35.21 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"| 14,249 |- !18 |[[హార్బర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|హార్బర్]] |[[పి. కె. శేఖర్ బాబు]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |45,254 |45.43 |సినోర పి.ఎస్. అశోక్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |33,504 |33.63 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|11,750 |- !19 |[[చేపాక్-తిరువల్లికేని శాసనసభ నియోజకవర్గం|చేపాక్-తిరువల్లికేని]] | [[ఉదయనిధి స్టాలిన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} | 62,992 |44.76 | సెల్వం డి. |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} | 55,852 |39.68 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|7,140 |- !20 |[[థౌజండ్ లైట్స్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|థౌజండ్ లైట్స్]] |[[జె. సి. డి. ప్రభాకర్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |58,965 |44.73 |[[ఎజిలన్ నాగనాథన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |43,824 |33.24 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"| 15,141 |- !21 |[[అన్నా నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అన్నా నగర్]] |[[వి. కె. రామ్‌కుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |71,375 |43.70 |ఎన్. చిత్రరసు |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |50,012 |30.62 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|21,363 |- !22 |[[విరుగంపాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుగంబాక్కం]] |[[ఆర్. శబరినాథన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |76,092 |44.03 |[[ఎ. ఎం. వి. ప్రభాకర రాజా]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |49,006 |28.35 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|27,086 |- !23 |[[సైదాపేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సైదాపేట]] |[[అరుల్ ప్రకాశం. ఎం]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |81,205 |50.63 |[[ఎంఏ. సుబ్రమణియన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |52,691 |32.85 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|28,514 |- !24 |[[త్యాగరాయనగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|త్యాగరాయనగర్]] | [[ఎన్.ఆనంద్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |51,632 |38.55 |బి. సత్యనారాయణన్ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |38,605 |28.83 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|13,027 |- !25 |[[మైలాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలాపూర్]] |[[పి. వెంకటరామణన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |70,070 |46.53 |ధ. వేలు |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |41,098 |27.29 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|28,972 |- !26 |[[వేలచ్చేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేలచ్చేరి]] |[[ఆర్. కుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |80,430 |43.52 |[[ఎం.కె. అశోక్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |47,125 |25.50 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|33,305 |- !27 |[[షోలింగనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలింగనల్లూర్]] |[[పి. శరవణన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |2,20,382 |49.27 |[[ఎస్. అరవింద్ రమేష్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,23,602 |27.63 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|96,780 |- !28 |[[అలందూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలందూర్]] |[[ఎం. హరీష్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,12,205 |42.90 |[[టి.ఎం. అన్బరసన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |82,596 |31.58 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|29,609 |- |[[కాంచీపురం జిల్లా|కాంచీపురం]] !29 |[[శ్రీపెరంబుదూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీపెరుంబుదూర్]] (ఎస్.సి) |[[తెన్నరసు. కె]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,47,611 |44.58 |[[కె. సెల్వపెరుంతగై]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |93,365 |28.20 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|54,246 |- | rowspan="6" |[[చెంగల్పట్టు జిల్లా|చెంగల్పట్టు]] !30 |[[పల్లవరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పల్లవరం]] |[[జె. కామచ్చి]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,33,611 |47.10 |[[డి. మురుగేశన్]] |{{Party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |78,918 |27.82 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|54,693 |- !31 |[[తాంబరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తాంబరం]] |[[డి. శరత్‌కుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,18,967 |42.67 |ఆర్. ఎస్. క్రితికా దేవి |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |83,346 |29.89 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|35,621 |- !32 |[[చెంగల్పట్టు శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెంగల్పట్టు]] |[[ఎస్. త్యాగరాజన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,37,136 |42.32 |ఎం. కె. టి. కార్తీక్ దండపాణి |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,01,495 |31.32 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|35,641 |- !33 |[[తిరుపోరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపోరూర్]] |[[బి. విజయరాజ్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,10,095 |41.96 |పన్నీర్ దాస్ |{{Party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |70,744 |26.96 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|39,351 |- !34 |[[చెయ్యూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెయ్యూర్]] (ఎస్.సి) |[[ఇ. రాజశేఖర్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |63,809 |34.02 |కె. మోహన్‌రాజా |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |58,141 |30.99 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|5,668 |- !35 |[[మదురాంతకం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురాంతకం]] (ఎస్.సి) |[[మరగతం కుమారవేల్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |69,284 |34.95 |ఇ. ఎజిల్ క్యాథరిన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |62,090 |31.32 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|7,194 |- | rowspan="2" |[[కాంచీపురం జిల్లా|కాంచీపురం]] !36 |[[ఉతిరమేరూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉతిరమేరూరు]] |[[జె. మునిరత్నం]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |84,917 |37.28 |[[కె. సుందర్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |70,694 |31.04 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|14,223 |- !37 |[[కాంచీపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాంచీపురం]] |[[ఆర్. వి. రంజిత్‌కుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |91,350 |37.09 |[[వి. సోమసుందరం]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |75,862 |30.80 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|15,488 |- | rowspan="2" |[[రాణిపేట జిల్లా|రాణిపేట]] !38 |[[అరక్కోణం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరక్కోణం]] (ఎస్.సి) |[[వి. గాంధీరాజ్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |73,776 |40.46 |ఎజిల్ కారోలిన్ |{{Party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |50,655 |27.78 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|23,121 |- !39 |[[షోలింగూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|షోలింగుర్]] |[[జి. కపిల్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |84,506 |36.16 |కె. శరవణన్ |{{Party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |78,820 |33.73 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|5,686 |- |[[వెల్లూర్ జిల్లా|వెల్లూర్]] !40 |[[కాట్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాట్పాడి]] |[[ఎం. సుధాకర్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |69,868 |34.33 |వి. రాము |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |63,998 |31.45 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|5,870 |- | rowspan="2" |[[రాణిపేట జిల్లా|రాణిపేట]] !41 |[[రాణిపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాణిపేట]] |[[ఐ. తాహిరా]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |91,149 |41.24 |[[ఆర్. గాంధీ]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |85,362 |38.62 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|5,787 |- !42 |[[ఆర్కాట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఆర్కాట్]] |[[ఎస్. ఎం. సుకుమార్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,05,608 |46.77 |జి. విజయ్ మోహన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |62,888 |27.85 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|42,720 |- | rowspan="4" |[[వెల్లూర్ జిల్లా|వెల్లూర్]] !43 |[[వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేలూరు]] |[[ఎం. ఎం. వినోద్ కన్నన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |73,032 |38.33 |[[పి. కార్తికేయన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |66,255 |34.77 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|6,777 |- !44 |[[ఆనైకట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అనైకట్టు]] |[[డి. వేలళగన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |76,302 |35.27 |[[ఏ.పీ. నందకుమార్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |69,221 |32.00 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|7,081 |- !45 |[[కిల్వైతినంకుప్పం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్వైతినంకుప్పం]] (ఎస్.సి) |[[ఇ. తెండ్రల్ కుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |74,305 |39.13 |[[ఎం. జగన్ మూర్తి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |54,050 |28.46 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|20,255 |- !46 |[[గుడియాతం శాసనసభ నియోజకవర్గం|గుడియాతం]] (ఎస్.సి) |[[కె. సింధు]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |82,858 |36.17 |కె. బి. ప్రతాప్ |{{Party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |72,761 |31.76 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|10,097 |- | rowspan="4" |[[తిరుపత్తూరు జిల్లా|తిరుపత్తూరు]] !47 |[[వాణియంబాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాణియంబాడి]] |[[సయ్యద్ ఫరూక్ బాషా]] |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |73,181 |34.43 |ఎస్. సయ్యద్ భుర్హానుదీన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |70,199 |33.03 |style="background:{{party color|Indian Union Muslim League}};color:white;"|2,982 |- !48 |[[అంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబూర్]] |[[ఎ.సి. విల్వనాథన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |74,102 |37.89 |పి. ఇంతియాజ్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |66,971 |34.24 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|7,131 |- !49 |[[జోలార్‌పేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జోలార్‌పేట]] |[[కె.సి. వీరమణి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |78,633 |36.91 |సి. మునిసామి |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |62,550 |29.36 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|16,083 |- !50 |[[తిరుప్పత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం (వెల్లూరు)|తిరుపత్తూరు]] |[[ఎన్. తిరుపతి]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,05,098 |51.79 |[[ఎ. నల్లతంబి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |56,835 |28.01 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|48,263 |- | rowspan="6" |[[కృష్ణగిరి జిల్లా|కృష్ణగిరి]] !51 |[[ఉత్తంగరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉత్తంగరై]] (ఎస్.సి) |[[ఎన్. ఎళయరాజా]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |70,201 |34.16 |[[టి. ఎం. తమిళసెల్వం]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |65,003 |31.63 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|5,198 |- !52 |[[బర్గూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|బర్గూర్]] |[[ఇ. సి. గోవిందరాజన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |71,240 |33.30 |ఇ. మురళీధరన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |66,999 |31.31 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|4,241 |- !53 |[[కృష్ణగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కృష్ణగిరి]] |[[పి. ముకుందన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |89,374 |38.83 |కె. అశోక్ కుమార్ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |70,530 |30.64 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|18,844 |- !54 |[[వేప్పనహళ్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేప్పనపల్లి]] |[[పి. ఎస్. శ్రీనివాసన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |74,691 |33.55 | [[కె.పి. మునుసామి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |74,553 |33.49 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|138 |- !55 |[[హోసూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|హోసూరు]] |[[పి. బాలకృష్ణ రెడ్డి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,09,867 |39.55 |ఎస్. వెందర్కరాసన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |82,064 |29.54 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|27,803 |- !56 |[[తల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తల్లి]] |[[టి. రామచంద్రన్]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |78,283 |38.02 |నాగేశ్ కుమార్ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |73,043 |35.48 |style="background:{{party color|Communist Party of India}};color:white;"|5,240 |- | rowspan="5" |[[ధర్మపురి జిల్లా|ధర్మపురి]] !57 |[[పాలకోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాలకోడ్]] |[[కె. పి. అన్బళగన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,02,807 |45.64 |ఆర్. గోపి |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |63,765 |28.31 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|39,042 |- !58 |[[పెన్నాగారం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెన్నాగారం]] |[[ఎస్. గజేంద్రన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |81,240 |35.53 |వి. సెల్వం |{{Party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |78,075 |34.14 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|3,165 |- !59 |[[ధర్మపురి శాసనసభ నియోజకవర్గం (తమిళనాడు)|ధర్మపురి]] |[[సౌమియా అన్బుమణి]] |{{Party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |93,173 |39.28 |ఎం. శివన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |72,817 |30.52 |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}}"|20,896 |- !60 |[[పప్పిరెడ్డిపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పప్పిరెడ్డిపట్టి]] |[[మరగతం వెట్రివేల్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,01,829 |43.03 |[[పి. పళనియప్పన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |68,715 |29.04 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|33,114 |- !61 |[[హరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|హరూర్]] (ఎస్.సి) |[[వి. సంపత్ కుమార్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |75,523 |34.32 |ఎ. షణ్ముగం |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |72,194 |32.81 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|3,329 |- | rowspan="8" |[[తిరువణ్ణామలై జిల్లా|తిరువణ్ణామలై]] !62 |[[చెంగం శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెంగం]] (ఎస్.సి) |[[ఎస్. వేలు]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |87,802 |36.15 |కె. భారతిదాసన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |74,524 |30.68 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|13,278 |- !63 |[[తిరువణ్ణామలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువణ్ణామలై]] |[[ఈ.వీ. వేలు]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |88,273 |40.11 |ఎ. అరుల్ ఆరుముగం |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |85,818 |39.00 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|2,455 |- !64 |[[కిల్పెన్నత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్పెన్నత్తూరు]] |[[ఎస్. రామచంద్రన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |90,503 |41.18 |[[కె. పిచ్చండి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |60,038 |27.32 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|30,465 |- !65 |[[కలసపాక్కం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కలసపాక్కం]] |[[అగ్రి ఎస్. ఎస్. కృష్ణమూర్తి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |89,629 |41.86 |[[పి.ఎస్.టి. శరవణన్|పి. ఎస్. టి. శరవణన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |62,889 |29.37 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|26,740 |- !66 |[[పోలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పోలూర్]] |[[ఆర్. అభిషేక్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |67,961 |32.10 |[[పి. శరవణన్]] |{{Party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |67,734 |31.99 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|227 |- !67 |[[ఆరణి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరణి]] |[[ఎల్. జయ సుధ]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |76,735 |33.34 |మహాలక్ష్మి గోవర్ధనన్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |71,104 |30.89 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|5,631 |- !68 |[[చెయ్యార్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|చెయ్యార్]] |[[ముక్కూర్ ఎన్. సుబ్రమణియన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |86,680 |38.95 |దూసి కె. మోహన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |65,599 |29.47 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|21,081 |- !69 |[[వందవాసి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వందవాసి]] (ఎస్.సి) |[[ఎస్. అంబేత్‌కుమార్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |63,805 |33.37 |పి. రాణి |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |60,472 |31.63 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|3,333 |- | rowspan="7" |[[విల్లుపురం జిల్లా|విల్లుపురం]] !70 |[[జింగీ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జింగీ]] |[[ఎ. గణేష్‌కుమార్]] |{{Party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |78,201 |36.10 |[[కె.ఎస్. మస్తాన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |65,556 |30.26 |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}};color:black;"|5,631 |- !71 |[[మైలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మైలం]] |[[సి. వి. షణ్ముగం]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |82,853 |43.52 |ఎ. విజయ్ నిరంజన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |52,312 |27.65 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|30,041 |- !72 |[[తిండివనం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిండివనం]] (ఎస్.సి) |[[వన్ని అరసు]] |{{Party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |63,833 |32.56 |[[పి. అర్జునన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |63,099 |32.19 |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}};color:white;"|734 |- !73 |[[వానూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|వానూర్]] (ఎస్.సి) |[[డి. గౌతమ్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |68,873 |35.85 |జి. పి. సురేష్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |61,839 |32.19 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|7,034 |- !74 |[[విల్లుపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విల్లుపురం]] |[[ఆర్. లక్ష్మణన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |72,982 |33.88 |ఎన్. మోహన్‌రాజ్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |68,863 |29.62 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|4,119 |- !75 |[[విక్రవాండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|విక్రవాండి]] |[[సి. శివకుమార్]] |{{Party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |69,727 |33.33 |ఎ. విజయ్ వడివేల్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |68,817 |32.89 |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}};color:black;"|910 |- !76 |[[తిరుక్కోయిలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుక్కోయిలూర్]] |[[ఎస్. పళనిస్వామి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |73,033 |33.61 |విజయ్ ఆర్. భరణిబాలాజీ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |72,748 |33.48 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|285 |- | rowspan="4" |[[కళ్లకురిచి జిల్లా|కళ్లకురిచి]] !77 |[[ఉలుందూరుపేట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉలుందూరుపేట]] |[[జి.ఆర్. వసంతవేల్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |98,471 |36.34 |[[ఆర్. కుమారగురు]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |96,194 |35.50 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|2,277 |- !78 |[[రిషివండియం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రిషివండియం]] |[[కె. కార్తికేయన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |89,711 |36.34 |జి. అశోక్ కుమార్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |84,849 |34.66 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|4,862 |- !79 |[[శంకరాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శంకరాపురం]] |[[ఆర్. రాకేశ్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |80,250 |34.07 |[[టి. ఉదయసూరియన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |76,810 |32.61 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|3,440 |- !80 |[[కళ్లకురిచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కళ్లకురిచి]] (ఎస్.సి) | [[సి. అరుల్ విఘ్నేష్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |81,132 |32.50 |ఎస్. రాజీవ్ గాంధీ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |80,334 |32.18 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|798 |- | rowspan="11" |[[సేలం జిల్లా|సేలం]] !81 |[[గంగవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం|గంగవల్లి]] (ఎస్.సి) |[[ఎ. నల్లతంబి (ఏఐఏడీఎంకే రాజకీయ నాయకుడు)|ఎ. నల్లతంబి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |73,167 |37.20 |[[కె. చిన్నదురై]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |58,763 |29.88 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|14,404 |- !82 |[[అత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|అత్తూరు]] (ఎస్.సి) |[[ఎ. పి. జయశంకరన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |80,843 |38.81 |ఆర్. సెల్వభారతి |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |65,525 |31.46 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|15,318 |- !83 |[[ఏర్కాడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఏర్కాడ్]] (ఎస్.టి) |[[పి. ఉషారాణి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |87,772 |34.61 |జె. లక్ష్మి |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |85,583 |33.75 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|2,189 |- !84 |[[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] |[[ఆర్. మణి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,12,246 |41.40 |ఆర్. వి. అధియమాన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |97,707 |36.04 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|14,539 |- !85 |[[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టూరు]] |[[జి. వెంకటాచలం]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |86,498 |37.43 |మిథున్ చక్రవర్తి |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |67,393 |29.16 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|19,105 |- !86 |[[ఎడప్పాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఎడప్పాడి]] | [[ఎడప్పాడి కె. పళనిస్వామి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,48,933 |57.67 |కె. ప్రేమ్‌కుమార్ |{{Party name with color|Independent politician|shortname=IND}} |50,823 |19.68 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|98,110 |- !87 |[[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] |[[ఎస్. వెట్రివెల్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |87,342 |35.83 |కె. సెంథిల్ కుమార్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |77,825 |31.92 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|9,517 |- !88 |[[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం వెస్ట్]] |[[ఎస్. లక్ష్మణన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,20,407 |51.37 |ఎం. కార్తీ |{{Party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |45,540 |19.43 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|74,867 |- !89 |[[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం నార్త్]] |[[కె. శివకుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |85,710 |40.68 |[[ఆర్. రాజేంద్రన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |71,676 |34.02 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|14,034 |- !90 |[[సేలం సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం సౌత్]] | [[ఎ. విజయ్ తమిళన్ పార్తిబన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |91,371 |43.95 |ఎం. లోగనాథన్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |58,002 |27.90 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|33,369 |- !91 |[[వీరపాండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|వీరపాండి]] |[[ఎం. ఎస్. పళనివేల్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |79,907 |33.88 |శ్రీ బాలాజీ సుకుమార్ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |75,836 |32.15 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|4,071 |- | rowspan="6" |[[నమక్కల్ జిల్లా|నమక్కల్]] !92 |[[రాశిపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాశిపురం]] (ఎస్.సి) | [[డి. లోకేష్ తమిళసెల్వన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |74,808 |36.55 |ఎస్. డి. ప్రేమ్‌కుమార్ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |60,297 |29.46 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|14,511 |- !93 |[[సేంతమంగళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేంతమంగళం]] (ఎస్.టి) |[[పి. చంద్రశేఖర్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |68,815 |32.82 |[[సి. చంద్రశేఖర్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |66,160 |31.55 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|2,655 |- !94 |[[నమక్కల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నమక్కల్]] |[[సి. ఎస్. దిలీప్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |79,744 |37.56 |శ్రీదేవి పి. ఎస్. మోహన్ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |68,736 |32.38 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|11,008 |- !95 |[[పరమతి-వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరమతి-వేలూరు]] |[[ఎస్. శేఖర్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |61,349 |32.49 |కె. ఎస్. మూర్తి |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |61,041 |32.32 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|308 |- !96 |[[తిరుచెంగోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచెంగోడు]] |[[కె. జి. అరుణ్‌రాజ్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |79,500 |41.60 |ఆర్. చంద్రశేఖర్ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |51,328 |26.86 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|28,172 |- !97 |[[కుమారపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుమారపాళయం]] |[[సి. విజయలక్ష్మి]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |81,179 |39.54 |[[పి. తంగమణి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |73,483 |35.79 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|7,696 |- | rowspan="3" |[[ఈరోడ్ జిల్లా|ఈరోడ్]] !98 |[[ఈరోడ్ ఈస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఈరోడ్ఈస్ట్]] |[[ఎం. విజయ్ బాలాజీ]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |69,747 |42.93 |గోపీనాథ్ పళనియప్పన్ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |45,781 |28.18 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|23,966 |- !99 |[[ఈరోడ్ వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఈరోడ్ వెస్ట్]] |కె. కె. ఆనంద్ మోహన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |96,836 |43.74 |[[ఎస్. ముత్తుసామి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |74,586 |33.69 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|22,250 |- !100 |[[మొదక్కురిచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|మొదక్కురిచి]] |[[డి. షణ్ముగన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |60,715 |31.83 |కృతిక శివకుమార్ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |58,285 |30.55 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|2,430 |- | rowspan="2" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] !101 |[[ధరాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ధరాపురం]] (ఎస్.సి) |[[పి. సత్యబామ]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |81,100 |40.56 |ఇందిరాణి. టి. |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |64,373 |32.20 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|16,727 |- !102 |[[కాంగాయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కాంగాయం]] |[[ఎన్. ఎస్. ఎన్. నటరాజ్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |71,122 |34.94 |పి. మణి |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |62,989 |30.95 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|8,133 |- | rowspan="5" |[[ఈరోడ్ జిల్లా|ఈరోడ్]] !103 |[[పెరుందురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరుందురై]] |[[ఎస్. జయకుమార్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |70,302 |35.03 |[[ఎన్. డి. వెంకటాచలం]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |60,609 |30.20 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|9,693 |- !104 |[[భవానీ శాసనసభ నియోజకవర్గం|భవాని]] |[[కె. సి. కరుప్పన్నన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |75,577 |36.28 |ఎం. పి. బాలకృష్ణన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |68,181 |32.73 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|7,396 |- !105 |[[అంతియూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంతియూర్]] |[[పి. హరిభాస్కర్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |60,042 |32.32 |ఎం. శివబాలన్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |58,782 |31.64 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|1,260 |- !106 |[[గోబిచెట్టిపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|గోబిచెట్టిపాళయం]] | [[కె. ఎ. సెంగోట్టయ్యన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |82,612 |37.60 |ఎన్. నల్లశివం |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |58,782 |31.64 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|16,620 |- !107 |[[భవానీసాగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|భవానీసాగర్]] (ఎస్.సి) |[[వి. పి. తమిళసెల్వి]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |72,391 |33.73 |[[ఎ. బన్నారి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |67,822 |31.60 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|4,569 |- | rowspan="3" |[[నీలగిరి జిల్లా|నీలగిరి]] !108 |[[ఉదగమండలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉదగమండలం]] |[[ఎం. భోజరాజన్]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |48,488 |32.61 |ఆర్. ఇబ్రహీం |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |47,512 |31.95 |style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white;"|976 |- !109 |[[గూడలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|గూడలూరు]] (ఎస్.సి) |[[ద్రావిడమణి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |65,590 |43.37 |[[పొన్. జయశీలన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |42,757 |28.27 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|22,833 |- !110 |[[కూనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కూనూర్]] |[[కె. ఎం. రాజు]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |50,470 |35.69 |ఎ. రాము |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |42,371 |29.97 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|8,099 |- |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా|కోయంబత్తూరు]] !111 |[[మెట్టుపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టుపాళయం]] |[[ఎన్. సునీల్ ఆనంద్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |75,564 |30.97 |కవితా కల్యాణసుందరం |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |67,896 |27.79 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|7,768 |- | rowspan="4" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] !112 |[[అవనాశి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అవనాశి]] (ఎస్.సి) |[[కమలి. ఎస్.]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |84,209 |36.36 |[[ఎల్. మురుగన్]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |68,836 |29.72 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|15,373 |- !113 |[[తిరుప్పూర్ ఉత్తర శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పూర్ (ఉత్తర)]] | [[వి. సత్యభామ]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,31,401 |49.88 |[[ఎం. ఎస్. ఎం. ఆనందన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |61,409 |23.31 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|69,992 |- !114 |[[తిరుప్పూర్ దక్షిణ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుప్పూర్ (దక్షిణ)]] |[[ఎస్. బాలమురుగన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |73,793 |41.04 |కె. దినేష్‌కుమార్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |60,892 |33.86 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|12,901 |- !115 |[[పల్లడం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పల్లడం]] |[[కె. రామకుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,21,297 |40.30 |[[కె. పి. పరమశివం]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |83,400 |27.71 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|37,897 |- | rowspan="9" |[[కోయంబత్తూరు జిల్లా|కోయంబత్తూరు]] !116 |[[సూలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సూలూర్]] |[[ఎన్. ఎం. సుకుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |90,531 |33.10 |[[వి. పి. కందసామి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |85,741 |31.34 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|4,790 |- !117 |[[కవుండంపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కవుండంపళయం]] |[[కనిమొళి సంతోష్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,46,466 |40.24 |[[పి. ఆర్. జి. అరుణ్‌కుమార్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,04,326 |28.66 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|42,140 |- !118 |[[కోయంబత్తూరు ఉత్తర శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోయంబత్తూరు (ఉత్తర)]] |[[వి. సంపత్‌కుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |92,500 |40.24 |సెంథమిళసెల్వన్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |70,508 |31.18 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|21,992 |- !119 |[[తొండముత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తొండముత్తూర్]] | [[ఎస్. పి. వేలుమణి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |93,316 |36.09 |ఆర్. సతీష్ రాజు |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |78,591 |30.40 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|14,725 |- !120 |[[కోయంబత్తూరు సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోయంబత్తూరు సౌత్]] |[[వి. సెంథిల్ బాలాజీ]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |59,724 |38.16 |వి. సెంథిల్‌కుమార్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |57,453 |36.71 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|2,271 |- !121 |[[సింగనల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సింగనల్లూర్]] |[[కె. ఎస్. శ్రీ గిరి ప్రసాద్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |84,163 |38.08 |వి. శ్రీనిధి నాయుడు |{{Party name with color|Indian National Congress}} |65,024 |29.42 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|21,992 |- !122 |[[కినతుకడవు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిణతుకడవు]] |[[కె. విఘ్నేష్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |99,950 |37.31 |కె. వి. కె. ఎస్. శబరి కార్తికేయన్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |88,240 |32.94 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|11,710 |- !123 |[[పొల్లాచి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పొల్లాచి]] |[[కె. నిత్యానందన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |62,013 |34.22 |[[పొల్లాచి వి. జయరామన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |57,386 |31.67 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|4,627 |- !124 |[[వాల్పరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాల్పరై]] (ఎస్.సి) |[[ఎ. సుధాకర్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |57,671 |36.34 |ఎ. శ్రీధరన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |45,300 |30.11 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|9,371 |- | rowspan="2" |[[తిరుప్పూర్ జిల్లా|తిరుప్పూర్]] !125 |[[ఉడుమలైపేట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉడుమలైపేట్టై]] |[[ఎం. జయకుమార్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |68,549 |33.67 ||ఉడుమలై కె. రాధాకృష్ణన్ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |65,667 |32.26 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|2,882 |- !126 |[[మడతుకులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|మడతుకులం]] |[[ఆర్. జయరామకృష్ణన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |70,458 |37.43 |[[సి. షణ్ముగవేలు]] |{{Party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |54,490 |28.95 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|15,968 |- | rowspan="7" |[[దిండిగల్ జిల్లా|దిండిగల్]] !127 |[[పళని శాసనసభ నియోజకవర్గం|పళని]] |[[కె. రవి మనోహరన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |66,986 |32.11 |ఎం. ప్రవీణ్ కుమార్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |66,293 |31.78 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|693 |- !128 |[[ఒడ్డంచత్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒడ్డంచత్రం]] | [[ఆర్. సక్కరపాణి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |93,099 |46.17 |విదియాల్ శేఖర్ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |43,249 |24.72 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|43,249 |- !129 |[[అథూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం (దిండిగల్ జిల్లా)|అథూర్]] | [[ఐ. పెరియసామి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,06,240 |44.79 |[[ఎన్. కలైసెల్వి]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |83,872 |35.36 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|22,348 |- !130 |[[నిలకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|నిలకోట్టై]] (ఎస్.సి) |[[ఆర్. అయ్యనార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |68,580 |34.71 |నాగజ్యోతి |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |65,655 |33.23 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|2,925 |- !131 |[[నాథమ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాథం]] |[[నాథం ఆర్. విశ్వనాథన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |85,708 |35.84 |కె. కె. సెల్వకుమార్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |73,839 |30.88 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|11,869 |- !132 |[[దిండిగల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|దిండిగల్]] |[[ఐ. పి. సెంథిల్‌కుమార్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |57,671 |35.13 |జి. నజీర్ రాజా |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |73,358 |34.60 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|1,131 |- !133 |[[వేదసందూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేదసందూర్]] |[[టి. సామీనాథన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |84,948 |37.50 |[[వి. పి. బి. పరమశివం]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |74,885 |33.05 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|10,063 |- | rowspan="4" |[[కరూర్ జిల్లా|కరూర్]] !134 |[[అరవకురిచ్చి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరవకురిచి]] |[[మొంజనూర్ ఆర్. ఇలంగో]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |70,827 |39.11 |[[పి. కార్తికేయన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |51,445 |28.41 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|19,382 |- !135 |[[కరూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కరూర్]] |[[ఎం. ఆర్. విజయభాస్కర్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |71,542 |32.99 |వి.పి. మతియలగన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |69,721 |32.15 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|1,821 |- !136 |[[కృష్ణరాయపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కృష్ణరాయపురం]] (ఎస్.సి) |[[సత్య ఎం.]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |62,378 |32.94 |ఎస్. దివ్య |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |58,875 |31.09 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|3,503 |- !137 |[[కుళితలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుళితలై]] |[[సూర్యానూర్ ఎ. చంద్రన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |68,138 |32.59 |జి. బాలసుబ్రహ్మణి |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |67,559 |32.31 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|579 |- | rowspan="9" |[[తిరుచిరాపల్లి జిల్లా|తిరుచిరాపల్లి]] !138 |[[మనప్పరై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనప్పరై]] |[[ఆర్. కదిరవన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |83,041 |34.43 |పి. ఎల్. విజయకుమార్ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |81,615 |33.83 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|1,426 |- !139 |[[శ్రీరంగం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీరంగం]] |[[ఎస్. రమేష్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,03,235 |40.49 |ఎస్. దురైరాజ్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |69,645 |27.31 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|33,590 |- !140 |[[తిరుచిరాపల్లి పశ్చిమ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచిరాపల్లి (పశ్చిమ)]] |[[కె. ఎన్. నెహ్రూ]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |88,235 |44.94 |జి. రామమూర్తి |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |83,449 |42.50 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|4,786 |- !141 |[[తిరుచిరాపల్లి తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచిరాపల్లి (తూర్పు)]] |[[సి. జోసెఫ్ విజయ్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |91,381 |50.07 |ఇనిగో ఇరుదయరాజ్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |63,965 |35.05 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|27,416 |- !142 |[[తిరువెరుంబూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువెరుంబూర్]] |నావల్పట్టు ఎస్. విజి |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |89,837 |42.06 |[[అన్బిల్ మహేష్ పొయ్యమొళి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |81,132 |37.99 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|8,705 |- !143 |[[లాల్గుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|లాల్గుడి]] |[[లీమా రోజ్ మార్టిన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |60,795 |32.82 |[[కు.పా. కృష్ణన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |58,056 |31.35 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|2,739 |- !144 |[[మనచనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనచనల్లూర్]] |[[ఎస్. కదిరవన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |81,447 |38.82 |వి. శరవణన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |69,083 |32.93 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|12,364 |- !145 |[[ముసిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ముసిరి]] |[[ఎం. విఘ్నేష్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |71,281 |37.69 |ఎన్. ఎస్. ఎన్. కరుణానిరాజా |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |53,839 |28.47 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|17,442 |- !146 |[[తురైయూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తురైయూర్]] (ఎస్.సి) |[[ఎం. రవిశంకర్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |66,263 |35.93 |ఇ. సురోజ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |56,649 |30.72 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|9,614 |- | rowspan="2" |[[పెరంబలూర్ జిల్లా|పెరంబలూర్]] !147 |[[పెరంబలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరంబలూర్]] (ఎస్.సి) |[[కె. శివకుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |90,882 |35.83 |ఎస్. డి. జయలక్ష్మి |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |76,489 |30.15 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|14,393 |- !148 |[[కున్నం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కున్నం]] |[[ఎస్. ఎస్. శివశంకర్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |87,237 |37.84 |శరణ్య అన్బళగన్ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |71,680 |31.09 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|15,557 |- | rowspan="2" |[[అరియాలూర్ జిల్లా|అరియాలూర్]] !149 |[[అరియలూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరియాలూర్]] |[[తామరై ఎస్. రాజేంద్రన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |95,219 |40.37 |లతా బాలు |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |70,721 |29.98 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|24,498 |- !150 |[[జయంకొండ శాసనసభ నియోజకవర్గం|జయంకొండ]] |[[జి. వైతిలింగం]] |{{Party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |88,992 |38.94 |[[క. సో. క. కణ్ణన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |70,502 |30.85 |style="background:{{party color|Pattali Makkal Katchi}};color:black;"|18,490 |- | rowspan="9" |[[కడలూర్ జిల్లా|కడలూరు]] !151 |[[తిట్టకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిట్టకుడి]] (ఎస్.సి) |[[సి. వి. గణేశన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |63,106 |35.91 |రాజశేఖర్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |60,477 |34.41 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|2,629 |- !152 |[[విరుధాచలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుధాచలం]] |[[ప్రేమలత విజయకాంత్]] |{{Party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |69,351 |33.15 | ఎస్. విజయ్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |66,964 |32.01 |style="background:{{party color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}};color:black;"|2,387 |- !153 |[[నైవేలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|నెయ్వేలి]] |[[సోరత్తూరు ఆర్. రాజేంద్రన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |63,731 |37.76 |[[సబా రాజేంద్రన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |52,769 |31.26 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|10,962 |- !154 |[[పన్రుటి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పన్రుటి]] |[[కె. మోహన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |78,398 |37.20 |అబ్దుల్ రెహ్మాన్ |{{Party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |67,735 |32.14 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|10,663 |- !155 |[[కడలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడలూరు]] |[[వి. రాజ్‌కుమార్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |70,856 |37.22 |ఎ. ఎస్. చంద్రశేఖర్ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |55,337 |29.07 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|15,519 |- !156 |[[కురింజిపాడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కురింజిపాడి]] |[[ఎం. ఆర్. కె. పన్నీర్ సెల్వం]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |76,695 |35.84 |ఎ. భువనేంద్రన్ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |71,680 |32.30 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|7,589 |- !157 |[[భువనగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|భువనగిరి]] |[[ఎ. అరుణ్మొళితేవన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |75,707 |36.52 |దురై కె. శరవణ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |73,220 |35.32 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|2,487 |- !158 |[[చిదంబరం శాసనసభ నియోజకవర్గం|చిదంబరం]] |[[తమిమున్ అన్సారీ]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |69,739 |35.48 |[[కె. ఎ. పాండియన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |63,992 |32.55 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|5,747 |- !159 |[[కట్టుమన్నార్కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కట్టుమన్నార్కోయిల్]] (ఎస్.సి) |[[జ్యోతిమణి ఇళయపెరుమాళ్]] |{{Party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |85,179 |45.33 |అన్బు చోళన్ |{{Party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |52,116 |27.74 |style="background:{{party color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}};color:white;"|33,063 |- | rowspan="3" |[[మైలాదుత్తురై జిల్లా|మైలాదుతురై]] !160 |[[సిర్కాళి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సిర్కాళి]] (ఎస్.సి) |[[సెంథిల్ సెల్వన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |71,449 |35.64 |ఎం. శక్తి |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |60,032 |29.95 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|11,417 |- !161 |[[మైలాడుతురై లోక్‌సభ నియోజకవర్గం|మైలాడుతురై]] |[[జమాల్ యూనిస్ మొహమ్మద్]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |67,189 |36.09 |ఎస్. ఎ. పళనిసామి |{{party name with color|Pattali Makkal Katchi}} |57,166 |30.33 |style="background:{{party color|Indian National Congress}};color:white;"|10,845 |- !162 |[[పూంపుహార్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|పొంపుహార్]] |[[నివేదా ఎం. మురుగన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |81,096 |36.98 |ఎస్. పవున్‌రాజ్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |72,836 |33.21 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|8,260 |- | rowspan="3" |[[నాగపట్నం జిల్లా|నాగపట్నం]] !163 |[[నాగపట్టినం శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాగపట్నం]] |[[ఎం. హెచ్. జవహిరుల్లా]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |56,305 |37.21 |సుకుమార్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |46,524 |30.74 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|9,781 |- !164 |[[కిల్వేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్వేలూరు]] (ఎస్.సి) |[[డి. లత]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |56,108 |37.00 |T.A.P. సెంథిల్ పాండియన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |53,830 |35.50 |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}};color:white;"|2,278 |- !165 |[[వేదారణ్యం శాసనసభ నియోజకవర్గం|వేదారణ్యం]] |[[ఓ. ఎస్. మణియన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |59,172 |36.48 |మా.మె. పుగళేంధి |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |51,841 |31.96 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|7,331 |- | rowspan="4" |[[తిరువారూర్ జిల్లా|తిరువారూర్]] !166 |[[తిరుతురైపూండి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుతురైపూండి]] (ఎస్.సి) |[[కె. మరిముత్తు]] |{{Party name with color|Communist Party of India}} |74,062 |38.77 |ఎస్. పాండియన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |61,140 |32.01 |style="background:{{party color|Communist Party of India}};color:white;"|12,922 |- !167 |[[మన్నార్గుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|మన్నార్గుడి]] |[[ఎస్. కామరాజ్]] |{{Party name with color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} |68,416 |35.25 |టి. ఆర్. బి. రాజా |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |66,850 |34.44 |style="background:{{party color|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}};color:white;"|1,566 |- !168 |[[తిరువారూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువారూర్]] |[[కె. పూండి కలైవానన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |93,408 |42.87 |వి. వీరమణి |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |75,260 |34.54 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|18,148 |- !169 |[[నన్నిలం శాసనసభ నియోజకవర్గం|నన్నిలం]] |[[ఆర్. కామరాజ్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,03,462 |44.70 |వి. ఎం. ఎస్. మహ్మద్ ముబారక్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |61,738 |26.68 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|41,724 |- | rowspan="8" |[[తంజావూరు జిల్లా|తంజావూరు]] !170 |[[తిరువిడైమరుదూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువిడైమరుదూర్]] (ఎస్.సి) |[[గోవి. చెళియన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |79.951 |38.26 |ఎస్. ప్రభాకరన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |65,835 |31.51 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|14,116 |- !171 |[[కుంభకోణం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుంభకోణం]] |[[ఆర్. వినోద్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |78,650 |37.96 |[[జి. అన్బళగన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |76,932 |37.43 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|679 |- !172 |[[పాపనాశం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాపనాశం]] |[[ఎ. ఎం. షాజహాన్]] |{{Party name with color|Indian Union Muslim League}} |69,284 |33.35 |యు. అజరుద్దీన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |68,219 |32.84 |style="background:{{party color|Indian Union Muslim League}};color:white;"|1,065 |- !173 |[[తిరువయ్యారు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువయ్యారు]] |[[దురై. చంద్రశేఖర్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |80,425 |36.21 |ఎం. మణికందన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |71,870 |32.36 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|8,555 |- !174 |[[తంజావూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|తంజావూరు]] |[[ఆర్. విజయ్ శరవణన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |87,705 |44.12 |రామనాథన్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |70,750 |35.59 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|16,955 |- !175 |[[ఒరతనాడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒరతనాడ్]] |[[ఆర్. వైతిలింగం]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |86,759 |44.42 |కె. అరవింద్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |51,731 |26.49 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|35,028 |- !176 |[[పట్టుక్కోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పట్టుక్కోట్టై]] |[[కె. అన్నాదురై]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |65,963 |35.90 |సి. మదన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |52,209 |28.41 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|13,754 |- !177 |[[పేరవురని శాసనసభ నియోజకవర్గం|పేరవురని]] |[[ఎన్. అశోక్‌కుమార్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |60,919 |34.56 |గోవి ఇళంగో |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |57,757 |32.77 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|3,162 |- | rowspan="6" |[[పుదుక్కొట్టై జిల్లా|పుదుక్కోట్టై]] !178 |[[గందర్వకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|గందర్వకోట్టై]] (ఎస్.సి) |[[ఎన్. సుబ్రమణియన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |58,795 |35.08 |సి. ఉదయకుమార్ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |47,756 |28.49 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|11,039 |- !179 |[[విరాలిమలై శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరాలిమలై]] |[[సి. విజయభాస్కర్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,05,773 |51.87 |పి. మురుగేశన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |43,700 |21.43 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|62,073 |- !180 |[[పుదుక్కోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పుదుక్కోట్టై]] |[[వి. ముత్తురాజా]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |66,825 |35.10 |కె. ఎం. షరీఫ్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |64,958 |34.12 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|1,867 |- !181 |[[తిరుమయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుమయం]] |[[ఎస్. రఘుపతి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |58,201 |31.87 |సి. సింధామణి |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |56,709 |31.05 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|1,492 |- !182 |[[అలంగుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలంగుడి]] |[[శివ వి. మెయ్యనాథన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |64,929 |35.98 |దురై కందసామి |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |51,952 |28.78 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|12,977 |- !183 |[[అరంతంగి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరంతంగి]] |[[జె. మహ్మద్ ఫర్వాస్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |73,244 |40.08 |[[టి. రామచంద్రన్]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |63,182 |34.58 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|10,062 |- | rowspan="4" |[[శివగంగ జిల్లా|శివగంగ]] !184 |[[కరైకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కరైకుడి]] |[[టి. కె. ప్రభు]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,01,358 |44.21 |[[ఎస్. మంగుడి]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |55,284 |24.11 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|46,074 |- !185 |[[తిరుప్పత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం (శివగంగై జిల్లా)|తిరుప్పత్తూరు]] |[[శ్రీనివాస సేతుపతి]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |83,375 |38.65 |[[కె. ఆర్. పెరియకరుప్పన్]] |{{party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |83,374 |38.65 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|1 |- !186 |[[శివగంగ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శివగంగ]] |[[కుళందై రాణి నాచియార్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |73,737 |35.45 |[[పి. ఆర్. సెంథిల్‌నాథన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |58,656 |27.40 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|15,081 |- !187 |[[మనమదురై శాసనసభ నియోజకవర్గం|మనమదురై]] (ఎస్.సి) |[[డి. ఇళంగోవన్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |69,971 |33.54 |[[ఎ. తమిళరాసి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |68,763 |32.96 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|1,208 |- | rowspan="10" |[[మదురై జిల్లా|మదురై]] !188 |[[మేలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మేలూర్]] |[[ఎ. మదురై వీరన్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |60,080 |31.50 |పి. విశ్వనాథన్ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |57,356 |30.07 |style="background:{{party color|Indian National Congress}};color:white;"|2,724 |- !189 |[[మదురై తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై (తూర్పు)]] |[[ఎస్. కార్తికేయన్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,18,777 |43.74 |[[పి. మూర్తి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |1,02,230 |37.64 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|16,547 |- !190 |[[షోలవందన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|చోళవందన్]] (ఎస్.సి) |[[ఎం. వి. కరుప్పయ్య]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |63,907 |33.80 |[[ఎ. వెంకటేశన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |61,229 |32.38 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|2,678 |- !191 |[[మదురై నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై నార్త్]] |[[ఎ. కల్లానై]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |72,853 |45.03 |[[జి. తలపతి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |54,815 |33.88 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|18,038 |- !192 |[[మదురై సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై సౌత్]] |[[ఎం. ఎం. గోపిసన్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |62,415 |44.11 |[[ఎం. బూమినాథన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |40,886 |28.89 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|21,529 |- !193 |[[మదురై సెంట్రల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై సెంట్రల్]] |[[మదార్ బదురుదీన్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |63,414 |42.68 |[[పళనివేల్ త్యాగరాజన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |44,286 |29.80 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|19,128 |- !194 |[[మదురై వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|మదురై వెస్ట్]] |[[ఎస్. ఆర్. తంగపాండి]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |88,250 |40.78 |రఘు బాలాజీ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |76,319 |35.27 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|11,931 |- !195 |[[తిరుపరంకుండ్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుపరంకుండ్రం]] |[[సి. టి. ఆర్. నిర్మల్ కుమార్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,14,316 |44.75 |ఎస్. కీర్తిగా తంగపాండి |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |72,763 |28.48 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|41,553 |- !196 |[[తిరుమంగళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుమంగళం]] |[[ఎం. మణిమారన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |88,291 |38.22 |[[ఆర్. బి. ఉదయకుమార్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |64,484 |27.92 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|23,807 |- !197 |[[ఉసిలంపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఉసిలంపట్టి]] |[[విజయ్ మహాలింగం]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |65,743 |29.34 |టి. శరవణకుమార్ |{{party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |63,938 |28.54 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|1,805 |- | rowspan="4" |[[థేని జిల్లా|థేని]] !198 |[[అండిపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|అండిపట్టి]] |[[ఎ. మహారాజన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |74,324 |34.20 |వి. పాండి |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |64,770 |29.80 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|9,554 |- !199 |[[పెరియకులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పెరియకులం]] (ఎస్.సి) |[[జి. శబరి ఐంగరన్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |85,656 |40.56 |పి. శక్తివేల్ |{{Party name with color|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} |66,335 |31.41 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|19,321 |- !200 |[[బోడినాయకనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|బోడినాయకనూర్]] |[[ఎస్. ప్రకాష్ కుమార్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |85,206 |38.62 |ఓ. పన్నీర్‌సెల్వం |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |78,401 |35.54 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|6,805 |- !201 |[[కంబం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కంబమ్]] |[[పి. ఎల్. ఎ. జగన్నాథ్ మిశ్రా]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |85,394 |40.55 |[[ఎన్. రామకృష్ణన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |84,643 |40.20 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|751 |- | rowspan="7" |[[విరుదునగర్ జిల్లా|విరుదునగర్]] !202 |[[రాజపాళయం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాజపాళయం]] |[[కె. జగదీశ్వరి]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |65,548 |35.81 |[[ఎస్. తంగ పాండియన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |54,943 |30.02 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|10,605 |- !203 |[[శ్రీవిల్లిపుత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీవిల్లిపుత్తూర్]] (ఎస్.సి) |[[ఎ. కార్తీక్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |65,653 |33.93 |పి. మహాలింగం |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |57,702 |29.50 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|8,581 |- !204 |[[సత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|సత్తూరు]] |[[ఎ. కదర్కరైరాజ్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |62,060 |31.23 |నైనార్ నాగేంద్రన్ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |56,071 |28.21 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|5,989 |- !205 |[[శివకాశి శాసనసభ నియోజకవర్గం|శివకాశి]] |[[ఎస్. కీర్తన]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |68,709 |35.51 |గణేశన్ అశోకన్ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |57,039 |29.47 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|11,670 |- !206 |[[విరుదునగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|విరుదునగర్]] |[[పి. సెల్వం]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |63,653 |37.93 |విజయప్రభాకర్ |{{Party name with color|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} |54,262 |32.33 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|9,391 |- !207 |[[అరుప్పుకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|అరుప్పుకోట్టై]] |[[సత్తూర్ రామచంద్రన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |65,104 |36.49 |కె. కార్తీక్ కుమార్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |60,161 |33.72 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|4,943 |- !208 |[[తిరుచూలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచూలి]] |[[తంగం తెన్నరసు]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |75,085 |41.43 |ఎస్. సమయన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |61,600 |33.99 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|13,485 |- | rowspan="4" |[[రామనాథపురం జిల్లా|రామనాథపురం]] !209 |[[పరమకుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పరమకుడి]] (ఎస్.సి) |[[కె. కె. కదిరవన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |59,161 |31.18 |జి. గోపీనాథన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |55,613 |29.31 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|3,548 |- !210 |[[తిరువాడనై శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరువాడనై]] |[[రాజీవ్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |69,551 |31.57 |కరు మాణిక్కం |{{Party name with color|Indian National Congress}} |67,038 |30.43 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|2,513 |- !211 |[[రామనాథపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రామనాథపురం]] |[[ఖాదర్‌బాషా ముత్తురామలింగం]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |89,137 |37.52 |ఈ. కె. సాహుల్ హమీద్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |76,678 |32.28 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|12,459 |- !212 |[[ముదుకులత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ముదుకులత్తూరు]] |[[ఆర్. ఎస్. రాజా కన్నప్పన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |68,003 |29.39 |వి. మలర్విజి జయబాల |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |51,405 |22.22 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|16,598 |- | rowspan="6" |[[తూత్తుకుడి జిల్లా|తూత్తుకుడి]] !213 |[[విలాతికులం శాసనసభ నియోజకవర్గం|విలాతికులం]] |[[జి. వి. మార్కండేయన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |58,395 |33.40 |కాసిరామ్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |50,167 |28.70 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|8,228 |- !214 |[[తూత్తుక్కుడి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తూత్తుక్కుడి]] |[[శ్రీనాథ్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |1,00,536 |49.11 |పి. మహాలింగం |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |62,805 |30.68 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|8,581 |- !215 |[[తిరుచెందూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరుచెందూర్]] |[[అనిత ఆర్. రాధాకృష్ణన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |72,723 |39.09 |జె. మురుగన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |66,851 |35.93 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|5,872 |- !216 |[[శ్రీవైకుంటం శాసనసభ నియోజకవర్గం|శ్రీవైకుంటం]] |[[వి. జి. శరవణన్]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |58,814 |33.34 |[[ఎస్. పి. షణ్ముగనాథన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |57,628 |32.67 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|1,186 |- !217 |[[ఒట్టపిడారం శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఒట్టపిడారం]] (ఎస్.సి) |[[పి. మదన్‌రాజా]] |{{party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |81,625 |41.62 |పి. ఎం. రామజెయం |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |52,542 |26.79 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|29,083 |- !218 |[[కోవిల్‌పట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కోవిల్‌పట్టి]] |[[కె. కరుణానిధి]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |61,643 |31.74 |ఎస్. బాలసుబ్రహ్మణ్యం |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |60,800 |31.30 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|843 |- | rowspan="5" |[[తెన్‌కాశి జిల్లా|తెన్కాసి]] !219 |[[శంకరన్‌కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|శంకరన్‌కోవిల్]] |[[దిలీపన్ జయశంకరన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |64,865 |33.01 |సి. రామరాజన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |58,376 |29.71 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|6,489 |- !220 |[[వాసుదేవనల్లూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|వాసుదేవనల్లూర్]] (ఎస్.సి) |[[ఇ. రాజా]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |63,045 |33.22 |అనంతన్ అయ్యసామి |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |56,462 |29.75 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|6,583 |- !221 |[[కడయనల్లూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కడయనల్లూర్]] |[[టి. ఎం. రాజేంద్రన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |79,832 |35.97 |[[సి. కృష్ణమురళి]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |73,579 |33.15 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|6,253 |- !222 |[[తెన్కాసి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తెన్కాసి]] |[[కలై కతిరవన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |79,699 |33.92 |[[ఎస్. సెల్వమోహన్‌దాస్ పాండియన్]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |69,400 |29.53 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|10,299 |- !223 |[[అలంగుళం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అలంగుళం]] |[[పి.హెచ్. మనోజ్ పాండియన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |69,170 |31.32 |కె. ఆర్. పి. ప్రభాకరన్ |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |61,372 |27.79 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|7,798 |- | rowspan="5" |[[తిరునల్వేలి జిల్లా|తిరునెల్వేలి]] !224 |[[తిరునల్వేలి శాసనసభ నియోజకవర్గం|తిరునెల్వేలి]] |[[ఆర్.ఎస్. మురుగన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |75,840 |34.72 |సు. సుబ్రమణియన్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |64,426 |29.50 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|11,414 |- !225 |[[అంబసముద్రం శాసనసభ నియోజకవర్గం|అంబసముద్రం]] |[[ఇసక్కి సుబయ్య]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |65,589 |34.30 |[[వి. పి. దురై]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |55,344 |28.95 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|10,245 |- !226 |[[పాలయంకోట్టై శాసనసభ నియోజకవర్గం|పాళయంకోట్టై]] |[[ఎం. అబ్దుల్ వహాబ్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |79,744 |44.15 |ఎస్. మరియా జాన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |65,939 |36.51 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|13,805 |- !227 |[[నంగునేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|నంగునేరి]] |[[వి. రెడ్డియార్‌పట్టి నారాయణన్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |74,952 |35.79 |[[రూబీ మనోహరన్]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |58,533 |27.95 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|16,419 |- !228 |[[రాధాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|రాధాపురం]] |[[సతీష్ క్రిస్టోఫర్]] |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |69,947 |34.99 |[[ఎం. అప్పావు]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |57,634 |28.83 |style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white;"|12,313 |- | rowspan="6" |[[కన్యాకుమారి జిల్లా|కన్యాకుమారి]] !229 |[[కన్యాకుమారి శాసనసభ నియోజకవర్గం|కన్యాకుమారి]] |[[ఎన్. తలవాయి సుందరం]] |{{Party name with color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} |75,045 |31.38 |ఆర్. మహేష్ |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |74,831 |31.29 |style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|214 |- !230 |[[నాగర్‌కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|నాగర్‌కోయిల్]] |[[ఎస్. ఆస్టిన్]] |{{Party name with color|Dravida Munnetra Kazhagam}} |69,880 |35.60 |జి. బెర్విన్ కింగ్స్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |62,310 |31.75 |style="background:{{party color|Dravida Munnetra Kazhagam}};color:white;"|7,570 |- !231 |[[కొలచల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|కొలచల్]] |[[తరహై కత్‌బర్ట్]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |66,207 |33.27 |ప్రేమ్ అలెక్స్ లారెన్స్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |63,374 |31.84 |style="background:{{party color|Indian National Congress}};color:white;"|2,833 |- !232 |[[పద్మనాభపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం|పద్మనాభపురం]] |[[ఆర్. చెల్లస్వామి]] |{{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)}} |68,938 |38.18 |ఎస్. కృష్ణ కుమార్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |53,369 |29.56 |style="background:{{party color|Communist Party of India (Marxist)}};color:white;"|15,569 |- !233 |[[విలవంకోడ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|విలవంకోడ్]] |[[టి. టి. ప్రవీణ్]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |70,755 |40.45 |కె. మైఖేల్ కుమార్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |49,785 |28.46 |style="background:{{party color|Indian National Congress}};color:white;"|20,970 |- !234 |[[కిల్లియూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|కిల్లియూర్]] |[[ఎస్. రాజేష్ కుమార్]] |{{Party name with color|Indian National Congress}} |66,434 |37.42 |ఎస్. సాబిన్ |{{Party name with color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |65,123 |36.68 |style="background:{{party color|Indian National Congress}};color:white;"|1,311 |- |} === విశ్లేషణ === నటుడి నుండి రాజకీయ నాయకుడిగా మారిన సి. జోసెఫ్ విజయ్ నేతృత్వంలోని రెండేళ్ల పార్టీ తమిళగ వెట్రి కజగం (TVK), 2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలలో 234 స్థానాలకు గాను 108 స్థానాలను గెలుచుకుంది. ఈ పార్టీ ప్రచారం ప్రధానంగా యూట్యూబ్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ఫేస్‌బుక్, వాట్సాప్ వంటి సామాజిక మాధ్యమాలు, డిజిటల్ ప్రచారంపై ఎక్కువగా ఆధారపడిందని విశ్లేషకులు, మీడియా వ్యాఖ్యాతలు గుర్తించారు. ఇది భారతదేశంలో డిజిటల్-ఫస్ట్ రాజకీయ సమీకరణ వైపు ఒక పెద్ద మార్పును ప్రతిబింబిస్తుందని బీబీసీ (BBC) అభివర్ణించింది.<ref name=":2">{{Cite web |date=2026-05-10 |title=Vijay, TVK: How social media turned Indian film star into a political force in Tamil Nadu |url=https://www.bbc.com/news/articles/cj4pn1z8x45o |access-date=2026-05-11 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=May 7, 2026 |title=How Vijay Was Already Winning On Instagram Before Tamil Nadu Victory |url=https://www.ndtv.com/india-news/how-vijay-was-already-winning-on-instagram-before-tamil-nadu-victory-11462582 |website=NDTV}}</ref> భారతదేశంలో ఎన్నికల ప్రచారాలు సాంప్రదాయకంగా బహిరంగ సభలు, ప్రసంగాలు, బ్యానర్లు, ఇంటింటి ప్రచారం, విస్తృతమైన మీడియా ప్రచారంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. తమిళనాడులో, డీఎంకే, ఏఐఏడీఎంకే వంటి ద్రావిడ పార్టీలు దశాబ్దాలుగా రాష్ట్ర రాజకీయాలపై ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి, వీరి రాజకీయాలు సామాజిక న్యాయం, సంక్షేమ విధానాల చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. ఈ కాలంలో, తమిళనాడు 2024-25లో 11.2% ఆర్థిక వృద్ధితో పాటు బలమైన ఆర్థిక, సామాజిక సూచికలను నమోదు చేసింది, ఉత్పాదక రంగ విస్తరణను కొనసాగించింది. ప్రధాన ద్రావిడ పార్టీల సుదీర్ఘ ఆధిపత్యం రాజకీయ ప్రత్యామ్నాయాలపై ఆసక్తి పెరగడానికి దోహదపడిందని, ముఖ్యంగా సాంప్రదాయ రాజకీయ కథనాలకు తక్కువ అనుబంధం కలిగి ఉండి, రాజకీయ మార్పు పిలుపులకు ఎక్కువగా ఆకర్షితులయ్యే యువ ఓటర్లు, జెన్ జెడ్ (Gen Z) ఓటర్లలో ఈ మార్పు కనిపించిందని రాజకీయ పరిశీలకులు పేర్కొన్నారు.<ref name=":2" /><ref name=":4">{{Cite web |date=2026-05-05 |title=Vijay, Tamil Nadu election results 2026: How a film star won in the Indian state |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8xwjx54zggo |access-date=2026-05-11 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> రాష్ట్రంలో అత్యంత గుర్తింపు పొందిన వ్యక్తులలో విజయ్ ఒకరు అయినప్పటికీ, ఎన్నికల సమయంలో ఆయన మూడు వారాల కంటే తక్కువ కాలం మాత్రమే స్వయంగా ప్రచారం చేసినట్లు నివేదికలు తెలిపాయి. కొన్ని ప్రచార కార్యక్రమాలు రద్దు చేయబడ్డాయి, దీనికి లాజిస్టికల్ పరిమితులు, సమయ పరిమితులే కారణమని పార్టీ పేర్కొంది. విస్తృతమైన భౌతిక ప్రచారానికి బదులుగా, టీవీకే డిజిటల్ కమ్యూనికేషన్, ఆన్‌లైన్ సమీకరణపై గణనీయమైన దృష్టి పెట్టింది. ప్రచార సమయంలో విజయ్ మీడియా ఇంటర్వ్యూలు ఇవ్వలేదు లేదా విలేకరుల సమావేశాలు నిర్వహించలేదు, ఆయన ప్రసంగాలు సాధారణంగా ఇతర రాజకీయ నాయకుల కంటే చిన్నవిగా ఉన్నాయి. టీవీకే (TVK) ప్రచారంలో ఎక్కువ భాగం సామాజిక మాధ్యమాల ద్వారానే జరిగింది. అభిమాన సంఘాల విస్తృత నెట్‌వర్క్ సభ్యులతో సహా టీవీకే మద్దతుదారులు, వలంటీర్లు ప్రచార సామగ్రి, ప్రసంగాల క్లిప్‌లు, ఇన్‌స్టాగ్రామ్ రీల్స్, యూట్యూబ్ షార్ట్‌లు, వాట్సాప్ సందేశాలను ఆన్‌లైన్‌లో ప్రసారం చేశారు. టీవీకే ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ విభాగం కూడా ప్రచార కంటెంట్‌ను రూపొందించడంలో, ప్రత్యర్థి పార్టీల విమర్శలను తిప్పికొట్టడంలో పాత్ర పోషించింది.<ref name=":2" /> విజయ్ సోషల్ మీడియా వ్యూహాన్ని ఎన్డీటీవీ (NDTV) హైలైట్ చేసింది, ప్రధానంగా సినిమాలు, పబ్లిక్ అప్పీయరెన్స్‌లు, ఎన్నికలకు సంబంధించిన సామాజిక సందేశాలకు సంబంధించిన అప్‌డేట్‌ల కోసం ఇన్‌స్టాగ్రామ్ వంటి ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను ఆయన ఎంపిక చేసుకుని ఉపయోగించారని పేర్కొంది. యువ ఓటర్లు, మహిళలతో పాటు చెన్నైలోని ఓటర్లు, ఇస్తాంబుల్‌తో సహా విదేశాల్లోని తమిళుల్లో ఆయన ఆన్‌లైన్ ఎంగేజ్‌మెంట్ ప్రత్యేకంగా బలంగా ఉంది.<ref name=":3" /> యువ ఓటర్లతో పాటు తొలిసారి ఓటు వేస్తున్న వారి నుంచి టీవీకేకు గణనీయమైన మద్దతు లభించింది. తమిళనాడు ఓటర్లలో గణనీయమైన వాటాను కలిగి ఉన్న 18 నుండి 39 సంవత్సరాల వయస్సు గల ఓటర్లు, పార్టీ 108 సీట్లు గెలుచుకోవడంలో ముఖ్యమైన మద్దతు స్థానంగా పరిగణించబడ్డారు.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> అనుకూలమైన అంతర్గత అంచనాల కారణంగా అధికార డీఎంకే కూడా అతివిశ్వాసంతో ఉన్నట్లు కనిపించింది, ఇది సకాలంలో మార్పులు చేర్పులు చేయడాన్ని ఆలస్యం చేసి ఉండవచ్చు. అంకెల ప్రకారం బలంగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, మిత్రపక్షాల మధ్య పేలవమైన సమన్వయం, అస్థిరమైన ప్రచార సందేశాలు, అనేక నియోజకవర్గాల్లో సమర్థవంతమైన ఓట్ల బదిలీ లేకపోవడం వల్ల కూటమి ఎన్నికల పనితీరు పరిమితమైంది. అలాగే పెద్ద కుంభకోణాలు లేనప్పటికీ నిరంతర అవినీతి ఆరోపణలు, ప్రతికూల ప్రజా దృక్పథాలు ప్రచారాన్ని మరింత బలహీనపరిచాయి, ఇవన్నీ సమష్టిగా ఈ ఫలితానికి దోహదపడ్డాయి.<ref>{{citation|url=https://www.thenewsminute.com/videos/dmks-fall-in-2026-anti-incumbency-or-something-bigger-let-me-explain-134|title=DMK’s fall in 2026: Anti-incumbency or something bigger?|website=thenewsminute|date=2026-05-06}}</ref> లెక్కింపు ప్రారంభం నుండి చెన్నై జిల్లా అంతటా ఆధిక్యంలో ఉన్న టీవీకే చివరకు నగరంలోని 22 నియోజకవర్గాలలో 20 స్థానాలను గెలుచుకుంది. డీఎంకే నిలుపుకున్న చేపాక్-తిరువల్లికేని, హార్బర్ నియోజకవర్గాలు మినహాయించి,{{Efn|[[1991 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|1991 ఎన్నికల]]లో కూడా డీఎంకే గెలుచుకున్న 2 స్థానాల్లో ఇది ఒకటి.<ref>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/assembly-elections-2011/tamil-nadu/worst-ever-show-by-dmk-in-citadel-chennai/articleshow/8309492.cms|title=Worst-ever show by DMK in citadel Chennai|website=timesofindia|date=2011-05-14}}</ref>}} సుదీర్ఘకాలంగా డీఎంకే కంచుకోటగా, వందేళ్ల ద్రావిడ ఉద్యమానికి రాజకీయ పూర్వగామి అయిన జస్టిస్ పార్టీకి చారిత్రక స్థావరంగా ఉన్న ప్రాంతంలో ఇది ఒక పెద్ద ముందడుగుగా పరిగణించబడుతుంది.<ref name="TNresultsDH" /><ref name="TNresultsoutlook"/><ref>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/justice-party-100-years-of-dravidian-movement/articleshow/49863466.cms|title=Justice Party: 100 years of Dravidian movement|website=timesofindia|date=2026-05-05}}</ref> పొరుగున ఉన్న కాంచీపురం, తిరువళ్లూరు, చెంగల్పట్టు, వేలూరు జిల్లాల్లో డీఎంకే ఘోర పరాజయాన్ని చవిచూసింది.<ref name="TNresultsDH">{{citation|url=https://www.deccanherald.com/elections/tamil-nadu/tamil-nadu-assembly-elections-2026-vijay-demolishes-dmks-chennai-citadel-in-first-polls-3992105|title=Vijay demolishes DMK's Chennai citadel in electoral debut|website=Deccan Herald|date=2026-05-05}}</ref> ఉత్తర తమిళనాడును టీవీకే కైవసం చేసుకుంది, ఏఐఏడీఎంకే కంచుకోటలుగా పరిగణించబడే పశ్చిమ కొంగు ప్రాంతం, దక్షిణ తమిళనాడులో భారీ విజయాలు నమోదు చేసింది, ఈ ప్రాంతాల్లో ప్రధాన పార్టీగా ఆవిర్భవించింది.<ref name="auto">{{citation|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Coimbatore/vijays-party-breaks-aiadmks-hold-over-western-tn/article70939336.ece|title=Vijay's party breaks AIADMK's hold over western T.N.|website=the hindu|date=2026-05-05}}</ref><ref name="auto"/> రాష్ట్రంలోని షెడ్యూల్డ్ కులాల కోసం రిజర్వ్ చేయబడిన 46 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలలో టీవీకే 24 స్థానాలను గెలుచుకుంది. ద్రావిడ పార్టీలు, వీసీకే దళిత ఓటు బ్యాంకులోకి చొచ్చుకుపోవడం ద్వారా పశ్చిమ, ఉత్తర తమిళనాడు అంతటా ప్రధాన విజయాలను నమోదు చేసింది, రిజర్వ్ చేసిన స్థానాల్లో సగానికి పైగా దక్కించుకున్న మొదటి కొత్త పార్టీగా అవతరించింది, ఏఐఏడీఎంకే, డీఎంకేలు చెరో తొమ్మిది స్థానాలు గెలుచుకున్నాయి.<ref>{{citation|url=https://tamil.oneindia.com/news/chennai/vijay-out-of-46-reserved-seats-in-tamil-nadu-tvk-won-24-seats-in-the-tamil-nadu-election-2026-796645.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260509101014/https://tamil.oneindia.com/news/chennai/vijay-out-of-46-reserved-seats-in-tamil-nadu-tvk-won-24-seats-in-the-tamil-nadu-election-2026-796645.html|title=46 தனித் தொகுதிகளில் 24ல் தவெக ஆதிக்கம்.. சரிந்த திமுக, அதிமுகவின் கோட்டை.. விசிகவுக்கும் சேதாரம்!|website=[[Oneindia]] tamil|date=2026-05-05|archive-date=2026-05-09|language=ta}}</ref><ref>{{citation|url=https://tamil.samayam.com/latest-news/state-news/how-tvk-vijay-won-24-reserved-constituencies-22-lost-in-2026-election-results/articleshow/130827230.cms|title=தவெக தன்வசப்படுத்திய 24 தனி தொகுதிகள்.. விஜய் சாதித்தது எப்படி? தவறவிட்ட அந்த 22 தொகுதிகள்!|website=timesofindia Samayam tamil|date=2026-05-05|language=ta}}</ref> ఏఐఏడీఎంకే నేతృత్వంలోని కూటమిలో బలహీనమైన ఓట్ల బదిలీ, 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల సమయంలో రాష్ట్రంలో బీజేపీ సాధించిన స్వతంత్ర జోరు క్షీణించడం 2025 ఏప్రిల్లో ఏఐఏడీఎంకేతో కొత్త పొత్తు పెట్టుకోవడం వల్లే జరిగిందని భావిస్తున్నారు. మాజీ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు కె. అన్నామలై పక్కనపెట్టబడటం దాని పేలవమైన ప్రదర్శనకు ప్రధాన కారకాలుగా పరిగణించబడ్డాయి, ముఖ్యంగా "విజయ్ ఫ్యాక్టర్" పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో పట్టణ, యువ ఓటర్లలో ఈ ప్రభావం కనిపించింది.<ref>{{citation|url=https://www.dtnext.in/news/tamilnadu/tn-election-results-2026-heads-likely-to-roll-as-bjp-slips-to-single-digit|title=TN election results 2026: Heads likely to roll as BJP slips to single digit|website=DT next|date=2026-05-05}}</ref> అయితే, ఉత్తర తమిళనాడులోని కొన్ని ప్రాంతాలలో వన్నియార్ ఓట్లను ఏకీకృతం చేయడం ద్వారా ఏఐఏడీఎంకే-పీఎంకే కూటమి సాపేక్షంగా కూటమికి అనుకూలంగా పనిచేసిందని ఫలితాలు సూచించాయి.<ref>{{citation|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/north-south-east-west-its-tvk-wherever-you-look/articleshow/130813460.cms|title=Tamil Nadu poll results: North, south, east, west-it's TVK wherever you look|website=timesofindia|date=2026-05-05}}</ref> సేలం, కోయంబత్తూర్, ఈరోడ్, తిరుచిరాపల్లి, మదురై వంటి పట్టణ కేంద్రాలలో డీఎంకే, ఏఐఏడీఎంకే రెండింటినీ టీవీకే గణనీయంగా బలహీనపరిచింది. ఏఐఏడీఎంకే కూటమి అనుబంధం ద్వారా పశ్చిమ, ఉత్తర తమిళనాడులోని కొన్ని ప్రాంతాలలో కొంతమేర మద్దతును నిలుపుకోగా, డీఎంకే తన సాంప్రదాయ కావేరి డెల్టా కంచుకోటలో సాపేక్షంగా మెరుగైన పనితీరు కనబరిచింది.<ref name="TNresultsoutlook">{{citation|url=https://www.outlookindia.com/elections/tvk-sweeps-dmk-fortress-chennai-m-k-stalin-among-those-who-bite-the-dust|title=TVK Sweeps DMK Fortress Chennai: M. K. Stalin Among Those Who Bite The Dust|website=Outlook India|date=2026-05-04}}</ref><ref>{{citation|url=https://www.thehindu.com/data/tvk-vijay-tamil-nadu-political-landscape-election-results/article70937664.ece|title=TVK changes Tamil Nadu's political landscape|website=the hindu|date=2026-05-06}}</ref> == పరిణామాలు == 2026 మే 7న చెన్నై నెహ్రూ స్టేడియంలో ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేయాలని యోచిస్తున్నట్లు విజయ్ సూచించారు. 2026 మే 6న, విజయ్ తమిళనాడు గవర్నర్ రాజేంద్ర అర్లేకర్‌ను కలిసి కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి హక్కును కోరారు. అయితే, మీడియా కథనాల ప్రకారం, విజయ్ వద్ద తగినంత మద్దతు లేదని భావించిన అర్లేకర్, 118 మంది ఎమ్మెల్యేల మద్దతు లేఖలను సమర్పించాల్సిందిగా ఆయనను కోరారు. తదనంతరం, ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థిగా విజయ్‌కు అందించబడిన కాన్వాయ్, భద్రతా రక్షణ ఉపసంహరించబడ్డాయి.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/southern-states/tamil-nadu/tamil-nadu-live-updates-vijay-meets-governor-again-amid-govt-formation-push-1955174|title=TN Live: Governor Sends Back Vijay, Asks to Prove Majority|date=7 May 2026|website=www.deccanchronicle.com}}</ref> === దొంగ ఓట్లు === 2026 ఏప్రిల్ 23న జరిగిన తమిళనాడు అసెంబ్లీ ఎన్నికల పోలింగ్‌లో దొంగ ఓట్లు వేశారనే ఆరోపణలపై సుమారు రెండు డజన్ల మంది విదేశీయులను అరెస్టు చేశారు. ఓటు వేయడానికి నకిలీ భారతీయ గుర్తింపు పత్రాలను ఉపయోగించారని వారిపై ఆరోపణలు వచ్చాయి. దీని తర్వాత ఎన్నికల సంఘం అనుమానిత ఎన్నికల మోసంపై విచారణకు ఆదేశించింది.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2026-05-15 |title=ECI orders probe into voting by foreign nationals in the Tamil Nadu Assembly election |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/eci-orders-probe-into-voting-by-foreign-nationals-in-the-tamil-nadu-assembly-election/article70983594.ece |access-date=2026-05-17 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=2026-05-14 |title=About 25 foreign nationals arrested for fraudulent voting in Tamil Nadu Assembly poll |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/about-25-foreign-nationals-arrested-for-fraudulent-voting-intamil-nadu-assembly-poll/article70978655.ece |access-date=2026-05-17 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ఇంతకుముందు మీడియా నివేదికలలో, నటుడిగా ఉన్న విజయ్ రాజకీయ ప్రవేశం తర్వాత ఎన్నికలు గణనీయమైన దృష్టిని ఆకర్షించడంతో, ఓటు వేయడానికి చాలా మంది విదేశాల నుండి తమిళనాడుకు తిరిగి వస్తున్నారని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |title=Tamil Nadu assembly elections 2026 {{!}} Video of plane full of voters heading home to vote goes viral |url=https://www.deccanherald.com/india/tamil-nadu-assembly-elections-2026-video-of-plane-full-of-voters-heading-home-to-vote-goes-viral-3976494 |access-date=2026-05-17 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-24 |title=‘Full flight coming home to vote’: IndiGo pilot’s message goes viral as NRIs return home for Tamil Nadu elections |url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/indigo-pilot-voting-message-singapore-trichy-flight-viral-video-tamil-nadu-elections-2026-10653281/ |access-date=2026-05-17 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |last2= |last3= |last4= |last5=Us |first5=GNFollow |title=Democracy Takes Flight: Viral Video Shows Voters Flying Home For Tamil Nadu Assembly Polls |url=https://newsable.asianetnews.com/india/viral-video-shows-voters-fly-home-in-huge-numbers-for-tamil-nadu-assembly-elections-2026-articleshow-1tkx777 |access-date=2026-05-17 |website=Asianet Newsable |language=en}}</ref> === ప్రభుత్వ ఏర్పాటు === ఫలితాల ప్రకటన తర్వాత, టీవీకే అసెంబ్లీలో ఏకైక అతిపెద్ద పార్టీగా (108 స్థానాలు) అవతరించింది, కానీ మెజారిటీ (118 స్థానాలు) సాధించలేకపోయింది, దీంతో కనీసం 10 అదనపు స్థానాల అవసరం ఏర్పడింది.<ref>{{citation|url=http://www.indiatvnews.com/amp/tamil-nadu/news-tamil-nadu-government-formation-2026-live-updates-vijay-tvk-cm-alliance-announcement-cabinet-ministers-mlas-oath-taking-ceremony-tamil-nadu-winners-1039957|title=TVK set to form government in Tamil Nadu|website=India TV|date=2026-05-05}}</ref> ఇది తదుపరి రోజుల్లో తమిళనాడు రాజకీయాల్లో వరుస రాజకీయ మలుపులు, అస్పష్టతకు దారితీసింది.<ref name=":1">{{Cite news |last= |first= |date=2026-05-08 |title=Tamil Nadu government formation: CPI, CPI(M) extend unconditional support to TVK; VCK may follow suit |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/tamil-nadu-government-formation-cpi-cpim-extend-unconditional-support-to-tvk-vck-may-follow-suit/article70954927.ece |access-date=2026-05-08 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> అమెరికన్ ప్రచురణ ''వెరైటీ'', దీనిని "కొన్ని రోజుల తీవ్రమైన బేరసారాలు (horse-trading)"గా అభివర్ణించింది.<ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=2026-05-10 |title=Indian Film Star Vijay Sworn In as Tamil Nadu Chief Minister After Days of High Drama |url=https://variety.com/2026/politics/news/vijay-sworn-in-tamil-nadu-chief-minister-1236742532/ |access-date=2026-05-10 |website=Variety |language=en-US}}</ref> ఐఎన్‌సీకి చెందిన మాజీ తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రి కామరాజర్‌ను పార్టీ సైద్ధాంతిక ప్రతీకలలో ఒకరిగా పేర్కొన్న టీవీకే, సంకీర్ణ ప్రభు互ాన్ని ఏర్పాటు చేసేందుకు ఐఎన్‌సీ ఎమ్మెల్యేలను ఆహ్వానించింది. డీఎంకే నేతృత్వంలోని లౌకిక ప్రగతిశీల కూటమి (SPA) నుండి వైదొలగిన తరువాత ఐఎన్‌సీ ఈ ప్రతిపాదనను అంగీకరించి టీవీకే నేతృత్వంలోని కూటమిలో చేరింది. రాష్ట్ర కాంగ్రెస్ కమిటీ (TNCC) విజయ్ ఆహ్వానాన్ని ఢిల్లీలోని కేంద్ర కార్యవర్గం ఆల్ ఇండియా కాంగ్రెస్ కమిటీకి (AICC) పంపగా, వారు నిర్ణయాన్ని తిరిగి రాష్ట్ర విభాగానికే వదిలేశారు. డీఎంకేతో సంబంధాలు తెంచుకుని, టీవీకేకి మద్దతు ఇవ్వాలని రాష్ట్ర విభాగం నిర్ణయించింది, అయితే టీవీకే ఎప్పుడూ బీజేపీతో సంబంధాలు పెట్టుకోకూడదనే షరతు విధించింది.<ref>{{Cite web |title="Whatever decision TNCC takes on TVK, it must be approved by AICC": Tamil Nadu Congress incharge |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/whatever-decision-tncc-takes-on-tvk-it-must-be-approved-by-aicc-tamil-nadu-congress-incharge20260505224240/ |access-date=2026-05-07 |website=ANI News |language=en}}</ref> ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయడానికి టీవీకేను ఆహ్వానించడంలో గవర్నర్ అర్లేకర్ జాప్యం చేస్తున్నారని వచ్చిన వార్తలపై స్పందిస్తూ, ఐఎన్‌సీకి చెందిన కరూర్ ఎంపీ జ్యోతిమణి "రాజ్‌భవన్ ద్వారా రాజకీయాలు చేయడం బీజేపీ నియమించిన గవర్నర్ మానుకోవాలి" అని అన్నారు.<ref name=":0">{{Cite news |date=2026-05-07 |title=Tamil Nadu government formation: Number game, governor's pushback and resort politics — Vijay's crucial political test |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/dmk-aiadmk-alliance-on-cards-tvks-vijay-scrambles-for-numbers-tamil-nadu-cm-suspense-intensifies/articleshow/130881393.cms |access-date=2026-05-07 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> 2026 మే 7 నుండి, డీఎంకే, ఏఐఏడీఎంకే మధ్య సాధ్యమయ్యే పొత్తుపై ప్రధాన స్రవంతి మీడియాలో వార్తలు చెలరేగాయి, దీని ద్వారా అసెంబ్లీలో సులభంగా మెజారిటీ సాధించవచ్చని ఊహాగానాలు వచ్చాయి. ప్రజల తీర్పును గౌరవిస్తూ తాము ఏఐఏడీఎంకే నుండి వచ్చిన అటువంటి ప్రతిపాదనను తిరస్కరించామని, ప్రతిపక్షంగా పనిచేయాలని నిర్ణయించుకున్నామని డీఎంకే ఈ వార్తలను త్వరగానే ఖండించింది. టీవీకే ప్రభుత్వ ఏర్పాటు ప్రక్రియలో తాము జోక్యం చేసుకోబోమని స్పష్టం చేసింది.<ref>{{Cite news |date=2026-05-07 |title=Tamil Nadu government formation: DMK rejects overtures from AIADMK, sources say |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/dmk-rejects-aiadmks-overtures-sources-say/article70948466.ece |access-date=2026-05-07 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> అధికారాన్ని పంచుకునే ఒప్పందంపై టీవీకే ఏఐఏడీఎంకేతో చర్చలు జరుపుతోందని ఇతర వర్గాలు పేర్కొన్నాయి. 47 ఏఐఏడీఎంకే ఎమ్మెల్యేలలో దాదాపు 28 మందిని పుదుచ్చేరి రిసార్ట్‌కు తరలించారని, ఏఐఏడీఎంకే ఎమ్మెల్యేల్లోని ఒక వర్గం టీవీకేకు మద్దతు ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారని నివేదికలు వచ్చాయి. ఏఐఏడీఎంకే ప్రధాన కార్యదర్శి పళనిస్వామి టీవీకేతో సంకీర్ణాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నట్లు సమాచారం.<ref name=":0" /> ఐదుగురు ఐఎన్‌సీ ఎమ్మెల్యేలను తెలంగాణ రాజధాని హైదరాబాద్‌కు తరలించారని, ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసేందుకు విజయ్‌ను అర్లేకర్ ఆహ్వానించిన తర్వాత వారు చెన్నైకి తిరిగి వస్తారని కూడా వార్తలు వచ్చాయి.<ref name=":1" /> 2026 మే 8న సీపీఐ, సీపీఐ (ఎం)లతో కూడిన తమిళనాడు వామపక్ష పార్టీలు టీవీకేకి తమ ఎమ్మెల్యేల బేషరతు మద్దతును అందించడానికి అంగీకరించాయి. ఇది బీజేపీకి అనుకూలమైన పరిపాలన అని వారు విమర్శిస్తూ రాష్ట్రపతి పాలనను నివారించడానికి మే 10 గడువులోపు ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కి చెప్పారు. వామపక్ష పార్టీలు "బయటి నుండి" మాత్రమే మద్దతు ఇస్తామని, ప్రభుత్వంలో పాల్గొనబోమని, డీఎంకే నేతృత్వంలోని ఎస్పీఏ (SPA) కూటమిలో కొనసాగుతామని స్పష్టం చేశాయి. దీని తర్వాత, విజయ్ మరోసారి అర్లేకర్‌ను మూడవసారి కలిసి రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి తనను ఆహ్వానించాలని పట్టుబట్టారు.<ref name=":1" /> తన మూడవ పర్యటనలో ఏఎంఎంకే (AMMK) ఏకైక ఎమ్మెల్యే మద్దతు లేఖను కూడా విజయ్ గవర్నర్‌కు సమర్పించి, ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయడానికి టీవీకేకు మద్దతు ఇస్తున్నట్లు తెలిపారు. తర్వాత, టీవీకే నకిలీ లేఖ జిరాక్స్ కాపీని సమర్పించిందని, ఇది పార్టీ ఏకైక ఎమ్మెల్యే ప్రమేయం ఉన్న బేరసారాల (horse-trading) ప్రయత్నమని టి. టి. వి. దినకరన్ ఆరోపించారు. మునుపటి వాదనను ఖండిస్తూ ఆయన తర్వాత గవర్నర్‌కు ఒక లేఖ సమర్పించారు. టీవీకే ఈ ఆరోపణలను ఖండించింది, ఏఎంఎంకే ఎమ్మెల్యే ప్రభుత్వ ఏర్పాటు కోసం పార్టీకి మద్దతు ఇచ్చారని పేర్కొంటూ ఒక వీడియోను విడుదల చేసింది.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shivam Pratap |date=2026-05-09 |title=‘Forgery’, ‘misinformation’: TVK vs AMMK over letter of support to Vijay amid Tamil Nadu government suspense |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/forgery-misinformation-tvk-vs-ammk-over-letter-of-support-to-vijay-amid-tamil-nadu-government-suspense-101778295015311.html |access-date=2026-05-09 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> 2026 మే 9న ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసేందుకు టీవీకేకు వీసీకే, ఐయుఎంఎల్ బేషరతు మద్దతు ఇచ్చాయి. డీఎంకే నేతృత్వంలోని ఎస్పీఏ (SPA)తో తమ పొత్తును కొనసాగిస్తామని చెప్పాయి. అసెంబ్లీలో రెండు పార్టీలకు ఇద్దరేసి ఎమ్మెల్యేలు ఉన్నారు. ఐఎన్‌సీ మద్దతుతో పాటు ఎస్పీఏ (SPA) మిత్రపక్షాలైన సీపీఐ (ఎం), సీపీఐ, వీసీకే, ఐయుఎంఎల్‌ల నుండి వెలుపలి మద్దతుతో టీవీకే 120 మంది ఎమ్మెల్యేల మద్దతును కూడగట్టుకుంది. విజయ్ పోటీ చేసి గెలిచిన రెండు నియోజకవర్గాల్లో ఒక స్థానాన్ని ఖాళీ చేసినందున అది ఇక్కడ పరిగణనలోకి తీసుకోబడలేదు.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2026-05-09 |title=VCK, IUML extend unconditional support to Vijay’s TVK; alliance with DMK intact, says Thirumavalavan |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/tamil-nadu-government-formation-vck-iuml-extend-unconditional-support-to-vijays-tvk/article70958929.ece |access-date=2026-05-10 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> అనంతరం విజయ్ కూటమి పార్టీ నేతలతో కలిసి గవర్నర్‌ను కలిసి ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసేందుకు అవకాశం ఇవ్వాలని కోరారు. ఆ తర్వాత గవర్నర్ విజయ్‌ను ముఖ్యమంత్రిగా నియమించారు. 2026 మే 13లోపు అసెంబ్లీలో విశ్వాస తీర్మానం కోరాలని ఆయనను ఆదేశించారు.<ref>{{Cite news |last=Kolappan |first=N. Sai Charan & B. |date=2026-05-09 |title=TVK president Vijay to be sworn in as Chief Minister on May 10; T.N. set for coalition government |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/joseph-vijay-tamil-nadu-governor-meeting-government-formation-may-9-updates/article70959569.ece |access-date=2026-05-10 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> మే 10న జరిగిన వేడుకలో విజయ్ తొమ్మిదవ తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. 1956లో భాషా ప్రాతిపదికన రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ జరిగిన తర్వాత పన్నెండవ ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ఎన్నికల తర్వాత కూటమి ప్రకారం శాసనసభ బలం ! colspan="3" style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} ; color:white;"|[[టీవీకే కూటమి|{{white|టీవీకే+}}]] ! colspan="3" style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}} ; color:white;"|[[లౌకిక ప్రగతిశీల కూటమి|{{white|ఎస్పీఏ}}]] ! colspan="3" style="background:{{party color|AIADMK-led Alliance}} ; color:white;"|[[ఏఐఏడీఎంకే కూటమి|{{white|ఏఐఏడీఎంకే+}}]] |- ! colspan="2" | పార్టీ !! సీట్లు !! colspan="2" | పార్టీ!! సీట్లు !! colspan="2" | పార్టీ!! సీట్లు |- | {{Party name with colour|Tamilaga Vettri Kazhagam}} | 107 | {{Party name with colour|Dravida Munnetra Kazhagam}} | 59 | {{Party name with colour|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}} | 47 |- | {{Party name with colour|Indian National Congress}} | 5 | {{Party name with colour|Desiya Murpokku Dravida Kazhagam}} | 1 | {{Party name with colour|Pattali Makkal Katchi}} | 4 |- | {{Party name with colour|Communist Party of India (Marxist)}} | 2{{efn|name=S|టీవీకే నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వానికి మద్దతునిస్తుంది, కానీ డీఎంకే నేతృత్వంలోని లౌకిక ప్రగతిశీల కూటమి (SPA)లో సభ్యత్వాన్ని కొనసాగిస్తుంది.}} | rowspan=2 colspan=3| | {{Party name with colour|Bharatiya Janata Party}} | 1 |- | {{Party name with colour|Communist Party of India}} | 2{{efn|name=S}} | {{Party name with colour|Amma Makkal Munnetra Kazhagam}} | 1 |- | {{Party name with colour|Viduthalai Chiruthaigal Katchi}} | 2{{efn|name=S}} |- | {{Party name with colour|Indian Union Muslim League}} | 2{{efn|name=S}} |- ! colspan="2" style="background:#FFCCCC"" |మొత్తం | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}; color:white;"|'''''120''''' ! colspan="2" style="background:#FFE6E6" |మొత్తం | style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}; color:white;"|'''''60''''' ! colspan="2" style="background:#98FB98" |మొత్తం | style="background:{{party color|AIADMK-led Alliance}}; color:white;"|'''''53''''' |} === బల పరీక్ష === {| style="width:60%; text-align:center;" |+ '''విశ్వాస తీర్మానం ఫలితం''' |- style="color:white;" | style="background:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}; width:62.34%;" | '''144''' | style="background:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}}; width:9.52%;" | '''22''' | style="background:{{party color|National Democratic Alliance}}; width:2.16%;" | '''5''' | style="background:{{party color|Secular Progressive Alliance}}; width:25.97%;" | '''60''' |- | <span style="color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};">'''అనుకూలం'''</span> | <span style="color:{{party color|All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam}};">'''వ్యతిరేకం'''</span> | <span style="color:{{party color|National Democratic Alliance}};">'''తటస్థం'''</span> | <span style="color:{{party color|Secular Progressive Alliance}};">'''వాకౌట్'''</span> |} 2026 మే 13న 17వ తమిళనాడు శాసనసభ ప్రారంభ సమావేశాల మూడవ రోజున ఎస్.ఆర్. బొమ్మై వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (1994) కేసులో భారత సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన చారిత్రాత్మక తీర్పు ప్రకారం ప్రభుత్వం విశ్వాస పరీక్షను ఎదుర్కొంది. విజయ్ నేతృత్వంలోని టీవీకే ప్రభుత్వం 144 అనుకూల, 22 వ్యతిరేక ఓట్లతో సులభంగా ఆమోదం పొందింది:<ref>{{Cite news |date=2026-05-13 |title=Tamil Nadu Assembly session LIVE: Chief Minister Vijay's TVK wins trust vote with 144 ‘ayes’ |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/tamil-nadu-assembly-floor-test-vote-tvk-alliance-aiadmk-chief-minister-vijay-live-updates-may-13-2026/article70972403.ece |access-date=2026-05-13 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> * డీఎంకేకు చెందిన 59 మంది ఎమ్మెల్యేలు, డీఎండీకేకి చెందిన ఏకైక ఎమ్మెల్యే వాకౌట్ చేశారు. స్పీకర్‌ జె. సి. డి. ప్రభాకర్‌కు (టీవీకే నుండి) ఓటు వేసే హక్కు లేదు. విజయ్ ఖాళీ చేసిన తిరుచిరాపల్లి (తూర్పు) స్థానంతో పాటు, టీవీకే రెండు ఓట్లను కోల్పోయింది, దీంతో వారి పార్టీ బలం 105కి పడిపోయింది. * ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా ఓటు వేసిన ఎమ్మెల్యేలలో టీవీకే (105), ఎన్నికల తర్వాత ఏర్పడిన దాని మిత్రపక్షాలు (13), పళనిస్వామిపై తిరుగుబాటు చేసి విజయ్‌కు మద్దతు ఇస్తున్న తొండముత్తూర్ ఎమ్మెల్యే ఎస్.పి. వేలుమణి నేతృత్వంలోని 25 మంది ఏఐఏడీఎంకే ఎమ్మెల్యేలు, అలాగే విజయ్‌కు బహిరంగంగా మద్దతు ఇచ్చినందుకు పార్టీ నుండి బహిష్కరించబడిన ఏఎంఎంకే ఎమ్మెల్యే ఉన్నారు. ఇది వార్తా నివేదికలను ధ్రువీకరించింది, ఏఐఏడీఎంకేలో మరొక వర్గపోరును బట్టబయలు చేసింది. * ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేసిన వారు మిగిలిన ఏఐఏడీఎంకే ఎమ్మెల్యేలు (22). * పీఎంకే (4), బీజేపీ (1) కు చెందిన 5 గురు ఎమ్మెల్యేలు తటస్థంగా ఉన్నారు. == ఇవి కూడా చూడండి == * {{annotated link|2026 భారతదేశంలో ఎన్నికలు}} * {{annotated link|2026 పుదుచ్చేరి శాసనసభ ఎన్నికలు}} * {{annotated link|తమిళనాడులో ఎన్నికలు}} == మూలాలు == {{Reflist}} == గమనికలు == {{notelist}} {{తమిళనాడు ఎన్నికలు}} [[వర్గం:తమిళనాడు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు]] k184eefepc7xob5negj0hb61zwfi5qu 3 464442 4890990 4642131 2026-06-25T17:28:04Z J ansari 57792 J ansari, [[వాడుకరి చర్చ:Aung Aoyan]] పేజీని [[వాడుకరి చర్చ:Newborn Aung]] కు తరలించారు: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Aung Aoyan|Aung Aoyan]]" to "[[Special:CentralAuth/Newborn Aung|Newborn Aung]]" 4642131 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Aung Aoyan గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Aung Aoyan గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 07:13, 1 అక్టోబరు 2025 (UTC) 8fq7hebf4w5klmhobd3tus6d5qlmxiv 0 466451 4891029 4661003 2026-06-26T00:58:33Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891029 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = కైల్ వెర్రెయిన్ | image = | country = దక్షిణాఫ్రికా | fullname = కైల్ వెర్రెయిన్ | birth_date = {{birth date and age|1997|5|12|df=yes}} | birth_place =ప్రిటోరియా , గౌటెంగ్ , దక్షిణాఫ్రికా | batting = కుడిచేతి | role = ఓపెనింగ్ - బ్యాటర్, [[వికెట్-కీపర్|వికెట్ కీపర్]] | international = true | testdebutdate =జూన్ 10 | testdebutyear = 2021 | testdebutagainst = వెస్టిండీస్ | testcap = 348 | lasttestdate = జూన్ 11 | lasttestyear = 2025 | lasttestagainst = ఆస్ట్రేలియా | odidebutdate = ఫిబ్రవరి 29 | odidebutyear = 2020 | odidebutagainst = ఆస్ట్రేలియా | odicap = 138 | lastodidate = ఫిబ్రవరి 12 | lastodiyear = 2025 | lastodiagainst = పాకిస్తాన్ | oneT20I = | T20Idebutdate = | T20Idebutyear = | T20Idebutagainst = | T20Icap = | lastT20Idate = | lastT20Iyear = | lastT20Iagainst = | club1 = [[వెస్టర్న్ ప్రావిన్స్ క్రికెట్ జట్టు|వెస్ట్రన్ ప్రావిన్స్]] | year1 = {{nowrap|2014/15–ప్రస్తుతం}} | club2 = [[కేప్ కోబ్రాస్]] | year2 = {{nowrap|2017/18–2020/21}} | club3 = [[కేప్ టౌన్ బ్లిట్జ్]] | year3 = 2018 | club4 = పార్ల్ రాక్స్ | year4 = 2019 | club5 = [[జోబర్గ్ సూపర్ కింగ్స్]] | year5 = 2023 | club6 = [[నాటింగ్‌హామ్‌షైర్ కౌంటీ క్రికెట్ క్లబ్|నాటింగ్‌హామ్‌షైర్]] | year6 = 2024–2025 | clubnumber6 = 7 | columns = 4 | hidedeliveries = true | column1 = [[టెస్ట్ క్రికెట్|టెస్ట్]] | matches1 = 29 | runs1 = 1,196 | bat avg1 = 30.66 | 100s/50s1 = 4/3 | top score1 = 136[[not out|*]] | catches/stumpings1 = 85/12 | column2 = [[వన్ డే ఇంటర్నేషనల్|వన్డే]] | matches2 = 19 | runs2 = 533 | bat avg2 = 38.07 | 100s/50s2 = 0/5 | top score2 = 95 | catches/stumpings2 = 11/1 | column3 = [[ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్|ఎఫ్‌సి]] | matches3 = 108 | runs3 = 6,662 | bat avg3 = 47.58 | 100s/50s3 = 15/34 | top score3 = 216[[not out|*]] | catches/stumpings3 = 330/26 | column4 = [[లిస్ట్ ఎ క్రికెట్|లిస్ట్ ఎ]] | matches4 = 69 | runs4 = 1,934 | bat avg4 = 37.19 | 100s/50s4 = 3/13 | top score4 = 114[[not out|*]] | catches/stumpings4 = 77/10 | date = 23 October 2025 | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/kyle-verreynne-595004 క్రిక్ఇన్ఫో | medaltemplates = <!--MENTION HOST NATIONS FOR TEAM SPORTS-->{{MedalSport|పురుషుల క్రికెట్}} {{MedalCountry|{{RSA}}}} {{MedalCompetition|ప్రపంచ టెస్ట్ ఛాంపియన్‌షిప్}} {{Medal|W| 2023–2025 }} }} '''కైల్ వెర్రెయిన్''' (జననం 12 మే 1997) పశ్చిమ ప్రావిన్స్ తరపున ఆడే దక్షిణాఫ్రికా క్రికెట్ ఆటగాడు.<ref name="Bio">{{Cite web|title=Kyle Verreynne|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/595004.html|access-date=21 October 2015|work=ESPN Cricinfo}}</ref> ఆయన ఫిబ్రవరి 2020లో దక్షిణాఫ్రికా క్రికెట్ జట్టు తరపున అంతర్జాతీయ అరంగేట్రం చేశాడు. వెర్రెయిన్ 2025 ఐసీసీ ప్రపంచ టెస్ట్ ఛాంపియన్‌షిప్ ఫైనల్‌ను గెలుచుకున్న దక్షిణాఫ్రికా జట్టులో సభ్యుడు, ఇది ఆ దేశం ఇప్పటివరకు గెలుచుకున్న రెండవ ఐసీసీ టైటిల్, ఫైనల్‌లో విజేతగా నిలిచింది. ==దేశీయ కెరీర్== కైల్ వెర్రెయిన్ 2016 సెప్టెంబర్ 2న నమీబియాతో జరిగిన 2016 ఆఫ్రికా టీ20 కప్‌లో పశ్చిమ ప్రావిన్స్ తరపున తన ట్వంటీ20 క్రికెట్ అరంగేట్రం చేశాడు.<ref name="T20">{{Cite web|title=Africa T20 Cup, 1st Match: Western Province v Namibia at Pietermaritzburg, Sep 2, 2016|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029605.html|access-date=2 September 2016|work=ESPN Cricinfo}}</ref> ఆయన జూన్ 2018లో 2018–19 సీజన్ కొరకు కేప్ కోబ్రాస్ జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు.<ref name="con1819">{{cite web|title=Prince announces 'exciting' World Sports Betting Cape Cobras Squad for 2018/2019|url=http://www.capecobras.co.za/prince-announces-exciting-world-sports-betting-cape-cobras-squad-2018-2019/|access-date=16 June 2018|work=Cape Cobras}}</ref> ఆయన అక్టోబర్ 2018లో మ్జాన్సి సూపర్ లీగ్ టీ20 టోర్నమెంట్ మొదటి ఎడిషన్ కోసం కేప్ టౌన్ బ్లిట్జ్ జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు.<ref>{{cite web|title=Mzansi Super League - full squad lists|url=https://www.sport24.co.za/Cricket/live-mzansi-super-league-player-draft-20181017|access-date=17 October 2018|work=Sport24}}</ref><ref>{{cite web|title=Mzansi Super League Player Draft: The story so far|url=https://www.iol.co.za/sport/cricket/domestic/mzansi-super-league-player-draft-the-story-so-far-17521199|access-date=17 October 2018|work=Independent Online}}</ref> ఆయన సెప్టెంబర్ 2019లో 2019–20 CSA ప్రావిన్షియల్ టీ20 కప్ కోసం వెస్ట్రన్ ప్రావిన్స్ జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు.<ref>{{cite web|title=Western Province Name Squad for CSA Provincial T20 Cup|url=https://www.cricketworld.com/western-province-name-squad-for-csa-provincial-t20-cup/58717.htm|access-date=10 September 2019|work=Cricket World}}</ref> ఆయన ఏప్రిల్ 2021లో క్షిణాఫ్రికాలో 2021–22 క్రికెట్ సీజన్‌కు ముందు వెస్ట్రన్ ప్రావిన్స్ జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు.<ref>{{cite web|title=CSA reveals Division One squads for 2021/22|url=https://cricket.co.za/news/38184/CSA-reveals-Division-One-squads-for-2021-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420104034/http://cricket.co.za/news/38184/CSA-reveals-Division-One-squads-for-2021-22|archive-date=20 April 2021|access-date=20 April 2021|work=Cricket South Africa}}</ref> కైల్ వెర్రెయిన్ 2023లో జరిగిన SA20 పోటీ సమయంలో జోబర్గ్ సూపర్ కింగ్స్ జట్టులో భాగంగా ఉన్నాడు.<ref>{{Cite web|title=Live report - SA20 player auction|url=https://www.espncricinfo.com/live-blog/live-report-sa20-player-auction-1335511|access-date=2022-09-19|website=ESPNcricinfo}}</ref> కైల్ వెర్రెయిన్ ఆగస్టు 2024లో నాటింగ్‌హామ్‌షైర్ కౌంటీ క్రికెట్ క్లబ్‌తో మూడు కౌంటీ ఛాంపియన్‌షిప్ మ్యాచ్‌లు ఆడేందుకు ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు.<ref>{{cite web|title=Notts sign South African Verreynne for season climax|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/ce31k26p692o|publisher=BBC Sport|accessdate=28 August 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=NOTTS SECURE SHORT-TERM SIGNING OF SOUTH AFRICA'S VERREYNNE|url=https://www.trentbridge.co.uk/news/2024/august/notts-secure-short-term-signing-of-south-africas-verreynne.html|publisher=Nottinghamshire County Cricket Club|accessdate=28 August 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=Nottinghamshire sign Kyle Verreynne: His record speaks for itself|url=https://www.clubcricket.co.za/latestnews/nottinghamshire-sign-kyle-verreynne-his-record-speaks-for-itself/|publisher=Club Cricket SA|accessdate=28 September 2024}}</ref> క్లబ్ తరపున తన మూడవ మ్యాచ్‌లో ట్రెంట్ బ్రిడ్జ్‌లో వార్విక్‌షైర్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో 19 ఫోర్లు, రెండు సిక్సర్లతో సహా అజేయంగా 148 పరుగులు చేశాడు.<ref>{{cite web|title=Notts & Warwickshire survive after Lancs relegated|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/c98ywlx3737o|publisher=BBC Sport|accessdate=28 September 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=TOP FLIGHT STATUS SECURED AS VERREYNNE SHINES IN UNBEATEN KNOCK|url=https://www.trentbridge.co.uk/news/2024/september/top-flight-status-secured-as-verreynne-shines-in-unbeaten-knock.html|publisher=Nottinghamshire County Cricket Club|accessdate=28 September 2024}}</ref> ఆయన డిసెంబర్ 2024లో 2025 సీజన్‌లో వారి 14 కౌంటీ ఛాంపియన్‌షిప్ మ్యాచ్‌లలో 12 మ్యాచ్‌లకు నాటింగ్‌హామ్‌షైర్‌తో తిరిగి చేరడానికి ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు.<ref>{{cite web|title=Notts re-sign South Africa's Verreynne for 2025|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/ce8eyrv2y5zo|publisher=BBC Sport|accessdate=7 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=VERREYNNE TO JOIN NOTTS FOR 2025 ROTHESAY COUNTY CHAMPIONSHIP|url=https://www.trentbridge.co.uk/news/2024/december/verreynne-to-join-notts-for-2025-rothesay-county-championship.html|publisher=Nottinghamshire County Cricket Club|accessdate=7 December 2024}}</ref> ==అంతర్జాతీయ కెరీర్== కైల్ వెర్రెయిన్ డిసెంబర్ 2015 లో 2016 అండర్ -19 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ కోసం దక్షిణాఫ్రికా జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు.<ref name="SouthAfrica">{{cite web|title=Tony de Zorzi to lead South Africa at U-19 World Cup|url=http://www.espncricinfo.com/icc-under-19-world-cup-2016/content/story/953769.html|access-date=21 December 2015|work=ESPNCricinfo}}</ref> ఆయన జనవరి 2020లో ఇంగ్లాండ్‌తో జరిగిన సిరీస్ కోసం దక్షిణాఫ్రికా వన్డే ఇంటర్నేషనల్ (ODI) జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు.<ref>{{cite web|title=Lungi Ngidi, Temba Bavuma named in South Africa ODI squad, Quinton de Kock to be captain|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/28529980/lungi-ngidi-temba-bavuma-named-south-africa-odi-squad-quinton-de-kock-captain|access-date=21 January 2020|work=ESPN Cricinfo}}</ref> మరుసటి నెలలో ఆస్ట్రేలియాతో జరిగిన సిరీస్ కోసం దక్షిణాఫ్రికా వన్డే జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు.<ref>{{cite web|title=Keshav Maharaj in, Faf du Plessis rested for South Africa's ODIs against Australia|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/28784563/keshav-maharaj-faf-du-plessis-rested-south-africa-odis-australia|access-date=26 February 2020|work=ESPN Cricinfo}}</ref> ఆయన 2020 ఫిబ్రవరి 29న ఆస్ట్రేలియాతో జరిగిన సిరీస్ కోసం దక్షిణాఫ్రికా తరపున తన వన్డే అరంగేట్రం చేశాడు.<ref>{{cite web|title=1st ODI (D/N), Australia tour of South Africa at Paarl, Feb 29 2020|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185319.html|access-date=29 February 2020|work=ESPN Cricinfo}}</ref> ఆయన నవంబర్ 2020లో ఇంగ్లాండ్‌తో జరిగిన పరిమిత ఓవర్ల సిరీస్ కోసం దక్షిణాఫ్రికా జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు.<ref>{{cite web|title=Uncapped Glenton Stuurnman in South Africa white-ball squads|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/30265770/england-tour-south-africa-2020-uncapped-glenton-stuurnman-south-africa-white-ball-squads|access-date=6 November 2020|work=ESPN Cricinfo}}</ref><ref>{{cite web|title=CSA name Proteas squad for inbound England tour|url=https://cricket.co.za/news/36453/CSA-name-Proteas-squad-for-inbound-England-tour|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126145358/https://cricket.co.za/news/36453/CSA-name-Proteas-squad-for-inbound-England-tour|archive-date=26 November 2020|access-date=6 November 2020|work=Cricket South Africa}}</ref> ఆయన డిసెంబర్ 2020లో శ్రీలంకతో జరిగిన సిరీస్ కోసం దక్షిణాఫ్రికా టెస్ట్ జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు.<ref>{{cite web|title=South Africa call up uncapped Sarel Erwee, Kyle Verreynne and Glenton Stuurman for Sri Lanka Tests|url=https://www.espncricinfo.com/story/sa-vs-sl-2020-21-south-africa-call-up-uncapped-sarel-erwee-kyle-verreynne-and-glenton-stuurman-1243501|access-date=11 December 2020|work=ESPN Cricinfo}}</ref> కైల్ వెర్రెయిన్ మార్చి 2021లో పాకిస్తాన్‌తో జరిగిన సిరీస్ కోసం దక్షిణాఫ్రికా ట్వంటీ20 అంతర్జాతీయ (T20I) జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు. ఆయన మే 2021లో వెస్టిండీస్‌తో జరిగిన సిరీస్ కోసం దక్షిణాఫ్రికా టెస్ట్ జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు.<ref>{{cite web|title=Subrayen, Williams crack the nod for Proteas|url=https://www.sacricketmag.com/subrayen-williams-crack-nod-proteas/|access-date=18 May 2021|work=SA Cricket Mag}}</ref> వెర్రెయిన్ 2021 జూన్ 10న సెయింట్ లూసియాలోని గ్రాస్ ఐలెట్‌లో దక్షిణాఫ్రికా తరపున వెర్రెయిన్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో 6 పరుగులు చేసి తన టెస్ట్ అరంగేట్రం చేశాడు.<ref>{{cite web|title=1st Test, Gros Islet, Jun 10 - 14 2021, South Africa tour of West Indies|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263149.html|access-date=10 June 2021|work=ESPN Cricinfo}}</ref> ఫిబ్రవరి 2022లో న్యూజిలాండ్‌తో జరిగిన రెండవ మ్యాచ్‌లో టెస్ట్ క్రికెట్‌లో తన మొదటి సెంచరీని సాధించాడు, అజేయంగా 136 పరుగులు చేశాడు.<ref>{{cite web|title=Kyle Verreynne scores maiden Test century to put Proteas in driving seat!|url=https://www.thesouthafrican.com/sport/cricket/sa-cricket/kyle-verreynne-scores-maiden-test-century-to-put-proteas-in-driving-seat/|access-date=28 February 2022|work=The South African}}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> వెర్రెయిన్ 2025 ఐసీసీ ప్రపంచ టెస్ట్ ఛాంపియన్‌షిప్ ఫైనల్ గెలిచిన ప్లేయింగ్ XIలో సభ్యుడు. అతను గెలుపు పరుగును సాధించాడు. ఆయన [[2025–26లో భారతదేశంలో దక్షిణాఫ్రికా క్రికెట్ జట్టు|నవంబర్ - డిసెంబర్ 2025లో]] భారత్ తో జరగనున్న సిరీస్ కోసం దక్షిణాఫ్రికా టెస్ట్ జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు.<ref>{{cite web|title=Bavuma back as Proteas announce Test squad for India series|url=https://www.icc-cricket.com/news/bavuma-back-as-proteas-announce-test-squad-for-india-series|access-date=27 October 2025|work=[[International Cricket Council]]}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:2000 జననాలు]] [[వర్గం:దక్షిణాఫ్రికా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] eysvze0pj5t1845n64o9kl2ord1q5lp 0 467028 4891243 4837097 2026-06-26T11:44:18Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891243 wikitext text/x-wiki {{Short description|చాద్ దేశపు ద్విసభ్య పార్లమెంట్}} {{Infobox legislature | background_color = #2F2E80 | name = చాద్ పార్లమెంట్ | native_name = {{lang|fr|Parlement du Tchad}}<br />{{lang|ar|البرلمان التشادي}} | house_type = ద్విసభ్య వ్యవస్థ | foundation = 2025 | new_session = 7 మార్చి 2025 | leader1_type = పైసభ అధ్యక్షుడు | leader1 = [[Haroun Kabadi]] | leader2_type = క్రింది సభ అధ్యక్షుడు | leader2 = లభ్యం కాదు | members = 69 (సెనేట్) + 188 (జాతీయ అసెంబ్లీ) | voting_system1 = *పరోక్ష ఎన్నికలు (సెనేట్ – 46 స్థానాలు) *రాష్ట్రపతి నియామకం (సెనేట్ – 23 స్థానాలు) | term_length = 6 సంవత్సరాలు | meeting_place = కళల, సాంస్కృతిక భవనం, [[N'Djamena]] }} '''చాద్ పార్లమెంట్''' అనేది [[చాద్]] దేశపు అత్యున్నత [[శాసనసభ]]. ఇది ద్విసభ్య శాసన వ్యవస్థ కలిగినది. పై సభగా '''సెనేట్''' (Sénat), క్రింది సభగా '''జాతీయ అసెంబ్లీ''' (National Assembly) పనిచేస్తాయి. ఈ రెండు సభలు కలిసి దేశపు చట్టాలు, ఆర్థిక విధానాలు, [[రాజ్యాంగం|రాజ్యాంగ]] సవరణలు, జాతీయ పరిపాలన తదితర అంశాలపై నిర్ణయాధికారాన్ని వినియోగిస్తాయి.<ref>{{cite web |title=Chad Prepares For Landmark Elections On 29 December 2024 {{!}} EISA |url=https://www.eisa.org/chad-prepares-for-landmark-elections-on-29-december-2024/ |website=EISA |date=17 September 2024 }}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == సెనేట్ (పైసభ) == చాద్ సెనేట్ మొత్తం 69 సభ్యులతో ఏర్పడింది. వీరిలో 23 మందిని రాష్ట్రపతి నేరుగా నియమిస్తారు. మిగతా 46 స్థానాలకు పరోక్ష [[ఎన్నిక]] జరుగుతుంది. ఎన్నికల కళాశాలగా పనిచేసేది రాష్ట్రాల, స్థానిక సంస్థల ప్రతినిధులు.<ref>{{cite web |title=Tchad : 188 députés et 69 sénateurs pour la prochaine législature |url=https://africa24tv.com/tchad-188-deputes-et-69-senateurs-pour-la-prochaine-legislature |date=30 July 2024}}</ref> సెనేట్ సభ్యుల పదవీకాలం 6 సంవత్సరాలు. ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు ఒక మూడవ వంతు సీట్లు తిరిగి ఎన్నికకు వస్తాయి.<ref>{{cite web |title=Tchad : comment devenir Sénateur ? |url=https://www.alwihdainfo.com/Tchad-comment-devenir-Senateur_a98195.html |website=Alwihda Info}}</ref> చాద్ సెనేట్ తొలి ఎన్నికలు 25 ఫిబ్రవరి [[2025]] న జరిగాయి.<ref>{{cite web |title=Le MPS lance sa campagne pour le Sénat |url=https://manara.td/le-mps-lance-sa-campagne-pour-le-senat/ |date=4 February 2025}}</ref> == చరిత్ర == [[1996]] రాజ్యాంగంలో సెనేట్ ఏర్పాటు చేయాలని పేర్కొన్నప్పటికీ అది అమలులోకి రాలేదు.<ref>{{cite web |title=CIA - The World Factbook -- Chad |url=https://webarchive.library.unt.edu/eot2008/20090506011028/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html |access-date=2025-11-16 |archive-date=2025-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251116000000/https://webarchive.library.unt.edu/eot2008/20090506011028/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html |url-status=dead }}</ref> [[2005]] రాజ్యాంగ సవరణలో సెనేట్ ఏర్పాటు చేసే నిబంధన తొలగించబడింది. తర్వాత [[2020]] రాజ్యాంగ సంస్కరణలో మళ్లీ సెనేట్ ఏర్పాటు ప్రతిపాదన వచ్చింది.<ref>{{cite web |title=Chad's Proposed New Constitution |url=https://constitutionnet.org/news/chads-proposed-new-constitution-between-hopes-refoundation-and-uncertain-future}}</ref> చరిత్రలో మొదటిసారిగా, [[2025]] మార్చిలో 69 మంది సెనేటర్లతో సెనేట్ అధికారికంగా ఏర్పడింది.<ref>{{cite web |title=Tchad : ouverture des candidatures pour les 1ères sénatoriales |url=https://fr.apanews.net/news/tchad-ouverture-des-candidatures-pour-les-premieres-elections-senatoriales/ |date=16 January 2025}}</ref> == సెనేట్ అధ్యక్షులు == {| class="wikitable" ! సెనేట్ అధ్యక్షుడు ! బాధ్యతా కాలం |- | [[Haroun Kabadi]] | 7 మార్చి 2025 – |} == ఇవి కూడా చూడండి == * [[చాద్]] == మూలాలు == {{reflist}} [[Category:Politics of Chad]] [[Category:Government of Chad]] [[Category:National upper houses|Chad]] [[Category:National legislatures|Chad]] [[Category:2025 establishments in Chad]] 7gbn1157vxysi9w5rgg3rk7pcninugg 0 474178 4891083 4855616 2026-06-26T05:11:11Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891083 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket team | name =గండకి ప్రావిన్స్ |team_name= గండకి ప్రావిన్స్ | image = |nickname= జీపీ |city= పోఖరా | colours = {{color box|Yellow}} పసుపు |league= ప్రైమ్ మినిస్టర్ కప్ |chairman= సంజయ్కాంత్ సిగ్దేల్<ref>{{cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/sports/1272591-1692866955.html |language=ne |title=प्रादेशिक क्रिकेट संघ गण्डकीको अध्यक्षमा सिग्देल |trans-title=Sigdel as president of Provincial Cricket Association Gandaki |work=Nagarik News |access-date=1 December 2023}}</ref> | captain = బిపిన్ ఖత్రి | coach= రిజన్ ప్రజూ |owner= గండకి ప్రావిన్స్ క్రికెట్ అసోసియేషన్ |established=2020 | founded = 2020 | ground = పోఖరా అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం, పోఖరా || num_titles = 0 |title1 = ప్రైమ్ మినిస్టర్ కప్ |title1wins = 0 |title2 = జే ట్రోఫీ |title2wins = 0 | website =[http://cricketnepal.org.np/ క్రికెట్ నేపాల్.ఆర్గ్.ఎన్పి] }} '''గండకి ప్రావిన్స్ క్రికెట్ జట్టు''' నేపాల్‌లోని గండకి ప్రావిన్స్‌లో ఉన్న నేపాలీ ప్రొఫెషనల్ క్రికెట్ జట్టు. ఈ జట్టు ప్రైమ్ మినిస్టర్ కప్, జే ట్రోఫీలో పోటీపడుతుంది.<ref>{{Cite web |url=https://cricketnepal.org.np/the-first-meeting-of-the-gandaki-province-cricket-association-was-held-today/ |title=The first meeting of the Gandaki Province Cricket Association was held today |work=Cricket Association of Nepal |access-date=1 December 2023 |archive-date=2 డిసెంబర్ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202094728/https://cricketnepal.org.np/the-first-meeting-of-the-gandaki-province-cricket-association-was-held-today/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/team/gandaki-province |title=Gandaki Province |work=cricnepal |date=26 November 2023 |access-date=1 December 2023 |archive-date=30 నవంబర్ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130065948/https://www.cricnepal.com/team/gandaki-province |url-status=dead }}</ref> ఈ జట్టు ప్రస్తుతం గండకి ప్రావిన్స్ క్రికెట్ అసోసియేషన్ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తోంది.<ref>{{cite web |title=केपी ओली कपका लागि विपिन खत्रीको कप्तानीमा गण्डकीको टिम घोषणा |trans-title=Gandaki team announced squad for KP Oli Cup captained by Bipin Khatri|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/11/1395418 |work=Onlinekhabar |language=ne |access-date=1 December 2023}}</ref> ==స్టేడియం== * పోఖారా అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం ==ప్రస్తుత జట్టు== : ''8 మార్చి 2025 నాటికి'' {| class="wikitable" |+2025 పురుషుల ప్రధాన మంత్రి కప్ కోసం గండకి ప్రావిన్స్ క్రికెట్ జట్టు జట్టు !పేరు !జాతీయత !పుట్టిన తేదీ !బ్యాటింగ్ శైలి !బౌలింగ్ శైలి !'''ఎన్‌పిఎల్ జట్టు''' !గమనికలు |- ! colspan="7" |బ్యాట్స్‌మెన్ |- |అర్జున్ కుమాల్ |  [[నేపాల్]] |20 |కుడిచేతి |కుడిచేతి ఆఫ్‌బ్రేక్ |పోఖారా అవెంజర్స్ |{{n/a}} |- |దినేష్ బుద్ధ మగర్ |  [[నేపాల్]] |20 |కుడిచేతి |కుడిచేతి ఆఫ్‌బ్రేక్ |{{n/a}} |{{n/a}} |- |సుజన్ గౌతమ్ |  [[నేపాల్]] |19 |కుడిచేతి |కుడిచేతి లెగ్ బ్రేక్ |{{n/a}} |{{n/a}} |- ! colspan="7" |ఆల్ రౌండర్లు |- |బిపిన్ ఖత్రి |  [[నేపాల్]] |28 |కుడిచేతి |ఎడమ చేయి స్లో ఆర్థోడాక్స్ |పోఖారా అవెంజర్స్ |''కెప్టెన్'' |- |వంశ్ ఛెత్రి |  [[నేపాల్]] |17 |కుడిచేతి |ఎడమ చేయి లెగ్ బ్రేక్ |{{n/a}} |{{n/a}} |- |ముస్కాన్ థాపా |  [[నేపాల్]] |25 |కుడిచేతి |కుడిచేతి ఆఫ్‌బ్రేక్ |{{n/a}} |{{n/a}} |- |రోహిత్ చంద్ |  [[నేపాల్]] |17 |కుడిచేతి |కుడిచేతి మీడియం ఫాస్ట్ |పోఖారా అవెంజర్ |{{n/a}} |- ! colspan="7" |వికెట్-కీపర్లు |- |దీపక్ దుమ్రే |  [[నేపాల్]] |21 తెలుగు |కుడిచేతి |{{n/a}} |కర్నాలి యాక్స్ |{{n/a}} |- |సమీర్ కాండెల్ |  [[నేపాల్]] |22 |ఎడమచేతి |{{n/a}} |{{n/a}} |{{n/a}} |- ! colspan="7" |స్పిన్ బౌలర్లు |- |సుభాష్ భండారి |  [[నేపాల్]] |21 తెలుగు |కుడిచేతి |కుడిచేతి ఆఫ్‌బ్రేక్ |బిరత్‌నగర్ రాజులు |{{n/a}} |- |సందీప్ పరాజులి |  [[నేపాల్]] |22 |కుడిచేతి |ఎడమ చేయి స్లో ఆర్థోడాక్స్ |{{n/a}} |{{n/a}} |- |కమల్ పరియార్ |  [[నేపాల్]] |22 |కుడిచేతి |ఎడమ చేయి స్లో ఆర్థోడాక్స్ |{{n/a}} |{{n/a}} |- ! colspan="7" |పేస్ బౌలర్లు |- |సుదీప్ ఆర్యల్ |  [[నేపాల్]] |19 |కుడిచేతి |కుడిచేతి మీడియం ఫాస్ట్ |{{n/a}} |{{n/a}} |- |అమృత్ గురుంగ్ |  [[నేపాల్]] |28 |కుడిచేతి |కుడిచేతి మీడియం ఫాస్ట్ |{{n/a}} |{{n/a}} |- |చంద్రకాంత్ పౌడెల్ |  [[నేపాల్]] |30 లు |కుడిచేతి |కుడిచేతి మీడియం |{{n/a}} |{{n/a}} |} ==ఇవి కూడా చూడండి== * [[శ్రీలంక జాతీయ అంధుల క్రికెట్ జట్టు]] * [[దక్షిణాఫ్రికా జాతీయ అంధుల క్రికెట్ జట్టు]] * [[స్పెయిన్ జాతీయ అండర్-19 క్రికెట్ జట్టు]] * [[సౌదీ అరేబియా జాతీయ అండర్-19 క్రికెట్ జట్టు]] * [[మొజాంబిక్ జాతీయ అండర్-19 క్రికెట్ జట్టు]] * [[లుంబిని ప్రావిన్స్ క్రికెట్ జట్టు]] * [[మాదేష్ ప్రావిన్స్ క్రికెట్ జట్టు]] * [[కోషి ప్రావిన్స్ మహిళా క్రికెట్ జట్టు]] ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:నేపాల్ క్రికెట్ జట్లు]] 9asc9y2cfjphskfr1ckhi6fgoykorzw 0 475451 4891008 4811637 2026-06-25T21:46:46Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891008 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = కునాల్ సింగ్ రాథోడ్ | image = | caption = Kunal Singh Rathore with [[Virat Kohli]] | country = India | birth_date = {{birth date and age|2002|10|9|df=yes}} | birth_place = కోటా, [[రాజస్థాన్]], [[భారతదేశం]] | batting = ఎడమచేతి | role = వికెట్-కీపర్-బ్యాటర్ | club1 = [[రాజస్థాన్ క్రికెట్ జట్టు|రాజస్థాన్]] | year1 = 2022–ప్రస్తుతం | club2 = [[రాజస్తాన్ రాయల్స్]] | year2 = 2023–ప్రస్తుతం | columns = 3 | hidedeliveries = true | column1 = [[ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్|ఎఫ్‌సి]] | matches1 = 15 | runs1 = 580 | bat avg1 = 30.52 | 100s/50s1 = 1/2 | top score1 = 156 | catches/stumpings1= 49/– | column2 =[[లిస్ట్ ఎ క్రికెట్|లిస్ట్ ఎ]] | matches2 = 16 | runs2 = 404 | bat avg2 = 36.72 | 100s/50s2 = 0/3 | top score2 = 79 | catches/stumpings2= 28/– | column3 = [[ట్వంటీ20|టీ20]] | matches3 = 13 | runs3 = 254 | bat avg3 = 31.75 | 100s/50s3 = 0/1 | top score3 = 61[[not out|*]] | catches/stumpings3= 8/– | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/kunal-singh-rathore-1339031 క్రిక్ఇన్ఫో | date = 2025 ఆగస్టు 5 | year = }} '''కునాల్ సింగ్ రాథోడ్''' (జననం 9 అక్టోబర్ 2002) ఎడమచేతి వికెట్ కీపర్-బ్యాట్స్‌మన్‌గా ఆడే భారతీయ క్రికెటర్.<ref>{{Cite web |title=Cricketer Kunal Singh Rathore Age, Date of Birth, Profile, Cricket Career Records, Stats at Cricketnmore |url=https://www.cricketnmore.com/player-profiles/1339031/kunal-singh-rathore |access-date=2025-08-05 |website=Cricketnmore}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kunal Singh Rathore IPL Career Profile & Stats {{!}} RR 2025 |url=https://www.rajasthanroyals.com/rr-players/kunal-singh-rathore-ipl-profile-88492 |access-date=2025-08-05 |website=Rajasthan Royals |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Paul |first=Koushik |date=2025-05-04 |title=Who is Kunal Singh Rathore? Rajasthan Royals' Kota-born latest IPL debutant during KKR vs RR clash |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/who-is-kunal-singh-rathore-rajasthan-royals-kota-born-latest-ipl-debutant-during-kkr-vs-rr-clash-11746355120689.html |access-date=2025-08-05 |website=mint |language=en}}</ref> ఆయన రాజస్థాన్‌లోని కోటాకు చెందినవాడు, ముఖ్యంగా [[ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్]] (ఐపీఎల్)లో కాంట్రాక్ట్ సంపాదించిన తన స్వస్థలం నుండి వచ్చిన మొదటి ఆటగాడు. రాథోడ్ దేశీయ క్రికెట్‌లో రాజస్థాన్‌కు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాడు,<ref name=":1" /><ref>https://www.iplt20.com/players/kunal-rathore/5763</ref> ఐపీఎల్‌లో [[రాజస్తాన్ రాయల్స్]] జట్టులో సభ్యుడు.<ref name="Who is Kunal Singh Rathore? Meet Rajasthan Royals' IPL debutant from Kota">{{cite news |title=Who is Kunal Singh Rathore? Meet Rajasthan Royals' IPL debutant from Kota |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/who-is-kunal-singh-rathore-meet-rajasthan-royals-ipl-debutant-from-kota/articleshow/120870740.cms |accessdate=20 January 2026 |publisher=The Times of India |date=4 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260120084429/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/who-is-kunal-singh-rathore-meet-rajasthan-royals-ipl-debutant-from-kota/articleshow/120870740.cms |archivedate=20 January 2026}}</ref> ==తొలినాళ్ళ జీవితం== కునాల్ సింగ్ రాథోడ్ 2002 అక్టోబర్ 9న భారతదేశంలోని రాజస్థాన్‌లోని కోటాలో జన్మించాడు,<ref>{{Cite web |date=2025-05-04 |title=Who Is Kunal Singh Rathore? A Brad Haddin Fan Making His Debut For RR {{!}} Indian Premier League, 2025 |url=https://www.cricket.com/news/who-is-kunal-singh-rathore-a-brad-haddin-fan-making-his-debut-for-rr-kolkata-knight-riders-vs-rajasthan-royals-match-scorecard-rr-vs-kkr-knight-riders-vs-royals-kolkata-knight-riders-vs-rajasthan-royals-players-kolkata-knight-riders-vs-rajasthan-royals-kkr-vs-rr-toss-kkr-rr-kkr-vs-rr-2024-542025-1746352859324 |access-date=2025-08-05 |website=www.cricket.com |language=en |archive-date=2025-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812003712/https://www.cricket.com/news/who-is-kunal-singh-rathore-a-brad-haddin-fan-making-his-debut-for-rr-kolkata-knight-riders-vs-rajasthan-royals-match-scorecard-rr-vs-kkr-knight-riders-vs-royals-kolkata-knight-riders-vs-rajasthan-royals-players-kolkata-knight-riders-vs-rajasthan-royals-kkr-vs-rr-toss-kkr-rr-kkr-vs-rr-2024-542025-1746352859324 |url-status=dead }}</ref> మొదట్లో [[శ్రీశాంత్|ఎస్. శ్రీశాంత్]] ప్రేరణతో ఫాస్ట్ బౌలర్ కావాలని ఆకాంక్షించిన. ఆ తరువాత మరిన్ని బ్యాటింగ్ అవకాశాలను పొందేందుకు వికెట్ కీపింగ్‌కు మారాడు. వికెట్ కీపర్-బ్యాటర్‌గా తన అభివృద్ధిపై [[బ్రాడ్ హాడిన్]], [[క్వింటన్ డికాక్]] కీలక ప్రభావాలను చూపారని పేర్కొన్నారు.<ref name="IPL 2023: Rajasthan Royals' Kunal Rathore excited to meet 'inspiration' Quinton de Kock">{{cite news |title=IPL 2023: Rajasthan Royals' Kunal Rathore excited to meet 'inspiration' Quinton de Kock |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ipl-2023-rajasthan-royals-kunal-rathore-excited-to-meet-inspiration-quinton-de-kock/articleshow/99141040.cms |accessdate=20 January 2026 |publisher=The Times of India |date=31 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260120085224/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ipl-2023-rajasthan-royals-kunal-rathore-excited-to-meet-inspiration-quinton-de-kock/articleshow/99141040.cms |archivedate=20 January 2026}}</ref> ==దేశీయ కెరీర్== కునాల్ సింగ్ రాథోడ్ 2022 సీజన్‌లో [[రాజస్థాన్ క్రికెట్ జట్టు|రాజస్థాన్]] తరపున [[ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్|ఫస్ట్-క్లాస్]], [[లిస్ట్ ఎ క్రికెట్|లిస్ట్ ఎ]], [[ట్వంటీ20|టీ20]] మూడు ఫార్మాట్లలో తన ప్రొఫెషనల్ అరంగేట్రం చేశాడు. ఆయన 2022 సయ్యద్ ముష్తాక్ అలీ ట్రోఫీలో ఏడు మ్యాచ్‌లలో 36.75 సగటుతో, 128.94 స్ట్రైక్ రేట్‌తో 147 పరుగులు పరుగులు చేశాడు..<ref>{{Cite web |title=Kunal Singh Rathore - Kunal Singh Rathore Career Info, Achievements, ICC Ranking along with Records & Stats {{!}} Crcikit by HT |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/players/player-name |access-date=2025-08-05 |work=Hindustan Times |language=en |archive-date=2023-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913015238/https://www.hindustantimes.com/cricket/players/player-name |url-status=dead }}</ref> కునాల్ సింగ్ రాథోడ్ 2023–24 రంజీ ట్రోఫీలో ఆరు మ్యాచ్‌ల్లో 40.83 సగటుతో 245 పరుగులు చేశాడు.<ref>{{Cite news |date=2024-02-02 |title=I'm lucky that things have quickly fallen in place for me: Kunal |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/im-lucky-that-things-have-quickly-fallen-in-place-for-me-kunal/articleshow/107344479.cms |access-date=2025-08-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ఆయన మణిపూర్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో అద్భుతమైన ప్రదర్శన కనబరిచి, 138 బంతుల్లో 156 పరుగులు చేశాడు.<ref>{{Cite web |last=Bhattacharyya |first=Debayan |date=2025-05-04 |title=KKR vs RR IPL 2025: Who Is Kunal Singh Rathore? Kota Wicket-Keeper Making His IPL Debut |url=https://www.mykhel.com/cricket/kkr-vs-rr-ipl-2025-who-is-kunal-singh-rathore-kota-wicket-keeper-making-his-ipl-debut-359671.html |access-date=2025-08-05 |website=www.mykhel.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kunal Rathore {{!}} Cricket Career Stats, Records, ICC Rankings |url=https://www.wisden.com/players/kunal-singh-rathore-88492 |access-date=2025-08-05 |website=Wisden |language=en |archive-date=2025-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812003745/https://www.wisden.com/players/kunal-singh-rathore-88492 |url-status=dead }}</ref> ఆయన స్టంప్స్ వెనుక 19 అవుట్‌లు చేశాడు. అదే సీజన్ విజయ్ హజారే ట్రోఫీలో 250 పరుగులు సాధించి, 24 అవుట్‌లు చేశాడు, రాజస్థాన్ ఫైనల్‌కు చేరుకోవడంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు.<ref>{{Cite web |date=2024-10-09 |title=Kunal Singh Rathore: From the alleys of Kota to the dressing room of Rajasthan Royals |url=https://www.rajasthanroyals.com/latest-news/kunal-singh-rathore-kota-rajasthan-royals-wicket-keeper-birthday |access-date=2025-08-05 |website=Rajasthan Royals |language=en}}</ref> ==ఐపీఎల్ కెరీర్== కునాల్ సింగ్ రాథోడ్‌ను 2023 [[ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్|ఐపీఎల్]] వేలంలో [[రాజస్తాన్ రాయల్స్]] ₹20 లక్షలకు సంతకం చేసింది,<ref name=":1">{{Cite news |date=2025-05-04 |title=Who is Kunal Singh Rathore? Meet Rajasthan Royals' IPL debutant from Kota |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/who-is-kunal-singh-rathore-meet-rajasthan-royals-ipl-debutant-from-kota/articleshow/120870740.cms#:~:text=Rathore%20was%20bought%20by%20Rajasthan,Sanju%20Samson%20and%20Dhruv%20Jurel. |access-date=2025-08-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> కోటా నుండి [[ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్|ఐపీఎల్]] కాంట్రాక్ట్ పొందిన మొదటి క్రికెటర్ అయ్యాడు. ఆయన [[ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్|ఐపీఎల్]] 2024 సీజన్ కోసం నిలుపుకోబడ్డాడు, తరువాత 2025 [[ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్|ఐపీఎల్]] మెగా వేలంలో ₹30 లక్షలకు తిరిగి సంతకం చేయబడ్డాడు.<ref name=":0" /> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:2002 జననాలు]] [[వర్గం:క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:రాజస్థాన్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:రాజస్థాన్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:రాజస్థాన్ వ్యక్తులు]] igp21oziaaubl12r8sbey52e7fe0kzb 0 478639 4891004 4762308 2026-06-25T20:36:04Z InternetArchiveBot 88395 3 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891004 wikitext text/x-wiki  {{Infobox Hindu temple|name=కాశి విశ్వనాథర్ దేవాలయం|image=The magnificent Kasi Vishwanathat Temple Rajagopuram.jpg|image_size=250px|caption=కాశి విశ్వనాథర్ దేవాలయ రాజగోపురం|map_type=India Tamil Nadu#India|map_caption=[[తమిళనాడు]]లో స్థానం|coordinates={{coord|8|57|24|N|77|18|27|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}|location=[[తెంకాసి]]|state=[[తమిళనాడు]]|district=[[తెంకాసి జిల్లా|తెంకాసి]]|country=[[భారతదేశం]]|deity=కాశి విశ్వనాథర్ ([[శివుడు]]), ఉలగమ్మన్ ([[పార్వతి దేవి]])|architecture=[[ద్రావిడ నిర్మాణ శైలి]]|festivals=మహాశివరాత్రి|established=|creator=}} దక్షిణ భారత రాష్ట్రమైన [[తమిళనాడు]] [[తెన్‌కాశి|తెంకాసి]] జిల్లాలోని తెంకాసి నగరంలోని కాశీ విశ్వనాథర్ ఆలయం హిందూ దేవుడు శివుడికి అంకితం చేయబడింది. తమిళ నిర్మాణ శైలిలో నిర్మించిన ఈ ఆలయాన్ని 13వ శతాబ్దంలో పాండ్య పాలకుడు పరాక్రమ పాండ్యన్ నిర్మించారని నమ్ముతారు, తరువాత మధురై నాయకుల నుండి జోడించబడింది. శివుడిని కాశీ విశ్వనాథుడిగా, అతని భార్య [[పార్వతి]] ఉలగమన్ గా పూజిస్తారు. ఆలయం చుట్టూ గ్రానైట్ గోడ ఉంది, దాని అన్ని పుణ్యక్షేత్రాలను చుట్టుముట్టింది. ఈ ఆలయం అమావాస్య రోజులలో తప్ప అన్ని రోజులలో ఉదయం 6 నుండి మధ్యాహ్నం 12 వరకు, సాయంత్రం 4 నుండి 8.30 వరకు తెరిచి ఉంటుంది. ఆలయంలో నాలుగు రోజువారీ ఆచారాలు, మూడు వార్షిక పండుగలు జరుగుతాయి, వీటిలో తమిళ ''మాసి'' (ఫిబ్రవరి-మార్చి) మాసి మహమ్ పండుగ అత్యంత ప్రముఖమైనది. ఈ ఆలయాన్ని తమిళనాడు ప్రభుత్వ హిందూ మత, ఎండోమెంట్ బోర్డు నిర్వహిస్తుంది, నిర్వహిస్తుంది. == పురాణం == హిందూ పురాణాల ప్రకారం, పాండ్య రాజు పరాక్రమ పాండ్యన్ తెన్కాశిలో హిందూ దేవుడు శివునికి ఆలయం నిర్మించాలని కోరుకున్నాడు, దక్షిణ భారతదేశంలో శివునికి ప్రతిరూపమైన లింగాన్ని తీసుకురావడానికి కాశీకి వెళ్ళాడు. శివుడు అతని కలలో కనిపించి చీమల సైన్యాన్ని అనుసరించమని కోరాడు. మరుసటి రోజు అక్కడ చీమల సైన్యం ఉందని అతను కనుగొన్నాడు. దైవిక జోక్యం వల్లనే తాను వారణాసికి వెళ్ళకుండా నిరోధించబడ్డానని రాజు గ్రహించాడు. చీమల పుట్ట ముగిసే ప్రదేశంలో ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. <ref name="history">{{Cite web|year=2011|title=Tenkasi History|url=http://123.63.242.116/tenkasi/abt_Places%20of%20Interest.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816014555/http://123.63.242.116/tenkasi/abt_Places%20of%20Interest.htm|archive-date=16 August 2017|access-date=2012-12-29|publisher=Tenkasi Municipality}}</ref><ref>{{Cite web|title=Arulmighu Kasi Viswanatha Temple, Tenkasi|url=http://www.tenkasikasiviswanathaswamytemple.tnhrce.in/history.html|access-date=15 August 2017|publisher=Administration of Arulmighu Kasi Viswanatha Temple, Tenkasi|archive-date=8 ఆగస్టు 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808093806/http://www.tenkasikasiviswanathaswamytemple.tnhrce.in/history.html|url-status=dead}}</ref> == చరిత్ర == [[దస్త్రం:Tenkasi_Gopuram.jpg|ఎడమ|thumb|200x200px|ఆలయ గోపురం]] తెంకాసి క్రీ. శ. 13వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో స్థాపించబడింది. ఆలయంలో [[చతుర్వేదాలు|వేదాలు]], పురాణాలను పఠించడానికి బ్రాహ్మణులకు ఇళ్ళు, గ్రామాలను బహుమతిగా ఇచ్చినట్లు పేర్కొంటూ వీర [[పాండ్య రాజవంశం|పాండ్య]] రాజు కాలం నుండి 1384 నాటి ఆలయ శాసనాలు ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|title=Arulmighu Kasi Viswanatha Temple, Tenkasi|url=http://www.tenkasikasiviswanathaswamytemple.tnhrce.in/history.html|access-date=15 August 2017|publisher=Administration of Arulmighu Kasi Viswanatha Temple, Tenkasi|archive-date=8 ఆగస్టు 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808093806/http://www.tenkasikasiviswanathaswamytemple.tnhrce.in/history.html|url-status=dead}}</ref> 1428, 1460 మధ్యకాలంలో, పాండ్య రాజు పరాక్రమ పాండ్యన్ ఆధునిక తెంకాసి, దాని పరిసరాలతో కూడిన మదురై ప్రాంతం యొక్క దక్షిణ భాగాన్ని పరిపాలించాడు. పరాక్రమ పాండ్య పాలనలో విరుద్ధమైన తేదీలు ఉన్నాయి, కొందరు సంవత్సరాన్ని 1309 గా పేర్కొన్నారు, ఆలయంలోని శాసనం 1309 గా సూచిస్తుంది.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zjTneAGmatsC&q=tenkasi+temple&pg=PA54|title=History of Tinnevelly|last=Caldwell|first=Bishop R.|publisher=Asian Educational Services|year=2004|isbn=9788120601611|page=54}}</ref> 16వ శతాబ్దంలో తెంకాసి మధురై ప్రాంతంలో భాగంగా ఉండేది. 1559లో నాయకుల ఆధ్వర్యంలో మదురై [[విజయనగర సామ్రాజ్యం]] నుండి స్వతంత్రం పొందింది, ఈ ఆలయానికి రాజవంశం పాలకుల నుండి బహుమతులు రావడం ప్రారంభించాయి.<ref>{{Citation|last=V.|first=Vriddhagirisan|title=Nayaks of Tanjore|url=https://archive.org/details/nayaksoftanjore0000vrid/page/115|page=[https://archive.org/details/nayaksoftanjore0000vrid/page/115 115]|year=1995|orig-date=1942|place=New Delhi|publisher=Asian Educational Services|isbn=81-206-0996-4}}</ref> ఈ ఆలయంలో 1967 వరకు చదునైన గోపురం ఉండేది, అప్పుడు 180 అడుగుల కళాత్మకంగా నిర్మించిన ఆలయ గోపురం ప్రారంభించబడింది, 1990లో పూర్తయింది.<ref name="dinamalar">{{Cite web|year=2014|title=Sri Kasi Viswanathar temple|url=https://temple.dinamalar.com/en/new_en.php?id=826|access-date=2 November 2015}}</ref> == ఆర్కిటెక్చర్ == కాశీ విశ్వనాథర్ ఆలయం చుట్టూ తెంకశి నిర్మించబడింది. ఈ ఆలయంలో ఏడు అంచెల గోపురం (ఆలయ గోపురం) ఉంది, ఆలయంలోని అన్ని పుణ్యక్షేత్రాలను కలిగి ఉన్న కేంద్రీకృత గ్రానైట్ గోడలు ఉన్నాయి. ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం నుండి ఫ్లాగ్స్టాఫ్ హాల్కు వెళ్లే స్తంభాల హాల్ ఉంది. గర్భగుడి తూర్పు ముఖంగా ప్రవేశ ద్వారానికి అక్షం వైపు ఉంది. కాశీ విశ్వనాథుడి విగ్రహం లింగ రూపంలో గర్భగుడిలో ఉంచబడింది. గర్భగుడికి వెళ్లే హాల్కు ఇరువైపులా వినాయక, సుబ్రమణ్య చిత్రాలు ఉన్నాయి. ఉలగమ్మన్ మందిరం తూర్పు ముఖంగా ఉన్న గర్భగుడికి సమాంతరంగా ఉంది. కాశీ విశ్వనాథ, ఉలగమ్మన్ మందిరాల చుట్టూ [[దక్షిణామూర్తి ఆలయం|దక్షిణామూర్తి]], అరుముగర్, [[దుర్గ|దుర్గా]], [[నవగ్రహాలు]], [[నటరాజు|నటరాజ]] చిన్న దేవాలయాలు ఉన్నాయి.<ref name="dinamalar" /> కత్తి, కొమ్ము పట్టుకున్న [[వీరభద్రుడు|వీరభద్ర]] మిశ్రమ స్తంభాలు 1500 ల ప్రారంభంలో విజయనగర రాజుల చేర్పులుగా కనుగొనబడ్డాయి. తిరువత్తరులోని ఆదికుంతనాథన్ పెరుమాళ్ ఆలయం, మదురైలోని [[మీనాక్షి ఆలయం]], [[తిరునెల్వేలి]] [[నెల్లైయప్పర్ ఆలయం]], [[కృష్ణాపురం వెంకటాచలపతి ఆలయం|కృష్ణపురం వెంకటాచలపతి ఆలయం]], [[రామేశ్వరం]] [[రామనాథ స్వామి దేవాలయం|రామనాథస్వామి ఆలయం]], తడికోంబులోని [[సౌందరరాజపెరుమాళ్ ఆలయం, తాడికొంబు|సుందరరాజపెరుమాళ్ ఆలయం]], [[శ్రీవిల్లిపుత్తూరు ఆండాళ్ ఆలయం|శ్రీవిల్లిపుత్తూర్ అండల్ ఆలయం]], శ్రీవైకుంటం లోని శ్రీవైకుంఠనాథన్ పెరుమాళ్ ఆలయం, [[తిరుప్పెరుందురై|అవుదయార్కోవిల్]], వైష్ణవ నంబి, తిరుక్కురుంగుడి లోని తిరుక్కురుండుదివల్లి నాచియార్ ఆలయంలో వీరభద్ర యొక్క సారూప్య స్తంభాలు కనిపిస్తాయి.<ref>{{Cite web|title=Arulmighu Kasi Viswanatha Temple, Tenkasi|url=http://www.tenkasikasiviswanathaswamytemple.tnhrce.in/history.html|access-date=15 August 2017|publisher=Administration of Arulmighu Kasi Viswanatha Temple, Tenkasi|archive-date=8 ఆగస్టు 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808093806/http://www.tenkasikasiviswanathaswamytemple.tnhrce.in/history.html|url-status=dead}}</ref> == పండుగ == [[దస్త్రం:Tenkasi_sivan_temple_Tower_-_another_view.JPG|thumb|200x200px|ఆలయ గోపురం యొక్క మరొక దృశ్యం]] ఈ ఆలయం శైవ సంప్రదాయాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఆలయ ''[[పూజ]]'' పండుగల సమయంలో, రోజువారీగా పూజ చేస్తారు. ఆలయ ఆచారాలు రోజుకు నాలుగు సార్లు నిర్వహిస్తారుః * ఉదయం 8.30 గంటలకు ''కళశాంతి'' * ఉదయం 11:30 కు ''ఉచ్చికాలం'' * ''సాయరాక్షై'' సాయంత్రం 5.30 గంటలకు * అరవణై పూజ రాత్రి 8:00 నుండి 9:00 వరకు ఆలయంలో వార, నెలవారీ, పక్షం రోజుల ఆచారాలు నిర్వహించబడతాయి. ఈ ఆలయం పండుగ రోజులలో తప్ప అన్ని రోజులలో ఉదయం 6 నుండి మధ్యాహ్నం 12 గంటల వరకు, 4-9:00 సాయంత్రం వరకు తెరిచి ఉంటుంది. ఈ ఆలయంలో వివిధ పండుగలు జరుపుకుంటారు. తమిళ ''మాసి'' (ఫిబ్రవరి-మార్చి) జరుపుకునే మాసి మాగం పండుగ ఆలయంలో జరుపుకునే అత్యంత ప్రముఖ పండుగ. ''ఐపస్సి'' సమయంలో జరిగే తిరుక్కల్యాణం పండుగ (అక్టోబర్-నవంబర్) ఆవణి సమయంలో జరిగే మూల పండుగ (ఆగస్టు-సెప్టెంబర్) [[నవరాత్రి]], కార్తికై పండుగ, తిరువతిరై, తైపుసం, శివరాత్రి, పంగుని ఉతిరం ఆలయంలో జరుపుకునే ఇతర పండుగలు.<ref name="dinamalar" /> == మూలాలు == {{Reflist}} [[వర్గం:తెంకాసి జిల్లాలోని హిందూ దేవాలయాలు]] [[వర్గం:పాండ్య వంశం]] [[వర్గం:పాండ్య నిర్మాణ శైలి]] [[వర్గం:తమిళనాడులోని శివాలయాలు]] [[వర్గం:తెంకాసి జిల్లాలోని శివాలయాలు]] 4n2en7gv2pjrtne249xn4wurtth7ule 10 488713 4891123 4830749 2026-06-26T06:06:25Z Chaduvari 97 4891123 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|1|{{clear}} {{ambox | type = growth | image =[[Image:Editor Growth and Contribution Program keywords.png|60px]] | text = {{#if:{{{1|}}}|''{{ARTICLEPAGENAME}}'' పేజీని [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా మెరుగుపరచి మంచి వ్యాసంగా ప్రతిపాదించారు. ఈ వ్యాసాన్ని సమీక్షించి, ఇందులోని నాణ్యత సంతృప్తికరంగా ఉంటే దీనికి మంచి వ్యాసం హోదా ఇవ్వవలసినది. ఇంకా మెరుగుపరచవలసిన అవసరం ఉంటే, అవసరమైన సూచనలను ఈ చర్చ పేజీలోనే ఇవ్వవలసినది. ఆ సూచనల మేరకు వ్యాసాన్ని మెరుగుపరుస్తారు.<includeonly>[[వర్గం:మంచి వ్యాసం ప్రతిపాదనలు]] [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో మెరుగుపరచిన వ్యాసాలు|{{ARTICLEPAGENAME}}]]</includeonly>|''{{ARTICLEPAGENAME}}'' పేజీని [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా సృష్టించారు. దీన్ని, అవసరం మేరకు [{{SERVER}}{{localurl:{{ARTICLEPAGENAME}}|action=edit}} విస్తరించి], తెలుగు వికీపీడియా అభివృద్ధికి తోడ్పడండి.<includeonly>[[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో సృష్టించిన వ్యాసాలు|{{ARTICLEPAGENAME}}]]</includeonly>}}}}<noinclude> [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] </noinclude> tu9t6cn2jsblyikaa8uv60z7nh19alz 4891125 4891123 2026-06-26T06:07:15Z Chaduvari 97 4891125 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|1|{{clear}} {{ambox | type = growth | image =[[Image:Editor Growth and Contribution Program keywords.png|60px]] | text = {{#if:{{{status|}}}|''{{ARTICLEPAGENAME}}'' పేజీని [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా మెరుగుపరచి మంచి వ్యాసంగా ప్రతిపాదించారు. ఈ వ్యాసాన్ని సమీక్షించి, ఇందులోని నాణ్యత సంతృప్తికరంగా ఉంటే దీనికి మంచి వ్యాసం హోదా ఇవ్వవలసినది. ఇంకా మెరుగుపరచవలసిన అవసరం ఉంటే, అవసరమైన సూచనలను ఈ చర్చ పేజీలోనే ఇవ్వవలసినది. ఆ సూచనల మేరకు వ్యాసాన్ని మెరుగుపరుస్తారు.<includeonly>[[వర్గం:మంచి వ్యాసం ప్రతిపాదనలు]] [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో మెరుగుపరచిన వ్యాసాలు|{{ARTICLEPAGENAME}}]]</includeonly>|''{{ARTICLEPAGENAME}}'' పేజీని [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా సృష్టించారు. దీన్ని, అవసరం మేరకు [{{SERVER}}{{localurl:{{ARTICLEPAGENAME}}|action=edit}} విస్తరించి], తెలుగు వికీపీడియా అభివృద్ధికి తోడ్పడండి.<includeonly>[[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో సృష్టించిన వ్యాసాలు|{{ARTICLEPAGENAME}}]]</includeonly>}}}}<noinclude> [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] </noinclude> f366r0mgkl2hx2ucy4cdj48qnjz59ga 4891127 4891125 2026-06-26T06:08:32Z Chaduvari 97 4891127 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|1|{{clear}} {{ambox | type = growth | image =[[Image:Editor Growth and Contribution Program keywords.png|60px]] | text = {{#if:{{{1|}}}|''{{ARTICLEPAGENAME}}'' పేజీని [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా మెరుగుపరచి మంచి వ్యాసంగా ప్రతిపాదించారు. ఈ వ్యాసాన్ని సమీక్షించి, ఇందులోని నాణ్యత సంతృప్తికరంగా ఉంటే దీనికి మంచి వ్యాసం హోదా ఇవ్వవలసినది. ఇంకా మెరుగుపరచవలసిన అవసరం ఉంటే, అవసరమైన సూచనలను ఈ చర్చ పేజీలోనే ఇవ్వవలసినది. ఆ సూచనల మేరకు వ్యాసాన్ని మెరుగుపరుస్తారు.<includeonly>[[వర్గం:మంచి వ్యాసం ప్రతిపాదనలు]] [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో మెరుగుపరచిన వ్యాసాలు|{{ARTICLEPAGENAME}}]]</includeonly>|''{{ARTICLEPAGENAME}}'' పేజీని [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా సృష్టించారు. దీన్ని, అవసరం మేరకు [{{SERVER}}{{localurl:{{ARTICLEPAGENAME}}|action=edit}} విస్తరించి], తెలుగు వికీపీడియా అభివృద్ధికి తోడ్పడండి.<includeonly>[[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో సృష్టించిన వ్యాసాలు|{{ARTICLEPAGENAME}}]]</includeonly>}}}}}}<noinclude> [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] </noinclude> 2n8xx842e8enxsu30c75lsu19h1dj3p 4891131 4891127 2026-06-26T06:11:09Z Chaduvari 97 4891131 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|1|{{clear}} {{ambox | type = growth | image =[[Image:WLW Project growth icon.svg|60px]] | text = {{#if:{{{1|}}}|''{{ARTICLEPAGENAME}}'' పేజీని [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా మెరుగుపరచి మంచి వ్యాసంగా ప్రతిపాదించారు. ఈ వ్యాసాన్ని సమీక్షించి, ఇందులోని నాణ్యత సంతృప్తికరంగా ఉంటే దీనికి మంచి వ్యాసం హోదా ఇవ్వవలసినది. ఇంకా మెరుగుపరచవలసిన అవసరం ఉంటే, అవసరమైన సూచనలను ఈ చర్చ పేజీలోనే ఇవ్వవలసినది. ఆ సూచనల మేరకు వ్యాసాన్ని మెరుగుపరుస్తారు.<includeonly>[[వర్గం:మంచి వ్యాసం ప్రతిపాదనలు]] [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో మెరుగుపరచిన వ్యాసాలు|{{ARTICLEPAGENAME}}]]</includeonly>|''{{ARTICLEPAGENAME}}'' పేజీని [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా సృష్టించారు. దీన్ని, అవసరం మేరకు [{{SERVER}}{{localurl:{{ARTICLEPAGENAME}}|action=edit}} విస్తరించి], తెలుగు వికీపీడియా అభివృద్ధికి తోడ్పడండి.<includeonly>[[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో సృష్టించిన వ్యాసాలు|{{ARTICLEPAGENAME}}]]</includeonly>}}}}}}<noinclude> [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] </noinclude> 73hqiodb8ff6925z5rvuwtdcx8rslw3 4891140 4891131 2026-06-26T06:25:36Z Chaduvari 97 [[Special:Contributions/Kasyap|Kasyap]] ([[User talk:Kasyap|talk]]) చేసిన కూర్పు 4830749 ని పునస్థాపించాం: Midified by mistake -reverting to correct version 4891140 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|1|{{clear}} {{ambox | type = growth | image =[[Image:Editor Growth and Contribution Program keywords.png|60px]] | text = ''{{ARTICLEPAGENAME}}'' పేజీని [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా సృష్టించారు. దీన్ని, అవసరం మేరకు [{{SERVER}}{{localurl:{{ARTICLEPAGENAME}}|action=edit}} విస్తరించి], తెలుగు వికీపీడియా అభివృద్ధికి తోడ్పడండి.}}<includeonly>[[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో సృష్టించిన వ్యాసాలు|{{ARTICLEPAGENAME}}]]</includeonly>}}<noinclude> [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4]] </noinclude> [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో సృష్టించిన వ్యాసాలు]] fdoyia05ans7bmejvwli02o9453gfj4 0 491813 4891137 4850422 2026-06-26T06:23:23Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891137 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = గారో | nativename = అ·చిక్కు | states = [[భారతదేశం]], [[బంగ్లాదేశ్]] | region = [[మేఘాలయ]], [[అస్సాం]] , [[బంగ్లాదేశ్]] | ethnicity = గారో | speakers = 1,145,323 | ref = <ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011|publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2018-07-07}}</ref> | date = 2011 | familycolor = సినో-టిబెటన్ | fam2 = టిబెటో-బర్మాన్ | fam3 = సెంట్రల్ టిబెటో-బర్మాన్ | fam4 = సాల్ | fam5 = బోడో-గారో | fam6 = గారో | script = లాటిన్ లిపి<br />బెంగాలీ-అస్సామీ లిపి<br />ఎ-చిక్ టోక్‌బిరిమ్ | dia1 =అమ్·బెంగ్, | dia2 = A·we ba A·kawe, | dia3 = మాచి, | dia4 = మాచీ-డ్యూయల్, | dia5 = Matabeng ba Matjangchi, | dia6 = గారా-గాంచింగ్, | dia7 = చిసాక్, | dia8 = అటోంగ్, | dia9 = రుగా, | dia10 = Me·gam ba Lyngam, | dia11 = చిబోక్, | dia12 = కామరూప్, | dia13 = అటియాగ్రా, | dia14 = | nation = [[భారతదేశం]] *[[మేఘాలయ]]<ref name=KhasiGaro_Official>{{Cite news |title=THE MEGHALAYA OFFICIAL LANGUAGES ORDINANCE, 2026 |url=https://meglaw.gov.in/pdf/LL_(B)_36_2005_139_Dated_Shillong_the_27th_April_2026.pdf |website=Law Department, Government of Meghalaya |date=27 April 2026 }}</ref> | iso3 = grt | glotto = garo1247 | glottorefname = Garo | map = Map of the Garo.png | mapcaption = గారో మాట్లాడే ప్రాంతాల పటం | map2 = Lang Status 80-VU.svg | mapcaption2 = {{center| {{small|యునెస్కో అట్లాస్ ఆఫ్ ది వరల్డ్స్ లాంగ్వేజెస్ ఇన్ డేంజర్ ప్రకారం గారోను ప్రమాదంలో ఉన్న భాషగా వర్గీకరించారు''<ref>{{Cite web|url=https://en.wal.unesco.org/languages/garo|title=World Atlas of Languages: Garo|website=en.wal.unesco.org|access-date=2025-06-18|archive-date=2024-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20240922115934/https://en.wal.unesco.org/languages/garo|url-status=dead}}</ref>}}}} }} '''గారో''', దాని ఎండోమ్ ఎ· చిక్కు ద్వారా కూడా సూచించబడుతుంది, ఇది [[ఈశాన్య భారతదేశం|ఈశాన్య భారత]] రాష్ట్రాలైన [[మేఘాలయ]], [[అసోం|అస్సాం]], [[త్రిపుర]] మాట్లాడే టిబెటో-బర్మన్ భాష. పొరుగున ఉన్న [[బంగ్లాదేశ్]] కొన్ని ప్రాంతాలలో కూడా ఇది మాట్లాడబడుతుంది. ఇది 2005 నుండి మేఘాలయలోని కొన్ని జిల్లాల్లో అనుబంధ అధికారిక హోదాను కలిగి ఉంది, 2026 లో రాష్ట్ర పూర్తి స్థాయి అధికారిక భాషగా మారింది.<ref name="official">{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/meghalaya-official-languages-khasi-garo-ordinance-10640456/|title=Meghalaya approves Khasi, Garo as official state languages alongside English|date=16 April 2026|work=The Indian Express|access-date=21 April 2026}}</ref> 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఒక్క భారతదేశంలో మాత్రమే సుమారు 889,000 గారో మాట్లాడేవారు ఉన్నారు. మరో 130,000 మంది బంగ్లాదేశ్‌లో ఉన్నారు. == భౌగోళిక పంపిణీ == ''ఎథ్నోలాగ్'' గారోకు ఈ క్రింది ప్రదేశాలను జాబితా చేస్తుంది: * గారో హిల్స్ డివిజన్, [[మేఘాలయ]] * [[గోల్‌పారా జిల్లా|గోల్పారా జిల్లా]], [[కామరూప్ జిల్లా]], [[సిబ్‌సాగర్|శివసాగర్]], [[కర్బీ ఆంగ్లాంగ్ జిల్లా|కర్బి ఆంగ్లాంగ్ జిల్లా]], పశ్చిమ [[అసోం|అస్సాం]] * [[కోహిమా జిల్లా]], నాగాలాండ్ * ఉదయపూర్ ఉపవిభాగం, [[దక్షిణ త్రిపుర జిల్లా]], త్రిపుర * కమల్పూర్, కైలాసహర్ ఉపవిభాగాలు, [[ఉత్తర త్రిపుర జిల్లా]], త్రిపుర * సదర్ ఉపవిభాగం, [[పశ్చిమ త్రిపుర జిల్లా]], త్రిపుర * [[జల్పైగురి జిల్లా|జల్పాయిగురి జిల్లా]], [[కూచ్ బెహర్ జిల్లా|కోచ్ బీహార్ జిల్లా]], పశ్చిమ బెంగాల్ * మైమెన్సింగ్ జిల్లా, తంగైల్, జమాల్పూర్, షేర్పూర్, నేత్రకోనా, ఘాజీపూర్, సునమ్గంజ్, సిల్హెట్, మౌల్వీబజార్, [[ఢాకా]], ఘాజీపుర్, బంగ్లాదేశ్ == భాషా అనుబంధం == గారో బారిక సమూహానికి చెందినవాడు, ఇది చైనా-టిబెటన్ భాషా కుటుంబానికి చెందిన టిబెటో-బర్మీస్ ఉపసమూహంలో సభ్యుడు. [[బోడో భాష|బోరో]]-గారో ఉప సమూహం చైనా-టిబెటన్ భాషా కుటుంబంలో ఎక్కువ కాలం గుర్తించబడిన, అత్యంత పొందికైన ఉప సమూహాలలో ఒకటి.<ref>(Joseph and Burling 2006: 1)</ref> ఇందులో గారో భాష, బోరో, కోక్బోరోక్, దిమా, రాభా, అటాంగ్, తివా, [[కోచ్ భాష|కోచ్]] వంటి భాషలు ఉన్నాయి. ఒకదానితో ఒకటి దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉండటం వలన, ఈ భాషలకు అనేక సాధారణ లక్షణాలు ఉన్నాయి, ఈ భాషల నుండి ఇచ్చిన డేటాసెట్ పదాల ఉపరితల-స్థాయి పరిశీలన నుండి సారూప్యతలు సులభంగా గుర్తించబడతాయి. == అక్షరక్రమం, ప్రామాణీకరణ == 19వ శతాబ్దం చివరలో, అమెరికన్ బాప్టిస్ట్ మిషనరీలు గారో ఈశాన్య మాండలికం A·we అని వ్రాసారు, ప్రారంభంలో ఉపయోగించారు. ఈశాన్య ప్రాంతమైన గారో హిల్స్ లో విద్యావంతులైన గారో ప్రజల సంఖ్య వేగంగా పెరుగుతోంది కాబట్టి దీనిని అనేక ఇతర ప్రాంతాల నుండి ఎంపిక చేశారు. అదనంగా, ఈ ప్రాంతంలోనే గారోలకు మొదట విద్యను అందించారు. కాలక్రమేణా, ఈ మాండలికం విద్యావంతులైన సంస్కృతితో ముడిపడి ఉంది. నేడు, గారో కొండల పశ్చిమ-మధ్య భాగంలో ఉన్న ఒక చిన్న పట్టణం తురా మాట్లాడేవారిలో ఈ మాండలికం ఒక వైవిధ్యాన్ని వినవచ్చు, ఇది వాస్తవానికి ఆమ్ బెంగ్ మాట్లాడే ప్రాంతం. 1873లో గారో హిల్స్ బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ పూర్తి నియంత్రణలోకి వచ్చిన తరువాత తురాలో రాజకీయ ప్రధాన కార్యాలయం స్థాపించబడింది. ఇది విద్యావంతులైన ఈశాన్య ప్రాంతాల ప్రజలు పట్టణానికి వలస వెళ్ళడానికి దారితీసింది, స్థానిక మాండలికం వాడకం నుండి ఈశాన్య ప్రాంతాల మాండలికానికి మారడానికి దారితీసింది. తురా గారో కొండల విద్యా కేంద్రంగా మారింది, కాలక్రమేణా, ఈశాన్య మాండలికం (ఎ · వె) నుండి ఒక వాస్తవ ప్రమాణం అభివృద్ధి చెందింది, ఇది క్రమంగా పట్టణంతో అప్పటి నుండి ప్రతిచోటా విద్యావంతులైన గారో ప్రసంగంతో ముడిపడి ఉంది. గారో అక్షరక్రమానికి సంబంధించి, ప్రాథమిక లాటిన్ వర్ణమాల 1924 నాటికి బెంగాలీ లిపిని పూర్తిగా భర్తీ చేసింది, అయితే 1902లో అమెరికన్ మిషనరీలు లాటిన్ ఆధారిత వర్ణమాలను అభివృద్ధి చేశారు. నేడు వాడుకలో ఉన్న లాటిన్ ఆధారిత గారో వర్ణమాలలో 20 అక్షరాలు, ''రాకా'' ( కంఠధ్వని విరామ చిహ్నం [ʔ]) అని పిలువబడే ఒక ఉబ్బెత్తు చుక్క ఉంటాయి. టైపింగ్‌లో, ''రాకాను'' ఒక ఇంటర్‌పంక్ట్ ద్వారా సూచిస్తారు . ⟨f, q, v, x, y, z⟩ అక్షరాలను వర్ణమాలలో భాగంగా పరిగణించరు, అవి కేవలం అరువు పదాలలో మాత్రమే కనిపిస్తాయి. ⟨i⟩ అనే వర్ణమాలను రెండు విధాలుగా ఉచ్ఛరిస్తారు: ఒకటి /i/ (సాధారణంగా పదం చివరన), మరొకటి కేంద్రీకృత అచ్చు /ɨ/ (సాధారణంగా పదం మొదట్లో, మధ్యలో). అందువల్ల, రూపపరంగా గారోలో ఐదు అచ్చులు ఉన్నప్పటికీ, ధ్వనిపరంగా వాస్తవానికి ఆరు అచ్చులు ఉన్నాయి బంగ్లాదేశ్‌లో, బెంగాలీ లిపి ఒక రూపాంతరం దాని లాటిన్ ప్రతిరూపంతో పాటు ఇప్పటికీ వాడుకలో ఉంది. 1924 వరకు విద్యాసంస్థలలో బెంగాలీ, అస్సామీ భాషలు బోధనా మాధ్యమాలుగా ఉండేవి, ఆధునిక గారో భాష పరిణామంలో అవి గొప్ప పాత్ర పోషించాయి. ఫలితంగా అనేక బెంగాలీ, అస్సామీ పదాలు గారో పదజాలంలోకి ప్రవేశించాయి. ఇటీవల, మీడియా కారణంగా మాతృభాషలో నడిచే పాఠశాలల కంటే ఆంగ్ల మాధ్యమ పాఠశాలలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వల్ల, గారో వారి రోజువారీ సంభాషణలోకి ఆంగ్ల పదాలు కూడా విపరీతంగా ప్రవేశిస్తున్నాయి. హిందీ పదజాలం కూడా ఈ భాషలో నెమ్మదిగా కానీ స్థిరంగా చోటు చేసుకుంటోంది గారో భాషను కొన్నిసార్లు ఎ · చిక్ టోక్బిరిమ్ లిపిని ఉపయోగించి వ్రాయబడుతుంది, దీనిని 1979లో అరుణ్ రిచిల్ మరక్ కనుగొన్నారు.<ref>{{Cite paper}}</ref> ఈ లిపిలోని ప్రతి అక్షరం పేర్లు సహజ దృగ్విషయం నుండి తీసుకోబడ్డాయి. వాయవ్య [[బంగ్లాదేశ్]] భవానీపూర్ గ్రామంలో ఈ లిపిని కొంతవరకు ఉపయోగిస్తారు, దీనిని ఎ · చిక్ గారో టోక్బిరిమ్ అని కూడా పిలుస్తారు.<ref>{{Cite web|title=Garo script|url=https://niksengghagra.blogspot.com/2018/02/the-garo-alphabet-this-alphabet.html?m=1|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211195506/https://niksengghagra.blogspot.com/2018/02/the-garo-alphabet-this-alphabet.html?m=1|archive-date=11 December 2020|access-date=28 November 2020}}</ref> == మాండలికాలు == దీని ప్రకారం, ''మాండలికం'' అనే పదాన్ని రాజకీయంగా 'అనధికారిక ప్రసంగ వైవిధ్యం' గా నిర్వచించారు. గారో భాషలో ఎ · వి, అమ్ · బెంగ్/ఎ · బెంగ్, మాచ్చి, డ్యూయల్, చిసాక్, గాంచింగ్, మరికొన్ని మాండలికాలు ఉన్నాయి. మరక్ (2013:134–135) గారో ఈ క్రింది మాండలికాలను వాటి భౌగోళిక పంపిణీలను జాబితా చేస్తుంది.<ref>Marak, D. 2013.</ref> * సింసాంగ్ నది లోయలోని గారో కొండల ఆగ్నేయంలో అ టోంగ్ మాండలికం మాట్లాడతారు. అటాంగ్ మాట్లాడేవారిలో ఎక్కువ మంది రోంగ్సు, సిజు, రోంగ్రు ఎ · సిమ్, బద్రి, చిట్మాంగ్, నోంగల్ వంటి గ్రామాలలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నారు. * బుగాయ్ నది లోయలోని గారో కొండల దక్షిణ మధ్య భాగంలో ఒక చిన్న ప్రాంతంలో రుగా మాండలికం మాట్లాడతారు. అటాంగ్ మాదిరిగానే, రుగా చాలా మంది గారోల భాష కంటే కోచ్ రాభా భాషలకు, అటాంగ్కు కూడా దగ్గరగా ఉంటుంది, కానీ అటాంగ్ల కంటే అ · వి & అ · బెంగ్లకు మారడం రుగాస్ వెంట మరింత ముందుకు సాగింది. * బుగాయ్ నది ఎగువ గట్లు '''చిబోక్''' నది ఆక్రమించి ఉన్నాయి. * మేగాం నది గారో కొండలు, ఖాసీ కొండల మధ్య సరిహద్దును ఆక్రమించింది. * బుగాయ్ నదికి పశ్చిమాన, రంగ్గిరా పీఠభూమి నుండి పశ్చిమ, ఉత్తర లోయ వరకు పెద్ద ప్రాంతంలో ఆమ్ బెంగ్ మాండలికం మాట్లాడతారు. ఇది బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దుల వెంబడి అస్సాం దక్షిణ, ఉత్తర ఒడ్డున మాట్లాడబడుతుంది. * బ్రహ్మపుత్ర లోయలో పెద్ద ఎత్తున అగియా, గోల్పారా నుండి కామ్రూప్ సరిహద్దు వరకు డోరాంగ్రే, అమ్జోంగా వరకు మాట్లాడతారు. * మాటాబెంగ్ మాండలికం దాదాపు Am.beng మాండలికాన్ని పోలి ఉంటుంది. ఇది అర్బెల్లా పీఠభూమి, డుమిండిక్గ్రే, రోంగ్వాల్కామ్గ్రే, చిడెకెగ్రే, సాంచోంగ్రే, బాబాడంగ్రే, రోంగ్రామ్, అసనాంగ్ మొదలైన ప్రదేశాలలో కనిపిస్తుంది. * గారో కొండల దక్షిణ భాగంలో '''గారా గంచింగ్''' భాష మాట్లాడతారు. గారా గంచింగ్ మాట్లాడేవారు డారెంగ్, రోమ్పా నది లోయలో స్థిరపడ్డారు. * డారెంగ్ నది లోయలోని సిబ్బరి, కపాసిపారా గ్రామాలలో '''ద్వంద్వ''' భాష మాట్లాడతారు. ఈ గ్రామాలు గారో కొండల దక్షిణ భాగంలో ఉన్నాయి. గారో కొండల పశ్చిమ పర్వత ప్రాంతాలలో ఉన్న బాలచంద, చందకోన గ్రామాలలో కూడా కొంతమంది ద్వంద్వ భాష మాట్లాడేవారు స్థిరపడ్డారు. * మాచ్చి-దువాల్ మాండలికం సింసాంగ్ లోయలోని విలియంనగర్ ప్రాంతంలో మాట్లాడతారు. ఈ మాండలికం మాచ్చి, ద్వంద్వ మాండలికాల మిశ్రమం. * '''కామరూప్''' జిల్లాలోని గోహల్కోనా, హహీమ్, శాంతిపూర్, ఉకియం గ్రామాలలో కామరూప్ మాండలికం మాట్లాడతారు. ఈ మాండలికాలు మాట్లాడేవారు సాధారణంగా ఒకరినొకరు అర్థం చేసుకోగలరు, అయినప్పటికీ వేరే ప్రాంతపు మాండలికంతో పరిచయం లేని వారికి ఆ మాండలికానికి ప్రత్యేకమైన కొన్ని పదాలు, వ్యక్తీకరణల గురించి వివరణ అవసరమయ్యే సందర్భాలు ఉంటాయి. అవె, అంబెంగ్ మినహా, గారో మాండలికాలపై పరిశోధన చాలా వరకు నిర్లక్ష్యం చేయబడింది. అనేక గారో మాండలికాలు ప్రామాణిక (స్టాండర్డ్) లేదా అవె లేదా అంబెంగ్‌లో కలిసిపోతున్నాయి. వాస్తవ లిఖిత, మౌఖిక ప్రామాణిక భాష అవె నుండి ఉద్భవించినప్పటికీ, అవి రెండూ ఒకటే కాదు; ఈ రెండింటి మధ్య ఉచ్ఛారణలో పదజాల వినియోగంలో స్పష్టమైన వ్యత్యాసం ఉంది. అందువల్ల, ప్రామాణిక అవె (ప్రధానంగా తురాలో మాట్లాడేది), సాంప్రదాయ అవె (గారో హిల్స్ యొక్క ఈశాన్య ప్రాంతంలోని వక్తల మధ్య ఇప్పటికీ వినబడేది) మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం సముచితం. అటోంగ్, రుగా, మెగామ్ భాషల గురించి కూడా గారోలలో ఒక పెద్ద అపోహ ఉంది. ఈ భాషలను సాంప్రదాయకంగా గారో మాండలికాలుగా పరిగణిస్తారు. అటోంగ్ రుగా భాషలు మాట్లాడేవారు జాతిపరంగా నిజానికి గారోలే; కానీ వారి భాషలకు గారో మాండలికాలతో పరస్పర అవగాహన లేదు, అందువల్ల అవి భాషాపరంగా గారో భాష నుండి భిన్నంగా ఉంటాయి. మేగామ్ ప్రజలు జాతిపరంగా గారోలే, కానీ ఖాసీ కొండలలోని మేగామ్ ప్రజలు ఖాసీ భాషచే ప్రభావితులయ్యారు, అందువల్ల ఖాసీ కొండలలోని మేగామ్ ప్రజలు భాషాపరంగా ఖాసీని పోలి ఉంటారు == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:ఇండో-ఆర్యన్ భాషలు]] [[వర్గం:భారతీయ భాషలు]] {{భారతీయ భాషలు}} 54g920atk80xjmpz3jewnisc6jzdivh 0 492376 4891149 4852901 2026-06-26T06:37:35Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891149 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:China,_Jiangxi_province,_Jingdezhen,_Ming_dynasty_(1368-1644),_Xuande_mark_-_Bowl_with_Decoration_of_the_"Three_Friends"_-_1953.631_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|thumb|"ముగ్గురు స్నేహితుల" అలంకరణతో చైనీస్ గిన్నె; సా.శ. 1426–1435; అండర్ గ్లేజ్ బ్లూ అలంకరణతో పింగాణీ; వ్యాసం: 30.2 సెం.మీ; క్లీవ్‌ల్యాండ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ (యు.ఎస్.)]] <nowiki>'''గిన్నె'''</nowiki> అనేది సాధారణంగా గుండ్రంగా ఉండే పళ్ళెం లేదా పాత్ర. దీనిని సాధారణంగా ఆహారాన్ని సిద్ధం చేయడానికి, వడ్డించడానికి, నిల్వ చేయడానికి లేదా తినడానికి ఉపయోగిస్తారు. గిన్నె లోపలి భాగం గోళాకారపు టోపీ ఆకారంలో ఉండి, అంచులు, అడుగుభాగం అతుకులు లేని వంపుగా ఏర్పడతాయి. ఇది ద్రవాలను, వదులుగా ఉండే ఆహారాన్ని ఉంచడానికి గిన్నెలను ప్రత్యేకంగా సరిపోయేలా చేస్తుంది. గురుత్వాకర్షణ శక్తి వల్ల గిన్నెలోని వస్తువులు సహజంగా దాని మధ్యలో కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి. గిన్నె వెలుపలి భాగం సాధారణంగా గుండ్రంగా ఉంటుంది, కానీ దీర్ఘచతురస్రాకార నమూనాలతో సహా ఆకారంలో మారవచ్చు. గిన్నెల పరిమాణం ఒకరికి సరిపడే ఆహారాన్ని ఉంచడానికి ఉపయోగించే చిన్న గిన్నెల నుండి పంచ్ గిన్నెలు లేదా సలాడ్ గిన్నెల వంటి పెద్ద గిన్నెల వరకు మారుతూ ఉంటుంది, వీటిని తరచుగా ఒకటి కంటే ఎక్కువ మందికి సరిపడా ఆహారాన్ని ఉంచడానికి లేదా నిల్వ చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. గిన్నెలు, కప్పులు, పళ్ళాల మధ్య కొంత పోలిక ఉంటుంది. టీ గిన్నెల వంటి చాలా చిన్న గిన్నెలను తరచుగా కప్పులు అని పిలుస్తారు, అయితే మరీ లోతుగా ఉండే పళ్ళాలను తరచుగా గిన్నెలు అని పిలుస్తారు. అనేక సంస్కృతులలో, గిన్నెలు ఆహారాన్ని వడ్డించడానికి, తినడానికి ఉపయోగించే అత్యంత సాధారణ పాత్ర. చారిత్రాత్మకంగా, టీ, ఆల్కహాలిక్ పానీయాలు రెండింటినీ వడ్డించడానికి చిన్న గిన్నెలను ఉపయోగించేవారు. పాశ్చాత్య సంస్కృతిలో పళ్ళాలు, కప్పులను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. == నేపథ్యం == [[File:Romania, possibly Cirna, Middle Bronze Age - Large Bowl - 1993.229 - Cleveland Museum of Art.jpg|thumb|మధ్య కాంస్య యుగానికి చెందిన రొమేనియన్ పెద్ద గిన్నె; క్రీ.పూ. 1550; మెరుగుపెట్టిన మట్టిపాత్ర; మొత్తం: 15.5 × 31.3 సెం.మీ; క్లీవ్‌ల్యాండ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ (యు.ఎస్.)]] ఆధునిక గిన్నెలను [[సిరామిక్]], [[లోహం]], చెక్క, [[ప్లాస్టిక్]], ఇతర పదార్థాలతో తయారు చేయవచ్చు. గిన్నెలు వేల సంవత్సరాలుగా తయారు చేయబడుతున్నాయి. చాలా ప్రారంభ గిన్నెలు చైనా, ప్రాచీన గ్రీస్, క్రీట్, కొన్ని స్థానిక అమెరికన్ సంస్కృతులలో కనుగొనబడ్డాయి. ప్రాచీన గ్రీకు కుండలలో, ఫియాల్స్, పటెరాస్‌తో సహా చిన్న గిన్నెలు, కైలిసెస్ అని పిలువబడే గిన్నె ఆకారపు కప్పులను ఉపయోగించేవారు. ఫియాల్‌లను నైవేద్యాల కోసం ఉపయోగించేవారు, గిన్నెను వేలితో పట్టుకోవడానికి మధ్యలో ఒక చిన్న గొయ్యి ఉండేది, అయితే ఇవి వైన్ కంటే పెర్ఫ్యూమ్‌ను ఉంచడానికి ఉపయోగించబడ్డాయని ఒక మూలం సూచిస్తుంది. కాంస్య యుగానికి చెందిన కొన్ని మధ్యధరా ప్రాంత ఉదాహరణలు విస్తృతమైన అలంకరణ, రూపకల్పన అధునాతనతను వ్యక్తపరుస్తాయి. ఉదాహరణకు, బ్రిడ్జ్ స్పౌటెడ్ వెసెల్ డిజైన్ ఫైస్టోస్ మినోవాన్ సైట్‌లో కనిపించింది.<ref>Hogan (2007)</ref> క్రీ.పూ. 4వ సహస్రాబ్దిలో, ప్రాచీన మెసొపొటేమియా ఉరుక్ సంస్కృతి ప్రామాణిక పరిమాణాల వాలు అంచు గిన్నెలను భారీగా ఉత్పత్తి చేసిందనడానికి ఆధారాలు ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా, చైనీస్ కుండలలో, నియోలిథిక్ కాలం నాటి అనేక విస్తృతంగా చిత్రించిన గిన్నెలు, ఇతర పాత్రలు ఉన్నాయి. 2009 నాటికి, కనుగొనబడిన పురాతన గిన్నెకు 18,000 సంవత్సరాల వయసు ఉంది.<ref>The World: Science Podcast. #17: U.S. "Science Envoys", Nobel winners strategize on global warming, and ten million years of laughter. Public Radio International, June 5, 2009.</ref> ఉత్తర అమెరికాలో పురావస్తు త్రవ్వకాల్లో కనుగొనబడిన గిన్నెలను పరిశీలిస్తున్నప్పుడు, మానవ శాస్త్రవేత్త విన్కాస్ స్టెపోనైటిస్ గిన్నెను దాని కొలతల ద్వారా నిర్వచించాడు, గిన్నె వ్యాసం అరుదుగా దాని ఎత్తులో సగం కంటే తక్కువగా ఉంటుందని, చారిత్రాత్మక గిన్నెలను వాటి అంచు లేదా పెదవి, ఆకారం ద్వారా వర్గీకరించవచ్చని రాశాడు. == ఉమ్మడి గిన్నె == [[File:Lakh - arraw millet porridge 3. fermented milk topping.jpg|thumb|లఖ్ - పులియబెట్టిన పాలను (సౌ) పైన వేసి వడ్డించే ఉమ్మడి పళ్ళెంలో మిల్లెట్ పిండి గంజి. సెనెగల్, పశ్చిమ ఆఫ్రికా.]] అనేక సంస్కృతులలో, ఆహారం, పానీయాలను ఉమ్మడి గిన్నె లేదా కప్పులో పంచుకుంటారు.<ref>{{cite journal|url=https://www.yesmagazine.org/happiness/the-communal-origins-of-a-festive-new-years-drinking-tradition-20181227|title=The Communal Origins of a Festive New Year's Drinking Tradition|first=Jereme|last=Zimmerman|via=www.yesmagazine.org}}</ref> మాలిలో, బండియాగరా పట్టణం పేరు భోజనం వడ్డించే ఉమ్మడి గిన్నెను సూచిస్తుంది. ఈ పేరుకు దాదాపుగా "పెద్ద తినే గిన్నె" అని అనువాదం వస్తుంది. జింబాబ్వేలో, సడ్జాను సాంప్రదాయకంగా ఉమ్మడి గిన్నె నుండి తింటారు, ఈ సంప్రదాయాన్ని ఇప్పటికీ కొన్ని కుటుంబాలు, ప్రధానంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నిర్వహిస్తున్నాయి. లఖ్ అనేది చుట్టిన మిల్లెట్ పిండి గుళికలతో (అరావ్/అర్రావ్) తయారు చేయబడిన ఒక ప్రసిద్ధ ఉడికించిన గంజి, దీనిని సాధారణంగా వడ్డించేటప్పుడు తియ్యటి పులియబెట్టిన పాలను పైన వేస్తారు. దీనిని సాధారణంగా సెనెగల్‌లో ఉమ్మడి గిన్నె లేదా పళ్ళెంలో వడ్డిస్తారు. చైనాలో, ఉమ్మడి గిన్నెలు, ప్లేట్ల నుండి ఆహారాన్ని తీసుకోవడానికి భోజనం చేసే వ్యక్తి తన స్వంత చాప్‌స్టిక్‌లను ఉపయోగించడం చాలా అమర్యాదకరంగా, అనారోగ్యకరంగా పరిగణించబడుతుంది!<ref>{{cite web|url=http://www.culture-4-travel.com/chopstick-etiquette.html|title=Chinese Chopstick Etiquette|work=Culture-4-Travel.com|access-date=2019-02-15|archive-date=2009-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090427222439/http://www.culture-4-travel.com/chopstick-etiquette.html|url-status=usurped}}</ref> కొన్ని సంస్కృతులలో, ఉమ్మడి గిన్నెకు సామాజిక కట్టుబాట్లు ఉంటాయి, స్పానిష్ జాతీయం "¿Cuándo hemos comido en el mismo plato?" (తెలుగు: మనం ఎప్పుడు ఒకే వంటకం నుండి తిన్నాము?) దీనికి నిదర్శనం.<ref name="Dichos">{{cite news| url = http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/dichos-populares-su-significado/html| title = Dichos Populares. Su significado| work = Fundación Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes| access-date = 2015-02-15| language = es}}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == గ్యాలరీ == <gallery> File:A Replica of Arjan bowl.jpg|జామ్-ఎ అర్జాన్ అని పిలువబడే ప్రాచీన ఇరానియన్ గిన్నె File:Phoenician - Bowl with Hunting Scene - Walters 57705.jpg|పాలెస్ట్రినాలో కనుగొనబడిన వేట దృశ్యాన్ని చూపే ఫోనీషియన్ వెండి గిన్నె File:Bowl MET DP243440 (cropped).jpg|ప్రాచీన ఈజిప్షియన్ గిన్నె; క్రీ.పూ 200–150; ఫైయన్స్; {{convert|4.8|x|16.9|cm|in|abbr=on}}; మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ (న్యూయార్క్ నగరం) File:Clevelandart 1949.561.jpg|నాస్కా గిన్నె; క్రీ.పూ 100; రంగు స్లిప్‌లతో మట్టి పాత్ర; వ్యాసం: 12.8 × 17.7 సెం.మీ; మొత్తం: 13 సెం.మీ; పెరూ నుండి; క్లీవ్‌ల్యాండ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ (క్లీవ్‌ల్యాండ్, ఒహియో, యు.ఎస్.) File:Roman, 1st century - Ribbed Glass Bowl - 2009.474 - Cleveland Museum of Art.tif|రోమన్ పక్కటెముకల గిన్నె; సా.శ. 1వ శతాబ్దం; గాజు; వ్యాసం: 6.5 సెం.మీ; క్లీవ్‌ల్యాండ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Southwest, Mogollon, Mimbres, Pre-Contact Period, 11th-12th century - Bowl with Pronghorn Antelope and Geometric Design - 1930.50 - Cleveland Museum of Art.tif|ప్రాంగ్‌హార్న్ జింక, రేఖాగణిత డిజైన్‌లతో మొగోల్లన్ గిన్నె; 1000–1150; మట్టి పాత్ర; వ్యాసం: 31.2 సెం.మీ, మొత్తం: 12.5 × 32 సెం.మీ; క్లీవ్‌ల్యాండ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Korea, Goryeo period - Bowl with Lotus Petal Design in Relief - 1942.721 - Cleveland Museum of Art.jpg|ఉబ్బెత్తుగా ఉన్న తామర రేకు డిజైన్‌తో కొరియన్ గిన్నె; 1100 (గోరియో కాలం); పింగాణీ సెలాడాన్ వేర్; క్లీవ్‌ల్యాండ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:China, Jiangxi province, Jingdezhen kilns, Qing dynasty (1644-1912), Yongzh - Bowl - 1940.956 - Cleveland Museum of Art.tif|చైనీస్ గిన్నె; 1723–1735 (క్వింగ్ రాజవంశం); డోకాయ్ అలంకరణతో పింగాణీ; వ్యాసం: 11.8 సెం.మీ, మొత్తం: 6.4 సెం.మీ; జియాంగ్జీ ప్రావిన్స్ (చైనా) నుండి; క్లీవ్‌ల్యాండ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Bowl (jatte à anses relevées or jatte écuelle) MET DP169254 (cropped).jpg|ఫ్రెంచ్ నియోక్లాసికల్ గిన్నె; 1787–1788; హార్డ్ పేస్ట్ పింగాణీ; మొత్తం: 7.6 × 25.4 × 19.1 సెం.మీ; మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Derby (Crown Derby Period) - Bowl from Dessert Service- Smaller Yellow Lily - 1989.189.20 - Cleveland Museum of Art.tif|ఇంగ్లీష్ డెజర్ట్ సర్వీస్‌లో భాగమైన గిన్నె; క్రీ.శ. 1800; పింగాణీ; వ్యాసం: 22.8 సెం.మీ, మొత్తం: 5 సెం.మీ; క్లీవ్‌ల్యాండ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Khalili Collection Islamic Art pot 1556.1.jpg|ఇరాన్‌లోని నిషాపూర్ నుండి 10వ శతాబ్దపు గిన్నె. జానపద శైలిలో అలంకరించబడింది, బురాక్‌ను వర్ణిస్తుంది. ఖలీలీ కలెక్షన్ ఆఫ్ ఇస్లామిక్ ఆర్ట్. File:Bowl Depicting King Zahhak with Snakes Protruding from His Shoulders MET sf64-274-3c.jpg|వాయవ్య ఇరాన్ నుండి ఉద్భవించి బహుశా తన భుజాల నుండి పొడుచుకు వచ్చిన పాములతో ఉన్న జాహ్హాక్ రాజును వర్ణించే 12వ-13వ శతాబ్దపు గిన్నె. అనేక మధ్యయుగ ముక్కలను మరింత ఆకర్షణీయంగా చేయడానికి మార్చినట్లుగానే, క్రీ.శ. 1926లో దీనిని కూడా మార్చారు.<ref>{{cite web |url= https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451774 |title=Bowl Depicting King Zahhak with Snakes Protruding from His Shoulders |website=Metropolitan Museum of Art website }}</ref> File:Late 1800s wooden bowl Solberga parish Kungaelv municipality Sweden.jpg|స్వీడన్‌లోని కుంగెల్వ్ మునిసిపాలిటీకి చెందిన 19వ శతాబ్దం చివరి నాటి చెక్క గిన్నె File:Cat food (pellets and water).jpg|పెంపుడు జంతువుల గిన్నెలు, ఇవి కుక్కలు లేదా పిల్లుల వంటి పెంపుడు జంతువులు ఉపయోగించడానికి రూపొందించబడ్డాయి File:Achthoekige kom op ronde voet - INDUS V09702.JPG|యూరియా-ఫార్మాల్డిహైడ్‌లో గిన్నె. మ్యూజియం ఆఫ్ ఇండస్ట్రీ ఘెంట్ సేకరణ. File:Ronde kom - INDUS V09774.JPG|బేకలైట్‌లో గుండ్రని గిన్నె, మ్యూజియం ఆఫ్ ఇండస్ట్రీ ఘెంట్ సేకరణ. File:Scheerbol of zeepkom - INDUS V09550.JPG|బేకలైట్‌లో షేవింగ్ గిన్నె, మ్యూజియం ఆఫ్ ఇండస్ట్రీ ఘెంట్ సేకరణ. </gallery> == ఇవి కూడా చూడండి == * వంటగది సామాగ్రి == గమనికలు == {{Reflist}} == మూలాలు == * {{cite web| url = http://themodernantiquarian.com/site/10857/phaistos.html#fieldnotes | first = C. Michael | last = Hogan | title = Phaistos fieldnotes | work = The Modern Antiquarian | date = 2007}} * {{cite book |url=http://rla.unc.edu/personal/vps/cccpm.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20041211080106/http://rla.unc.edu/personal/vps/cccpm.html |url-status=dead |archive-date=2004-12-11 |first=Vincas P. |last=Steponaitis |title=Ceramics, Chronology, and Community Patterns: An Archaeological Study at Moundville |date=1983 |isbn=978-0-12-666280-1 |publisher=Academic Press |location=New York |pages=68–69}} * {{cite book |first=H. B. |last=Walters |title=History of Ancient Pottery: Greek, Etruscan, and Roman |url=https://archive.org/details/historyancientp05bircgoog |date=1905 |pages=[https://archive.org/details/historyancientp05bircgoog/page/140 140], 191–192 |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York}} == బయటి లింకులు == {{commons category multi|Bowls (vessel)| Communal bowl}} * {{cite web | url = http://www.archaeology.org/online/features/phiale | title = The Phiale of Achyris | work = Archaeological Institute of America | quote = The Phiale is dated from 300 BC and is made of gold, includes pictures}} * {{cite web | url = http://www.cmog.org | title =Corning Museum of Glass}} {{Kitchen tools}} {{Authority control}} [[వర్గం:పాత్రలు]] [[వర్గం:గృహోపకరణాలు]] hdbesm611k6x6o6bvg1tny1g9p7mnsx 0 492585 4890958 4848268 2026-06-25T13:29:46Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890958 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature|logo_pic=Emblem of the United Nations.svg|logo_res=120px|name=ఐక్యరాజ్యసమితి<br />ఆర్థిక, సామాజిక మండలి|leader1_type=అధ్యక్షుడు|leader1={{flagdeco|Nepal}} [[లోక్ బహదూర్ థాపా]]|foundation={{start date and age|1945|6|26|df=yes}}|website={{Official URL}}|structure1=File:United Nations Economic and Social Council Membership.svg|structure1_res=250px|seats={{legend|#0000ff|ఆఫ్రికా దేశాలు (14)}} {{legend|#339900|ఆసియా పసిఫిక్ దేశాలు (11)}} {{legend|#cc0000|తూర్పు ఐరోపా దేశాలు (6)}} {{legend|#cc3399|లాటిన్ అమెరికా, కరిబియన్ దేశాలు (10)}} {{legend|#cc9900|పశ్చిమ ఐరోపా, ఇతర దేశాలు (13)}}|session_room=United Nations Economic and Social Council chamber New York City 2.JPG|session_alt=United Nations Economic and Social Council chamber at United Nations headquarters|meeting_place=ఐరాస ప్రధాన కార్యాలయంలో ఆర్థిక, సామాజిక మండలి ఛాంబరు}}<templatestyles src="Div col/styles.css" />'''ఐక్యరాజ్యసమితి ఆర్థిక, సామాజిక మండలి''' ('''ECOSOC''') అనేది [[ఐక్యరాజ్య సమితి|ఐక్యరాజ్యసమితి]] (UN) లోని ఆరు ప్రధాన అంగాలలో ఒకటి. తన అధికార పరిధిలోని పదిహేను ప్రత్యేక ఏజెన్సీలు, ఎనిమిది క్రియాత్మక కమిషన్లు, ఐదు ప్రాంతీయ కమిషన్లకు సంబంధించి, సంస్థ ఆర్థిక, సామాజిక రంగాలను సమన్వయం చేసే బాధ్యత దీనికి ఉంది. ECOSOC అంతర్జాతీయ ఆర్థిక, సామాజిక సమస్యలను చర్చించడానికీ సభ్య దేశాలు, ఐక్యరాజ్యసమితి వ్యవస్థకు ఉద్దేశించిన విధాన సిఫార్సులను రూపొందించడానికీ కేంద్ర వేదికగా పనిచేస్తుంది. <ref>{{Cite web|title=About ECOSOC|url=https://www.un.org/en/ecosoc/about/index.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191102164036/https://www.un.org/en/ecosoc/about/index.shtml|archive-date=Nov 2, 2019|publisher=ECOSOC}}</ref> దీనిలో 54 దేశాల సభ్యత్వం రొటేటింగ్ పద్ధతిలో ఉంటుంది.<ref>{{Cite web|title=High-Level Political Forum 2020 (HLPF 2020)|url=https://sustainabledevelopment.un.org/hlpf/2020#vnrs|access-date=2020-01-27|website=Sustainable Development Knowledge Platform}}</ref> 1,600 కంటే ఎక్కువ ప్రభుత్వేతర సంస్థలకు ఐక్యరాజ్యసమితి పనిలో పాల్గొనడానికి కౌన్సిల్‌తో సంప్రదింపుల హోదా ఉంది.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=IjWMX9nCa0sC&pg=PA83|title=The United Nations|last=Basu|first=Rumki|publisher=Sterling|year=2019|isbn=978-81-207-2775-5|page=83}}</ref> ECOSOC ప్రతి సంవత్సరం జూలైలో నాలుగు వారాల పాటు ఒక సమావేశాన్ని నిర్వహిస్తుంది. 1998 నుండి ప్రపంచ బ్యాంకు, [[అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి]] (IMF) యొక్క కీలక కమిటీలకు నాయకత్వం వహిస్తున్న ఆర్థిక మంత్రులతో ఏప్రిల్‌లో వార్షిక సమావేశాన్ని కూడా నిర్వహిస్తోంది. అదనంగా, [[సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు|సుస్థిర అభివృద్ధి కోసం 2030 ఎజెండా]] అమలును సమీక్షించే సుస్థిర అభివృద్ధిపై ఉన్నత-స్థాయి రాజకీయ వేదిక (HLPF), ప్రతి జూలైలో కౌన్సిల్ ఆధ్వర్యంలో సమావేశమవుతుంది. <ref>{{Cite web|title=Welcome to csonet.org {{!}} Website of the UN DESA NGO Branch. At your service|url=https://csonet.org/?menu=123|url-status=deviated|archive-url=https://web.archive.org/web/20230111170415/https://csonet.org/?menu=123|archive-date=2023-01-11|access-date=2023-01-11|website=csonet.org}}</ref> ECOSOC సభ్యులు [[యునిసెఫ్|UNICEF]] కార్యనిర్వాహక మండలిని, ఐక్యరాజ్యసమితి అభివృద్ధి కార్యక్రమం మండలిని, UNHCR కమిటీని, దాని అధికార పరిధిలోని వివిధ కమిషన్లు, ఇతర సంస్థలను ఎన్నుకోవడానికి బాధ్యత వహిస్తారు. ECOSOC ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క అత్యంత తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన దేశాల జాబితాను సమీక్షించడం, నవీకరించడం వంటి పనులకు కూడా బాధ్యత వహిస్తుంది. == అధ్యక్షుడు == మండలి అధ్యక్షుడిని ఒక సంవత్సరం పదవీకాలానికి ఎన్నుకుంటారు. ప్రతి కొత్త సమావేశం ప్రారంభంలో మండలిలో ప్రాతినిధ్యం వహించే చిన్న లేదా మధ్య తరహా దేశాల నుండి అధ్యక్షుడిని ఎంపిక చేస్తారు.<ref>{{Cite web|last=Mu Xuequan|date=27 July 2018|title=UN ECOSOC Elects New President|url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-07/27/c_137350465.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226173201/http://www.xinhuanet.com/english/2018-07/27/c_137350465.htm|archive-date=February 26, 2019|access-date=25 February 2019|website=Xinhuanet|publisher=[[Xinhua News Agency]]}}</ref> సమాన ప్రాతినిధ్యాన్ని నిర్ధారించడానికి అధ్యక్ష పదవి ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రాంతీయ సమూహాల మధ్య మారుతూ ఉంటుంది. <ref>{{Cite web|title=United Nations Official Document, Rule 20.2|url=https://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=E/5715/Rev.2|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200910222604/https://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=E/5715/Rev.2|archive-date=2020-09-10|access-date=2020-09-15|website=United Nations}}</ref> 2025 జూలై 31 న లోక్ బహదూర్ థాపా 2025-26 సెషన్ కోసం ఆర్థిక, సామాజిక మండలి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 2024 జూలై 25 న బాబ్ రే 2024-25 సెషన్ కోసం మండలి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. చిలీ ప్రతినిధి అయిన పౌలా నార్వాజ్, 2023 జూలై 27 న మండలికి డెబ్బై-తొమ్మిదవ అధ్యక్షురాలిగా ఎన్నికైంది. ఆమెకు ముందు 2022 జూలై 25 న మండలికి డెబ్బై-ఎనిమిదవ అధ్యక్షురాలిగా లచెజారా స్టోవా ఎన్నికైంది.<ref>{{Cite web|title=2022: H.E. Lachezara Stoeva (Bulgaria)|url=https://www.un.org/ecosoc/en/2022-He-lachezara-stoeva|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230906090957/https://www.un.org/ecosoc/en/2022-He-lachezara-stoeva|archive-date=Sep 6, 2023|website=Economic and Social Council United Nations}}</ref> ఈమె బోట్స్వానాకు చెందిన కొలెన్ విక్సెన్ కెలాపిలే స్థానంలో బాధ్యతలు స్వీకరించింది.<ref name="president">{{Cite web|title=President of ECOSOC|url=https://www.un.org/ecosoc/en/president-ecosoc|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726234124/https://www.un.org/ecosoc/en/president-ecosoc|archive-date=26 July 2018|access-date=26 July 2018|website=ECOSOC}}</ref> == సభ్యులు == ఈ మండలిలో 54 సభ్య దేశాలు ఉంటాయి, వీటిని ప్రతి సంవత్సరం సాధారణ సభ ఒకదానిపై ఒకటి అతివ్యాప్తి చెందే మూడేళ్ల పదవీకాలానికి ఎన్నుకుంటుంది. ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రాంతీయ సమూహాల మధ్య సమానమైన భౌగోళిక భ్రమణాన్ని నిర్ధారించే విధంగా మండలిలోని సీట్లు కేటాయించబడతాయి.<ref>{{Cite web|title=Members|url=https://www.un.org/ecosoc/en/content/members|access-date=18 September 2019|website=UNITED NATIONS ECONOMIC and SOCIAL COUNCIL}}</ref><ref>{{Cite web|last=<!--Not stated-->|date=14 June 2019|title=General Assembly Elects 19 Economic and Social Council Members to Terms Beginning 1 January 2020, Adopts Resolution Commemorating Signing of United Nations Charter|url=https://www.un.org/press/en/2019/ga12153.doc.htm|access-date=1 January 2020|website=United Nations Meetings Coverage & Press Releases|publisher=United Nations}}</ref> పదవీ విరమణ చేసే సభ్యులు తక్షణమే తిరిగి ఎన్నిక కావడానికి అర్హులు. కొన్ని సీట్లు ''వాస్తవ'' శాశ్వత సభ్యులచే భర్తీ చేయబడతాయి. === చరిత్ర === 1945లో ఐక్యరాజ్యసమితి చార్టర్‌పై మొదట సంతకం చేసినప్పుడు, ఆర్థిక, సామాజిక మండలిలో 18 స్థానాలు ఉండేవి. ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రాంతీయ సమూహాల అధికారిక భావన అప్పటికి ఇంకా ఉనికిలో లేదు. భద్రతా మండలి వలె కాకుండా, ECOSOC స్థానాలను కేటాయించడానికి [[అగ్ర రాజ్యాలు|అగ్రరాజ్యాల]] మధ్య ఎటువంటి "సజ్జనుల ఒప్పందం" లేదు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, 102 ఎన్నికలలో 4 మినహాయింపులతో (జాబితా చూడండి), సాపేక్షంగా స్థిరమైన నమూనా ఏర్పడి 1960 వరకు కొనసాగింది:{{Efn|For comparison purposes, applying the Regional Groups retroactively: * 1 seat to the African Group * 3 seats to the Asian Group and Taiwan * 3 seats to the Eastern European Group * 4 seats to the Latin American and Caribbean Group * 7 seats to Western European and Others Group (The Republic of China (Taiwan) never joined the Asian Group.<ref name="equitable">{{cite report |author1=Agam, Hasmy |author2=Sam Daws |author3=Terence O'Brien |author4=Ramesh Takur |date=26 March 1999 |title=What is Equitable Geographic Representation in the Twenty-First Century |url=http://archive.unu.edu/unupress/equitable.pdf |publisher=United Nations University |access-date=5 March 2019}}</ref><ref name="ecosoc1961">Padelford, Norman J. “Politics and the Future of ECOSOC.” International Organization, vol. 15, no. 4, 1961, pp. 564–80. JSTOR, http://www.jstor.org/stable/2705552. Accessed 24 Mar. 2024.</ref><ref>Bailey, Sydney D. “China and the United Nations.” The World Today, vol. 27, no. 9, 1971, pp. 365–72. JSTOR, http://www.jstor.org/stable/40394545. Accessed 28 Apr. 2024.</ref>)}} * భస్రతామండలి లోని శాశ్వత పంచకానికి 5 సీట్లు * లాటిన్ అమెరికాకు 4 సీట్లు * తూర్పు ఐరోపాకు 2 సీట్లు * బ్రిటిష్ కామన్వెల్త్‌కు 1 సీటు * " సమీప, సుదూర ప్రాచ్యానికి" 3 సీట్లు {{Efn|Various nonstandard, inconsistent names, including also "Near and Middle East", were used before Africa and Asia became Regional Groups. Sources published after the introduction of the Regional Groups retroactively name this group "Asia-Africa" or similar, but this name was not used at the creation of ECOSOC.<ref name="equitable">{{cite report |author1=Agam, Hasmy |author2=Sam Daws |author3=Terence O'Brien |author4=Ramesh Takur |date=26 March 1999 |title=What is Equitable Geographic Representation in the Twenty-First Century |url=http://archive.unu.edu/unupress/equitable.pdf |publisher=United Nations University |access-date=5 March 2019}}</ref><ref name="ecosoc1963">Gregg, Robert W. “The Economic and Social Council: Politics of Membership.” The Western Political Quarterly, vol. 16, no. 1, 1963, pp. 109–32. JSTOR, https://doi.org/10.2307/445962. Accessed 5 Mar. 2024.</ref><ref name="ecosoc1961">Padelford, Norman J. “Politics and the Future of ECOSOC.” International Organization, vol. 15, no. 4, 1961, pp. 564–80. JSTOR, http://www.jstor.org/stable/2705552. Accessed 24 Mar. 2024.</ref>}} * [[పశ్చిమ ఐరోపా|పశ్చిమ ఐరోపాకు]] 3 సీట్లు వలసవాద నిర్మూలనతో ఐక్యరాజ్యసమితి సభ్యుల సంఖ్య పెరగడంతో, 1961 నుండి ఈ నమూనా విచ్ఛిన్నం కావడం ప్రారంభమైంది. పశ్చిమ ఐరోపా, [[తైవాన్]] లకు గతంలో ఉన్న స్థానాలకు [[ఆఫ్రికా]] దేశాలు ఎన్నికలలో గెలుపొందాయి.{{Efn|For comparison purposes: * 2 seats to the African Group * 3 seats to the Asian Group * 3 seats to the Eastern European Group * 4 seats to the Latin American and Caribbean Group * 6 seats to Western European and Others Group}} 1965లో, ECOSOC పరిమాణాన్ని 27 సీట్లకు పెంచేలా చార్టర్‌ను సవరించారు. ప్రాంతీయ సమూహాలను అధికారికంగా ప్రవేశపెట్టారు. సీట్ల పంపిణీ ఇలా అయ్యింది:<ref name="ecosoclist">{{Cite web|title=Economic and Social Council Membership|url=https://research.un.org/en/unmembers/ecosocmembers|publisher=Economic and Social Council}}</ref> * ఆసియా గ్రూప్‌కు 5 సీట్లు * తూర్పు యూరోపియన్ గ్రూప్‌కు 3 సీట్లు * లాటిన్ అమెరికా కరేబియన్ గ్రూప్‌కు 5 సీట్లు * పశ్చిమ ఐరోపా, ఇతరుల సమూహానికి 7 సీట్లు 1973లో, ECOSOC పరిమాణాన్ని 54 సీట్లకు పెంచడానికి చార్టర్‌ను మళ్లీ సవరించారు. సీట్ల పంపిణీ ఇలా అయ్యింది: <ref name="ecosoclist"/> * ఆఫ్రికా గ్రూప్‌కు 14 సీట్లు * ఆసియా-పసిఫిక్ గ్రూప్‌కు 11 సీట్లు (2011లో ఆసియన్ గ్రూప్ నుండి పేరు మార్చబడింది) * తూర్పు ఐరోపా గ్రూప్‌కు 6 సీట్లు * లాటిన్ అమెరికా, కరేబియన్ గ్రూప్‌కు 10 సీట్లు * పశ్చిమ ఐరోపా, ఇతరుల సమూహానికి 13 సీట్లు === ప్రస్తుత సభ్యులు === {| class="wikitable" !కాలపరిమితి. !ఆఫ్రికా దేశాలు (14) !ఆసియా-పసిఫిక్ దేశాలు (11) !తూర్పు ఐరోపా దేశాలు (6) !లాటిన్ అమెరికా & కరేబియన్ దేశాలు (10) !పశ్చిమ ఐరోపా, ఇతర దేశాలు(13) |- style="border-top: 2px solid #000000;background:#eeffee" |'''2026–2028'''<ref>{{Cite news|url=https://news.un.org/en/story/2025/06/1164016|title=United States, Ukraine among new members elected to UN Economic and Social Council|last=Vibhu|first=Mishra|date=4 June 2025|work=UN News|access-date=20 January 2026|archive-date=17 జనవరి 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260117081207/https://news.un.org/en/story/2025/06/1164016|url-status=dead}}</ref> | {{పతాకం|Burundi}}<br />{{పతాకం|Chad}}<br />{{పతాకం|Mozambique}}<br />{{పతాకం|Sierra Leone}} | {{పతాకం|China}}<br />{{పతాకం|India}}<br />{{పతాకం|Lebanon}}<br />{{పతాకం|Turkmenistan}} | {{పతాకం|Croatia}}<br />{{పతాకం|Russia}}<br />{{పతాకం|Ukraine}} | {{పతాకం|Ecuador}}<br />{{పతాకం|Peru}}<br />{{పతాకం|Saint Kitts and Nevis}} | {{పతాకం|Australia}}<br />{{పతాకం|Finland}}<br />{{పతాకం|Norway}}<br />{{పతాకం|Turkey}} |- style="border-top: 2px solid #000000;background:#f7f7c7" |'''2025–2027'''<ref>{{Cite web|last=Francis|first=Dennis|author-link=Dennis Francis (diplomat)|date=8 June 2024|title=Delighted to congratulate the newly elected members of the Economic and Social Council for the term 2025-2027|url=https://x.com/UN_PGA/status/1799425203682041932|access-date=16 August 2024|publisher=UN GA President|location=New York City|via=X.com}}</ref> | {{పతాకం|Algeria}}<br />{{పతాకం|Djibouti}}<br />{{పతాకం|Ivory Coast}}<br />{{పతాకం|South Africa}}<br />{{పతాకం|Tanzania}} | {{పతాకం|Bangladesh}}<br />{{పతాకం|Saudi Arabia}}<br />{{పతాకం|Sri Lanka}}<br />{{పతాకం|Uzbekistan}} |{{పతాకం|Armenia}}<br />{{పతాకం|Azerbaijan}} | {{పతాకం|Antigua and Barbuda}}<br />{{పతాకం|Dominican Republic}}<br />{{పతాకం|Mexico}} | <small>(2025)</small> (2026-2027) {{పతాకం|Canada}}<br />{{పతాకం|Italy}}<br />{{పతాకం|Netherlands}}<br />{{పతాకం|Switzerland}}<br />{{పతాకం|United States}}<small>(2026–2027)</small> |- style="border-top: 2px solid #000000;background:#ddeeee" |'''2024–2026'''<ref>{{Cite web|title=ECOSOC Membership by Year|url=https://research.un.org/en/unmembers/ecosocmembers|access-date=1 January 2024|publisher=Dag Hammarskjöld Library}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.aa.com.tr/en/turkiye/turkiye-elected-to-un-economic-and-social-council-/2917951|title=Türkiye elected to UN Economic and Social Council|date=8 June 2023|work=Anadolu Agency|access-date=1 January 2024}}</ref> | {{పతాకం|Kenya}}<br />{{పతాకం|Mauritania}}<br />{{పతాకం|Nigeria}}<br />{{పతాకం|Senegal}}<br />{{పతాకం|Zambia}} | {{పతాకం|Japan}}<br />{{పతాకం|Nepal}}<br />{{పతాకం|Pakistan}} |{{పతాకం|Poland}} | {{పతాకం|Haiti}}<br />{{పతాకం|Paraguay}}<br />{{పతాకం|Suriname}}<br />{{పతాకం|Uruguay}} | {{పతాకం|Austria}}<br />{{పతాకం|France}}<br />{{పతాకం|Germany}} <small>(2026)</small><br />{{పతాకం|Liechtenstein}} <small>(2024-2025)</small><br />{{పతాకం|Spain}}<br />{{పతాకం|United Kingdom}} |} === పరిశీలకుడు - అంతర్-ప్రభుత్వ స్వయంప్రతిపత్తి సంస్థలు === నిరంతర ప్రాతిపదికన పాల్గొనడం: <ref name="ECOSOC">[https://www.un.org/esa/dsd/dsd/dsd_pdfs/ECOSOC_IGOs.pdf ECOSOC observers, Part V] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130922014130/http://www.un.org/esa/dsd/dsd/dsd_pdfs/ECOSOC_IGOs.pdf|date=22 September 2013}}</ref> {{Columns-list|* ఆఫ్రికన్ రీజినల్ సెంటర్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ * ఆసియా అండ్ పసిఫిక్ డెవలప్‌మెంట్ సెంటర్ * ఆసియా ప్రొడక్టివిటీ ఆర్గనైజేషన్ * కౌన్సిల్ ఆఫ్ అరబ్ ఎకనామిక్ యూనిటీ * గ్లోబల్ వాటర్ పార్టనర్‌షిప్ * కమిషన్ ఆన్ సెక్యూరిటీ అండ్ కోఆపరేషన్ ఇన్ యూరప్ * ఇంటర్-అమెరికన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ కోఆపరేషన్ ఆన్ అగ్రికల్చర్ * ఇంటర్‌గవర్నమెంటల్ ఫోరం ఆన్ మైనింగ్, మినరల్స్, మెటల్స్ అండ్ సస్టైనబుల్ డెవలప్‌మెంట్ * ఇంటర్‌గవర్నమెంటల్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్ ఫర్ ది యూజ్ ఆఫ్ మైక్రో-ఆల్గే స్పిరులినా ఎగైనెస్ట్ మాల్‌న్యూట్రిషన్ * ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఎకనామిక్ అండ్ సోషల్ కౌన్సిల్స్ అండ్ సిమిలర్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్స్ * ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ పబ్లిక్ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ ఇన్ డెవలపింగ్ కంట్రీస్ * ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ జెనెటిక్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ బయోటెక్నాలజీ * ఇస్లామిక్ ఎడ్యుకేషనల్, సైంటిఫిక్ అండ్ కల్చరల్ ఆర్గనైజేషన్ * లాటిన్ అమెరికన్ ఎనర్జీ ఆర్గనైజేషన్ * ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ ఐబెరో-అమెరికన్ స్టేట్స్ * ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ ది పెట్రోలియం ఎక్స్‌పోర్టింగ్ కంట్రీస్ * రీజినల్ ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ ది ప్రొటెక్షన్ ఆఫ్ ది మెరైన్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ * యూనియన్ డెస్ ఆఫ్రికన్ ఎకనామిక్ అండ్ సోషల్ కమ్యూనిటీలు * పశ్చిమ ఆఫ్రికా రాష్ట్రాల ఆర్థిక సంఘం#పశ్చిమ ఆఫ్రికా ఆర్థిక, ద్రవ్య సంఘం * వరల్డ్ డెసర్ట్స్ ఫౌండేషన్}} ''తాత్కాలిక'' ప్రాతిపదికన పాల్గొనడం: <ref name="ECOSOC"/><templatestyles src="Div col/styles.css" />{{Columns-list|* ఆఫ్రికన్ అకౌంటింగ్ కౌన్సిల్ * ఆఫ్రికన్ కల్చరల్ ఇన్స్టిట్యూట్ * అరబ్ సెక్యూరిటీ స్టడీస్ అండ్ ట్రైనింగ్ సెంటర్ * అరబ్ అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రుల మండలి * అంతర్జాతీయ బాక్సైట్ అసోసియేషన్ * అంతర్జాతీయ పౌర రక్షణ సంస్థ * లాటిన్ అమెరికన్ సోషల్ సైన్సెస్ ఇన్స్టిట్యూట్}} == కమీషన్లు == === కార్యాచరణ కమిషన్లు === ==== యాక్టివ్ ==== కౌన్సిల్ యొక్క క్రియాశీల క్రియాత్మక కమిషన్లు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి: <ref name="Subsidiary Bodies">{{Cite web|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|title=Subsidiary Bodies of ECOSOC|url=https://www.un.org/ecosoc/en/content/subsidiary-bodies-ecosoc|access-date=25 February 2019|website=United Nations Economic and Social Council|publisher=United Nations}}</ref> * నార్కోటిక్ డ్రగ్స్ కమిషన్ (CND) * జనాభా, అభివృద్ధి కమిషన్ (సిపిడి) * అభివృద్ధి కోసం సైన్స్, టెక్నాలజీ కమిషన్ (CSTD) * మహిళల స్థితిపై కమిషన్ (CSW) * స్టాటిస్టికల్ కమిషన్ (స్టాట్‌కామ్) * సామాజిక అభివృద్ధి కమిషన్ (CSocD) * నేర నివారణ, క్రిమినల్ న్యాయ కమిషన్ (CCPCJ) * అడవులపై ఫోరం (UNFF) ==== రద్దు చేయబడింది ==== కింది కమిషన్లను కౌన్సిల్ రద్దు చేసి, వాటి స్థానంలో ఇతర సంస్థలను ఏర్పాటు చేసింది: * మానవ హక్కుల కమిషన్ (UNCHR) ** 2006 లో రద్దు చేయబడింది. దాని స్థానంలో సాధారణ సభ యొక్క అనుబంధ సంస్థ అయిన ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల మండలి (UNHRC) ఏర్పడింది.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4810538.stm|title=UN Creates New Human Rights Body|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=15 March 2006|work=[[BBC]]|access-date=25 February 2019|location=London}}</ref><ref>{{Cite web|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|title=United Nations Human Rights Council (HRC)|url=https://uia.org/s/or/en/1100052982|access-date=25 August 2020|website=UIA Open Yearbook|publisher=Union of International Associations}}</ref> * సుస్థిర అభివృద్ధి కమిషన్ (CSD) ** 2013లో రద్దు చేయబడింది. దాని స్థానంలో జనరల్ అసెంబ్లీ, ECOSOC ల ఉమ్మడి అనుబంధ సంస్థ అయిన సుస్థిర అభివృద్ధిపై ఉన్నత-స్థాయి రాజకీయ వేదిక (HLPF) ఏర్పడింది.<ref>{{Cite web|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|title=United Nations Commission on Sustainable Development (CSD)|url=https://uia.org/s/or/en/1100043826|access-date=25 February 2019|website=UIA Open Yearbook|publisher=Union of International Associations}}</ref> === ప్రాంతీయ కమిషన్లు === కౌన్సిల్ యొక్క క్రియాశీల ప్రాంతీయ కమిషన్లు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి: * యూరప్: ఐక్యరాజ్యసమితి యూరోపియన్ ఆర్థిక కమిషన్ (ECE) * ఆఫ్రికా: ఐక్యరాజ్యసమితి ఆర్థిక కమిషన్ ఫర్ ఆఫ్రికా (ECA) * లాటిన్ అమెరికా, కరేబియన్: లాటిన్ అమెరికా, కరేబియన్ కోసం ఐక్యరాజ్యసమితి ఆర్థిక కమిషన్ (ECLAC) * ఆసియా, పసిఫిక్: ఐక్యరాజ్యసమితి ఆసియా, పసిఫిక్ ఆర్థిక, సామాజిక కమిషన్ (ESCAP) * పశ్చిమ ఆసియా: ఐక్యరాజ్యసమితి పశ్చిమ ఆసియా ఆర్థిక, సామాజిక కమిషన్ (ESCWA) ప్రాంతీయ కమిషన్ల ముఖ్య లక్ష్యం "[ప్రాంతీయ] ఆర్థిక కార్యకలాపాల స్థాయిని పెంచడం"; ఏ ప్రాంతీయ కమిషన్ వ్యవస్థాపక ఆదేశంలో కూడా సుస్థిరతకు లేదా అభివృద్ధి యొక్క పర్యావరణ కోణానికి సూచన లేదు. ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన అన్ని ప్రాంతీయ కమిషన్లు [[సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు|సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను]] (SDGలు) సాధించే దిశగా తమ కార్యకలాపాలను విస్తరించాయి. అవి తమ సాంప్రదాయిక ఆర్థిక దృష్టితో పాటు, అభివృద్ధికి సంబంధించి పర్యావరణ, సామాజిక కోణాలపై కూడా శ్రద్ధ చూపుతున్నాయి. రిపోర్టింగ్ మార్గదర్శకాలు, పనితీరు సూచికలు, ఇతర నిర్వహణ సాధనాల ద్వారా (ఆర్థిక) మద్దతును అందించడం ద్వారా అవి SDG అమలుకు ప్రమాణాలను నిర్దేశించాయి. అయితే, వాటి పరిమిత వనరులు ప్రాధాన్యతలను నిర్ణయించుకునేలా బలవంతం చేస్తున్నాయి; ఈ ప్రాంతంలోని విభిన్న ప్రాధాన్యతలు SDGలతో పాక్షికంగా మాత్రమే అతివ్యాప్తి చెందుతాయి. ప్రాంతీయ కమిషన్లు SDGల ప్రపంచ ఆశయాలను ప్రాంతీయ సంస్థలు, సందర్భాలు, ప్రాధాన్యతలతో అనుసంధానించడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. అయితే, ఆచరణలో, అజెండా సెట్టింగ్ విషయానికి వస్తే, ప్రాంతీయ కమిషన్లు ఎక్కువగా కొత్త ప్రపంచ అజెండాను తమ ప్రాంతీయ ప్రాధాన్యతలు, మునుపటి అజెండాలతో సమతుల్యం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. == కమిటీలు, ఇతర సంస్థలు == కౌన్సిల్ ఏదో ఒక స్థాయిలో పర్యవేక్షించే ఇతర సంస్థలలో కొన్ని ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి: <ref name="Handbook">{{Cite paper|date=2019|title=United Nations Handbook 2019–20|url=https://www.mfat.govt.nz/en/peace-rights-and-security/work-with-the-un-and-other-partners/un-handbook-2019-20|publisher=Ministry of Foreign Affairs and Trade of New Zealand}}</ref> === స్థాయీ కమిటీలు === * కార్యక్రమం, సమన్వయ కమిటీ (సిపిసి) * ప్రభుత్వేతర సంస్థల కమిటీ * అంతర ప్రభుత్వ ఏజెన్సీలతో చర్చల కమిటీ === నిపుణుల సంస్థలు === * అభివృద్ధి విధాన కమిటీ (సిడిపి) * ఆర్థిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక హక్కుల కమిటీ (CESCR) * గ్లోబల్ జియోస్పేషియల్ ఇన్ఫర్మేషన్ మేనేజ్‌మెంట్‌పై నిపుణుల కమిటీ (UN-GGIM) * పన్ను విషయాలలో అంతర్జాతీయ సహకారంపై నిపుణుల కమిటీ * ప్రజా పరిపాలన నిపుణుల కమిటీ (CEPA) * ప్రమాదకరమైన వస్తువుల రవాణా, రసాయనాల వర్గీకరణ, లేబులింగ్ యొక్క ప్రపంచవ్యాప్తంగా సమన్వయం చేయబడిన వ్యవస్థపై నిపుణుల కమిటీ * భౌగోళిక పేర్ల నిపుణుల బృందం (UNGEGN) * అంతర్జాతీయ అకౌంటింగ్, రిపోర్టింగ్ ప్రమాణాలపై అంతర్ ప్రభుత్వ నిపుణుల వర్కింగ్ గ్రూప్ * శాశ్వత ఆదివాసీ సమస్యల వేదిక (UNPFII) === ఇతర అనుబంధ సంస్థలు === * సిస్టమ్ చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్స్ బోర్డ్ ఫర్ కోఆర్డినేషన్ (CEB) * ఉన్నత స్థాయి నిర్వహణ కమిటీ (HLCM) * కార్యక్రమాలపై ఉన్నత స్థాయి కమిటీ (HLCP) * == ప్రత్యేక ఏజెన్సీలు == ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రత్యేక ఏజెన్సీలు ఐక్యరాజ్యసమితి వ్యవస్థలో పనిచేసే స్వయంప్రతిపత్తి గల సంస్థలు, అంటే అవి తమ కార్యకలాపాలను ఆర్థిక, సామాజిక మండలికి నివేదించినప్పటికీ, చాలా వరకు తమ సొంత నిర్ణయాలు తీసుకునే స్వేచ్ఛ వాటికి ఉంటుంది. కొన్ని ఐక్యరాజ్యసమితి ఉనికిలోకి రాకముందే సృష్టించబడి వ్యవస్థలో విలీనం చేయబడ్డాయి, మరికొన్ని లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ ద్వారా సృష్టించబడి దాని వారసుడిచే విలీనం చేయబడ్డాయి. ఇంకొన్ని కొత్తగా తలెత్తుతున్న అవసరాలను తీర్చడానికి ఐక్యరాజ్యసమితే స్వయంగా సృష్టించింది.<ref>{{Cite web|last=Kurtas|first=Susan|title=Research Guides: UN System Documentation: Specialized Agencies|url=https://research.un.org/en/docs/unsystem/sa|access-date=2020-12-13|website=Research Guides at United Nations Dag Hammarskjöld Library|language=en}}</ref> ప్రతి ఏజెన్సీ తమ సంబంధం ఎలా ఉండాలి, ఎలా పనిచేయాలి అనే దానిపై మండలితో చర్చలు జరపాలి. ఇది వివిధ సంస్థలు మండలితో విభిన్న రకాల సంబంధాలను కొనసాగించే వ్యవస్థకు దారితీస్తుంది. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DNweDAAAQBAJ&q=These+specialised+agencies+are+autonomous+organisations+working+with+the+United+Nations+and+each+other+inter+alia+through+the+coordinating+machinery+of+the+Economic+and+Social+Council.&pg=PA24|title=Global Political Economy: Theory and Practice|last=Cohn|first=Theodore H.|date=2016-05-05|publisher=Routledge|isbn=9781317334828|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|last=<!--Not stated-->|title=UN Specialized Agencies|url=http://www.globalization101.org/un-specialized-agencies/|access-date=25 February 2019|website=Globalization 101|publisher=The Levin Institute}}</ref> ఉదాహరణకు, 1950 ల్లో ECOSOC సభ్యులు [[యునెస్కో|UNESCO]] కి రాష్ట్ర ప్రవేశాన్ని మంజూరు చేయడానికి బాధ్యత వహించారు. <ref>{{Cite web|title=Progress Report on United States Policy Toward the Federal Republic of Germany|url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v26/d53|website=history.state.gov|publisher=Office of the Historian}}</ref> కానీ ఇప్పుడు ఇది UNESCO సభ్యులే స్వయంగా చేస్తారు. కౌన్సిల్‌కు నివేదించే ప్రత్యేక ఏజెన్సీల జాబితా క్రింది విధంగా ఉంది: <ref>{{Cite news|url=http://www.un.org/en/sections/about-un/funds-programmes-specialized-agencies-and-others/|title=Funds, Programmes, Specialized Agencies and Others|last=<!--Not stated-->|date=n.d.|work=United Nations|access-date=25 February 2019|publisher=United Nations}}</ref> * ఆహార, వ్యవసాయ సంస్థ (FAO) * [[అంతర్జాతీయ పౌర విమానయాన సంస్థ]] (ICAO) * అంతర్జాతీయ వ్యవసాయ అభివృద్ధి నిధి (IFAD) * అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ (ILO) * [[అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి]] (IMF) * అంతర్జాతీయ సముద్ర సంస్థ (IMO) * అంతర్జాతీయ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్ (ITU) * [[యునెస్కో|ఐక్యరాజ్యసమితి విద్యా, శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక సంస్థ]] (యునెస్కో) * ఐక్యరాజ్యసమితి పారిశ్రామిక అభివృద్ధి సంస్థ (UNIDO) * ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రపంచ పర్యాటక సంస్థ (UNWTO) * యూనివర్సల్ పోస్టల్ యూనియన్ (UPU) * ప్రపంచ బ్యాంకు గ్రూప్ (WBG) ** అంతర్జాతీయ పునర్నిర్మాణ, అభివృద్ధి బ్యాంకు (IBRD) ** అంతర్జాతీయ అభివృద్ధి సంఘం (IDA) ** అంతర్జాతీయ ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ (IFC) ** బహుళపక్ష పెట్టుబడి హామీ ఏజెన్సీ (MIGA) ** అంతర్జాతీయ పెట్టుబడి వివాదాల పరిష్కార కేంద్రం (ICSID) * [[ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ]] (WHO) * ప్రపంచ మేధో సంపత్తి సంస్థ (WIPO) * ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO) == <small>''ప్రపంచ ఆర్థిక & సామాజిక సర్వే 2011'' : గొప్ప హరిత సాంకేతిక పరివర్తన</small> == 2011 జూలై ప్రారంభంలో జారీ చేసిన ఒక నివేదికలో ఐక్యరాజ్యసమితి, "ఒక ప్రధాన గ్రహ విపత్తు" అని పిలిచే దానిని నివారించడానికి హరిత సాంకేతికతలపై దాదాపు 2 ట్రిలియన్ల డాలర్లు ఖర్చు చేయాలని పిలుపు నిచ్చింది. "ప్రధానంగా [[వేదిక:శిలాజ ఇంధనం|శిలాజ ఇంధనాల]] ద్వారా నడిచే వేగంగా విస్తరిస్తున్న శక్తి వినియోగమే, గ్లోబల్ వార్మింగ్, జీవవైవిధ్య నష్టం, [[నత్రజని వలయం|నత్రజని-చక్ర]] సమతుల్యతకు భంగం, [[భూమి]] [[పర్యావరణ వ్యవస్థ]] స్థిరత్వానికి సంబంధించిన ఇతర చర్యల ద్వారా మానవాళి గ్రహ స్థిరత్వ సరిహద్దులను ఉల్లంఘించే అంచున ఎందుకు ఉందో వివరిస్తుంది" అని హెచ్చరించింది.<ref>{{Cite web|title=World Economic and Social Survey 2011 {{!}} Department of Economic and Social Affairs|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/publication/world-economic-and-social-survey-4/|access-date=2022-02-27|website=United Nations}}</ref> ఐక్యరాజ్యసమితి సెక్రటరీ జనరల్ [[బాన్ కి-మూన్]] ఇంకా, "వృద్ధి, సుస్థిరతను ఒకదానికొకటి ఢీకొనే పోటీ లక్ష్యాలుగా చూడటానికి బదులుగా, మనం వాటిని పరస్పర పూరకంగా, సహాయకారిగా ఉండే ఆవశ్యకతలుగా చూడాలి" అని అన్నాడు. "యథాతథంగా కొనసాగడమనే ఎంపిక లేనే లేదు" అని ఆ నివేదిక ముగించింది.<ref>{{Cite web|title=The World Economic and Social Survey 2011: The Great Green Technological Transformation'|url=http://www.thaindian.com/newsportal/tech-news/un-calls-for-technological-revolution-or-major-planetary-catastrophe_100547662.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025074928/http://www.thaindian.com/newsportal/tech-news/un-calls-for-technological-revolution-or-major-planetary-catastrophe_100547662.html|archive-date=25 October 2017|access-date=23 February 2011|publisher=Thaindian News}}</ref> == సంస్కరణలు == బహుపాక్షిక వ్యవస్థ పాలన చారిత్రికంగా సంక్లిష్టంగా, విచ్ఛిన్నంగా ఉంది. ఇది వాణిజ్యం, ఆర్థికం, పెట్టుబడుల్లో అంతర్జాతీయ విధానాలను ప్రభావితం చేసే ECOSOC సామర్థ్యాన్ని పరిమితం చేసింది. సంస్కరణ ప్రతిపాదనలు మండలి ప్రాముఖ్యతనూ సహకారాన్నీ పెంపొందించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. సెక్రటరీ-జనరల్ [[కోఫీ అన్నన్]] సమర్పించిన ప్రతిపాదనల ఆధారంగా 2005 ప్రపంచ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ఒక ప్రధాన సంస్కరణ ఆమోదించబడింది. ప్రపంచ పోకడలు, విధానాలు, చర్యలపై సభ్య దేశాల మధ్య, అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సంస్థలు, ప్రైవేట్ రంగం, పౌర సమాజంతో ఉన్నత-స్థాయి నిమగ్నత కోసం ECOSOCను ఒక నాణ్యమైన వేదికగా స్థాపించడమే ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది జాతీయ-నాయకత్వ స్థాయిలో ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఉన్నత-స్థాయి అభివృద్ధి సహకార ఫోరమ్‌లను నిర్వహించాలని తీర్మానించింది, తద్వారా అంతర్జాతీయ అభివృద్ధి సహకారంలో పోకడలను సమీక్షించడానికీ, అభివృద్ధి కార్యకలాపాలలో మరింత పొందికను ప్రోత్సహించడానికీ మండలి ఉన్నత-స్థాయి విభాగాన్ని మార్చింది. అంతర్జాతీయంగా అంగీకరించిన అభివృద్ధి లక్ష్యాలను (ముఖ్యంగా సహస్రాబ్ది అభివృద్ధి లక్ష్యాలు - MDG) సాధించడంలో పురోగతిని అంచనా వేయడానికి వార్షిక మంత్రివర్గ-స్థాయి సవివరమైన సమీక్షలను నిర్వహించాలని కూడా శిఖరాగ్ర సమావేశంలో నిర్ణయించారు. కొత్త MDG-అనంతర/2015-అనంతర [[సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు|సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలపై]] అంగీకారం కుదిరిన తర్వాత, 2016 నుండి ఈ "వార్షిక మంత్రివర్గ సమీక్షల" స్థానంలో ఉన్నత-స్థాయి రాజకీయ వేదికను ఏర్పాటు చేస్తారు. <ref>{{Cite web|last=UNDESA|date=8 July 2015|title=Session 18: Reviewing and monitoring progress: What have we learned and how can it advance implementation?|url=https://sustainabledevelopment.un.org/index.php?page=view&type=400&nr=1801&menu=35|access-date=2020-03-18|website=Sustainable Development Knowledge Platform}}</ref> 2006 నవంబరులో సిస్టమ్-వైడ్ కోహెరెన్స్‌పై ఉన్నత-స్థాయి ప్యానెల్ నివేదిక చేసిన తదుపరి ప్రతిపాదనలు G8, [[జీ20|G20]] ప్రత్యేక క్లబ్‌లకు ప్రత్యామ్నాయ నమూనాగా ECOSOCలో ఒక ఫోరమ్‌ను స్థాపించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. ఈ ఫోరమ్‌లో 27 మంది దేశాధినేతలు (L27, ఇది ECOSOC సభ్యత్వంలో సగానికి సమానం) ఉంటారు. వీరు ఏటా సమావేశమై అభివృద్ధి రంగంలో అంతర్జాతీయ నాయకత్వాన్ని అందిస్తారు. అయితే, ఈ ప్రతిపాదనను జనరల్ అసెంబ్లీ ఆమోదించలేదు.<ref>{{Cite web|date=15 June 2018|title=Turkmenistan Elected to ECOSOC for 2019-2021|url=http://gca.satrapia.com/+turkmenistan-elected-to-ecosoc-for-2019-2021+|access-date=2020-03-18|website=The Gazette of Central Asia|archive-date=2020-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318193509/http://gca.satrapia.com/%2Bturkmenistan-elected-to-ecosoc-for-2019-2021%2B|url-status=dead}}</ref> == సమాజం, సంస్కృతి == === ఛాంబర్ డిజైన్ === ఐక్యరాజ్యసమితి సమావేశ భవనంలోని ఆర్థిక, సామాజిక మండలి ఛాంబరును [[స్వీడన్]] బహుమతిగా ఇచ్చింది. ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యాలయాన్ని రూపొందించిన అంతర్జాతీయ బృందంలోని 11 మంది వాస్తుశిల్పులలో ఒకరైన స్వీడిష్ వాస్తుశిల్పి స్వెన్ మార్కేలియస్ దీనిని రూపొందించాడు. ప్రతినిధుల ప్రాంతంలోని రెయిలింగ్‌లు, తలుపుల కోసం స్వీడిష్ పైన్ చెట్ల కలపను ఉపయోగించారు.<ref name=":0">{{Cite web|last=Anand|first=Ankit|title=Project Work of Political Science|url=https://www.scribd.com/document/219915387/Project-Work-of-Political-Science|access-date=9 February 2021|website=scribd|publisher=Chanakya National Law University}}</ref> {{Rp|6}}పబ్లిక్ గ్యాలరీ పైన ఉన్న పైకప్పులోని పైపులు, డక్ట్‌లను ఉద్దేశపూర్వకంగా బహిర్గతంగా వదిలివేశారు; ఉపయోగకరమైన దేనినైనా కప్పి ఉంచకుండా వదిలేయవచ్చని వాస్తుశిల్పి నమ్మాడు. "అసంపూర్తిగా" ఉన్న ఈ పైకప్పు, ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన ఆర్థిక, సామాజిక కృషి ఎప్పటికీ పూర్తికాదని, ప్రపంచ ప్రజల జీవన పరిస్థితులను మెరుగుపరచడానికి ఇంకా చేయాల్సిన పని ఎప్పుడూ ఉంటూనే ఉంటుందనీ గుర్తుచేసే ఒక ప్రతీకాత్మక చిహ్నం. <ref name=":0" /> {{Rp|7}}  == ఇవి కూడా చూడండి == * [[అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం]] == గమనికలు == {{Notelist}} == మూలాలు == [[వర్గం:ఐక్యరాజ్యసమితి]] <references responsive="" /> ca6ne5tso5v232t9qrndyiglrvo30j0 0 493203 4890988 4847378 2026-06-25T17:22:20Z ~2026-36667-66 151144 /* */ 4890988 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = [[దశావతారాలు]] వరుస | predecessor = [[కృష్ణుడు]] | successor = [[కల్కి]] }} {{Contains special characters|Sanskrit}}{{Vaishnavism}} [[బుద్ధుడు]] ({{Langx|sa|बुद्ध|lit='జ్ఞానోదయం పొందినవాడు'}}.{{sfn|Srinivasan|2011|p=182}}{{sfn|Lochtefeld|2002|p=73, 128}}{{sfn|Holt|2008|p=18–21}}{{sfn|Holt|Kinnard|Walters|2012|p=4, 95, 111}} హిందూమతం మూలాల ఆవిర్భావంలో బుద్ధుడి ప్రభావం ఉంది. శతాబ్దాలుగా ప్రాంతీయ హిందూ గ్రంథాలు బౌద్ధమతంపై విభిన్న అభిప్రాయాలను ప్రదర్శించాయి, ఇది బౌద్ధమతం, బ్రాహ్మణ సంప్రదాయాల మధ్య పోటీని ప్రతిబింబిస్తుంది.{{sfn|Jones|Ryan|2006|p=96}} సమకాలీన హిందూమతంలో, బౌద్ధమతాన్ని హిందూమతంలో మరొక రూపంగా భావించే హిందువులు బుద్ధుడిని గౌరవిస్తారు.{{sfn|Jones|Ryan|2006|p=96}} ఇతర హిందువులు పురాణాల గ్రంథాలను ఉటంకిస్తూ గౌతమ బుద్ధుడిని విష్ణువు అవతారంగా గుర్తించడాన్ని తిరస్కరిస్తారు, వీరిద్దరినీ వేర్వేరు వ్యక్తులుగా గుర్తిస్తారు. == విష్ణువు అవతారంగా == [[File:The Buddha avatar of Vishnu (6124588399).jpg|thumb|300x300px|శిష్యులతో కూడిన విష్ణువు బుద్ధ అవతారం]] [[File:Buddha statue at Dwaraka Tirumala Temple 02.jpg|thumb|ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ద్వారకా తిరుమల ఆలయంలో అవతారంగా ఉన్న బుద్ధుడు]] [[File:Avatars.jpg|thumb|కొందరు హిందువులు బుద్ధుడిని (కింద మధ్యలో) విష్ణువు 10 అవతారాలలో ఒకటిగా భావిస్తారు.{{sfn|Srinivasan|2011|p=182}}{{sfn|Holt|Kinnard|Walters|2012|p=4, 95, 111}}]] {{See also|దశావతారాలు}} బుద్ధుడు వైష్ణవ పురాణాలలోని ఇతిహాసాలు, ధర్మాన్ని పునరుద్ధరించడంలో చేసిన ఇలాంటి పనుల ద్వారా వైష్ణవంలోకి విలీనం చేయబడ్డాడు. ఇక్కడ బుద్ధుడు విష్ణువు తొమ్మిదవ అవతారంగా పరిగణించబడ్డాడు.{{sfn|Holt|2008|p=8–22}} అగ్ని పురాణం ప్రకారం, రాక్షసులు దేవతలను యుద్ధాలలో ఓడించిన కారణంగా విష్ణువు భూమిపై ఈ అవతారం ఎత్తాడు. సహజ క్రమాన్ని పునరుద్ధరించడానికి, అతను తన బోధనలతో రాక్షసులను భ్రమలో పడేశాడు. దీని ఫలితంగా వారు బౌద్ధమతంలోకి మారి వేదాలు స్థాపించిన మార్గాన్ని విడిచిపెట్టారు, తద్వారా వారు ధర్మహీనులుగా మారారు. ఇది కలియుగం చివరలో వారు దస్యులుగా మారడానికి కారణమైంది. పర్యవసానంగా, సత్ప్రవర్తన లేని వారిని నరకానికి పంపారు.<ref>{{Cite web|last=www.wisdomlib.org|date=2021-11-01|title=Manifestation of Viṣṇu as Buddha and Kalki [Chapter 16]|url=https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-agni-purana/d/doc1083104.html|access-date=2022-07-17|website=www.wisdomlib.org|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Cheetham |first1=David |url=https://books.google.com/books?id=4ZbrAQAAQBAJ&dq=buddha+delude+asuras&pg=PA49 |title=Understanding Interreligious Relations |last2=Pratt |first2=Douglas |last3=Thomas |first3=David |date=November 2013 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-964584-8 |pages=49 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Hazra |first=Rajendra Chandra |url=https://books.google.com/books?id=Jar4V3piCeQC&dq=buddha+delude+asuras&pg=PA88 |title=Studies in the Purāṇic Records on Hindu Rites and Customs |date=1987 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |isbn=978-81-208-0422-7 |pages=88–89 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Debroy |first=Bibek |url=https://books.google.com/books?id=x2J2EAAAQBAJ&dq=mayamoha+puranic&pg=PT213 |title=Vishnu Purana |date=2022-06-30 |publisher=Penguin Random House India Private Limited |isbn=978-93-5492-661-7 |language=en}}</ref> ఇంకా, బుద్ధుడి వల్ల ఈ యుగంలో వర్ణాల కలయిక, మ్లేచ్ఛుల (వేద సంస్కృతులకు అనాగరిక, విదేశీ శక్తులు) ఆధిపత్యం ఏర్పడింది.<ref>{{Cite book |last=Hazra |first=r c |url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.110115 |title=Studies In The Puranic Records On Hindu Rites And Customs |date=1940 |pages=89}}</ref> తదనంతరం, సంప్రదాయం ప్రకారం, ఆస్తికవాదాన్ని తిరిగి స్థాపించడం [[ఆది శంకరాచార్యులు]], భవిష్యత్తు వైష్ణవ ఆచార్యుల బాధ్యతగా మారింది.<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2008-06-01 |title=Buddha, Buḍḍha, Buddhā: 37 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/buddha#purana |access-date=2022-07-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> === కాలక్రమం === హిందూ దేవుళ్లకు సంబంధించిన గ్రంథాలలో బుద్ధుడిని స్వీకరించడం, బౌద్ధ గ్రంథాలలో హిందూ దేవుళ్లను స్వీకరించడం కచ్చితమైన కాలక్రమంలో ఉంచడం కష్టం. డోనిగర్ ప్రకారం, బౌద్ధమతం, జైనమతం పెరుగుదల వల్ల (విదేశీ ఆక్రమణదారుల వల్ల) సనాతన బ్రాహ్మణ వేద సంప్రదాయాలకు ముప్పు ఏర్పడినప్పుడు బుద్ధ అవతార పురాణం మొదటిసారిగా గుప్తుల కాలానికి ముందు కనిపించింది.{{sfn|Doniger O'Flaherty|1988|p=200}} డోనిగర్ ప్రకారం, "హిందువులు సా.శ. 450, ఆరవ శతాబ్దం మధ్య కాలంలో బుద్ధుడిని విష్ణువు అవతారంగా పరిగణించడం ప్రారంభించారు." ఇది మొదటిసారిగా విష్ణు పురాణం (సా.శ. 400-500) లో కనిపించింది.{{sfn|Doniger O'Flaherty|1988|p=188}} జాన్ హోల్ట్ ప్రకారం, "భారతీయ రాచరిక పౌరాణిక భావజాలంలో 'విశ్వ పురుషుడిగా' బుద్ధుడి స్థానభ్రంశం [...] బుద్ధుడు విష్ణువు బ్రాహ్మణ ఆరాధనలో విలీనం చేయబడి, దానికి లోబడి ఉన్న సమయంలోనే జరిగింది."{{sfn|Holt|2004|p=12, 15}} === పురాణ గ్రంథాలలో === పురాణాలు, ఇతిహాసాలలో బుద్ధుడిని విష్ణువు అవతారంగా పేర్కొన్నారు: *''[[హరివంశం]]'' (1.41) *''[[విష్ణు పురాణం]]'' (3.18) *''[[భాగవత పురాణం]]'' (1.3.24, 2.7.37, 11.4.22)<ref group=web name="Bhagavata Purana 1.3.24"/> *''[[గరుడ పురాణం]]'' (1.1, 2.30.37, 3.15.26) *''అగ్ని పురాణం'' (16, 49.8) *''నారద పురాణం'' (2.72) *''లింగ పురాణం'' (1.71) *''పద్మ పురాణం'' (3.252)<ref>Dhere Ramchandra Chintaman, Shri Vitthal: ek maha samanvaya, Shri Vidya Prakashan, Pune, 1984 (Marathi)</ref> ఆయనను అవతారంగా పేర్కొనే మరొక ముఖ్యమైన గ్రంథం పరాశరుని బృహత్ పరాశర హోరా శాస్త్రం (2:1-5/7). విష్ణువు అవతారమైన బుద్ధుడు ఒక విశ్వ చక్రంలో భాగం, ఇందులో కలియుగంలో ధర్మం నాశనమవుతుంది, విష్ణువు కల్కిగా అవతరించినప్పుడు సత్యయుగంలో మళ్లీ పునరుద్ధరించబడుతుంది.{{sfn|Doniger O'Flaherty|1988|p=198-203}} భవిష్య పురాణం వంశవృక్షాల గురించిన చారిత్రక వాస్తవాలను పొందుపరిచింది, ఈ క్రింది విధంగా పేర్కొంది: {{blockquote|ఈ సమయంలో, కలియుగాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ, విష్ణువు గౌతముడిగా, శాక్యమునిగా జన్మించి పదేళ్లపాటు బౌద్ధ ధర్మాన్ని బోధించాడు. తరువాత శుద్ధోదనుడు ఇరవై సంవత్సరాలు, శాక్యసింహుడు ఇరవై సంవత్సరాలు పరిపాలించారు. కలియుగం మొదటి దశలో వేదాల మార్గం నాశనమైంది, మనుషులంతా బౌద్ధులుగా మారారు. విష్ణువును ఆశ్రయించిన వారు భ్రమలో పడ్డారు.{{sfn|Doniger O'Flaherty|1988|p=202-203}}}} భాగవత పురాణం వంటి కొన్ని హిందూ గ్రంథాలు నాస్తికులను నడిపించడానికి పుట్టిన బుద్ధుడి ఉనికిని ముందే ఊహించాయి.<ref>{{Cite web |title=Srimad Bhagavatam 1.3.24 |url=https://vedabase.io/en/library/sb/1/3/24/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506065042/https://vedabase.io/en/library/sb/1/3/24/ |archive-date=May 6, 2023}}</ref> ''భాగవత పురాణం'' 1.3.24: {{blockquote|అప్పుడు, కలియుగం ప్రారంభంలో, విశ్వాసపాత్రుడైన ఆస్తికుడి పట్ల అసూయపడే వారిని భ్రమపెట్టే ఉద్దేశ్యంతో, [అతను] కీకటలలో అంజన కుమారుడైన బుద్ధుడిగా కనిపిస్తాడు. <ref group=web name="Bhagavata Purana 1.3.24"/>{{refn|group=note|{{IAST|tataḥ kalau sampravṛtte sammohāya sura-dviṣām}} ।<br>:{{IAST|buddho nāmnāñjana-sutaḥ kīkaṭeṣu bhaviṣyati}} ॥}}}} స్కంద పురాణంలో, బుద్ధుడు వాసుదేవుని అవతారాలలో ఒకరిగా పేర్కొనబడ్డాడు,<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2020-03-05 |title=Incarnations of Vāsudeva [Chapter 18] |url=https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-skanda-purana/d/doc371757.html |access-date=2022-07-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> విశ్వాన్ని మంత్రముగ్ధులను చేయడం ప్రారంభించి, ధర్మాన్ని పారద్రోలి, అనైతికత ప్రబలేలా చేస్తాడు:<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2020-10-22 |title=The Greatness of Śvetavārāha Tīrtha [Chapter 151] |url=https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-skanda-purana/d/doc425880.html |access-date=2022-07-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> {{Blockquote|text=బుద్ధుడిగా మారడం ద్వారా, వేద పద్ధతులను అవలంబిస్తూ మూడు లోకాలను వేధించే రాక్షసులను తప్పుడు తార్కికవాదం, వంచనతో నేను భ్రమలో పడేస్తాను.|title=స్కంద పురాణం}}{{Blockquote|text=అదేవిధంగా, అచ్యుతుడు బుద్ధుడిగా తదుపరి జన్మ తీసుకుంటాడు. మధుసూదనుడు, వసంతకాలాన్ని ఇష్టపడే దేవతల ప్రభువు చాలా ప్రశాంతంగా ఉంటాడు. బుద్ధుని రూపంలో ఉన్న పరమేష్ఠి ప్రభువుతో చరాచర జీవులతో కూడిన ఈ సమస్త విశ్వం మంత్రముగ్ధమవుతుంది. భరత వంశీకుడా, అప్పటి నుండి కొడుకులు తండ్రుల మాటలు వినరు, బంధువులు పెద్దల మాటలు వినరు, విద్యార్థులు గురువుల మాటలు వినరు. అంతా తలకిందులవుతుంది. అధర్మం చేత ధర్మం, అబద్ధం చేత సత్యం, దొంగల చేత రాజులు, స్త్రీల చేత పురుషులు ఓడిపోతారు.|title=స్కంద పురాణం|source=అధ్యాయం 151}} బుద్ధుడి తండ్రిని సాధారణంగా శుద్ధోదనుడు అని పిలుస్తారు, ఇది బౌద్ధ సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది, కొన్ని చోట్ల బుద్ధుడి తండ్రి పేరు అంజన లేదా జిన అని ఉంటుంది. కొన్ని గ్రంథాలలో బౌద్ధమతం, జైనమతం రెండింటినీ విష్ణువు రాక్షసులను తప్పుదారి పట్టించడానికి ఉపయోగిస్తాడు, తప్పుగా పేర్లు, సిద్ధాంతాల గందరగోళం కనిపిస్తుంది.{{sfn|Doniger O'Flaherty|1988|p=188-189}} ఇతర గ్రంథాలు జంతువుల వధను ఆపడానికి జన్మించినట్లుగా అతనిని మరింత సానుకూల కోణంలో చిత్రీకరిస్తాయి.{{sfn|Lochtefeld|2002|p=73, 128}} బుద్ధుని ఆరాధనను కొన్ని వాక్యాలు మాత్రమే ప్రస్తావిస్తాయి, ఉదాహరణకు అందం కోరుకునేవాడు ఆయనను పూజించాలని వరాహపురాణం చెబుతోంది.<ref>Singh, p.267</ref> 14వ శతాబ్దానికి పూర్వం ఉన్న కొన్ని హిందూ దేవాలయాలలో ఇతర విష్ణు అవతారాలకు చూపించే గౌరవంతోనే బుద్ధుడి శిల్పాలను చెక్కారు,{{sfn|Kramrisch|1946|p=349–350}} అయితే విష్ణువు అవతారం అయినప్పటికీ హిందూమతంలో బుద్ధుడిని కృష్ణుడు, రాముడిలాగా పూజించడం చాలా అరుదు.{{sfn|Lochtefeld|2002|p=73, 128}} === బౌద్ధ ప్రభావాల సమ్మేళనం === బుద్ధుడిని దత్తత తీసుకోవడం బౌద్ధమత అంశాలను హిందూమతంలోకి చేర్చే మార్గం కావచ్చు.{{sfn|Lochtefeld|2002|p=73, 128}}{{sfn|Holt|2008|p=18–21}}{{sfn|Doniger O'Flaherty|1988|p=204-211}} వెండీ డోనిగర్ ప్రకారం, "హెల్ముత్ వాన్ గ్లాసెనాప్ ఈ పరిణామాలను బౌద్ధులను వైష్ణవ మతంలోకి చేర్చుకోవడానికి, భారతదేశంలో ఇంత ముఖ్యమైన మతవిశ్వాసం ఎలా ఉనికిలో ఉందో వివరించడానికి బౌద్ధమతాన్ని శాంతియుతంగా హిందూమతంలో కలుపుకునే ప్రయత్నంగా పేర్కొన్నాడు."{{refn|group=note|Von Glasenapp 1962 page 113, cited in {{harvnb|Doniger O'Flaherty|1988|p=206}}}} డోనాల్డ్ స్వెరర్ ప్రకారం, హిందూమతంలో బుద్ధుడి గురించిన అవగాహన ఆయన విభిన్న ప్రభావాలలో ఒక భాగం. స్వెరర్ వివరిస్తూ, బౌద్ధమతంలో కూడా థేరవాద, మహాయాన, టిబెటన్, జపనీస్ తదితర సంప్రదాయాల మధ్య బుద్ధుడు, ఆయన ఆలోచనల భావనలు భిన్నంగా ఉంటాయి. అదేవిధంగా, హిందూమతంలోని వివిధ సంప్రదాయాలలో బుద్ధుడిని వేర్వేరు మార్గాల్లో అంగీకరించి, వ్యాఖ్యానించారు.{{sfn|Swearer|2016|p=678–683}} === సమన్వయ వాదం (Syncretism) === హిందూమతం బుద్ధుడిని అవతారంగా స్వీకరించినట్లే, బౌద్ధ ఇతిహాసాలు కూడా [[కృష్ణుడు|కృష్ణుడిని]] వారి జాతక కథలలో స్వీకరించాయి. బుద్ధుడు తన పూర్వ జన్మలలో కృష్ణుడిని కలుసుకుని బోధించినట్లు పేర్కొన్నాయి.{{sfn|Cowell|Rouse|1901|p=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.553497/page/n75 57]}}{{refn|group=note|name=jataka}} ఆల్ఫ్ హిల్టెబీటెల్, ఇతర పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం, పాలి గ్రంథాలలో ఉన్న బుద్ధుడికి సంబంధించిన జాతక కథలలోని కొన్ని కథలు హిందూ ఇతిహాసాలను వక్రీకరించి అపవాదులు వేసినట్లు కనిపిస్తాయి, అయితే ఇవి ప్రాచీన స్థానిక సంప్రదాయాలను, ఈ రెండు భారతీయ మతాల మధ్య ప్రారంభ పరస్పర చర్యల సంక్లిష్టతలను ప్రతిబింబించవచ్చు.{{sfn|Hiltebeitel|1990|p=64–68}} బౌద్ధ జాతక గ్రంథాలు కృష్ణ-వాసుదేవుడిని బుద్ధుని పూర్వ జన్మలో శిష్యుడిగా చేసుకుంటే,{{sfn|Cowell|Rouse|1901|p=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.553497/page/n75 57]}}{{refn|group=note|name=jataka}} హిందూ గ్రంథాలు బుద్ధుడిని విష్ణువు అవతారంగా మార్చాయి.<ref>{{cite book|author=Daniel E Bassuk |title=Incarnation in Hinduism and Christianity: The Myth of the God-Man |url=https://books.google.com/books?id=k3iwCwAAQBAJ |date= 1987 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-349-08642-9 |pages=40 }}</ref><ref>{{cite book|author=Edward Geoffrey Parrinder|title=Avatar and Incarnation: The Divine in Human Form in the World's Religions|url=https://books.google.com/books?id=VkV5AAAAMAAJ|year=1997|publisher=Oxford: Oneworld|isbn=978-1-85168-130-3|pages=19–24, 35–38, 75–78, 130–133}}</ref> అదేవిధంగా, ''దశరథ జాతకం''లో బుద్ధుడు తనను తాను రాముడిగా గుర్తించుకుంటాడు. == తిరస్కరణ == బౌద్ధులు సాంప్రదాయకంగా బుద్ధుడిని విష్ణువు అవతారంగా అంగీకరించరు.{{sfn|Lochtefeld|2002|p=73, 128}}{{sfn|Coulter|2013|p=109}} భారతీయ పండితుడు, దళిత నాయకుడైన [[బి. ఆర్. అంబేద్కర్]] హిందూమతం నుండి బౌద్ధమతంలోకి మారాలని 1935లో ప్రకటించి, 20 ఏళ్ల తర్వాత మతం మారారు, బుద్ధుడు విష్ణువు అవతారమనే నమ్మకాన్ని ఆయన తిరస్కరించారు.<ref name="Jerryson2016p47">{{cite book|author=Michael Jerryson|title=The Oxford Handbook of Contemporary Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=rBk1DQAAQBAJ&pg=PA47 |year=2016|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-936238-7|pages=47–48}}</ref>{{refn|group=note|Ambedkar, while he was a Hindu and before he launched a new form of Buddhism, reinterpreted Buddha's teachings into what he called Navayana (New Vehicle), wherein he developed a Marxist interpretation of said teachings. He founded and converted to a new version of Buddhism, a version which criticized and rejected Hinduism, but also Theravada Buddhism and Mahayana Buddhism because, according to Ambedkar, they all misrepresented the Buddha.<ref>{{cite book|author=Christopher Queen|editor=Steven M. Emmanuel|title=A Companion to Buddhist Philosophy|url=https://books.google.com/books?id=P_lmCgAAQBAJ |year=2015|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-119-14466-3|pages=524–529}}</ref><ref>{{cite journal | last=Skaria | first=A | title=Ambedkar, Marx and the Buddhist Question | journal= Journal of South Asian Studies | publisher=Taylor & Francis | volume=38 | issue=3 | year=2015 | doi=10.1080/00856401.2015.1049726 | pages=450–452| doi-access=free }}, Quote: "Here [Navayana Buddhism] there is not only a criticism of religion (most of all, Hinduism, but also prior traditions of Buddhism), but also of secularism, and that criticism is articulated moreover as a religion."</ref><ref>{{cite book|author=Eleanor Zelliot|editor=Knut A. Jacobsen|title=Routledge Handbook of Contemporary India|url=https://books.google.com/books?id=tPBWCgAAQBAJ|year=2015|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-317-40357-9|pages=13, 361–370}}</ref>}} అంబేద్కర్ 22 ప్రతిజ్ఞలలో 5వ ప్రతిజ్ఞ ఇలా చెబుతుంది: <blockquote> భగవాన్ బుద్ధుడు విష్ణువు అవతారం అని నేను నమ్మను, ఎన్నటికీ నమ్మను. ఇది కేవలం పిచ్చితనం, తప్పుడు ప్రచారం అని నేను నమ్ముతున్నాను.<ref>{{cite news|last=Bhagwat|first=Ramu|title=Ambedkar memorial set up at Deekshabhoomi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Ambedkar-memorial-set-up-at-Deekshabhoomi/articleshow/189472379.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016083900/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2001-12-19/mumbai/27228796_1_dr-ambedkar-narayanan-smarak-samiti|url-status=live|archive-date=16 October 2013|access-date=1 July 2013|newspaper=The Times of India|date=19 December 2001}}</ref> </blockquote> కొంతమంది సమకాలీన హిందువులు కూడా పురాణాల గ్రంథాలను సూచిస్తూ గౌతమ బుద్ధుడిని విష్ణువు అవతారంగా గుర్తించడాన్ని తిరస్కరిస్తారు. గౌడీయ వైష్ణవ వేదాంత గురువులు భాగవత పురాణంలో (1.3.24) పేర్కొన్న "అంజన కుమారుడు",<ref>{{Cite book |last=Motilal Banarsidass Publishers Private Limited |url=http://archive.org/details/BhagavataPuranaMotilalEnglish |title=The Bhagavata-Purana |date=1950-01-01 |pages=29}}</ref><ref>{{Cite book |last=Gita Press |url=http://archive.org/details/bhagavatapuranagitapress_201907 |title=Bhagavata Purana |pages=8–9}}</ref> అంజనకు జన్మించిన విష్ణు అవతారాన్ని (క్రీ.పూ 1800, స్టీఫెన్ నాప్ ప్రకారం<ref>{{Cite book |last=Vaswani |first=J. P. |url=https://books.google.com/books?id=eSNADwAAQBAJ&dq=son+of+anjan+and+gautama+buddha&pg=PT144 |title=Dasavatara |date=2017-12-22 |publisher=Jaico Publishing House |isbn=978-93-86867-18-6 |language=en |author-link=Dada Vaswani}}</ref>) సూచిస్తుందని, గౌతముడు మాత్రం మాయాదేవి, శుద్ధోదనులకు జన్మించాడని వాదిస్తారు. అమరకోశం, ఇతర బౌద్ధ గ్రంథాల ఆధారంగా సుగత బుద్ధుడు, ఆది బుద్ధుడు వంటి బిరుదులు విష్ణు అవతారాన్ని సూచిస్తాయని, గౌతమ బుద్ధుడిని కాదని వారు వాదిస్తారు.<ref>{{Cite book |last=Bhakti Prajnan Keshava |url=https://www.purebhakti.com/resources/ebooks-magazines/bhakti-books/english/5-beyond-nirvana/file |title=Beyond Nirvana: The philosophy of Mayavadism: A life history |publisher=Gaudiya Vedanta Publications |year=2003 |pages=42–49 |chapter=Two Buddhas}}</ref><ref>{{Cite book |last=Bhakti Ballabh Tirtha |url=http://archive.org/details/Dasavatar_201803 |title=Dasavatara: Ten Manifestations of Godhead |pages=184–197 |chapter=Sri Buddha-Avatara}}</ref> భాగవత పురాణానికి విరుద్ధంగా, కల్కి పురాణం (2.7.44) మాయాదేవిని బుద్ధుని తల్లిగా సూచిస్తుందని ఆర్.ఎస్. భట్టాచార్య పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=R. S. |title=Buddha as Depicted in the Puranas |year=1982 |page=391 |url=https://archive.org/details/buddha-as-depicted-in-the-puranas-r.-s.-bhattacharya-1982/page/n3/mode/1up |access-date=2025-02-03 |quote=Since Kalki-p. 2.7.44 regards मायादेवी as the mother of the Buddhists (मातरं बौद्धाः) we may reasonably infer that Māyādevi is the name of Buddha's mother. Buddha himself declared that the name of his mother was Māyādevi (Mahāpadāna-suttānta). Buddhist tradition and the lexicons (Amarakośa 1.1.15) are in favour of this view.}}</ref> 1999లో, కంచి కామకోటి పీఠం శంకరాచార్య శ్రీ జయేంద్ర సరస్వతి, విపస్సనాచార్య ఎస్.ఎన్. గోయెంకాతో కలిసి సంయుక్త ప్రకటనను విడుదల చేసి ఈ విధంగా ప్రకటించారు:<ref>{{Cite book |last1=Singh |first1=Nagendra Kr |url=https://books.google.com/books?id=3PXZ3RRcYeYC&dq=Jayendra+Saraswathi&pg=PA134 |title=Encyclopaedia of Oriental Philosophy and Religion: Christianity |last2=Mishra |first2=A. P. |date=2005 |publisher=Global Vision Publishing House |isbn=978-81-8220-071-5 |language=en}}</ref><ref group="web">{{Cite web |title=Compassionate Goodwill {{!}} Vipassana Research Institute |url=https://www.vridhamma.org/node/2428 |access-date=2022-10-15 |website=www.vridhamma.org}}</ref><blockquote>రెండు వర్గాల మధ్య మరింత స్నేహపూర్వక సంబంధాలను పెంపొందించే క్రమంలో గతం ఏమైనప్పటికీ (తిరిగి తీసుకురాలేము, కానీ) దాన్ని మర్చిపోవాలని, ఇటువంటి నమ్మకాలను [బుద్ధుడు విష్ణువు అవతారం అనే నమ్మకాన్ని] ప్రచారం చేయరాదని మేము నిర్ణయించాము.<ref>{{Cite book |last1=Gupta |first1=Ravi M. |url=https://books.google.com/books?id=eEPfrzAwO0sC&dq=%22in+order+to+foster+friendlier+ties+between+the+two+communities+%5Bthe+Vedic+and+%C5%9Arama%E1%B9%87a+traditions%5D+we+decide+that+whatever+has+happened+in+the+past+(cannot+be+undone,+but)+should+be+forgotten+and+such+beliefs+%5Bon+the+Buddha+being+an+avat%C4%81ra+of+Vishnu%5D+should+not+be+propagated.%22&pg=PA158 |title=The Bhāgavata Purāna: Sacred Text and Living Tradition |last2=Valpey |first2=Kenneth R. |date=2013-03-19 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-53147-4 |pages=158 |language=en}}</ref> </blockquote>గోవర్ధన పీఠం శంకరాచార్య స్వామి శ్రీ నిశ్చలానంద సరస్వతి కూడా విష్ణువు బుద్ధ అవతారం, గౌతమ బుద్ధుడు వేర్వేరు వ్యక్తులు అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |title=शंकराचार्य ने भगवान बुद्ध व गौतम बुद्ध को बता दिया अलग-अलग व्यक्ति..जानिए |url=https://www.jagran.com/bihar/aurangabad-shankaracharya-said-bhagwan-buddha-and-gautam-buddha-were-different-persons-14167888.html |access-date=2021-06-12 |website=Dainik Jagran |language=hi}}</ref> == ప్రతిమాశాస్త్రం == అగ్ని పురాణం బుద్ధుని రూపాన్ని ఎలా సూచించాలో వివరిస్తుంది:<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2021-11-01 |title=Characteristics of forms of 'Fish' etc. of Viṣṇu [Chapter 49] |url=https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-agni-purana/d/doc1083137.html |access-date=2022-07-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> {{Blockquote|text=బుద్ధుని రూపం ప్రశాంతంగా, పొడవాటి చెవులతో, తెల్లని ఛాయతో, వస్త్రం ధరించి, పైకి ముడుచుకున్న పద్మంపై కూర్చుని, అనుగ్రహాన్ని, రక్షణను ఇస్తున్నట్లుగా (తయారు చేయబడాలి).|source=అధ్యాయం 49, శ్లోకం 8}} == సమకాలీన ఆరాధన == [[File:8.Tharasuram Airavatesvara Temple.jpg|thumb |ఐరావతేశ్వర ఆలయంలో అవతారంగా బుద్ధుడు]] [[File:Thiruvathigai veerataneswarar temple buddhar.jpg|thumb|తిరువతిగై వీరట్టనేశ్వరార్ ఆలయంలో బుద్ధుని విగ్రహం ]] బుద్ధుడు హిందూ సంప్రదాయంలో పవిత్రమైన వ్యక్తిగా పరిగణించబడ్డాడు, భారతదేశంలో మేల్కొన్న వ్యక్తిగా గౌరవించబడ్డాడు.{{sfn|Jones|Ryan|2006|p=96}} భారతదేశం వెలుపల, కొంతమంది సమకాలీన హిందువులు తమ పండుగల సమయంలో ఇతర దేవుళ్లతో పాటు బుద్ధుడిని గౌరవిస్తారు.<ref name="Daniels2005p129">{{cite book|author=Timothy P. Daniels|title=Building Cultural Nationalism in Malaysia: Identity, Representation, and Citizenship|url=https://books.google.com/books?id=Bv6ezG3V968C&pg=PA129 |year=2005|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-94971-2|pages=129–130}}</ref> సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్, [[స్వామి వివేకానంద]] వంటి ప్రముఖ ఆధునిక హిందూమత మద్దతుదారులు బుద్ధుడిని మతాలలోని విశ్వవ్యాప్త సత్యానికి ఉదాహరణగా పరిగణిస్తారు.{{refn|group=note|Universal truth:<br> * వివేకానంద: "హిందువులకు బ్రహ్మ, జొరాస్ట్రియన్లకు అహురా మజ్దా, బౌద్ధులకు బుద్ధుడు, యూదులకు యెహోవా, క్రైస్తవులకు స్వర్గంలో ఉన్న తండ్రి అయిన ఆ దేవుడు, మీ గొప్ప ఆదర్శాలను అమలు చేయడానికి మీకు బలాన్ని ఇవ్వాలి!"<ref>Hinduism, in The World's Parliament of Religions, J. H. Barrows (Ed.), Vol. II, Chicago 1893, p. 978.</ref> * రాధాకృష్ణన్: "ఒక హిందువు గంగాతీరంలో వేదాలను పఠిస్తే... జపనీయులు బుద్ధుని విగ్రహాన్ని పూజిస్తే, ఐరోపావాసి క్రీస్తు మధ్యవర్తిత్వాన్ని విశ్వసిస్తే, అరబ్బు మసీదులో ఖురాన్ చదివితే... అది దేవుడి గురించి వారికున్న లోతైన అవగాహన, దేవుడు వారికి వెల్లడించిన పూర్తి రూపం."<ref>Eastern Religions and Western Thought, New York 1969, pp. 326–7.</ref>}} [[మహాత్మా గాంధీ]] తో సహా ఆధునిక హిందూమతంలోని పలువురు విప్లవాత్మక వ్యక్తులు బుద్ధుని జీవితం, బోధనలు, ఆయన చేసిన అనేక సంస్కరణల ద్వారా స్ఫూర్తి పొందారు.<ref>{{cite web |url=http://www.iop.or.jp/0414/anand.pdf |title=Mahatma Gandhi and Buddhism |date= |access-date=2012-08-14 |archive-date=2012-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710230803/http://www.iop.or.jp/0414/anand.pdf |url-status=dead }}</ref> స్టీవెన్ కాలిన్స్ బౌద్ధమతానికి సంబంధించిన అటువంటి హిందూ వాదనలను భారతదేశంలో క్రైస్తవ మత ప్రచార ప్రయత్నాలకు ప్రతిస్పందనగా, "అన్ని మతాలు ఒకటే" అని చూపించే ప్రయత్నంలో భాగంగా చూస్తాడు, ఈ వాస్తవాన్ని మాత్రమే గుర్తించడం వలన హిందూమతం ప్రత్యేకమైన విలువను కలిగి ఉందంటాడు.<ref>Steven Collins, ''Selfless Persons.'' Cambridge University Press, 1990, page 9.</ref> సమకాలీన హిందువులు సాధారణంగా "బౌద్ధమతాన్ని హిందూమతంలో మరొక రూపంగా" పరిగణిస్తారు.{{sfn|Jones|Ryan|2006|p=96}} వలస పాలన కాలంలో, సమకాలీన కాలంలో బుద్ధుడిని హిందూమతంలో చేర్చుకునే ప్రయత్నాలు జాతీయవాద రాజకీయ అజెండా అని, "బుద్ధుడు భారతదేశ చరిత్ర, సంస్కృతి గురించి స్వదేశీ జాతీయవాద అవగాహనలకు విజయవంతమైన చిహ్నంగా తిరిగి పొందబడ్డాడు" అని భారతదేశం, శ్రీలంక, దక్షిణాసియా వెలుపల ఉన్న వివిధ పండితులు పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite book|author=John Clifford Holt|title=The Buddhist Viṣṇu: Religious Transformation, Politics, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=RvuDlhpvvHwC |year=2008|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-3269-5|pages=18–23, 31–32}}</ref> లార్స్ టోర్ ఫ్లాటెన్ ప్రకారం, హిందూ జాతీయవాదుల సాహిత్యంలో ముఖ్యంగా హిందూ అవగాహనలు ఎలా ఉన్నాయంటే, హెర్మన్ ఓల్డెన్‌బర్గ్, థామస్ రైస్ డేవిడ్స్, సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ వంటి పండితులు "బౌద్ధమతం, సమకాలీన హిందూమతం" మధ్య చాలా సారూప్యతలు ఉన్నాయని పేర్కొనడం ద్వారా "బుద్ధుడు తన కాలం నాటి, దేశం నాటి ఆధ్యాత్మిక భావాల నుండి విడిపోలేదు" అని భావిస్తారు.<ref>{{cite book|author=Lars Tore Flåten|title=Hindu Nationalism, History and Identity in India: Narrating a Hindu past under the BJP|url= https://books.google.com/books?id=5NZRDQAAQBAJ&pg=PT91|year =2016|publisher= Taylor & Francis|isbn= 978-1-317-20871-6|pages=90–93}}</ref>{{refn|group=note|name=Commonalities|These perceptions cite, for example, the Pali scholar Rhys Davids' analysis in ''Buddhism: Being a Sketch of the Life and Teachings of Gautama, the Buddha'', where he wrote: "But the foregoing account will be sufficient, I hope, to remove at least one misconception – the prevalent notion that Gautama was an enemy to Hinduism, and that his chief claim on the gratitude of his countrymen lies in his having destroyed a system of iniquity and oppression and fraud. This is not the case. Gautama was born, and brought up, and lived, and died a Hindu."<ref>{{cite book|author=K N Jayatilleke| author-link=K. N. Jayatilleke| title=Early Buddhist Theory of Knowledge|url=https://books.google.com/books?id=6pBTAQAAQBAJ&pg=PA369 |year= 2013|publisher=Routledge (Originally published in 1963)|isbn=978-1-134-54287-1|pages=369–370, see paragraph numbered 625}}</ref> The Oxford professor and later President of India, Sarvepalli Radhakrishnan states that "as a matter of fact, nowhere did Buddha repudiate the Upanishad conception of Brahman, the absolute"; that Buddha, if anything, "accepted the Upanishad's position".<ref>{{cite book|author=TRV Murti|editor=Paul Arthur Schilpp|title=The Philosophy of Sarvepalli Radhakrishnan|url=https://books.google.com/books?id=cDdpTcyJtxMC |year=1992|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0792-1|pages=572–573}}</ref><ref>S Radhakrishnan, [https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.125632/2015.125632.Indian-Philosophy-Vol1#page/n681/mode/2up Indian Philosophy], Volume 1, George Allen, page 682</ref>}} అయినప్పటికీ, ప్రస్తుత పండితుల ఏకాభిప్రాయం ప్రకారం, బౌద్ధమతం పూర్వ-బౌద్ధ భారతీయ మతం కంటే చాలా భిన్నమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది.{{refn|group=note|For example, Indologist Richard Gombrich wrote that the Buddha was a radical religious reformer, making religious practice and salvation a more personal matter than it was before the arising of Buddhism.<ref>{{cite book |last1=Gombrich |first1=Richard F. |author-link1=Richard Gombrich |title=Theravāda Buddhism: A Social History from Ancient Benares to Modern Colombo |date=2006 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-01603-9 |edition=2nd |url=https://discourse.suttacentral.net/uploads/default/original/2X/d/d5fea775dea49f4d9b780f0e88a40f862bfb1356.pdf |page=78 |access-date=2021-06-10 |archive-date=2017-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171117004527/https://discourse.suttacentral.net/uploads/default/original/2X/d/d5fea775dea49f4d9b780f0e88a40f862bfb1356.pdf |url-status=dead }}</ref> Buddhologists like K.R. Norman and Richard Gombrich argue that the Buddha's anatta theory does indeed extend to the Brahmanical belief expounded in the Brihadaranyaka Upanishad that the Self (Atman) is the Universal Self, or Brahman.<ref name="ReferenceC">Gombrich; Recovering the Buddha's Message © The Buddhist Forum, Vol I, Seminar Papers 1987–1988</ref> They point to the Pali ''Alagaddūpama-sutta'', where the Buddha argues that an individual cannot experience the suffering of the entire world.<ref>Norman, KR; A note on Attā in the Alagaddūpama Sutta – 1981</ref> Buddhism, like Hinduism and other major Indian religions, asserts that everything is impermanent (anicca), but, unlike them, also asserts that there is no permanent self or soul in living beings (''anattā'').<ref name=britannicaanatta>[https://www.britannica.com/topic/anatta Anatta Buddhism], Encyclopædia Britannica (2013)</ref><ref>[a] {{cite book|author=Christmas Humphreys|title=Exploring Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=V3rYtmCZEIEC |year=2012|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-22877-3 |pages=42–43 }}<br />[b] Gombrich (2006), page 47, '''Quote:''' "(...) Buddha's teaching that beings have no soul, no abiding essence. This 'no-soul doctrine' (anatta-vada) he expounded in his second sermon."</ref>{{refn|group=subnote|name=anatta}} The ignorance or misperception (''avijjā'') that anything is permanent or that there is self in any being is considered a wrong understanding in Buddhism, and the primary source of clinging and suffering (''dukkha'').<ref>{{cite book|author=Brian Morris |title=Religion and Anthropology: A Critical Introduction |url=https://books.google.com/books?id=PguGB_uEQh4C&pg=PA51 |year=2006|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-85241-8|pages=51 }}, '''Quote:''' "(...) anatta is the doctrine of non-self, and is an extreme empiricist doctrine that holds that the notion of an unchanging permanent self is a fiction and has no reality. According to Buddhist doctrine, the individual person consists of five skandhas or heaps – the body, feelings, perceptions, impulses and consciousness. The belief in a self or soul, over these five skandhas, }} [[వర్గం:భారత వైష్ణవులు]] [[వర్గం:విష్ణుమూర్తి అవతారాలు]] [[వర్గం:మత స్థాపకులు]] [[వర్గం:ఆధ్యాత్మిక గురువులు]] [[వర్గం:బౌద్ధ మతము]] <references /> 2ouiae5zgz3m3ztnlyzsk70dn4fc18u 0 494012 4891236 4835702 2026-06-26T11:13:12Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891236 wikitext text/x-wiki {{Infobox Ethnic group | image = File:Leather-bottle makers. - Tashrih al-aqvam (1825), f.360v - BL Add. 27255.jpg | caption = లెదర్ బాటిల్ తయారీదారులు (బహుశా 'చమర్' కులానికి చెందినవారు), తష్రిహ్ అల్-అక్వామ్ (1825) | group = చమర్ | population =సుమారు  53 మిలియన్లు | popplace =భారతదేశం • పాకిస్తాన్ | langs = హిందీ • పంజాబీ | rels =హిందూమతం • ఇస్లాం • సిక్కుమతం • రవిదాసియా • క్రైస్తవ మతం | related = జాతవ్ • రామదాసియా • రవిదాసియా • రాయ్గర్<ref>{{cite web |url=https://socialjustice.gov.in/writereaddata/UploadFile/Compendium-2016.pdf |title=List of Scheduled Castes |publisher=Ministry of Social Justice & Empowerment |access-date=2023-02-27 |page=18 }}</ref>• చంభర్ • ధుసియా • మాదిగ • అడ్-ధర్మి • అహిర్వార్ }} చామర్ ({{ipa|hi|tʃəmaːɾ|ipa}}, లేదా జాతవ్ , {{ipa|hi|dʒaːt̪əʋ|ipa}}<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eF8sEAAAQBAJ&dq=Chamar+and+jatav+are+synonymous&pg=PA253|title=A Crusade for Social Justice|page=253|publisher=South Vision Books|author=Dr V.Vasanthi Devi|year=2021}}</ref>) ఆధునిక భారతదేశపు రిజర్వేషన్ల విధానం కింద [[షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు|షెడ్యూల్డ్ కులం]]గా వర్గీకరించబడిన ఒక సమాజం. ఇది తోలు శుద్ధి, బూట్లు తయారు చేయడంలో నిమగ్నమైన వ్యాపార వ్యక్తుల సమూహం నుండి ఉద్భవించింది.<ref>{{cite book |last1=Rawat |first1=Ramnarayan S. |title=Reconsidering Untouchability: Chamars and Dalit History in North India |date=23 March 2011 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-22262-6 |url=https://books.google.com/books?id=bz5dKC81O3IC&dq=chamar+leather+tanning+shoe+making&pg=PA111 |access-date=21 September 2024 |language=en}}</ref> వారు [[భారత ఉపఖండం]] అంతటా, ప్రధానంగా భారతదేశంలోని ఉత్తర రాష్ట్రాలలో, [[బంగ్లాదేశ్]], [[పాకిస్తాన్]] & [[నేపాల్|నేపాల్‌లలో]] కనిపిస్తారు. == చరిత్ర == చామర్లు సాంప్రదాయకంగా తోలు పనితో సంబంధం కలిగి ఉంటారు.{{Sfn|Sarah Beth Hunt|2014|p=23}} చామర్ సమాజానికి తోలు శుద్ధి చేసే సాంప్రదాయ వృత్తితో ఉన్న సంబంధం కల్పితమని, వాస్తవానికి చామర్‌లు చారిత్రాత్మకంగా వ్యవసాయదారులు అని రామనారాయణ రావత్ అభిప్రాయపడ్డారు.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-bookreview/article2914334.ece|title=Aspirations of Chamars in North India|last=Yadav|first=Bhupendra|date=21 February 2012|work=[[The Hindu]]|access-date=14 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20120223194005/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-bookreview/article2914334.ece|archive-date=23 February 2012|location=Chennai, India}}</ref> చమార్ అనే పదాన్ని సాధారణంగా దళితులకు అవమానకరమైన పదంగా ఉపయోగిస్తారు.<ref>{{Cite web|last=Malu|first=Preksha|date=2018-07-21|title=Caste-igated: How Indians use casteist slurs to dehumanise each other|url=https://www.sabrangindia.in/article/caste-igated-how-indians-use-casteist-slurs-dehumanise-each-other|access-date=2020-02-29|website=[[Sabrang Communications]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-01-18|title=Twitter Calls out Netflix's 'Jamtara' for Using Casteist Slur|url=https://www.thequint.com/entertainment/hot-on-web/twitter-calls-out-netflix-original-jamtara-sabka-number-ayega-for-casteist-slur|access-date=2020-02-29|website=[[The Quint]]|language=en}}</ref> దీనిని [[భారతదేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం|భారత సుప్రీంకోర్టు]] కులవివక్షగా అభివర్ణించింది, ఒక వ్యక్తిని ఉద్దేశించి ఈ పదాన్ని ఉపయోగించడం షెడ్యూల్డ్ కులం, షెడ్యూల్డ్ తెగ (అత్యాచారాల నిరోధక చట్టం, 1989) ఉల్లంఘనగా అని పేర్కొంది.<ref>{{Cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-08-20/news/28488600_1_upper-castes-insult-chamar|title=Calling an SC 'chamar' offensive, punishable, says apex court|last=Singh|first=Sanjay L.|date=20 August 2008|work=The Economic Times|access-date=12 August 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429200705/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-08-20/news/28488600_1_upper-castes-insult-chamar|archive-date=29 April 2014}}</ref> === సామాజిక ఉన్నతి కోసం ఉద్యమం === 1830లు, 1950ల మధ్య యునైటెడ్ ప్రావిన్సులలోని చామర్లు, ముఖ్యంగా [[కాన్పూరు|కాన్పూర్]] ప్రాంతంలో బ్రిటిష్ తోలు వ్యాపారంలో వారి ప్రమేయం ఫలితంగా సంపన్నులయ్యారు.{{Sfn|Maren Bellwinkel-Schempp|2011|p=106}} 19వ శతాబ్దం చివరి నాటికి, [[క్షత్రియులు|క్షత్రియ]] సంతతికి చెందినవారని పేర్కొంటూ, చామర్లు తమ కుల చరిత్రలను తిరిగి వ్రాయడం ప్రారంభించారు.{{Sfn|Sarah Beth Hunt|2014|p=5}} ఉదాహరణకు, 1910లో యు. బి. ఎస్. రఘువంశి కాన్పూర్ నుండి ''శ్రీ చాన్వర్ పురాణ'' ప్రచురించారు, చామర్లు మొదట క్షత్రియ పాలకుల సమాజం అని పేర్కొన్నారు. హిమాలయ గుహలో ఒక ఋషి కనుగొన్న పురాతన సంస్కృత భాషా గ్రంథం చాన్వర్ పురాణం నుండి ఈ సమాచారాన్ని పొందినట్లు ఆయన పేర్కొన్నారు. రఘువంశి కథనం ప్రకారం, హిందూ మతంలోని ప్రధాన దే[[చతుర్వేదాలు|వేదాలు]] ఒకరైన [[విష్ణువు|విష్ణు]] ఒకప్పుడు సమాజంలోని పురాతన రాజు చాముండ రాయ్ ముందు [[శూద్రులు|శూద్ర]] రూపంలో కనిపించాడు. శూద్రులకు నిషేధించబడిన వేదాలను పఠించినందుకు రాజు విష్ణువును శిక్షించాడు. ఆ దేవుడు అప్పుడు తన నిజమైన స్వభావాన్ని వెల్లడించి, అతని వంశాన్ని శపించి, శూద్రుల కంటే తక్కువ హోదాలో ఉండే చామర్లు అయ్యాడు. రాజు క్షమాపణ చెప్పినప్పుడు, కొత్త ఋషి (రఘువంశి రవిదాస్ అని గుర్తించిన) కనిపించిన తరువాత [[కలియుగం]] చామర్లు మళ్లీ ఎదగడానికి అవకాశం లభిస్తుందని దేవుడు ప్రకటించాడు.{{Sfn|Sarah Beth Hunt|2014|pp=28-29}} చామర్లలో ఒక వర్గం, హిందూ మతంలోని మరో ప్రధాన దైవమైన కృష్ణుడి నుండి తమ వంశం వచ్చిందని చెప్పుకుంటూ, జాతవులుగా క్షత్రియ హోదాను పొందారు, తద్వారా తమను యాదవులతో ముడిపెట్టుకున్నారు . 1917లో స్థాపించబడిన జాతవ్ పురుషుల సంఘమైన జాతవ్ వీర్ మహాసభ , 20వ శతాబ్దపు మొదటి అర్ధభాగంలో ఇటువంటి వాదనలు చేస్తూ అనేక కరపత్రాలను ప్రచురించింది.{{Sfn|Sarah Beth Hunt|2014|p=30}} ఈ సంఘం, క్షత్రియ హోదాను కోరని "గులియాలు" వంటి తక్కువ హోదా గల చామర్ల పట్ల వివక్ష చూపింది.{{Sfn|Sarah Beth Hunt|2014|p=73}} 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో మొదటి అర్ధభాగంలో, అత్యంత ప్రభావవంతమైన చామర్ నాయకుడు స్వామి అచ్యుతానంద్ , [[బ్రాహ్మణులు|బ్రాహ్మణ]] వ్యతిరేక ఆది హిందూ ఉద్యమాన్ని స్థాపించాడు, నిమ్న కులాలను భారతదేశపు అసలైన నివాసులుగా, ఆర్య దండయాత్రదారులచే బానిసలుగా చేయబడిన వారిగా చిత్రీకరించాడు.{{sfn|Sarah Beth Hunt|2014|p=5,33}}{{sfn|Maren Bellwinkel-Schempp|2011|p=104}} === రాజకీయ ఎదుగుదల === 1940లలో [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] [[బి.ఆర్. అంబేద్కర్|బి. ఆర్. అంబేద్కర్]] ప్రభావాన్ని ఎదుర్కోవడానికి చమార్ రాజకీయవేత్త [[జగ్జీవన్ రాం|జగ్జీవన్ రామ్]] ప్రోత్సహించింది, అయితే ఆయన ఉన్నత కులాల ఆధిపత్యం ఉన్న పార్టీలో ఒక విచలనంగా మిగిలిపోయారు.{{Sfn|Sarah Beth Hunt|2014|pp=43,76}} 20వ శతాబ్దం రెండవ భాగంలో, బి. పి. మౌర్య వంటి నాయకులు తన స్థావరాన్ని విస్తరించడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ, ఉత్తర ప్రదేశ్లోని అంబేద్కరైట్ [[భారతీయ రిపబ్లికన్ పార్టీ|రిపబ్లికన్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా]] (ఆర్పిఐ) లో చామర్లు/జాతవ్లు ఆధిపత్యం కొనసాగించారు.{{Sfn|Sarah Beth Hunt|2014|p=45}} 1970లలో ఆర్పిఐ క్షీణించిన తరువాత, [[బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ]] (బిఎస్పి) చమార్ ఓటర్ల సంఖ్యను ఆకర్షించింది. ఇది చామర్ నాయకులు కాన్షీరామ్, [[మాయావతి]] నాయకత్వంలో ఎన్నికల విజయాన్ని సాధించింది, వీరు చివరికి [[ఉత్తర ప్రదేశ్]] ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.{{Sfn|Sarah Beth Hunt|2014|pp=7,23}} భంగీల వంటి ఇతర దళిత వర్గాలు, [[భారతదేశంలో రిజర్వేషన్|రిజర్వేషన్లు]] వంటి రాష్ట్ర ప్రయోజనాలపై చమార్ గుత్తాధిపత్యం గురించి ఫిర్యాదు చేశాయి.{{Sfn|Sarah Beth Hunt|2014|pp=8,24}} చమర్లు/జాతవ్లు దళిత రాజకీయాలపై ఆధిపత్యం చెలాయించడంపై ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తూ అనేక ఇతర దళిత కులాలు [[సంఘ్ పరివార్]] ప్రభావంలోకి వచ్చాయి.{{Sfn|Sarah Beth Hunt|2014|p=55,72}} అయినప్పటికీ, ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో బీఎస్పీ ఆవిర్భావంతో, సామూహిక ఐక్యత, ఏకరీతి దళిత గుర్తింపు ఏర్పడ్డాయి, ఇది వివిధ విరోధ దళిత వర్గాలు ఏకం కావడానికి దారితీసింది. గతంలో, చమార్‌లకు మరో దళిత కులమైన పాసీలతో తీవ్రమైన సంబంధాలు ఉండేవి . ఈ తీవ్రమైన సంబంధానికి మూల కారణం భూస్వామ్య సమాజంలో వారి పాత్రలు. పాసీలు "అగ్ర కుల" భూస్వాముల కోసం కర్రలు పట్టుకునేవారిగా పనిచేసేవారు, గతంలో ఆ భూస్వాములు చమార్‌లను చాలాసార్లు కొట్టమని వారిని బలవంతం చేశారు. బీఎస్పీ ఏకీకరణ ఉద్యమం కింద, ఈ ప్రత్యర్థి కులాలు దళితుల ఐక్యత కోసం ఒకే రాజకీయ గొడుగు కిందకు వచ్చాయి.<ref name="Dalit Assertion">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=iAQrpDW4-_YC&pg=PA89|title=Women Heroes and Dalit Assertion in North India: Culture, Identity and Politics|last=Badri Narayan|publisher=SAGE|year=2012|isbn=9780761935377|pages=89–90}}</ref> === సామాజిక దోపిడీ === బీహార్లోని [[రోహ్‌తాస్ జిల్లా|రోహ్తాస్]], [[భోజ్‌పూర్ జిల్లా|భోజ్పూర్]] జిల్లాల గ్రామాలలో , చమార్, ముసహర్, దుసాధ్ వర్గాలకు చెందిన మహిళలు తమ రాజపుత్ర భూస్వాములతో లైంగిక సంబంధాలు కలిగి ఉండటం తప్పనిసరి అనే ఒక ఆచారం ప్రబలంగా ఉన్నట్లు వెల్లడైంది. తమ పురుషులను లొంగి ఉండేలా చేయడానికి, ఈ అగ్రవర్ణ భూస్వాములు ఈ దళిత మహిళలపై అత్యాచారం చేసేవారు. వారు తమతో లైంగిక సంబంధాలను నిరాకరించినప్పుడు, తరచుగా వారి కుటుంబంలోని పురుష సభ్యులను తప్పుడు కేసులలో ఇరికించేవారు. వారిపై రుద్దబడిన మరో రకమైన అణచివేత ఏమిటంటే, రాజపుత్రులకు చెందిన బాటలపై నడవడానికి, బావుల నుండి నీరు తోడుకోవడానికి వారిని అనుమతించకపోవడం. అగ్రవర్ణ భూస్వాములు "రొమ్ములను గిల్లుకోవడం" అవమానకరంగా వేధించడం కూడా సాధారణ అణచివేత రూపాలుగా ఉండేవి. 1970వ దశకంలో, "కిసాన్ సమితి" వంటి రైతు సంఘాల క్రియాశీలత ఈ పద్ధతులకు ముగింపు పలికిందని, తదనంతరం నిమ్న కులాల మహిళలకు గౌరవం పునరుద్ధరించబడిందని చెబుతారు. అయితే, అగ్రవర్ణ భూస్వాములకు, రైతులకు మధ్య ఘర్షణ కొనసాగడంతో అణచివేత పూర్తిగా ఆగలేదు. వేతన సమానత్వం విషయంలో చమార్ కుల మహిళలను కొట్టి, వారి గ్రామాలనుండి వెళ్లగొట్టడానికి అగ్రవర్ణ భూస్వాములు తరచుగా పోలీసుల సహాయం తీసుకునేవారని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి.<ref name="UN">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=T-s9SIp1-OsC&pg=PA73|title=Case Studies on Strengthening Co-ordination Between Non-governmental Organizations and Government Agencies in Promoting Social Development|publisher=United Nations (Economic and Social Commission for Asia and the Pacific)|year=1989|page=72,73,74,75|access-date=22 January 2021}}</ref><ref name="SharmaSinghKumar1994">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8tBHAAAAMAAJ|title=Peasant Struggles in Bihar, 1831-1992: Spontaneity to Organisation|last=Kaushal Kishore Sharma|last2=Prabhakar Prasad Singh|last3=Ranjan Kumar|date=1994|publisher=Centre for Peasant Studies|isbn=9788185078885|pages=247|quote=According to them, before the emergence of Naxalism on the scene and consequent resistance on the part of these hapless fellows, "rape of lower caste women by Rajput and Bhumihar landlords used to cause so much anguish among the lower cates, who, owing to their hapless situation, could not dare oppose them. In their own words, "within the social constraints , the suppressed sexual hunger of the predominant castes often found unrestricted outlet among the poor, lower caste of Bhojpur-notably Chamars and Mushars.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=mPKpCQAAQBAJ|title=Maoist Insurgency and India's Internal Security Architecture|last=E M Rammohun|last2=Amritpal Singh|last3=A K Agarwal|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|year=2012|isbn=978-9381411636|pages=18}}</ref> == భారతదేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాలలో చామర్ కులం == === '''అద్-ధర్మి''' '''అహిర్వార్''' === అద్ '''-ధర్మీ''' అనేది భారతదేశంలోని పంజాబ్ రాష్ట్రంలో ఉన్న ఒక చమార్ కుల శాఖ, ఇది రవిదాసియా మతానికి ప్రత్యామ్నాయ పదం, దీని అర్థం ఆదిమ ఆధ్యాత్మిక మార్గం.<ref name="Ad Dharm">{{Cite web|title=Ad Dharm - SikhiWiki, free Sikh encyclopedia|url=https://www.sikhiwiki.org/index.php/Ad_Dharm}}</ref><ref name="Mainstream Weekly 2009">{{Cite web|date=13 June 2009|title=Deras and Dalit Consciousness|url=http://www.mainstreamweekly.net/article1425.html|access-date=6 January 2016|website=Mainstream Weekly}}</ref><ref>{{Cite web|date=3 November 2017|title='Ad-Dharm Movement was the Revolt Against the Hinduism' – Saheb Kanshi Ram's Speech at Sikri, Punjab, 12th February 2001 {{!}} Velivada|url=https://velivada.com/2017/11/03/ad-dharm-movement-revolt-hinduism-saheb-kanshi-rams-speech-sikri-punjab-12th-february-2001/|access-date=2021-06-27|website=velivada.com}}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో గురు రవిదాస్ అనుచరులు చాలా మంది సిక్కు మతంలోకి మారినప్పుడు, వారి తక్కువ కుల హోదా కారణంగా (సిక్కు మతం కుల వ్యవస్థకు ఖచ్చితంగా వ్యతిరేకంగా ఉన్నప్పటికీ) తీవ్రంగా వివక్షకు గురైనప్పుడు, అద్-ధర్మ్ అనే పదం ప్రజాదరణ పొందింది. వీరిలో చాలా మంది మతమార్పిడులు జాట్ సిక్కుల నియంత్రణలో ఉన్న సిక్కు గురుద్వారాలకు హాజరుకావడం మానేసి, UK, కెనడా, ఫిజీ దీవులకు వచ్చిన తరువాత వారి స్వంత పుణ్యక్షేత్రాలను నిర్మించుకున్నారు.<ref>{{Cite paper|url=https://www.jstor.org/stable/4412439|title=Punjabis in England: The Ad-Dharmi Experience}}</ref><ref name="Ad Dharm" /> పంజాబ్‌లోని మొత్తం షెడ్యూల్డ్ కుల వర్గాలలో అద్-ధర్మీలు 11.48% ఉన్నారు.<ref>{{Cite web|title=Punjab Data Highlights: The Scheduled Castes|url=http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_sc_punjab.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|last=Singh|first=IP|date=July 13, 2020|title=Give 'Adi-dharmi' as religion in 2021 census: Ravidassia leaders|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ludhiana/give-adi-dharmi-as-religion-in-2021-census-ravidassia-leaders/articleshow/76930915.cms|access-date=2022-09-12|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-09-22|title=Why Everyone in Punjab loves a Dalit CM|url=https://www.newsclick.in/why-everyone-punjab-loves-dalit-cm|access-date=2022-09-12|website=NewsClick|language=en}}</ref> === '''అహిర్వార్''' === అహిర్వార్ , లేదా '''అహర్వార్''' అనేవారు ఉత్తర భారతదేశంలోని దళిత కులానికి చెందినవారు ''',''' వీరు చమార్ షెడ్యూల్డ్ కులాల వర్గంలోకి వస్తారు . వీరు ప్రధానంగా షెడ్యూల్డ్ కులాలకు చెందినవారు, వీరి జనాభా ఉత్తర ప్రదేశ్ , మధ్య ప్రదేశ్‌లలో ఎక్కువగా ఉంది.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jUwFL3IipK0C&pg=PA255|title=Dimensions of Human Cultures in Central India: Professor S.K. Tiwari Felicitation Volume|publisher=Sarup & Sons|year=2001|isbn=978-8-17625-186-0|editor-last=Abbasi|editor-first=A. A.|page=255}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5mme2OO0CKwC&pg=PA119|title=Dalit Agenda and Grazing Land to Scheduled Castes and Scheduled Tribes|last=Chaudhary|first=Shyam Nandan|publisher=Concept Publishing Co.|year=2007|isbn=9788180693816|page=119}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BV0FuSXACbUC&pg=PA164|title=Beyond Ambedkar: Essays on Dalits in India|last=Nandu Ram|publisher=Har Anand Publications|year=2009|isbn=9788124114193|pages=164}}</ref> ఉదాహరణకు, వారు మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఉన్నారు.<ref name="ahmad">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=I2QmPHeIowoC&pg=PA231|title=Geography of the South Asian subcontinent : a critical approach|last=Ahmad|first=Aijazuddin|date=2009|publisher=Concept Pub. Co.|isbn=978-8-18069-568-1|location=New Delhi}}</ref> 2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం వారు బుందేల్‌ఖండ్ ప్రాంతంలో ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని లలిత్‌పూర్ జిల్లాలో అతిపెద్ద కుల సమూహంగా ఉన్నారు , వీరి మొత్తం జనాభా 138,167. === '''ధుసియా''' === ధుసియా భారతదేశంలోని ఒక కులం, ఇది చమార్లు, ఘుసియా, ఝుసియా లేదా జాతవ్‌లతో సంబంధం కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web|title=Lokniti|url=http://www.lokniti.org/pdfs_dataunit/publications2010/subalterns-U-P.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304041117/http://www.lokniti.org/pdfs_dataunit/publications2010/subalterns-U-P.pdf|archive-date=4 March 2016|access-date=13 December 2020}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Inhabitants|url=http://sultanpur.nic.in/peo.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090330034944/https://sultanpur.nic.in/peo.htm|archive-date=2009-03-30|publisher=sultanpur.nic.in}}</ref> ఇవి [[ఉత్తర ప్రదేశ్]], ఇతర ప్రాంతాలలో కనిపిస్తాయి.<ref>{{Cite web|title=Social Justice|url=http://socialjustice.nic.in/pdf/scorderuttarpradesh.pdf}}</ref> పంజాబ్, హర్యానాలోని చాలా మంది ధుసియా ప్రజలు [[భారత విభజన]] తరువాత పాకిస్తాన్ నుండి వలస వచ్చారు. పంజాబ్‌లో, వారు ప్రధానంగా లుధియానా, పాటియాలా, అమృత్‌సర్, జలంధర్ నగరాలలో కనిపిస్తారు. వారు [[బి.ఆర్. అంబేద్కర్|బి. ఆర్. అంబేద్కర్]] నుండి ప్రేరణ పొంది రావు & జాతవ్ అనే ఇంటిపేర్లను స్వీకరించారు.<ref>{{Cite paper|title=UP: BJP's Caste Card|first=A. K.|last=Verma|date=December 2001}}</ref> === '''జాతవ్''' === జాతవ (జాతవ, '''జతన్''', '''జటువా''', '''జుసియా''', జాతియా అని కూడా పిలుస్తారు) అనేది ఒక భారతీయ దళిత సమాజం, ఇది చమార్ కులానికి చెందిన ఉప కులం, వీరు ఆధునిక భారతదేశంలోని [[భారతదేశంలో రిజర్వేషన్|సానుకూల వివక్ష వ్యవస్థ]] [[షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు|షెడ్యూల్డ్ కులం]] వర్గీకరించబడ్డారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/chasing-the-dalit-vote-in-up/article5989868.ece|title=Chasing the Dalit vote in U.P.|date=8 May 2014|work=The Hindu|access-date=6 September 2024|language=en-IN}}</ref> 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, [[ఉత్తర ప్రదేశ్]] జాతవ్ సమాజం ఆ రాష్ట్ర మొత్తం షెడ్యూల్డ్ కుల జనాభాలో 54% కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Jatavs-on-top-of-SC-population-in-UP/articleshow/47931787.cms|title=Jatavs on top of SC population in UP|date=4 July 2015|work=The Times of India}}</ref> === '''రవిదాసియా/రామ్‌దాసియా''' === [[దస్త్రం:List_of_Scheduled_Castes_in_Punjab.jpg|thumb|పంజాబ్‌లోని షెడ్యూల్డ్ కులాల జాబితా]] రవిదాసియా అనేది పంజాబ్‌కు చెందిన చమార్ సిక్కుల శాఖ, వీరు గురు రవిదాస్‌ను పూజిస్తారు, రామ్‌దాసియా చారిత్రాత్మకంగా సిక్కు, హిందూ ఉప-సమూహం, ఇదిచమార్ అని పిలువబడే తోలు శుద్ధి చేసేవారు, బూట్లు తయారుచేసేవారి కులం నుండి ఉద్భవించింది.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8TvnDwAAQBAJ&dq=ravidasia+chamar&pg=PR21|title=Combating Social Exclusion: Inter-sectionalities of Caste, Gender, Class and Regions|last=Chander|first=Rajesh K.|date=1 July 2019|publisher=Studera Press|isbn=978-93-85883-58-3|language=en|access-date=6 September 2024}}</ref><ref name="Rajesh K. Chander">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8TvnDwAAQBAJ&dq=ramdasia+caste+in+jammu&pg=PA64|title=Combating Social Exclusion: Intersectionalities of Caste, Class, Gender and Regions|last=Chander|first=Rajesh K I.|publisher=Studera Press|year=2019|isbn=978-93-85883-58-3|page=64}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=eQZcI3FCxlEC&pg=PR9|title=British Untouchables A Study of Dalit Identity and Education|last=Ghuman|first=Paul|date=May 2011|publisher=Ashgate Publishing, Limited|isbn=978-0754648772|page=iX}}</ref> రామ్‌దాసియా, రవిదాసియా అనే రెండు పదాలు కూడా ఒకదానికొకటి ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించబడతాయి, అయితే వీటికి ప్రాంతీయ సందర్భం కూడా ఉంది. పువాధ్, [[మాళ్వా(పంజాబ్)|మాల్వాలో]] , ఎక్కువగా రామ్‌దాసియా ఉపయోగించబడుతుంది, అయితే [[దోయాబా ప్రాంతం|దోబాలో]] రవిదాసియా ప్రధానంగా ఉపయోగించబడుతుంది.<ref name="toi">{{Cite web|date=30 September 2021|title=Punjab's dalit conundrum: A look into Sikhs' caste identity|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/punjabs-dalit-conundrum-a-look-into-sikhs-caste-identity/articleshow/86607310.cms|access-date=7 September 2024|website=[[The Times of India]]}}</ref> == ప్రవాస చామర్లు == [[File:Mahia Mehmi.jpg|left|200px|thumb|మహియా మెహ్మి - 1906లో కెనడాలో స్థిరపడిన తొలి చమార్ వలసదారులలో ఒకరు.]] [[File:Canadian Prime Minister Justin Trudeau at Guru Ravidass Temple, Vancouver.jpg|thumb|వాంకోవర్‌లోని గురు రవిదాస్ ఆలయంలో కెనడా మాజీ ప్రధాన మంత్రి జస్టిన్ ట్రూడో]] చామర్ ప్రవాసంలో బ్రిటిష్ ఇండియాలోని వివిధ రాష్ట్రాల నుండి, అలాగే ఆధునిక భారతదేశం నుండి ప్రపంచంలోని ఇతర దేశాలు, ప్రాంతాలకు వలస వెళ్లిన వివిధ ఉప కులాలు, అలాగే వారి వారసులు ఉన్నారు.<ref>{{cite book |last1=Singh|first1=I. J. Bahadur|title=Indians in the Caribbean|date=1987|publisher=Sterling|isbn=978-0-7465-0074-3|url=https://books.google.com/books?id=4d0XAAAAYAAJ&q=chamar+caribbean|access-date=6 September 2024|language=en}}</ref> భారత ఉపఖండంతో పాటు, మలేషియా, కెనడా, సింగపూర్, కరేబియన్, USA, UKతో సహా ప్రపంచంలోని వివిధ ఖండాలలో చామర్ల పెద్ద, సుస్థిరమైన సమాజం ఉంది, అక్కడ వారు వాణిజ్య ప్రవాసంగా స్థిరపడ్డారు.<ref>{{cite news |title=Seattle: Why US city's ban on caste discrimination is historic for South Asian Americans|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-64728356|access-date=6 September 2024|date=22 February 2023}}</ref> [[File:Gurdwara Guru Ravidass, Nasinu, Fiji.jpg|thumb|గురుద్వారా గురు రవిదాస్ , నాసిను, ఫిజీ 1939లో స్థాపించబడింది]] [[File:Gurdwara Guru Ravidass Bhavan, Birmingham.jpg|thumb|గురుద్వారా గురు రవిదాస్ భవన్, బర్మింగ్‌హామ్]] [[File:Gurdwara Guru Ravidass Sabha,Southall .jpg|thumb|గురుద్వారా గురు రవిదాస్ సభ , సౌతాల్]] [[File:Gurdwara Guru Ravidass Temple, Auckland.jpg|thumb|గురుద్వారా గురు రవిదాస్ ఆలయం, ఆక్లాండ్]] [[File:Shri Guru Ravidass Temple in the UK.jpg|thumb|యుకె లోని శ్రీ గురు రవిదాస్ ఆలయం]] [[File:Gurdwara_Guru_Ravidass_Temple,_Pittsburgh.jpg|thumb|గురుద్వారా గురు రవిదాస్ ఆలయం, పిట్స్‌బర్గ్, కాలిఫోర్నియా]] [[File:Gurdwara Guru Ravidass Sabha, Oostende.jpg|thumb|గురుద్వారా గురు రవిదాస్ సభ, ఊస్తేండే]] === ఇటలీ === [[ఇటలీ]]<nowiki/>లోని ఫీసోలేలోని యూరోపియన్ యూనివర్శిటీ ఇన్స్టిట్యూట్ పరిశోధనా పత్రం ప్రకారం , ఇటలీలోని భారతీయ ప్రవాసులలో రవిదాసియా చమార్ సమాజం రెండవ అతిపెద్ద సమూహం. రవిదాసియా సమాజం వలస 80వ దశకం ప్రారంభంలో మొదలైంది, ప్రస్తుతం ఈ సమాజం ఇటలీ అంతటా 18 గురు రవిదాస్ దేవాలయాలను నిర్వహిస్తోంది. కానీ ఇటాలియన్ ప్రభుత్వం గుర్తించిన స్వతంత్ర మత గుర్తింపు లేకపోవడం వల్ల, స్థానిక ఇటాలియన్ సమాజ నాయకులు రవిదాసియాలను హిందువులు లేదా సిక్కులుగా భావిస్తారు.<ref>{{Cite paper}}</ref> === ఉత్తర అమెరికా === భారతదేశం, పాకిస్తాన్ నుండి వలస వచ్చిన చమార్ ప్రవాసులు గణనీయంగా ఉన్నారు. ఐరోపాలో చమార్ సిక్కు స్థిరనివాసులు ఉన్నారు, అలాగే ఉత్తర అమెరికాలో, ప్రధానంగా [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|యునైటెడ్ స్టేట్స్]], కెనడాలో గణనీయమైన చమార్ సిక్క్ జనాభా ఉంది. 1906లో [[బ్రిటీష్ కొలంబియా|బ్రిటిష్ కొలంబియా]] అడుగుపెట్టిన మొట్టమొదటి వ్యక్తులు మహియా రామ్ మెహమీ, మాహే, బ్రిటిష్ కొలంబియా దిగువ ప్రధాన భూభాగం, చామర్ మూలానికి చెందిన సుమారు 25,000 మంది ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. ఇది ఉత్తర అమెరికా ప్రాంతంలో అతిపెద్ద, పురాతన చమార్ ప్రవాస జనాభాను చేస్తుంది. మొదటి కెనడియన్ గురుద్వారా, ఖల్సా దివాన్ సొసైటీ, వాంకోవర్ స్థాపనలో కూడా మహియా రామ్ మెహమీ, మాహే ఇద్దరూ పాల్గొన్నారు.<ref name="Iyengar 2022">{{Cite web|last=Iyengar|first=Malathi|title=Punjabi, Sikh, and Dalit|website=South Asian American Digital Archive (SAADA)|date=2022-01-20|url=https://www.saada.org/tides/article/punjabi-sikh-and-dalit|access-date=2022-09-14}}</ref> యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, [[కాలిఫోర్నియా]] 20,000 మంది రవిదాసియా చామర్లు నివసిస్తున్నారు.<ref>{{Cite news|date=29 May 2023|title=What California's Ravidassia community believes and why they want caste bias outlawed|url=https://apnews.com/article/california-caste-discrimination-bill-ravidassia-sikh-explainer-b0383d1583670fc6cedfeebf6c943d25|access-date=27 July 2025|work=AP News|language=en}}</ref> === మారిషస్ === మారిషస్‌లోని హిందువులలో ప్రధానంగా కనిపించే కులం రవివేద్.<ref>{{Cite web|url=https://medium.com/@shakunharris/understanding-the-caste-system-in-mauritius-c8fe9468c097|title=Understanding the caste system in Mauritius|website=Medium|date=6 April 2021|last=Harris|first=Dr Shakun|access-date=23 మే 2026|archive-date=8 జూన్ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608153100/https://medium.com/@shakunharris/understanding-the-caste-system-in-mauritius-c8fe9468c097|url-status=dead}}</ref> ఈ కులం మూలం చమార్ అనే భారతీయ కులంలో ఉంది, మారిషస్ వెలుపల ఇదే కులాన్ని రవిదాసియా అని పిలుస్తారు, ఈ పదాన్ని మారిషస్‌లో చాలా అరుదుగా ఉపయోగిస్తారు.<ref>{{Cite paper|date=October–December 2015|title=A Quarterly Journal of Multidisciplinary Research|url=http://mujournal.mewaruniversity.org/JIR%203-4/JIR3-4.pdf}}</ref><ref>{{Cite paper|title=The 'Land of the Vaish'? Caste Structure and Ideology in Mauritius|url=https://journals.openedition.org/samaj/3886}}</ref> భారతీయ కార్మికులు [[మారిషస్]] వలస వచ్చిన ఓడ రికార్డులలో, ఎక్కిన వారిలో పది శాతం మంది తమ కులాన్ని చమార్ అని పేర్కొన్నారు. మారిషస్లో కుల శ్రేణులు స్థాపించబడిన తరువాత, చామర్ కమ్యూనిటీ కుటుంబాలు తమ సొంత మతపరమైన మార్గాల కోసం [[కబీరుదాసు|కబీర్]], రవిదాస్ మతపరమైన పాటల వైపు మొగ్గు చూపాయి. నెమ్మదిగా, వారు ఈ భక్తి పాటల నుండి మతపరమైన పేర్లను స్వీకరించడం ప్రారంభించారు.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=F0X9eLq57ocC&dq=ravidass+mauritius&pg=PA32|title=New Homelands: Hindu Communities in Mauritius, Guyana, Trinidad, South Africa, Fiji, and East Africa|last=Younger|first=Paul|date=30 November 2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-974192-2|language=en|access-date=30 August 2024}}</ref> === ఓషియానియా === [[ఓషియానియా]] కూడా చమార్ సిక్కుల జనాభా గణనీయంగా ఉంది. దోవాబాకు చెందిన రవిదాసియా చామర్లు 1939లో ఫిజీ ద్వీపంలోని నాసినులో ఓషియానియా ప్రాంతంలో రెండవ గురుద్వారాను స్థాపించారు.<ref name="Kahlon 2016 p. 337">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5TslDwAAQBAJ&pg=PA337|title=Sikhs in Asia Pacific: Travels Among the Sikh Diaspora from Yangon to Kobe|last=Kahlon|first=S.S.|publisher=Taylor & Francis|year=2016|isbn=978-1-351-98741-7|page=337|access-date=2024-09-06}}</ref> డబ్ల్యూహెచ్ బ్రిగ్స్ తన పుస్తకం పంజాబిస్ ఇన్ [[న్యూజీలాండ్|న్యూజిలాండ్‌లో]] చేసిన ఒక శాస్త్రీయ అధ్యయనం, బ్రిగ్స్ న్యూజిలాండ్‌లో మొదటి వలసల సమయంలోనే రవిదాసియాల ఖచ్చితమైన సంఖ్యను వ్రాసాడు.<ref name="Google 2006">{{Cite web|last=McLeod|first=W. H.|date=2006-12-05|title=Punjabis in New Zealand: A History of Punjabi Migration, 1890-1940|url=https://books.google.com/books?id=NoMhAAAAMAAJ&q=punjabis%20in%20new%20zealand|access-date=2024-09-06|website=Google}}</ref> === యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ === పంజాబ్‌కు చెందిన చమార్ సమాజం 1950లో పంజాబ్ నుండి బ్రిటన్‌కు వలస వెళ్లడం ప్రారంభించింది, 1987లో ప్రచురించబడిన 'సిక్కులు ఇన్ బ్రిటన్: యాన్ అనోటేటెడ్ బిబ్లియోగ్రఫీ' అనే పుస్తకం ప్రకారం, ఆ కాలంలో వెస్ట్ మిడ్లాండ్స్‌లోని రవిదాసియా సమాజం జనాభా సుమారు 30,000గా ఉండేది. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rKPfAAAAMAAJ&q=Sikhs+in+Britain:+An+Annotated+Bibliography+ravidass|title=Sikhs in Britain An Annotated Bibliography|last=Tatla|first=Darshan Singh|last2=Nesbitt|first2=Eleanor M|date=1987|publisher=Centre for Research in Ethnic Relations, University of Warwick|isbn=9780948303067|page=66|access-date=14 January 2024}}</ref> 2021 నాటికి, బ్రిటన్‌లోని రవిదాసియా జనాభా సుమారు 70,000గా అంచనా వేయబడింది.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Y9s9EAAAQBAJ&dq=ravidasia+in+england&pg=PT164|title=The Idea of New India Essays in Defence of Critical Thought|last=Kumar|first=Pramod|date=2021|publisher=Taylor & Francis|isbn=9781000485714|access-date=6 September 2024}}</ref> [[దస్త్రం:Gurdwara_Guru_Ravidass,_Nasinu,_Fiji.jpg|thumb|గురుద్వార [[Guru Ravidass|గురు రవిదాస్]], నాసిను, ఫిజీ 1939లో స్థాపించబడింది]] == వృత్తులు == చర్మశుద్ధి, తోలు తయారీ నుండి నేత వృత్తికి మారిన చామర్లు జులహా చామర్ గుర్తింపును అవలంబిస్తారు, ఇతర సమాజాలు జులాహాలుగా గుర్తించాలని కోరుకుంటారు. ఆర్. కె. ప్రుతి ప్రకారం, ఈ మార్పు తోలు పనితో సంబంధం ఉన్న గ్రహించిన క్షీణత నుండి తమను తాము దూరం చేసుకోవాలనే కోరికను ప్రతిబింబిస్తుంది.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rC1bJcd-MDUC&pg=PA189|title=Indian caste system|first=R. K.|last=Pruthi|year=2004|publisher=Discovery|page=189|isbn=9788171418473|access-date=14 April 2012}}</ref> == చామర్ రెజిమెంట్ == 1వ చమార్ రెజిమెంట్ అనేది [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం]] సమయంలో బ్రిటిష్ వారు ఏర్పాటు చేసిన పదాతిదళ రెజిమెంట్. అధికారికంగా, ఇది 1943 మార్చి 1న 27వ బెటాలియన్ 2వ పంజాబ్ రెజిమెంట్‌గా సృష్టించబడింది. దీనిని 1వ బెటాలియన్‌గా మార్చారు, తరువాత రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసిన వెంటనే రద్దు చేయబడింది.{{Sfn|Sharma|1990|p=28}} ఒక సంవత్సరం సేవలందించిన ఈ రెజిమెంట్ మూడు మిలిటరీ క్రాస్‌లు, మూడు మిలిటరీ మెడల్స్‌ను అందుకుంది. ఇది కోహిమా యుద్ధంలో పోరాడింది.<ref name="Sharma1990">{{Cite book|first=Gautam|last=Sharma|url=https://books.google.com/books?id=xLrTzZd0j1kC&pg=PA26|title=Valour and Sacrifice: Famous Regiments of the Indian Army|publisher=Allied Publishers|year=1990|isbn=978-81-7023-140-0|pages=26–}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gautambookcenter.com/images/ww2_kohima.pdf|title=The Battle of Kohima}}</ref> 2011లో అనేక మంది రాజకీయ నాయకులు దీనిని పునరుద్ధరించాలని డిమాండ్ చేశారు.<ref>{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/rjd-man-raghuvansh-calls-for-reviving-chamar-regiment/759232/|title=RJD man Raghuvansh calls for reviving Chamar Regiment|website=indianexpress.com|date=8 March 2011|access-date=31 March 2011}}</ref> == జనాభా గణాంకాలు == 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం భారతదేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాలలో చామర్ కుల జనాభా. {| class="wikitable sortable" !రాష్ట్రం, యు. టి. !జనాభా !జనాభా శాతం !గమనికలు |- |ఆంధ్రప్రదేశ్ <ref name=":1">{{Cite web|title=India - A-10 Appendix: District wise scheduled caste population (Appendix), Andhra Pradesh - 2011|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42907|access-date=2023-07-27|website=censusindia.gov.in}}</ref> |3,312 |<0.01% |మోచి, ముచి, చమార్-రవిదాస్, చమార్, రోహిదాస్ వెంట లెక్కించారు |- |బీహార్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Bihar - 2011 (2021) India.</ref> |4,900,048 |4.7% |రబిదాస్, రోహిదాస్, చమార్, చారామాకర్ వెంట లెక్కించారు |- |చండీగఢ్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Chandigarh - 2011 (2021) India.</ref> |59,957 |5.68% |చామర్లు, రామదాసి, రవిదాసి, రాయ్గర్, జతియా వంటి ఇతర కుల పర్యాయపదాలతో పాటు లెక్కించబడుతుంది |- |ఛత్తీస్గఢ్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Chhattisgarh - 2011 (2021) India.</ref> |2,318,964 |9.07% |చామర్, సత్నామి, అహిర్వార్, రైదాస్, రోహిదాస్, జాతవ్, భాంబి, సుర్జ్యవన్షిలుగా లెక్కించారు |- |ఢిల్లీ ఎన్సిటి <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, NCT of Delhi - 2011 (2021) India.</ref> |1,075,569 |6.4% |జాతవ్, చామర్లు, రామదాసియా, రవిదాసి, రాయ్గర్, జాతియా వంటి ఇతర కుల పర్యాయపదాలతో పాటు లెక్కించబడుతుంది |- |గుజరాత్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Gujarat - 2011 (2021) India.</ref> |1,032,128 |1.7% |చామర్, భాంబి, అసదారు, చంబార్, హరాలయ, రోహిదాస్, రోహిత్, సంగర్ వంటి ఇతర కుల పర్యాయపదాలతో పాటు లెక్కించారు |- |హర్యానా <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Haryana - 2011 (2021) India.</ref> |2,429,137 |9.58% |జాతవ్, చామర్లు, రామదాసియా, రవిదాసి, రాయ్గర్, జాతియా వంటి ఇతర కుల పర్యాయపదాలతో పాటు లెక్కించబడుతుంది |- |హిమాచల్ ప్రదేశ్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Himachal Pradesh - 2011 (2021) India.</ref> |458,838 |6.68% |చామర్లు, రామ్దాసియా, రాయ్గర్, జతియా వంటి ఇతర కుల పర్యాయపదాలతో పాటు లెక్కించబడుతుంది |- |జమ్మూ కాశ్మీర్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Jammu & Kashmir - 2011 (2021) India.</ref> |212,032 |1.72% |చామర్లు, రామదాసియా, రోహిదాస్ వంటి ఇతర కుల పర్యాయపదాలతో పాటు లెక్కిస్తారు |- |జార్ఖండ్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Jharkhand - 2011 (2021) India.</ref> |1,008,507 |3.05% |చామర్, మోచి గా లెక్కించారు |- |కర్ణాటక <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Karnataka - 2011 (2021) India.</ref> |605,486 |1% |రోహిదాస్, రోహిత్, సంగర్, హరాలయ, చంబర్, చమార్, భాంబీగా లెక్కించారు |- |మధ్యప్రదేశ్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Madhya Pradesh - 2011 (2021) India.</ref> |5,368,217 |7.39% |చామర్, జాతవ్, బైర్వా, భాంబీ, రోహిదాస్, రైదాస్, అహిర్వార్, సత్నామి, రామ్నామి, సుర్జ్యవన్షిగా లెక్కించారు |- |మహారాష్ట్ర <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Maharashtra - 2011 (2021) India.</ref> |1,411,072 |1.25% |రోహిదాస్, చమార్, చంబార్, భాంబి, సత్నామి, రామ్నామి, హరాలయ, రోహిత్, సమగర్, భాంబిగా లెక్కించారు. |- |పంజాబ్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Punjab - 2011 (2021) India.</ref> |3,095,324 |11.15% |పంజాబ్లో 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, 1017192 మందిని ప్రత్యేక కుల సమూహంలో అధర్మిగా లెక్కించారు, ఇది రవిదాసియాలకు మరొక పదం.<ref>{{Cite news|url=https://www.newsclick.in/why-everyone-punjab-loves-dalit-cm|title=Why everyone in Punjab loves a Dalit C.M|last=Ashraf|first=Ajaz|date=September 22, 2021|access-date=2 September 2024|publisher=News Click}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ludhiana/punjab-ex-cm-charanjit-singh-channis-scheduled-caste-factor-overlooked/articleshow/90140806.cms|title=Punjab ex-CM Charanjit Singh Channi's scheduled caste factor overlooked?|last=Singh|first=IP|date=March 11, 2022|access-date=2 September 2024|publisher=TOI}}</ref> అదే జనాభా లెక్కల ప్రకారం, రవిదాసియా సమూహ జనాభా 2078132, రెండు సమూహాలు కలిసి పంజాబ్లో 3095324 జనాభాను కలిగి ఉన్నాయి, ఇది పంజాబ్లో 11.15% జనాభా. |- |రాజస్థాన్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Rajasthan - 2011 (2021) India.</ref> |2,491,551 |3.63% |చామర్లు, భాంబి, రామదాసియా, రవిదాసి, రాయ్గర్, హరాలయ, చంబార్, జటియా వంటి ఇతర కుల పర్యాయపదాలతో పాటు లెక్కించబడుతుంది |- |తెలంగాణ |17,068 |0.01% |మోచి, ముచి, చమార్-రవిదాస్, చమార్, రోహిదాస్ వెంట లెక్కించారు <ref name=":1" /> |- |ఉత్తరాఖండ్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Uttarakhand - 2011 (2021) India.</ref> |548,813 |5.44% |చామర్, జాతవ, ధుసియా, జుసియాగా లెక్కించారు |- |ఉత్తరప్రదేశ్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, Uttar Pradesh - 2011 (2021) India.</ref> |22,496,047 |11.25% |చామర్, జాతవ, ధుసియా, జుసియాగా లెక్కించారు |- |పశ్చిమ బెంగాల్ <ref>SC-14: Scheduled caste population by religious community, West Bengal - 2011 (2021) India.</ref> |1,039,591 |1.13% |చామర్, రబిదాస్, చారామాకర్, రిషిగా లెక్కించారు |- | | | | |} == కుల రిజర్వేషన్ == చామర్ భారతదేశంలో షెడ్యూల్డ్ కులంగా వర్గీకరించబడింది. షెడ్యూల్డ్ కులాలలోని అధిక రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కారణంగా ఇతర దళిత కులాల కంటే చమార్ కుల రిజర్వేషన్ వ్యవస్థ నుండి ఎక్కువ ప్రయోజనం పొందాడని పేర్కొనబడింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.outlookindia.com/website/story/who-gains-from-reservation/237542|title=Who Gains From Reservation?|last=Rajinder Puri|date=3 Feb 2022|work=[[Outlook India]]}}</ref> అయితే, గణనీయమైన ప్రాంతీయ వైవిధ్యం, అంతర్-సమాజ వైవిధ్యం కారణంగా, వివిధ వర్గాలు దేశవ్యాప్తంగా రిజర్వేషన్ల నుండి అసమానంగా ప్రయోజనం పొందుతున్నాయి.<ref name=":0">{{Cite web|last=JILP|date=2025-03-27|title=Fragmentation or Fairness? The Indian Supreme Court's Judgment on Sub-Classification of SCs and STs – NYU JILP|url=https://nyujilp.org/fragmentation-or-fairness-the-indian-supreme-courts-judgment-on-sub-classification-of-scs-and-sts/|access-date=2025-07-07|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/caste-census-the-long-and-the-short-of-new-caste-data-and-its-politics/articleshow/104180858.cms|title=Caste census: The long and the short of new caste data and its politics|date=2023-10-05|work=The Economic Times|access-date=2025-07-07}}</ref><ref>{{Cite web|title=SC Sub-Quota Verdict: Revisiting the Long-Drawn Struggle for Reservation Justice|url=https://thewire.in/rights/sc-sub-quota-verdict-revisiting-the-long-drawn-struggle-for-reservation-justice|access-date=2025-07-07|website=The Wire|language=en}}</ref> 2024లో, భారత సుప్రీంకోర్టు షెడ్యూల్డ్ కులం, షెడ్యూల్డ్ తెగ వర్గాలలో మరింత ఉప-వర్గీకరణను అనుమతించింది, పంజాబ్, బీహార్, తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలు తమ రిజర్వేషన్ విధానాలకు లక్ష్య మెరుగుదలలు చేయడానికి అనుమతించాయి.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/a-historical-journey-of-commission-omission/articleshow/112205764.cms|title=A historical journey of commission & omission|date=2024-08-02|work=The Times of India|access-date=2025-07-07}}</ref><ref name=":0" /> == నేపాల్‌లోని చమార్లు == [[దస్త్రం:Photograph_of_Chamars_with_caption_'Chamars_cutting_leather_and_making_shoes'.jpg|thumb|"చామర్లు తోలు కత్తిరించి బూట్లు తయారు చేస్తున్నారు" శీర్షికతో చామర్ల ఫోటో]] నేపాల్ సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ చమారును మధేశి దళితుల విస్తృత సామాజిక సమూహంలో ఒక ఉపసమూహంగా వర్గీకరించింది.<ref>[https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf Population Monograph of Nepal, Volume II]</ref> 2011 నేపాల్ జనాభా లెక్కల ప్రకారం, 335,893 మంది ప్రజలు (నేపాల్ జనాభాలో 1.3%) చమార్ ఉన్నారు. ప్రావిన్స్ ప్రకారం చామర్ల తరచుదనం ఈ క్రింది విధంగా ఉంది: * మధేష్ ప్రావిన్స్ (4.2%) * లుంబిని ప్రావిన్స్ (2.1%) * కోషి ప్రావిన్స్ (0.3%) * బాగ్మతి ప్రావిన్స్ (0.0%) * గండకి ప్రావిన్స్ (0.0%) * కర్నాలి ప్రావిన్స్ (0.0%) * సుదుర్పశ్చిమ్ ప్రావిన్స్ (0.0%) ఈ క్రింది జిల్లాలలో చమార్ల సంఖ్య జాతీయ సగటు (1.3%) కంటే ఎక్కువగా ఉంది:<ref>{{Cite web|title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report|url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf|archive-date=14 March 2023|access-date=11 April 2023}}</ref> * పరాసి (7.4%) * సిరహా (5.7%) * పార్సా (4.7%) * బారా (4.4%) * సప్తరి (4.3%) * ధనుష (3.8%) * రౌతహత్ (3.8%) * కపిల్వస్తు (3.7%) * రూపందేహి (3.7%) * మహోత్తరి (3.6%) * సర్లాహి (3.6%) * బాంకే (1.9%) == ప్రముఖ వ్యక్తులు == * గురు రవిదాస్, క్రీ. శ. 15 నుండి 16వ శతాబ్దంలో భక్తి ఉద్యమం భారతీయ ఆధ్యాత్మిక కవి-సాధువు. * [[మాయావతి]], [[బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ]] నాయకురాలు, ఉత్తర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి <ref name="Mayawati">{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/mayawati-talks-of-a-secret-successor-28178-2008-08-09|title=Mayawati talks of a secret successor|date=9 August 2008|work=[[India Today]]|access-date=4 April 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404213026/https://www.indiatoday.in/latest-headlines/story/mayawati-talks-of-a-secret-successor-28178-2008-08-09|archive-date=4 April 2019|publisher=[[Indo-Asian News Service]]}}</ref> * [[మీరా కుమార్]]-మాజీ దౌత్యవేత్త, లోక్‌సభ మాజీ స్పీకర్.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/chamar-used-as-slur-for-my-father-a-deputy-pm-ex-speaker-meira-kumar-3259910|title="'Chamar' Used As Slur For My Father, A Deputy PM": Ex-Speaker Meira Kumar|work=www.ndtv.com|access-date=2 August 2025|language=en}}</ref> * [[కుమారి సెల్జా|సెల్జా కుమారి]]-ప్రస్తుత పార్లమెంటు సభ్యురాలు, మాజీ [[భారత కేంద్ర మంత్రిమండలి|కేంద్ర క్యాబినెట్ మంత్రి]]-[[భారత ప్రభుత్వం]].<ref>{{Cite news|url=https://thewire.in/politics/row-over-kumari-selja-absence-campaign-haryana|title=Row Erupts Over Kumari Selja's Absence in Haryana Election Campaign|work=The Wire|access-date=2 August 2025|language=en}}</ref> * ఆత్మ డూలూవా-మారిషస్ రాజకీయవేత్త, స్టేట్ ట్రేడింగ్ కార్పొరేషన్ మాజీ డైరెక్టర్, డెవలప్మెంట్ వర్క్స్ కార్పొరేషన్ డైరెక్టర్, మారిషస్ వాణిజ్య, సహకార మంత్రిత్వ శాఖ మాజీ సలహాదారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.lemauricien.com/actualites/societe/portrait-atma-doolooa-chamar-fier-letre/119171/|title=PORTRAIT: Atma Doolooa, un chamar fier de l'être|date=8 July 2012|work=Le Mauricien|access-date=2 August 2025|language=fr-FR}}</ref> * [[మాతా ప్రసాద్]]-ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వంలో మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి, యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ మాజీ ఛైర్మన్.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/mata-prasad-takes-over-as-upsc-chairman/articleshow/173304.cms|title=Mata Prasad takes over as UPSC chairman|date=9 September 2003|work=The Times of India|access-date=2 August 2025}}</ref> * మోహన్ లాల్ కురీల్, [[బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ]] అధికారి, ది చమార్ రెజిమెంట్‌లో పని చేశాడు, తరువాత [[భారత జాతీయ కాంగ్రెస్]] రాజకీయవేత్తగా [[ఉత్తర ప్రదేశ్]] రాష్ట్రంలో పని చేశాడు.<ref>{{Cite web|date=March 2017|title=SC Commission Asks Defence Secretary Why 'Chamar Regiment' Shouldn't be reinstated|url=https://www.news18.com/news/india/sc-commission-asks-defence-secretary-why-chamar-regiment-shouldnt-be-reinstated-1355131.html|access-date=2019-08-31|website=News18}}</ref> * [[జగ్జీవన్ రాం|జగ్జీవన్ రామ్]], భారత మాజీ ఉప ప్రధాని <ref name="Roy">{{Cite book|title=Handbook of Indian Defence Policy: Themes, structures and doctrines|last=Roy, Kaushik|date=2016|publisher=Routledge|isbn=978-1138939608|editor-last=Pant|editor-first=Harsh V.|page=67|chapter=Indian society and the soldier: will the twain ever meet?|quote=In 1970, when Babu Jagjivan Ram (himself, a chamar) became the defence minister, he attempted to raise the chamar regiment.|access-date=12 July 2020|chapter-url=https://books.google.com/books?id=9xG4CwAAQBAJ&pg=PA67}}</ref> * [[కాన్షీరామ్|కాన్షి రామ్]] (1934-2006), [[బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ]] వ్యవస్థాపకుడు, మాయావతి కుమారి గురువు <ref>{{Cite web|date=2 May 2003|title=I will be the best PM and Mayawati is my chosen heir|url=http://www.indianexpress.com/storyOld.php?storyId=23080|website=[[Indian Express]]|quote=...I am a chamar from Punjab...}}</ref> * [[నవనీత్ కౌర్|నవనీత్ కౌర్ రాణా]], మాజీ నటి, మాజీ పార్లమెంటు సభ్యురాలు <ref>{{Cite web|last=Bawa|first=Anmol Kaur|date=23 February 2024|title=Can 'Sikh Chamar' Be Regarded As 'Mochi' Caste In Maharashtra? Supreme Court Considers In Navneet Kaur Rana's Case|url=https://www.livelaw.in/top-stories/can-sikh-chamar-be-regarded-as-mochi-caste-in-maharashtra-supreme-court-considers-in-navneet-kaur-ranas-case-250260|access-date=18 October 2024|website=www.livelaw.in|language=en}}</ref> * అశోక్ తన్వార్, మాజీ పార్లమెంటు సభ్యుడు <ref>{{Cite news|url=https://en.themooknayak.com/politics/how-inld-is-leading-the-charge-for-deprived-scheduled-castes-empowerment-in-haryana|title=How INLD is Leading the Charge for Deprived Scheduled Castes Empowerment in Haryana|last=English|first=The Mooknayak|date=18 September 2024|work=The Mooknayak English - Voice Of The Voiceless|access-date=25 October 2024|language=en}}</ref> * రామ్ ధన్-స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, మాజీ పార్లమెంటు సభ్యుడు.<ref>{{Cite web|date=16 October 2010|title=The Dalits lose their mirror & Ramdhan – Round Table India|url=https://www.roundtableindia.co.in/the-dalits-lose-their-mirror-a-ramdhan/|access-date=2 August 2025}}</ref> * [[చరణ్‌జిత్ సింగ్ చన్నీ|చరణ్జిత్ సింగ్ చన్నీ]]-ప్రస్తుత పార్లమెంటు సభ్యుడు, పంజాబ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి.<ref>{{Cite web|title=Life and teachings of SANT RAVIDAS|url=https://www.esamskriti.com/e/History/Great-Indian-Leaders/Life-and-teachings-of-SANT-RAVIDAS--1.aspx|access-date=2 August 2025|website=www.esamskriti.com|language=en-us}}</ref> * [[రామ్ సుందర్ దాస్]]-బీహార్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraphindia.com/india/roping-in-ex-cm-for-dalit-votes/cid/516247#goog_rewarded|title=Roping in ex-CM for Dalit votes|last=Verma|first=Nalin|access-date=2 August 2025}}</ref> * అశోక్ ఖాడే-భారతీయ పారిశ్రామికవేత్త. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=t2ZBAgAAQBAJ&pg=PT20|title=Dalit Millionaires: 15 Inspiring Stories|last=Khandekar|first=Milind|date=15 December 2013|publisher=Penguin UK|isbn=978-93-5118-583-3|language=en|access-date=2 August 2025}}</ref> * [[అంజు బాల|అంజు బాలా]]-మాజీ పార్లమెంటు సభ్యురాలు.<ref>{{Cite news|url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/hardoi/Hardoi-177600-37|title=भाजपा प्रत्याशी पर फर्जी जाति प्रमाणपत्र का आरोप|work=Amar Ujala|access-date=3 August 2025|language=hi}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:కులాలు]] [[వర్గం:షెడ్యూల్డ్ కులాలు]] 74dcriixgphs4vpqbevicrewz2adtvt 0 495003 4891167 4846830 2026-06-26T08:07:41Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891167 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = గుస్సియో గుస్సి ఎస్పిఎ | logo = [[File:Gucci logo.png |frameless|upright=1.2|class=skin-invert]] | logo_size = | logo_alt = Gucci logo | image = Gucci NYC Flagship (48064046878).jpg | image_upright = | image_caption =న్యూయార్క్ నగర ప్రధాన దుకాణం | trade_name = Gucci | type = అనుబంధ సంస్థ | founded = {{Start date and age|1921|p=y}} ఇటలీలోని టస్కనీలోని ఫ్లోరెన్స్‌లో | founder = గూచియో గూచి | area_served = | key_people = స్టెఫానో కాంటినో (సీఈఓ)<ref>{{cite web |last1=Forden |first1=Sara |title=Can Gucci Find Its Cool Again? The luxury brand's incoming CEO will have to reverse a sales slump, but Gucci's history shows the company is no stranger to dramatic turnarounds. |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2025-01-03/gucci-s-new-ceo-will-have-to-recapture-its-cool |publisher=Bloomberg |date=January 3, 2025}}</ref><ref>[https://www.voguebusiness.com/story/companies/gucci-taps-stefano-cantino-as-ceo Gucci taps Stefano Cantino as CEO] Vogue Business </ref> <br />డెమ్నా (సృజనాత్మక దర్శకుడు) | industry = ఫ్యాషన్ | products = | services = | revenue = € 7.65 బిలియన్లు | revenue_year = 2024 | operating_income = | net_income = | assets = | equity = | owner = | num_employees = 20,032 | num_employees_year = 2024 | parent = కెరింగ్ | divisions = | website = {{url|https://www.gucci.com/|gucci.com}} | footnotes = | location_city = టోర్నాబూని 73/R , 50123 ఫ్లోరెన్స్, టుస్కానీ, ఇటలీ | location_country = | locations = ప్రపంచవ్యాప్తంగా 635 స్టోర్లు (2025)<ref name ="Gucci locations">[https://www.gucci.com/us/en/store Gucci store directory].</ref> }} '''గూచీ''' అధికారికంగా గూచీ గూచీ S. p. A. [[ఫ్లోరెన్స్]], టుస్కానీలో ఉన్న ఒక ఇటాలియన్ లగ్జరీ [[ఫ్యాషన్ టెక్నాలజీ|ఫ్యాషన్ హౌస్]].<ref>{{Cite web|title=A new name for a new identity|url=http://www.kering.com/en/group|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130424035247/http://www.kering.com/en/group|archive-date=24 April 2013|access-date=1 July 2013|website=Kering Group}}</ref><ref>{{Cite web|last=Vikram Alexei|first=Kansara|date=2013-04-03|title=Why Did PPR Change Its Name to Kering?|url=http://www.businessoffashion.com/2013/04/why-did-ppr-change-its-name-to-kering.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130719223600/http://www.businessoffashion.com/2013/04/why-did-ppr-change-its-name-to-kering.html|archive-date=19 July 2013|access-date=1 July 2013|website=The Business of Fashion}}</ref><ref name="press">{{Cite web|title=Alexander McQueen and Gucci Group appoint Sarah Burton as Creative Director|url=http://www.guccigroup.com/documents/2010/Press%20Release%20_Announcement%20AMcQ%20and%20Gucci%20Group%2027%2005%2010%20ENG%20FINAL.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110205093156/http://www.guccigroup.com/documents/2010/Press%20Release%20_Announcement%20AMcQ%20and%20Gucci%20Group%2027%2005%2010%20ENG%20FINAL.pdf|archive-date=5 February 2011|access-date=20 March 2011|publisher=Gucci Group}}</ref> దీని ఉత్పత్తి శ్రేణులలో ధరించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న దుస్తులు, పాదరక్షలు, ఉపకరణాలు, హ్యాండ్‌బ్యాగులు, గృహాలంకరణ ఉన్నాయి, ఇది గూచీ బ్యూటీ పేరుతో సువాసన, సౌందర్య సాధనాల కోసం దాని పేరు, బ్రాండింగ్‌ను కోటి లైసెన్స్ ఇస్తుంది.<ref>{{Cite web|last=Morosini|first=Daniela|date=2022-05-06|title=Turning around Coty: Why existing brands, not M&A, is the ambition|url=https://www.voguebusiness.com/beauty/turning-around-coty-why-existing-brands-not-manda-is-the-ambition|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107000827/https://www.voguebusiness.com/beauty/turning-around-coty-why-existing-brands-not-manda-is-the-ambition|archive-date=7 January 2023|access-date=2022-09-03|website=Vogue Business|language=en-US}}</ref> గూచీని 1921లో ఫ్లోరెన్స్‌లో గూచియో గూచీ (1881–1953) స్థాపించారు . గూచియో కుమారుడైన ఆల్డో గూచీ మార్గదర్శకత్వంలో , గూచీ ఒక ప్రపంచ బ్రాండ్‌గా ఎదిగింది, ఇటాలియన్ ఆర్థిక అద్భుతానికి ప్రతీకగా పరిగణించబడింది . 1980లలో జరిగిన కుటుంబ కలహాల కారణంగా, 1993 నాటికి గూచీ కుటుంబాన్ని కంపెనీ మూలధనం నుండి పూర్తిగా తొలగించారు. ఈ సంక్షోభం తర్వాత, ఈ బ్రాండ్‌ను పునరుద్ధరించారు, 1999లో గూచీ, కెరింగ్ అనుబంధ సంస్థగా మారింది 2024లో, గూచీ 20,032 మంది ఉద్యోగులతో 529 స్టోర్లను నిర్వహించింది, €7.65 బిలియన్ల అమ్మకాలను సాధించింది.<ref name=":8">{{Cite press release |date=2025-02-11 |title=2024 Annual Results |url=https://www.globenewswire.com/news-release/2025/02/11/3023901/0/en/Kering-Press-release-2024-Annual-Results.html |access-date=2025-03-17 |language=en}}</ref> స్టెఫానో కాంటినో అక్టోబర్ 2024 నుండి గూచీకి సీఈఓగా ఉన్నారు, డెమ్నా మార్చి 2025 నుండి క్రియేటివ్ డైరెక్టర్‌గా ఉన్నారు.<ref name=":6">{{Cite web|last=Guilbault|first=Laure|date=2024-10-08|title=Gucci names Stefano Cantino as CEO|url=https://www.voguebusiness.com/story/companies/gucci-taps-stefano-cantino-as-ceo|access-date=2024-10-22|website=Vogue Business|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/10838d2d-6564-498a-8487-097c76f907e0|title=Kering-owned Gucci turns to Demna in latest bid to revive fortunes|last=Ellison|first=Jo|date=2025-03-13|work=Financial Times|access-date=2025-03-13}}</ref> == చరిత్ర == === 1921లో ఫ్లోరెన్స్‌లో జననం === [[దస్త్రం:Guccio_Gucci_c.1940.JPG|thumb|గూచీ వ్యవస్థాపకుడు గూచీ]] గూచీ కుటుంబం 1410 నుండి దాని మూలాలు వాణిజ్య నగరమైన [[ఫ్లోరెన్స్]] ఉన్నాయని పేర్కొంది. గుస్సియో గియోవాన్బట్టిస్టా గియాసింటో డారియో మరియా గుస్సి (1881–1953) ఫ్లోరెన్స్ నుండి [[పారిస్]] వెళ్లి 1897లో [[లండన్]] ఉన్నత స్థాయి సావోయ్ హోటల్‌లో పనిచేయడానికి స్థిరపడ్డారు. అక్కడ బెల్‌హాప్‌గా పనిచేస్తున్నప్పుడు, అతను హోటల్ సంపన్న ఖాతాదారుల సామాను ఎక్కించడం/దింపడం చేసేవాడు, ఫ్యాషన్, నాణ్యత, బట్టలు, ప్రయాణ పరిస్థితులలో వారి అభిరుచుల గురించి తెలుసుకుంటాడు. తరువాత అతను నాలుగు సంవత్సరాలు యూరోపియన్ రైలు సంస్థ అయిన కాంపాగ్నీ డెస్ వాగన్స్-లిట్స్ కోసం పని చేశాడు, ఇది ఉన్నత స్థాయి ప్రయాణ విశ్రాంతి లో ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది, తద్వారా విలాసవంతమైన ప్రయాణ జీవనశైలితో తన అనుభవాన్ని మరింత పెంచుకుంది. [[మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం]] తరువాత, అతను చక్కటి సామాను ఫ్రాంజీ తయారీదారు కోసం పనిచేశాడు.<ref name="Gucci 2016 p">{{Harvard citation|Gucci|2016}}</ref><ref name="Forden 2001 p">{{Harvard citation|Forden|2001}}</ref> 1921లో, గుస్సియో గుస్సి ఫ్లోరెన్స్లోని వయా డెల్లా విగ్నా నువావాలో తన సొంత దుకాణాన్ని కొనుగోలు చేశాడు, అక్కడ అతను దిగుమతి చేసుకున్న తోలు సామాను విక్రయించాడు.<ref>{{Cite web|date=2018-01-24|title=GUCCI|url=https://moda.mam-e.it/dizionario-della-moda/gucci/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119212615/https://moda.mam-e.it/dizionario-della-moda/gucci/|archive-date=19 November 2020|access-date=2020-09-22|website=Enciclopedia della moda Mame|language=it-IT}}</ref> స్థానిక హస్తకళాకారులు తయారు చేసిన తన సొంత తోలు వస్తువులను కలిగి ఉండటానికి ఆయన ఒక చిన్న వర్క్షాప్ను కూడా ప్రారంభించారు. చివరికి, గూచీ అరవై మంది కళాకారులకు వసతి కల్పించడానికి ఒక పెద్ద వర్క్షాప్ను కొనుగోలు చేయాల్సి వచ్చింది. 1935లో ముస్సోలినీ ఇథియోపియాపై దాడి చేయడంతో ఇటలీపై వాణిజ్య ఆంక్షలు విధించడానికి [[నానాజాతి సమితి|లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్]] దారితీసింది. తోలు కొరత ఏర్పడింది, రాఫియా, వికర్, కలప, నార, జనపనార వంటి ఉత్పత్తుల కూర్పులో ఇతర బట్టలను ప్రవేశపెట్టడానికి గుస్సియో గుచ్చిని ప్రేరేపించింది. రోమ్బీ మూలాంశం, గూచీ సంతకం, సృష్టించబడింది. గూచీలు "క్యూయోయో గ్రాసో" ను ఉత్పత్తి చేయడానికి ఒక కొత్త చర్మశుద్ధి సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేశారు, ఇది గూచీ ట్రేడ్మార్క్గా మారింది. 1937లో, గూచీ తన హ్యాండ్‌బ్యాగ్‌లను ప్రారంభించింది.<ref name="Gucci 2016 p" /><ref name="Forden 2001 p" /> గుస్సియో భార్య, పిల్లలు అందరూ దుకాణంలో పనిచేశారు. గుస్సియో కుమారుడు ఆల్డో 1925లో అక్కడ పనిచేయడం ప్రారంభించినప్పటి నుండి కుటుంబ సంస్థలో ఎక్కువగా పాల్గొన్నాడు. అతను 1938లో [[రోమ్]] ఒక కొత్త దుకాణాన్ని ప్రారంభించడం ద్వారా తన తండ్రిని అభివృద్ధి చెందేలా ఒప్పించాడు, మరిన్ని గూచీ ఉపకరణాలను (చేతి తొడుగులు, బెల్టులు, పర్సులు, కీచైన్లు) ప్రారంభించాడు. [[రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం]] సమయంలో, గూచీ చేతివృత్తులవారు ఇటాలియన్ పదాతిదళానికి బూట్ల తయారీలో పనిచేశారు.<ref name="Gucci 2016 p" /><ref name="Forden 2001 p" /> మెటీరియల్ కొరత ఫలితంగా కంపెనీ రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో తోలుకు బదులుగా పత్తి [[Canvas|కాన్వాస్]] చేతితో తయారు చేసిన హ్యాండ్బ్యాగ్లను తయారు చేసింది. అయితే, ప్రముఖ ఎరుపు, ఆకుపచ్చ బ్యాండ్లతో కలిపి సంతకం డబుల్-జి చిహ్నంతో కాన్వాస్ వేరు చేయబడింది. యుద్ధం తరువాత, ఒక కవచం, సాయుధ గుర్రాన్ని చూపించే గూచీ చిహ్నం, చుట్టూ కుటుంబ పేరుతో చెక్కబడిన రిబ్బన్‌తో, ఫ్లోరెన్స్ నగరానికి పర్యాయపదంగా మారింది. === యుద్ధానంతర ''డోల్స్ విటా'' === [[దస్త్రం:Gucci,_bamboo_bag,_1960-65_ca._(firenze,_archivio_storico_gucci).jpg|thumb|గూచీ వెదురు సంచి, 1960లు]] యుద్ధం తర్వాత, గుస్సియో గుస్సియో కంపెనీ షేర్లను తన ముగ్గురు కుమారులకు (ఆల్డో, వాస్కో, రోడాల్ఫో ) పంపిణీ చేశారు. 1947లో, గుస్సియో బాంబూ బ్యాగ్‌ను ప్రారంభించారు.<ref>Date estimated by the fashion historian Aurora Fiorentini</ref> హ్యాండిల్స్ కోసం తేలికపాటి వెదురును ఉపయోగించి సృష్టించబడిన ఈ బ్యాగ్, యుద్ధానంతర మెటీరియల్ కొరతకు ప్రతిస్పందనగా వచ్చింది.<ref>{{Cite magazine|date=2024-06-13|title=The Gucci Bamboo bag is as relevant now as it was 75 years ago|url=https://www.harpersbazaar.com/uk/fashion/what-to-wear/a40805954/gucci-bamboo-bag/|magazine=Harper's BAZAAR|language=en-GB|access-date=2024-11-07}}</ref><ref>{{Cite web|title=Guccio Gucci: From Humble Origins to Building a Fashion Empire|url=https://dsfantiquejewelry.com/blogs/journal/in-lucru-guccio-gucci-from-humble-origins-to-building-a-fashion-empire|access-date=2024-11-07|website=DSF Antique Jewelry|language=en}}</ref> ఈ బ్రాండ్ తన మొదటి గ్లోబల్ ట్యాగ్‌లైన్‌ను ప్రారంభించింది, " ''ధర మరచిపోయిన చాలా కాలం తర్వాత కూడా నాణ్యత గుర్తుంటుంది"'' . ఐకానిక్ మోకాసిన్‌లు (గుస్సియో లోఫర్ ) 1952లో ప్రారంభించబడ్డాయి. గుస్సియో గుస్సియో 1953 జనవరి 2న మిలన్‌లో మరణించారు. నవంబర్ 1953లో, గుస్సియో న్యూయార్క్‌లోని 5వ అవెన్యూ, 58వ వీధిలో తన మొదటి US స్టోర్‌ను ప్రారంభించింది. 1960లో సెయింట్ రెగిస్ హోటల్‌లో రెండవ NY షాప్, 1973లో 5వ అవెన్యూ 54వ వీధిలో మూడవది ప్రారంభించబడ్డాయి , దీనితో స్థానికులు ఈ NY ప్రాంతాన్ని "గుస్సియో సిటీ" అని పిలవడం ప్రారంభించారు.<ref name="Gucci 2016 p" /> 1961లో, గూచీ లండన్, పామ్ బీచ్‌లలో స్టోర్లను ప్రారంభించింది, ప్రథమ మహిళ జాక్వెలిన్ బౌవియర్ కెన్నెడీ ఒనాసిస్ పేరు మీద జాకీ బ్యాగ్‌ను ప్రారంభించింది . మార్చి 1963లో, గూచీ పారిస్‌లోని ప్లేస్ వెండోమ్ సమీపంలో తన మొదటి ఫ్రెంచ్ స్టోర్‌ను ప్రారంభించింది.<ref name="Gucci 2016 p" /> బెల్ట్ బకిల్స్ ఇతర అనుబంధ అలంకరణల కోసం డబుల్-జి లోగో 1964లో ప్రవేశపెట్టబడింది.<ref name="Logo">{{Cite web|title=Gucci Logo|url=http://www.famouslogos.net/gucci-logo/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121018004216/http://www.famouslogos.net/gucci-logo|archive-date=18 October 2012|access-date=20 March 2011|website=FamousLogos.net}}</ref> ఫ్లోరా కండువా 1966లో మొనాకో యువరాణి గ్రేస్ కెల్లీ కోసం రోడోల్ఫో గూచీ, విట్టోరియో అకోర్నెరో రూపొందించారు, ఆమె గూచీ ఉత్పత్తుల ప్రముఖ వినియోగదారుగా మారింది.అక్టోబర్ 1968లో, గూచీ 347 రోడియో డ్రైవ్‌లో ఒక స్టోర్‌ను ప్రారంభించింది , ఇది చాలా మంది హాలీవుడ్ తారలు ఈ బ్రాండ్‌ను ఆమోదించేలా చేసింది. రోడియో డ్రైవ్ ప్రారంభంతోనే గూచీ మొదటి డ్రెస్సులు కూడా ప్రారంభమయ్యాయి. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో గూచీ సాధించిన పురోగతి ఆసియా (1972లో టోక్యో, 1974లో హాంగ్‌కాంగ్ ప్రారంభం) మధ్యప్రాచ్యంలో దాని ప్రపంచవ్యాప్త అభివృద్ధికి దారితీసింది.<ref name="Gucci 2016 p" /> బ్రస్సెల్స్‌లో, ఆల్డో కుమారుడు రాబర్టో మొదటి గూచీ ఫ్రాంచైజ్ స్టోర్‌ను ప్రారంభించాడు. 1969 నాటికి, గూచీ యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో పది దుకాణాలను నిర్వహిస్తోంది. ఆ సంవత్సరంలో ఒక్క అమెరికాలోనే 84,000 గూచీ మోకాసిన్‌లు అమ్ముడయ్యాయి. అమెరికా అధ్యక్షుడు [[జాన్ ఎఫ్ కెనడి|జాన్ ఎఫ్. కెన్నెడీ]] ఆల్డో గూచీని "యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు మొదటి ఇటాలియన్ రాయబారి" అని పిలిచారు.<ref name="Forden 2001 p" /> గూచీ 1970లో [[రోల్స్ రాయిస్ కారు|రోల్స్-రాయ్స్]] లగేజ్ సెట్‌ను ప్రారంభించింది,<ref name="Gucci 2016 p" /> 1971, 1972, 1973 మోడల్ సంవత్సరాలలో విక్రయించబడిన AMC హార్నెట్ గూచీ వెర్షన్‌ను రూపొందించడానికి అమెరికన్ మోటార్స్ కార్పొరేషన్ (AMC)తో భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకుంది. గూచీ స్పోర్ట్‌అబౌట్ వ్యాగన్ ఒక ప్రసిద్ధ ఫ్యాషన్ డిజైనర్ రూపొందించిన ప్రత్యేక లగ్జరీ ట్రిమ్ ప్యాకేజీని అందించిన మొదటి అమెరికన్ కార్లలో ఒకటిగా నిలిచింది.గూచీ 1972లో గూచీ పెర్ఫ్యూమ్‌లను (ఇల్ మియో ప్రొఫ్యూమో), దాని మొదటి వాచ్ (మోడల్ 2000)ను, 1973లో USలో దాని మొదటి ఫ్రాంచైజ్డ్ స్టోర్‌ను ప్రారంభించింది, 1977లో దాని బెవర్లీ హిల్స్ స్టోర్‌లో గూచీ గ్యాలెరియాను ప్రారంభించింది, ఇది స్టోర్‌కు అనుబంధంగా ఉన్న ఒక ప్రైవేట్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, ప్రీమియం క్లయింట్‌ల కోసం ప్రత్యేకించబడింది, వారికి దానిని యాక్సెస్ చేయడానికి బంగారు తాళం ఇవ్వబడింది.<ref>{{Cite book|title=The Complete Encyclopedia of Motorcars 1885 to the present|publisher=Guild Publishing|year=1985|editor-last=Georgano|editor-first=G.N.|page=93}}</ref><ref>{{Cite paper}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dunnaway|first=Jen|date=10 April 2009|title=Hot: Gucci-Edition Hornet Interior!|url=http://blog.cardomain.com/2009/04/10/hot-gucci-edition-hornet-interior/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313022445/http://blog.cardomain.com/2009/04/10/hot-gucci-edition-hornet-interior|archive-date=13 March 2014|access-date=28 June 2017|website=cardomain.com}}</ref><ref name="Gucci 2016 p" /><ref name="Forden 2001 p" /> 1978 నుండి 1984 వరకు మయామికి చెందిన ఒక కోచ్‌బిల్డర్ కాడిలాక్ సెవిల్లే సెడాన్ గూచీ ఎడిషన్‌ను మార్కెట్ చేసింది (1978 మోడల్ గూచీ మ్యూజియంలో ప్రదర్శించబడింది).<ref name="Alook">{{Cite web|last=Sean|date=24 April 2012|title=A look at 40 years of Gucci edition cars from American Motors to Cadillac to Fiat|url=http://www.classiccarstodayonline.com/2012/04/24/40-years-of-gucci-edition-cars-spanning-american-motors-to-cadillac-now-fiat/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170413183006/http://www.classiccarstodayonline.com/2012/04/24/40-years-of-gucci-edition-cars-spanning-american-motors-to-cadillac-now-fiat|archive-date=13 April 2017|access-date=28 June 2017|website=Classic Cars Today Online}}</ref> గూచీ ఉత్పత్తుల ధరలు పెరుగుతూనే ఉన్నాయి, పౌచ్ హ్యాండ్‌బ్యాగ్ ధర 1960లలో $79 నుండి 1974లో $175కి పెరిగింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1974/12/21/archives/but-at-gucci-youd-think-people-had-money-to-burn.html|title=But at Gucci You'd Think People Had Money to Burn|last=Taylor|first=Angela|date=1974-12-21|work=The New York Times|access-date=2025-04-01|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> 1985లో, గూచీ లోఫర్ న్యూయార్క్ మోమా శాశ్వత సేకరణలో భాగమైంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/fashion/2011/sep/26/story-of-gucci|title=The story of Gucci|last=Cartner-Morley|first=Jess|date=2011-09-26|work=The Guardian|access-date=2020-08-16|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413231314/https://www.theguardian.com/fashion/2011/sep/26/story-of-gucci|archive-date=13 April 2021|language=en-GB}}</ref> === 1980లలో గూచీ కుటుంబ కలహాలు === [[దస్త్రం:Maurizio_Gucci_matrimonio.jpg|thumb|1972లో తన వివాహ రోజున మారిజియో గుచ్చి]] 1969లో, ఆల్డో కుమారుడు జార్జియో, సొంతంగా గూచీ బోటిక్ ప్రారంభించడం ద్వారా మొదటి కుటుంబ వైరాన్ని రేకెత్తించాడు, చివరకు 1972లో కుటుంబ సమూహం దానిని తిరిగి గ్రహించింది.<ref name="Forden 2001 p" /> 1980లలో, గూచీ కథ కుటుంబం ఆధీనంలో ఉన్న సంస్థ ఉన్నత నిర్వహణను నాశనం చేసి, పత్రికలకు ముఖ్యాంశాలను అందించింది. ఆల్డో కుమారుడు పావోలో గూచీ సొంతంగా ''గూచీ ప్లస్'' బ్రాండ్ను ప్రారంభించడానికి ప్రయత్నించాడు. ఆల్డో తనకు చెందిన గూచీ అమెరికా ఆధ్వర్యంలో చాలా వరకు అంతర్జాతీయ వ్యాపారాన్ని అభివృద్ధి చేసినందుకు విమర్శించబడ్డాడు. 1982లో, కుటుంబంలో ఉద్రిక్తతలను తగ్గించడానికి, గూచీ సమూహం ఏకీకృతం చేయబడింది, బహిరంగంగా వ్యాపారం చేసే సంస్థ, గూచీ స్పా గా మారింది.<ref>{{Cite web|date=2009-06-17|title=Guccio Gucci|url=https://www.theflorentine.net/2009/06/18/guccio-gucci/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012064047/https://www.theflorentine.net/2009/06/18/guccio-gucci/|archive-date=12 October 2020|access-date=2020-09-18|website=The Florentine|language=en-US}}</ref><ref name="Gucci 2016 p" /> మే 1983లో రోడోల్ఫో మరణించాడు. అతని కుమారుడు మౌరిజియో గూచీ సంస్థలో తన తండ్రి అధిక వాటాను వారసత్వంగా పొందాడు, గూచీపై పూర్తి నియంత్రణ కోసం తన మామ ఆల్డోపై చట్టపరమైన యుద్ధాన్ని ప్రారంభించాడు (నగర ప్రాసిక్యూటర్ రుడోల్ఫ్ గియులియాని నేతృత్వంలోని ప్రాసిక్యూషన్, గూచీ కుటుంబానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న డొమెనికో డి సోల్.<ref name="Gucci 2016 p" /> మారిజియో గుచ్చి సంస్థ దిశను స్వీకరించాడు.<ref name=":9">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1985/08/11/business/family-peacemaker-repairing-the-house-of-gucci.html|title=FAMILY PEACEMAKER; REPAIRING THE HOUSE OF GUCCI|last=Dionne|first=E. J.|date=1985-08-11|work=The New York Times|access-date=2025-04-01|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> 1986లో, 81 ఏళ్ల ఆల్డో గూచీ, తన ఆధీనంలో కేవలం 16.7% గూచీ వాటా మాత్రమే మిగిలి ఉండగా, పన్ను ఎగవేత ఆరోపణలపై ఒక సంవత్సరం జైలు శిక్షకు గురయ్యాడు.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/09/12/nyregion/gucci-81-gets-year-in-prison-in-federal-tax-case.html|title=Gucci, 81, Gets Year in Prison in Federal Tax Case|last=Lubasch|first=Arnold H.|date=1986-09-12|work=The New York Times|access-date=2020-08-16|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200910073705/https://www.nytimes.com/1986/09/12/nyregion/gucci-81-gets-year-in-prison-in-federal-tax-case.html|archive-date=10 September 2020|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|title=Gucci Fashionable in Prison|url=https://www.upi.com/Archives/1987/04/01/GUCCI-FASHIONABLE-IN-PRISON/3772544251600/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203072624/https://www.upi.com/Archives/1987/04/01/GUCCI-FASHIONABLE-IN-PRISON/3772544251600/|archive-date=3 December 2020|access-date=2020-08-16|website=UPI|language=en}}</ref><ref name="Gucci 2016 p" /> గూచీ గ్యాలెరియాలోని కళాకృతులు ద్రవీకరించబడ్డాయి.<ref name="Gucci 2016 p" /> 11988లో, మౌరిజియో గూచీ గూచీలో దాదాపు 47.8% వాటాను బహ్రెయిన్ ఆధారిత పెట్టుబడి నిధి ఇన్వెస్ట్‌కార్ప్‌కు (1984 నుండి టిఫానీ యజమాని ) విక్రయించి, మిగిలిన 50% వాటాను తన వద్దే ఉంచుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|date=1988-06-07|title=Investcorp Buys Half of Gucci|url=https://www.joc.com/investcorp-buys-half-gucci_19880607.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128000318/https://www.joc.com/investcorp-buys-half-gucci_19880607.html|archive-date=28 November 2020|access-date=2020-08-16|website=joc.com}}</ref> కుటుంబ వివాదాలు ఉన్నప్పటికీ 1981, 1987 మధ్యకాలంలో, వ్యాపారచిహ్నం గల గూచీ ఉత్పత్తుల అమ్మకాలు $400 మిలియన్లకు, 1990లో మాత్రమే $227 మిలియన్లకు చేరుకున్నాయి.<ref>{{Cite web|date=12 June 1989|title=Gucci America, Inc. v. Dart, Inc., 715 F. Supp. 566|url=https://casetext.com/case/gucci-america-inc-v-dart-inc|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207134633/https://casetext.com/case/gucci-america-inc-v-dart-inc|archive-date=7 December 2021|access-date=17 September 2020|website=casetext.com}}</ref><ref name="Anderson">{{Cite news|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1992-01-15-9201040969-story.html|title=Born-Again Status|last=Anderson|first=Lisa|date=15 January 1992|work=Chicago Tribune|access-date=17 September 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203202003/https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1992-01-15-9201040969-story.html|archive-date=3 December 2020}}</ref> 1980లలో గుస్సి ఉత్పత్తుల భారీ ఉత్పత్తి (సంవత్సరానికి ఉత్పత్తి అయ్యే 700,000 హ్యాండ్బ్యాగ్లు) ద్వారా వర్గీకరించబడింది, ఇది ఆదాయాన్ని ఆర్జించింది, అయితే ప్రత్యేకమైన లగ్జరీ బ్రాండ్గా గుస్సి స్థానాన్ని ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేసింది.<ref name=":9" /> గూచీని తిరిగి గాడిలో ఉంచడానికి మౌరిజియో గూచీ డాన్ మెల్లోను నియమించారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1992/06/15/business/media-business-advertising-gucci-s-current-campaign-recovering-its-elite-image.html|title=Gucci's Current Campaign: Recovering Its Elite Image|last=Fabrikant|first=Geraldine|date=1992-06-15|work=The New York Times|access-date=2020-08-16|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701034453/https://www.nytimes.com/1992/06/15/business/media-business-advertising-gucci-s-current-campaign-recovering-its-elite-image.html|archive-date=1 July 2023|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name="Anderson" /> 1991 నుండి 1993 వరకు, గూచీ ఆర్థికంగా నష్టాల్లోనే ఉంది. ఫ్లోరెన్స్ (వియా డెల్లె కాల్డై పలాజ్జో), మిలన్‌లోని కంపెనీ ప్రధాన కార్యాలయాలపై విపరీతమైన డబ్బు ఖర్చు చేసినందుకు మౌరిజియో గూచీని నిందించారు. 1993లో ఇన్వెస్ట్‌కార్ప్, మౌరిజియో గూచీ నుండి గూచియో గూచీ SpAలో మిగిలిన 50% వాటాను కొనుగోలు చేసింది, దీంతో ఆ గ్రూపులో కుటుంబ ప్రమేయం ముగిసింది.<ref name=":3">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1995/12/14/business/international-business-gucci-gains-ground-with-revival-style-belt-tightening.html|title=Gucci Gains Ground With Revival of Style;Belt-Tightening in the Work Force And Lavish Spending on Marketing|last=Tagliabue|first=John|date=1995-12-14|work=The New York Times|access-date=2020-08-16|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220113055238/https://www.nytimes.com/1995/12/14/business/international-business-gucci-gains-ground-with-revival-style-belt-tightening.html|archive-date=13 January 2022|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> మార్చి 1995లో, గూచీ మిలన్ కార్యాలయం లాబీలో మౌరిజియో గూచీని కాల్చి చంపారు.<ref>{{Cite web|date=1995-03-28|title=Gucci heir shot dead at Milan office|url=http://www.independent.co.uk/news/world/gucci-heir-shot-dead-at-milan-office-1613072.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210729001346/https://www.independent.co.uk/news/world/gucci-heir-shot-dead-at-milan-office-1613072.html|archive-date=29 July 2021|access-date=2020-08-16|website=The Independent|language=en}}</ref> అతనిని హత్య చేయడానికి కిరాయి హంతకుడిని నియమించినందుకు అతని మాజీ భార్య పాట్రిజియా రెగ్గియాని 16 సంవత్సరాలు జైలు శిక్ష అనుభవించింది.<ref>{{Cite web|date=2 November 1998|title=Gucci Ex-Wife Guilty Of Murder|url=https://www.cbsnews.com/news/gucci-ex-wife-guilty-of-murder/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203180446/https://www.cbsnews.com/news/gucci-ex-wife-guilty-of-murder/|archive-date=3 December 2020|access-date=2020-08-16|website=CBS News|language=en-US}}</ref> === పోర్నో చిక్ రివైవల్ === డాన్ మెల్లోను 1989 నవంబరులో గూచీ ఎగ్జిక్యూటివ్ వైస్ ప్రెసిడెంట్, చీఫ్ డిజైనర్‌గా నియమించారు.<ref>{{Cite book|title=Dawn: the career of the legendary fashion retailer Dawn Mello|last=Tiffany|first=John A.|date=2019|publisher=Pointed Leaf Press|isbn=9781938461958}}</ref> బ్రాండ్ ప్రత్యేకతను పునర్నిర్మించే చర్యలో ఆమె దుకాణాల సంఖ్యను 1,000 నుండి 180కి తగ్గించింది. ఆమె గూచీ విక్రయించే వస్తువుల సంఖ్యను 22,000 నుండి 7,000కు తగ్గించింది. ఆమె బాంబూ బ్యాగ్, గూచీ లోఫర్‌ను పునరుద్ధరించింది. ఆమె గూచీ ప్రధాన కార్యాలయాన్ని మిలన్ నుండి ఫ్లోరెన్స్‌కు మార్చింది, ఇక్కడ గూచీ చరిత్ర లోతుగా పాతుకుపోయింది.<ref name="Anderson2">{{Cite news|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1992-01-15-9201040969-story.html|title=Born-Again Status|last=Anderson|first=Lisa|date=15 January 1992|work=Chicago Tribune|access-date=17 September 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203202003/https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1992-01-15-9201040969-story.html|archive-date=3 December 2020}}</ref> మహిళల దుస్తులు ధరించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న సేకరణను పర్యవేక్షించడానికి డాన్ మెల్లో టామ్ ఫోర్డ్‌ను నియమించారు.<ref name=":3" /> 1994లో, టామ్ ఫోర్డ్ గూచీకి సృజనాత్మక దర్శకుడిగా ఎంపికయ్యాడు.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1995/10/10/style/patterns-191995.html|title=Patterns|last=White|first=Constance C.R.|date=10 October 1995|work=The New York Times|access-date=17 September 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902112754/https://www.nytimes.com/1995/10/10/style/patterns-191995.html|archive-date=2 September 2022}}</ref> ఫోర్డ్, మెల్లో 1970ల నాటి బ్రాండ్ ఆర్కైవ్‌లను పునఃసమీక్షించారు. ఫోర్డ్ 1995 సేకరణ, ఇందులో రెచ్చగొట్టే కట్-అవుట్లతో కూడిన ఇంద్రియ తెల్లటి దుస్తులు ఉన్నాయి, ఇది తక్షణమే విజయవంతమైంది.<ref name=":3" /> టామ్ ఫోర్డ్ క్రియేషన్స్ ''హాట్-బాడ్'' హెడోనిజం ద్వారా పునరుద్ధరించబడిన గూచీ, వెండి చేతికర్రలు, జి-స్ట్రింగ్, పబ్లిక్ హెయిర్ మీద క్షౌరం చేసిన జి లోగో వంటి రెచ్చగొట్టే ప్రకటనల ప్రచారాలు వంటి రెచ్చగొట్టగల ఉత్పత్తులను కూడా పరిమిత ఎడిషన్లో ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite web|date=1998-10-11|title=Real People: Whip me, beat me, buy me|url=http://www.independent.co.uk/life-style/real-people-whip-me-beat-me-buy-me-1177438.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316162906/http://www.independent.co.uk/life-style/real-people-whip-me-beat-me-buy-me-1177438.html|archive-date=16 March 2016|access-date=2020-08-16|website=The Independent|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1997/10/08/style/IHT-gucci-offers-some-airs-on-a-wornout-gstring.html|title=Gucci Offers Some Airs On a Worn-Out G-String|last=Menkes|first=Suzy|date=8 October 1997|work=The New York Times|access-date=17 September 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701034453/https://www.nytimes.com/1997/10/08/style/IHT-gucci-offers-some-airs-on-a-wornout-gstring.html|archive-date=1 July 2023}}</ref><ref>{{Cite web|last=Katz|first=Evan Ross|date=17 December 2018|title=The Gucci Pubic Hair Ad Might Be More Controversial 15 Years Later|url=https://garage.vice.com/en_us/article/wj3k44/gucci-pubic-hair|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128052111/https://garage.vice.com/en_us/article/wj3k44/gucci-pubic-hair|archive-date=28 November 2020|access-date=17 September 2020|website=Garage}}</ref> 1980ల నుండి గూచీ కుటుంబానికి న్యాయ సలహాదారు, 1994 నుండి గూచీ సీఈఓ అయిన డొమెనికో డి సోల్, ఇటలీలోని గూచీ తోలు తయారీదారులు కలిసి పనిచేయాలని ప్రచారం చేశారు, వారి సంబంధాలను బలోపేతం చేయడానికి భాగస్వాముల కార్యక్రమాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. అతను ప్రతి ఉత్పత్తి ధరను సమీక్షించి, క్రమంగా గూచీ ప్రకటనల బడ్జెట్ను 1993లో $6 మిలియన్ల నుండి 1997లో $70 మిలియన్లకు పెంచాడు.<ref>{{Cite web|last=De Sole|first=Domenico|last2=Rice|first2=Faye|date=24 November 1997|title=The Turnaround Champ of Haute Couture Gucci Group CEO Domenico De Sole Tells How He Rescued a Dying Brand—With New Marketing, Lower Prices, and "Terminator Tours"|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1997/11/24/234360/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522162645/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1997/11/24/234360/index.htm|archive-date=22 May 2022|access-date=5 February 2022|website=money.cnn.com}}</ref> అక్టోబర్ 1995లో, ఈ కంపెనీ [[న్యూయార్క్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్]] బహిరంగంగా ఇండెక్స్ చేయబడింది, దీని ప్రారంభ స్టాక్ విలువ US $22గా నిర్ణయించబడింది.<ref name=":3" /> తరువాత, 1995 నుండి 1997 వరకు, ఇన్వెస్ట్కార్ప్ గూచీలో తన వాటాలను సుమారు US $1.9 బిలియన్లకు విక్రయించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1997/02/18/business/sale-of-gucci-lifts-investcorp-earnings.html|title=Sale of Gucci Lifts Investcorp Earnings|date=1997-02-18|work=The New York Times|access-date=2020-08-16|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902100827/https://www.nytimes.com/1997/02/18/business/sale-of-gucci-lifts-investcorp-earnings.html|archive-date=2 September 2017|agency=Bloomberg News|language=en-US}}</ref> === గూచీపై ఎల్వీఎంహెచ్-పీపీఆర్ పోరాటం === [[దస్త్రం:Gucci,_Holt_Renfrew.jpg|thumb|మాంట్రియల్లోని హోల్ట్ రెన్ఫ్రూ దుకాణంలో బొమ్మపై గూచీ దుస్తులు, 2004]] 1995 నుండి గూచీ షేర్లను రహస్యంగా కొనుగోలు చేస్తున్న ఫ్రెంచ్ లగ్జరీ సంస్థ LVMH, జనవరి 1999 నాటికి గూచీ గ్రూప్ NVలో 34% యాజమాన్యాన్ని పొందింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB917397453839750000|title=How Italy's Gucci Changed From Has-Been to Talk of Town|last=Teri|first=Agins|date=27 January 1999|work=The Wall Street Journal|access-date=17 September 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517235528/https://www.wsj.com/articles/SB917397453839750000|archive-date=17 May 2022}}</ref> LVMH నియంత్రణ నుండి బయటపడటానికి మార్గం వెతుకుతూ, టామ్ ఫోర్డ్, డొమెనికో డి సోల్, అత్యవసర నిష్క్రమణ కోసం ఫ్రెంచ్ ఫైనాన్షియర్ ఫ్రాంకోయిస్ పినాల్ట్, అతని గ్రూప్ పినాల్ట్ ప్రింటెంప్స్ రెడౌట్‌ను ఆశ్రయించారు , ఇది తరువాత కెరింగ్‌గా మారింది. మార్చిలో, పినాల్ట్ గ్రూప్ గూచీలో 40% వాటాను ఒక్కో షేరుకు $75 చొప్పున కొనుగోలు చేసింది, వాటాల తగ్గింపు ప్రక్రియలో LVMH షేర్లు 20.7%కి తగ్గాయి. ఈ ఒప్పందం ద్వారా, PPR కూడా సనోఫీ నుండి య్వెస్ సెయింట్ లారెంట్‌ను కొనుగోలు చేసి , అదే ధరకు గూచీ గ్రూప్‌కు తిరిగి విక్రయించింది.<ref>{{Cite web|date=19 March 1999|title=Pinault secures Gucci tie to frustrate LVMH – Mar. 19, 1999|url=https://www.independent.co.uk/news/business/lvmh-trumps-pinault-in-battle-for-future-of-gucci-1081816.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201215325/https://money.cnn.com/1999/03/19/europe/lvmh/|archive-date=1 December 2020|access-date=4 October 2025|website=independent.co.uk}}</ref> ఫ్యాషన్ ప్రపంచంలో జరిగిన ఈ ''తిరుగుబాటు LVMH, కొత్త గూచీ-PPR కూటమి మధ్య ప్రచ్ఛన్న యుద్ధానికి నాంది పలికింది''.<ref name="Kapner">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2001/09/11/business/pinault-wins-long-battle-to-control-gucci-group.html|title=Pinault Wins Long Battle To Control Gucci Group|last=Kapner|first=Suzanne|date=11 September 2001|work=The New York Times|access-date=17 September 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031200132/https://www.nytimes.com/2001/09/11/business/pinault-wins-long-battle-to-control-gucci-group.html|archive-date=31 October 2020}}</ref> డిసెంబర్ 2000లో గూచీ, అలెగ్జాండర్ మెక్‌క్వీన్ కౌచర్ హౌస్‌లో 51% కొనుగోలు చేసినప్పుడు ఉద్రిక్తత తలెత్తింది , ఎందుకంటే ఆ సమయంలో మెక్‌క్వీన్ LVMH గివెన్చీకి కూడా సృజనాత్మక డిజైనర్‌గా ఉన్నారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1377002/Rival-left-fuming-as-Gucci-sews-up-McQueen-deal.html|title=Rival left fuming as Gucci sews up McQueen deal|last=Alexander|first=Hilary|date=5 December 2000|work=The Telegraph|access-date=17 September 2020|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1377002/Rival-left-fuming-as-Gucci-sews-up-McQueen-deal.html|archive-date=10 January 2022|url-access=subscription}}</ref> సెప్టెంబర్ 2001లో అన్ని పక్షాలు ఒక ఒప్పందానికి వచ్చినప్పుడు గూచీ చుట్టూ ఉన్న వివాదం ముగిసింది.<ref name="Kapner" /> 2003 చివరి నాటికి, టామ్ ఫోర్డ్, డొమెనికో డి సోల్, ఏప్రిల్ 2004లో ముగిసిన గూచీ-PPRతో తమ ఒప్పందాన్ని పునరుద్ధరించుకోబోమని అధికారికంగా ప్రకటించారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2003/11/05/business/2-key-figures-in-gucci-s-turnaround-are-quitting.html|title=2 Key Figures in Gucci's Turnaround Are Quitting|last=Horyn|first=Cathy|date=2003-11-05|work=The New York Times|access-date=2020-09-18|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190611084913/https://www.nytimes.com/2003/11/05/business/2-key-figures-in-gucci-s-turnaround-are-quitting.html|archive-date=11 June 2019|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ఫోర్డ్ నిష్క్రమణ తరువాత, కంపెనీ ప్రధాన లేబుల్ విజయాన్ని కొనసాగించడానికి గూచీ గ్రూప్ ముగ్గురు డిజైనర్లను నిలుపుకుంది: జాన్ రే, అలెస్సాండ్రా ఫాచినెట్టి, ఫ్రిడా గియానిని , వీరందరూ ఫోర్డ్ సృజనాత్మక దర్శకత్వంలో పనిచేశారు. ఫాచినెట్టి 2004లో మహిళల దుస్తుల విభాగానికి క్రియేటివ్ డైరెక్టర్‌గా పదోన్నతి పొందారు, కంపెనీని విడిచిపెట్టే ముందు రెండు సీజన్‌ల పాటు డిజైన్ చేశారు. రే మూడు సంవత్సరాల పాటు పురుషుల దుస్తుల విభాగానికి క్రియేటివ్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశారు . ఫ్రిడా గియానిని – 2002 నుండి గూచీ హ్యాండ్‌బ్యాగ్ డిజైనర్‌గా, 2004 నుండి యాక్సెసరీస్ విభాగాధిపతిగా, 2005 నుండి మహిళల రెడీ-టు-వేర్, యాక్సెసరీస్ క్రియేటివ్ డైరెక్టర్‌గా ఉన్నారు – 2006లో గూచీకి క్రియేటివ్ డైరెక్టర్‌గా నియమితులయ్యారు.<ref>{{In lang|es}} Elena Guallart, [https://www.trendencias.com/marcas/frida-giannini-jefa-en-gucci Frida Giannini, jefa en Gucci] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201124101951/https://www.trendencias.com/marcas/frida-giannini-jefa-en-gucci|date=24 November 2020}}, ''Trendencias.com'', 1 February 2006</ref> గతంలో బొట్టెగా వెనెటా సీఈఓగా పనిచేసిన పాట్రిజియో డి మార్కో, 2008లో గూచీ సీఈఓగా నియమితులయ్యారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-gucci-ceo/italian-fashion-house-gucci-denies-ousting-ceo-idUSLH9347720080917|title=Italian fashion house Gucci denies ousting CEO|date=17 September 2008|work=[[Reuters]]|access-date=27 January 2026}}</ref> టామ్ ఫోర్డ్ ఆర్కైవ్‌లను నిరంతరం పునఃసమీక్షించినందుకు ప్రశంసలు, విమర్శలు రెండింటినీ ఎదుర్కొన్న ఫ్రిడా గియానిని, సంవత్సరాలు గడిచేకొద్దీ ఫోర్డ్ ఉద్రేకపూరిత 'పోర్నో చిక్' ప్రాప్స్‌ను "సెక్సీ నుండి ఇంద్రియాలకు సంబంధించిన" స్థాయికి తగ్గించి, 19వ శతాబ్దపు స్మృతులతో 'ఆండ్రోజినస్ బోహేమియన్' శైలులతో ప్రయోగాలు చేయడం ప్రారంభించారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/02/23/fashion/23iht-rgucci23.html|title=Gucci's Global Strategy: From Italy to the World|last=Passariello|first=Christina|date=22 February 2012|work=[[The New York Times]]|access-date=27 January 2026}}</ref> 2010లో, గూచీ బ్రాండ్ ఆర్కైవ్‌ల విస్తృత నిల్వను అభివృద్ధి చేయడానికి, ప్రామాణికత ధృవీకరణ సేవను అందించడానికి క్రిస్టీస్ వేలం సంస్థతో భాగస్వామ్యాన్ని ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/11/09/fashion/09iht-rintro.html|title=A New Frontier for Retail: Selling to the World|last=Horyn|first=Cathy|date=8 November 2010|work=[[The New York Times]]|access-date=27 January 2026}}</ref> పాట్రిజియో డి మార్కో తక్కువ శైలులు మరింత మధ్య శ్రేణి ఉత్పత్తులతో 2008 అనంతర సంక్షోభంపై దృష్టి పెట్టారు.<ref>{{Cite web|last=Silva-Jelly|first=Catherine Caines, Natasha|date=2009-06-25|title=The new 'it' bag|url=https://www.smh.com.au/lifestyle/fashion/the-new-it-bag-20090624-cwdv.html|access-date=2026-01-26|website=The Sydney Morning Herald|language=en}}</ref> 2010లో, గూచీ బ్రాండ్ ఆర్కైవ్‌ల విస్తృత నిల్వను అభివృద్ధి చేయడానికి, ప్రామాణికత ధృవీకరణ సేవను అందించడానికి క్రిస్టీస్ వేలం సంస్థతో భాగస్వామ్యాన్ని ప్రారంభించింది.<ref name="nytimes guardians">Robb Young, [https://www.nytimes.com/2010/11/09/fashion/09iht-rintro.html The Guardians of Heritage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180202231145/http://www.nytimes.com/2010/11/09/fashion/09iht-rintro.html|date=2 February 2018}}, ''Nytimes.com'', 8 November 2010</ref> 2011లో, కంపెనీ తన 90వ వార్షికోత్సవాన్ని జరుపుకోవడానికి ఫ్లోరెన్స్‌లో గూచీ మ్యూజియం ( ''గూచీ మ్యూజియో )ను ప్రారంభించింది''.<ref name="vogue museoop">{{Cite web|last=Holgate|first=Mark|date=27 September 2011|title=The Gucci Museo Opens in Florence|url=https://www.vogue.com/article/the-gucci-museo-opens-in-florence|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928025737/https://www.vogue.com/article/the-gucci-museo-opens-in-florence|archive-date=28 September 2020|access-date=2020-08-16|website=Vogue|language=en-us}}</ref> 2010, 2015 మధ్య, 220 కొత్త గూచీ స్టోర్‌లు ప్రారంభించబడ్డాయి, మొత్తం స్టోర్‌ల సంఖ్య 500కి చేరింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/fashion-executive-sets-about-fixing-gucci-1424889871|title=Fashion Executive Sets About Fixing Gucci|last=Mesco|first=Manuela|date=2015-02-25|work=The Wall Street Journal|access-date=2020-09-18|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708205204/https://www.wsj.com/articles/fashion-executive-sets-about-fixing-gucci-1424889871|archive-date=8 July 2020|language=en-US|issn=0099-9660}}</ref> === బ్రాండ్ ''పునరుజ్జీవనం'' === [[దస్త్రం:Camp_-_Notes_on_Fashion_at_the_Met_-_Alessandro_Michele_for_Gucci_(73831).jpg|thumb|2019లో న్యూయార్క్లోని [[మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్]] ప్రదర్శించిన గూచీ కోసం అలెశాండ్రో మిచెల్ రూపొందించిన రెండు బృందాలు]] డిసెంబర్ 2014 లో, బొట్టెగా వెనెటా మాజీ సీఈఓ అయిన మార్కో బిజ్జారి, గూచీ సీఈఓ గా నియమించబడ్డారు.<ref>[https://www.ft.com/content/1fafd5d8-81f7-11e4-b9d0-00144feabdc0 New Gucci chief Bizzarri viewed as a rising star] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210524235008/https://www.ft.com/content/1fafd5d8-81f7-11e4-b9d0-00144feabdc0|date=24 May 2021}}, ''Ft.com'', 12 December 2014</ref> బ్రాండ్‌కు కొత్త ప్రేరణ ఇవ్వడం ద్వారా గూచీ క్షీణిస్తున్న అమ్మకాలను తిప్పికొట్టే పని అతడికి అప్పగించబడింది.<ref name="wsj fixing">{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/fashion-executive-sets-about-fixing-gucci-1424889871|title=Fashion Executive Sets About Fixing Gucci|last=Mesco|first=Manuela|date=2015-02-25|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=2020-08-16|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708205204/https://www.wsj.com/articles/fashion-executive-sets-about-fixing-gucci-1424889871|archive-date=8 July 2020|language=en-US|issn=0099-9660}}</ref> జనవరి 2015లో బిజ్జారీ అలెశాండ్రో మిచెల్‌ను గూచీకి సృజనాత్మక దర్శకుడిగా నియమించారు. అలెశాండ్రో మిచెల్ 2002 నుండి గూచీ కోసం పనిచేస్తున్నాడు, అతను ఫ్రిడా గియానిని డిప్యూటీ హెడ్ యాక్ససరీస్ డిజైనర్‌గా పని చేశాడు. ఫిబ్రవరి 2015 ఫాల్ షో సమయంలో, అలెశాండ్రో మిచెల్ "ఒక భిన్నమైన గూచీ" ను పరిచయం చేశారు, ఇది "అధునాతనమైన, మేధోపరమైన ఆండ్రోజినస్ అనుభూతి" కలిగి ఉంటుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/01/20/fashion/after-frida-gianninis-departure-a-brand-new-mens-collection-at-gucci.html|title=After Frida Giannini's Departure, a Brand-New Men's Collection at Gucci|last=Schneier|first=Matthew|date=2015-01-20|work=The New York Times|access-date=2020-08-16|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180910014916/https://www.nytimes.com/2015/01/20/fashion/after-frida-gianninis-departure-a-brand-new-mens-collection-at-gucci.html?_r=0|archive-date=10 September 2018|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|title=Client Challenge|url=https://www.ft.com/content/77da07b8-a157-11e4-8d19-00144feab7de|access-date=2026-01-26|website=www.ft.com}}</ref><ref name="wsj fixing" /> అలెశాండ్రో మిచెల్ గూచీ ''పునరుజ్జీవనాన్ని ప్రారంభించాడు''.<ref>{{Cite magazine|last=Mead|first=Rebecca|date=11 September 2016|title=Gucci's Renaissance Man|url=https://www.newyorker.com/magazine/2016/09/19/guccis-renaissance-man|magazine=The New Yorker|language=en-us|access-date=2020-08-16}}</ref> అతను డబుల్-జి లోగో, గూచీ జాకీ బ్యాగ్ మరిన్ని వంటి గూచీ క్లాసిక్లను పునరుద్ధరించాడు, అతను డియోనిసస్ హ్యాండ్బ్యాగ్ వంటి ఐకానిక్ ఉత్పత్తులను కూడా సృష్టించాడు.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/luxury/womens-style/guccis-alessandro-michele-and-the-rebirth-of-the-logo/|title=Gucci's Alessandro Michele and the rebirth of the logo|last=Royce-Greensill|first=Sarah|date=2016-05-10|work=The Telegraph|access-date=2020-08-16|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/luxury/womens-style/guccis-alessandro-michele-and-the-rebirth-of-the-logo/|archive-date=10 January 2022|language=en-GB|issn=0307-1235|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|last=Petrarca|first=Emilia|date=2020-02-20|title=Gucci’s Circle of Life|url=https://www.thecut.com/2020/02/gucci-fall-2020-runway-show-review.html|access-date=2026-01-26|website=The Cut|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017-07-25|title=The Dionysus Bag: An Icon For a New Century|url=https://www.icon-icon.com/en/the-dionysus-bag-an-icon-for-a-new-century/|access-date=2026-01-26|website=ICON-ICON|language=en}}</ref> స్త్రీలింగ పురుషుల దుస్తుల శ్రేణి, బలమైన స్త్రీవాద వైఖరి 'గీక్-చిక్' శైలితో, అలెశాండ్రో మిచెల్ గూచీ కోసం పోస్ట్‌జెండర్ ప్రాప్స్‌ను ప్రవేశపెట్టాడు.<ref>{{Cite web|date=2019-11-21|title=Whatever Happened To Sex In Fashion? Gucci's Alessandro Michele On The Rise Of Geek Chic|url=https://www.nzherald.co.nz/viva/fashion/whatever-happened-to-sex-in-fashion-guccis-alessandro-michele-on-the-rise-of-geek-chic/UX7OEOWR3OUHFANU5FF7GHSL3Q/|access-date=2026-01-26|website=NZ Herald}}</ref> 2016 సెప్టెంబరులో మాజీ కాప్రోని ఏరోనాటికల్ ఫ్యాక్టరీలో నిర్మించిన దాని కొత్త మిలన్ ప్రధాన కార్యాలయమైన గూచీ హబ్ను గూచీ ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite web|last=Zevi|first=Nathania|title=The New Gucci Hub Opens in Milan|url=https://www.forbes.com/sites/nathaniazevi/2016/09/28/the-new-gucci-hub-opens-in-milan/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205093416/https://www.forbes.com/sites/nathaniazevi/2016/09/28/the-new-gucci-hub-opens-in-milan/|archive-date=5 December 2020|access-date=2020-08-16|website=Forbes|language=en}}</ref> జూలై 2017లో, గూచీ డెకోర్ను ప్రారంభించినట్లు ప్రకటించింది, ఇది [[ఇంటీరియర్ డిజైనింగ్|ఇంటి అలంకరణ]] విభాగంలో బ్రాండ్ తనను తాను పరీక్షించుకోవడం ఇదే మొదటిసారి.<ref>{{Cite web|last=Minton|first=Melissa|date=12 July 2017|title=You Can Now Outfit Your Entire Home in Gucci|url=http://www.architecturaldigest.com/story/gucci-home-decor-line|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805124510/https://www.architecturaldigest.com/story/gucci-home-decor-line|archive-date=5 August 2020|access-date=2020-08-16|website=Architectural Digest|language=en-us}}</ref> ఏప్రిల్ 2018 లో, ఇటలీలోని ఫ్లోరెన్స్ వెలుపల 37,000 చదరపు మీటర్ల ఆవిష్కరణ కేంద్రం ఆర్ట్‌ల్యాబ్‌ను గూచీ ప్రారంభించింది, ఇక్కడ కొత్త తోలు వస్తువులు, పదార్థాలు, పాదరక్షలు, మెటల్ హార్డ్‌వేర్, ప్యాకేజింగ్ అభివృద్ధి చేయబడి పరీక్షించబడతాయి.<ref>{{Cite web|date=19 April 2018|title=Gucci Unveils A Centre Of Creativity, Craftsmanship & Sustainability|url=https://www.vogue.co.uk/article/gucci-artlab-florence|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200907200526/https://www.vogue.co.uk/article/gucci-artlab-florence|archive-date=7 September 2020|access-date=2020-08-16|website=British Vogue|language=en-GB}}</ref> నవంబర్ 2018లో, గూచీ న్యూయార్క్‌లో గూచీ వూస్టర్ బుక్‌స్టోర్‌ను ప్రారంభించింది, ఇది డాష్‌వుడ్ బుక్స్ చేత క్యూరేట్ చేయబడిన 2,000 పుస్తకాల దుకాణం.<ref>{{Cite web|last=Petrarca|first=Emilia|date=2018-11-20|title=Gucci’s Latest Drop? Books!|url=https://www.thecut.com/2018/11/gucci-wooster-bookstore.html|access-date=2026-01-26|website=The Cut|language=en}}</ref> ఏప్రిల్ 2019లో, కంపెనీ ఉన్నత-స్థాయి కస్టమర్ సేవ కోసం ప్రపంచవ్యాప్తంగా 6 కాల్ సెంటర్ల 500-ఉద్యోగుల నెట్‌వర్క్ అయిన గూచీ 9ని ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/c79f9c7e-61db-11e9-a27a-fdd51850994c|title=Gucci turns to call centres to lure high-spending millennial shoppers|date=20 April 2019|work=Financial Times|access-date=2020-08-16|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109193511/https://www.ft.com/content/c79f9c7e-61db-11e9-a27a-fdd51850994c|archive-date=9 November 2020}}</ref> గూచీ తన మేకప్ కలెక్షన్‌ను కూడా పునరుద్ధరించింది తన మొదటి ఫైన్ జ్యువెలరీ కలెక్షన్‌ను ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite web|date=3 May 2019|title=Gucci To Relaunch Make-Up Collection Under The Creative Direction Of Alessandro Michele|url=https://www.vogue.co.uk/article/gucci-lipstick-alessandro-michele|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200810163618/https://www.vogue.co.uk/article/gucci-lipstick-alessandro-michele|archive-date=10 August 2020|access-date=2020-08-16|website=British Vogue|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Blanc|first=Emeline|date=2019-07-05|title=Gucci unveils its first fine jewelry collection|url=https://www.vogue.fr/jewelry/article/gucci-unveils-its-first-fine-jewelry-collection|access-date=2026-01-26|website=Vogue France|language=fr-FR}}</ref> డిసెంబర్ 2020లో కెరింగ్, అలీబాబా మధ్య జరిగిన ఒప్పందాన్ని అనుసరించి, గూచీ టిమాల్‌లో రెండు స్టోర్‌లను (ఫ్యాషన్, బ్యూటీ) ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite web|last=Suen|first=Zoe|date=2020-12-18|title=Gucci to Launch on Tmall as Kering and Alibaba Reconcile On Counterfeit Claims|url=https://www.businessoffashion.com/news/china/gucci-to-launch-on-tmall-as-kering-and-alibaba-reconcile-on-counterfeit-claims|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928181741/https://www.businessoffashion.com/news/china/gucci-to-launch-on-tmall-as-kering-and-alibaba-reconcile-on-counterfeit-claims|archive-date=28 September 2021|access-date=2021-09-28|website=The Business of Fashion|language=en-GB}}</ref> నవంబర్ 23, 2022న, అలెశాండ్రో మిచెల్ గూచీ క్రియేటివ్ డైరెక్టర్ పదవిని విడిచిపెట్టారు.<ref>{{Cite web|date=2022-11-23|title=Alessandro Michele steps down as Gucci creative director|url=https://www.ctpost.com/living/article/Alessandro-Michele-steps-down-as-Gucci-creative-17607339.php|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221124045556/https://www.ctpost.com/living/article/Alessandro-Michele-steps-down-as-Gucci-creative-17607339.php|archive-date=24 November 2022|access-date=24 November 2022|website=www.ctpost.com}}</ref> జనవరి 2023లో, బిజ్జారీ/మిచెల్ విజయం గూచీ విలాసవంతమైన ప్రకాశాన్ని కూడా నాశనం చేసిన తరువాత, "గూచీ అంచుని తిరిగి స్థాపించడానికి" & "దాని బ్రాండ్ ఈక్విటీని పునరుద్ధరించడానికి" సబాటో డి సర్నో గూచీకి క్రియేటివ్ డైరెక్టర్గా నియమించబడ్డారు.<ref>{{Cite web|date=2023-01-28|title=Gucci announces Sabato de Sarno as its new creative director|url=https://www.theguardian.com/fashion/2023/jan/28/gucci-announces-sabato-de-sarno-as-its-new-creative-director|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230129071745/https://www.theguardian.com/fashion/2023/jan/28/gucci-announces-sabato-de-sarno-as-its-new-creative-director|archive-date=29 January 2023|access-date=2023-01-29|website=The Guardian|language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|last=Danziger|first=Pamela N.|title=Trouble In The House Of Gucci: Kering Struggles To Revive The Brand's Sparkle|url=https://www.forbes.com/sites/pamdanziger/2023/10/29/trouble-in-the-house-of-gucci-kering-struggles-to-revive-the-brands-sparkle/|access-date=2024-03-30|website=Forbes|language=en}}</ref> అతని మొదటి సేకరణ, 'గూచీ అంకోరా' ('గూచీ ఎగైన్' కోసం ఇటాలియన్) గా పిలువబడేది, ఇది ఒక కొత్త ఇట్ రంగు, ''గూచీ రోసో అంకోరా'', ఒక ఆక్స్ బ్లడ్ రంగుతో వెల్వెట్ బుర్గుండిని పరిచయం చేసింది.<ref>{{Cite web|last=Criales-Unzueta|first=José|date=2023-09-22|title=A New It Color Just Dropped at Sabato De Sarno's Gucci Debut|url=https://www.vogue.com/article/gucci-sabato-de-sarno-debut-red-color|access-date=2024-03-30|website=Vogue|language=en-US}}</ref> ''ది న్యూయార్క్ టైమ్స్'' ఫ్యాషన్ పాత్రికేయుడు వనెస్సా ఫ్రైడ్‌మాన్ కోసం, ఈ సేకరణ "ఒక ప్రధాన ప్రకటన కాదు, కానీ మిస్టర్ మిచెల్ పదవీకాలం మితిమీరిన తీవ్రత తర్వాత ప్రక్షాళన మధ్యకాలం", బ్రాండ్ కోసం "వ్యావహారికసత్తావాదం కొత్త శకం" ప్రారంభానికి గుర్తుగా ఉంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2023/09/23/style/gucci-sabato-de-sarno-milan-fashion-week.html|title=The Great Gucci Reset Is Here|last=Friedman|first=Vanessa|date=2023-09-23|work=The New York Times|access-date=2024-03-30|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/fashion/2024/jan/12/sabato-de-sarno-brings-new-era-of-pragmatism-to-gucci-at-menswear-debut|title=Sabato de Sarno brings new era of pragmatism to Gucci at menswear debut|last=Conlon|first=Scarlett|date=2024-01-12|work=The Guardian|access-date=2024-03-30|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> ఈ సృజనాత్మక రీబూట్ సమయంలో, కంపెనీ పునర్నిర్మాణం, ఏకీకరణ ఒక దశను ప్రారంభించింది, జూలై 2023లో, పరివర్తనను నడపడానికి మార్కో బిజ్జారి స్థానంలో జీన్-ఫ్రాంకోయిస్ పాలస్ గూచీ సీఈఓగా నియమించబడ్డాడు.<ref name=":5" /><ref name=":1">{{Cite web|last=Rascouet|first=Angelina|date=19 July 2023|title=A new chapter for Gucci: Kering shares surge as CEO Marco Bizzarri departs|url=https://fortune.com/europe/2023/07/19/gucci-kering-shares-surge-marco-bizzarri-departs-jean-francois-palus-new-ceo/|access-date=2024-02-07|website=Fortune|language=en}}</ref> కెరింగ్ సీఈఓ ఫ్రాంకోయిస్-హెన్రీ పినాల్ట్ ప్రకారం 2023 లో అమ్మకాలు 6% పడిపోయాయి, ఇది "ప్రయత్నిస్తున్న సంవత్సరం".<ref name=":4">{{Cite web|date=2024-02-08|title=Gucci owner Kering profits slump in 'trying year'|url=https://www.france24.com/en/live-news/20240208-gucci-owner-kering-profits-slump-in-trying-year|access-date=2024-03-30|website=France 24|language=en}}</ref> అక్టోబరు 2024లో, స్టెఫానో కాంటినో CEOగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.<ref name=":6" /> డి సార్నో ఫిబ్రవరి 2025లో గూచీని విడిచిపెట్టారు, అతని స్థానంలో మరుసటి నెలలో డెమ్నా గ్వాసాలియా నియమితులయ్యారు.<ref>{{Cite press release |last1=KERING |date=2025-02-06 |title=Kering: Gucci ends its collaboration with Sabato de Sarno |url=https://www.globenewswire.com/news-release/2025/02/06/3021729/0/en/Kering-Gucci-ends-its-collaboration-with-Sabato-de-Sarno.html |access-date=2025-02-06 |language=en}}</ref><ref name=":7">{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/10838d2d-6564-498a-8487-097c76f907e0|title=Kering-owned Gucci turns to Demna in latest bid to revive fortunes|last=Ellison|first=Jo|date=2025-03-13|work=Financial Times|access-date=2025-03-13}}</ref> == వివరణ == గూచీహోల్డింగ్ కంపెనీ గూచీ గూచీ S. p. A. [[ఇటలీ]] [[ఫ్లోరెన్స్]] ఉంది, ఇది ఫ్రెంచ్ లగ్జరీ గ్రూప్ కెరింగ్ అనుబంధ సంస్థ. [https://sociallifemagazine.com/the-archive/rossario-george-the-quiet-ascent-of-a-modern-luxury-house/ రోసారియో జార్జ్] వంటి సమకాలీన విలాసవంతమైన ఫ్యాషన్ సంస్థలు స్థాపించబడిన యూరోపియన్ విలాసవంతమైన బ్రాండ్లను గుర్తుచేసే ప్రముఖుల-ఆధారిత ఫ్యాషన్ శైలిని స్వీకరించడానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి. 2024లో, గూచీ 20,032 మంది ఉద్యోగులకు 529 దుకాణాలను నిర్వహించింది, €7.65 బిలియన్ల ఆదాయాన్ని ఆర్జించింది.<ref name=":8" /> == పరిపాలన == గూచీ చరిత్రలో, గూచీ కుటుంబ శకం ముగిసే వరకు (1980లు) గూచీ ఉత్పత్తుల రూపకల్పన, ప్రచారం, ఉత్పత్తిని గూచీ కుటుంబ సభ్యులు నిర్వహించారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.csmonitor.com/1984/0612/061208.html|title=Gucci company thrives as a family affair|date=1984-06-12|work=Christian Science Monitor|access-date=2020-09-18|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203203248/https://www.csmonitor.com/1984/0612/061208.html|archive-date=3 February 2021|issn=0882-7729}}</ref> === సీఈవో === * 2024 నుండి: స్టెఫానో కాంటినో <ref name=":6" /> * 2023-2024: జీన్-ఫ్రాంకోయిస్ పాలుస్ <ref name=":1" /> * 2014-2023: మార్కో బిజ్జారి <ref>{{Cite web|date=12 December 2014|title=Frida Giannini et Patrizio di Marco quittent Gucci|url=https://www.vogue.fr/mode/news-mode/diaporama/frida-giannini-et-patrizio-di-marco-quittent-gucci/18050|access-date=3 November 2023|website=Vogue}}</ref> * 2008-2014: పాట్రిజియో డి మార్కో <ref>{{Cite web|date=2014-12-12|title=Frida Giannini y Patrizio Di Marco abandonan Gucci|url=https://www.revistagq.com/moda/articulos/frida-giannini-patrizio-di-marco-abandonan-gucci/21056|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304221401/https://www.revistagq.com/moda/articulos/frida-giannini-patrizio-di-marco-abandonan-gucci/21056|archive-date=4 March 2022|access-date=2022-03-04|website=GQ España|language=es-ES}}</ref> * 2004-2008: మార్క్ లీ <ref>{{Cite web|date=25 July 2019|title=Mark Lee is part of the BoF 500|url=https://www.businessoffashion.com/community/people/mark-lee|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304221400/https://www.businessoffashion.com/community/people/mark-lee|archive-date=4 March 2022|access-date=2022-03-04|website=The Business of Fashion|language=en-GB}}</ref> * 1994-2004: డొమెనికో డి సోల్ === సృజనాత్మక డిజైనర్లు === * 2025 నుండి: డెమ్నా గవాసాలియా <ref name=":7" /> * 2023-2025: సబాటో డి సర్నో <ref>{{Cite web|date=28 January 2023|title=Sabato De Sarno prend la direction de la création de Gucci|url=https://fr.fashionnetwork.com/news/Sabato-de-sarno-prend-la-direction-de-la-creation-de-gucci,1480778.html|access-date=3 November 2023|website=Fashion Network}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|date=12 January 2024|title=Gucci dévoile sa première collection masculine signée Sabato De Sarno|url=https://fashionunited.fr/actualite/mode/gucci-devoile-sa-premiere-collection-masculine-signee-sabato-de-sarno/2024011233967|access-date=29 February 2024|website=Fashion United}}</ref> * 2015-2022: అలెశాండ్రో మిచెల్ <ref>{{Cite web|date=24 November 2022|title=Les meilleurs looks street style repérés aux défilés Gucci par Alessandro Michele|url=https://www.vogue.fr/mode/article/meilleurs-looks-street-style-defiles-gucci-alessandro-michele|access-date=3 November 2023|website=Vogue}}</ref><ref>{{Cite web|title=Alessandro Michele en 5 défilés mémorables pour Gucci|url=https://www.numero.com/fr/mode/alessandro-michele-collections-gucci|access-date=3 November 2023|website=Numero|archive-date=15 జూలై 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715013333/https://numero.com/fr/mode/alessandro-michele-collections-gucci|url-status=dead}}</ref> * 2006-2015: ఫ్రిదా జియాన్నిని * 1995-2004: టామ్ ఫోర్డ్ * 1989-1995: డాన్ మెల్లో == ఆర్థిక ఫలితాలు == {| class="wikitable" !సంవత్సరం. !ఆదాయం (బిలియన్ యూరోలు) |- |2019 |9.63<ref>{{Cite web|date=2020-11-10|title=EXCLUSIVE: Gucci's Marco Bizzarri Sees Brand Changes Driving Growth|url=https://www.yahoo.com/lifestyle/exclusive-gucci-marco-bizzarri-sees-050152495.html|access-date=2025-01-29|website=Yahoo Life|language=en-US}}</ref> |- |2020 |7.4<ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/7468b1f9-cff8-478d-b48b-533a2eb75ba7|title=Gucci's Hollywood flex|last=Berlinger|first=Max|date=2021-11-04|work=Financial Times|access-date=2025-01-29}}</ref> |- |2021 |9.7<ref>{{Cite web|last=McKeever|first=Vicky|date=2022-02-17|title=Luxury goods group Kering confident Gucci sales growth will continue after bumper 2021 revenues|url=https://www.cnbc.com/2022/02/17/kerings-pinault-confident-on-guccis-growth-as-group-revenues-up-35percent.html|access-date=2025-01-29|website=CNBC|language=en}}</ref> |- |2022 |10.5<ref name=":4" /> |- |2023 |9.9<ref name=":4" /> |- |2024 |7.65<ref name=":8" /> |} == ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో == === ఎపోనిమస్ విశేషణం === "గూచీ"ని తరచుగా ఒక నామవాచకంగా విశేషణంగా ఉపయోగిస్తారు; ఉదాహరణకు, "నాకు గూచీగా అనిపిస్తోంది!" లేదా "అది చాలా గూచీ!" అనేవి విలాసవంతంగా ఉన్నట్లు వర్ణించడానికి లేదా ఏదైనా విలాసవంతమైనదిగా సూచించడానికి ఉపయోగిస్తారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/02/22/style/gucci-alessandro-michele-milan-fashion-week.html|title=At Gucci, Dressing for the Post-Human World|last=Friedman|first=Vanessa|date=2018-02-22|work=The New York Times|access-date=2020-08-16|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109031428/https://www.nytimes.com/2018/02/22/style/gucci-alessandro-michele-milan-fashion-week.html|archive-date=9 November 2020|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web|last=Borge|first=Jonathan|date=2019-04-12|title=40 Popular Slang Words, Explained|url=https://www.oprahmag.com/entertainment/g23603568/slang-words-meaning/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809224523/https://www.oprahmag.com/entertainment/g23603568/slang-words-meaning/|archive-date=9 August 2020|access-date=2020-08-16|website=Oprah Magazine|language=en-US}}</ref> ఈ అర్థంలో గూచీని ఉపయోగించిన మొట్టమొదటి ఉదాహరణ, హార్పర్స్ బజార్ సెప్టెంబర్ 1999 సంచికలో లెన్నీ క్రావిట్జ్ తన పడకగదిని "చాలా గూచీ" అని వర్ణించడం''<ref name=":0">{{Cite web|title=Gucci|url=https://www.merriam-webster.com/words-at-play/what-does-gucci-mean|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043625/https://www.merriam-webster.com/words-at-play/what-does-gucci-mean|archive-date=6 March 2019|access-date=2019-03-03|website=wmerriam-webster.com|language=en}}</ref>'' === సినిమాలు === 2007లో గూచీ రాజవంశం గురించి ఒక సినిమా తీయాలనే ప్రణాళికలను మొదట ప్రకటించిన తర్వాత, చిత్రనిర్మాత రిడ్లీ స్కాట్ నవంబర్ 2019లో తన సినిమాకు సంబంధించిన వివరాలను వెల్లడించారు; ' హౌస్ ఆఫ్ గూచీ' అనే పేరుతో తెరకెక్కనున్న ఈ సినిమాలో పాట్రిజియా రెగ్గియాని పాత్రలో [[లేడీ గాగా]], మౌరిజియో గూచీ పాత్రలో ఆడమ్ డ్రైవర్ నటించారు.<ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/cut-hollywood-turns-gucci-family-saga-into-an-epic-drama-763573.html|title=Cut! Hollywood turns Gucci family saga into an epic drama|work=The Independent|access-date=2025-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20250117144409/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/cut-hollywood-turns-gucci-family-saga-into-an-epic-drama-763573.html|archive-date=2025-01-17|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Fleming|first=Mike Jr.|date=2019-11-01|title=Lady Gaga, Ridley & Giannina Scott Team On Film About Assassination Of Gucci Grandson Maurizio; Gaga To Play Convicted Ex-Wife Patrizia Reggiani|url=https://deadline.com/2019/11/lady-gaga-ridley-scott-movie-maurizio-gucci-patrizia-reggiani-murder-gucci-family-giannina-scott-1202774518/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200904022917/https://deadline.com/2019/11/lady-gaga-ridley-scott-movie-maurizio-gucci-patrizia-reggiani-murder-gucci-family-giannina-scott-1202774518/|archive-date=4 September 2020|access-date=2020-08-16|website=Deadline|language=en}}</ref> ''హౌస్ ఆఫ్ గూచీ ' ప్రపంచ ప్రీమియర్ నవంబర్ 9, 2021న లండన్‌లోని ఓడియన్ లక్స్ లీసెస్టర్ స్క్వేర్‌లో జరిగింది''.<ref>{{Cite web|last=Krol|first=Charlotte|date=August 21, 2020|title=Lady Gaga's 'Gucci' movie rounds out stellar cast with Adam Driver, Robert De Niro and more|url=https://www.nme.com/en_asia/news/film/lady-gagas-gucci-movie-rounds-out-stellar-cast-with-adam-driver-jared-leto-robert-de-niro-al-pacino-2735447|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205025748/https://www.nme.com/en_asia/news/film/lady-gagas-gucci-movie-rounds-out-stellar-cast-with-adam-driver-jared-leto-robert-de-niro-al-pacino-2735447|archive-date=February 5, 2021|access-date=March 1, 2021|website=[[NME]]}}</ref> గూచీ కుటుంబ వారసులు స్కాట్ సినిమాను "ఈ రోజు బ్రాండ్ నిర్మించబడిన వారసత్వానికి అవమానం" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|last=Vivarelli|first=Nick|date=2021-11-29|title=Gucci Family Issues Fuming Statement Over Their Portrayal in Ridley Scott's 'House of Gucci'|url=https://variety.com/2021/film/news/gucci-family-statement-house-of-gucci-ridley-scott-1235121226/|access-date=2024-03-30|website=Variety|language=en-US}}</ref> 2000లో [[మార్టిన్ స్కోర్సెస్]] గూచీ కుటుంబం గురించి ఒక సినిమా తీసే ప్రణాళికలను కూడా ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web|last=Levine|first=Hallie|date=2000-09-13|title=Inside the Deadly Gucci Family Feud : Book Reveals Why Designing Woman Plotted Ex's Murder|url=https://nypost.com/2000/09/13/inside-the-deadly-gucci-family-feud-book-reveals-why-designing-woman-plotted-exs-murder/|access-date=2025-05-07|language=en-US}}</ref> === గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డ్స్ === * 1974: ''మోడల్ 2000'' గూచీ వాచ్ రెండు సంవత్సరాలలో ఒక మిలియన్ యూనిట్లకు పైగా అమ్మకాల రికార్డును బద్దలు కొట్టింది.<ref name="Forden 2001 p" /> * 1998: గూచీ "జీనియస్ జీన్స్" అత్యంత ఖరీదైన జీన్స్ జతగా రికార్డు సృష్టించింది. జీన్స్ బాధపడుతూ, చీలిపోయి, ఆఫ్రికన్-ప్రేరేపిత పూసలతో కప్పబడి, మిలన్లో US $3,134 ధరతో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|date=2005-12-15|title=The Most Expensive Jeans - Forbes.com|url=http://www.forbes.com/lifestyle/2005/11/29/most-expensive-jeans-cx_sy_1130feat_ls.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20051215112131/http://www.forbes.com/lifestyle/2005/11/29/most-expensive-jeans-cx_sy_1130feat_ls.html|archive-date=2005-12-15|access-date=2025-05-07|website=[[Forbes]]}}</ref><ref>This record was surpassed in June 2005 by [[Levi Strauss & Co.]]'s 115-year-old 501 jeans that sold to an anonymous Japanese collector for $60,000.</ref> == నకిలీ == 1970వ దశకంలో, గూచీకి వచ్చిన విపరీతమైన ప్రజాదరణ ఆ బ్రాండ్‌ను నకిలీ పరిశ్రమకు ప్రధాన లక్ష్యంగా మార్చింది.<ref name="Gucci 2016 p" /> గూచీ వర్క్‌షాప్‌లు బ్రైండిల్ పిగ్‌స్కిన్ టానింగ్ టెక్నిక్‌ను అభివృద్ధి చేశాయి, ఇది గూచీకి ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపుగా మారింది, నకిలీ చేయడం కష్టమైన టానింగ్ ప్రక్రియగా నిలిచింది. కేవలం 1977లోనే, గూచీ నకిలీకి సంబంధించి 34 వ్యాజ్యాలను ప్రారంభించింది.<ref name="Forden 2001 p" /> 1980వ దశకం మధ్య నాటికి, ఈ బ్రాండ్ "ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేలాది స్వాధీనాలు, వ్యాజ్యాలలో" చిక్కుకుంది.<ref>{{Cite news|url=https://www.csmonitor.com/1984/0612/061208.html|title=Gucci company thrives as a family affair|work=Christian Science Monitor|access-date=2025-05-07|issn=0882-7729}}</ref> 2013లో, యూకే మేధో సంపత్తి కార్యాలయం యూకేలో గూచీ తన GG ట్రేడ్‌మార్క్‌పై హక్కులను కోల్పోయిందని ఒక తీర్పును జారీ చేసింది, "నాలుగు విభాగాలలో GG లోగో ఒక వెర్షన్, ఇందులో కంకణాలు, భుజం సంచులు, కండువాలు, కోట్లు వంటి దుస్తులు ఉన్నాయి".<ref name="Gucci in Trademark Tussle in U.K.">{{Cite web|last=Jones|first=Nina|date=20 November 2013|title=Gucci in Trademark Tussle in U.K.|url=http://www.wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/trademark-tussle-7283696?src=nl/mornReport/20131120|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108235820/http://www.wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/trademark-tussle-7283696?src=nl%2FmornReport%2F20131120|archive-date=8 January 2015|access-date=3 December 2015|publisher=WWD}}</ref> ఏదేమైనా, "గూచీ ప్రకారం, ఈ తీర్పు ఈ ప్రాంతంలో దాని జిజి లోగోను ఉపయోగించడాన్ని ప్రభావితం చేయదు" ఎందుకంటే "గూచీ ఈ మార్క్ కోసం అనేక ఇతర చెల్లుబాటు అయ్యే రిజిస్ట్రేషన్లకు యజమాని, ఇందులో కమ్యూనిటీ ట్రేడ్ మార్క్ ([[ఐరోపా సమాఖ్య|యూరోపియన్ యూనియన్]] దాని ఐకానిక్ జిజి లోగో కోసం కవర్ చేయడం, ఆ హక్కులు నేరుగా యుకెలో అమలు చేయబడతాయి" .<ref name="Gucci in Trademark Tussle in U.K." /> నవంబర్ 2008లో, నకిలీ ఉత్పత్తులను విక్రయించినందుకు గూచీ దావా వేయడంతో TheBagAddiction.com వెబ్‌సైట్ మూసివేయబడింది.<ref>{{Cite web|date=2011|title=Gucci America, Inc. v Gucci America, Inc. v. Frontline Pr ontline Processing Corp.: 721 F ocessing Corp.: 721 F. Supp. 2D . Supp. 2D 228 (S.D.N.Y. 2010)|url=https://via.library.depaul.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1093&context=jatip}}</ref> 2013లో, నకిలీ గూచీ ఉత్పత్తులను విక్రయించడానికి నకిలీదారులు ఉపయోగించిన 155 డొమైన్ పేర్లపై గూచీ కఠిన చర్యలు తీసుకుంది.<ref name="Gucci Awarded $144.2M Against Online Counterfeiters">{{Cite web|last=Young|first=Vicki M.|date=17 October 2013|title=Gucci Awarded $144.2M Against Online Counterfeiters|url=http://www.wwd.com/business-news/legal/gucci-awarded-1442m-against-online-counterfeiters-7231465|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020124440/http://www.wwd.com/business-news/legal/gucci-awarded-1442m-against-online-counterfeiters-7231465|archive-date=20 October 2013|access-date=20 November 2013|publisher=WWD}}</ref> 2015లో, గూచీ మాతృ సంస్థ కెరింగ్, తన వెబ్‌సైట్‌లో "స్పష్టంగా నకిలీ గూచీ ఉత్పత్తులను" పెద్ద సంఖ్యలో జాబితా చేసినందుకు చైనీస్ వెబ్‌సైట్ అలీబాబాపై దావా వేసింది.<ref>{{Cite web|date=18 May 2015|title=Gucci sues Alibaba over 'counterfeit goods|url=https://www.bbc.com/news/technology-32781236|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610195108/https://www.bbc.com/news/technology-32781236|archive-date=10 June 2021|access-date=5 February 2022|website=BBC}}</ref> ఏప్రిల్ 2016లో, లక్ష్యంగా చేసుకున్న ఉత్పత్తులు గూచీ ఉత్పత్తుల ఆకారంలోనే పాపియర్-మాచేతో తయారు చేయబడి, పూర్వీకుల క్వింగ్‌మింగ్ జీ సంప్రదాయంలో చైనీయులచే తగలబెట్టబడినప్పుడు, గూచీ నకిలీ నిరోధక చట్టపరమైన చర్యలు బెడిసికొట్టాయి.<ref>{{Cite web|last=Bain|first=Marc|date=29 April 2016|title=Gucci is taking its fight against counterfeiting to the next frontier: the afterlife|url=https://qz.com/673277/gucci-is-taking-its-fight-against-counterfeiting-to-the-next-frontier-the-afterlife/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804150101/https://qz.com/673277/gucci-is-taking-its-fight-against-counterfeiting-to-the-next-frontier-the-afterlife/|archive-date=4 August 2020|access-date=2020-09-18|website=Quartz|language=en}}</ref> ఏప్రిల్ 2017లో, నకిలీ గూచీ ఉత్పత్తులను విక్రయిస్తున్న 89 చైనీస్ వెబ్‌సైట్‌లపై గూచీ దావాలో విజయం సాధించింది.<ref>{{Cite web|last=Esposito|first=Cecilia|date=20 April 2017|title=Gucci won $9 million in a lawsuit for counterfeiting|url=https://www.nssmag.com/en/fashion/11011/gucci-won-9-million-in-a-lawsuit-for-counterfeiting|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130095545/https://www.nssmag.com/en/fashion/11011/gucci-won-9-million-in-a-lawsuit-for-counterfeiting|archive-date=30 November 2021|access-date=5 February 2022|publisher=NSS magazine}}</ref> అక్టోబర్ 2018లో, మార్కో బిజ్జారి చైనీస్ ఇ-కామర్స్ దిగ్గజాలైన అలీబాబా, JD.com లను హెచ్చరించారు , వారు తమ జాబితాల నుండి అనేక నకిలీ గూచీ ఉత్పత్తులను తొలగించనంత కాలం గూచీ వారి వెబ్‌సైట్‌లలో దుకాణం తెరవలేదని.<ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/5d75fe48-d05d-11e8-a9f2-7574db66bcd5|title=Gucci wary of Chinese ecommerce tie-up because of fakes|last=Hancock|first=Tom|date=2018-10-15|work=Financial Times|access-date=2025-05-07}}</ref> డిసెంబర్ 2019లో, నకిలీ గూచీ ఉత్పత్తులను విక్రయిస్తున్న మూడు డజన్ల వెబ్‌సైట్‌లపై గూచీ దావా వేసింది.<ref>{{Cite web|last=Sundar|first=Sindhu|date=2019-12-06|title=Gucci Goes After Alleged Counterfeiters in New Suit|url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/gucci-counterfeits-lawsuit-florida-1203391860/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200905185709/https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/gucci-counterfeits-lawsuit-florida-1203391860/|archive-date=5 September 2020|access-date=2020-09-18|website=WWD|language=en}}</ref> 2023లో, నకిలీ గూచీ ఉత్పత్తులను విక్రయించినందుకు సామ్స్ క్లబ్, సెంచరీ 21 లార్డ్ & టేలర్‌లపై గూచీ USA దావా వేసింది.<ref>{{Cite web|last=Clark|first=Evan|date=2023-11-21|title=Gucci Sues Several Retailers, Alleging They Sold Counterfeit Products|url=https://wwd.com/business-news/legal/gucci-sues-sams-club-lord-taylor-century-21-counterfeit-bags-1235947164/|access-date=2024-03-30|website=WWD|language=en-US}}</ref> == వివాదాలు == ఏప్రిల్ 2016లో యూకే అడ్వర్టైజింగ్ స్టాండర్డ్స్ అథారిటీ గూచీ ఆన్‌లైన్ వీడియో ప్రకటనను నిషేధించింది, ఎందుకంటే ఇది "అనారోగ్యకరమైన సన్నని" మోడల్ కలిగి ఉంది.<ref>{{Cite web|title=UK Regulator Cracks Down on Gender Stereotypes in New Campaign|url=https://abcnews.go.com/Business/uk-regulator-cracks-gender-stereotypes-campaign/story?id=38733561|access-date=2025-05-07|website=ABC News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Prant|first=Dara|date=2018-10-10|title=Nasty Gal Ads Banned in U.K. for Using Models Who Appeared 'Unhealthily Underweight'|url=https://fashionista.com/2018/10/nasty-gal-ad-banned-uk-underweight-models|access-date=2025-05-07|website=Fashionista|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sweney|first=Mark|date=6 April 2016|title=Gucci ad banned over 'unhealthily thin' model|url=https://www.theguardian.com/media/2016/apr/06/gucci-ad-banned-unhealthily-thin-model-asa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161215012146/https://www.theguardian.com/media/2016/apr/06/gucci-ad-banned-unhealthily-thin-model-asa|archive-date=15 December 2016|access-date=5 February 2022|website=The Guardian}}</ref> ఫిబ్రవరి 2019లో, గూచీ తన షెల్ఫ్‌ల నుండి రోల్-అప్ కాలర్, ఎర్ర పెదవుల ఆకారంలో కట్-అవుట్ ఉన్న నల్లటి బాలాక్లావా స్వెటర్‌ను తొలగించింది, ఎందుకంటే దానిని బ్లాక్‌ఫేస్ కాస్ట్యూమ్‌తో పోల్చారు. (మిచెల్ లీ బోవరీ నుండి ప్రేరణ పొందినప్పటికీ క్షమాపణ చెప్పాడు).<ref>{{Cite web|last=Bauck|first=Whitney|date=2019-02-07|title=Gucci Apologizes for Controversial 'Blackface' Sweater|url=https://fashionista.com/2019/02/gucci-blackface-sweater-controversy|access-date=2025-05-07|website=Fashionista|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Holcombe|first=Madeline|date=7 February 2019|title=Gucci apologizes after social media users say sweater resembles blackface|url=https://www.cnn.com/2019/02/07/us/gucci-blackface-sweater/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190208055418/https://www.cnn.com/2019/02/07/us/gucci-blackface-sweater/index.html|archive-date=8 February 2019|access-date=2019-02-08|website=CNN}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/gucci-blackface-scandal-jumper-apology-racism-controversy-alessandro-michele-creative-a8776641.html|title=Alessandro Michele speaks out over Gucci's controversial 'blackface' scandal|work=The Independent|access-date=2025-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205153339/https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/gucci-blackface-scandal-jumper-apology-racism-controversy-alessandro-michele-creative-a8776641.html|archive-date=2025-02-05|language=en-GB}}</ref> ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి, గూచీ 'గూచీ నార్త్ అమెరికా చేంజ్‌మేకర్స్ స్కాలర్‌షిప్' కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. ఇది ఫ్యాషన్ పరిశ్రమలో వైవిధ్యాన్ని పెంపొందించడానికి అంకితం చేయబడింది. "ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ కమ్యూనిటీ, ఇతర వర్ణాల కమ్యూనిటీలతో" సంబంధం ఉన్న లాభాపేక్షలేని సంస్థలు కమ్యూనిటీ ఆధారిత కార్యక్రమాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి దీనికి $5 మిలియన్ల వార్షిక నిధి ఉంది.<ref>{{Cite web|date=2019-03-18|title=Gucci Launches Changemakers Program to Further Diversity - PAPER Magazine|url=https://www.papermag.com/gucci-changemakers-program|access-date=2025-05-07|website=www.papermag.com|language=en}}</ref> రెండు నెలల తరువాత, భారతదేశంలోని సిక్కు సమాజం గూచీని ఒక మతపరమైన వస్తువును సాంస్కృతికంగా దుర్వినియోగం చేసిందని విమర్శించింది, ఎందుకంటే ఈ ఇటాలియన్ బ్రాండ్ తలపాగాలను ఒక్కొక్కటి $800కు వాణిజ్యపరంగా విక్రయించింది.<ref>Kimberly Yam, [https://www.huffpost.com/entry/sikhs-speak-out-against-guccis-800-turban_n_5cdd8eb0e4b01571365d94c5 Sikhs Speak Out Against Gucci’s $800 Turban] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200529070957/https://www.huffpost.com/entry/sikhs-speak-out-against-guccis-800-turban_n_5cdd8eb0e4b01571365d94c5|date=29 May 2020}}, ''Huffpost.com'', 16 May 2019</ref> సాంస్కృతిక వైవిధ్యానికి సంబంధించి బ్రాండ్ ఎదుర్కొంటున్న తాజా సమస్యలను పరిష్కరించడానికి గూచీ గ్లోబల్ హెడ్ ఆఫ్ డైవర్సిటీని నియమించింది. ఫ్యాషన్ పరిశ్రమలో సాంప్రదాయకంగా తక్కువ ప్రాతినిధ్యం ఉన్న యూఎస్ విద్యార్థుల కోసం $1.5 మిలియన్ల స్కాలర్‌షిప్ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/fashion/2019/jul/30/gucci-hires-diversity-chief-after-criticism-over-insensitive-designs|title=Gucci hires diversity chief after criticism over insensitive designs|last=Bramley|first=Ellie Violet|date=2019-07-30|work=The Guardian|access-date=2025-05-07|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-10-07|title=Gucci launches diversity US scholarship program|url=https://apnews.com/471c3225529246db8ab05a3234de9776|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124065555/https://apnews.com/471c3225529246db8ab05a3234de9776|archive-date=24 November 2020|access-date=2020-09-18|website=AP NEWS}}</ref> 2019లో, గూచీ 2011–2017 పన్ను అవకతవకల తరువాత ఇటలీలో $1.25 బిలియన్ల పన్ను పరిష్కారాన్ని చెల్లించడానికి కెరింగ్ అంగీకరించింది.<ref>{{Cite web|last=Parodi|first=Emilio|last2=White|first2=Sarah|date=9 May 2019|title=Gucci owner Kering agrees record Italian tax settlement|url=https://www.reuters.com/article/us-kering-tax-italy/gucci-owner-kering-agrees-record-italian-tax-settlement-idUSKCN1SF1X9|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907055115/https://www.reuters.com/article/us-kering-tax-italy/gucci-owner-kering-agrees-record-italian-tax-settlement-idUSKCN1SF1X9|archive-date=7 September 2021|access-date=5 February 2022|website=Reuters.com}}</ref> సెప్టెంబర్ 2019లో మానసిక రోగుల ప్రదర్శనను అనుకరించిన ఒక షోలో, క్యాట్‌వాక్ మోడల్ అయేషా టాన్ జోన్స్, "మానసిక ఆరోగ్యం ఫ్యాషన్ కాదు" అని వ్రాసి ఉన్న తన చేతులను పైకి ఎత్తి చూపింది. ఇది [[మానసిక రుగ్మత|మానసిక అనారోగ్యం]] చిత్రాలను బ్రాండ్ అనుచితంగా వాణిజ్యపరంగా ఉపయోగించడాన్ని నిరసిస్తూ చేసిన చర్య.<ref>{{Cite web|last=Mallenbaum|first=Carly|title=Model protests Gucci runway that featured straitjackets: 'Mental health is not fashion'|url=https://www.usatoday.com/story/life/fashion/2019/09/24/model-protests-gucci-show-straitjackets-mental-health-not-fashion/2435086001/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200921234558/https://www.usatoday.com/story/life/fashion/2019/09/24/model-protests-gucci-show-straitjackets-mental-health-not-fashion/2435086001/|archive-date=21 September 2020|access-date=2020-09-18|website=USA Today|language=en-US}}</ref> 2024 మార్చి నాటికి 219 మంది డిజైన్ ఉద్యోగులలో 153 మందిని రోమ్ నుండి మిలాన్‌కు తరలించాలన్న గూచీ అక్టోబర్ నిర్ణయానికి ప్రతిస్పందనగా, 2023 నవంబర్‌లో 50 మంది ఉద్యోగులు ఒక రోజు సమ్మెకు దిగారు. ఇది కంపెనీ 102 ఏళ్ల చరిత్రలో దానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన మొదటి పారిశ్రామిక చర్య.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/fashion/2023/nov/27/gucci-design-staff-strike-in-protest-at-plan-to-relocate-from-rome-to-milan|title=Gucci design staff strike in protest at plan to relocate to Milan|last=Tondo|first=Lorenzo|date=2023-11-27|work=The Guardian|access-date=2023-11-28|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> కార్మికులు 2023 నవంబర్ నెల మొత్తం నిరసన కొనసాగించాలని భావిస్తున్నట్లు కార్మిక సంఘ ప్రతినిధులు తెలిపారు.<ref>{{Cite web|last=Carlo|first=Andrea|date=2023-11-27|title=A 'stitch-up': What's at stake for Gucci as Rome workers strike|url=https://www.euronews.com/culture/2023/11/27/gucci-employees-strike-whats-at-stake-for-the-italian-fashion-titan|access-date=2023-11-28|website=euronews|language=en}}</ref> 2025లో, గూచీ ఉత్పత్తులకు ఉపయోగించే కొండచిలువలు, నీటితో ఊదడం లేదా బురదతో కొట్టడం వంటి అమానవీయ పద్ధతులను ఉపయోగించి చంపబడ్డాయని కనుగొన్న [[People for the Ethical Treatment of Animals|పెటా]] (పీపుల్ ఫర్ ది ఎథికల్ ట్రీట్మెంట్ ఫర్ యానిమల్స్) నుండి వచ్చిన దావాకు గూచీ లక్ష్యంగా ఉంది. అక్టోబర్ 2025లో, యూరోపియన్ కమిషన్ గూచీకి 119.7 మిలియన్ యూరోల జరిమానా విధించింది, EU పోటీ నిబంధనలను ఉల్లంఘించి వినియోగదారులకు అధిక ధరలకు దారితీసే ధరల స్థిరీకరణలో పాల్గొనడానికి గూచీ లగ్జరీ బ్రాండ్‌లైన చోలే, లోవేలతో కుట్ర పన్నిందని ఆరోపించబడింది.<ref>{{Cite web|last=Shelton|first=Jon|date=2025-10-14|title=EU fines Gucci, Chloe, Loewe for price fixing|url=https://www.dw.com/en/eu-fines-gucci-chloe-loewe-for-price-fixing/a-74350522|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251015064016/https://www.dw.com/en/eu-fines-gucci-chloe-loewe-for-price-fixing/a-74350522|archive-date=2025-10-15|access-date=2025-10-16|website=[[Deutsche Welle|DW]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/sustainability/boards-policy-regulation/eu-fines-gucci-chloe-loewe-over-182-mln-anticompetitive-pricing-practices-2025-10-14/|title=EU fines Gucci, Chloe and Loewe for fixing resale prices|last=Van Campenhout|first=Charlotte|date=2025-10-14|work=[[Reuters]]|access-date=2025-10-16|last2=Hummel|first2=Tassilo}}</ref> ఫిబ్రవరి 2026లో, మిలన్ ఫ్యాషన్ వీక్ కోసం ప్రచార సామగ్రిని రూపొందించడానికి AIని ఉపయోగించినందుకు గూచీ విమర్శించబడింది.<ref>{{Cite web|date=2026-02-25|title=Gucci criticised for 'AI slop' images ahead of major fashion show|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cjwz6yzn5jqo|access-date=2026-02-25|website=BBC News|language=en-GB}}</ref> ఒక వారం తర్వాత, గూచీ తన భవిష్యత్ మార్కెటింగ్ ప్రచారాల నుండి AI- రూపొందించిన కంటెంట్‌ను తొలగించాలని నిర్ణయించుకుంది, అని ది లక్స్ అథారిటీ నివేదించింది.<ref>{{Cite web|last=Wilson|first=Olivia|date=2026-03-04|title=Gucci Scraps AI From Marketing Efforts After Public Backlash|url=https://theluxauthority.com/gucci-scraps-ai-from-marketing-efforts-after-public-backlash/|access-date=2026-03-04|website=The Lux Authority|language=en-US}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:1921 స్థాపితాలు]] [[వర్గం:ఫ్యాషన్ ఉపకరణాలు]] fu7k773hchyvj8276advskdjc60ed2k 0 495421 4891001 4850417 2026-06-25T19:31:07Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891001 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = కాబూల్ నది | native_name = | name_other = | image = Kabul River flood-plain east of Kabul, Afghanistan.jpg | image_size = | image_caption = ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌లోని కాబూల్ నగరానికి తూర్పున ఉన్న కాబూల్ నది వరద మైదానం యొక్క వైమానిక చిత్రం | mapframe = yes | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = | subdivision_type1 = దేశాలు | subdivision_name1 = [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్]], [[పాకిస్తాన్]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = నగరాలు | subdivision_name5 = [[కాబూల్]], [[సురోబి]], [[జలాలాబాద్]] (ఆఫ్ఘానిస్తాన్);<br>[[పెషావర్]], [[చర్సద్దా]], [[నౌషెరా]] (పాకిస్తాన్) | length_km = 700 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[నౌషెరా]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{cvt|800|m3/s|cuft/s}} | discharge1_max = | source1 = [[హిందూ కుష్ పర్వతాలు]] | source1_location = [[మైదాన్ షహర్]] సమీపంలో, [[మైదాన్ వర్దక్ ప్రావిన్స్]], [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్]] | source1_coordinates = {{coord|34.357|N|68.8392|E}} | source1_elevation = {{convert|2400|m|abbr=on}} | mouth = [[సింధు నది]] | mouth_location = [[కుండ్ పార్క్]], [[అటాక్]], [[పంజాబ్, పాకిస్తాన్|పంజాబ్]], [[పాకిస్తాన్]] సమీపంలో | mouth_coordinates = {{coord|33|55|0|N|72|13|56|E}} | mouth_elevation = | progression = {{RIndus}} | river_system = | basin_size_km2 = 70500 | tributaries_left = [[పంజ్షీర్ నది]], [[అలింగార్ నది]], [[చిత్రాల్ నది]], [[స్వాత్ నది]] | tributaries_right = [[లోగర్ నది]], [[సుర్ఖాబ్ నది]], [[బారా నది]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''కాబూల్ నది'''{{efn|{{langx|ps|د کابل سیند|Də Kābəl Sind}}; {{langx|prs|دریای کابل|Daryā-yi Kābul}}}} [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్]] లోని [[మైదాన్ వర్దక్ ప్రావిన్స్]] ఈశాన్య భాగంలో ఉన్న [[హిందూ కుష్ పర్వతాలు|హిందూ కుష్]] పర్వత శ్రేణిలోని [[సంగ్లాఖ్ శ్రేణి]]లో ఉద్భవించే సుమారు 700 కిలోమీటర్ల పొడవైన నది. ఇది [[ఉనై కనుమ]] ద్వారా [[హెల్మండ్ నది]] జలవిభాజక ప్రాంతం నుండి వేరుచేయబడింది. కాబూల్ నది [[పాకిస్తాన్]]లోని [[అటాక్]] సమీపంలో [[సింధు నది]]లో కలుస్తుంది. ఇది తూర్పు ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌లోను, పాకిస్తాన్‌లోని [[ఖైబర్ పఖ్తున్‌ఖ్వా]] ప్రావిన్స్‌లోను ప్రధాన నది.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Baig |first1=Sohaib |last2=Hasson |first2=Shabeh ul |date=2023-12-21 |title=Flood Inundation and Streamflow Changes in the Kabul River Basin under Climate Change |journal=Sustainability |language=en |volume=16 |issue=1 |pages=116 |doi=10.3390/su16010116 |doi-access=free |bibcode=2023Sust...16..116B |issn=2071-1050}}</ref> ==పేర్లు== ప్రాచీన కాలంలో కాబూల్ నదిని '''కుభా''', అలాగే '''కోఫెన్''' అని పిలిచేవారు.<ref name="Arrian" /><ref name=":2">{{cite book |title=[[The History and Culture of the Indian People]] : The Vedic age| author =Ramesh Chandra Majumdar, Achut Dattatrya Pusalker, A. K. Majumdar, Dilip Kumar Ghose, Bharatiya Vidya Bhavan, Vishvanath Govind Dighe Published by Bharatiya Vidya Bhavan|year=1962|page =247|quote="The Kubha is the modern Kabul river which flows into the [[Indus]] a little above [[Attock]] and receives at [[Prang, Khyber Pakhtunkhwa|Prang]] the joint flow of its tributaries the [[Swat River|Swat]] (Swastu) and Gauri"}}</ref> నదికి ప్రాచీన నామమైన ''కుభా'' అనేది సంస్కృతం, అవేస్తా భాషలలో ఉపయోగించబడిన పదం. కాలక్రమేణా ఈ పదం ''కాబూల్''గా రూపాంతరం చెందింది.<ref name=":2" /><ref>{{cite book| title=Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India|last=Muir|first=John|page=352|quote='In the older parts of the [[Rigved]] the Indian people appear to be settled on the north western border of India, in the [[Punjab region|Punjab]] and even beyond the Punjab on the borders of the Kubha river the Kowpher in [[Kabul]]. The gradual diffusion of these people from this point towards the east, beyond the [[Saraswati]] and [[Hindustan]] as far as the Ganges, can be traced almost step by step in the later portions of the Vedic writings}}</ref> పర్షియన్ బహుశాస్త్రవేత్త [[అల్-బీరూనీ]] ఈ నదిని "ఘోర్వాండ్ నది" అని కూడా పేర్కొన్నాడు.<ref name="EI">{{cite encyclopedia |last=Bosworth |first=C.E. | author-link=Clifford Edmund Bosworth | title = Kabul| encyclopedia = [[Encyclopaedia of Islam]]| edition = CD-ROM Edition v. 1.0| publisher = Koninklijke Brill NV| location = Leiden, The Netherlands| year = 1999}}</ref> తరువాత ఈ కాబూల్ నది పేరే ఆ ప్రాంతానికీ, అక్కడి [[కాబూల్]] నగరానికీ పేరు అయింది.<ref name="EI" /> ==ప్రవాహ మార్గం== [[File:Kabulriverinjaa2.jpg|thumb|2009లో జలాలాబాద్‌లోని బెహ్సూద్ వంతెన సమీపంలోని కాబూల్ నది]] సుమారు 700 కిలోమీటర్ల పొడవున్న కాబూల్ నది [[కాబూల్]] నగరానికి వాయవ్య దిశలో ఉన్న [[కోహ్-ఇ-బాబా పర్వతాలు|కోహ్-ఎ బాబా]] పర్వతాలలో సముద్ర మట్టానికి 14,000 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న [[సర్ చష్మా]] వద్ద, [[సంగ్లాఖ్ శ్రేణి]]లో ఉద్భవిస్తుంది.<ref>{{Cite web |title=Kabul River {{!}} Afghanistan, Pakistan, Map, & Length {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Kabul-River}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://referenceworks.brill.com/display/entries/EIRO/COM-4187.xml?language=en |title=KABUL RIVER }}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ఈ నది [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్]]లోని [[కాబూల్]], [[జలాలాబాద్]] నగరాల గుండా ప్రవహిస్తుంది. దీని విస్తారమైన జలపారుదల ప్రాంతం [[నంగర్‌హార్ ప్రావిన్స్|నంగర్‌హార్]], [[కునార్ ప్రావిన్స్|కునార్]], [[లఘ్మాన్ ప్రావిన్స్|లఘ్మాన్]], [[లోగర్ ప్రావిన్స్|లోగర్]], [[కాబూల్ ప్రావిన్స్|కాబూల్]], [[కాపిసా ప్రావిన్స్|కాపిసా]], [[పర్వాన్ ప్రావిన్స్|పర్వాన్]], [[పంజ్షీర్ ప్రావిన్స్|పంజ్షీర్]], [[బామ్యాన్ ప్రావిన్స్|బామ్యాన్]] ప్రావిన్సులను ఆవరించి ఉంటుంది. అనంతరం ఇది [[టోర్ఖమ్ సరిహద్దు దాటే కేంద్రం|టోర్ఖమ్]] వద్ద ఉన్న [[డ్యూరాండ్ రేఖ]] సరిహద్దు దాటే ప్రాంతానికి ఉత్తరంగా సుమారు 25 కి.మీ. దూరంలో [[పాకిస్తాన్]]లోని [[ఖైబర్ పఖ్తున్‌ఖ్వా]] ప్రావిన్స్‌లో ప్రవేశిస్తుంది.<ref name=":0">{{Cite web|last=Wilde|first=A|date=April 19, 2012|title=Kabul River|url=https://www.iranicaonline.org/articles/kabul-river}}</ref> ఖైబర్ పఖ్తున్‌ఖ్వాలో ఈ నది [[పెషావర్]], [[చర్సద్దా]], [[నౌషెరా]] నగరాల గుండా ప్రవహిస్తుంది. కాబూల్ నదికి ప్రధాన ఉపనదులు [[లోగర్ నది]], [[పంజ్షీర్ నది]], [[అలింగార్ నది]], [[సుర్ఖాబ్ నది]], [[చిత్రాల్ నది]], [[బారా నది]], [[స్వాత్ నది]].<ref name="AAN">{{cite web|date=16 December 2019|title=One Land, Two Rules (9): Delivering public services in insurgency-affected Jalrez district of Wardak province|url=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/one-land-two-rules-9-delivering-public-services-in-insurgency-affected-jalrez-district-of-wardak-province/|publisher=Afghan Analysts Network}}</ref> ==జల విజ్ఞానం== [[File:Valley between Jalalabad and Kabul.jpg|thumb|కాబూల్ నది లోయ]] సంవత్సరంలో ఎక్కువ కాలం కాబూల్ నదిలో నీటి ప్రవాహం తక్కువగానే ఉంటుంది. అయితే వేసవి కాలంలో [[హిందూ కుష్ పర్వతాలు|హిందూ కుష్]] పర్వత శ్రేణిలో మంచు కరుగుదల వల్ల నది ఉప్పొంగుతుంది. దీని అతిపెద్ద ఉపనది [[చిత్రాల్ నది]]. ఈ నది మొదట ''మస్తుజ్ నది''గా ప్రారంభమై, [[పాకిస్తాన్]] లోని [[చిత్రాల్ జిల్లా]]లో ఉన్న [[బ్రోఘిల్ వ్యాలీ జాతీయ ఉద్యానవనం|బ్రోఘిల్ లోయ]]లోని చియాంతర్ హిమానీనదం నుండి ప్రవహిస్తుంది. దక్షిణ దిశగా ప్రవహిస్తూ ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌లోకి ప్రవేశించిన తరువాత, [[నూరిస్తాన్ ప్రావిన్స్]] నుండి వచ్చే బష్‌గల్ నదిని కలుస్తుంది. అనంతరం జలాలాబాద్ సమీపంలో చిత్రాల్ నది కాబూల్ నదిలో సంగమిస్తుంది. చిత్రాల్ నది కాబూల్ నదికంటే ఎక్కువ నీటిని తీసుకువచ్చినప్పటికీ, ఈ సంగమం తరువాత కూడా ప్రధాన ప్రవాహాన్ని ''కాబూల్ నది''గానే పిలుస్తారు. దీనికి ఆ పేరుకు ఉన్న చారిత్రక, రాజకీయ ప్రాధాన్యత కారణం. [[నౌషెరా]] సమీపంలో, [[సింధు నది]]లో కలిసే ముందు కాబూల్ నది యొక్క సగటు వార్షిక ప్రవాహం {{cvt|800|m3/s|cuft/s}} ఉంటుంది. ఇందులో [[చిత్రాల్ నది]] ఒక్కటే {{cvt|288|m3/s|cuft/s}} కంటే ఎక్కువ నీటిని అందిస్తుంది,<ref name=":1" /> కాగా [[చర్సద్దా]] సమీపంలో కలిసే [[స్వాత్ నది]] {{cvt|280|m3/s|cuft/s}} కంటే ఎక్కువ నీటిని అందిస్తుంది.<ref>{{cite web|title=Feasibility study on the development of Munda Dam multipurpose project in Islamic Republic of Pakistan: Final report; Vol. 3. -Supporting report|url=https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/11558954_06.pdf|publisher=Japan International Cooperation Agency}}</ref> ===ఆనకట్టలు=== [[File:Dam on Kabul River (5738688176).jpg|thumb|కాబూల్ నదిపై ఒక అణకట్ట]] 20వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడిన అనేక అణకట్టల ద్వారా కాబూల్ నది నీటిని నిల్వ చేస్తున్నారు. వీటిలో మూడు అణకట్టలు [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్]]లోని [[కాబూల్ ప్రావిన్స్|కాబూల్]], [[నంగర్‌హార్ ప్రావిన్స్|నంగర్‌హార్]] ప్రావిన్సుల్లో ఉన్నాయి. వాటిలో [[సురోబి]] అణకట్ట 1957లో [[జర్మనీ]] సహాయంతో నిర్మించబడింది. ఇది కాబూల్ నగరానికి జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి చేసే ప్రధాన వనరులలో ఒకటి. [[నఘ్లు ఆనకట్ట]], [[దరుంటా అణకట్ట|దరుంటా అనకట్ట]]లను 1960లలో [[సోవియట్ యూనియన్]] శాస్త్రవేత్తలు నిర్మించారు. [[పాకిస్తాన్]]లోని [[పెషావర్ లోయ]]లో, [[పెషావర్]] నగరానికి వాయవ్యంగా సుమారు 20 కి.మీ. దూరంలో వార్సాక్ అనకట్ట ఉంది.<ref name=":0" /> ==చరిత్ర== ===ఆసియాపై అలెగ్జాండర్ మహారాజు దండయాత్ర=== [[అర్రియన్]] రచించిన ''[[Anabasis Alexandri|ది క్యాంపెయిన్స్ ఆఫ్ అలెగ్జాండర్]]'' గ్రంథంలో కాబూల్ నదిని '''Κωφήν''' (''కోఫేన్''; లాటిన్ రూపం ''కోఫెన్'') అని పేర్కొన్నారు.<ref name=Arrian>Arrian, John Rooke; {{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=dnwMAAAAYAAJ&pg=PA256 |author=Arrian |translator-last=Rooke |translator-first=John |title=Arrian's History of the expedition of Alexander the Great: and conquest of Persia |publisher=J. Davis |date=1813 |chapter=A brief account of all the authors who have touched upon the history of Alexander |edition=2nd}}</ref><ref name=Cawthorne>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=oxyz0v9T74sC&pg=PA156 |first=Nigel |last=Cawthorne|title=Alexander the Great |publisher=Haus Publishing |year=2004}}</ref><ref name=Heckel>{{cite book |first=Waldemar |last=Heckel |url=https://books.google.com/books?id=DO6QMPLRiEUC&pg=PA13 |title=The wars of Alexander the Great, 336-323 B.C |publisher=Taylor & Francis |year=2003}}</ref><ref name=Romm>{{cite book |editor-last=Romm|editor-first=James S. |translator-first=Pamela |translator-last=Mensch |url=https://books.google.com/books?id=Mi9rOaE3x6gC&q=Chronology++Alexander+the+Great&pg=PR22 |title=Alexander the Great: selections from Arrian, Diodorus, Plutarch, and Quintus Curtius |publisher=Hackett Publishing |date=2005}}</ref> [[ఫిలోస్ట్రాటస్]] రచించిన ''లైఫ్ ఆఫ్ అపొల్లోనియస్ ఆఫ్ టయానా'' రెండవ పుస్తకంలో, అపొల్లోనియస్ [[కాకసస్ పర్వతాలు]] దాటి [[సింధు లోయ]] వైపు ప్రయాణించే సమయంలో కోఫెన్ నదిని దాటినట్లు పేర్కొనబడింది. [[File:Kabul River, Old Bridge, Bala Hissar in the Distance WDL11484.png|thumb|[[రెండవ ఆంగ్లో-ఆఫ్ఘాన్ యుద్ధం]] (1878–1880) సమయంలో చిత్రీకరించిన కాబూల్ నదిపై ఉన్న ఐదు వంతెనలలో ఒకటి. నేపథ్యంలో [[బాలా హిసార్, కాబూల్|బాలా హిసార్]] కోట కనిపిస్తుంది.]] ===ఆధునిక యుగం=== [[File:66-175 Kabul Afghanistan 1966.jpg|thumb|1966లో కాబూల్ నగరం గుండా ప్రవహిస్తున్న కాబూల్ నది]] 1990ల నుండి కాబూల్ నది వేసవి కాలంలో తీవ్రమైన కరువు పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటోంది.<ref name=":0" /> సుమారు 2019 మార్చి నుండి, [[మక్రోయాన్ మురుగునీటి శుద్ధి కేంద్రం]] నుండి ప్రతి నెలా పదివేలల గ్యాలన్ల శుద్ధి చేయని మురుగునీరు కాబూల్ నదిలోకి విడుదల చేయబడుతున్నట్లు నివేదించబడింది. దీని కారణంగా నది తీరంలో నివసించే సుమారు 3,000 కుటుంబాల్లో జీర్ణాశయ సంబంధిత ఆరోగ్య సమస్యలు ఏర్పడినట్లు సమాచారం.<ref>{{cite news |title=Sewage from US Embassy, NATO headquarters dumped into Kabul River due to aging infrastructure |date=September 12, 2020 |newspaper=Stars and Stripes |url=https://www.stripes.com/news/sewage-from-us-embassy-nato-headquarters-dumped-into-kabul-river-due-to-aging-infrastructure-1.644860 |first1=J.P. |last1=Lawrence |first2=Zubair |last2=Babakarkhail}}</ref> ==ఇవి కూడా చూడండి== * [[ఆఫ్ఘానిస్తాన్ నదుల జాబితా]] * [[పాకిస్తాన్ నదుల జాబితా]] == గమనికలు == {{notelist}} ==మూలాలు== {{Reflist}} ==బాహ్య లింకులు== * [https://www.iranicaonline.org/articles/kabul-river కాబూల్ నది]. ''[[Encyclopaedia Iranica]]''. {{Commons category}} {{EB1911 poster|Kabul River}} {{coord|33|55|0|N|72|13|56|E|type:river_region:PK_dim:7500|display=title}} {{Authority control}} [[వర్గం:కాబూల్ నది]] [[వర్గం:ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నదులు]] [[వర్గం:పాకిస్తాన్ నదులు]] [[వర్గం:ఆసియాలో అంతర్జాతీయ నదులు]] [[వర్గం:ఋగ్వేద నదులు]] [[వర్గం:కాబూల్ ప్రావిన్స్ భౌగోళిక స్వరూపాలు]] [[వర్గం:నంగర్‌హార్ ప్రావిన్స్ భౌగోళిక స్వరూపాలు]] [[వర్గం:ఖైబర్ పఖ్తూన్‌ఖ్వా నదులు]] [[వర్గం:పంజాబ్ (పాకిస్తాన్) నదులు]] [[వర్గం:జలాలాబాద్]] [[వర్గం:కాబూల్]] [[వర్గం:సింధు నది పరీవాహక ప్రాంతం]] t3tb9czzjh5kqnj1ty9pyl42ao3rj7r 0 496023 4890980 4850982 2026-06-25T16:04:03Z InternetArchiveBot 88395 2 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890980 wikitext text/x-wiki [[File:Kanyarkali.jpg|thumb|కన్నియార్ కళి ప్రదర్శన]] [[File:Kanyarkali in Panthal.jpg|thumb|వెట్టువకణక్కర్ పొరట్టు]] [[File:Ashan Sri Pallassana Dwarakakrishnan.jpg|thumb|right|ఆశాన్ దివంగత పల్లస్సన కె. ద్వారకృష్ణన్ నాయర్]] [[File:Kanyarkali Mannan Mannathi Vadavannur.jpg|thumb|మన్నన్ పొరట్టు]] [[File:Vattakalipallassana.JPG|thumb|వట్టకళి ప్రదర్శన]] '''కన్నియార్ కళి''' అనేది భారతదేశంలోని [[కేరళ]] రాష్ట్రం, [[పాలక్కాడ్ జిల్లా]]లోని [[అలత్తూర్]], [[చిట్టూర్]] తాలూకాల గ్రామ దేవాలయాలలో ప్రదర్శించబడే ఒక జానపద నృత్య-ఆచార సంప్రదాయం. ఈ కార్యక్రమం సాధారణంగా [[విషు]] పండుగ వేడుకలలో భాగంగా, [[ఏప్రిల్]], మే నెలలలో జరిగే వేళ (గ్రామోత్సవం) అనంతరం నిర్వహించబడుతుంది. ఇది [[నాయర్]] కులాలకు చెందిన వ్యవసాయోత్సవ నృత్యం.<ref>{{cite book |title=Malayalam Literary Survey, Volume 1, Issue 2-4 |publisher=Kerala Sahithya Akademi|year=1977 |page=185}}</ref> "కన్నియార్ కళి" అనే పేరు ఉన్నప్పటికీ, దీనికి [[కన్నకి]] ఆరాధనతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు.<ref>{{cite book |last1=T. Madhava Menon |title=A Handbook of Kerala, Volume 2 |publisher=International School of Dravidian Linguistics, 2002 |page=423}}</ref> [[File:Erattakudan2.JPG|thumb|కన్నియార్ కళిలో ఎరట్టకుడన్ పొరట్టు]] అలాగే, కన్నియార్ కళికి కేరళకు చెందిన సాంప్రదాయ జ్యోతిష్యుల సమాజమైన [[కణియార్]] వర్గంతో కూడా ఎలాంటి సంబంధం లేదు.<ref>{{cite book |last1=Chummar Choondal |title=Studies in Folklore of Kerala |publisher=College Book House |page=78}}</ref> == ప్రదర్శన == ఈ నృత్యం రాత్రివేళ ప్రారంభమై తెల్లవారుజామున ముగుస్తుంది. సాధారణంగా ఇది వరుసగా నాలుగు రాత్రులు నిర్వహించబడుతుంది. కొన్ని గ్రామాలలో మాత్రం వరుసగా మూడు రాత్రులపాటు మాత్రమే నిర్వహిస్తారు.<ref>{{Citation needed|date=September 2025}}</ref> సమాజానికి చెందిన పురుషులు దేవాలయంలో సమావేశమై ''వట్టకళి'' (అక్షరార్థంగా "వృత్తాకార నృత్యం") అనే లయబద్ధమైన వలయాకార నృత్యాన్ని ప్రదర్శించడం ద్వారా కార్యక్రమం ప్రారంభమవుతుంది. వట్టకళి అనంతరం అనేక ''పొరట్టు'' ప్రదర్శనలు జరుగుతాయి.<ref>{{cn|date=September 2021}}</ref> ''పొరట్టు'' అనే పదానికి అక్షరార్థంగా హాస్యనాటకం లేదా ప్రహసనం అనే అర్థం వస్తుంది. పొరట్టుకు నిర్దిష్టమైన రూపకల్పన ఉండదు. అయితే ప్రతి పొరట్టు సాధారణంగా ఒక గంటపాటు కొనసాగుతుంది. ఈ ప్రదర్శనలలో మధ్యయుగ కేరళ, తమిళనాడులలోని వివిధ కులాలు, తెగల జీవన విధానం, సామాజిక ఆచారాలు చిత్రించబడతాయి. వివిధ కులాలు, తెగలను ప్రతిబింబించే కారణంగా ప్రతి పొరట్టులో వేషధారణ, నృత్యశైలి, పాటలు, లయలు భిన్నంగా ఉంటాయి. యోధ తెగలు లేదా ఉగ్ర స్వభావం కలిగిన తెగలను చిత్రించే కొన్ని పొరట్టుల్లో కర్రయుద్ధాలు, యుద్ధకళలను పోలిన కదలికలు కనిపిస్తాయి. మరికొన్ని పొరట్టుల్లో నెమ్మదైన, లయబద్ధమైన కదలికలు ఉంటాయి. కొన్ని పొరట్టులు హాస్యరసంతో నిండి ఉంటాయి. వాటిలో చాలా కాలం తర్వాత విడిపోయిన భార్యాభర్తలు మళ్లీ కలుసుకునే కథాంశాలను ప్రదర్శిస్తారు.<ref>{{Cite book|chapter-url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00520537/|title = Traditions orales dans le monde indien|chapter = Les (Petites) vertus de la farce. Imaginaire et société dans un théâtre populaire du Kérala|series = Purusartha n°18|year = 1996|pages = 343–366|publisher = EHESS | last1=Tarabout | first1=Gilles | last2=Vitalyos | first2=Dominique }}</ref> ఈ ప్రదర్శన కోసం ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన చతురస్రాకార వేదికను ''పండల్'' అని పిలుస్తారు. ఈ పండల్ దేవాలయం ముందు లేదా దేవాలయ ప్రాంగణంలో ఏర్పాటు చేయబడుతుంది. పండల్ మధ్యలో ఒక దీపం వెలిగించి ఉంచుతారు. దీని పైకప్పు తొమ్మిది స్తంభాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. గాయకులు వేదిక మధ్యభాగంలో కూర్చుంటారు. నర్తకులు పండల్ అంచుల వెంట వృత్తాకారంలో నృత్యం చేస్తారు. ఈ నృత్యంలో పాడే పాటలు ప్రధానంగా [[మలయాళం]] భాషలో ఉంటాయి. కొన్ని పొరట్టులలోని పాటలపై [[తమిళం]] భాష ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఈ ప్రదర్శనలో ఉపయోగించే వాద్యపరికరాలు [[ఇలతాళం]], [[చెండ]], చెంగళం. [[మద్దలం]] వట్టకళి ప్రదర్శనకు సహవాద్యంగా ఉపయోగించబడుతుంది. ఈ కళారూపంలో పాల్గొనేవారు పూర్తిగా పురుషులే. మహిళా పాత్రలను పురుషులే [[వేషాంతరం]] ద్వారా పోషిస్తారు. వారు మహిళల శరీర భాష, మాట్లాడే విధానం, హావభావాలను అనుకరిస్తారు. ఇటీవలి దశాబ్దంలో మహిళలు కూడా కన్నియార్ కళిలో ప్రవేశించారు. [[కక్కాయూర్]]లో నిర్వహించిన ఒక దేశప్పండల్ కార్యక్రమంలో మహిళలు తొలిసారిగా కన్నియార్ కళి ప్రదర్శనలో పాల్గొన్నారు.<ref>{{cn|date=March 2025}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లంకెలు == {{commons category|Kanyarkali}} * [https://www.tattamangalam.com/newsite/2001/04/22/kanyar-kali-announcement-of-the-year-1966/ 1966 నాటి కన్నియార్ కళి ప్రకటన] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260207020705/https://www.tattamangalam.com/newsite/2001/04/22/kanyar-kali-announcement-of-the-year-1966/ |date=2026-02-07 }} * [https://www.tattamangalam.com/newsite/2013/02/21/kanyarkali-2012-photos-2/ 2012 తట్టమంగళం కన్నియార్ కళి చిత్రాలు] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260207021031/https://www.tattamangalam.com/newsite/2013/02/21/kanyarkali-2012-photos-2/ |date=2026-02-07 }} * [http://www.tattamangalam.com/newsite/2012/01/05/kanyarkali-1992-photos/ 1992 తట్టమంగళం కన్నియార్ కళి] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326082545/http://www.tattamangalam.com/newsite/2012/01/05/kanyarkali-1992-photos/ |date=26 March 2023 }} * [http://kanyarkali-palakkad.blogspot.in/ కన్నియార్ కళిపై గిరిజావల్లభన్ బ్లాగు] * [http://bp0.blogger.com/_pPLZpYqWVgY/SIMlGxvcm7I/AAAAAAAAACA/fUXAmp_rADI/s1600-h/13.jpg తట్టమంగళంలో కన్నియార్ కళి] * [http://bp3.blogger.com/_pPLZpYqWVgY/SIMkahMEaJI/AAAAAAAAAB4/O7V7Fh6Nqvc/s1600-h/11.jpg కన్నియార్ కళిలో పొరట్టు ప్రదర్శనలు] * [http://bp2.blogger.com/_pPLZpYqWVgY/SIMjFHRJY2I/AAAAAAAAABw/1zW7qQv-Gm0/s1600-h/1.jpg పొరట్టు పరిచయం] * [http://tattamangalam.bizhat.com/souhrida2005May/ పాలక్కాడ్ జిల్లా తట్టమంగళంలోని శ్రీకురుంబ దేవాలయంలో నిర్వహించిన పొరట్టు నృత్యాల చిత్రాలు] [[వర్గం:కేరళలో హిందూ పండుగలు]] [[వర్గం:కేరళ నృత్యాలు]] [[వర్గం:భారతదేశ జానపద ఉత్సవాలు]] [[వర్గం:భారతదేశ నృత్య ఉత్సవాలు]] [[వర్గం:పాలక్కాడ్ జిల్లాలో పండుగలు]] [[వర్గం:ఏప్రిల్ ఆచారాలు]] [[వర్గం:మే ఆచారాలు]] [[వర్గం:భారతీయ నృత్యరీతులు]] 69wc93cu9bpd309zbzgkkn7g5bw1xz0 0 496082 4890994 4851053 2026-06-25T17:54:08Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890994 wikitext text/x-wiki [[File:Jogis, snake charmers, Hindoos of low caste, Delhi (NYPL b13409080-1125444).jpg|thumb|1868లో చిత్రీకరించిన పాము మంత్రగాళ్లు]] '''కల్బేలియా'''లు భారతదేశంలోని [[రాజస్థాన్]] రాష్ట్రంలోని [[థార్ ఎడారి]] ప్రాంతానికి చెందిన ఒక పాము మంత్రగాళ్ల తెగ.<ref>{{cite web |url=http://www.indianfolkdances.com/kalbelia-folk-dances-of-rajasthan.html |title=Kalbelia Folk Dances of Rajasthan}}</ref> నృత్యం వారి సంస్కృతిలో అంతర్భాగంగా ఉండి, పురుషులు, మహిళలు ఇద్దరూ దీనిని ప్రదర్శిస్తారు. కల్బేలియాలు [[నాథ్]] శైవ సంప్రదాయానికి చెందినవారు. వీరు మహర్షి [[కనిఫ్‌నాథ్ ]]ను అనుసరిస్తారు. ఒక పురాణకథ ప్రకారం కనిఫ్‌నాథ్ విషంతో నిండిన ఒక పాత్రను త్రాగి, విషపూరిత పాములు, ఇతర జంతువులను నియంత్రించే శక్తిని పొందినట్లు చెబుతారు.<ref name="Kalbelia">{{cite AV media |date=21 March 2022 |title=Kalbelia - Tribe of Rajasthan |language=Hindi |url=https://www.youtube.com/watch?v=80mRulg6oS4 |access-date=11 July 2022 |publisher=Epic Channel}}</ref><ref name="DB">{{cite news |date=28 November 2019 |title=Kalbelia society did Guru Puja on Guru Kanifnath Samadhi Day |url=https://www.bhaskar.com/rajasthan/rajsamand/news/rajasthan-news-kalbelia-society-did-guru-worship-at-guru-kanifnath-samadhi-053645-4200770.html |newspaper=Dainik Bhaskar}}</ref> == వ్యుత్పత్తి == "కల్బేలియా" అనే పేరుకు ఒక వివరణ ప్రకారం, ఇది "కల్" (పాము), "బేలియా" (స్నేహితుడు) అనే పదాల కలయిక.<ref name="Khairnar">{{Cite web|author=Rajendra Vasant Khairnar|url=https://pdfs.semanticscholar.org/6a74/f1f8f9284e9318d09d84d69a2965ab9bc6d3.pdf|title=Inconceivable creation- the kalbeliya dance from & its conception to worldwide identification|publisher=Shodhkosh, Journal of visual and performing arts}}</ref> మరొక వివరణ ప్రకారం, ఈ పేరు "మరణపు పాత్ర" అనే అర్థాన్ని సూచిస్తుంది. ఇందులో ''కాల్'' అంటే మరణం, ''బేలియా'' అంటే పాత్ర. ఈ అర్థం వారి విశ్వాస వ్యవస్థలో ప్రముఖుడైన కనిఫ్‌నాథ్ మహర్షికి సంబంధించిన ఒక మూలపురాణాన్ని సూచిస్తుంది. ఆ కథనం ప్రకారం ఆయన విషపూరిత పానీయంతో నిండిన ఒక పాత్రను సేవించారు. మరణాన్ని జయించిన ఆ మహర్షిపై తమ భక్తిని వ్యక్తం చేయడానికి ఆయన అనుచరులు "కల్బేలియా" అనే పేరును స్వీకరించారని చెబుతారు.<ref name="TOI"/> == చరిత్ర == కల్బేలియాలు 12వ, 13వ శతాబ్దాలను తమ స్వర్ణయుగంగా భావిస్తారు. అయితే రాజపుత్ర రాజు [[పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్]] [[ముహమ్మద్ ఘోరీ]] చేతిలో ఓడిపోయిన తరువాత వారి పరిస్థితి క్షీణించింది. 14వ శతాబ్దంలో ఇస్లామీయ పాలకుల వేధింపులు, [[ఇస్లాంలో బలవంతపు మతమార్పిడి|బలవంతపు మతమార్పిడుల]] కారణంగా వారు ప్రస్తుత రాజస్థాన్ ప్రాంతాన్ని విడిచి [[గుజరాత్]], [[మధ్యప్రదేశ్]], [[మహారాష్ట్ర]] ప్రాంతాలకు వలస వెళ్లారు. అనంతరం పాముల విన్యాసాలు, తమ సాంప్రదాయ కల్బేలియా నృత్య ప్రదర్శనలతో వినోదం అందించేందుకు వారిని [[మొఘల్ సామ్రాజ్యం|మొఘల్ రాజదర్బారులకు]] ఆహ్వానించారు.<ref name="Khairnar"/> బ్రిటిష్ పాలన కాలంలో, కల్బేలియాలు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో రహస్య సందేశాలను చేరవేయడం, అలాగే బ్రిటిష్ పర్యవేక్షణలో ఉన్న రహదారులను తప్పించుకొని వివిధ రాష్ట్రాలు లేదా సరిహద్దులను చేరుకోవలసిన విప్లవకారులకు కఠినమైన ఎడారి ప్రాంతాలను దాటేందుకు సురక్షిత మార్గదర్శకత్వం అందించడం ద్వారా పాల్గొన్నారు.<ref name="TOI"/> ఈ కారణంగా<ref name="Mishra">{{cite journal |journal= JSTOR|last1= Mishra|first1= Mahendra Kumar |year= 2013| title= Oral Traditions of Nomads of Central India| url=https://www.jstor.org/stable/27342219|publisher=Sahitya Akademi| jstor= 27342219}}</ref>, వారు [[సంచార జీవనం|సంచారజాతి]]కి చెందినవారు కావడంతో ఏ పరిపాలనా వ్యవస్థ పరిధిలోనూ లేకపోవడం వల్ల, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం కల్బేలియాలను క్రిమినల్ ట్రైబ్స్ యాక్టు కింద చేర్చి “వారసత్వ నేరస్తులు”గా ప్రకటించింది. దీనివల్ల వారు సామాజిక ముద్రవేతకు గురయ్యారు. భారత స్వాతంత్ర్యం అనంతరం 1952లో క్రిమినల్ ట్రైబ్స్ చట్టం రద్దు చేయబడింది, ఈ తెగను “డీనోటిఫైడ్” వర్గంగా గుర్తించారు. అయినప్పటికీ, గతంలోని ముద్ర కారణంగా ఇతర సమాజాల నుండి సామాజిక, ఆర్థిక వివక్ష నేటికీ కొనసాగుతోంది.<ref name="NDTV">{{cite news|date=27 April 2023|title=Examining Access To Healthcare For Rajasthan’s Kalbelia Community|url=https://swachhindia.ndtv.com/examining-access-to-healthcare-for-rajasthans-kalbelia-community-76330/|newspaper=NDTV|access-date=2 May 2026|archive-date=10 మే 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260510230842/https://swachhindia.ndtv.com/examining-access-to-healthcare-for-rajasthans-kalbelia-community-76330/|url-status=dead}}</ref><ref name="Behera">{{cite news |last= Behera|first= Partha|date=29 January 2025|title=PRSU status calls for SC status for denotified Nat caste in CG|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/raipur/prsu-study-calls-for-st-status-for-denotified-nat-caste-in-cg/articleshow/117653843.cms|newspaper=Times of India|access-date= 2 May 2026}}</ref> == సాంస్కృతిక ఆచారాలు == [[File:Rajasthan folk dance.jpg|thumb|రాజస్థానీ జానపద నృత్యం – కల్బేలియా]] కల్బేలియాలు ప్రధానంగా రెండు వర్గాలుగా విభజించబడ్డారు: డాలీవాల్, మేవారా. ప్రాచీన కాలంలో వారు తరచుగా ఒక ప్రాంతం నుండి మరొక ప్రాంతానికి సంచరిస్తూ జీవించేవారు. వారి సాంప్రదాయ వృత్తి పాములను పట్టడం, [[పాము విషం]]ను విక్రయించడం. వారు పాములు, కుక్కలు, కోళ్లు, గుర్రాలు, గాడిదలు, పందులు, మేకలను పెంచుతారు. అందువల్ల వారి నృత్య కదలికలు, దుస్తులు పాముల కదలికలను పోలి ఉంటాయి. వీరిని సపేరా, జోగీరా, గట్టీవాలా, పూగీవారా అనే పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు. కల్బేలియాల అతిపెద్ద సమూహం [[పాలి జిల్లా]]లో ఉంది. అదనంగా [[అజ్మేర్]], [[చిత్తోర్‌గఢ్]], [[ఉదయ్‌పూర్ జిల్లా]]లలో కూడా గణనీయమైన సంఖ్యలో నివసిస్తున్నారు. వీరు సంచార జీవనం గడుపుతూ [[షెడ్యూల్డ్ తెగలు]]కు చెందినవారిగా గుర్తించబడ్డారు.<ref>{{cite book|title=People of India Vol. XXXVIII |first1=Kumar Suresh |last1=Singh |first2=B. K. |last2=Lavania |first3=D. K. |last3=Samanta |first4=S. K. |last4=Mandal |first5=N. N. |last5=Vyas |author6=Anthropological Survey of India |article=Suthar |pages=1012 |publisher=Popular Prakashan}}</ref><ref>{{cite book|title=Snake Charmers: The Jogi Nath Kalbelias of Rajastan |first=Miriam |last=Robertson |pages=323 |publisher=Illustrated Book Publishers |year=1998 |isbn=81-85683-29-8}}</ref> సాంప్రదాయంగా కల్బేలియా పురుషులు వెదురు బుట్టల్లో నాగుపాములను పెట్టుకుని గ్రామాల్లో ఇంటింటికి తిరిగేవారు. అదే సమయంలో వారి మహిళలు పాటలు పాడుతూ, నృత్యాలు చేస్తూ భిక్షాటన చేసేవారు. వారు [[నాగుపాము]]ను పవిత్రంగా భావించి, దానిని చంపకూడదని బోధిస్తారు. గ్రామాల్లో ఏదైనా పాము ఇంట్లోకి ప్రవేశిస్తే, దానిని చంపకుండా పట్టుకుని దూరంగా తీసుకెళ్లడానికి కల్బేలియాలను పిలిచేవారు. సాంప్రదాయంగా కల్బేలియాలు గ్రామ సమాజ అంచుల్లో నివసించే వర్గంగా పరిగణించబడ్డారు. వారు ''డేరాలు'' అని పిలువబడే తాత్కాలిక శిబిరాలలో నివసిస్తారు. కాలక్రమేణా ఒకే మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ తమ డేరాలను ఒక ప్రాంతం నుండి మరొక ప్రాంతానికి తరలిస్తుంటారు. తరతరాలుగా వారు స్థానిక వృక్షజాలం, జంతుజాలంపై ప్రత్యేక అవగాహనను సంపాదించారు. వివిధ వ్యాధుల చికిత్సకు ఉపయోగపడే [[మూలికా వైద్యం|ఔషధ మూలికల]] గురించి వారికి మంచి పరిజ్ఞానం ఉంది. ఇది వారికి మరో ఆదాయ వనరుగా కూడా ఉపయోగపడుతుంది.<ref>{{cite book|last1=Brower |first1=Barbara |last2=Johnston |first2=Barbara Rose |url=https://books.google.com/books?id=hqwYDQAAQBAJ&dq=Kalbelia+india+cobras&pg=RA1-PT20|title=Disappearing Peoples? Indigenous Groups and Ethnic Minorities in South and Central Asia |date=17 September 2016 |publisher=Routledge |isbn=978-1-315-43039-3 }}</ref> [[1972 వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం]] అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత, కల్బేలియాలు తమ సాంప్రదాయ పాముల సంరక్షణ, పాము పట్టే వృత్తి నుండి దూరమయ్యారు. ప్రస్తుతం ప్రదర్శనా కళలే వారికి ప్రధాన ఆదాయ వనరుగా మారాయి. ఈ కళారూపాలు భారతదేశంలోనే కాకుండా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో కూడా విశేష గుర్తింపును పొందాయి. అయితే ప్రదర్శనలకు అవకాశాలు నిరంతరం లభించవు; అవి పర్యాటక రంగంపై ఆధారపడి ఉంటాయి, అది కూడా కాలానుగుణంగా మారుతుంది. అందువల్ల సమాజంలోని అనేక మంది జీవనోపాధి కోసం వ్యవసాయ కూలి పనులు చేయడం లేదా పశువులను మేపడం వంటి పనులను చేపడతారు.<ref name="unesco" /> === మతం === కల్బేలియాలు [[హిందూమతం|హిందువులు]], [[నాథ సంప్రదాయం]] (శైవ ఉపసంప్రదాయం)కు అంకితభావంతో ఉన్న అనుచరులు. వారి ఆధ్యాత్మిక జీవితం [[శివుడు|పరమశివుడు]], పవిత్రమైన [[నాగులు]] చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. పాములతో వారి గాఢమైన అనుబంధం [[మనసా దేవి]] వంటి దేవతల ఆరాధనలోనూ, నాగుపామును దైవ స్వరూపంగా గౌరవించే [[నాగపంచమి]] పండుగ ఆచరణలోనూ ప్రతిఫలిస్తుంది.<ref name="Khairnar"/> మరో శైవ సంప్రదాయమైన [[లింగాయతులు]] మాదిరిగానే, కల్బేలియాలు కూడా తమ మరణించిన వారిని దహనం చేయకుండా సమాధి చేస్తారు (ఇది చాలా మంది హిందువుల ఆచారానికి భిన్నం). సమాధులపై శివుని వాహనమైన [[నంది (హిందూమతం)|నంది]] విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠిస్తారు.<ref name="Khairnar"/> === కల్బేలియా నృత్యం === [[File:Traditional Kalbeliya in Cold Desert Night.jpg|thumb|ఎడారిలో ప్రదర్శన ఇస్తున్న కల్బేలియా నర్తకి]] కల్బేలియా నృత్యం రాజస్థాన్‌కు చెందిన ప్రసిద్ధ జానపద నృత్యరూపం. ఇది కల్బేలియా సంస్కృతిలో అంతర్భాగంగా పరిగణించబడుతుంది. వారి పాటలు, నృత్యాలు కల్బేలియాలకు గర్వకారణం మాత్రమే కాకుండా వారి గుర్తింపుకు కూడా చిహ్నాలుగా నిలుస్తాయి. ఇవి పాములను ఆడించే సమాజంగా ఉన్న కల్బేలియాలు మారుతున్న సామాజిక-ఆర్థిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా తమను తాము ఎలా సృజనాత్మకంగా మార్చుకున్నారో ప్రతిబింబిస్తాయి. [[File:KAMLA SAPERA.jpg|thumb|రాజస్థాన్‌కు చెందిన కల్బేలియా తెగకు చెందిన నర్తకి]] ఈ నృత్యాన్ని ప్రధానంగా మహిళలు ప్రదర్శిస్తారు. వారు పొడవైన నల్లని ఘాఘ్రాలు (స్కర్టులు) ధరించి, పాముల కదలికలను అనుకరిస్తూ తిరుగుతూ నృత్యం చేస్తారు. పైభాగంలో ''అంగరఖీ'', తలపై ''ఓఢ్ని'', దిగువ భాగంలో ''లెహంగా'' ధరిస్తారు. ఈ దుస్తులు సాధారణంగా నలుపు, ఎరుపు రంగుల మిశ్రమంతో ఉండి, అద్భుతమైన ఎంబ్రాయిడరీతో అలంకరించబడతాయి. [[File:Rajasthani Kalbelia dancer performing at Khajuraho Dance Festival 2026 (2).jpg|thumb|రాజస్థానీ కల్బేలియా నర్తకి]] పురుషులు [[పుంగి]] (పాములను ఆకర్షించేందుకు సంప్రదాయంగా ఉపయోగించే వాయిద్యం), [[డఫ్|డుఫ్లీ]], [[బీన్]], [[ఖంజరీ]], [[మోర్చంగ్]], ''ఖురాలియో'', [[ఢోలక్]] వంటి వాద్యాలను వాయిస్తూ నృత్యానికి తాళాన్ని అందిస్తారు. నర్తకులు సంప్రదాయ పచ్చబొట్లు వేయించుకొని, చిన్న అద్దాలు, వెండి దారాలతో అద్భుతంగా అలంకరించిన నగలు, వస్త్రాలు ధరిస్తారు. ప్రదర్శన కొనసాగేకొద్దీ సంగీతం వేగవంతమవుతుంది; అదే విధంగా నృత్యం కూడా మరింత వేగంగా, ఉత్సాహభరితంగా మారుతుంది.<ref name="unesco">{{cite web |url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00340 |title=Kalbelia folk songs and dances of Rajasthan |publisher=[[UNESCO]]}}</ref> కల్బేలియా పాటలు జానపద కథలు, పురాణ గాథల ఆధారంగా రూపొందించబడతాయి. [[హోళీ]] పండుగ సందర్భంగా ప్రత్యేక నృత్య ప్రదర్శనలు నిర్వహిస్తారు. కల్బేలియాలకు ప్రదర్శనల సమయంలో తక్షణమే పాటల సాహిత్యాన్ని సృష్టించడం, అలాగే సందర్భానుసారంగా పాటలను స్వేచ్ఛగా రూపాంతరం చేయడం అనే ప్రత్యేక ఖ్యాతి ఉంది. ఈ పాటలు, నృత్యాలు తరతరాలుగా మౌఖిక సంప్రదాయం ద్వారా సంక్రమించాయి. వీటికి లిఖిత పాఠ్యాలు గానీ, శిక్షణా మాన్యువల్స్ గానీ లేవు. 2010లో [[రాజస్థాన్ ]]కు చెందిన కల్బేలియా జానపద గీతాలు, నృత్యాలను [[యునెస్కో]] తన [[మానవజాతి అమూర్త సాంస్కృతిక వారసత్వం]] జాబితాలో చేర్చింది.<ref name="unesco"/> == ప్రముఖులు == * '''డా. గులాబో సపేరా''' – కల్బేలియా నృత్యరూపాన్ని పునరుజ్జీవింపజేసి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు తీసుకురావడంలో చేసిన విశేష కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం ఆమెకు [[పద్మశ్రీ]] పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.<ref name="TOI">{{cite news |date=15 April 2026|title=Who is Gulabo Sapera?|url=https://timesofindia.indiatimes.com/etimes/trending/who-is-gulabo-sapera-rajasthani-woman-once-buried-alive-who-brought-back-the-kalbelia-dance-from-the-dead-british-trenches/articleshow/130275017.cms|newspaper=Times of India|access-date=2 May 2026}}</ref> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[గులాబో సపేరా]] * [[ఘూమర్]] == మూలాలు == {{reflist}} == బాహ్య లంకెలు == * [http://www.rajasthanikalbeliyafolkdance.com Kalbelia: Kamla Sallu Nath Sapera & Party] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412110713/https://www.rajasthanikalbeliyafolkdance.com/ |date=12 April 2022 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=YPZT3eoARY0&t=6s Jaisalmer Ayo: Gateway of the Gypsies] * [https://web.archive.org/web/20170523095415/http://rajasthanikalbeliadance.com/ About culture of Kalbelia by Suramnath Kalbelia Sapera] * [http://www.galli.in/2012/03/kalbelias-christian-stejskal.html Photo essay on the Kalbelias] * [https://web.archive.org/web/20090821112609/http://indianclothing.tribe.net/photos/680d7489-a138-452c-a528-3a5a4728aafd Kalbelia costume] * [https://web.archive.org/web/20090609181740/http://www.kalbelia.com/Kalbelia.html Kalbelia: Rajki-Puran Nath Sapera & Party] * [https://web.archive.org/web/20101230025847/http://worldmusiccentral.org/dokuwiki/doku.php/kalbelia "Kalbelia", World Music Central] * [https://www.youtube.com/watch?v=aNUYGRn3W9Q Kalbelia: Cobra Gypsies - full documentary] * [https://www.youtube.com/watch?v=hg_lsEcy2mM Kalbelia Folk Music and Dance From Rajasthan] * [http://cultureshakti.com/Kalbelia Kalbelia in USA - Katrina Ji]{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.youtube.com/watch?v=sFW2uZSoX_Q Dance of Destiny: Reconnecting With the Kalbelias] {{Dom people}} {{Dance in India}} [[Category:రాజస్థాన్ సంస్కృతి]] [[Category:రాజస్థాన్ జానపద నృత్యాలు]] [[Category:మానవజాతి అమూర్త సాంస్కృతిక వారసత్వం]] [[వర్గం:భారతదేశ సాంస్కృతిక చరిత్ర]] [[Category:రాజస్థాన్ షెడ్యూల్డ్ తెగలు]] [[Category:భారతదేశ అమూర్త సాంస్కృతిక వారసత్వం]] aajrq62mdkxyro3cjelugppvtltrrou 0 496854 4891043 4857268 2026-06-26T03:12:36Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891043 wikitext text/x-wiki {{Short description|కేబినెట్ మంత్రి, అస్సాం}} {{Use dmy dates|date=July 2022}} {{Infobox officeholder | name = కౌశిక్ రాయ్ | image = Assam Minister Kaushik Rai.jpg | image_size = 200 | caption = 2025లో రాయ్ | birth_name = | birth_date = 20 ఫిబ్రవరి | birth_place = | occupation = రాజకీయ నాయకుడు | known_for = | spouse = అర్చనా రాయ్ | mother = | father = | website = | office = [[కేబినెట్ మంత్రి]], [[అస్సాం ప్రభుత్వం]] | term_start = 7 డిసెంబర్ 2024 | term_end = | successor = | 1blankname = ముఖ్యమంత్రి | 1namedata = [[హిమంత బిశ్వ శర్మ]] | 2blankname = శాఖలు | 2namedata = {{bulleted list|ఆహారం, ప్రజా పంపిణీ, వినియోగదారుల వ్యవహారాలు|గనులు, ఖనిజాలు|[[బరాక్ వ్యాలీ అభివృద్ధి శాఖ|బరాక్ వ్యాలీ అభివృద్ధి]]}} | predecessor = {{ubl|[[రంజీత్ కుమార్ దాస్]] {{small|(ఆహారం)}}|[[జోగెన్ మోహన్]] {{small|(గనులు)}}}} | office1 = [[భారత శాసనసభ సభ్యుడు|సభ్యుడు, అస్సాం శాసనసభ]] | term_start1 = 3 మే 2021 | predecessor1 = [[రాజ్‌దీప్ గోయాలా]] | constituency1 = [[లాఖిపూర్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం|లాఖిపూర్]] | party = [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] }} '''కౌశిక్ రాయ్''' ఒక భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన అస్సాం శాసనసభ సభ్యుడిగా [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] తరఫున ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఆయన అస్సాం కేబినెట్‌లో మంత్రిగా సేవలందిస్తున్నారు. 2021లో జరిగిన [[2021 అస్సాం శాసనసభ ఎన్నికలు|అస్సాం శాసనసభ ఎన్నికల్లో]] లాఖిపూర్ నియోజకవర్గం నుండి విజయం సాధించారు.<ref>{{cite web |title=Lakhipur, Assam Assembly election result 2021 |url=https://www.indiatoday.in/elections/story/lakhipur-assam-assembly-election-result-2021-live-updates-1797761-2021-05-02 |website=India Today |access-date=28 May 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Kaushik Rai Election Results 2021: News, Votes, Results of Assam Assembly |url=https://www.ndtv.com/elections/assam-assembly-election-candidates-list-2021/kaushik-rai-03013-1 |website=NDTV.com |publisher=NDTV |access-date=28 May 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Tribune |first1=The Assam |title=BJP confident of winning Lakhipur Assembly seat: Kaushik Rai |url=https://assamtribune.com/bjp-confident-of-winning-lakhipur-assembly-seat-kaushik-rai/ |website=assamtribune.com |publisher=Assam Tribune |access-date=28 May 2021 |language=en |date=2021-03-09}}</ref> == విద్య == ఆయన గూరుచరణ్ కాలేజీ నుండి బి.కాం పట్టా పొందారు ఏ.కే. చందా లా కాలేజీ నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ లాస్ పట్టా పొందారు.<ref>{{cite web |title=Kaushik Rai(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- LAKHIPUR(SILCHAR) - Affidavit Information of Candidate |url=https://myneta.info/Assam2021/candidate.php?candidate_id=347 |website=myneta.info |publisher=MyNeta info |access-date=28 May 2021}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == <ref>Twitter</ref>[https://www.twitter.com/kaushikraimla Twitter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220913172502/https://twitter.com/kaushikraimla |date=2022-09-13 }} {{DEFAULTSORT:Rai, Kaushik}}{{Assam-BJP-politician-stub}} <references /> [[వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:భారతీయ రాజకీయ నాయకులు]] ckrne86y9z2gxmnp7p6ga2fyg4hrde8 0 497001 4891193 4856511 2026-06-26T09:18:29Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891193 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=గౌరవ్ గెరా|image=Gaurav Gera.jpg|caption=|birth_date={{birth date and age|1973|9|23|df=y}}|birth_place=ఫరీదాబాద్, [[హర్యానా]], భారతదేశం|occupation={{hlist|నటుడు|హాస్యనటుడు|టెలివిజన్ వ్యాఖ్యాత}}<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/gaurav-gera-039-s-tribute-to-kishore-kumar-with-musical-039-jhumroo-039-3905.html|title=Gaurav Gera's Tribute To Kishore Kumar With Musical 'Jhumroo'|date=25 March 2012|website=www.indiatvnews.com}}</ref>|known_for=|years_active=2001–ప్రస్తుతం}} '''గౌరవ్ గేరా''' (జననం 1973 సెప్టెంబరు 23), హిందీ సినిమాలు, టెలివిజన్ లలో పనిచేసే భారతీయ హాస్యనటుడు, నటుడు. ఆయన హిందీ సంగీత చిత్రం ఝుమ్రోలో కూడా పనిచేసాడు. <ref>{{Cite web|date=18 December 2012|title=Gaurav Gera excited about playing small town guy|url=https://zeenews.india.com/entertainment/idiotbox/gaurav-gera-excited-about-playing-small-town-guy_124702.html|website=Zee News}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 April 2013|title=Celebration time Shweta Gulati and Gaurav Gera - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/delhi/Celebration-time-Shweta-Gulati-and-Gaurav-Gera/articleshow/19428299.cms|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|date=5 April 2012|title=Live shows give unmatched high: Gaurav Gera|url=https://www.mid-day.com/articles/live-shows-give-unmatched-high-gaurav-gera/156945|website=mid-day|access-date=6 జూన్ 2026|archive-date=28 జూన్ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200628122725/https://www.mid-day.com/articles/live-shows-give-unmatched-high-gaurav-gera/156945|url-status=dead}}</ref> ఆయన ''జస్సి జైసీ కోయి నహీ'' చిత్రంలో నందు పాత్ర పోషించినందుకు బాగా పేరు పొందాడు.<ref>{{Cite web|date=7 July 2013|title=Never resorted to comedy that's crass: Gaurav Gera - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Never-resorted-to-comedy-thats-crass-Gaurav-Gera/articleshow/20944633.cms|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|last=Chattopadhyay|first=Sudipto|date=16 February 2006|title='I look much better in person'|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-i-look-much-better-in-person-1013313|website=DNA India}}</ref><ref>{{Cite web|date=28 November 2013|title=Will Kapil Sharma's Dulari be as good as Guthi?|url=https://zeenews.india.com/entertainment/idiotbox/will-kapil-sharmas-dulari-be-as-good-as-guthi_146961.html|website=Zee News}}</ref> 2025లో వచ్చిన ''[[ధురంధర్|ధురందర్]]'', దానికి కొనసాగింపుగా వచ్చిన [[ధురంధర్: ది రివెంజ్|ధురందర్ః ది రివెంజ్]] (2026) చిత్రాల్లో తన పాత్రకు ఆయన మరింత ప్రశంసలు అందుకున్నాడు. ''హరేగా నహీ ఇండియా'' (2020) అనే మ్యూజిక్ వీడియోలో ఆయన పాడాడు.<ref>{{Cite web|title=Gaurav Sharma's "Harega Nahi India" is dedicated to the Indians for their efforts and bravery|url=https://www.radioandmusic.com/entertainment/editorial/news/200820-gaurav-sharmas-harega-nahi-india-dedicated?amp|access-date=2024-08-27|website=www.radioandmusic.com|language=en}}</ref> == కెరీర్ == === టెలివిజన్ === ఆయన [[స్టార్ ప్లస్]] ''లైఫ్ నహీ హై లడ్డు''తో కెరీర్ ప్రారంభించాడు, ఆ తరువాత, ఆయన సోనీ టీవీ షో జస్సీ జైసీ కోయి నహీలో నందుగా సహాయ పాత్ర పోషించాడు.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/He-won-the-hearts-of-audience-as-Nandu-aka-Nandan-Verma-in-Jassi-Jaisi-Koi-Nahi-followed-by-numerous-projects-in-showbiz-along-with-some-movies-/articleshow/32657712.cms|title=Gaurav Gera says 'no' to regressive soaps|date=25 March 2014|work=The Times of India|access-date=1 February 2021|language=en}}</ref> ఆయన కోహి అప్నా సా, ''బాత్ హమారీ పక్కీ హై'', ''బబ్బన్ భాయ్ వర్సెస్ బిమ్లా తాయ్'' వంటి వివిధ షోలలో కూడా కనిపించాడు.<ref>{{Cite news|url=https://daily.bhaskar.com/news/ENT-gaurav-gera-opposite-kavita-kaushik-replaces-amit-mistry-in-tota-maina-4108272-NOR.html|title=Gaurav Gera opposite Kavita Kaushik, replaces Amit Mistry in Tota Maina!|date=11 December 2012|work=Bhaskar|access-date=1 February 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309122523/http://daily.bhaskar.com/news/ENT-gaurav-gera-opposite-kavita-kaushik-replaces-amit-mistry-in-tota-maina-4108272-NOR.html|archive-date=9 March 2016|language=en}}</ref> ఆయన సబ్ టీవీ షో ''తోతా వెడ్స్ మైనా'', [[కలర్స్ టీవీ]] షో మిసెస్ పమ్మి ప్యారేలాల్ లో ప్రధాన పాత్ర పోషించాడు. ఆయన చివరిసారిగా [[కలర్స్ టీవీ]] రియాలిటీ షో కామెడీ నైట్స్ విత్ కపిల్ లో దులారిగా కనిపించాడు.<ref>{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/is-gaurav-gera-the-new-gutthi-of-comedy-nights-with-kapil-/1199711|title=Is Gaurav Gera the new 'Gutthi' of 'Comedy Nights With Kapil'?|last=Goyal|first=Divya|date=26 November 2013|work=Indian Express|access-date=1 February 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/photo/new-gutthi-or-dulaari-saif-romances-crossdresser-on-comedy-nights-with-kapil-371046-2013-11-26|title=New Gutthi or Dulaari: Saif romances Gaurav Gera on Comedy Nights With Kapil|work=India Today|access-date=1 February 2021|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-exit-gutthi-enter-dulari-on-comedy-nights-with-kapil-1925868|title=Exit Gutthi, enter Dulari on 'Comedy Nights With Kapil'|date=27 November 2013|work=DNA India|access-date=1 February 2021}}</ref> 2016లో, ఆయన ''నాగిన్'' సిరీస్ లో చుట్కీగా అతిధి పాత్రలో నటించాడు. ఆయన ''ఝలక్ దిఖ్లా జా'' లో కూడా పాల్గొన్నాడు. 2019లో, ఆయన [[ఆల్ట్ బాలాజీ]] షో ''బాస్-బాప్ ఆఫ్ స్పెషల్ సర్వీసెస్'' లో కనిపించాడు, అక్కడ ఆయన జిగ్నేష్ పాత్రను పోషించాడు.<ref>{{Cite web|date=12 July 2019|title=Boss trailer out: Karan Singh Grover and Sagarika Ghatge starrer thriller premieres on August 2|url=https://www.indiatoday.in/television/web-series/story/-boss-trailer-out-karan-singh-grover-and-sagarika-ghatge-starrer-thriller-premieres-on-august-2-1567638-2019-07-12|access-date=30 July 2019|website=India Today}}</ref> === సినిమాలు === ఆయన 'క్యూన్...! హో గయా నా' చిత్రంతో [[హిందీ సినిమా|హిందీ చిత్రసీమ]]<nowiki/>లో అడుగుపెట్టాడు. ఇందులో ఆయన అతిధి పాత్ర పోషించాడు. <ref>{{Cite web|title=Mom wanted to slap me and girlfriend was shocked: Gaurav Gera|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/television/mom-wanted-to-slap-me-and-girlfriend-was-shocked-gaurav-gera/article1-1091460.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130716172602/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Television/Mom-wanted-to-slap-me-and-girlfriend-was-shocked-Gaurav-Gera/Article1-1091460.aspx|archive-date=16 July 2013}}</ref> 2008లో, ఆయన దస్విదానియాలో [[వినయ్ పాఠక్]] తమ్ముడు వివేక్ పాత్రను పోషించాడు.<ref>{{Cite web|date=25 March 2012|title=Gaurav Gera's tribute to Kishore Kumar with musical 'Jhumroo'|url=https://zeenews.india.com/entertainment/art-and-theatre/gaurav-gera-s-tribute-to-kishore-kumar-with-musical-jhumroo_108230.html|website=Zee News}}</ref> ఆయన ''చలో ఢిల్లీ'', ''వుడ్స్టాక్ విల్లా'', ''MP3: మేరా పెహ్లా పెహ్లా ప్యార్'' లలో అతిధి పాత్రలలో కనిపించాడు, 2015లో, ఆయన ''MSG: ది మెసెంజర్'' లో భోండూగా నటించాడు.<ref>{{Cite web|last=Prabhu|first=Vidya|date=23 July 2006|title=Gera gets into a new gear|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-gera-gets-into-a-new-gear-1043312|website=DNA India}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/msg-the-messenger-star-cast-20585.html|title=MSG " The Messenger: Not just babaji, the film has other eminent stars too!|date=11 February 2015|work=www.indiatvnews.com|access-date=10 February 2020|language=en}}</ref> ఆయన [[ఆదిత్య ధార్]] 2025 గూఢచారి చిత్రం ధురందర్, దాని 2026 సీక్వెల్ ధురందర్ః ది రివెంజ్ లలో మొహమ్మద్ ఆలం పాత్ర పోషించాడు. === ఇతర మీడియా === గౌరవ్ గెరా తన స్నాప్చాట్, [[ఇన్‌స్టాగ్రామ్|ఇన్స్టాగ్రామ్]] హ్యాండిల్స్ లలో వ్యాసాల శ్రేణికి ప్రసిద్ధి చెందాడు, వీటిలో విస్తృతంగా ప్రజాదరణ పొందిన షాప్కీపర్, చుట్కి, బిల్లీ మాస్సి ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|date=29 March 2017|title=Comedy alert: One comedian, multiple characters, all thanks to video filters|url=https://www.hindustantimes.com/tv/comedy-alert-one-comedian-multiple-characters-all-thanks-to-snapchat-filters/story-2JPUq30ypV8upgXCkwboWK.html|access-date=12 August 2019|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Team|first=DNA Web|date=16 April 2017|title=Snapchat row: Gaurav Gera aka Billi Masi presents a different side to the issue and makes a lot of sense!|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-snapchat-row-gaurav-gera-aka-billi-masi-presents-a-different-side-to-the-issue-and-makes-a-lot-of-sense-2403952|access-date=21 August 2019|website=DNA India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=29 March 2017|title=Comedy alert: One comedian, multiple characters, all thanks to video filters|url=https://www.hindustantimes.com/tv/comedy-alert-one-comedian-multiple-characters-all-thanks-to-snapchat-filters/story-2JPUq30ypV8upgXCkwboWK.html|access-date=21 August 2019|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> == మూలాలు == [[వర్గం:1973 జననాలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] rz4mub72xdagg71vx385ye9lmrdwua9 0 497017 4891003 4869832 2026-06-25T19:48:43Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891003 wikitext text/x-wiki {{Infobox road | country = PAK | type = N | route = 35 | alternate_name = కారకోరమ్ రహదారి | map = | map_custom = yes | photo = KKH.png | ahn = {{Jct|country=ASIA|AH|4}} ఆసియా హైవే | length_km = 1300 | length_notes = పాకిస్తాన్: {{convert|887|km|mi|0|abbr=on}}<br />చైనా: {{convert|413|km|mi|0|abbr=on}} | direction_a = ఉత్తరం | terminus_a = {{Flagicon|PRC}} కష్గర్, జిన్‌జియాంగ్, చైనా<br />[[File:Kokudou 314(China).svg|30px]] చైనా జాతీయ రహదారి 314 (ఖుంజెరాబ్ కనుమ–కష్గర్–ఉరుమ్‌ఖి)<br />{{Flagicon|PRC}}{{Flagicon|PAK}} ఖుంజెరాబ్ కనుమ | cities = హరిపూర్, అబోటాబాద్, మన్సేహ్రా, బట్టగ్రామ్, బేషమ్, పట్టన్, దాసు, చిలాస్, గిల్గిట్, అలీబాద్, గుల్మిత్, సుస్ట్, తాష్కుర్గాన్, ఉపాల్, కష్గర్ | direction_b = దక్షిణం | terminus_b = {{Flagicon|PAK}} హసన్ అబ్దుల్, పంజాబ్, పాకిస్తాన్ | formed = 1966 | history = 1979లో పూర్తయింది, 1986 నుండి ప్రజలకు అందుబాటులోకి వచ్చింది | junction = [[File:Pakistan N-35.svg|30px|35]] ఎన్-35<br />[[File:Pakistan N-15.svg|30px|N-15]] ఎన్-15 | maint = నేషనల్ హైవే అథారిటీ (పాకిస్తాన్), రవాణా శాఖ - జిన్‌జియాంగ్ ఉయ్ఘుర్ అటానమస్ రీజియన్ (చైనా) | embedded = }}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox Chinese | s = 喀喇昆仑公路 | p = Kālākūnlún Gōnglù | lang2 = ur | lang2_content = شاہراہ قراقرم<br />Śāharāha qarāqaram }} '''కారకోరమ్ హైవే''' ({{langx|ur|{{Nastaliq|شاہراہِ قراقرم}}}}), దీనిని '''కెకెహెచ్''' (KKH), '''జాతీయ రహదారి 35''', '''ఎన్-35''', '''చైనా-పాకిస్తాన్ స్నేహపూర్వక రహదారి''' అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది {{convert|1300|km|abbr=on|adj=on}} పొడవైన జాతీయ రహదారి. ఇది పాకిస్తాన్ లోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్ లోని హసన్ అబ్దుల్ నుండి గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ లోని ఖుంజెరాబ్ కనుమ వరకు విస్తరించి ఉంది. అక్కడ నుండి ఇది [[చైనా]] లోకి ప్రవేశించి చైనా జాతీయ రహదారి 314 గా మారుతుంది. [[దస్త్రం:AerialViewofKarakoramHighway.jpg|alt=The Karakoram Highway|thumb|2021లో కారకోరమ్ రహదారి ఏరియల్ వ్యూ]] ఈ రహదారి [[పాకిస్తాన్]] ప్రావిన్సులైన పంజాబ్, ఖైబర్ పఖ్తున్ఖ్వా, గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్‌లను చైనాకు చెందిన జిన్‌జియాంగ్ ఉయ్ఘుర్ అటానమస్ రీజియన్‌తో కలుపుతుంది. ఇది ఒక ప్రసిద్ధ పర్యాటక ఆకర్షణ, ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన పక్కా రహదారులలో ఒకటి. ఖుంజెరాబ్ కనుమ సమీపంలో గరిష్టంగా {{convert|4714|m|ft|abbr=on}} ఎత్తులో [[కారకోరం కనుమ|కారకోరమ్ పర్వత శ్రేణి]] గుండా వెళుతుంది.<ref>{{Cite web|title=Karakoram Hindu Kush|url=http://www.concordiaexpeditions.com/pakistan-jeep_trip.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329222937/http://www.concordiaexpeditions.com/pakistan-jeep_trip.htm|archive-date=29 March 2020|access-date=2 October 2010}}</ref><ref>[http://www.lonelyplanet.com/shop_pickandmix/previews/karakoram%20highway-preview.pdf Lonely Planet Karakoram] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011125340/http://www.lonelyplanet.com/shop_pickandmix/previews/karakoram%20highway-preview.pdf|date=11 October 2012}}</ref>{{NoteTag|చిలీ రూట్ 27 అర్జెంటీనాతో కలుపుతుంది, ఇది {{convert|4810|m|ft|abbr=on}} ఎత్తులో ఉంటుంది, కాబట్టి ఇది అంతర్జాతీయమైనదని కొందరు వాదిస్తారు.}} దీని ఎత్తు, ఇది నిర్మించబడిన కఠినమైన పరిస్థితుల కారణంగా దీనిని కొన్నిసార్లు ఎనిమిదవ ప్రపంచ వింతగా పిలుస్తారు.<ref>{{cite web|title=World record highways – Karakoram|url=http://www.inautonews.com/list-of-world-record-highways|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131111223514/http://www.inautonews.com/list-of-world-record-highways|archive-date=11 November 2013|access-date=2 October 2010|df=dmy-all}}</ref><ref name="Mahnaz Z. Ispahani">{{cite book|url=https://archive.org/details/roadsrivalspolit00ispa|title=Roads and Rivals: The Political Uses of Access in the Borderlands of Asia|author=Mahnaz Z. Ispahani|date=June 1989|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0801422201|edition=First|page=[https://archive.org/details/roadsrivalspolit00ispa/page/191 191]|url-access=limited}}</ref><ref name="UNESCO Sci report">{{Cite report |title=UNESCO Science Report |author=Tanveer Naim |year=2010 |publisher=[[UNESCO]] |page=342 |isbn=978-9231041327 |access-date=18 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214205233/https://books.google.com/books?id=2ZTLCOe_fqwC&pg=PA342 |archive-date=14 February 2023 |url-status=live |chapter=South Asia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=2ZTLCOe_fqwC&pg=PA342}}</ref> ఈ రహదారి ఆసియా హైవే నెట్‌వర్క్ లోని ఏహెచ్4 (AH4) లో ఒక భాగం. == చరిత్ర == [[File:Rakaposhi as seen from the Karakoram Highway near Nagar, Gilgit.jpg|thumb|2014లో కారకోరమ్ రహదారి వెంట రాకపోషి పర్వత దృశ్యం]] కారకోరమ్ రహదారిని (KKH) చైనా, పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వాలు సంయుక్తంగా నిర్మించాయి. చైనాలో దీనిని ఫ్రెండ్‌షిప్ హైవే అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది 1962 లో ప్రారంభించబడి, 1979 లో పూర్తయింది, 1986 లో ప్రజలకు అందుబాటులోకి వచ్చింది. పాకిస్తాన్ మొదట మింటాకా కనుమ గుండా మార్గాన్ని ఇష్టపడింది. 1966 లో చైనా మింటాకా వైమానిక దాడులకు గురయ్యే అవకాశం ఉందని పేర్కొంటూ, దానికి బదులుగా ఎత్తైన ఖుంజెరాబ్ కనుమను సిఫార్సు చేసింది.<ref name="dfdaily">{{Cite web | title = 重寻玄奘之路 | trans-title = Rediscover the path taken by Xuanzang | author = 刘欣 | date = 2013-05-03 | publisher = 东方早报 | access-date = 2017-02-02 | url = https://site.douban.com/121981/widget/notes/4169991/note/274606907/ | language = zh | quote = 1966年，时任新疆军区副司令员的张希钦在主持修筑中巴公路时，为避敌国空袭，放弃了巴方主张的走宽阔的明铁盖达坂的方案，而取道地势高峻的红其拉甫山口。 | trans-quote =In 1966, when Zhang Xiqin, then deputy commander of the Xinjiang Military Region, was presiding over the construction of the China-Pakistan Highway, in order to avoid enemy air attacks, he gave up the plan advocated by Pakistan to take the wide Mingtie Gaida Ban, and instead took the high-terrain Khunjela. Fushankou. | archive-date = 10 November 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211110125959/https://site.douban.com/121981/widget/notes/4169991/note/274606907/ | url-status = live }}</ref> ఈ రహదారి నిర్మిస్తున్నప్పుడు సుమారు 810 మంది పాకిస్తానీలు, 200 మంది చైనా కార్మికులు మరణించారు.<ref>[http://www.pakpost.gov.pk/philately/stamps2003/karakoram_highway.html 25th Anniversary of the Karakoram Highway (1978–2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130528060319/http://www.pakpost.gov.pk/philately/stamps2003/karakoram_highway.html |date=28 May 2013 }}". ''Pakistan Post Office,'' 16 May 2006. Retrieved on 10 July 2006.</ref> వీరిలో ఎక్కువ మంది కొండచరియలు విరిగిపడటం, లోయల్లో పడిపోవడం వల్ల మరణించారు. నిర్మాణంలో మరణించిన 140 మందికి పైగా చైనా కార్మికులను గిల్గిట్ లోని చైనా స్మశానవాటికలో ఖననం చేశారు.<ref name="lkq_speech">{{Cite speech | title = Making New Progress in Growing China-Pakistan All-Weather Friendship | last = Li | first = Keqiang | author-link = Li Keqiang | website = fmprc.gov.cn | date = 2013-05-23 | access-date = 2017-02-02 | url = http://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/lkqipsg_665690/t1043526.shtml | language = en | quote = Near the city of Gilgit, there is a Chinese cemetery where over 140 Chinese workers who lost their lives in the construction of the Pakistani section of the Karakorum Highway (KKH) are buried. | archive-date = 3 February 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170203080719/http://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/lkqipsg_665690/t1043526.shtml | url-status = dead }}</ref> ఈ కారకోరమ్ రహదారి మార్గం ప్రాచీన సిల్క్ రోడ్ మార్గాలలో ఒకదానిని అనుసరిస్తుంది. పాకిస్తాన్ వైపు ఈ రహదారిని పాకిస్తాన్ ఆర్మీ కార్ప్స్ ఆఫ్ ఇంజనీర్స్ సహకారంతో ఫ్రాంటియర్ వర్క్స్ ఆర్గనైజేషన్ (FWO) నిర్మించింది. పాకిస్తాన్ ఆర్మీ ఇంజనీర్-ఇన్-చీఫ్ బ్రాంచ్ ఈ రహదారి చరిత్రను నమోదు చేసే ప్రాజెక్టును పూర్తి చేసింది. 'హిస్టరీ ఆఫ్ కారకోరమ్ హైవే' అనే పుస్తకాన్ని బ్రిగేడియర్ (రిటైర్డ్) ముహమ్మద్ ముంతాజ్ ఖలీద్ రెండు సంపుటాలుగా రాశారు. మొదటి సంపుటంలో రచయిత భూమి, ప్రజలు, ఉత్తర ప్రాంతాలలో చరిత్రపూర్వ కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థ, గిల్గిట్ తో అన్ని వాతావరణాలలో ప్రయాణించగల రహదారి అనుసంధానం అవసరం, సింధు లోయ రహదారి నిర్మాణం గురించి చర్చించారు. రెండవ సంపుటం సింధు లోయ రహదారిని కారకోరమ్ రహదారిగా మార్చడానికి దారితీసిన సంఘటనలు, నిర్మాణంలో ఎదురైన ఇబ్బందులు, పాకిస్తాన్ ఆర్మీ కార్ప్స్ ఆఫ్ ఇంజనీర్స్, చైనా ఇంజనీర్ల పాత్రను నమోదు చేసింది.<ref>{{cite web |author=Muhammad Mumtaz Khalid |title=History of KKH |url=http://www.historyofkkh.info/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613165212/http://www.historyofkkh.info/ |url-status=dead |archive-date=2013-06-13 |website=www.historyofkkh.info |via=web.archive.org |access-date=18 December 2023 |date=13 June 2013}}</ref> == రహదారి వివరాలు == [[File:Pakistani truck in Karakoram Highway, Passu, Northern Areas, Pakistan.jpg|thumb|right|2001లో కారకోరమ్ రహదారిపై జింగిల్ ట్రక్కులు]] గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ ప్రాంతాన్ని ప్రాచీన సిల్క్ రోడ్ తో కలుపుతూ ఈ రహదారి చైనాలోని జిన్‌జియాంగ్ ప్రాంతంలోని కష్గర్ నుండి పాకిస్తాన్ లోని అబోటాబాద్ వరకు సుమారు {{convert|1300|km|mi|abbr=on}} నడుస్తుంది. అబోటాబాద్ నుండి నైరుతి దిశలో ఎన్-35 హైవే రూపంలో ఉన్న ఈ రహదారి పొడిగింపు పాకిస్తాన్ లోని హసన్ అబ్దుల్ వద్ద గ్రాండ్ ట్రంక్ రోడ్ (ఎన్-5) ను కలుస్తుంది.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/travel/article/20230903-the-karakoram-highway-the-road-thats-the-eighth-world-wonder|work=BBC.co.uk|title=The Karakoram Highway - The road that's the eighth world wonder|author=Samantha Shea|date=4 September 2023}}</ref> ఈ రహదారి యురేషియన్ ప్లేట్, ఇండియన్ ప్లేట్ ల మధ్య ఉన్న ఘర్షణ ప్రాంతం గుండా వెళుతుంది. ఇక్కడ చైనా, తజికిస్తాన్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్ లు ఒకదానికొకటి {{convert|250|km|mi|abbr=on}} పరిధిలోకి వస్తాయి. [[భారతదేశం]], పాకిస్తాన్ ల మధ్య కాశ్మీర్ వివాదం అత్యంత సున్నితమైన స్థితిలో ఉన్న కారణంగా, [[కారకోరం|కారకోరమ్]] రహదారి ఈ దేశాలకు ముఖ్యంగా పాకిస్తాన్, చైనాలకు వ్యూహాత్మక, సైనిక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది. 30 జూన్ 2006 న కారకోరమ్ రహదారిని పునర్నిర్మించడానికి, అప్‌గ్రేడ్ చేయడానికి పాకిస్తాన్ నేషనల్ హైవే అథారిటీ (NHA), చైనాకు చెందిన స్టేట్-ఓన్డ్ అసెట్స్ సూపర్విజన్ అండ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ కమిషన్ (SASAC) మధ్య ఒక అవగాహన ఒప్పందం కుదిరింది. సాసాక్ (SASAC) ప్రకారం రహదారి వెడల్పు {{convert|10|to|30|m|abbr=on}} కు విస్తరించబడుతుంది, రవాణా సామర్థ్యం ప్రస్తుత సామర్థ్యానికి మూడు రెట్లు పెరుగుతుంది. అదనంగా భారీ వాహనాలు, తీవ్రమైన వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా అప్‌గ్రేడ్ చేసిన రహదారిని డిజైన్ చేస్తారు.<ref>{{Cite web |title=The Karakoram Highway: The World’s Most Dangerous Roadway |url=https://aalmiakhbar.com/archives/14895 |quote=the upgraded road will be designed to particularly accommodate heavy-laden vehicles and extreme weather conditions. |access-date=2026-06-07 |archive-date=2025-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250816141434/https://aalmiakhbar.com/archives/14895 |url-status=dead }}</ref> పాకిస్తాన్ లోని బలూచిస్తాన్ లో ఉన్న గ్వాదర్ ఓడరేవుకు కారకోరమ్ రహదారిని అనుసంధానించాలని చైనా, పాకిస్తాన్ యోచిస్తున్నాయి. చైనా సహాయంతో నిర్మిస్తున్న గ్వాదర్-దాల్బందిన్ రైల్వే ద్వారా ఇది రావల్పిండి వరకు విస్తరిస్తుంది. 4 జనవరి 2010 న హుంజా లోయలో కారకోరమ్ రహదారి మూసివేయబడింది. దీని వల్ల చిన్న పడవల ద్వారా తప్ప చైనాకు నేరుగా ట్రాఫిక్ నిలిచిపోయింది. హుంజా రాజధాని కరీమాబాద్ కు ఎగువన {{convert|15|km|mi|abbr=on}} దూరంలో భారీ కొండచరియలు విరిగిపడటంతో అస్థిరమైన అత్తాబాద్ సరస్సు ఏర్పడింది. ఇది జూన్ 2010 మొదటి వారం నాటికి {{convert|22|km|mi|abbr=on}} పొడవు, {{convert|100|m|ft|abbr=on}} పైగా లోతుకు చేరుకుంది. అప్పటికి అది కొండచరియల ఆనకట్ట పైనుండి ప్రవహించడం ప్రారంభించింది. కొండచరియలు విరిగిపడటం వల్ల గ్రామాలు నాశనమయ్యాయి, చాలా మంది నివాసితులు మరణించారు. ఈ సరస్సు వేలాది మందిని స్థానభ్రంశం చేసింది. గుల్మిత్ కు దక్షిణాన {{convert|4|km|mi|abbr=on}} దూరంలో ఉన్న {{convert|310|m|ft|abbr=on}} పొడవైన వంతెనతో సహా {{convert|20|km|mi|abbr=on}} పైగా రహదారిని ముంచెత్తింది.<ref>{{Cite web |url=https://www.nation.com.pk/10-Mar-2010/thousands-at-risk-due-to-hunza-river-blockade |title=Thousands at risk due to Hunza river blockade |date=10 March 2010 |access-date=7 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617040400/http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/Lahore/10-Mar-2010/Thousands-at-risk-due-to-Hunza-river-blockade |archive-date=17 June 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/sci-tech/03-rising-water-threatens-villages-in-hunza-ss-03 |work=Dawn |title=Rising Water Threatens Villages in Hunza |access-date=12 May 2010 |archive-date=19 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519034801/http://www.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/sci-tech/03-rising-water-threatens-villages-in-hunza-ss-03 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://gilgity.blogspot.com/ |title=Blockage of Hunza river, Landslide blog written by Shakeelgilgity, Gilgit-Baltistan |access-date=12 May 2010 |archive-date=1 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101115351/http://gilgity.blogspot.com/ |url-status=dead}}</ref> 2011 నాటికి {{convert|27|km|mi|abbr=on}} పొడవుకు చేరుకున్న ఈ సరస్సు నుండి నీరు ఖాళీ అవుతుందా అనేది చాలా సందేహాస్పదంగా ఉంది. ఉత్తరం నుండి, ఉత్తరానికి సరుకులను చిన్న పడవల ద్వారా సరస్సు మీదుగా రవాణా చేసి, అవతలి వైపున మళ్ళీ ట్రక్కులలోకి ఎక్కించేవారు.<ref>[http://www.indianexpress.com/news/landslide-cuts-crucial-chinapak-road-link-hits-military-supplies/627104/0 Landslide cuts crucial China-Pak road link, hits military supplies – Indian Express]</ref> 2012 జూలై లో పాకిస్తాన్ ఐదు కొత్త సొరంగాలు, రెండు కొత్త వంతెనలతో సరస్సు చుట్టూ ఎత్తైన ప్రదేశంలో సవరించిన మార్గాన్ని నిర్మించడం ప్రారంభించింది. ఈ పనిని చైనా రోడ్ & బ్రిడ్జ్ కార్పొరేషన్ (CRBC) కి అప్పగించారు. ఇది సెప్టెంబర్ 2015 లో పూర్తయింది.<ref>{{Cite news|author1=Khan, Asghar |author2=Khan, Zulfiqar Ali |title=KKH Re-Alignment: 94% work on the project completed so far, remaining to be completed by Sep. 25 this year |date=27 June 2015 |newspaper=Pamir Times |url=http://pamirtimes.net/2015/06/27/kkh-re-alignment-94-work-on-the-project-completed-so-far-remaining-to-be-completed-by-sep-25-this-year/ |archive-url = https://web.archive.org/web/20150627164303/http://pamirtimes.net/2015/06/27/kkh-re-alignment-94-work-on-the-project-completed-so-far-remaining-to-be-completed-by-sep-25-this-year/ |archive-date=27 June 2015 |url-status = live }}</ref> === పాకిస్తాన్ భాగం === [[File:Start Karkoram Highway.jpg|right|thumb|220px|పాకిస్తాన్‌లోని బేషమ్ సమీపంలో మైలురాయి.]] {{convert|806|km|mi|abbr=on}} పొడవు గల పాకిస్తాన్ భాగం అబోటాబాద్ వద్ద ప్రారంభమవుతుంది (అయినప్పటికీ కెకెహెచ్ ఇప్పుడు ఎన్-35 లో భాగం కాబట్టి అధికారికంగా హసన్ అబ్దుల్ నుండి ప్రారంభమవుతుంది).<ref>{{Cite web |url=http://downloads.nha.gov.pk/images/stories/services/routedistance/rd4.jpg |title=route distance |access-date=19 February 2018 |archive-date=29 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140829173527/http://downloads.nha.gov.pk/images/stories/services/routedistance/rd4.jpg |url-status=dead }}</ref> ఈ రహదారి థాకోట్ వద్ద [[సింధు నది]]ని కలుస్తుంది. అక్కడి నుండి గిల్గిట్ నది సింధు నదిలో కలిసే జగ్లోట్ వరకు నది వెంబడి కొనసాగుతుంది. బాల్టిస్తాన్ రహదారి స్కార్డును జగ్లోట్ వద్ద కారకోరమ్ రహదారితో కలుపుతుంది. ఇక్కడే హిందూకుష్, [[హిమాలయాలు]], కారకోరమ్ అనే మూడు గొప్ప పర్వత శ్రేణులు కలుస్తాయి. ప్రపంచంలోనే తొమ్మిదవ ఎత్తైన శిఖరం నంగా పర్బత్ ద్వారా గుర్తించబడిన హిమాలయాల పశ్చిమ అంచుని ఈ రహదారి నుండి చూడవచ్చు. ఈ రహదారి గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ రాజధాని గిల్గిట్ గుండా వెళుతుంది. హుంజా నది వెంబడి నగర్, హుంజా లోయల గుండా కొనసాగుతుంది. కారకోరమ్ లోని కొన్ని ఎత్తైన పర్వతాలు, ప్రసిద్ధ హిమానీనదాలను ఈ విభాగంలో చూడవచ్చు. ఖుంజెరాబ్ కనుమ వద్ద పాకిస్తాన్-చైనా సరిహద్దును కలుస్తుంది. == కారకోరమ్ రహదారి పునర్నిర్మాణం == [[File:KKHReconstructions.png|260px|thumb|సిపిఈసి (CPEC) ఒప్పందం ప్రకారం పూర్తిగా పునర్నిర్మించబడే జాతీయ రహదారి 35 మార్గాన్ని ఎరుపు రంగులో హైలైట్ చేశారు. నీలం రంగులో గిల్గిట్, స్కార్డుల మధ్య నాలుగు-లేన్ల హైవేగా అప్‌గ్రేడ్ చేయబడే {{convert|175|km|adj=on|abbr=on}} రహదారిని హైలైట్ చేశారు.]] $46 బిలియన్ల చైనా పాకిస్తాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ లో భాగంగా, కారకోరమ్ రహదారి (పాకిస్తాన్ భాగం) పునర్నిర్మాణం, అప్‌గ్రేడ్ పనులు కొనసాగుతున్నాయి. ఈ రహదారి చైనా-పాకిస్తాన్ సరిహద్దు, హసన్ అబ్దుల్ పట్టణం మధ్య {{convert|806|km|adj=on|abbr=on}} దూరం విస్తరించి ఉంది. హసన్ అబ్దుల్ సమీపంలోని బుర్హాన్ ఇంటర్‌చేంజ్ వద్ద ప్రస్తుత ఎం1 మోటర్‌వే కారకోరమ్ రహదారితో కలుస్తుంది. అక్కడి నుండి ఇస్లామాబాద్, లాహోర్ లకు ప్రవేశం ఎం1, ఎం2 మోటర్‌వేలలో భాగంగా కొనసాగుతుంది. హసన్ అబ్దుల్ తూర్పు అలైన్‌మెంట్, గ్వాదర్ ఓడరేవు నగరానికి వెళ్ళే పశ్చిమ అలైన్‌మెంట్‌ల కూడలి వద్ద కూడా ఉంటుంది. === కారకోరమ్ రహదారి రీఅలైన్‌మెంట్ (చైనా-పాకిస్తాన్ ఫ్రెండ్‌షిప్ టన్నెల్స్) === 2010 లో కొండచరియలు విరిగిపడటంతో రహదారిలోని పెద్ద భాగం దెబ్బతింది, దీంతో అత్తాబాద్ సరస్సు ఏర్పడింది. కొండచరియలు విరిగిపడటం వల్ల హుంజా నది, కారకోరమ్ రహదారి రెండూ నిలిచిపోయి రిజర్వాయర్ ఏర్పడింది. బైపాస్ పూర్తి కాకముందు అన్ని వాహనాలను పడవల మీద ఎక్కించి కొత్త రిజర్వాయర్‌ను దాటాల్సి వచ్చేది. సొరంగాల నిర్మాణం 2012 లో ప్రారంభమై పూర్తి కావడానికి 36 నెలలు పట్టింది. {{cvt|24|km|||}} పొడవైన వంతెనలు, సొరంగాల శ్రేణిని 15 సెప్టెంబర్ 2015 న $275 మిలియన్ల వ్యయంతో ప్రారంభించారు. ఇది ఒక పెద్ద విజయంగా ప్రశంసించబడింది.<ref>{{Cite news |url = https://www.dawn.com/news/1206911|title = PM Nawaz inaugurates Pak-China Friendship Tunnels over Attabad Lake |work=Dawn |date = 14 September 2015|access-date = 14 September 2015|archive-date = 4 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200904020544/https://www.dawn.com/news/1206911|url-status = live}}</ref><ref>{{Cite web|url = http://tribune.com.pk/story/956452/pm-inaugurates-tunnel-over-attabad-lake-in-g-b/|title = PM inaugurates tunnels over Attabad Lake in G-B|date = 14 September 2015|access-date = 6 March 2016|archive-date = 8 November 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20201108101338/https://tribune.com.pk/story/956452/pm-inaugurates-tunnel-over-attabad-lake-in-g-b|url-status = live}}</ref> ఈ మార్గంలో ఐదు సొరంగాలు, అనేక వంతెనలు ఉన్నాయి. పొడవైన సొరంగం {{cvt|3360|m|||}}, ఆ తర్వాత {{cvt|2736|m|||}}, {{cvt|435|m|||}}, {{cvt|410|m|||}}, {{cvt|195|m|||}} పొడవు గల సొరంగాలు ఉన్నాయి. హుంజా నదిపై ఉన్న షిష్కట్ గ్రేట్ బ్రిడ్జ్ {{cvt|1480|m|||}} పొడవు ఉంది. ఈ రీఅలైన్‌మెంట్ పాకిస్తాన్, చైనాల మధ్య రహదారి సంబంధాన్ని పునరుద్ధరించింది. === చైనా భాగం === [[File:Karakorum-carretera-d08.jpg|right|thumb|220px|చైనాలోని జిన్‌జియాంగ్ ప్రాంతంలో కారకోరమ్ రహదారి.]] [[File:Karakoram Highway .jpg|thumb|230px|మూడు పర్వత శ్రేణులు కలిసే జగ్లోట్ సమీపంలో కారకోరమ్ రహదారి]] [[File:Construction of Karakorum Highway in August 2005.jpg|thumb|ఆగస్టు 2005లో కారకోరమ్ రహదారి నిర్మాణ పనులు, చైనా భాగం]] కారకోరమ్ రహదారి చైనా భాగం తారిమ్ బేసిన్ కు పశ్చిమాన ఉత్తర-దక్షిణ సరికోల్ ("ఎల్లో లేక్") లోయను అనుసరిస్తుంది. కష్గర్ నుండి రహదారి నైరుతి వైపు సుమారు {{convert|80|km|mi|abbr=on}} వెళ్లి, ఆ తర్వాత పశ్చిమంగా తిరిగి ఉత్తరాన చక్రాగిల్ పర్వతం, దక్షిణాన కొంగుర్ తఘ్ పర్వతం మధ్య గెజ్ నది గిരികందరంలోకి (క్యాన్యన్) ప్రవేశిస్తుంది. గెజ్ క్యాన్యన్ నుండి జనాభా కిర్గిజ్ కు మారుతుంది. లోయ పైకి ఎక్కిన తర్వాత, రహదారి కొంగుర్, కరాకుల్ సరస్సు, తూర్పున ముజ్తఘ్ అటాలను దాటి దక్షిణం వైపు తిరుగుతుంది. ముజ్తఘ్ అటాకు దిగువన, తజికిస్తాన్ లోని గోర్నో-బదక్షన్ లో పామిర్ హైవేలో చేరడానికి కుల్మా కనుమ మీదుగా ఒక కొత్త రహదారి పశ్చిమాన వెళుతుంది. ప్రధాన రహదారి ఒక తక్కువ కనుమ మీదుగా కొనసాగుతుంది (ఇక్కడ జనాభా తాజిక్ గా మారుతుంది), తాష్కుర్గాన్ కు దిగుతుంది. మరింత దక్షిణాన ఒక లోయ, జీపు ట్రాక్ పశ్చిమాన వఖ్జిర్ కనుమ వైపు వాఖాన్ కారిడార్ కు దారితీస్తుంది. ఆ తర్వాత రహదారి పశ్చిమంగా తిరిగి పిరాలి వద్ద ఒక చెక్‌పోస్ట్, చిన్న స్థావరం వైపు మళ్లుతుంది. ఆ తర్వాత ఖుంజెరాబ్ కనుమ వస్తుంది, దాని అవతల పాకిస్తాన్, ఖుంజెరాబ్ నది, హుంజా ఉన్నాయి. === కారకోరమ్ రహదారి సమీపంలోని ప్రధాన పట్టణాలు === [[File:Cathedral Ridge Passu NEFrontier Pakistan.jpg|right|thumb|220px|పాకిస్తాన్‌లో పాసు గుండా వెళుతున్న కెకెహెచ్.]] * రావల్పిండి ఇస్లామాబాద్ (పాకిస్తాన్ రైల్‌హెడ్) * హసన్ అబ్దుల్ * హరిపూర్ * అబోటాబాద్ * మన్సేహ్రా * బట్టగ్రామ్ * బేషమ్ * పట్టన్ * కోహిస్తాన్ * దాసు * చిలాస్ * జగ్లోట్ * గిల్గిట్ * నల్తార్ లోయ * నగర్ * అలీబాద్ * గుల్మిత్ * సుస్ట్ * తాష్కుర్గాన్ (చైనా) * ఉపాల్ (చైనా) * కష్గర్ (చైనా రైల్‌హెడ్) == పర్యాటకం == ఇటీవలి సంవత్సరాలలో ఈ రహదారి ఒక ప్రత్యేకమైన అడ్వెంచర్ టూరిజం గమ్యస్థానంగా మారింది. దేశంలో భద్రతా పరిస్థితి మెరుగుపడటంతో పాకిస్తాన్ కు వచ్చే విదేశీ పర్యాటకుల సంఖ్య 2013 నుండి మూడు రెట్లు పెరిగి 2016 లో 1.75 మిలియన్లకు చేరుకుంది.<ref>{{Cite web|url=https://mehmaanresort.pk/road-trip-on-karakoram-highway/|title=Road Trip on Karakoram Highway|author=Shuaib|date=2019-08-18|website=Mehmaan Resort|language=en-US|access-date=2019-09-01|archive-date=1 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901082129/https://mehmaanresort.pk/road-trip-on-karakoram-highway/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.dawn.com/news/1360604|title=Foreign tourists to Pakistan more than triple since 2013|date=30 September 2017 |work=Dawn |access-date=6 May 2018|archive-date=29 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180429013549/https://www.dawn.com/news/1360604|url-status=live}}</ref> దేశంలోని పర్యాటక ప్రదేశాలలో కెకెహెచ్ ను 'ది గార్డియన్' పత్రిక "మూడవ ఉత్తమమైనది" గా పేర్కొంది.<ref>{{Cite web|url=https://mehmaanresort.pk/hunza-valley-insight-into-colors/|title=Hunza Valley: Insight into Colors|author=Shuaib|date=2019-08-18|website=Mehmaan Resort|language=en-US|access-date=2019-09-01|archive-date=1 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901082128/https://mehmaanresort.pk/hunza-valley-insight-into-colors/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |url = https://www.theguardian.com/travel/2006/oct/17/pakistan?page=all |work = The Guardian |location = London |title = Out of the rubble |first = Antonia |last = Windsor |date = 17 October 2006 |access-date = 7 May 2010 |archive-date = 5 November 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131105083416/http://www.theguardian.com/travel/2006/oct/17/pakistan?page=all |url-status = live }}</ref> బిబిసి ట్రావెల్ దీనికి ఉన్న ప్రజాదరణను "8వ ప్రపంచ వింత" గా పేర్కొంది, అదే సమయంలో స్థానిక పర్యావరణం, సంస్కృతిపై దాని ప్రతికూల ప్రభావాన్ని కూడా గమనించింది.<ref>{{cite news | url=https://www.bbc.com/travel/article/20230903-the-karakoram-highway-the-road-thats-the-eighth-world-wonder | title= The Road that's the Eighth World Wonder | last=Shea | first=Samantha | date= 8 September 2023 | work=BBC }}</ref> ఈ రహదారి పర్వతారోహకులకు, సైక్లిస్టులకు ఈ ప్రాంతంలోని అనేక ఎత్తైన పర్వతాలు, హిమానీనదాలు, సరస్సులను సులభంగా చేరుకునే అవకాశాన్ని కల్పించింది. ఈ రహదారి ఇస్లామాబాద్ నుండి గిల్గిట్, స్కార్డులకు రోడ్డు మార్గంలో ప్రవేశాన్ని కల్పిస్తుంది. పాకిస్తాన్ పరిపాలనలోని కాశ్మీర్ లో గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ ప్రాంతంలో పర్వతారోహణ యాత్రలకు ఇవి రెండు ప్రధాన కేంద్రాలు.<ref>''Pakistan and the Karakoram Highway'', Owen Bennett-Jones, Lindsay Brown, and John Mock, Lonely Planet Publications; 6 Rev Ed edition (30 Sep 2004), {{ISBN|0-86442-709-3}}</ref> పాకిస్తాన్ పరిపాలనలోని కాశ్మీర్‌కు చెందిన గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, చైనాకు చెందిన జిన్‌జియాంగ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ తమ శాశ్వత నివాసులకు సరిహద్దు పాస్‌లను జారీ చేయడానికి ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాయి. ఈ పాస్ ఒక క్యాలెండర్ సంవత్సరానికి చెల్లుబాటు అవుతుంది, ఖుంజెరాబ్ కనుమ గుండా ప్రయాణించడానికి మాత్రమే ఉపయోగించబడుతుంది. కారకోరమ్ రహదారి ప్రపంచంలోని అత్యంత అందమైన గమ్యస్థానాలలో ఒకటిగా వర్ణించబడింది. పాకిస్తాన్‌లోని హసన్ అబ్దుల్ నుండి కష్గర్ వరకు క్రాస్ కంట్రీ రోడ్ ట్రిప్‌ను ఈ రహదారి అందిస్తుంది.<ref>{{cite web |last1 = Karakoram Highway |first1 = Road Trip |title = Karakoram Highway Cross Country Road Trip |url = http://www.skardu.pk/karakoram-highway-road-trip-cross-country-adventure-in-gilgit-baltistan/ |website = www.skardu.pk |publisher = Skardu.pk |access-date = 23 November 2016 |archive-date = 24 November 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161124030131/http://www.skardu.pk/karakoram-highway-road-trip-cross-country-adventure-in-gilgit-baltistan/ |url-status = live }}</ref> నల్తార్ లోయ కారకోరమ్ రహదారి ద్వారా చేరుకోగల అత్యంత సుందరమైన లోయలలో ఒకటి.<ref>{{Cite web|url=https://mehmaanresort.pk/naltar-valley-heaven-on-earth/|title=Naltar Valley: Heaven on Earth|author=Shuaib|date=2019-08-18|website=Mehmaan Resort|language=en-US|access-date=2019-09-01|archive-date=1 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901082129/https://mehmaanresort.pk/naltar-valley-heaven-on-earth/|url-status=dead}}</ref> ఈ లోయ మంచుతో కప్పబడిన పర్వతాలు, ఆకాశాన్నంటే శిఖరాలు, ఆల్పైన్ స్కీ వాలులు, ఎత్తైన సరస్సులు, హిమానీనదాలు, పర్వత కనుమలను అందిస్తుంది. పాకిస్తాన్ లోని ఎత్తైన సరస్సులలో బిష్గిరి సరస్సు ఒకటి. పకోరా కనుమ హిమానీనదాలు, పచ్చికభూములకు ప్రసిద్ధి చెందింది. === పర్వతాలు, హిమానీనదాలు === [[File:314国道 - National Highway 314 - 2015.04 - panoramio.jpg|thumb|జిన్‌జియాంగ్‌ లోని అక్టో కౌంటీలో కారకోరమ్ రహదారి]] [[File:Baltistan.jpg|right|thumb|220px|2001 లో [[సింధు నది]] వెంబడి కెకెహెచ్.]] కారకోరమ్ రహదారి గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్, కాశ్మీర్ లోని దాదాపు అన్ని శిఖరాలకు, జిన్‌జియాంగ్ (చైనా) లోని పలు శిఖరాలకు యాత్రలకు మార్గాన్ని అందిస్తుంది. ఈ ప్రాంతంలో బాల్టోరో, సియాచిన్ వంటి ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద హిమానీనదాలు ఉన్నాయి. పాకిస్తాన్ లో ఉన్న ప్రపంచంలోని రెండు ఎనిమిది-వేల మీటర్ల శిఖరాలు ({{convert|8000|m|ft|abbr=on}} కన్నా ఎత్తైన పర్వతాలు) ఈ రహదారి ద్వారా చేరుకోవచ్చు. రహదారిపై ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు నేరుగా చూడగలిగే ముఖ్యమైన పర్వతాలు: * నంగా పర్బత్, గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్, {{convert|8126|m|ft|abbr=on}} ఎత్తుతో ప్రపంచంలో 9వ అత్యంత ఎత్తైనది. * రాకపోషి, గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్, {{convert|7788|m|ft|abbr=on}} ఎత్తుతో ప్రపంచంలో 27వ అత్యంత ఎత్తైనది. * డిరాన్, గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్, పాకిస్తాన్ లో అత్యంత ప్రమాదకరమైన పర్వతం. * శిస్పారే, గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్. * ఉల్తార్ శిఖరం, గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్. * తుపోప్దాన్, గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ (పాసు సమీపంలో కేథడ్రల్ పీక్స్ అని కూడా పిలుస్తారు). రహదారిపై ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు అనేక హిమానీనదాలను (గ్లేసియర్స్) చూడవచ్చు: * మినాపిన్ హిమానీనదం * పాసు హిమానీనదం * గుల్కిన్ హిమానీనదం * ఖుంజెరాబ్ హిమానీనదం === నదులు, సరస్సులు === ఈ రహదారి ద్వారా అనేక నదులు, సరస్సులను చేరుకోవచ్చు. వాటిలో: * సింధు నది * హుంజా నది * అత్తాబాద్ సరస్సు * గిల్గిట్ నది * ఖుంజెరాబ్ నది * జిన్‌జియాంగ్ (చైనా) లోని కరాకుల్ సరస్సు === రాతి కళ, పెట్రోగ్లిఫ్స్ === [[File:Shattial Carvings.JPG|thumb|చిలాస్ సమీపంలో కారకోరమ్ రహదారి పక్కన.]] హుంజా, షాటియాల్ మధ్య పది ప్రధాన ప్రదేశాలలో కేంద్రీకృతమై రహదారి పొడవునా 50,000 కు పైగా రాతి కళలు, పెట్రోగ్లిఫ్‌లు ఉన్నాయి. వ్యాపార మార్గంలో ప్రయాణించిన ఆక్రమణదారులు, వ్యాపారులు, యాత్రికులతో పాటు స్థానికులు కూడా ఈ చెక్కడాలను వదిలివెళ్ళారు. ప్రారంభ కాలం నాటివి క్రీ.పూ. 5000, 1000 మధ్య కాలానికి చెందినవి. ఇవి ఒకే జంతువు, త్రిభుజాకారపు మనుషులు, వేట దృశ్యాలను చూపుతాయి (వీటిలో జంతువులు వేటగాళ్ళ కంటే పెద్దవిగా ఉంటాయి). ఈ రాతి చెక్కడాలు రాతి పనిముట్లతో చెక్కబడ్డాయి, వాటి వయస్సును సూచించే మందపాటి పటినాతో కప్పబడి ఉంటాయి. === ప్రయాణం === పాకిస్తాన్ లో అనేక రవాణా సంస్థలు రావల్పిండి, లాహోర్ ల నుండి రహదారి వెంబడి ఉన్న ప్రధాన పట్టణాల మధ్య బస్సు సర్వీసులను అందిస్తున్నాయి. అతిపెద్ద సంస్థ నార్తర్న్ ఏరియాస్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్ (NATCO). మాషర్‌బ్రమ్ ట్రావెల్, సిల్క్ రూట్ ట్రావెల్, కె-2 మూవర్స్, అంచన్ ట్రావెల్, సయీద్ ట్రావెల్ ఇతర సంస్థలు. === గిల్గిట్, కష్గర్ మధ్య బస్సు సర్వీసు === 1 జూన్ 2006 న, సుస్ట్, తాష్కోర్గాన్ సరిహద్దు ప్రాంతం గుండా గిల్గిట్ (గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్), కష్గర్ (జిన్‌జియాంగ్) మధ్య రోజువారీ బస్సు సర్వీసు ప్రారంభమైంది.<ref>{{cite news |url = https://www.dawn.com/news/184399/kashghar-gilgit-bus-service-planned |title=Kashghar-Gilgit bus service planned |work=Dawn |date = 23 March 2006 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20090215045454/http://www.dawn.com/2006/03/23/nat2.htm |archive-date = 15 February 2009 }}</ref> == వాతావరణం == [[File:Landslide 2.jpg|220px|thumb|right|వర్షాకాలంలో కొండచరియలు విరిగిపడటం వల్ల అప్పుడప్పుడు కొన్ని గంటల పాటు ట్రాఫిక్‌కు అంతరాయం ఏర్పడుతుంది.]] [[File:The beautiful Karakoram Highway.jpg|thumb|గిల్గిట్ లోని జగ్లోట్ ముందు కారకోరమ్ రహదారి]] కెకెహెచ్ పై వసంతకాలం లేదా ప్రారంభ శరదృతువులో ప్రయాణించడం ఉత్తమం. కఠినమైన చలికాలంలో భారీ మంచు కారణంగా రహదారిని ఎక్కువ కాలం మూసివేస్తారు. జూలై, ఆగస్టు నెలల్లో కురిసే భారీ రుతుపవన వర్షాల వల్ల అప్పుడప్పుడు కొండచరియలు విరిగిపడి రహదారి గంటల తరబడి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సమయం మూసుకుపోతుంది. == ప్రత్యామ్నాయ రహదారి (జిన్‌జియాంగ్-జిబి-ఆజాద్ కాశ్మీర్ రహదారి) == [[File:Karakoram_Highway_view_from_Altit_fort.jpg|thumb|గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ లోని ఆల్టిట్ కోట నుండి కారకోరమ్ రహదారి దృశ్యం]] ప్రతిపాదిత జిన్‌జియాంగ్-జిబి-ఆజాద్ కాశ్మీర్ రహదారి జిన్‌జియాంగ్ లోని యార్కంట్ కౌంటీకి అనుసంధానించబడుతుంది. ఇది లడఖ్ కు పశ్చిమాన 126 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న ముస్తాఘ్ కనుమ గుండా గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ లోకి ప్రవేశిస్తుంది. స్కార్డు నగరం సమీపంలో కారకోరమ్ రహదారి నుండి ప్రధాన సరఫరా ధమనిని దాటుతుంది. అక్కడి నుండి ఇది దక్షిణంగా ఎత్తైన డియోసాయ్ పీఠభూమి గుండా ఆస్టోర్ లోయ వరకు నడుస్తుంది.<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/week-asia/economics/article/3119850/will-new-road-between-china-and-pakistan-lead-military-boost|title=Will a new road between China and Pakistan lead to a military boost against India?|date=31 January 2021|access-date=1 February 2021|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201125502/https://www.scmp.com/week-asia/economics/article/3119850/will-new-road-between-china-and-pakistan-lead-military-boost|url-status=live}}</ref> ఆస్టోర్‌ను ఆజాద్ కాశ్మీర్ ప్రాంతంలోని నీలమ్ లోయతో కలుపడానికి పర్వతాల గుండా ఒక రహదారి సొరంగం నిర్మించాలని ప్రతిపాదించారు. == గమనికలు == {{NoteFoot}} == మూలాలు == {{Reflist}} == బయటి లింకులు == {{Wikivoyage}} {{Commons category|Karakoram Highway}} * '''ఉర్దూ:''' [http://pamirtimes.net/2011/01/22/documentary-the-high-road-to-hunza-by-waqar-malik/ సఫర్ హై షార్ట్ ప్రపంచంలోని 8వ వింత కారకోరమ్ రహదారిపై ఒక డాక్యుమెంటరీ] * [https://web.archive.org/web/20130613165212/http://www.historyofkkh.info/ బ్రిగేడియర్ (రిటైర్డ్) ముంతాజ్ ఖలీద్ ద్వారా కెకెహెచ్ చరిత్ర (పాకిస్తాన్ ఆర్మీ కార్ప్స్ ఆఫ్ ఇంజనీర్స్)] * [http://blankonthemap.free.fr బ్లాంక్ఆన్‌దమ్యాప్] నార్తర్న్ కాశ్మీర్ వెబ్‌సైట్ * [http://eprints.soas.ac.uk/3217/1/TJNoAr.pdf కెకెహెచ్ పై బుర్జైన్ వాగ్మార్ గమనికలు, తాహిర్ జహంగీర్ సమీక్ష]{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} పాకిస్తాన్ ఉత్తర ప్రాంతాలకు ఒక ట్రావెల్ కంపానియన్, OUP, 2004 * [https://web.archive.org/web/20080511194625/http://www.northernareas.org.pk/ నార్తర్న్ ఏరియాస్ డెవలప్‌మెంట్ గేట్‌వే] * [https://web.archive.org/web/20040107222554/http://paknews.com/articles.php?id=1&date1=2003-04-17 పాకిస్తాన్ ఉత్తర ప్రాంతాలు] * [http://www.johnthemap.co.uk/pages/kkh_page1.html కారకోరమ్ రహదారి మ్యాప్] * [http://www.lonelyplanet.com/pakistan/karakoram-highway రహదారి గురించి ఒక మంచి సంక్షిప్త వివరణ] * [http://www.kkh.faithweb.com కెకెహెచ్ గుండా ప్రయాణించిన ఫోటోగ్రాఫిక్ కథనం] * [http://www.skardu.pk/karakoram-highway-road-trip-cross-country-adventure-in-gilgit-baltistan/ కారకోరమ్ రహదారి రోడ్ ట్రిప్ క్రాస్ కంట్రీ అడ్వెంచర్ ఇన్ గిల్గిట్ బాల్టిస్తాన్] {{Authority control}} {{Coord|35|36|N|74|39|E|display=title}} {{Coord|36|51|00|N|75|25|40|E|}} [[వర్గం:పాకిస్తాన్]] ebbsi5ku1mnudyz854qik02ac2d4n55 0 497128 4891166 4870001 2026-06-26T08:00:33Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891166 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=గుస్తావ్ క్లిమ్ట్|image=Klimt.jpg|caption=1914 నాటి ఛాయాచిత్రం|birth_name=|birth_date={{birth date|1862|7|14|df=y}}|birth_place=బామ్‌గార్టెన్, వియన్నా, ఆస్ట్రియన్ సామ్రాజ్యం|death_date={{death date and age|1918|2|6|1862|7|14|df=y}}|death_place=వియన్నా, ఆస్ట్రియా-హంగేరీ|partner=ఎమిలీ లూయిస్ ఫ్లోజ్|field=చిత్రకారుడు|movement=సంకేతవాదం, ఆర్ట్ నోయుве, వియన్నా సెసిషన్|awards=|signature=Klimt, Gustav Signatur Signatur.jpg|resting_place=హీయెట్జింగ్ శ్మశానవాటిక, వియన్నా|notable_works=జుడిత్ I, అడిలై బ్లోచ్-బావెర్ I చిత్తరువు, ది కిస్, డానే}} '''గుస్తావ్ క్లిమ్ట్''' (14 జూలై 1862 – 6 ఫిబ్రవరి 1918) ఒక ఆస్ట్రియన్ సంకేతవాద [[చిత్రకారుడు]], వియన్నా సెసిషన్ ఉద్యమ వ్యవస్థాపక సభ్యుడు. ఈయన రచనలు [[ఐరోపా]]<nowiki/>లో ఆర్ట్ నోయువే శైలిని నిర్వచించడంలో సహాయపడ్డాయి. క్లిమ్ట్ తన చిత్రాలు, గోడచిత్రాలు, స్కెచ్‌లు, ఇతర కళాఖండాలకు ప్రసిద్ధి చెందారు. క్లిమ్ట్ ప్రధాన వస్తువు స్త్రీ శరీరం,{{Sfn|Fliedl|1994|p=14|ps=. The most important element of his fame is his reputation as a master of eroticism.}} ఈయన రచనలు స్పష్టమైన [[శృంగారం|శృంగార]] భావనలతో కూడి ఉంటాయి.{{Sfn|Sabarsky|1983|p=18}} రూపక అలంకారాలు, చిత్తరువులతో కూడిన ఈయన రూపక రచనలలో ల్యాండ్‌స్కేప్‌లను కూడా చిత్రించారు. ఈయన 'ది కిస్', 'అడిలై బ్లోచ్-బావెర్ I చిత్తరువు' చిత్రాలకు బాగా ప్రసిద్ధి చెందారు. వియన్నా సెసిషన్ కళాకారులలో క్లిమ్ట్ [[జపనీస్ భాష|జపనీస్]] కళ, దాని పద్ధతుల ద్వారా ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యారు.<ref>[[Sotheby's]]: ''[https://www.sothebys.com/en/articles/gilded-romance-gustav-klimts-ornamental-style-and-the-influence-of-japonisme Gilded Romance: Gustav Klimt's Ornamental Style and the Influence of Japonisme]'', 19 June 2019</ref> తన కెరీర్ ప్రారంభంలో, ఈయన సాంప్రదాయ పద్ధతిలో నిర్మాణ అలంకరణలకు విజయవంతమైన చిత్రకారుడిగా ఉన్నారు. ఈయన మరింత వ్యక్తిగత శైలిని అభివృద్ధి చేయడం ప్రారంభించినప్పుడు, ఈయన రచనలు వివాదాస్పదంగా మారాయి. వియన్నా విశ్వవిద్యాలయ మహాసభ గది పైకప్పు కోసం 1900 ప్రాంతంలో ఈయన పూర్తి చేసిన చిత్రాలు అశ్లీలమైనవిగా విమర్శించబడటంతో ఈ వివాదం పతాక స్థాయికి చేరుకుంది. ఆ తర్వాత ఈయన ఎటువంటి ప్రభుత్వ పనులను అంగీకరించలేదు, కానీ తన 'బంగారు దశ' చిత్రాలతో కొత్త విజయాన్ని సాధించారు. వీటిలో చాలా వాటిలో బంగారు రేకు ఉంటుంది. క్లిమ్ట్ రచనలు ఈయన కంటే చిన్నవారైన తోటి కళాకారుడు ఎగాన్ షీలేపై ముఖ్యమైన ప్రభావాన్ని చూపాయి. పక్షవాతం, న్యుమోనియాతో బాధపడుతూ క్లిమ్ట్ 1918లో మరణించారు. ఈయన మరణం తర్వాత, వేలంలో వ్యక్తిగత కళాఖండాల కోసం నమోదైన అత్యధిక ధరలలో క్లిమ్ట్ చిత్రాలు కొన్ని నిలిచాయి. == జీవిత చరిత్ర == === ప్రారంభ జీవితం === గుస్తావ్ క్లిమ్ట్ 14 జూలై 1862న ఆస్ట్రియన్ సామ్రాజ్యంలోని [[వియన్నా]]<nowiki/>కు సమీపంలో ఉన్న బామ్‌గార్టెన్‌లో జన్మించారు. ఈయన ఏడుగురు పిల్లలలో రెండవవాడు: ముగ్గురు అబ్బాయిలు, నలుగురు అమ్మాయిలు. ఈయన తల్లి అన్నా క్లిమ్ట్ సంగీత ప్రదర్శకురాలు కావాలనే నెరవేరని కోరికను కలిగి ఉన్నారు. ఈయన తండ్రి ఎర్నెస్ట్ క్లిమ్ట్ ది ఎల్డర్, బోహేమియాలోని ఒక రైతు కుటుంబానికి చెందిన బంగారు నగిషీ పనివాడు.{{Sfn|Fliedl|1994|p=29}}{{Sfn | Sabarsky | 1983 | p = 7}} క్లిమ్ట్ తమ్ముళ్లు ఎర్నెస్ట్, జార్జ్ క్లిమ్ట్‌లతో సహా వీరి ముగ్గురు కుమారులు ప్రారంభంలోనే కళాత్మక ప్రతిభను ప్రదర్శించారు. క్లిమ్ట్ ప్రారంభ రచనలకు ఈయన తోబుట్టువులు అప్పుడప్పుడు నమూనాలుగా వ్యవహరించేవారు.{{Sfn|Bäumer|1986|p=23}} క్లిమ్ట్ తండ్రి తరచుగా పని వెతకడానికి ఇబ్బంది పడేవారు, క్లిమ్ట్ చిన్నతనంలో పేదరికంలో గడిపారు. 1862, 1884 మధ్య, చౌకైన వసతి కోసం వెతుకుతూ ఈ కుటుంబం ఐదు వేర్వేరు చిరునామాలకు మారవలసి వచ్చింది. 1874లో ఐదేళ్ల అన్నా సుదీర్ఘ అనారోగ్యంతో మరణించినప్పుడు ఈ కుటుంబం కష్టాలు మరింత తీవ్రమయ్యాయి. అదే సమయంలో, పెద్ద రోగైన క్లారా మానసిక క్షోభకు గురై, మతంపై అమితమైన శ్రద్ధను పెంచుకుంది. ఆమె ఎప్పటికీ కోలుకోలేదు, వారి తల్లి తరచుగా తీవ్రమైన నిరాశకు గురైనట్లు నమ్ముతారు.{{Sfn|Whitford|1990|pp=24–25}} క్లిమ్ట్ ఒక సాధారణ పాఠశాలలో ప్రాథమిక విద్యను అభ్యసించారు, అక్కడ ఈయన డ్రాయింగ్ నైపుణ్యం అసాధారణమైనదిగా గుర్తించబడింది.{{Sfn|Whitford|1990|p=25}} పద్నాలుగేళ్ల వయసులో, ఈయన వియన్నా కున్స్ట్‌గెవెర్బెస్చులేలో చేరారు, ఇది ప్రస్తుతం వియన్నా అప్లైడ్ ఆర్ట్స్ విశ్వవిద్యాలయంగా ఉంది. ఇక్కడ ఈయన 1876 నుండి 1883 వరకు నిర్మాణ చిత్రలేఖనాన్ని అభ్యసించారు.{{Sfn|Sabarsky|1983|p=7}}{{Sfn|Bailey|ColinsVergoBraun2001|p=55}} ఈయన ఫెర్డినాండ్ లాఫ్‌బెర్గర్, 1881లో లాఫ్‌బెర్గర్ [[మరణం]] తర్వాత జూలియస్ విక్టర్ బెర్గర్ వద్ద చదువుకున్నారు. క్లిమ్ట్ అప్పటి వియన్నా ప్రముఖ చరిత్ర చిత్రకారుడైన హన్స్ మకార్ట్‌ను గౌరవించేవారు, ఆయన విజయాన్ని పునరావృతం చేయాలని ఆకాంక్షించారు.{{Sfn|Whitford|1990|pp=31–37}} క్లిమ్ట్ సంప్రదాయ శిక్షణ సూత్రాలను సులభంగా అంగీకరించారు; ఈయన ప్రారంభ పనిని అకడమిక్‌గా వర్గీకరించవచ్చు.{{Sfn|Sabarsky|1983|p=7}} పెద్ద ప్రజా భవనాలలో లోపలి గోడచిత్రాలు, పైకప్పులను చిత్రించడం ద్వారా ఈయన వృత్తిపరమైన వృత్తి జీవితం ప్రారంభమైంది.<ref>{{Cite book |last=Hodge |first=A. N. |url=https://books.google.com/books?id=_nfEDwAAQBAJ |title=Gustav Klimt |date=16 December 2019 |publisher=Arcturus Publishing |isbn=978-1-83940-332-3 |language=en}}</ref> === "కళాకారుల సంస్థ" === [[File:Gustav Klimt in 1887.jpg|thumb|1887లో గుస్తావ్ క్లిమ్ట్|329x329px]] 1877లో, తండ్రిలాగే ఎంగ్రేవర్ కాబోయే క్లిమ్ట్ సోదరుడు ఎర్నెస్ట్ కూడా కున్స్ట్‌గెవెర్బెస్చులేలో చేరారు. క్లిమ్ట్, ఎర్నెస్ట్, ప్రవేశ పరీక్ష సమయంలో క్లిమ్ట్ కలుసుకున్న వారి స్నేహితుడు ఫ్రాంజ్ వాన్ మాట్ష్ త్వరలోనే కలిసి పనిచేయడం ప్రారంభించారు. 1880 నాటికి, వారు 'కింస్ట్లర్‌కాంపాగ్నీ' ("కళాకారుల సంస్థ") అనే బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసి అనేక పనులను దక్కించుకున్నారు. వారు వియన్నాలోని కున్స్ట్ హిస్టోరిషెస్ మ్యూజియంలో గోడచిత్రాలను చిత్రించడంలో తమ గురువుకు సహాయం చేశారు.{{Sfn | Sabarsky | 1983 | p = 7}} లాఫ్‌బెర్గర్ వారిని థియేటర్ నిర్మాణంలో నైపుణ్యం కలిగిన వియన్నా సంస్థ అయిన ఫెల్నర్ కు సిఫార్సు చేశారు, వారితో కలిసి వారు ఫియుమ్, రీచెన్‌బర్గ్, కార్ల్స్‌బాద్, బుకారెస్ట్‌లతో సహా అనేక ప్రాజెక్టులలో పాల్గొన్నారు.{{Sfn|Fliedl|1994|p=35}}{{Sfn|Whitford|1990|p=39}} 1883లో కున్స్ట్‌గెవెర్బెస్చులేను విడిచిపెట్టిన తర్వాత, ఎర్నెస్ట్, క్లిమ్ట్, మాట్ష్ పనులపై కలిసి పనిచేయడానికి వియన్నాలోని ఒక ఉమ్మడి స్టూడియోకు మారారు. ఈ పనిలో రొమేనియన్ రాజభవనమైన పెలెస్ కోట కోసం నగిషీల ఆధారంగా పూర్వీకుల చిత్తరువులను చిత్రించడం చేరి ఉంది.{{Sfn|Bäumer|1986|p=23}} 1886లో, ఆ స్టూడియో భాగస్వామ్యం కార్ల్స్‌బాద్ మునిసిపల్ థియేటర్‌లో అలంకరణ చిత్రలేఖనంపై పనిచేసింది, ముఖ్యంగా వంగిన పైకప్పు, థియేటర్ తెరను చిత్రించింది.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2 February 2013 |title=Town Theatre |url=https://www.karlovyvary.cz/en/town-theatre |access-date=3 May 2025 |website=Karlovy Vary |language=en}}</ref>{{Sfn|Bäumer|1986|p=24}} అదే సంవత్సరం వారు వియన్నాలోని బర్గ్ థియేటర్ రెండు మెట్ల దారుల కోసం పైకప్పు, స్పాండ్రెల్ గోడచిత్రాలపై పని ప్రారంభించారు. ఈ గోడచిత్రాలకు క్లిమ్ట్ అందించిన సహకారానికి గాను, 1888లో అవి పూర్తయిన తర్వాత, చక్రవర్తి ఫ్రాంజ్ జోసెఫ్ I ఈయనకు ఆస్ట్రియాలో అత్యున్నత కళాత్మక గౌరవమైన గోల్డ్ క్రాస్ ఆఫ్ మెరిట్‌ను బహూకరించారు.{{Sfn|Sabarsky|1983|p=7}}{{Sfn|Bäumer|1986|p=24}} ఈయన మ్యూనిచ్ లూడ్విగ్-మాక్సిమిలియన్స్ విశ్వవిద్యాలయం, వియన్నా విశ్వవిద్యాలయ గౌరవ సభ్యునిగా కూడా ఎంపికయ్యారు.{{Sfn|Hodge|2014|pp=9–10}} పాత బర్గ్ థియేటర్ కూల్చివేతకు ముందు, వియన్నా సిటీ కౌన్సిల్ దాని లోపలి భాగాన్ని చిత్రించాల్సిందిగా క్లిమ్ట్‌ను ఆదేశించింది. ఈయన చిత్రించిన 'ఆడియన్స్ ఎట్ ది ఓల్డ్ బర్గ్ థియేటర్' చిత్రం వియన్నా ఉన్నత సమాజంలో గుర్తింపు పొందడానికి సహాయపడింది, ప్రజా ప్రశంసలను అందుకుంది. 1890లో, క్లిమ్ట్ ఈ పనికి కొత్తగా సృష్టించబడిన కైసర్‌ప్రైస్ అవార్డును అందుకున్న మొదటి వ్యక్తి అయ్యారు.<ref>{{Cite web |date=27 April 1890 |title=ANNO, Die Presse, 1890-04-27, Seite 13 |url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?apm=0&aid=apr&datum=18900427&seite=13&query=%22Gustav+Klimt%22 |access-date=13 May 2025 |website=anno.onb.ac.at |language=de}}</ref>{{Sfn|Fliedl|1994|pp=37–39}} 1892లో, 'కింస్ట్లర్‌కాంపాగ్నీ' నిరంతర విజయాన్ని సాధించి, జోసెఫ్‌స్టాడ్ట్ జిల్లాలోని ఒక పెద్ద స్టూడియోకు మారింది. అయితే, ఆ సంవత్సరం చివర్లో క్లిమ్ట్ తండ్రి పక్షవాతంతో మరణించారు,{{Sfn|Bäumer|1986|p=24}} ఈయన సోదరుడు ఎర్నెస్ట్ తీవ్రమైన జలుబు కారణంగా పెరికార్డిటిస్‌తో మరణించారు.{{Sfn|Whitford|1990|pp=45–46}} వీరి మరణాలు క్లిమ్ట్‌పై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపాయి, ఈయన ఆ రెండు కుటుంబాల ఆర్థిక బాధ్యతను స్వీకరించారు. ఆ తర్వాత కొన్ని సంవత్సరాల పాటు ఈయన చాలా తక్కువ పనిని చేయడంతో, దుఃఖం క్లిమ్ట్ కళాత్మక దృష్టిని ప్రభావితం చేసి ఉండవచ్చు.{{Sfn|Whitford|1990|pp=45–46}} ఎర్నెస్ట్ మరణం తర్వాత, క్లిమ్ట్, మాట్ష్ మధ్య పని సంబంధాలు క్షీణించాయి.{{Sfn|Wenzel|2022|p=18}} మాట్ష్ వారి స్టూడియో నుండి బయటకు వెళ్లారు, క్లిమ్ట్ ఒంటరిగానే దానిని కొనసాగించారు.{{Sfn|Whitford|1990|p=46}} ఈయన త్వరలోనే ఒక కొత్త వ్యక్తిగత శైలి వైపు మళ్లారు, దీని ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఈయన కొన్ని రచనలలో 'నూడా వెరిటాస్' ('నిజాయితీ గల సత్యం') అనే సంకేతాత్మక రూపాన్ని చేర్చడం, ఇందులో 'ప్రాచీన గ్రీస్, ఈజిప్ట్' (1891), 'పల్లాస్ ఎథీన్' (1898), 'నూడా వెరిటాస్' (1899) ఉన్నాయి.{{Citation needed|date=February 2026}} క్లిమ్ట్ 1890ల ప్రారంభంలో ఆస్ట్రియన్ ఫ్యాషన్ డిజైనర్ ఎమిలీ లూయిస్ ఫ్లోజ్‌ను కలుసుకున్నారు, ఆమె ఎర్నెస్ట్ మరణం తర్వాత వితంతువుగా మారిన ఈయన వదిన హెలెన్ ఫ్లోజ్ సోదరి. ఎమిలీ ఈయన జీవితకాల సహచరిగా మారారు, వీరి సంబంధం సన్నిహితంగా ఉన్నప్పటికీ, బహుశా అది ప్లాటోనిక్‌గానే ఉండిపోయింది.{{Sfn|Whitford|1990|p=169}}{{Sfn|Hodge|2014|pp=12–14}} చాలా మంది పండితులు 'ది కిస్' (1907–08) చిత్రాన్ని ప్రేమికులుగా ఉన్న వీరి చిత్రంగా భావిస్తారు. ఐదు సంవత్సరాల క్రితం, క్లిమ్ట్ 1902లో ఆమె పూర్తి-నిడివి చిత్తరువు 'చిత్తరువు ఎమిలీ ఫ్లోజ్' చిత్రీకరించారు. ఆమె తయారు చేసిన, ఈయన రచనలలో మోడలింగ్ చేసిన అనేక దుస్తులను ఈయన రూపకల్పన చేశారు.<ref>{{Cite journal |last=Wagener |first=Mary L. |title="Fashion and Feminism in 'Fin de Siècle' Vienna." |url=https://www.jstor.org/stable/1358209?searchText=gustav+klimt&searchUri=%2Faction%2FdoBasicSearch%3FQuery%3Dgustav%2Bklimt%26so%3Drel&ab_segments=0%2Fspellcheck_basic_search%2Fcontrol&refreqid=fastly-default%3Af3597b58b968411a23a561b5ffa12cd4&seq=3 |journal=Woman's Art Journal |volume=10 |issue=2 |pages=29–33 |doi=10.2307/1358209 |jstor=1358209 |via=JSTOR|url-access=subscription }}</ref> క్లిమ్ట్ మహిళలతో అనేక సంబంధాలను కలిగి ఉన్నారు, కనీసం పద్నాలుగు మంది పిల్లలకు తండ్రి అయ్యారు. ఈయన మరణం తర్వాత, ఈ పిల్లలలో నలుగురికి చట్టపరమైన హక్కులు అధికారికంగా గుర్తించబడ్డాయి.{{Sfn|Hodge|2014|pp=12–14}}{{Sfn|Bailey|ColinsVergoBraun2001|p=99}} {{Multiple image | direction = horizontal | image1 = Philosophy Klimt.jpg | image2 = Klimtmedicinephoto.jpg | image3 = Jurisprudence Klimt.jpg | footer = ఫిలాసఫీ (1900–1907), మెడిసిన్ (1900–1907), జురిస్ప్రుడెన్స్ (1903, చివరి వెర్షన్ 1907), వీటి కోసం క్లిమ్ట్ తీవ్ర విమర్శలను ఎదుర్కొన్నారు. }} ప్రారంభంలో ఫ్రాంజ్ మాట్ష్‌కు మాత్రమే ఆఫర్ చేయబడింది, కానీ ఆయన స్కెచ్‌లను తిరస్కరించి, 1894లో విద్యా మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన ఆర్టిస్టిక్ అడ్వైజరీ కమిటీ వియన్నా విశ్వవిద్యాలయ మహాసభ గదిని అలంకరించడానికి మాట్ష్, క్లిమ్ట్‌లను నియమించింది. క్లిమ్ట్ పది టింపనమ్ చిత్రాలు, ఐదు పెద్ద పైకప్పు చిత్రాలలో మూడింటికి బాధ్యత వహించారు. ఈ రచనలు ఫిలాసఫీ, మెడిసిన్, జురిస్ప్రుడెన్స్ విభాగాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించాయి, అందువల్ల వీటిని 'ఫ్యాకల్టీ పెయింటింగ్స్' అని పిలుస్తారు. మాట్ష్ 'థియాలజీ'తో కలిపి, ఇవి ఆయన కేంద్ర చిత్రం 'ది ట్రయంఫ్ ఆఫ్ లైట్ ఓवर డార్క్‌నెస్'కు ఫ్రేమ్‌గా ఉండేలా రూపొందించబడ్డాయి.{{Sfn|Whitford|1990|p=49}}{{Sfn|Wenzel|2022|p=18}} శతాబ్దం తిరిగే వరకు పూర్తి కాని క్లిమ్ట్ చిత్రాలు వాటి తీవ్రమైన ఇతివృత్తాలు, కంటెంట్ కారణంగా విమర్శించబడ్డాయి, 'అశ్లీలమైనవి' అని పిలవబడ్డాయి.{{Sfn | Sabarsky | 1983 | p = 9}} క్లిమ్ట్ సాంప్రదాయ రూపకాన్ని, సంకేతవాదాన్ని మరింత స్పష్టమైన శృంగారభరితమైన కొత్త భాషలోకి మార్చారు, అందువల్ల ఇది కొంతమందికి కలత కలిగించింది.{{Sfn | Sabarsky | 1983 | p = 9}} political, aesthetic and religious. ఫలితంగా, ఈ చిత్రాలు మహాసభ గది పైకప్పుపై ప్రదర్శించబడలేదు.<ref>On 11 November 1905, the artistic commission of the ministry of education examined the projects for the panels of the University' Great Hall. The Klimt's ones were welcomed, unlike Matsch's. However, it was proposed not to exhibit them in the Great Hall, but in the [[Österreichische Galerie Belvedere|Österreichische Galerie]]. Klimt rejected the proposal and on 3 April 1905 he wrote to the aforementioned ministry renouncing the assignment, and asking for the return of the sketches, declaring himself willing to return the sum of money that had been advanced to him. In: {{Cite book |last=Dobai |first=Johannes |title=The Complete Works of Klimt |date=1978 |publisher=Rizzoli |location=Milan |page=86 |language=it}}</ref> కళాకారుడు అంగీకరించిన చివరి ప్రజా నియామకం ఇదే. మే 1945లో వెనక్కి తగ్గుతున్న జర్మన్ దళాలు షాలోస్ ఇమ్మెండోర్ఫ్‌ను తగులబెట్టినప్పుడు ఈ మూడు చిత్రాలు నాశనమయ్యాయి,<ref>{{cite book |last1=Rogoyska |first1=Jane |last2=Bade |first2=Patrick |title=Gustav Klimt |date=2011 |publisher=Parkstone Press International |location=New York |isbn=978-1-78042-729-4 |page=87 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=F3b0asmVCtAC&q=Philosophy%2C%20Medicine%2C%20and%20Jurisprudence%20klimt%20ss&pg=PA87 |chapter=Compositional Project for Medicine}}</ref><ref name="SchlossImmendorf">{{cite web | last=Jones | first=Jonathan | title=Jonathan Jones: Klimt's dazzling demons | website=the Guardian | date=7 May 2008 | url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2008/may/07/art | access-date=27 March 2025}}</ref> వాటితో పాటు 'షుబెర్ట్ ఎట్ ది పియానో' (1899), 'విమెన్ ఫ్రెండ్స్' (1916/17), 'వాలీ' (1916), 'ది మ్యూజిక్' (1897/1898) సహా మరో పది చిత్రాలు కూడా ఉన్నాయి.<ref name="Johannes1">Johannes Dobai ''The Complete Works of Klimt'', Rizzoli 1978. pp. 94–110.</ref><ref>According to Storkovich, in reality the alleged burned paintings were ten, not thirteen, as ''Prozession der Toten'' (Procession of the dead, 1903), ''[[Malcesine]] am Gardasee'' (1913) and ''[[Bad Gastein|Gastein]]'' (1917), never came to Immendorf. Furthermore, she believes there is no convincing evidence that Klimt's three university ceiling paintings were actually destroyed. {{Cite web |title=Verbrannte Klimtbilder: Das Puzzle von Immendorf Storkovich |trans-title=The Burned Klimt Paintings: The Puzzle about Immendorf |last=Storkovich |first=Tina Marie |url=http://diepresse.com/home/spectrum/zeichenderzeit/4890667/Verbrannte-Klimtbilder_Das-Puzzle-von-Immendorf |website=Die Presse |date=18 December 2015 |access-date=4 July 2023 |language=de}}</ref> === వియన్నా సెసిషన్ సంవత్సరాలు === [[File:Gustav Klimt 014.jpg|thumb|వియన్నాలోని సెసిషన్ బిల్డింగ్‌లో ఉన్న బెల్తోవెన్ ఫ్రైజ్ ఒక భాగం (1902)|273x273px]]1897లో, క్లిమ్ట్ వియన్నా సెసిషన్, ఆ సమూహం పత్రిక అయిన వెర్ సాక్రమ్ ('పవిత్ర వసంతం') వ్యవస్థాపక సభ్యులలో ఒకరిగా, అధ్యక్షుడిగా మారారు. ఈయన 1908 వరకు సెసిషన్‌తోనే కొనసాగారు. సాంప్రదాయేతర యువ కళాకారుల కోసం ప్రదర్శనలను అందించడం, ఉత్తమ విదేశీ కళాకారుల రచనలను వియన్నాకు తీసుకురావడం, సభ్యుల పనిని ప్రదర్శించడానికి స్వంత పత్రికను ప్రచురించడం ఈ సమూహం లక్ష్యాలు.{{Sfn|Whitford|1990|p=69}} ఈ సమూహం ఎటువంటి మ్యానిఫెస్టోను ప్రకటించలేదు, ఏ నిర్దిష్ట శైలిని ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నించలేదు-సహజవాదులు, యథార్థవాదులు, సంకేతవాదులు అందరూ కలిసి ఉన్నారు. ప్రభుత్వం వారి ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇచ్చింది, ప్రదర్శన హాలును నిర్మించడానికి ప్రభుత్వ భూమిని లీజుకు ఇచ్చింది. ఈ సమూహం చిహ్నం పల్లాస్ ఎథీనా, ఈమె న్యాయమైన కారణాలు, జ్ఞానం, కళల గ్రీకు దేవత-ఈమెను క్లిమ్ట్ 1898లో తన తీవ్రమైన వెర్షన్‌లో చిత్రించారు.<ref name="PallasAthene">{{cite web | title=Pallas Athene, 1898 by Gustav Klimt | website=Gustav Klimt | url=https://www.gustav-klimt.com/Pallas-Athene.jsp | access-date=27 March 2025}}</ref> ఈయన 'నూడా వెరిటాస్' (1899) వ్యవస్థను మరింత 'కదిలించడానికి' ఈయన చేసిన ప్రయత్నాన్ని నిర్వచించింది.<ref name="Klimt Nuda Veritas 1899">{{cite web |url= http://www.klimt.com/en/gallery/early-works/klimt-nuda-veritas-1899.ihtml |series= Gustav Klimt Painting |title= Early Works / Nuda Veritas 1899 |work= Klimt Gallery |publisher= Klimt Museum |access-date= 5 July 2013 |archive-date= 20 July 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130720203417/http://www.klimt.com/en/gallery/early-works/klimt-nuda-veritas-1899.ihtml |url-status= dead }}</ref> పూర్తిగా నగ్నంగా ఉన్న ఎర్రటి జుట్టు గల స్త్రీ సత్యం అద్దాన్ని పట్టుకుని ఉంటుంది, ఆమె పైన ఫ్రెడరిక్ షిల్లర్ రాసిన కోట్ స్టైలిష్ అక్షరాలలో ఉంది: 'మీరు మీ పనులు, మీ కళతో ప్రతి ఒక్కరినీ మెప్పించలేకపోతే, కొద్దిమందిని మాత్రమే మెప్పించండి. చాలా మందిని మెప్పించడం చెడ్డది.'{{Sfn | Whitford | 1990 | p = 52}} నూడా వెరిటాస్‌ను చేర్చడం ద్వారా, క్లిమ్ట్ ఆ కాలం నాటి రాజకీయ, సామాజిక సమస్యలన్నింటినీ విస్మరించిన హబ్స్‌బర్గ్ రాచరికాన్ని, ఆస్ట్రియన్ సమాజాన్ని రెండింటినీ ఖండిస్తున్నట్లు చరిత్రకారులు నమ్ముతున్నారు.<ref>{{cite book |first1=Jane |last1=Rogoyska |author-link1=Jane Rogoyska |first2=Patrick |last2=Bade |title=Gustav Klimt |publisher=Parkstone Press International |page=30 |date=2011 |isbn=978-1-84484-904-8 |lccn=2011024520 }}</ref> 1902లో, అసంతృప్తితో ఉన్న క్లిమ్ట్ ఈ చిత్రానికి 'గోల్డ్‌ఫిష్' (ఇందులో ఒక నగ్న స్త్రీ ఉద్దేశపూర్వకంగా తన వెనుక భాగాన్ని చూపిస్తుంది) అని, 'నా విమర్శకులకు' అని పేరు పెట్టాలని అనుకున్నారు, కానీ స్నేహితులు వారించారు.<ref name="Johannes1" /> 1902లో, క్లిమ్ట్ పద్నాలుగో వియన్నా సెసిషనిస్ట్ ప్రదర్శన కోసం 'బీతొవెన్ ఫ్రైజ్'ను పూర్తి చేశారు, ఇది ఆ స్వరకర్త వేడుకగా ఉద్దేశించబడింది, మాక్స్ క్లింగర్ సృష్టించిన స్మారక బహువర్ణ శిల్పం 'బీతొవెన్'ను ప్రదర్శించింది. ప్రదర్శన కోసం మాత్రమే ఉద్దేశించబడిన ఈ ఫ్రైజ్, తేలికపాటి పదార్థాలతో నేరుగా గోడలపై చిత్రించబడింది. ప్రదర్శన తర్వాత, ఈ చిత్రం భద్రపరచబడింది, అయితే ఇది 1986లో పునరుద్ధరించబడే వరకు మళ్లీ ప్రదర్శించబడలేదు. బీతొవెన్ చిత్తరువుపై ఉన్న ముఖం స్వరకర్త, వియన్నా స్టేట్ ఒపెరా డైరెక్టర్ గుస్తావ్ మహ్లర్‌ను పోలి ఉంటుంది.<ref>Johnson, Julian, ''Mahler's Voices: Expression and Irony in the Songs and Symphonies''. Oxford University Press (Oxford, UK), {{ISBN|978-0-19-537239-7}}, p. 235 (2009).</ref> 1905లో, సెసిషన్‌లో విభేదాలు తీవ్రమాయ్యాయి, గ్యాలరీ మీత్కే కళాత్మక సలహాదారు కార్ల్ మోల్ తన పని కోసం సెసిషన్ సహచరులచే విమర్శించబడినప్పుడు, ఒక బలమైన వివాదం తలెత్తింది, ఇది క్లిమ్ట్ నేతృత్వంలో నిజమైన అంతర్గత విభజనను సృష్టించింది. మరుసటి సంవత్సరం, క్లిమ్ట్ 'కున్స్ట్‌షౌ' (ఆర్ట్ షో) లేదా 'క్లిమ్ట్ గ్రూప్' అనే సమూహాన్ని ఏర్పాటు చేశారు, ఇందులో మోల్, ఒట్టో వాగ్నర్ వంటి ఇతర ముఖ్యమైన ఆస్ట్రియన్ కళాకారులు కూడా ఉన్నారు.<ref>Johannes Dobai ''The Complete Works of Klimt'', Rizzoli 1978. p. 86.</ref> ఈ కాలంలో, క్లిమ్ట్ కేవలం ప్రజా నియామకాలకే పరిమితం కాలేదు. 1890ల చివరలో ప్రారంభించి, ఈయన అటర్సీ తీరంలో ఫ్లోజ్ కుటుంబంతో కలిసి వార్షిక వేసవి సెలవులను గడిపారు, అక్కడ 'షాలోస్ బై ది వాటర్' వంటి అనేక ల్యాండ్‌స్కేప్‌లను చిత్రించారు. ఈ ల్యాండ్‌స్కేప్‌లు క్లిమ్ట్‌ను తీవ్రంగా ఆకర్షించిన ఫిగర్ పెయింటింగ్ కాకుండా ఉన్న ఏకైక శైలిగా నిలిచాయి. ఈయన తీవ్రతను గుర్తిస్తూ, స్థానికులు ఈయన్ను 'వాల్డ్‌ష్రాట్' ('అడవి దెయ్యం') అని పిలిచేవారు.<ref>{{Citation |last=Koja |first=Stephan |others=et al |title=Gustav Klimt Landscapes |page=27 |publisher=Prestel |year=2002}}</ref> క్లిమ్ట్ అటర్సీ చిత్రాలు ఫిగర్ ముక్కల వలె డిజైన్, నమూనాల శుద్ధీకరణను కలిగి ఉంటాయి. అటర్సీ పనులలోలోని లోతైన స్థలం ఒకే తలానికి సమర్థవంతంగా సమం చేయబడింది, క్లిమ్ట్ వాటిని టెలిస్కోప్ ఉపయోగించి చిత్రించారని నమ్ముతారు.<ref>{{Citation |first=Anselm |last=Wagner |chapter=Klimt's Landscapes and the Telescope |title=Gustav Klimt Landscapes |pages=161–71 |publisher=Prestel |year=2002}}</ref> === బంగారు దశ, విమర్శనాత్మక విజయం === [[File:Gustav Klimt, 1907, Adele Bloch-Bauer I, Neue Galerie New York.jpg|thumb|'అడిలై బ్లోచ్-బావెర్ I', ఇది 2006లో రికార్డు స్థాయిలో 135 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లకు అమ్ముడైంది, నోయ్ గ్యాలరీ న్యూయార్క్, న్యూయార్క్ నగరం (1907)|left|250x250px]] [[File:The Kiss - Gustav Klimt - Google Cultural Institute.jpg|thumb|left|'ది కిస్', కాన్వాస్‌పై నూనె రంగులు, ఓస్టెరిచిస్ గ్యాలరీ బెల్వెడెరె, వియన్నా (1907–1908)|251x251px]] [[File:Preparatory design - Klimt - Stoclet Palace.jpg|thumb|క్లిమ్ట్ తరచుగా తన చిత్రాలలో అలంకార నమూనాలను ఉపయోగించేవారు. 'డీ ఉమర్ముంగ్' ("ది ఎంబ్రేస్"), బ్రస్సెల్స్‌లోని స్టోక్లెట్ ప్యాలెస్ (1905–1909)|321x321px]] [[File:Friedrich Walker, plaque autochrome-Lumière, Gustav Klimt vers 1910.jpg|thumb|ఆటోక్రోమ్ టెక్నాలజీని ఉపయోగించి 1910లలో క్లిమ్ట్ తీసిన ప్రారంభ రంగు ఫోటో]] [[File:Egon Schiele - Gustav Klimt im blauen Malerkittel - 1913.jpeg|thumb|ఎగాన్ షీలే గీసిన 'లైట్ బ్లూ స్మాక్‌లో క్లిమ్ట్', 1913|303x303px]] 1900 నుండి, గుస్తావ్ క్లిమ్ట్ అన్నింటికంటే ఎక్కువగా 'మహిళల చిత్రకారుడు'గా ప్రసిద్ధి చెందారు. ఈయన సంవత్సరానికి ఒక పెద్ద ఫార్మాట్ మహిళా చిత్తరువును రూపొందించారు, ఇందులో ఈయన ఆర్ట్ నోయువే సూత్రాలైన ఫ్లాట్‌నెస్, అలంకరణ, బంగారు రేకు అప్లికే션을ను ఉపయోగించారు. అదే సమయంలో, ఈయన రూపక అలంకారాలు, పాత నిబంధన (ఓల్డ్ టెస్టమెంట్) హీరోయిన్లకు తనను తాను అంకితం చేసుకున్నారు, అయితే వాటిని ప్రమాదకరమైన 'ఫెమ్మ్ ఫాటల్స్'గా మార్చారు. ఈరోస్, లైంగికత, స్త్రీత్వాన్ని ఈయన ఆకర్షణీయమైన ప్రమాదంగా రకరకాలుగా వ్యాఖ్యానించారు. జీవితం, ప్రేమ, మరణం క్లిమ్ట్ పనికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన ఇతివృత్తాలుగా నిర్ణయించవచ్చు.<ref>{{Cite web |title=Gustav Klimt: Biografie. Lebenslauf und wichtige Werke des Wiener Jugendstilmalers |trans-title=G. Klimt: Biography. Résumé and important works of the Viennese Art Nouveau painter |url=https://artinwords.de/gustav-klimt-lebenslauf-biografie/ |website=artinwords.de |date=30 December 2017 |access-date=24 September 2023 |language=de}}</ref> సెసిషనిస్ట్ ఉద్యమం ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో, క్లిమ్ట్ తన చిత్రాలలో బంగారు రేకును చేర్చడం ప్రారంభించారు, ఈ పరిణామం ఈయన 'బంగారు దశ' ప్రారంభాన్ని నిర్వచించింది. 'పల్లాస్ ఎథీనా' (1898) తరచుగా ఈ కాలం నాటి తొలి రచనగా పరిగణించబడుతుంది, 'జుడిత్ I' (1901) మరొక ముఖ్యమైన ప్రారంభ ఉదాహరణ. ఈ కాలం నాటి అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకమైన రచనలలో 'అడిలై బ్లోచ్-బావెర్ I చిత్తరువు' (1907), [[ది కిస్ (క్లిమ్ట్)|ది కిస్]] (1907–08), 'స్టోక్లెట్ ఫ్రైజ్' (1905–1911) ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Richman-Abdou |first=Kelly |date=16 September 2018 |title=The Splendid History of Gustav Klimt's Glistening "Golden Phase" |url=https://mymodernmet.com/gustav-klimt-golden-phase/ |access-date=27 May 2025 |website=My Modern Met |language=en}}</ref> క్లిమ్ట్ బంగారు దశ సానుకూల విమర్శనాత్మక ప్రతిస్పందన, ఆర్థిక విజయాన్ని అందుకుంది.{{Citation needed|date=May 2025}} క్లిమ్ట్ అంతర్జాతీయ ప్రదర్శనల సందర్భాలలో తన రచనలను ప్రదర్శించడానికి ప్రధానంగా ఐరోపా అంతటా ప్రయాణించారు, అయితే అందమైన మొజాయిక్‌లకు ప్రసిద్ధి చెందిన వెనిస్, రావెన్నా పర్యటనలు బహుశా ఈయన బంగారు సాంకేతికతను, బైజాంటైన్ చిత్రాలను ప్రేరేపించాయి. 1904లో, ఈయన ఒక సంపన్న బెల్జియన్ పారిశ్రామికవేత్త ఇల్లు అయిన విలాసవంతమైన స్టోక్లెట్ ప్యాలెస్‌పై ఇతర కళాకారులతో కలిసి పనిచేశారు, ఇది ఆర్ట్ నోయువే యుగం నాటి అత్యంత అద్భుతమైన స్మారక చిహ్నాలలో ఒకటి. డైనింగ్ రూమ్‌కు క్లిమ్ట్ అందించిన సహకారం, 'ఫుల్‌ఫిల్‌మెంట్', 'ఎక్స్‌పెక్టేషన్' రెండూ ఈయన అత్యుత్తమ అలంకరణ పనులలో కొన్ని, ఈయన బహిరంగంగా ప్రకటించినట్లుగా, 'బహుశా నా అలంకరణ అభివృద్ధి చివరి దశ ఇదే.'{{Sfn | Whitford | 1990 | p = 103}} 1905లో, క్లిమ్ట్ జీవిత చక్రాన్ని వర్ణించే 'ది త్రీ ఏజెస్ ఆఫ్ ఉమెన్' చిత్రాన్ని గీశారు. ఈయన లుడ్విగ్ విట్‌జెన్‌స్టెయిన్ సోదరి మార్గరెట్ విట్‌జెన్‌స్టెయిన్ వివాహం సందర్భంగా ఆమె చిత్తరువును చిత్రించారు.<ref>Edmunds, D. and Eidenow, J. ''Wittgenstein's Poker: The Story of a Ten-Minute Argument Between Two Great Philosophers,'' 2001, page 83.</ref> ఆ తర్వాత, 1907, 1909 మధ్య, క్లిమ్ట్ బొచ్చుతో చుట్టబడిన సమాజ మహిళల ఐదు కాన్వాసులను చిత్రించారు. ఈయన రూపకల్పన చేసిన దుస్తులను ఫ్లోజ్ మోడలింగ్ చేసిన అనేక ఛాయాచిత్రాలలో దుస్తులపై ఈయనకు ఉన్న ప్రేమ వ్యక్తమవుతుంది. ఈయన తన ఇంట్లో పని చేస్తున్నప్పుడు, విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నప్పుడు సాధారణంగా చెప్పులు, లోదుస్తులు లేకుండా పొడవాటి వస్త్రాన్ని ధరించేవారు. ఈయన సాధారణ జీవితం కొంతవరకు ఏకాంతంగా ఉండేది, ఈయన తన కళ, కుటుంబానికి అంకితమయ్యారు, చివరికి ఈయన, చాలా మంది సహచరులు రాజీనామా చేసిన సెసిషనిస్ట్ ఉద్యమం తప్ప మరేమీ లేదు. ఈయన కెఫే సొసైటీని నివారించారు, ఇతర కళాకారులతో అరుదుగా సామాజికంగా ఉండేవారు. క్లిమ్ట్ కీర్తి సాధారణంగా ఈయన ఇంటి వద్దకు పోషకులను తీసుకువచ్చేది, ఈయన అత్యంత ఎంపిక చేసుకునే శక్తిని కలిగి ఉండేవారు. ఈయన చిత్రలేఖన పద్ధతి కొన్నిసార్లు చాలా ఉద్దేశపూర్వకంగా, శ్రమతో కూడుకున్నదిగా ఉండేది, ఈయన తన సబ్జెక్టుల ద్వారా సుదీర్ఘమైన సిట్టింగ్‌లు కోరేవారు. లైంగికంగా చురుగ్గా ఉన్నప్పటికీ, ఈయన తన వ్యవహారాలను వివేకంతో ఉంచుకున్నారు, వ్యక్తిగత కుంభకోణాలను నివారించారు. కళాకారుడు తన ఖాతాదారులలో కొందరితో సన్నిహిత సంబంధాలను పెంచుకున్నారు, వారు ప్రాథమికంగా యూదు వియన్నీస్ ఉన్నత వర్గానికి చెందినవారు. ఈయన ముఖ్యంగా ఉన్నత వర్గాల నుండి వచ్చిన తన మోడల్స్‌తో సన్నిహిత సంబంధాలను పెంచుకున్నారు. ఈయన తన కాలానికి ప్రగతిశీల వ్యక్తిగా పరిగణించబడ్డారు, ఎందుకంటే ఈయన మహిళలకు లైంగికతలో చురుకైన పాత్రను అనుమతించారు.<ref>{{Cite news |title= Der Meister des gemalten Wahnsinns |trans-title=The master of painted madness |url=https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/buecher/biographie-gustav-klimts-zum-hundertsten-todestag-15434006.html |last=Rudolph |first=Katharina |date=6 February 2018 |work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] |access-date=24 September 2023 |language=de}}</ref> క్లిమ్ట్ తన దృష్టి లేదా తన పద్ధతుల గురించి చాలా తక్కువగా రాశారు. ఈయన ఎక్కువగా ఫ్లోజ్‌కు పోస్ట్‌కార్డులు రాశారు, డైరీని ఉంచలేదు. 'లేని ఆత్మచిత్తరువుపై వ్యాఖ్యానం' అనే అరుదైన రచనలో, ఈయన ఇలా పేర్కొన్నారు: 'నేను ఎప్పుడూ ఆత్మచిత్తరువును చిత్రించలేదు. ఒక చిత్రానికి సబ్జెక్ట్‌గా నా కంటే ఇతర వ్యక్తులపై, అన్నింటికంటే మహిళలపై నాకు ఆసక్తి తక్కువగా ఉంది.... నాలో ప్రత్యేకత ఏమీ లేదు. నేను ఉదయం నుండి రాత్రి వరకు రోజురోజుకూ చిత్రించే చిత్రకారుడిని.... నా గురించి ఏదైనా తెలుసుకోవాలనుకునే వారు... నా చిత్రాలను జాగ్రత్తగా చూడాలి.'{{Sfn | Whitford | 1990 | p = 18}} 1901లో, హెర్మన్ బహర్ తన 'స్పీచ్ ఆన్ క్లిమ్ట్'లో ఇలా రాశారు: 'ఒక ప్రేమికుడు మాత్రమే ఒక మనిషికి జీవితం అంటే ఏమిటో వెల్లడించగలడు, దాని అంతర్గత ప్రాముఖ్యతను అభివృద్ధి చేయగలడు, ఈ చిత్రాల గురించి నేను కూడా అదే అనుభూతిని పొందుతున్నాను.'<ref>{{Citation |first=Dr. Julia |last=Kelly |chapter=Introduction to Payne, L |year=2004 |title=Klimt |publisher=Exclusive Editions |isbn=1-84461-185-X}}</ref> === చివరి సంవత్సరాలు, మరణం === 1911లో, క్లిమ్ట్ చిత్రం 'డెత్ అండ్ లైఫ్' రోమ్‌లోని ప్రపంచ ప్రదర్శనలలో మొదటి బహుమతిని పొందింది. ఈయన తర్వాత 1915లో నేపథ్యాన్ని బంగారం నుండి నీలం రంగులోకి మార్చడంతో సహా దీనిని పునరుద్ధరించారు.{{Sfn|Hodge|2014|pp=25–26}} 1915లో క్లిమ్ట్ తల్లి అన్నా మరణించారు.{{Sfn|Fischer|McEwan1992|p=13}} 11 జనవరి 1918న, క్లిమ్ట్ పక్షవాతానికి గురయ్యారు, ఇది ఈయన కుడి భాగాన్ని ప్రభావితం చేసింది, ఆసుపత్రిలో చేరవలసి వచ్చింది. ఈయన 55 ఏళ్ల వయసులో స్పానిష్ ఫ్లూ వల్ల వచ్చిన న్యుమోనియాతో ఫిబ్రవరి 6న వియన్నాలో మరణించారు.<ref>{{Citation |first=Alessandra |last=Comini |title=Gustav Klimt |publisher=George Braziller |year=2001 |page=[https://archive.org/details/gustavklimt0000klim_p9e9/page/5 5] |isbn=0-8076-0806-8 |url=https://archive.org/details/gustavklimt0000klim_p9e9/page/5}}</ref>{{Sfn|Whitford|1990|p=204}} ఈయన వియన్నాలోని హీయెట్జింగ్ శ్మశానవాటికలో ఖననం చేయబడ్డారు.{{Sfn|Bäumer|1986|p=28}} ఈయన గీసిన అనేక చిత్రాలు అసంపూర్ణంగా మిగిలిపోయాయి.{{Sfn|Fliedl|1994|p=233}} == పోర్ట్‌ఫోలియోలు == === గుస్తావ్ క్లిమ్ట్: దాస్ వెర్క్ === 'దాస్ వెర్క్ వాన్ గుస్తావ్ క్లిమ్ట్' (ఆంగ్లం: 'ది వర్క్ ఆఫ్ గుస్తావ్ క్లిమ్ట్') అనేది క్లిమ్ట్ జీవితకాలంలో జారీ చేయబడిన ఈయన పనికి సంబంధించిన ఏకైక మోనోగ్రాఫిక్ ప్రచురణ.<ref name=":2" /> పూర్తి చేసిన పోర్ట్‌ఫోలియోను 1918లో క్లిమ్ట్ సన్నిహిత స్నేహితుడైన వియన్నీస్ ప్రచురణకర్త హ్యూగో హెలర్ ప్రచురించారు, దీనిని కొన్నిసార్లు 'హెలర్ పోర్ట్‌ఫోలియో' అని పిలుస్తారు. ఇది క్లిమ్ట్ చిత్రాల యాభై కొల్లోటైప్ పునరుత్పత్తులను కలిగి ఉంది.<ref name=":5">{{Cite web |title=The Final Years |url=https://www.klimt-database.com/en/klimts-artworks/1914-1918/the-final-years/ |access-date=10 February 2026 |website=Gustav Klimt-Datenbank |publisher=Gustav Klimt Foundation |at=Under heading "The Work of Gustav Klimt. The Heller Portfolio" |language=en}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=2021 |title=After Gustav Klimt, Das Werk von Gustav Klimt |url=https://www.sothebys.com/buy/a59fdda6-6915-4416-bb6a-86fe4906bc62/lots/cea6b827-ad98-4ef4-a865-4fd2ae07f4fc |access-date=9 February 2026 |website=[[Sotheby's]] |language=en}}</ref> ఈ ప్రాజెక్ట్ 1908లో గ్యాలరీ మీత్కేలో ఉద్భవించింది, దీనికి కార్ల్ మోల్ నాయకత్వం వహించారు, ఇది క్లిమ్ట్ ప్రత్యేక ఏజెంట్‌గా పనిచేసింది. 1908 నాటి కున్స్ట్‌షౌ వియన్నాను అనుసరించి, అంతర్జాతీయంగా క్లిమ్ట్ పనిని ప్రోత్సహించడానికి గ్యాలరీ ఒక పోర్ట్‌ఫోలియోను నిర్మించింది, ఇది 1908, 1914 మధ్య ఒక్కొక్కటి పది ప్లేట్ల చొప్పున ఐదు వాయిదాలలో విడుదల చేయబడాలి. క్లిమ్ట్ రచనలను ఎంపిక చేయడంలో, పునరుత్పత్తుల నాణ్యతను ఆమోదించడంలో సన్నిహితంగా పాల్గొన్నారు. ఈ ప్లేట్లు ఇంపీరియల్-రాయల్ కోర్ట్ అండ్ స్టేట్ ప్రెస్ ద్వారా ముద్రించబడ్డాయి, ఎక్కువగా చేతితో తయారు చేసిన కార్డ్‌బోర్డ్‌పై అమర్చిన చైనీస్ కాగితంపై ముద్రించబడ్డాయి. అయితే, ఐదవ వాయిదా ఎప్పుడూ తయారు చేయబడలేదు, మీత్కే ప్రాజెక్ట్ అసంపూర్ణంగా మిగిలిపోయింది.<ref name=":5" /> 1917లో, హ్యూగో హెలర్ పోర్ట్‌ఫోలియో కొత్త ఎడిషన్‌ను రూపొందించడానికి గ్యాలరీ మీత్కే నుండి ప్రచురణ హక్కులను, మిగిలిన విషయాలను పొందారు. ఇది 1918లో 'దాస్ వెర్క్ వాన్ గుస్తావ్ క్లిమ్ట్'గా ప్రచురించబడింది, ఇందులో హెర్మన్ బహర్, పీటర్ ఆల్టెన్‌బర్గ్ పరిచయ వ్యాసాలు ఉన్నాయి. మొత్తం 300 కాపీలు జారీ చేయబడ్డాయి, వీటిలో క్లిమ్ట్ ఫాసిమిలి సంతకాలు, అసలు డ్రాయింగ్‌లతో కూడిన 70 డీలక్స్ కాпииలు, అవి లేకుండా జారీ చేయబడిన 230 నంబర్ల ప్రామాణిక కాపీలు ఉన్నాయి.<ref name=":5" /><ref name=":4">{{Cite web |title=HFBK: Das Werk von Gustav Klimt |trans-title=HFBK: The Work of Gustav Klimt |url=https://hfbk-hamburg.de/en/aktuelles/kalender/das-werk-von-gustav-klimt/ |access-date=9 February 2026 |website=hfbk-hamburg.de |publisher=[[HFBK Hamburg]] |language=de |archive-date=14 అక్టోబర్ 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251014133947/https://www.hfbk-hamburg.de/en/aktuelles/kalender/das-werk-von-gustav-klimt/ |url-status=dead }}</ref> ప్రింట్లు ఒక్కొక్కటి పది షీట్ల చొప్పున ఐదు వాయిదాలలో విడుదల చేయబడ్డాయి, కొన్ని చైనీస్ కాగితంపై ముద్రించబడ్డాయి, చేతితో తయారు చేసిన కాగితంపై అమర్చబడ్డాయి.<ref name=":4" /> ప్రతి షీట్ ఒక ప్రత్యేకమైన బంగారు ముద్రను కలిగి ఉంటుంది, ఇవన్నీ 1908, 1914 మధ్య క్లిమ్ట్ ద్వారా రూపొందించబడ్డాయి. పది షీట్లు రంగులలో ముద్రించబడ్డాయి, [[బంగారం]], [[వెండి]]<nowiki/>తో మెరుగుపరచబడ్డాయి. హెలర్ దివాలా తీయడం, ప్రాజెక్ట్ పూర్తయిన కొద్దికాలానికే క్లిమ్ట్ మరణించడంతో పోర్ట్‌ఫోలియో అనేక కాపీలు తర్వాత పోగొట్టుకున్నారు లేదా చెల్లాచెదురయ్యాయి. చక్రవర్తి ఫ్రాంజ్ జోసెఫ్ I పోర్ట్‌ఫోలియో కాపీని కొనుగోలు చేసిన మొదటి వ్యక్తి, అమెరికన్ ఆర్కిటెక్ట్ ఫ్రాంక్ లాయిడ్ రైట్ కూడా ఒకదానిని కలిగి ఉన్నారు. అనేక పూర్తి పోర్ట్‌ఫోలియోలు ప్రైവേట్ సేకరణలలో సజీవంగా ఉన్నాయి.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> ===''Fünfundzwanzig Handzeichnungen – "Twenty-five Drawings"''=== ''Fünfundzwanzig Handzeichnungen'' ("Twenty-five Drawings") క్లిమ్త్ मరణించిన మరుసటి సంవత్సరం విడుదలైంది. ఈ సేకరణలోని అనేక డ్రాయింగ్‌లు శృంగార స్వభావాన్ని కలిగి ఉన్నాయి, ఆయన చిత్రలేఖనాల వలెనే వివాదాస్పదంగా మారాయి. గిల్‌హోఫర్, రాంచ్‌బర్గ్ 1919లో వియన్నాలో ప్రచురించిన ఈ 500 ప్రతుల ఎడిషన్‌లో ఇరవై ఐదు మోనోక్రోమ్, రెండు రంగుల కొలోటైప్ పునరుత్తులు ఉన్నాయి, ఇవి అసలు కళాఖండాలకు దాదాపు సమానంగా ఉంటాయి. ఈ సెట్ క్లిమ్త్ మరణం తర్వాత విడుదలైనప్పటికీ, ముద్రణ అత్యంత నిశితమైన స్వభావం కారణంగా ఆయన ఉత్పత్తి ప్రణాళికలో పాల్గొన్నారని కొందరు కళా చరిత్రకారులు అనుమానిస్తున్నారు (క్లిమ్త్ ''Das Werk Gustav Klimts'' ప్లేట్ల ఉత్పత్తిని పర్యవేక్షించారు, ప్రతి ఒక్కటి తన ఖచ్చితమైన निर्దేశాలకు అనుగుణంగా ఉండేలా చూసుకున్నారు, ఇదే విధమైన నాణ్యత ''Fünfundzwanzig Handzeichnungen'' లోనూ కొనసాగింది). మొదటి పది ఎడిషన్‌లలో ఒక్కొక్కటి అసలు క్లిమ్త్ డ్రాయింగ్‌ను కలిగి ఉన్నాయి.<ref>{{cite web |url=https://www.1stdibs.co.uk/art/prints-works-on-paper/figurative-prints-works-on-paper/gustav-klimt-kk-hof-und-staatsdruckerei-ho-miethke-das-werk-folio-three-ages-woman-collotype-print/id-a_2051753/ |title=Gustav Klimts: Fünfundzwanzig Handzeichnungen |publisher=1stDibs |access-date=16 December 2019 | type=auction listing}}</ref> ఈ సంపుటంలో ఉన్న అనేక రచనలు నగ్న మహిళల శృంగార దృశ్యాలను వర్ణిస్తాయి, వారిలో కొందరు ఒంటరిగా హస్తప్రయోగం చేసుకుంటున్నారు లేదా శాఫిక్ కౌగిలింతలలో జంటగా ఉన్నారు.<ref>{{Cite book |last1=Néret |first1=Gilles |url=https://books.google.com/books?id=2rAASKPFnaoC&q=Gustav%2520Klimt%2C%2520lesbians&pg=PA47 |title=Gustav Klimt: 1862–1918 |date=2000 |publisher=Taschen |isbn=978-3-8228-5980-3 |language=en}}</ref>{{Sfn|Fliedl|1994|p=192}} 1910లో గ్యాలరీ మిత్కేలో, 1913లో వియన్నాలో జరిగిన ఇంటర్నేషనల్ ఎగ్జిబిషన్ ఆఫ్ ప్రింట్స్ అండ్ డ్రాయింగ్స్‌లో అసలు డ్రాయింగ్‌లను ప్రజల ప్రదర్శనకు ఉంచినప్పుడు, క్లిమ్త్ సమకాలీన దృక్పథం పట్ల విమర్శకులు, వీక్షకులు ప్రతికూలంగా స్పందించారు. అయితే, క్లిమ్త్ శృంగార డ్రాయింగ్‌లకు ప్రేక్షకులు ఉన్నారు, హెలెనిస్టిక్ వ్యంగ్య రచయిత లూసియన్ ''Dialogues of the Courtesans'' అనువాదం కోసం వియన్నా కవి ఫ్రాంజ్ బ్లీ ఆయన పదిహేను డ్రాయింగ్‌లను ఎంపిక చేశారు. 450 ప్రతులకు పరిమితమైన ఈ పుస్తకం, క్లిమ్త్‌కు మహిళల మరింత స్పష్టమైన వర్ణనలను చూపించే అవకాశాన్ని అందించింది, తక్కువ సంఖ్యలో ఉన్న (ఎక్కువగా పురుషులు) సంపన్న పోషకులతో కూడిన ప్రేక్షకుల కారణంగా సెన్సార్‌షిప్‌ను నివారించింది. ===''Gustav Klimt An Aftermath''=== ఎడిటర్ మాక్స్ ఐస్లర్ 1931లో రూపొందించిన, ఆస్ట్రియన్ స్టేట్ ప్రింటింగ్ ఆఫీస్ ముద్రించిన ''Gustav Klimt An Aftermath'', జీవితకాల ఫోలియో ''Das Werk Gustav Klimts'' పూర్తి చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది. ఈ ఫోలియోలో ముప్పై రంగుల కొలోటైప్‌లు ఉన్నాయి (వీటిలో పద్నాలుగు బహుళ వర్ణ రంగులు), ఇది ''Das Werk Gustav Klimts'' లోని ఆకృతిని అనుసరిస్తుంది, ప్రత్యేకమైన క్లిమ్త్-రూపకల్పన చేసిన చిహ్నాల స్థానంలో బంగారు రంగులో ముద్రించిన ప్లేట్ సంఖ్యలను ఉంచింది. ఆంగ్లంలో నూట యాభై సెట్లు తయారు చేయబడ్డాయి, వాటిలో ఇరవై (నెం. I–XX) బంగారు పూత పూసిన తోలుతో బైండ్ చేయబడిన "గాలా ఎడిషన్"గా అందించబడ్డాయి. ఈ సెట్‌లో గతంలో విడుదలైన రచనల నుండి వివరణాత్మక చిత్రాలు ఉన్నాయి (యూనివర్శిటీ మురళీ ''Medicine'' నుండి హైజియా, 1901; మూడవ యూనివర్శిటీ మురళీ ''Jurisprudence'' లోని ఒక భాగం, 1903), అలాగే అసంపూర్ణ చిత్రాలు (''Adam and Eve'', ''Bridal Progress'') ఉన్నాయి. == ఎంపిక చేసిన రచనలు == === చిత్రలేఖనాలు === <gallery class="center" widths="200" heights="140"> File:Klimt - Burgtheater Auditorium.jpg|''Auditorium of the Old Burgtheater'', 1888–1889, వియన్నా మ్యూజియం File:Klimt - Pallas Athene.jpeg|''Pallas Athena'', 1898, వియన్నా మ్యూజియం File:Gustav Klimt 058.jpg|సోంజా క్నిప్స్ పోర్ట్రెయిట్, 1898, బె|ల్వెడెరే File:Gustav Klimt 039.jpg|''Judith I'', 1901, బెల్వెడెరే File:Klimt - The Golden Knight, 1903.jpg|''Life is a Struggle (Golden Rider)'', 1903, ఐచి ప్రిఫెక్చురల్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Klimt - The Three Ages of Woman (1905) Google Art Project.jpg|''The Three Ages of Woman'' 1905, గల్లెరియా నేషనల్ డి ఆర్టే మోడర్నా File:Rose Bushes under the Trees Klimt.jpg|alt=Rose Bushes under the Trees, c.1905, ప్రైవేట్ సేకరణ|''Rose Bushes under the Trees'', {{Circa|1905}}, ప్రైవేట్ సేకరణ File:Gustav Klimt 052.jpg|''Portrait of Fritza Riedler'', 1906, బెల్వెడెరే File:Klimt - Danae - 1907-08.jpeg|''Danaë'', 1907, ప్రైవేట్ సేకరణ File:Gustav Klimt - Hope, II - Google Art Project.jpg|''Hope II,'' 1907–08, మ్యూజియం ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్ File:Gustav Klimt 068.jpg|''Avenue in Schloss Kammer Park'', 1912, బెల్వెడెరే File:KlimtDieJungfrau.jpg|''The Maiden'', 1913, నేషనల్ గ్యాలరీ ప్రేగ్ File:Gustav Klimt 021.jpg|''Two Women Friends'' లేదా ''Two Women Friends'', 1916–17, 1945లో నాశనమైంది File:Gustav Klimt - Dame mit Fächer.jpeg|alt=Lady with a Fan, c. 1917–1918|''Lady with a Fan'', {{Circa|1917|1918}} </gallery> === డ్రాయింగ్‌లు === 1963లో, వియన్నాలోని ఆల్బర్టినా మ్యూజియం గుస్తావ్ క్లిమ్త్ డ్రాయింగ్‌లపై పరిశోధన ప్రారంభించింది. ''Gustav Klimt. Die Zeichnungen'' అనే పరిశోధనా ప్రాజెక్ట్ అప్పటి నుండి విస్తృతమైన ప్రదర్శన, ప్రచురణ కార్యకలాపాలతో ముడిపడి ఉంది. 1980, 1984 మధ్య ఆలిస్ స్ట్రోబ్ల్ మూడు సంపుటాల క్యాటలాగ్ రైజోన్నేను ప్రచురించారు, ఇది ఆ సమయంలో తెలిసిన గుస్తావ్ క్లిమ్త్ అన్ని డ్రాయింగ్‌లను కాలక్రమానుసారంగా నమోదు చేస్తుంది, వివరిస్తుంది. 1989లో అదనపు అనుబంధ సంపుటం ప్రచురించబడింది. తరువాతి సంవత్సరంలో స్ట్రోబ్ల్ తన పనిని కళా చరిత్రకారుడు, క్యూరేటర్ మరియన్ బిసాంజ్-ప్రాక్కెన్‌కు బదిలీ చేశారు, ఆమె 1975 నుండి రచనల గుర్తింపు, వర్గీకరణలో సహాయం చేస్తున్నారు, ఈ రోజుకూ పరిశోధన ప్రాజెక్ట్‌ను కొనసాగిస్తున్నారు. 1990 నుండి, బిసాంజ్-ప్రాక్కెన్ దాదాపు 400 తదుపరి డ్రాయింగ్‌లను పునర్నిర్వచించారు, డాక్యుమెంట్ చేశారు, శాస్త్రీయంగా ప్రాసెస్ చేశారు.<ref>{{cite web |title=Gustav Klimt. Die Zeichnungen |trans-title=Gustav Klimt. The Drawings |url=https://www.albertina.at/forschung/zeichnung-druckgrafik/projekte/gustav-klimt-die-zeichnungen/ |access-date=17 June 2019 |language=de}}</ref> ఇది వియన్నాలోని ఆల్బర్టినాను అర్ధ శతాబ్ద కాలంగా ఈ కళాకారుడి రచనలను పరిశీలిస్తూ, శాస్త్రీయంగా వర్గీకరిస్తున్న ప్రపంచంలోని ఏకైక సంస్థగా నిలిపింది. ఈ పరిశోధన ప్రాజెక్ట్‌లో ఇప్పుడు గుస్తావ్ క్లిమ్త్ రూపొందించిన 4,300 కంటే ఎక్కువ రచనల సమాచారం ఉంది. <gallery widths="200" heights="200" perrow="5"> File:GUGG Two Female Nudes Standing.jpg|alt=Two Female Nudes Standing, c. 1900, సోలమన్ ఆర్. గుగ్గెన్‌హీమ్ మ్యూజియం|''Two Female Nudes Standing'', {{Circa|1900}}, సోలమన్ ఆర్. గుగ్గెన్‌హీమ్ మ్యూజియం File:GUGG Girl Seated in a Chair.jpg|''Girl Seated in a Chair'', 1904, సోలమన్ ఆర్. గుగ్గెన్‌హీమ్ మ్యూజియం File:Gustav Klimt, Portrait of a Woman, c. 1910, NGA 48302.jpg|alt=Portrait of a Woman, c. 1910, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్|''Portrait of a Woman'', {{Circa|1910}}, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్ File:Klimt Mulher sentada.jpg|''Seated woman masturbating'', 1913 File:Gustav Klimt's Curled up Girl on Bed.jpg|alt=Curled up Girl on Bed, c. 1916–1917, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్|''Curled up Girl on Bed'', {{Circa|1916|1917}}, నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ ఆర్ట్ </gallery> == వారసత్వం == === కళాత్మక ప్రభావం, ఆదరణ === తన జీవితకాలంలో, క్లిమ్త్ ఇటాలియన్ లిబర్టీ శైలి కళాకారుడు గెలీలియో చిని (1873–1956),<ref>{{Cite book |last1=Sanna |first1=Angela |last2=Farina |first2=Violetta |title=Art Nouveau |language=fr |publisher=Editions Place des Victoires |location=Paris |year=2011 |isbn=978-2-8099-0418-5}}</ref>{{Page needed|date=January 2026}} ఇటాలియన్ కళాకారుడు విట్టోరియో జెచ్చిన్ (1878–1947) వంటి ఇతర కళాకారులను ప్రభావితం చేశారు.<ref>{{Cite book |last=Lucie-Smith |first=Edward |author-link=Edward Lucie-Smith |title=Symbolist art |publisher=[[Thames & Hudson]] |year=1972 |isbn=978-0-500-18131-7 |location=London |page=166 |language=en}}</ref> క్లిమ్త్ 1910 వెనిస్ బైనాలేలో ప్రదర్శించబడ్డారు, ఆయన ప్రదర్శన వెనిస్‌లోని కళాత్మక వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేసింది. ఈ నేపథ్యంలో, జెచ్చిన్ 1914లో వెనిస్‌లోని హోటల్ టెర్మినస్ డైనింగ్ రూమ్ కోసం ''Le Mille e una Notte'' ("''వన్ థౌజండ్ అండ్ వన్ నైట్స్''") అలంకార ప్యానెల్ సిరీస్‌ను రూపొందించారు. ప్రస్తుతం విడదీయబడిన పన్నెండు చిత్రాల ఈ సిరీస్, వెనిస్‌లోని గొప్ప ఆర్ట్ నోయువ్‌వూ మాస్టర్‌పీస్‌లలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. ఆరు ప్యానెల్‌లు కా పెసారో ఆర్ట్ మ్యూజియంలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Giannini |first=Federico |date=4 October 2020 |title=Dalle Mille e una notte a Venezia: le principesse di Vittorio Zecchin, il Klimt italiano |trans-title=From One Thousand and One Nights to Venice: Vittorio Zecchin's Princesses, the Italian Klimt |url=https://www.finestresullarte.info/opere-e-artisti/vittorio-zecchin-le-mille-e-una-notte-klimt-italiano |access-date=30 December 2025 |website=www.finestresullarte.info |language=it}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |year=2012 |title=Spirito klimtiano: Galileo Chini, Vittorio Zecchin e la grande decorazione a Venezia |trans-title=Klimtian Spirit: Galileo Chini, Vittorio Zecchin, and the Grand Decorations of Venice |url=http://www.arte.it/calendario-arte/venezia/mostra-spirito-klimtiano-galileo-chini-vittorio-zecchin-e-la-grande-decorazione-a-venezia-1028 |access-date=30 December 2025 |website=www.arte.it |language=it}}</ref> అదే సంవత్సరంలో, చిని 1914 వెనిస్ బైనాలేలో క్రొయేషియన్ శిల్పి ఇవాన్ మెస్ట్రోవిక్ (1883–1962) రచనలను ప్రదర్శించడానికి ''La Primavera'' ("''స్ప్రింగ్''") అనే అలంకార ప్యానెల్‌ల సిరీస్‌ను రూపొందించారు.<ref name=":0" /> క్లిమ్త్ పని ఎగాన్ షీలే చిత్రాలపై స్పష్టమైన ప్రభావాన్ని చూపింది.{{Sfn|Bisanz-Prakken|Clegg|Kallir2018|p=45}} 1917లో, మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత కళలను పునర్నిర్మించడంలో సహాయపడటానికి షీలే 'కున్‌స్తాల్లే' (హాల్ ఆఫ్ ఆర్ట్) అనే కొత్త కళాకారుల సంఘాన్ని స్థాపించే ఆలోచనను అభివృద్ధి చేశారు. క్లిమ్త్, ఇతర సమకాలీనులు ఈ ఆలోచనను గొప్పగా సమర్థించారు, అయితే నిధుల కొరత కారణంగా ఇది విఫలమైంది.{{Sfn|Bisanz-Prakken|Clegg|Kallir2018|p=181}} క్లిమ్త్ పనిని పునర్వ్యాఖ్యానించిన కళాకారులలో స్లోవాక్ కళాకారుడు రుడాల్ఫ్ ఫిలా (1932–2015) ఉన్నారు.<ref>{{Cite book |title=Fila interpretatio Klimt |last1=Fila |last2=Michalovič |first1=Rudolf |first2=Peter |publisher=Slovak Art |date=2007 |isbn=9788080852979}}</ref>{{Page needed|date=January 2026}} రచయిత ఫ్రాంక్ వైట్‌ఫోర్డ్ ప్రకారం: "క్లిమ్త్ ఖచ్చితంగా ఒక ముఖ్యమైన కళాకారుడు—ఆయన చాలా 'ప్రజాదరణ పొందిన' కళాకారుడు—కానీ కళా చరిత్ర పరంగా, ఆయన చాలా ప్రాముఖ్యత లేని కళాకారుడు. ఆయన తన పనిలో తను ఉన్న సమాజం గురించి చాలా విషయాలను సంక్షిప్తీకరించినప్పటికీ—కళా చరిత్ర పరంగా ఆయన ప్రభావం చాలా తక్కువ. కాబట్టి ఆయన నిజంగా ఒక మూసివేసిన మార్గంలో ఉన్న కళాకారుడు."<ref>Whitford, speaking on ''The Kiss: The Private Life of a Masterpiece'', BBC TV</ref> === మరణానంతర వేలం చరిత్ర === [[File:El príncipe Guillermo Nii Nortey Dowuona - Gustav Klimt.jpg|thumb|''Prince William Nil Nortey Dowuona'' (1897)]]వ్యక్తిగత కళాఖండాల కోసం నమోదైన అత్యధిక ధరలలో క్లిమ్త్ చిత్రలేఖనాలు కొన్నింటిని దక్కించుకున్నాయి.<ref>{{Cite web |title=Gustav Klimt Biography |url=https://www.gustav-klimt.com/ |access-date=1 January 2026 |website=gustav-klimt.com |language=en |quote=Gustav Klimt's paintings have brought some of the highest prices recorded for individual works of art.}}</ref> క్లిమ్త్ అసలు చిత్రాలు వేలంలో చాలా అరుదుగా కనిపిస్తాయి, సాధారణంగా మిలియన్ల డాలర్లకు అమ్ముడవుతాయి, అయితే కాగితంపై ఆయన చేసిన రచనలు కళా మార్కెట్‌లో చాలా తరచుగా కనిపిస్తాయి, తరచుగా 100,000 యూఎస్ డాలర్ల కంటే తక్కువ ధరకు అమ్ముడవుతాయి.<ref name=":2">{{Cite web |last=Jankowski |first=Kelsie |date=20 November 2025 |title=Collecting Gustav Klimt |url=https://www.swanngalleries.com/news/news/2025/11/collecting-gustav-klimt/ |access-date=7 February 2026 |website=Swann Galleries |language=en-us}}</ref> 2026 ఫిబ్రవరి నాటికి, ఆర్ట్‌ప్రైస్ కళా మార్కెట్ డేటాబేస్ చిత్రాల కోసం 81 వేలం ఎంట్రీలను, డ్రాయింగ్‌లు, జలవర్ణ చిత్రాల (వాటర్‌కలర్స్) కోసం 2,003 ఎంట్రీలను జాబితా చేసింది.<ref>{{Cite web |title=Gustav Klimt on Artprice |url=https://www.artprice.com/artist/15495/gustav-klimt |access-date=7 February 2026 |website=Artprice}}</ref> ''Reclining Female Nude Facing Left'', 1914, 1915 మధ్య గీయబడినది, 2008లో లండన్‌లోని సోత్‌బైస్‌లో £505,250 కి అమ్ముడైంది, ఇది క్లిమ్త్ డ్రాయింగ్‌కు చెల్లించిన అత్యధిక ధర.<ref>{{Cite web |last=Biglia |first=Gabriele |title=Klimt, raro giardino fiorito del periodo d’oro in asta a Londra |trans-title=Rare Klimt Flower Garden from the Golden Age to be Auctioned in London |url=http://www.ilsole24ore.com/art/arteconomy/2017-02-20/klimt-raro-giradino-fiorito-periodo-d-oro-asta-londra-174514.shtml?uuid=AEIa9tZ |access-date=7 February 2026 |website=Il Sole 24 Ore |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |title=(#108) Gustav Klimt |url=https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2008/impressionist-modern-works-on-paper-l08009/lot.108.html |access-date=7 February 2026 |website=Sotheby's |language=en}}</ref> అయితే, కళా వ్యాపారంలో ఎక్కువ భాగం సాంప్రదాయకంగా ప్రైవేట్‌గా జరుగుతుంది,<ref>{{Cite news |last1=Reyburn |first1=Scott |date=23 March 2017 |title=Global Art Market |url=https://www.nytimes.com/2017/03/23/arts/global-art-market.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220102/https://www.nytimes.com/2017/03/23/arts/global-art-market.html |archive-date=2 January 2022 |access-date=30 January 2019 |newspaper=The New York Times}}</ref> గుస్తావ్ క్లిమ్త్, ఎగాన్ షీలే అసలు రచనల వ్యాపారంలో నైపుణ్యం కలిగిన వీనెరోయిథర్, కోల్‌బాチャー వంటి గ్యాలరీల ద్వారా ఇవి క్రమం తప్పకుండా ఏకవిషయ ప్రదర్శనలు (మోనోగ్రాఫిక్ ఎగ్జిబిషన్స్), అంతర్జాతీయ కళా ప్రదర్శనలలో ప్రదర్శించబడతాయి.<ref>{{Cite web |url=https://www.blouinartinfo.com/news/story/2959580/gustav-klimt-retrospective-at-shepherd-wk-galleries-new-york |title=Gustav Klimt retrospective in New York |website=www.blouinartinfo.com |access-date=30 January 2019 |archive-date=30 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190130220948/https://www.blouinartinfo.com/news/story/2959580/gustav-klimt-retrospective-at-shepherd-wk-galleries-new-york |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.apollo-magazine.com/what-to-look-out-for-at-tefaf-new-york-spring/ |title=Gustav Klimt at TEFAF art fair |website=www.apollo-magazine.com |date=30 April 2018 |access-date=30 January 2019}}</ref>{{Relevance inline|date=February 2026|discuss=|reason=Is it relevant to name drop a specific gallery?}} 2003 నవంబర్‌లో, క్లిమ్త్ ''Landhaus am Attersee'' 29,128,000 యూఎస్ డాలర్లకు అమ్ముడైంది.<ref>{{Citation |last=Siegal |first=Nina |title=Klimt sets record |date=6 November 2003 |newspaper=Bloomberg |url=http://dks.thing.net/NS-KlimtSetsRecord.html |access-date=4 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504024626/http://dks.thing.net/NS-KlimtSetsRecord.html |archive-date=4 May 2006 |url-status=dead |publisher=Thing}}.</ref> 2006లో, 1907 నాటి పోర్ట్రెయిట్ ''Adele Bloch-Bauer I'' ను రొనాల్డ్ లాడర్ న్యూ గ్యాలరీ న్యూయార్క్ కోసం 135 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లకు కొనుగోలు చేసినట్లు సమాచారం, ఇది ఆ సమయంలో ఒక చిత్రానికి చెల్లించిన అత్యధిక ధరగా పికాసో 1905 నాటి ''Boy With a Pipe'' (5 మే 2004న 104 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లకు అమ్ముడైంది) ను అధిగమించింది.<ref>{{Cite news |title=Adele Bloch-Bauer, Gustav Klimt's 'woman in gold' |url=https://www.christies.com/en/stories/gustav-klimts-woman-in-gold-af6b7e85385e46248b911d4f5533cfde |work=christies.com}}</ref> 2006 ఆగస్టు 7న, క్రిస్టీస్ వేలం సంస్థ ఆస్ట్రియా ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా మరియా ఆల్ట్‌మాన్, ఆమె తోటి వారసులు జరిపిన సుదీర్ఘ చట్టపరమైన పోరాటం తర్వాత స్వాధీనం చేసుకున్న క్లిమ్త్ మిగిలిన నాలుగు రచనల అమ్మకాన్ని తాము నిర్వహిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. ''Adele Bloch-Bauer II'' పోర్ట్రెయిట్ 2006 నవంబర్‌లో వేలంలో 88 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లకు అమ్ముడైంది, ఇది ఆ సమయంలో వేలంలో మూడవ అత్యధిక ధర పలికిన కళాఖండం.<ref name="Michaud 2006-11-09">{{Citation |first=Christopher |last=Michaud |url=http://uk.reuters.com/article/uk-arts-auction-idUKN0920976420061109 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306153909/http://uk.reuters.com/article/uk-arts-auction-idUKN0920976420061109 |url-status=dead |archive-date=6 March 2016 |title=Christie's stages record art sale |newspaper=Reuter's |date=9 November 2006 |access-date=3 November 2014}}</ref><ref name="bslaw 2006-11-09">{{cite web |url=http://www.bslaw.net/news/061109.html |title=$496 Million Auction Shatters Record |date=9 November 2006 |last=Vogel |first=Carol |website=bslaw.net |publisher=Burris, Schoenberg & Walden, LLP |location=Los Angeles, US |access-date=3 November 2014}}</ref> ''The Apple Tree I'' ({{Circa|1912}}) 33 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లకు, ''Birch Forest'' (1903) 40.3 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లకు,{{Sfn | Kinsella | 2007 | p = 111}} ''Houses in Unterach on the Attersee'' (1916) 31 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లకు అమ్ముడయ్యాయి. మొత్తంగా, తిరిగి పొందిన ఈ ఐదు చిత్రాల ద్వారా 327 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్ల కంటే ఎక్కువ మొత్తం లభించింది.{{Sfn | Kinsella | 2007 | p = 112}} ''Litzlberg am Attersee'' చిత్రం 2011 నవంబర్‌లో 40.4 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లకు వేలం వేయబడింది.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2011/11/04/arts/04iht-Melikian04.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220102/https://www.nytimes.com/2011/11/04/arts/04iht-Melikian04.html |archive-date=2 January 2022 |url-access=limited |url-status=live |title=Klimt Painting Sells for $40.4 Million |work=The New York Times |author=Souren Melikian |date=3 November 2011 |access-date=6 July 2015}}{{cbignore}}</ref> క్లిమ్త్ చివరి పోర్ట్రెయిట్ ''Lady with a Fan'' (''Dame mit Fächer'', 1918), 2023 జూన్ 27న లండన్‌లోని సోత్‌బైస్ ద్వారా ఒక హాంకాంగ్ సేకరించుదారునికి £85.3 మిలియన్లకు (108.4 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లు) అమ్ముడైంది, ఇది ఐరోపాలో వేలంలో అమ్ముడైన అత్యధిక ధర కలిగిన కళాఖండంగా నిలిచింది. ఈ అమ్మకం 2022 నవంబర్‌లో న్యూయార్క్‌లోని క్రిస్టీస్ ద్వారా ''Birch Forest'' (1903) అమ్మకంలో సాధించిన క్లిమ్త్ మునుపటి వేలం రికార్డు 104.6 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లను అధిగమించింది.<ref>{{Cite web |last=Jhala |first=Kabir |date=27 June 2023 |title=Sultry Klimt portrait smashes European auction record, selling for £85.3m in London |url=https://www.theartnewspaper.com/2023/06/27/klimt-portrait-sothebys-most-expensive-work-auction-europe |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20260211164554/https://www.theartnewspaper.com/2023/06/27/klimt-portrait-sothebys-most-expensive-work-auction-europe |archive-date=11 February 2026 |access-date=11 February 2026 |website=The Art Newspaper |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Andersson |first=Jasmine |date=28 June 2023 |title=Klimt's final portrait sells for record £85.3m |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-66036688 |accessdate=29 June 2023 |work=BBC News}}</ref> 2020ల ప్రారంభంలో, ప్రస్తుతం ఘనాగా పిలవబడుతున్న ప్రాంతానికి చెందిన ఓసు యువరాజును వర్ణించే క్లిమ్త్ ప్రారంభ పోర్ట్రెయిట్ ''Prince William Nii Nortey Dowuona'' (1897) వెలుగులోకి వచ్చింది, ఒక జంట క్లిమ్త్ ఎస్టేట్ స్టాంప్ ఉన్న మురికిగా, సరిగ్గా ఫ్రేమ్ చేయని కాన్వాస్‌ను వియన్నాలోని వీనెరోయిథర్, కోల్‌బాチャー గ్యాలరీకి తీసుకువచ్చినప్పుడు, 2007 క్లిమ్త్ క్యాటలాగ్ రైజోన్నే రచయిత, కళా చరిత్రకారుడు ఆల్ఫ్రెడ్ వైడింగర్ దీనిని కళాకారుడు కోల్పోయిన సుదీర్ఘకాలపు రచనగా ధృవీకరించారు.<ref name="Boucher2025">{{cite web |last=Boucher |first=Brian |title=A Rediscovered Gustav Klimt Portrait of an African Prince Is On Offer at TEFAF Maastricht |url=https://news.artnet.com/art-world/lost-gustav-klimt-portrait-african-prince-tefaf-maastricht-2621432 |website=Artnet News |publisher=Artnet Worldwide Corporation |date=17 March 2025 |access-date=19 November 2025}}</ref><ref name="Anderson2025">{{cite web |last=Anderson |first=Sonja |title=This Dusty Painting Turned Out to Be Gustav Klimt's Long-Lost Portrait of an African Prince |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/this-dusty-painting-turned-out-to-be-gustav-klimts-long-lost-portrait-of-an-african-prince-180986284/ |website=Smithsonian Magazine |publisher=Smithsonian Institution |date=24 March 2025 |access-date=19 November 2025}}</ref> ఈ చిత్రం 1923లో ఆయన ఎస్టేట్ నుండి వియన్నాలోని శామ్యూల్ కెండె వేలం సంస్థకు 15,000 ఆస్ట్రియన్ క్రోన్ల ప్రారంభ ధరతో అప్పగించబడే వరకు క్లిమ్త్ స్టూడియోలోనే ఉందని నమ్ముతారు, 1928 నాటికి ఇది యూదు సేకరించుదురు ఎర్నెస్టిన్ క్లైన్ ఆస్తిగా నమోదైంది, ఆమె, ఆమె భర్త ఫెలిక్స్ 1938లో నాజీ ఆస్ట్రియా నుండి పారిపోవడానికి ముందు క్లిమ్త్ పూర్వపు స్టూడియోను విల్లాగా మార్చారు, ఆ తర్వాత ఈ రచన చాలా కాలం పాటు పోయినట్లు భావించబడింది.<ref name="Boucher2025" /><ref name="ArtDependence2025">{{cite web |title=15 Million Euro Klimt find from Austria for sale at TEFAF Maastricht |url=https://artdependence.com/articles/15-million-euro-klimt-find-from-austria-for-sale-at-tefaf-maastricht |website=ArtDependence |date=14 March 2025 |access-date=19 November 2025}}</ref> క్లైన్ వారసులతో పునరుద్ధరణ ఒప్పందం తర్వాత, శుభ్రం చేయబడిన, పునరుద్ధరించబడిన కాన్వాస్ 2025 మార్చిలో టిఇఎఫ్ఎఎఫ్ మాస్ట్రిక్ట్ ఆర్ట్ ఫెయిర్‌లో వీనెరోయిథర్, కోల్‌బాチャー ద్వారా €15 మిలియన్ల (సుమారు 16 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లు) అడిగే ధరతో బహిరంగంగా ప్రదర్శించబడింది, క్లిమ్త్ ప్రారంభ సహజసిద్ధమైన పోర్ట్రెయిట్‌లకు, ఆయన తరువాతి అలంకార శైలికి మధ్య ఒక ముఖ్యమైన లింక్‌గా విస్తృతంగా చర్చించబడింది.<ref name="Boucher2025" /><ref name="Anderson2025" /> క్లిమ్త్, ఆయన సహోద్యోగి ఫ్రాంజ్ మాట్ష్ వియన్నాలోని టైర్‌గార్టెన్ అమ్ షుట్టెల్‌లో 1897 నాటి 'వోల్కెర్‌స్చౌ' (ఎథ్నోగ్రాఫిక్ "హ్యూమన్ జూ") ని సందర్శించిన తర్వాత ఈ పోర్ట్రెయిట్ పెయింట్ చేయబడింది, ఇక్కడ ప్రిన్స్ విలియం నిఇ నోర్టె డౌవోనా గోల్డ్ కోస్ట్ (ఆధునిక ఘనా) నుండి వచ్చిన ఓసు కమ్యూనిటీకి చెందిన సుమారు 120 మంది సభ్యులలో ఒకరిగా రోజువారీ పెద్ద సంఖ్యలో వచ్చే ప్రజలకు ప్రదర్శించబడ్డారు, ఈ సందర్భం ఐరోపాలో వలసరాజ్యాల కాలం నాటి జాతి ప్రదర్శనలపై విమర్శనాత్మక దృష్టిని మరల్చింది.<ref name="Anderson2025" /><ref name="MMM2025">{{cite web |last=Baron |first=Eva |title=Long-Lost Gustav Klimt Portrait of African Prince Rediscovered, Now Worth Over $16M |url=https://mymodernmet.com/gustav-klimt-african-prince-portrait-rediscovered/ |website=My Modern Met |date=28 March 2025 |access-date=19 November 2025}}</ref> 2025 నవంబర్‌లో, వియన్నాలోని ప్రాసిక్యూటర్లు హంగేరియన్ అధికారుల అభ్యర్థన మేరకు ఈ చిత్రాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవాలని ఆదేశించారు, ఇది హంగేరి నుండి తప్పుగా ఎగుమతి చేయబడిందని వారు ఆరోపించారు, ఇది దాని మూల చరిత్రకు ఎగుమతి, పునరుద్ధరణ చట్టంపై కొనసాగుతున్న చట్టపరమైన వివాదాన్ని జోడించింది.<ref name="Carrigan2025">{{cite web |last=Carrigan |first=Margaret |title=Vienna Prosecutors Order Seizure of Gustav Klimt's Portrait of an African Prince |url=https://news.artnet.com/art-world/gustav-klimt-hungary-violation-export-restrictions-2649597 |website=Artnet News |publisher=Artnet Worldwide Corporation |date=13 November 2025 |access-date=19 November 2025}}</ref><ref name="Rehs2025">{{cite web |title=Klimt African Prince Portrait Seized |url=https://rehs.com/eng/2025/11/klimt-african-prince-portrait-seized/ |website=Rehs Galleries Blog |publisher=Rehs Galleries, Inc. |date=14 November 2025 |access-date=19 November 2025}}</ref> 2025 నవంబర్ 18న, క్లిమ్త్ పోషకులు ఆగస్ట్, సెరెనా లెడరర్ కుమార్తె పూర్తి నిడివి పోర్ట్రెయిట్ ''Portrait of Elisabeth Lederer'' (1914–1916), కాస్మెటిక్స్ వారసుడు లియోనార్డ్ ఎ. లాడర్ సేకరణ నుండి న్యూయార్క్‌లోని సోత్‌బైస్‌లో బహుళ టెలిఫోన్ బిడ్డర్ల మధ్య సుమారు 20 నిమిషాల బిడ్డింగ్ పోటీ తర్వాత 236.4 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లకు అమ్ముడైంది, ఇది దాని ముందస్తు విక్రయ అంచనా 150 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్ల కంటే చాలా ఎక్కువ.<ref>{{Cite news |last=Crow |first=Kelly |date=19 November 2025 |title=Klimt Painting Becomes the Most Expensive Work of Modern Art at $236.4 Million |url=https://www.wsj.com/arts-culture/fine-art/klimt-cattelan-sothebys-auction-record-breuer-lauder-eb31ccbe |work=The Wall Street Journal |access-date=19 November 2025 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cain |first=Sian |date=19 November 2025 |title=Gustav Klimt portrait sells for $236.4m, making it the second most expensive artwork ever sold at auction |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2025/nov/19/gustav-klimt-portrait-sells-for-2364m-making-it-the-second-most-expensive-artwork-sold-at-auction |work=The Guardian |access-date=19 November 2025}}</ref> ఈ ధర క్లిమ్త్ రచనకు కొత్త వేలం రికార్డును నెలకొల్పింది. ఇది "సోత్‌బైస్‌లో ఇప్పటివరకు విక్రయించబడిన ఏ కళాఖండానికైనా ఒక రికార్డు",<ref>{{Cite web |date=19 November 2025 |title=Gustav Klimt painting sells for auction record $236 million, record for Sotheby's |url=https://news.masterworksfineart.com/2025/11/19/gustav-klimt-painting-sold-auction-record |website=Masterworks |access-date=19 November 2025}}</ref> వేలంలో ఆధునిక కళాఖండానికి చెల్లించిన అత్యధిక ధర, 2017లో లియోనార్డో డా విన్సీ ''Salvator Mundi'' తర్వాత వేలంలో విక్రయించబడిన రెండవ అత్యంత ఖరీదైన కళాఖండంగా ఈ పెయింటింగ్ నిలిచింది.<ref>{{Cite news |last=Schoenbaum |first=Hannah |date=19 November 2025 |title=Gustav Klimt portrait that spared its subject from Nazis breaks modern art record with $236M sale |url=https://apnews.com/article/golden-toilet-cattelan-auction-sothebys-ef4c0b1ccb2841c078ff59756fe6d7b2 |work=AP News |agency=Associated Press |access-date=19 November 2025}}</ref> అదే తేదీ నాటి లాట్‌లో, క్లిమ్త్ మరో రెండు రచనలు 2025 నాటి అత్యధిక ధర పలికిన ఆర్ట్ వేలం ఫలితాలలో 2వ (''Blooming Meadow'', 86 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లు) , 3వ (''Forest Slope in Unterach on the Attersee'', 68.3 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లు) స్థానాల్లో నిలిచే ధరలకు అమ్ముడయ్యాయి.<ref>{{cite web|url=https://news.artnet.com/market/10-top-lots-auction-2025-2723777|title=Here Are the 10 Most Expensive Artworks Sold at Auction in 2025|accessdate=7 February 2026|date=25 December 2025|website=Artnet|author=}}</ref> === సాంస్కృతిక వారసత్వం === 1972లో వియన్నా స్టేట్ ఒపెరా ఆస్కార్ వైల్డ్, రిచర్డ్ స్ట్రాస్ రూపొందించిన 'సలోమే' ఒపెరా కొత్త నిర్మాణాన్ని క్లిమ్త్-ప్రేరిత స్టేజ్ సెట్టింగ్, జుర్గెన్ రోజ్ రూపొందించిన దుస్తులలో ప్రదర్శించింది. బోలెస్లావ్ బార్లాగ్ దర్శకత్వం వహించిన, మొదట కార్ల్ బోమ్ నిర్వహించిన ఈ నిర్మాణం విపరీతమైన ప్రజాదరణ పొందింది, దాదాపు యాభై సంవత్సరాల పాటు ప్రదర్శనల జాబితాలో కొనసాగింది. ఇది 265 ప్రదర్శనలలో ప్రదర్శించబడింది{{Failed verification|date=January 2026|reason=first source: 'over 200'. second source is a list until 2022?}} , ఫ్లోరెన్స్, వాషింగ్టన్, రెండుసార్లు జపాన్ పర్యటనకు వెళ్ళింది.<ref>{{Cite web |title=WIEN/ Staatsoper: SALOME – die letzte und die beste der Serie |url=https://onlinemerker.com/wien-staatsoper-salome-die-letzte-und-die-beste-der-serie/ |access-date=7 October 2025 |website=Online Merker |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |title=Salome {{!}} Neuproduktion vom 22 December 1972 {{!}} Spielplanarchiv della Wiener Staatsoper |url=https://archiv.wiener-staatsoper.at/search/work/162/production/176 |access-date=7 October 2025 |website=archiv.wiener-staatsoper.at}}</ref> 2006లో క్లిమ్త్ జీవితం ఆధారంగా రూపొందించిన ఆస్ట్రియన్ ఆర్ట్-హౌస్ బయోగ్రాఫికల్ చిత్రం 'క్లిమ్త్' టైటిల్ రోల్‌లో జాన్ మాల్కోవిచ్‌తో విడుదలైంది.<ref>{{Cite web |title=Klimt |url=https://www.austrianfilms.com/film/klimt |access-date=7 October 2025 |website=www.austrianfilms.com |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=French |first=Philip |date=2 June 2007 |title=Klimt |url=https://www.theguardian.com/film/2007/jun/03/features.review87 |access-date=7 October 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> 2015 నాటి చిత్రం 'ఉమెన్ ఇన్ గోల్డ్', ఇందులో మరియా ఆల్ట్‌మాన్‌గా హెలెన్ మిర్రెన్ నటించారు, నాజీలు లూటీ చేసిన 'Adele Bloch-Bauer I' తో సహా ఐదు క్లిమ్త్ చిత్రాలను తిరిగి పొందేందుకు జరిగిన చట్టపరమైన పోరాటాన్ని నాటకీయంగా చూపించింది.<ref name=":1">{{Cite web |date=6 January 2025 |title=The story of Gustav Klimt's Adele Bloch-Bauer, the woman in gold |url=https://www.christies.com/en/stories/gustav-klimts-woman-in-gold-af6b7e85385e46248b911d4f5533cfde |access-date=7 October 2025 |website=Christie's}}</ref><ref>{{Cite web |last=Herman |first=Alexander |date=16 April 2015 |title=Art law on film: Woman in Gold |url=https://ial.uk.com/art-law-on-film-woman-in-gold/ |access-date=7 October 2025 |website=Institute of Art and Law |language=en-GB}}</ref> ఈ చిత్రం మరియా ఆల్ట్‌మాన్ స్వయంగా నటించిన 2007 నాటి డాక్యుమెంటరీ 'స్టీలింగ్ క్లిమ్త్' ప్రేరణతో రూపొందించబడింది.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Nesselson |first=Lisa |date=28 November 2007 |title=Stealing Klimt |url=https://variety.com/2007/film/reviews/stealing-klimt-1200554277/ |access-date=26 January 2026 |website=Variety Magazine |language=en-US}}</ref> ఈ చట్టపరమైన పోరాటాన్ని ప్రముఖంగా చూపించే ఇతర డాక్యుమెంటరీ చిత్రాలలో 'ది రేప్ ఆఫ్ యూరోపా' (2006), 'అడెలెస్ విష్' (2008) ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Maxwell |date=9 February 2017 |title=The Gustav Klimt Painting Oprah Reportedly Sold for $150M Has Quite a Story |url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/lifestyle-news/gustav-klimt-painting-oprah-reportedly-sold-150m-has-a-story-974134/ |access-date=7 February 2026 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> 2008లో, ఫ్యాషన్ డిజైనర్ జాన్ గల్లియానో క్రిస్టియన్ డియోర్ స్ప్రింగ్-సమ్మర్ 2008 హాట్ కోチャー సేకరణ కోసం జాన్ సింగర్ సార్జెంట్ 'Portrait of Madame X' తో పాటు క్లిమ్త్‌ను తన ప్రేరణలలో ఒకటిగా పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |last=Mower |first=Sarah |date=21 January 2008 |title=Christian Dior Spring 2008 Couture Collection |url=https://www.vogue.com/fashion-shows/spring-2008-couture/christian-dior |access-date=7 October 2025 |website=Vogue |language=en-US}}</ref> డిజైనర్ అలెగ్జాండర్ మెక్‌క్వీన్ 2013 సేకరణ కూడా పాక్షికంగా క్లిమ్త్ ప్రేరణతో రూపొందించబడింది.<ref>{{Cite web |date=22 June 2012 |title=Alexander McQueen Resort 2013 |url=https://wwd.com/runway/resort-2013/paris/alexander-mcqueen/review/ |access-date=18 February 2025 |website=Women's Wear Daily}}</ref> గుస్తావ్ క్లిమ్త్, ఆయన పని అనేక కలెక్టర్ నాణేలు, పతకాలకు వస్తువులుగా ఉన్నాయి,{{Citation needed|date=January 2026}} ఉదాహరణకు 2003 నవంబర్ 5న ఆస్ట్రియన్ మింట్ జారీ చేసిన 100 యూరోల పెయింటింగ్ గోల్డ్ కాయిన్. దీని ముందు భాగం క్లిమ్త్ తన స్టూడియోలో ఈసెల్స్‌పై రెండు అసంపూర్ణ చిత్రాలతో ఉన్నట్లు వర్ణిస్తుంది.<ref>{{Cite web |url=http://artstoryinamedium.blogspot.com/2009/01/klimt-vs-hayez-kiss.html |title=Klimt vs Hayez "The Kiss" |access-date=25 January 2017}}</ref>{{Unreliable source?|date=January 2026|reason=Blog post by anonymous author|certain=y}} బంగారు ఆకు, పెయింట్‌తో అలంకరించబడిన నల్లజాతి పిల్లల పోర్ట్రెయిట్‌లకు ప్రసిద్ధి చెందిన అమెరికన్ ఫోటోగ్రాఫిక్ సంపాదకురాలు టానీ చాట్‌మన్, తెల్లజాతి వియన్నా మహిళల క్లిమ్త్ విలాసవంతమైన పోర్ట్రెయిట్‌ల ప్రేరణతో మెరుస్తున్న బంగారు దుస్తులలో నల్లజాతి వ్యక్తులను ఉంచడానికి ప్రయత్నించారు.<ref>{{Cite web |url=http://collections.artsmia.org/art/137815/gods-gift-tawny-chatmon |title=God's Gift, Tawny Chatmon ^ Minneapolis Institute of Art |website=collections.artsmia.org}}</ref> 2018లో అమీ షెరాల్డ్ గీసిన 'First Lady Michelle Obama' పోర్ట్రెయిట్ అంశాలు క్లిమ్త్ ప్రభావం కలిగి ఉన్నాయని, ముఖ్యంగా 'Portrait of Adele Bloch-Bauer I' ప్రభావం ఉందని కళా విమర్శకులు గుర్తించారు.<ref>{{Cite news |last=Jones |first=Jonathan |date=12 February 2018 |title=Portrait of Obama: 'This will not tell the future ages what made him special' |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.t {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316143057/http://t/ |date=2022-03-16 }}</ref> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[ది కిస్ (క్లిమ్ట్)]] [[వర్గం:1918 మరణాలు]] [[వర్గం:1862 జననాలు]] [[వర్గం:ప్రపంచ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:పాశ్చాత్య చిత్రకారులు]] 6uny1b03pddz4rkeqickuldnrwdqhn9 0 497198 4891023 4857754 2026-06-26T00:37:57Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891023 wikitext text/x-wiki {{Infobox high court | court_name = కేరళ హైకోర్టు | logo = | image = | image2 = High Court of Kerala Building.jpg | imagesize = 70 | caption = కేరళ హైకోర్టు భవనం | established = {{start date and age|1956|11|1|df=yes}} | jurisdiction = [[కేరళ]]<br/> [[లక్షద్వీప్]] (కేంద్రపాలిత ప్రాంతం) | location = [[కొచ్చి]], [[కేరళ]] | coordinates = {{Coord|09|59|10|N|76|16|30|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | type = [[భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి]], సంబంధిత రాష్ట్ర గవర్నర్ల సలహా, సమ్మతితో [[భారత రాష్ట్రపతి]]చే ఏర్పాటు చేయబడింది. | authority = [[భారత రాజ్యాంగం]] | appealsto = [[భారత సుప్రీంకోర్టు]] | terms = 62 ఏళ్లకు తప్పనిసరి పదవీ విరమణ | positions = శాశ్వత న్యాయమూర్తులు: 35 (ప్రధాన న్యాయమూర్తితో సహా)<br/> అదనపు న్యాయమూర్తులు: 12 | chiefjudgetitle = కేరళ ప్రధాన న్యాయమూర్తి | chiefjudgename = సౌమెన్ సేన్ | termstart = 10 జనవరి 2026 | termend = | website = {{URL|https://highcourt.kerala.gov.in/}} }} '''కేరళ హైకోర్టు''' భారతదేశంలోని కేరళ రాష్ట్రం, లక్షద్వీప్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు అత్యున్నత న్యాయస్థానం. ఇది కొచ్చిలో ఉంది. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 226 ప్రకారం తన అధికారాలను వినియోగించుకుంటూ, పౌరులకు రాజ్యాంగం కల్పించిన ప్రాథమిక హక్కుల అమలును నిర్ధారించడానికి లేదా ఇతర నిర్దేశిత ప్రయోజనాల కోసం హెబియస్ కార్పస్, మాండమస్, ప్రొహిబిషన్, కో వారంటో, సెర్టియోరారి వంటి రిట్‌లతో సహా ఆదేశాలు, ఉత్తర్వులను జారీ చేసే అధికారం హైకోర్టుకు ఉంది. హైకోర్టు సివిల్, క్రిమినల్ వ్యవహారాలలో అసలు, అప్పీలేట్, రివిజన్ అధికార పరిధితో పాటు కొన్ని చట్టాల ప్రకారం దానికి సంబంధించిన సూచనలకు సమాధానం ఇచ్చే అధికారాన్ని కలిగి ఉంది. హైకోర్టు దాని ప్రాదేశిక అధికార పరిధిలోకి వచ్చే అన్ని కోర్టులు, ట్రిబ్యునళ్లపై సూపరింటెండెన్స్, విజిటోరియల్ అధికార పరిధిని కలిగి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం, కేరళ హైకోర్టు మంజూరైన న్యాయమూర్తుల బలం ప్రధాన న్యాయమూర్తి, 12 మంది అదనపు న్యాయమూర్తులతో సహా 35 మంది శాశ్వత న్యాయమూర్తులు.<ref>{{cite web |url=http://highcourtofkerala.nic.in/profile.html |title=High Court of Kerala Profile |website=highcourtofkerala.nic.in |access-date=4 October 2018 |archive-date=20 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020235129/http://www.highcourtofkerala.nic.in/profile.html |url-status=live }}</ref> తీర్పు ఇవ్వాల్సిన ప్రశ్న ప్రాముఖ్యత, స్వభావాన్ని బట్టి న్యాయమూర్తులు సింగిల్ (ఒక న్యాయమూర్తి), డివిజన్ (ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు), ఫుల్ (ముగ్గురు న్యాయమూర్తులు) లేదా అంతకంటే ఎక్కువ బలం ఉన్న బెంచ్‌లుగా కూర్చుంటారు. ప్రస్తుతం ఉన్న కేరళ హైకోర్టు బహుళ అంతస్తుల భవనానికి 14 మార్చి 1994న అప్పటి భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి, జస్టిస్ మానేపల్లి నారాయణ రావు వెంకటాచలయ్య శంకుస్థాపన చేశారు. నిర్మాణ అంచనా వ్యయం వంద మిలియన్ భారతీయ రూపాయలు.<ref name="Funds_Requested">{{cite web |title=Funds for infrastructure of High Courts |publisher=Press Information Bureau for Government of India |access-date=2007-11-26 |url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2002/rjun2002/06062002/r060620022.html |archive-date=4 January 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050104074342/http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2002/rjun2002/06062002/r060620022.html |url-status=live }}</ref> 850 మిలియన్ భారతీయ రూపాయల వ్యయంతో 2005లో నిర్మాణం పూర్తయింది. పూర్తయిన హైకోర్టు భవనాన్ని 11 ఫిబ్రవరి 2006న భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ వై. కె. సబర్వాల్ ప్రారంభించారు. కొత్త హైకోర్టు భవనంలో వీడియోకాన్ఫరెన్సింగ్, ఎయిర్ కండిషన్డ్ కోర్టు గదులు, ఇంటర్నెట్, ఆర్డర్ కాపీలను తిరిగి పొందడం, ఇంటర్నెట్ ద్వారా కేసు స్థితిని ప్రచురించడం కోసం ఆధునిక సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఈ భవనం 5 ఎకరాలలో నిర్మించబడింది. 5,50,000 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో తొమ్మిది అంతస్తులతో ఉంది. ఈ భవనంలో పోస్టాఫీసు, బ్యాంకు, మెడికల్ క్లినిక్, లైబ్రరీ, క్యాంటీన్లు, ఇతర అత్యంత అవసరమైన యుటిలిటీస్, సర్వీసెస్ ఉన్నాయి. [ఇమేజ్ ఆఫ్ కేరళ హైకోర్టు భవనం] కేరళ హైకోర్టు ప్రారంభోత్సవం తేదీ నుండి, దాని ప్రక్కనే ఉన్న ప్యాలెస్ నుండి కొత్త భవనానికి మారింది. == కేరళ రాష్ట్రంలో న్యాయ వ్యవస్థ చరిత్ర == [[File:KHCAA Golden Jubilee Chamber Complex DSW.jpg|thumb|కెహెచ్‌సీఏఏ గోల్డెన్ జూబ్లీ ఛాంబర్ కాంప్లెక్స్]] [[File:Ernakulam District Court Complex by Augustus Binu.jpg|thumb|ఎర్నాకులం జిల్లా కోర్టు సముదాయం]] [[File:Heritage Building of Ernakulam District Court by Augustus Binu.jpg|thumb|ఎర్నాకులం జిల్లా కోర్టు హెరిటేజ్ భవనం]] ప్రస్తుత కేరళ రాష్ట్రం పూర్వపు ట్రావెన్‌కోర్, కొచ్చిన్ రాచరిక రాజ్యాలను మలబార్ జిల్లా, కాసర్‌గోడ్‌లతో అనుసంధానించిన ఫలితంగా ఏర్పడింది. కేరళలోని ప్రస్తుత న్యాయవ్యవస్థ దాని మూలాలను ట్రావెన్‌కోర్, కొచ్చిన్ రాజ్యాల రాజుల రోజుల నాటిది. == ట్రావెన్‌కోర్, కొచ్చిన్ రాజ్యాలలో ప్రారంభ సంస్కరణలు == 1799లో ట్రావెన్‌కోర్ రాజ్యం బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యానికి సామంతుల రాజ్యంగా మారింది. బ్రిటిష్ దౌత్యవేత్తలు ట్రావెన్‌కోర్ రాజకీయ వ్యవహారాల్లో పాలుపంచుకున్నందున న్యాయపరమైన సంస్కరణలను ప్రోత్సహించారు. బ్రిటీష్ కొచ్చిన్, క్విలాన్ (కొల్లం) కి వ్యతిరేకంగా జరిగిన 1808 తిరుగుబాటు తర్వాత, 1811లో కల్నల్ జాన్ మున్రో కొచ్చిన్ రాజ్యంపై పర్యవేక్షణతో ట్రావెన్‌కోర్ రెసిడెంట్‌గా కల్నల్ మాకాలే స్థానంలో నిలిచాడు. ప్రబలంగా ఉన్న చట్టవిరుద్ధత, వ్యవస్థ దుర్వినియోగంపై దర్యాప్తు చేసిన తర్వాత, కల్నల్ మున్రో తన అసిస్టెంట్ కెప్టెన్ బ్లాకర్‌తో కలిసి ప్రాంతాన్ని సర్వే చేసి కోర్టులు, పెన్షన్లు, రోడ్లు, వంతెనలు, పాఠశాలల నిర్మాణంతో సహా సంస్కరణలను ఏర్పాటు చేశాడు. ఆయన 1818 ఫిబ్రవరి వరకు దివాన్‌గా పనిచేశాడు. అప్పుడు ఆయన కోయంబత్తూరుకు చెందిన నంజప్పయ్యకు పగ్గాలు అప్పగించాడు. కాబట్టి కల్నల్ మున్రో ఒక క్రమబద్ధమైన న్యాయ వ్యవస్థకు పునాదులు వేశారు, ఫలితంగా నేటి దృశ్యం ఏర్పడింది. ఆయన కాలం వరకు, న్యాయ పరిపాలన కోసం స్వతంత్ర ట్రిబ్యునల్స్ లేవు.<ref>Playne S, Bond JW, Wright A. (2004) ''Southern India: its history, people, commerce, and industrial resources'', page 368. Asian Educational Services</ref> === ట్రావెన్‌కోర్ రాజ్యంలో న్యాయ వ్యవస్థ === ట్రావెన్‌కోర్ రాజ్యంలో మున్రో కోర్టుల పునర్వ్యవస్థీకరణ కోసం అవసరమైన నిబంధనలను ఆమోదించాలని సిఫార్సు చేశాడు. ఈ సిఫార్సులను అప్పటి రాజు ఆమోదించారు. ఆయన సిఫార్సులకు అనుగుణంగా 1811లో ఒక నిబంధన ఆమోదించబడింది. 1811, 1814 సంవత్సరాలలో ట్రావెన్‌కోర్ రాజ్యంలో జిల్లా కోర్టులు, హుజూర్ కోర్టులు స్థాపించబడ్డాయి. మున్రో క్రీ.శ. 1811లో పద్మనాభపురం, తిరువనంతపురం, మావేలిక్కర, వైకోమ్, అలువాలో ఐదు జిల్లా కోర్టులను స్థాపించాడు. తుది అప్పీలేట్ కోర్టుగా పనిచేసిన హుజూర్ కోర్టును 1861లో సదర్ కోర్టుగా భర్తీ చేశారు. ప్రస్తుత కేరళ హైకోర్టు దాదాపు అన్ని అధికారాలను కలిగి ఉన్న సదర్ కోర్ట్, 1881 వరకు పనిచేసింది. తరువాత 1887లో ట్రావెన్‌కోర్ హైకోర్టును ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల బెంచ్ బలంతో స్థాపించారు. ఐదుగురు న్యాయమూర్తులలో ఒకరిని ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమించారు. హిందూ చట్టంలోని వివిధ అంశాలపై సలహా ఇవ్వడానికి అమికస్ క్యూరీగా వ్యవహరించిన ఒక పండితుని సహాయాన్ని న్యాయమూర్తులు తీసుకున్నారు. రామచంద్ర అయ్యర్ తొలి ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యారు. === కొచ్చిన్ రాజ్యంలో న్యాయ వ్యవస్థ === కొచ్చిన్ రాజ్యంలో అప్పటి ఆచార చట్టం ప్రకారం వివాదాలను పరిష్కరించే అధికారం దేశవజీలు, నాడువాజీలకు ఉండేది. మరింత తీవ్రమైన విషయాలను రాజు స్వయంగా విచారించేవారు. కొచ్చిన్ రాజ్యంలో 1812లో చరిత్రలో మొదటిసారిగా కల్నల్ మున్రో దివాన్‌షిప్‌లో క్రమబద్ధీకరించబడిన న్యాయస్థానాలు స్థాపించబడ్డాయి. మొదటి సబార్డినేట్ కోర్టులు (సబ్ కోర్టులు) త్రిచూర్ (త్రిస్సూర్), త్రిపుణితురలో కల్నల్ మున్రో ద్వారా స్థాపించబడ్డాయి. 1835 వరకు హుజూర్ కోర్టు తుది అప్పీలేట్ కోర్టుగా ఉండేది. హుజూర్ కోర్టు ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల బెంచ్ బలాన్ని కలిగి ఉంది. ఆ తర్వాత హుజూర్ కోర్టు రాజాల కోర్ట్ ఆఫ్ అప్పీల్‌గా పునర్నిర్మించబడింది. సబార్డినేట్ కోర్టులు జిల్లా కోర్టులుగా పునర్నిర్మించబడ్డాయి. జిల్లా కోర్టులకు అపరిమిత అధికార పరిధితో సాధికారత కల్పించబడింది, అయితే రాజా కోర్ట్ ఆఫ్ అప్పీల్ నుండి నిర్ధారణకు లోబడి ఉంటుంది. రాజా కోర్ట్ ఆఫ్ అప్పీల్ 1900లో కొచ్చిన్ చీఫ్ కోర్ట్‌గా పునర్నిర్మించబడింది. కొచ్చిన్ చీఫ్ కోర్ట్‌లో ముగ్గురు శాశ్వత న్యాయమూర్తులు ఉన్నారు, వారిలో ఒకరు చీఫ్ జడ్జిగా వ్యవహరించారు. మిస్టర్ ఎస్. లాక్ తొలి చీఫ్ జడ్జిగా నియమితులయ్యారు. ఆ తర్వాత శ్రీ షణ్ముఖం చెట్టియార్ దివాన్‌షిప్ సమయంలో కొచ్చిన్ చీఫ్ కోర్ట్ హైకోర్టుగా పునర్నిర్మించబడింది. === ట్రావెన్‌కోర్, కొచ్చిన్ రాజ్యాల ఏకీకరణ తర్వాత === భారతదేశం 15 ఆగస్టు 1947న స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత ట్రావెన్‌కోర్, కొచ్చిన్ రాజ్యాలు 1 జులై 1949న ట్రావెన్‌కోర్-కొచ్చిన్ రాష్ట్రం లేదా తిరు-కొచ్చిగా ఏర్పడ్డాయి. ఆ తర్వాత 7 జులై 1949న కొచ్చిలో ట్రావెన్‌కోర్-కొచ్చిన్ హైకోర్ట్ చట్టం (1949) కింద ట్రావెన్‌కోర్-కొచ్చిన్ హైకోర్టు స్థాపించబడింది. ట్రావెన్‌కోర్-కొచ్చిన్ హైకోర్టుకు పుతుపల్లి కృష్ణ పిళ్లై చివరి ప్రధాన న్యాయమూర్తి. === కేరళ హైకోర్టు స్థాపన === 1 నవంబర్ 1956న రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 1956 ఆమోదించబడింది. తద్వారా ట్రావెన్‌కోర్-కొచ్చిన్ రాష్ట్రాన్ని మలబార్ జిల్లా, కాసర్‌గోడ్‌తో కలిపి ప్రస్తుత కేరళ రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేశారు. కేరళ రాష్ట్రానికి కేటాయించబడిన హైకోర్టుగా నేటి కేరళ హైకోర్టు 1 నవంబర్ 1956న స్థాపించబడింది. కేరళ హైకోర్టు చట్టం 1958 కేరళ హైకోర్టు అధికార పరిధి, వివిధ విధులను, అధికారాలను నిర్వచించింది. ప్రారంభంలో ట్రావెన్‌కోర్-కొచ్చిన్ హైకోర్టు, మద్రాస్ హైకోర్టు రెండింటి నుండి అనేక కేసులు తీర్పు కోసం కేరళ హైకోర్టుకు బదిలీ చేయబడ్డాయి. కేరళ హైకోర్టు తొలి ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా జస్టిస్ కె. టి. కోషి నియమితులయ్యారు. == ప్రధాన న్యాయమూర్తి, న్యాయమూర్తులు == కోర్టు ప్రస్తుత సిట్టింగ్ జడ్జీలు కింది విధంగా ఉన్నారు:<ref>{{Cite web |url=http://highcourtofkerala.nic.in/judges.php |title=High Court of Kerala – Profile of sitting judges |access-date=30 November 2020 |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703050924/https://highcourtofkerala.nic.in/index.php |url-status=live }}</ref> == మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తులు == {| class="wikitable sortable" style="margin: 1em auto 1em auto;" |- ! వరుస సంఖ్య ! ప్రధాన న్యాయమూర్తి పేరు ! ప్రారంభం ! ముగింపు |- ! 1 | కె. టి. కోషి | {{dts|1944|9|12|format=dmy}} | 30 జనవరి 1959 |- ! 2 | కె. శంకరన్ | {{dts|1948|7||format=dmy}} | 29 మార్చి 1960 |- ! 3 | మహమ్మద్ అహ్మద్ అన్సారీ<ref>{{Cite web |title=HON’BLE SRI JUSTICE |url=http://hc.ap.nic.in/aphc/maaj.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20020621232613/http://hc.ap.nic.in/aphc/maaj.html |archive-date=2002-06-21 |access-date=2025-12-21 |website=hc.ap.nic.in}}</ref> | 29 మార్చి 1960 | 26 నవంబర్ 1961 |- ! 4 | ఎం. ఎస్. మీనన్ | 29 జనవరి 1953 | 12 జూన్ 1969 |- ! 5 | పి. టి. రామన్ నాయర్ | 22 ఫిబ్రవరి 1957 | 1 సెప్టెంబర్ 1971 |- ! 6 | టి. సి. రాఘవన్ | 15 డిసెంబర్ 1959 | 21 మే 1973 |- ! 7 | పి. గోవిందన్ నాయర్ | 29 జనవరి 1962 | 3 జనవరి 1977 |- ! 8 | వి. పి. గోపాలన్ నంబియార్ | 22 మార్చి 1965 | 19 జనవరి 1980 |- ! 9 | వి. బాలకృష్ణ ఎరాడి | 5 ఏప్రిల్ 1967 | 30 జనవరి 1981 |- ! 10 | పి. సుబ్రమణియన్ పోటి | 20 మార్చి 1969 | 26 సెప్టెంబర్ 1983 |- ! 11 | కె. భాస్కరన్ | 3 ఏప్రిల్ 1972 | 9 అక్టోబర్ 1985 |- ! 12 | వి. ఎస్. మలిమఠ్ | 24 అక్టోబర్ 1985 | 11 జూన్ 1991 |- ! 13 | ఎం. జగన్నాథ రావు<ref>[http://mjrao.com/ Personal website of M. Jagannadha Rao] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100517191032/http://mjrao.com/ |date=17 May 2010 }}</ref> | 8 ఆగస్టు 1991 | 5 ఏప్రిల్ 1994 |- ! 14 | సుజాత వి. మనోహర్ | 21 ఏప్రిల్ 1994 | 4 నవంబర్ 1994 |- ! 15 | ఎం. ఎం. పరీద్ పిళ్లై | 31 జనవరి 1985 | 17 సెప్టెంబర్ 1995 |- ! 16 | యు. పి. సింగ్ | 23 జులై 1996 | 19 డిసెంబర్ 1997 |- ! 17 | ఓం ప్రకాష్ వర్మ | 20 నవంబర్ 1997 | 19 మార్చి 1999 |- ! 18 | అరిజిత్ పసాయత్ | 20 సెప్టెంబర్ 1999 | 8 మే 2000 |- ! 19 | అరవింద్ వినాయకరావు సావంత్ | 30 మే 2000 | 17 సెప్టెంబర్ 2000 |- ! 20 | కె. కె. ఉష | {{dts|2000|11|30|format=dmy}} | 3 జులై 2001 |- ! 21 | బి. ఎన్. శ్రీకృష్ణ | 6 సెప్టెంబర్ 2001 | 1 అక్టోబర్ 2002 |- ! 22 | జవహర్ లాల్ గుప్తా |1 నవంబర్ 2002 |22 జనవరి 2004 |- ! 23 | ఎన్. కె. సోధి | 5 ఏప్రిల్ 2004 | 17 నవంబర్ 2004 |- ! 24 | బి. సుభాషణ్ రెడ్డి | 21 నవంబర్ 2004 | 2 మార్చి 2005 |- ! 25 | రాజీవ్ గుప్తా | 27 ఏప్రిల్ 2005 | 11 జనవరి 2006 |- ! 26 | వినోద్ కుమార్ బాలి | 22 జనవరి 2006 | 24 జనవరి 2007 |- ! 27 | హెచ్. ఎల్. దత్తు | 18 మే 2007 | 12 డిసెంబర్ 2008 |- ! 28 | ఎస్. ఆర్. బన్నూర్మఠ్ | 18 మార్చి 2009 | 22 జనవరి 2010 |- ! 29 | జాస్తి చలమేశ్వర్ | 17 మార్చి 2010 | 10 అక్టోబర్ 2011 |- ! 30 | మంజుల చెల్లూర్ | 26 సెప్టెంబర్ 2012 | 5 ఆగస్టు 2014 |- ! 31 | అశోక్ భూషణ్ | 26 మార్చి 2015 | 12 మే 2016 |- ! 32 | మోహన్ శాంతనగౌడర్ | 22 సెప్టెంబర్ 2016 | 17 ఫిబ్రవరి 2017 |- ! 33 | నవనీతి ప్రసాద్ సింగ్ | 20 మార్చి 2017 | 5 నవంబర్ 2017 |- !34 |ఆంటోని డొమినిక్ |6 ఫిబ్రవరి 2018 |28 మే 2018 |- !35 |హృషికేశ్ రాయ్ |8 ఆగస్టు 2018 |22 సెప్టెంబర్ 2019 |- !36 |ఎస్. మణికుమార్ |11 అక్టోబర్ 2019 |23 ఏప్రిల్ 2023 |- !37 |సరస వెంకటనారాయణ భట్టి |1 జూన్ 2023 |13 జులై 2023 |- !38 |ఆశిష్ జితేంద్ర దేశాయ్ |22 జులై 2023 |4 జులై 2024 |- !39 |నితిన్ మధుకర్ జామ్‌దార్ |26 సెప్టెంబర్ 2024 |9 జనవరి 2026 |- !40 |సౌమెన్ సేన్ |10 జనవరి 2026 |ప్రస్తుతం |} == ప్రధాన న్యాయమూర్తులుగా పదోన్నతి పొందిన న్యాయమూర్తులు == ఈ విభాగంలో కేరళ మాతృ హైకోర్టుగా ఉంటూ ప్రధాన న్యాయమూర్తులుగా ఎదిగిన వారి జాబితా మాత్రమే ఉంది. ఇందులో ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యే సమయంలో కేరళ హైకోర్టులో పని చేయని న్యాయమూర్తులు కూడా ఉండవచ్చు, కానీ కేరళ మాతృ హైకోర్టుగా లేని న్యాయమూర్తులు ఇందులో చేర్చబడలేదు. {{Col-begin}} {{Col-2}} ;కలర్ కీ * {{Legend|#FFFACD"|మహిళా ప్రధాన న్యాయమూర్తి}} * {{Legend|#EEFFE1"|భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పనిచేశారు}} {{Col-2}} ;సింబల్ కీ * {{Note label|‡|‡|‡}}సుప్రీంకోర్టుకు పదోన్నతి పొందారు *{{Note label|RES|RES|RES}} రాజీనామా చేశారు * {{Note label|†|†|†}}పదవిలో ఉండగా మరణించారు{{Note label}}{{Col-end}} {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable defaultcenter static-row-numbers static-row-header" style="font-size: 90%" ! rowspan="2" |పేరు ! rowspan="2" |చిత్రం ! rowspan="2" |ఈ హైకోర్టులో సీజేగా నియమితులయ్యారు ! colspan="2" |నియామక తేదీ ! rowspan="2" |పదవీ విరమణ తేదీ{{Efn|రాజీనామా, మరణం, సుప్రీంకోర్టుకు ఎలివేట్ అయిన తేదీలు కూడా ఇందులో ఉన్నాయి|name=date}} ! colspan="2" |పదవీకాలం ! rowspan="2" |మూలాలు |- !న్యాయమూర్తిగా !ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా !ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా !న్యాయమూర్తిగా{{Efn|ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ఉన్న పదవీకాలాన్ని కూడా కలిగి ఉంటుంది|name=tenure}} |- |కైతాయిల్ థామస్ కోషి | |ట్రావెన్‌కోర్-కొచ్చిన్, కేరళకు ''బదిలీ అయ్యారు'' |{{dts|1944|9|12|format=dmy}} |{{dts|1952|1|26|format=dmy}} |{{dts|1959|1|31|format=dmy}} |{{ayd|1952|1|26|1959|1|31|duration=on}} |{{ayd|1944|9|12|1959|1|31|duration=on}} |<ref>{{Cite web |title=Appointment of K. T. Koshy as Chief Justice |url=https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveFirstPhase/HOME%20AFFAIRS/1952/HOM-1952-01-08_783.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pensionary benefits to K. T. Koshy |url=https://www.indianculture.gov.in/archives/revised-pensionary-benefits-granted-retired-chief-justice-kerala-high-court-shri-justice}}</ref> |- |కేశవన్ శంకరన్ | |కేరళ |{{dts|1948|7||format=dmy}} |{{dts|1959|2|2|format=dmy}} |{{dts|1960|3|28|format=dmy}} |{{ayd|1959|2|2|1960|3|28|duration=on}} | |<ref>{{Cite web |title=Appointment of K. Sankaran as Chief Justice |url=https://www.indianculture.gov.in/archives/appointment-shri-justice-kesavan-sankoran-judge-kerala-high-court-be-chief-justice-high}}</ref> |- |మన్నాతాజత్ శంకరకుట్టి మీనన్ | |కేరళ |{{dts|1953|1|29|format=dmy}} |{{dts|1961|11|26|format=dmy}} |{{dts|1969|6|12|format=dmy}} |{{ayd|1961|11|26|1969|6|12|duration=on}} |{{ayd|1953|1|29|1969|6|12|duration=on}} |<ref>{{Cite web |title=Appointment of M. S. Menon as Chief Justice |url=https://indianculture.gov.in/archives/appointment-shri-justice-ms-menon-act-chief-justice-kerala-high-court-during-absence-leave}}</ref> |- |పడింహారంకున్నత్ తాజాతాయిల్ రామన్ నాయర్ | |కేరళ |{{dts|1957|2|22|format=dmy}} |{{dts|1969|6|12|format=dmy}} |{{dts|1971|9|1|format=dmy}} |{{ayd|1969|6|12|1971|9|1|duration=on}} |{{ayd|1957|2|22|1971|9|1|duration=on}} |<ref>{{Cite web |title=Appointment of P. T. Raman Nair as CJ |url=https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/HOME%20AFFAIR/1969-JAN-DEC-HOME-AFFAIRS-VOL-I/PDF/HOM-1969-06-07_171.pdf}}</ref> |- |తోనిపరంబిల్ చిన్నన్ రాఘవన్ | |కేరళ |{{dts|1959|12|15|format=dmy}} |{{dts|1971|9|2|format=dmy}} |{{dts|1973|5|21|format=dmy}} |{{ayd|1971|9|2|1973|5|21|duration=on}} |{{ayd|1959|12|15|1973|5|21|duration=on}} |<ref>{{Cite web |title=Appointment of T. C. Raghavan (Pg. no. 99 and 104) |url=https://www.indianculture.gov.in/archives/appointment-shri-justice-svelu-rillai-and-shrimati-justice-anna-chandy-additional-judges}}</ref> |- |పద్మనాభపిళ్లై గోవిందన్ నాయర్ | |కేరళ, మద్రాస్‌కు ''బదిలీ అయ్యారు'' |{{dts|1962|1|29|format=dmy}} |{{dts|1973|5|22|format=dmy}} |{{dts|1978|5|28|format=dmy}} |{{ayd|1973|5|22|1978|5|28|duration=on}} |{{ayd|1962|1|29|1978|5|28|duration=on}} | |- |వన్నతంకండియిల్ పుతియేదత్ గోపాలన్ నంబియార్ | |కేరళ |{{dts|1965|3|22|format=dmy}} |{{dts|1977|1|3|format=dmy}} |{{dts|1980|1|18|format=dmy}} |{{ayd|1977|1|3|1980|1|18|duration=on}} |{{ayd|1965|3|22|1980|1|18|duration=on}} |<ref>{{Cite web |title=Appointment of V. P. Gopalan Nambiyar (Pg. no. 25) |url=https://www.indianculture.gov.in/archives/proposals-appointment-shri-justice-vp-gopalan-nambiyar-additional-judge-kerala-high-court}}</ref> |- |వెట్టత్ బాలకృష్ణ ఎరాడి | |కేరళ |{{Dts|1967|4|5|format=dmy}} |{{dts|1980|1|19|format=dmy}} |{{dts|1981|1|29|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|1980|1|19|1981|1|29|duration=on}} |{{ayd|1967|4|5|1981|1|29|duration=on}} | |- |పద్మనాభన్ సుబ్రమణియన్ పోటి | |కేరళ, గుజరాత్‌కు ''బదిలీ అయ్యారు'' |{{Dts|1969|3|20|format=dmy}} |{{dts|1983|6|6|format=dmy}} |{{dts|1985|2|1|format=dmy}} |{{ayd|1983|9|28|1985|2|1|duration=on}} |{{ayd|1969|3|20|1985|2|1|duration=on}} | |- |కట్టాలి భాస్కరన్ | |కేరళ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ''బదిలీ అయ్యారు'' |{{Dts|1972|4|3|format=dmy}} |{{dts|1985|3|21|format=dmy}} |{{dts|1988|3|18|format=dmy}} |{{ayd|1985|3|21|1988|3|18|duration=on}} |{{ayd|1972|4|3|1988|3|18|duration=on}} | |- |వజక్కులంగరాయిల్ ఖలీద్ | |జమ్మూ & కాశ్మీర్ |{{Dts|1974|3|7|format=dmy}} |{{dts|1983|8|24|format=dmy}} |{{dts|1984|6|24|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|1983|8|24|1984|6|24|duration=on}} |{{ayd|1974|3|7|1984|6|24|duration=on}} | |- |పెరుంబులావిల్ చక్కల వలప్పిల్ బాలకృష్ణ మీనన్ | |హిమాచల్ ప్రదేశ్ | rowspan="2" |{{Dts|1980|9|18|format=dmy}} |{{dts|1989|11|6|format=dmy}} |{{dts|1991|1|14|format=dmy}} |{{ayd|1989|11|6|1991|1|14|duration=on}} |{{ayd|1980|9|18|1991|1|14|duration=on}} |<ref name=":0">{{Cite web |title=High Court of Himachal Pradesh |url=https://highcourt.hp.gov.in/ |access-date=2026-01-12 |website=highcourt.hp.gov.in |archive-date=2025-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250615130155/https://highcourt.hp.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> |- |ఉల్లాల్ లక్ష్మీనారాయణ భట్ | |గౌహతి, మధ్యప్రదేశ్‌కు ''బదిలీ అయ్యారు'' |{{dts|1991|8|20|format=dmy}} |{{dts|1995|10|13|format=dmy}} |{{ayd|1991|8|20|1995|10|13|duration=on}} |{{ayd|1980|9|18|1995|10|13|duration=on}} |<ref>{{Cite web |title=Judge's Profile {{!}} High Court of Madhya Pradesh |url=https://mphc.gov.in/judges-profile |access-date=2025-12-22 |website=mphc.gov.in}}</ref> |- |కృష్ణస్వామి సుందర పరిపూర్ణన్ | |పాట్నా |{{Dts|1982|12|23|format=dmy}} |{{dts|1994|1|24|format=dmy}} |{{dts|1994|6|10|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|1994|1|21|1994|6|10|duration=on}} |{{ayd|1982|12|23|1994|6|10|duration=on}} | |- |మనదత్ మహమ్మద్ పరీద్ పిళ్లై |[[File:M.M._Pareed_Pillay.jpg|alt=|90x90px]] |కేరళ |{{dts|1985|1|31|format=dmy}} |{{dts|1994|11|5|format=dmy}} |{{dts|1995|9|17|format=dmy}} |{{ayd|1994|11|5|1995|9|17|duration=on}} |{{ayd|1985|1|31|1995|9|17|duration=on}} |<ref>{{Cite web |title=Appointment of M. M. Pillay |url=https://www.indianculture.gov.in/archives/kerala-high-court-has-appointed-additional-judges-shri-justice-mm-pareed-pillay-and-shri}}</ref> |- |కుమారన్ శ్రీధరన్ | |పంజాబ్ & హర్యానా, గుజరాత్‌కు ''బదిలీ అయ్యారు'' |{{dts|1985|9|10|format=dmy}} |{{dts|1996|7|30|format=dmy}} |{{dts|1998|6|4|format=dmy}} |{{ayd|1996|7|30|1998|6|4|duration=on}} |{{ayd|1985|9|10|1998|6|4|duration=on}} |<ref>{{Cite web |title=High Court of Gujarat |url=https://gujarathighcourt.nic.in/cjjfull?jid=415 |access-date=2025-12-22 |website=gujarathighcourt.nic.in}}</ref> |- style="background:#EEFFE1" scope="row" |కొనకుప్పకటిల్ గోపీనాథన్ బాలకృష్ణన్ |[[File:Justice K.G. Balakrishnan.jpg|alt=|90x90px]] |గుజరాత్, మద్రాస్‌కు ''బదిలీ అయ్యారు'' |{{Dts|1985|9|26|format=dmy}} |{{dts|1998|7|16|format=dmy}} |{{dts|2000|6|7|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|1998|7|16|2000|6|7|duration=on}} |{{ayd|1985|9|26|2000|6|7|duration=on}} | |- style="background:#FFFACD" scope="row" |కరించేట్ కుమారన్ ఉష |[[File:Justice_K._K._Usha.jpg|alt=|90x90px|Adarsh Sein Anand]] |కేరళ |{{dts|1991|2|25|format=dmy}} |{{dts|2000|11|30|format=dmy}} |{{dts|2001|7|2|format=dmy}} |{{ayd|2000|11|30|2001|7|2|duration=on}} |{{ayd|1991|2|25|2001|7|2|duration=on}} | |- |పెరుబెంబ కృష్ణ అయ్యర్ బాలసుబ్రహ్మణ్యన్ |[[File:Justice_PK_Balasubramanyan.jpg|90x90px]] |ఒరిస్సా, జార్ఖండ్‌కు ''బదిలీ అయ్యారు'' |{{Dts|1992|6|4|format=dmy}} |{{dts|2001|12|5|format=dmy}} |{{dts|2004|8|26|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|2001|12|5|2004|8|26|duration=on}} |{{ayd|1992|6|4|2004|8|26|duration=on}} | |- |సిరియాక్ జోసెఫ్ |[[File:Justice_Cyriac_Joseph_DSW.jpg|alt=|90x90px|Adarsh Sein Anand]] |ఉత్తరాఖండ్, కర్ణాటకకు ''బదిలీ అయ్యారు'' |{{Dts|1994|7|6|format=dmy}} |{{dts|2005|3|20|format=dmy}} |{{dts|2008|7|6|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|2005|3|20|2008|7|6|duration=on}} |{{ayd|1994|7|6|2008|7|6|duration=on}} | |- |కళవంకోడత్ శివశంకర పణికర్ రాధాకృష్ణన్ |[[File:K. S. Panicker Radhakrishnan.jpg|alt=|90x90px]] |జమ్మూ & కాశ్మీర్, గుజరాత్‌కు ''బదిలీ అయ్యారు'' |{{Dts|1995|5|17|format=dmy}} |{{dts|2008|1|7|format=dmy}} |{{dts|2009|11|16|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|2008|1|7|2009|11|16|duration=on}} |{{ayd|1995|5|17|2009|11|16|duration=on}} | |- |జాకబ్ బెంజమిన్ కోషి | |పాట్నా |{{Dts|1996|1|17|format=dmy}} |{{dts|2009|3|16|format=dmy}} |{{dts|2009|5|12|format=dmy}} |{{ayd|2009|3|16|2009|5|12|duration=on}} |{{ayd|1996|1|17|2009|5|12|duration=on}} |<ref>{{Cite web |last=archive |first=From our online |date=2012-05-14 |title=Justice Koshy appointed Acting Chief Justice |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2008/Dec/17/justice-koshy-appointed-acting-chief-justice-11221.html |access-date=2025-12-22 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- |కురియన్ జోసెఫ్ |[[File:Hon'ble_Mr._Justice_Kurian_Joseph.jpg|alt=|90x90px]] |హిమాచల్ ప్రదేశ్ |{{Dts|2000|7|12|format=dmy}} |{{dts|2010|2|8|format=dmy}} |{{dts|2013|3|7|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|2010|2|8|2013|3|7|duration=on}} |{{ayd|2000|7|12|2013|3|7|duration=on}} |<ref name=":0" /> |- |పియూస్ చక్కలాయిల్ కురియకోస్ | |సిక్కిం |{{Dts|2002|9|9|format=dmy}} |{{dts|2013|3|28|format=dmy}} |{{dts|2013|10|1|format=dmy}} |{{ayd|2013|3|28|2013|10|1|duration=on}} |{{ayd|2002|9|9|2013|10|1|duration=on}} | |- |కుట్టియిల్ మాథ్యూ జోసెఫ్ |[[File:Justice_K.M._Joseph-2.jpg|alt=|90x90px]] |ఉత్తరాఖండ్ | rowspan="2" |{{Dts|2004|10|14|format=dmy}} |{{dts|2014|7|31|format=dmy}} |{{dts|2018|8|6|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|2014|7|31|2018|8|6|duration=on}} |{{ayd|2004|10|14|2018|8|6|duration=on}} | |- |తోట్టతిల్ భాస్కరన్ నాయర్ రాధాకృష్ణన్ |[[File:Justice_Thottathil_B_Radhakrishnan.jpg|alt=|90x90px|Dhananjaya Yeshwant Chandrachud]] |ఛత్తీస్‌గఢ్, తెలంగాణ, ఆ తర్వాత కలకత్తాకు ''బదిలీ అయ్యారు'' |{{dts|2017|3|18|format=dmy}} |{{dts|2021|4|28|format=dmy}} |{{ayd|2017|3|18|2021|4|28|duration=on}} |{{ayd|2004|10|14|2021|4|28|duration=on}} | |- |ఆంటోని డొమినిక్ |[[File:Justice_Antony_Dominic.JPG|alt=|90x90px|Adarsh Sein Anand]] |కేరళ |{{Dts|2007|1|30|format=dmy}} |{{dts|2018|2|9|format=dmy}} |{{dts|2018|5|30|format=dmy}} |{{ayd|2018|2|9|2018|5|30|duration=on}} |{{ayd|2007|1|30|2018|5|30|duration=on}} | |- |పరంపిల్లిల్ రామకృష్ణన్ నాయర్ రామచంద్ర మీనన్ |[[File:Justice_P._R._Ramachandra_Menon.jpg|alt=|90x90px|Adarsh Sein Anand]] |ఛత్తీస్‌గఢ్ |{{Dts|2009|1|5|format=dmy}} |{{dts|2019|5|6|format=dmy}} |{{dts|2021|5|31|format=dmy}} |{{ayd|2019|5|6|2021|5|31|duration=on}} |{{ayd|2009|1|5|2021|5|31|duration=on}} | |- |కృష్ణన్ వినోద్ చంద్రన్ |[[File:Justice_K._Vinod_Chandran.jpg|alt=|90x90px|Adarsh Sein Anand]] |పాట్నా |{{dts|2011|11|8|format=dmy}} |{{dts|2023|3|29|format=dmy}} |{{dts|2025|1|15|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|2023|3|29|2025|1|15|duration=on}} |{{ayd|2011|11|8|2025|1|15}} | |- |ముహమ్మద్ ముస్తాక్ ఆయుమంటకత్ | |సిక్కిం |{{dts|2014|1|23|format=dmy}} |{{dts|2026|1|4|format=dmy}} |''ప్రస్తుతం'' |{{ayd|2026|1|4||||duration=on}} |{{ayd|2014|1|23||||duration=on}} | |} === తాత్కాలిక ప్రధాన న్యాయమూర్తులుగా నియమితులైనవారు === {| class="wikitable defaultcenter static-row-numbers static-row-header" style="font-size: 90%" !పేరు !ఈ హెచ్‌సీలో ఏసీజేగా నియమితులయ్యారు !న్యాయమూర్తిగా నియమితులైన తేదీ !తాత్కాలిక ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా వ్యవహరించిన కాలం !పదవీ విరమణ తేదీ{{Efn|రాజీనామా, మరణం, సుప్రీంకోర్టుకు ఎలివేట్ అయిన తేదీలు కూడా ఇందులో ఉన్నాయి|name=date}} !ఏసీజేగా పదవీకాలం !న్యాయమూర్తిగా పదవీకాలం !రిమార్కులు !మూలాలు |- |పద్మనాభన్ సుబ్రమణియన్ పోటి |కేరళ |{{Dts|1969|3|20|format=dmy}} |{{dts|1981|1|29|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|1983|6|5|format=dmy}} |{{dts|1985|2|1|format=dmy}} |{{ayd|1981|1|30|1983|6|5|duration=on}} |{{ayd|1969|3|20|1985|2|1|duration=on}} | rowspan="2" |శాశ్వతమయ్యారు |<ref name=":17">{{Cite web |title=Pensionary benefit to P.S. Poti |url=https://www.indianculture.gov.in/archives/giving-mr-justice-ps-poti-chief-justice-gujarat-high-court-pensionary-benefits}}</ref> |- |కె. భాస్కరన్ |కేరళ |{{Dts|1972|4|3|format=dmy}} |{{dts|1983|9|28|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|1985|3|20|format=dmy}} |{{dts|1988|3|18|format=dmy}} |{{ayd|1983|9|28|1985|3|20|duration=on}} |{{ayd|1972|4|3|1988|3|18|duration=on}} | rowspan="2" |<ref name=":46">{{Cite web |title=Appointment of K. Bhaskaran as Chief Justice |url=https://www.indianculture.gov.in/archives/consideration-should-be-given-shri-justice-k-bhasakaran-judge-kerala-high-court-both}}</ref> |- |టి. కె. తోమెన్ |కేరళ |{{Dts|1975|5|9|format=dmy}} |{{dts|1985|10|9|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|1985|10|24|format=dmy}} |{{dts|1988|12|13|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|1985|10|9|1985|10|24|duration=on}} |{{ayd|1975|5|9|1988|12|13|duration=on}} | rowspan="3" | -- |- |యు. ఎల్. భట్ |కేరళ |{{Dts|1980|9|18|format=dmy}} |{{dts|1991|6|11|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|1991|8|7|format=dmy}} |{{dts|1995|10|13|format=dmy}} |{{ayd|1991|6|11|1991|8|7|duration=on}} |{{ayd|1980|9|18|1995|10|13|duration=on}} | |- |వర్గీస్ కల్లియత్ |కేరళ |{{Dts|1984|6|11|format=dmy}} |{{dts|1994|4|6|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|1994|4|20|format=dmy}} |{{dts|1994|5|4|format=dmy}} |{{ayd|1994|4|6|1994|4|20|duration=on}} |{{ayd|1984|6|11|1994|5|4|duration=on}} |<ref>{{Cite book |last=Court |first=India Supreme |url=https://books.google.co.in/books?redir_esc=y&id=nJ22AAAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=varghese |title=Judges of the Supreme Court and the High Courts as on ... |date=1988 |publisher=Ministry of Law, Justice and Company Affairs, Department of Justice, Government of India. |language=en}}</ref> |- |కె. టి. థామస్ |కేరళ |{{Dts|1985|8|12|format=dmy}} |{{dts|1995|9|18|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|1996|3|26|format=dmy}} |{{dts|1996|3|26|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|1995|9|18|1996|3|26|duration=on}} |{{ayd|1985|8|12|1996|3|28|duration=on}} |సుప్రీంకోర్టుకు ఎదిగారు | |- |కె. శ్రీధరన్ |కేరళ |{{dts|1985|9|10|format=dmy}} |{{dts|1996|3|27|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|1996|7|22|format=dmy}} |{{dts|1998|6|4|format=dmy}} |{{ayd|1996|3|27|1996|7|22|duration=on}} |{{ayd|1985|9|10|1998|6|4|duration=on}} | -- | |- style="background:#EEFFE1" scope="row" |కె. జి. బాలకృష్ణన్ |గుజరాత్ |{{Dts|1985|9|26|format=dmy}} |{{dts|1998|6|4|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|1998|7|15|format=dmy}} |{{dts|2000|6|7|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|1998|6|4|1998|7|15|duration=on}} |{{ayd|1985|9|26|2000|6|7|duration=on}} |శాశ్వతమయ్యారు | |- |జి. రాజశేఖరన్ |కేరళ |{{dts|1989|11|23|format=dmy}} |{{dts|1999|3|20|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|1999|5|23|format=dmy}} |{{dts|1999|5|23|format=dmy}} |{{ayd|1999|3|20|1999|5|23|duration=on}} |{{ayd|1989|11|23|1999|5|23|duration=on}} |ఏసీజేగా పదవీ విరమణ పొందారు |<ref>{{Cite book |last=Court |first=India Supreme |url=https://books.google.co.in/books?redir_esc=y&id=u4UmB-G1kNsC&focus=searchwithinvolume&q=rajasekharan |title=Judges of the Supreme Court and the High Courts as on ... |last2=Justice |first2=India Department of |date=1999 |publisher=Ministry of Law, Justice and Company Affairs, Department of Justice, Government of India. |language=en}}</ref> |- style="background:#FFFACD" scope="row" | rowspan="2" |కె. కె. ఉష | rowspan="2" |కేరళ | rowspan="2" |{{dts|1991|2|25|format=dmy}} |{{dts|2000|5|28|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2000|5|29|format=dmy}} | rowspan="2" |{{dts|2001|7|2|format=dmy}} |{{ayd|2000|5|28|2000|5|29|duration=on}} | rowspan="2" |{{ayd|1991|2|25|2001|7|2|duration=on}} | -- | rowspan="2" | |- style="background:#FFFACD" scope="row" |{{dts|2000|9|17|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2000|11|29|format=dmy}} |{{ayd|2000|9|17|2000|11|29|duration=on}} |శాశ్వతమయ్యారు |- |పి. కె. బాలసుబ్రహ్మణ్యన్ |కేరళ |{{Dts|1992|6|4|format=dmy}} |{{dts|2001|7|3|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2001|9|6|format=dmy}} |{{dts|2004|8|26|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|2001|7|3|2001|9|6|duration=on}} |{{ayd|1992|6|4|2004|8|26|duration=on}} | rowspan="3" | -- | |- | rowspan="3" |సిరియాక్ జోసెఫ్ | rowspan="3" |కేరళ | rowspan="3" |{{Dts|1994|7|6|format=dmy}} |{{dts|2002|10|2|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2002|11|1|format=dmy}} | rowspan="3" |{{dts|2008|7|6|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|2002|10|2|2002|11|1|duration=on}} | rowspan="3" |{{ayd|1994|7|6|2008|7|6|duration=on}} | rowspan="3" | |- |{{dts|2004|11|18|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2004|11|20|format=dmy}} |{{ayd|2004|11|18|2004|11|20|duration=on}} |- |{{dts|2005|3|2|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2005|3|18|format=dmy}} |{{ayd|2005|3|2|2005|3|18|duration=on}} |ఉత్తరాఖండ్ సీజేగా ఎదిగారు |- | rowspan="3" |కె. ఎస్. పణికర్ రాధాకృష్ణన్ | rowspan="3" |కేరళ | rowspan="3" |{{Dts|1995|5|17|format=dmy}} |{{dts|2005|3|19|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2005|4|26|format=dmy}} | rowspan="3" |{{dts|2009|11|16|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|2005|3|19|2005|4|26|duration=on}} | rowspan="3" |{{ayd|1995|5|17|2009|11|16|duration=on}} | rowspan="3" | -- | rowspan="3" | |- |{{dts|2006|1|11|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2006|1|21|format=dmy}} |{{ayd|2006|1|11|2006|1|21|duration=on}} |- |{{dts|2007|1|24|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2007|5|17|format=dmy}} |{{ayd|2007|1|24|2007|5|17|duration=on}} |- |జె. బి. కోషి |కేరళ |{{Dts|1996|1|17|format=dmy}} |{{dts|2008|12|16|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2009|3|13|format=dmy}} |{{dts|2009|5|12|format=dmy}} |{{ayd|2009|3|16|2009|5|12|duration=on}} |{{ayd|1996|1|17|2009|5|12|duration=on}} |పాట్నా సీజేగా ఎదిగారు | |- | rowspan="2" |కురియన్ జోసెఫ్ | rowspan="2" |కేరళ | rowspan="2" |{{Dts|2000|7|12|format=dmy}} |{{dts|2009|3|14|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2009|3|17|format=dmy}} | rowspan="2" |{{dts|2013|3|7|format=dmy}}{{Ref label|‡|‡|‡}} |{{ayd|2009|3|14|2009|3|17|duration=on}} | rowspan="2" |{{ayd|2000|7|12|2013|3|7|duration=on}} | -- | |- |{{dts|2010|1|23|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2010|2|5|format=dmy}} |{{ayd|2010|1|23|2010|2|5|duration=on}} |హిమాచల్ ప్రదేశ్ సీజేగా ఎదిగారు | |- |పుతుకోడ్ రామస్వామి రామన్ |కేరళ | rowspan="2" |{{Dts|2001|9|7|format=dmy}} |{{dts|2010|2|6|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2010|3|16|format=dmy}} |{{dts|2010|5|14|format=dmy}} |{{ayd|2010|2|6|2010|3|16|duration=on}} |{{ayd|2001|9|7|2010|5|14|duration=on}} | rowspan="3" | -- | rowspan="2" |<ref>{{Cite news |date=2001-09-07 |title=5 new judges sworn in at HC |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/5-new-judges-sworn-in-at-hc/articleshow/1498047863.cms |access-date=2026-04-10 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |title=Press Communique |url=https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/LAW/2001-JULY-%20SEP-L%20A%20W%20JUSTICE%20COMPANY%20AFFAIRS/PDF/LAW-2001-09-01_104.pdf}}</ref><ref>{{Cite web |title=DATE OF RETIREMENT OF JUDGES |url=https://www.geocities.ws/sahasram_2000/RETIRE.html |access-date=2026-04-10 |website=www.geocities.ws}}</ref> |- |చర్నేతు నారాయణ పిళ్ళై రామచంద్రన్ నాయర్ |కేరళ |{{dts|2011|10|10|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2011|11|8|format=dmy}} |{{dts|2012|10|1|format=dmy}} |{{ayd|2011|10|10|2011|11|8|duration=on}} |{{ayd|2001|9|7|2012|10|1|duration=on}} |- | rowspan="2" |టి. బి. రాధాకృష్ణన్ | rowspan="2" |కేరళ | rowspan="2" |{{Dts|2004|10|14|format=dmy}} |{{dts|2016|5|13|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2016|7|31|format=dmy}} | rowspan="2" |{{dts|2021|4|28|format=dmy}} |{{ayd|2016|5|13|2016|7|31|duration=on}} | rowspan="2" |{{ayd|2004|10|14|2021|4|28|duration=on}} | |- |{{dts|2017|2|16|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2017|3|17|format=dmy}} |{{ayd|2017|2|16|2017|3|17|duration=on}} |ఛత్తీస్‌గఢ్ సీజేగా ఎదిగారు | |- | rowspan="2" |ఆంటోని డొమినిక్ | rowspan="2" |కేరళ | rowspan="2" |{{Dts|2007|1|30|format=dmy}} |{{dts|2017|3|17|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2017|3|20|format=dmy}} | rowspan="2" |{{dts|2018|5|30|format=dmy}} |{{ayd|2017|3|17|2017|3|20|duration=on}} | rowspan="2" |{{ayd|2007|1|30|2018|5|30|duration=on}} | -- | |- |{{dts|2017|11|6|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2018|2|8|format=dmy}} |{{ayd|2017|11|6|2018|2|8|duration=on}} |శాశ్వతమయ్యారు | |- |సి. కె. అబ్దుల్ రహిమ్ |కేరళ |{{Dts|2009|1|5|format=dmy}} |{{dts|2019|9|22|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2019|10|11|format=dmy}} |{{dts|2020|5|2|format=dmy}} |{{ayd|2019|9|22|2019|10|11|duration=on}} |{{ayd|2009|1|5|2020|5|2|duration=on}} | rowspan="3" | -- | |- |అలెగ్జాండర్ థామస్ |కేరళ | rowspan="2" |{{dts|2014|1|23|format=dmy}} |{{dts|2023|7|14|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2023|7|21|format=dmy}} |{{Dts|2023|9|3|format=dmy}} |{{ayd|2023|7|14|2023|7|21|duration=on}} |{{ayd|2014|1|23|2023|9|3|duration=on}} | |- |ఎ. ఎం. ముస్తాక్ |కేరళ |{{dts|2024|7|5|format=dmy}}''{{Spaced en dash space}}''{{dts|2024|9|25|format=dmy}} |''ప్రస్తుతం'' |{{ayd|2024|7|5|2024|9|25|duration=on}} |{{ayd|2014|1|23||||duration=on}} | |} {{Notelist}} == సుప్రీంకోర్టుకు ఎదిగిన న్యాయమూర్తులు == ఈ విభాగంలో కేరళ మాతృ హైకోర్టుగా ఉన్న న్యాయమూర్తుల జాబితా మాత్రమే ఉంది. సుప్రీంకోర్టుకు ఎదిగే సమయంలో కేరళ హైకోర్టులో పని చేయని న్యాయమూర్తులు ఇందులో ఉండవచ్చు, కానీ ఎదిగే సమయంలో కేరళ హైకోర్టులో పనిచేస్తూ కేరళను మాతృ హైకోర్టుగా లేని న్యాయమూర్తులు ఇందులో చేర్చబడలేదు. {{Col-begin}} {{Col-2}} ;కలర్ కీ * {{Legend|#FFFACD"|మహిళా న్యాయమూర్తి}} * {{Legend|#EEFFE1"|భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పనిచేశారు}} {{Col-2}} ;సింబల్ కీ *{{Note label|RES|RES|RES}} రాజీనామా చేశారు * {{Note label|†|†|†}}పదవిలో ఉండగా మరణించారు{{Note label}}{{Col-end}} {| class="wikitable sortable defaultcenter static-row-header" style="font-size: 90%" ! rowspan="2" |వరుస సంఖ్య ! rowspan="2" |న్యాయమూర్తి పేరు ! rowspan="2" |చిత్రం ! colspan="2" |నియామక తేదీ ! rowspan="2" |పదవీ విరమణ తేదీ ! colspan="3" |పదవీకాలం ! rowspan="2" |దీనికి ముందు పనిచేసిన కార్యాలయం |- !మాతృ హైకోర్టులో !సుప్రీంకోర్టులో !హైకోర్టు(ల)లో !సుప్రీంకోర్టులో !మొత్తం పదవీకాలం{{Efn|హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా, అలాగే సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా రెండు పదవీకాలాలను కలిగి ఉంటుంది|name=total tenure}} |- !1 |చిత్తూర్ అనంతకృష్ణ అయ్యర్ వైద్యలింగం | |{{Dts|1957|3|27|format=dmy}} |{{dts|1966|10|10|format=dmy}} |{{dts|1972|6|29|format=dmy}} |{{ayd|1957|3|27|1966|10|9|duration=on}} |{{ayd|1966|10|10|1972|6|29|duration=on}} |{{ayd|1957|3|27|1972|6|29|duration=on}} |కేరళ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి |- !2 |కుట్టియిల్ కురియన్ మాథ్యూ | |{{Dts|1962|6|5|format=dmy}} |{{dts|1971|10|4|format=dmy}} |{{dts|1976|1|2|format=dmy}} |{{ayd|1962|6|5|1971|10|3|duration=on}} |{{ayd|1971|10|4|1976|1|2|duration=on}} |{{ayd|1962|6|5|1976|1|2|duration=on}} |కేరళ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి |- !3 |వైద్యనాథపురం రామకృష్ణ అయ్యర్ |[[File:V.R.Krishna Iyer.jpg|alt=|90x90px]] |{{dts|1968|7|12|format=dmy}} |{{dts|1973|7|17|format=dmy}} |{{dts|1980|11|14|format=dmy}} |{{ayd|1968|7|12|1973|7|16|duration=on}} |{{ayd|1973|7|17|1980|11|14|duration=on}} |{{ayd|1968|7|12|1980|11|14|duration=on}} |కేరళ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి |- !4 |వెట్టత్ బాలకృష్ణ ఎరాడి | |{{Dts|1967|4|5|format=dmy}} |{{dts|1981|1|30|format=dmy}} |{{dts|1987|6|18|format=dmy}} |{{ayd|1967|4|5|1981|1|29|duration=on}} |{{ayd|1981|1|30|1987|6|18|duration=on}} |{{ayd|1967|4|5|1987|6|18|duration=on}} |కేరళ హైకోర్టు 9వ సీజే |- !5 |వజక్కులంగరాయిల్ ఖలీద్ | |{{Dts|1974|3|7|format=dmy}} |{{dts|1984|6|25|format=dmy}} |{{dts|1987|6|30|format=dmy}} |{{ayd|1974|3|7|1984|6|24|duration=on}} | rowspan="1" align="center" |{{ayd|1984|6|25|1987|6|30|duration=on}} |{{ayd|1974|3|7|1987|6|30|duration=on}} |జమ్మూ & కాశ్మీర్ హైకోర్టు 13వ సీజే |- !6 |తామరప్పళ్ళిల్ కొచ్చు తోమెన్ | |{{Dts|1975|5|9|format=dmy}} |{{dts|1988|12|14|format=dmy}} |{{dts|1993|9|25|format=dmy}} |{{ayd|1975|5|9|1988|12|13|duration=on}} | align="center" |{{ayd|1988|12|14|1993|9|25|duration=on}} |{{ayd|1975|5|9|1993|9|25|duration=on}} |కేరళ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి |- style="background:#FFFACD" scope="row" !7 |ఫాతిమా బీవీ |[[File:Fathima Beevi.jpg|alt=|90x90px]] |{{Dts|1983|8|4|format=dmy}} |{{dts|1989|10|6|format=dmy}}{{Efn|భారత సుప్రీంకోర్టుకు ఎదగక ముందు 1989 ఏప్రిల్ 29న హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా పదవీ విరమణ పొందారు}} |{{dts|1992|4|29|format=dmy}} |{{ayd|1983|8|4|1989|4|24|duration=on}} |{{ayd|1989|10|6|1992|4|29|duration=on}} |8 సంవత్సరాలు, 106 రోజులు | -- |- !8 |కృష్ణస్వామి సుందర పరిపూర్ణన్ | |{{Dts|1982|12|23|format=dmy}} |{{Dts|1994|6|11|format=dmy}} |{{Dts|1997|6|11|format=dmy}} |{{ayd|1982|12|23|1994|6|10|duration=on}} |{{ayd|1994|6|11|1997|6|11|duration=on}} |{{ayd|1982|12|23|1997|6|11|duration=on}} |పాట్నా హైకోర్టు 25వ సీజే |- !9 |థామస్ కల్లూపురక్కల్ థామస్ |[[File:K. T. Thomas2.jpg|alt=|90x90px]] |{{Dts|1985|8|12|format=dmy}} |{{dts|1996|3|29|format=dmy}} |{{Dts|2002|1|30|format=dmy}} |{{ayd|1985|8|12|1996|3|28|duration=on}} |{{ayd|1996|3|29|2002|1|30|duration=on}} |{{ayd|1985|8|12|2002|1|30|duration=on}} |కేరళ హైకోర్టు తాత్కాలిక సీజే |- style="background:#EEFFE1" scope="row" !10 |కొనకుప్పకటిల్ గోపీనాథన్ బాలకృష్ణన్ |[[File:Justice K.G. Balakrishnan.jpg|alt=|90x90px]] |{{Dts|1985|9|26|format=dmy}} |{{dts|2000|6|8|format=dmy}} |{{Dts|2010|5|12|format=dmy}} |{{ayd|1985|9|26|2000|6|7|duration=on}} |{{ayd|2000|6|8|2010|5|12|duration=on}} |{{ayd|1985|9|26|2010|5|12|duration=on}} |మద్రాస్ హైకోర్టు 29వ సీజే |- !11 |పెరుబెంబ కృష్ణ అయ్యర్ బాలసుబ్రహ్మణ్యన్ |[[File:Justice_PK_Balasubramanyan.jpg|90x90px]] |{{Dts|1992|6|4|format=dmy}} |{{dts|2004|8|27|format=dmy}} |{{Dts|2007|8|27|format=dmy}} |{{ayd|1992|6|4|2004|8|26|duration=on}} |{{ayd|2004|8|27|2007|8|27|duration=on}} |{{ayd|1992|6|4|2007|8|27|duration=on}} |జార్ఖండ్ హైకోర్టు 2వ సీజే |- !12 |సిరియాక్ జోసెఫ్ |[[File:Justice_Cyriac_Joseph_DSW.jpg|alt=|90x90px|Adarsh Sein Anand]] |{{Dts|1994|7|6|format=dmy}} |{{dts|2008|7|7|format=dmy}} |{{Dts|2012|1|27|format=dmy}} |{{ayd|1994|7|6|2008|7|6|duration=on}} |{{ayd|2008|7|7|2012|1|27|duration=on}} |{{ayd|1994|7|6|2012|1|27|duration=on}} |కర్ణాటక హైకోర్టు 23వ సీజే |- !13 |కళవంకోడత్ శివశంకర పణికర్ రాధాకృష్ణన్ |[[File:K. S. Panicker Radhakrishnan.jpg|alt=|90x90px]] |{{Dts|1995|5|17|format=dmy}} |{{dts|2009|11|17|format=dmy}} |{{Dts|2014|05|14|format=dmy}} |{{ayd|1995|5|17|2009|11|16|duration=on}} |{{ayd|2009|11|17|2014|5|14|duration=on}} |{{ayd|1995|5|17|2014|5|1|duration=on}} |గుజరాత్ హైకోర్టు 21వ సీజే |- !14 |కురియన్ జోసెఫ్ |[[File:The President, Shri Ram Nath Kovind at the inauguration of the National Conference, organised by the Supreme Court Advocates-on-record Association (SCAORA), in New Delhi (Kurian Joseph) (cropped).JPG|alt=|90x90px]] |{{Dts|2000|7|12|format=dmy}} |{{dts|2013|3|8|format=dmy}} |{{Dts|2018|11|29|format=dmy}} |{{ayd|2000|7|12|2013|3|7|duration=on}} |{{ayd|2013|3|8|2018|11|29|duration=on}} |{{ayd|2000|7|12|2018|11|29|duration=on}} |హిమాచల్ ప్రదేశ్ హైకోర్టు 20వ సీజే |- !15 |కుట్టియిల్ మాథ్యూ జోసెఫ్ |[[File:Justice_K.M._Joseph-2.jpg|alt=|90x90px]] |{{Dts|2004|10|14|format=dmy}} |{{dts|2018|8|7|format=dmy}} |{{dts|2023|6|16|format=dmy}} |{{ayd|2004|10|14|2018|8|6|duration=on}} |{{ayd|2018|8|7|2023|6|16|duration=on}} |{{ayd|2004|10|14|2023|6|16|duration=on}} |ఉత్తరాఖండ్ హైకోర్టు 9వ సీజే |- !16 |చుడలాయిల్ తేవెన్ రవికుమార్ |[[File:Justice CT Ravikumar.jpg|alt=|90x90px]] |{{Dts|2009|1|5|format=dmy}} |{{dts|2021|8|31|format=dmy}} |{{dts|2025|1|5|format=dmy}} |{{ayd|2009|1|5|2021|8|30|duration=on}} |{{ayd|2021|8|31|2025|1|5|duration=on}} |{{ayd|2009|1|5|2025|1|5|duration=on}} |కేరళ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి |- !17 |కృష్ణన్ వినోద్ చంద్రన్ |[[File:Justice_K._V._Chandran.jpg|alt=|90x90px]] |{{dts|2011|11|8|format=dmy}} |{{dts|2025|1|16|format=dmy}} |''ప్రస్తుతం'' |{{ayd|2011|11|8|2025|1|15}} |{{ayd|2025|1|16||||duration=on}} |{{ayd|2011|11|8|||}} |పాట్నా హైకోర్టు 44వ సీజే |} {{Notelist}} == వివాదం == త్రిస్కాడెకాఫోబియా (13 సంఖ్య అంటే భయం) కారణంగా కొచ్చిలోని కేరళ హైకోర్టు భవనం ఏ కోర్టు గదికి కూడా నంబర్ 13 ను కేటాయించలేదు. భారతదేశంలోనే అత్యంత అక్షరాస్యత ఉన్న రాష్ట్రంగా కేరళ గర్విస్తున్నందున, ఇది కేరళలో వివాదానికి దారితీసింది. గది సంఖ్య 12 నుండి 14కి దాటవేయబడినందున, ఇది మూఢనమ్మకాల వల్లే జరిగిందా అని కేరళ హైకోర్టులోనే ఒక పిటిషనర్ ప్రశ్నించారు. ఈ పిటిషన్‌ను విచారించిన తర్వాత, హైకోర్టు దానిని కొట్టివేయడమే కాకుండా, పిటిషనర్‌కు {{INRConvert|10000}} జరిమానా విధించింది. ఆ తర్వాత, మూఢనమ్మకాలను ప్రోత్సహించడాన్ని మందలిస్తూ భారత సుప్రీంకోర్టు హైకోర్టు నిర్ణయాన్ని తోసిపుచ్చింది. "హైకోర్టు ఒక సంస్థ. ఇలాంటి మూఢనమ్మకాలను ప్రోత్సహించడానికి అనుమతించకూడదు" అని సుప్రీంకోర్టు వ్యాఖ్యానించింది.<ref name="superstition1">{{cite web |title=Kerala high court told not to be superstitious |publisher=Gulf News |access-date=2006-11-22 |url=http://archive.gulfnews.com/articles/06/11/22/10084299.html |archive-url=https://archive.today/20120926005706/http://archive.gulfnews.com/articles/06/11/22/10084299.html |url-status=dead |archive-date=2012-09-26}}</ref><ref name="superstition2">{{cite web |title=Number 13 finds ally in Kerala MLA |publisher=NDTV |access-date=2007-09-23 |url=http://www.grass-roots.in/cache/index.php/17144 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721062958/http://www.grass-roots.in/cache/index.php/17144 |archive-date=21 July 2011}}</ref> కేరళ రాజధాని నగరం తిరువనంతపురంలో హైకోర్టు బెంచ్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి కేరళ శాసనసభ తీర్మానం చేసింది. దేశంలో మరిన్ని హైకోర్టు బెంచ్‌లను మంజూరు చేయడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం, సుప్రీంకోర్టు సానుకూలంగా ఉన్నాయి. అప్పటికే ఇతర రాష్ట్రాల్లో అనేక బెంచ్‌లను మంజూరు చేశాయి. అయినప్పటికీ, కొచ్చి హైకోర్టులోని కొందరి వ్యతిరేకత కారణంగా తిరువనంతపురంలో కొత్త హైకోర్టు బెంచ్ ఇంకా పెండింగ్‌లో ఉంది. యునైటెడ్ స్టేట్ ఆఫ్ ట్రావెన్‌కోర్-కొచ్చిన్ (కేరళ రాష్ట్రానికి ముందున్నది) ఏర్పడినప్పుడు దాని రాజధానిగా తిరువనంతపురం ఉంటుందని (అక్కడ శాసనసభ, ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆధారంగా ఉంటాయి), కానీ న్యాయవ్యవస్థ కొచ్చిన్ రాజధాని కొచ్చిలో ఉంటుందని నిర్ణయించారు. ఆ కారణం వల్లనే వ్యతిరేకిస్తున్నారు. == మూలాలు == {{reflist}} == బయటి లింకులు == {{commons category}} *[http://hckerala.gov.in కేరళ హైకోర్టు] *[http://highcourtofkerala.nic.in/history.html కేరళలో ప్రస్తుత న్యాయవ్యవస్థ చరిత్ర] *[http://www.supremecourtofindia.nic.in/new_links/NBK.pdf కొత్త భవనం ప్రారంభోత్సవంలో ప్రసంగం] {{భారతదేశ ఉన్నత న్యాయస్థానాలు}} [[వర్గం:కేరళ]] [[వర్గం:భారతదేశ ఉన్నత న్యాయస్థానాలు]] e7wdis2f2pqrow3lcqrubn32v5ipllk 0 497234 4891086 4857969 2026-06-26T05:15:32Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891086 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ ఐఏఎస్ అధికారి}} {{Infobox person | name = గంధం చంద్రుడు | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1981|06|14}} | birth_place = కోటపాడు, కర్నూలు జిల్లా, [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], భారతదేశం | nationality = భారతీయ | residence = ఆంధ్రప్రదేశ్ | education = బి.ఏ., ఎం.ఏ. (పబ్లిక్ పాలసీ), ఎం.పి.ఎ. (హార్వర్డ్) | alma_mater = [[ఇందిరా గాంధీ జాతీయ సార్వత్రిక విశ్వవిద్యాలయం|ఇగ్నో]], [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]] | occupation = [[భారత పరిపాలనా సేవ|ఐఏఎస్ అధికారి]] | years_active = 2010–ప్రస్తుతం | conocida_como = అనంతపురం మాజీ జిల్లా కలెక్టర్ | parents = | official_website = }} '''గంధం చంద్రుడు''' 2010 బ్యాచ్‌కు చెందిన ఒక ప్రముఖ ఆంధ్రప్రదేశ్ కేడర్ [[భారత పరిపాలనా సేవ|ఐఏఎస్ (IAS)]] అధికారి.<ref name="linkedin">{{cite web |url=https://in.linkedin.com/in/chandrudu-gandham-81534b1a |title=Chandrudu Gandham - Indian Administrative Service (IAS) |website=LinkedIn |access-date=8 June 2026}}</ref> కటిక పేదరికం, ఎన్నో సామాజిక, ఆర్థిక కష్టాలను అధిగమించి రైల్వే టికెట్ కలెక్టర్ స్థాయి నుండి ఐఏఎస్ అధికారిగా ఆయన సాధించిన విజయం ఎంతో మంది సివిల్ సర్వీసెస్ ఆస్పిరెంట్లకు ఒక గొప్ప స్ఫూర్తిదాయకంగా నిలిచింది. == ప్రారంభ జీవితం మరియు విద్య == గంధం చంద్రుడు 1981 జూన్ 14న ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కర్నూలు జిల్లా, కోటపాడు గ్రామంలో ఒక సాధారణ దళిత కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తల్లిదండ్రులు వ్యవసాయ కూలీలుగా పనిచేసేవారు. ఆయన ప్రాథమిక, ఉన్నత పాఠశాల విద్యను జవహర్ నవోదయ విద్యాలయంలో పూర్తి చేశారు. అనంతరం [[ఇందిరా గాంధీ జాతీయ సార్వత్రిక విశ్వవిద్యాలయం|ఇందిరా గాంధీ జాతీయ సార్వత్రిక విశ్వవిద్యాలయం (IGNOU)]] నుండి బి.ఏ. (BA) పట్టా పుచ్చుకున్నారు. అదే విశ్వవిద్యాలయం నుండి పబ్లిక్ పాలసీలో ఎం.ఏ. (MA) డిగ్రీని కూడా పూర్తి చేశారు. ఉన్నత విద్యపై ఉన్న ఆసక్తితో, తదనంతర కాలంలో ప్రతిష్టాత్మక [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం|హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం (Harvard University)]] నుండి పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌లో మాస్టర్స్ డిగ్రీ (MPA) ని పూర్తి చేశారు. == ఉద్యోగ ప్రస్థానం == సివిల్ సర్వీసెస్ సాధించడానికంటే ముందు గంధం చంద్రుడు దక్షిణ మధ్య రైల్వేలో టికెట్ కలెక్టర్ (TC) గా దాదాపు 10 సంవత్సరాల పాటు పనిచేశారు. రైల్వే ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూనే, సివిల్స్ పరీక్షలకు సిద్ధమవడానికి రాత్రి వేళల్లో విధులను (Night duties) కేటాయించుకుని మరీ కష్టపడి చదివారు. నిరంతర కృషి, పట్టుదలతో కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రజా సేవల కమిషన్ (UPSC) నిర్వహించిన పరీక్షల్లో ఉత్తీర్ణత సాధించి, 2010లో ఐఏఎస్ (IAS) అధికారిగా ఎంపికయ్యారు. == నిర్వహించిన ముఖ్య బాధ్యతలు == ఆయన తన ఐఏఎస్ కెరీర్‌లో దాదాపు 20 కి పైగా వివిధ ప్రభుత్వ విభాగాలలో కీలకమైన బాధ్యతలను సమర్థవంతంగా నిర్వహించారు. వాటిలో కొన్ని ముఖ్యమైనవి: * '''అనంతపురం జిల్లా కలెక్టర్ & జిల్లా మేజిస్ట్రేట్:''' అనంతపురం జిల్లా కలెక్టర్‌గా పనిచేసిన కాలంలో ఆయన ప్రజలకు అత్యంత చేరువయ్యారు. జిల్లాలో ఆయన చేపట్టిన వినూత్న కార్యక్రమాలు, వేగవంతమైన ప్రజా ఫిర్యాదుల పరిష్కార విధానాలు విశేష ప్రజాదరణను, ప్రభుత్వ ప్రశంసలను అందుకున్నాయి. * '''ఇతర పదవులు:''' గిరిజన సంక్షేమ శాఖ డైరెక్టర్ (Tribal Welfare Director), మైనారిటీ సంక్షేమ శాఖ ప్రత్యేక కార్యదర్శి, స్వచ్ఛాంధ్ర కార్పొరేషన్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ (MD) గా సేవలందించారు. * '''ప్రస్తుత బాధ్యతలు:''' ప్రస్తుతం ఆయన ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ కార్మిక శాఖ కమిషనర్‌గా (Commissioner of Labour) బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నారు. == స్ఫూర్తిదాయక సంఘటన ("నా సర్టిఫికెట్ కథ") == నాడు జేబులు కొల్లగొట్టిన వ్యవస్థ... నేడు అదే వ్యవస్థను శాసిస్తున్న కలెక్టర్ గంధం చంద్రుడు గారు (IAS) తన చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలను అక్షరీకరించిన "నా సర్టిఫికెట్ కథ" కేవలం ఒక వ్యక్తిగత అనుభవం కాదు. అది ఈ దేశంలో అణగారిన వర్గాల పిల్లలు చదువు కోసం, ఒక చిన్న కాగితం ముక్క కోసం పడే ఆవేదనకు, వ్యవస్థలోని అవినీతి కోరలకు అద్దం పట్టే ఒక సజీవ సాక్ష్యం. ఏపీ క్యాడర్ ఐఏఎస్ అధికారి గంధం చంద్రుడు గారు తన ఫేస్‌బుక్ వాల్ పై రాసుకున్న ఈ కథ చదువుతుంటే ఎవరికైనా కన్నీళ్లు ఆగవు. వ్యవస్థలోని అవినీతి ఒక చిన్నారి చదువుపై, ఒక పేద కుటుంబంపై ఎలాంటి మానసిక క్షోభను మిగులుస్తుందో ఆయన మాటల్లోనే... నా సర్టిఫికెట్ కథ: నిప్పుల దారిలో నవోదయ స్వప్నం అది 1992వ సంవత్సరం. కర్నూలు జిల్లా కొలిమిగుండ్ల మండల రెవెన్యూ కార్యాలయం తీవ్రమైన మండుటెండల మధ్యాహ్న సమయంలో ఉంది. ఆఫీసు ఎదురుగా పది మీటర్ల దూరంలో ఒకే ఒక్క తుమ్మ చెట్టు ఉంది. ఎండ తీవ్రతకు ఆ చెట్టు ఆకులు కూడా ముడుచుకుపోయి, సరిగ్గా నీడను కూడా ఇవ్వలేకపోతున్నాయి. చుట్టుపక్కల ఎటు చూసినా ఎండమావులు తప్ప మరో నీడ జాడ లేదు. ఆ చెట్టు కింద ఉన్న ఒక చిన్న నాపరాతి అరుగు మీద పదకొండేళ్ల ఒక పల్లెటూరి బాలుడు కూర్చుని ఉన్నాడు. ఆకలి దంచేస్తోంది, ఎండ నిప్పులు కురిపిస్తోంది. కానీ ఆ బాలుడి కళ్లు మాత్రం ఆఫీసు గుమ్మం వైపే చూస్తున్నాయి. ఏ నిమిషంలోనైనా లోపల నుంచి తన పేరు పిలుస్తారేమోనన్న ఆశతో ఉన్న ఆ అబ్బాయే గంధం చంద్రుడు. ఐదో తరగతి విజేత.. ఏడు రూపాయల ప్రయాణం మధ్యాహ్నం 12 గంటల ప్రాంతంలో ఒక పెద్దాయన వచ్చి ఆ అరుగు మీద కూర్చుంటూ, ఏం నాయనా ఇక్కడ కూర్చున్నావు, ఏం పని అని అడిగాడు. కులం సర్టిఫికెట్ కోసం వచ్చాను పెద్దాయన, అప్లికేషన్ పెట్టి నెల దాటింది, ఈరోజు ఇస్తామని మా ఊరి తలారి చెబితే వచ్చాను అన్నాడు చంద్రుడు. మరి మీ అమ్మనాన్నలు రాలేదా, ఒక్కడివే వచ్చావేం అని ఆయన అడగగా, వాళ్లు కూలి పనికి వెళ్లారు పెద్దాయన, నేను ఐదో తరగతి పాసయ్యాను, నవోదయ స్కూల్ ఎంట్రన్స్ రాస్తే సీట్ వచ్చింది, జాయిన్ అవ్వాలంటే సర్టిఫికెట్లు అన్నీ ఒరిజినల్స్ తీసుకురావాలని లెటర్ వచ్చింది, అందుకే ఒక్కడినే వచ్చాను అని సమాధానమిచ్చాడు. ఆ ముందు రోజు రాత్రి ఇంట్లో జరిగిన ముచ్చట చంద్రుడి మనసులో కదలాడింది. తండ్రి కూలి పని నుంచి రాగానే, నాన్న నవోదయ స్కూల్లో చేరాలంటే సర్టిఫికెట్లు కావాలంట, నువ్వు వస్తావా అని అడిగాడు. తండ్రి నిస్సహాయంగా, నేను పనికి పోకపోతే ఇల్లు గడవదు కదరా, నువ్వే వెళ్లగలవా అన్నాడు. వెళ్తాను నాన్న, పేరుసోముల నుంచి తిమ్మనాయునిపేటకు రూపాయిన్నర, అక్కడి నుంచి కొలిమిగుండ్లకు రెండు రూపాయలు, రానుపోను ఏడు రూపాయలు అవుతుందని కొడుకు లెక్క చెప్పాడు. తండ్రి తన చెమట చుక్కల సంపాదన నుంచి ఒక పది రూపాయల నోటు తీసి చంద్రుడి చేతిలో పెడుతూ, డబ్బులు జాగ్రత్త నాయనా, మధ్యాహ్నం ఏదైనా కొనుక్కు తిను అన్నాడు. ఉదయాన్నే నిక్కరు జేబులో ఆ పది రూపాయల నోటును గుండెలా దాచుకుని, బస్సెక్కి కొలిమిగుండ్ల ఆఫీసుకు చేరుకున్నాడు చంద్రుడు. టికెట్లు పోగా జేబులో ఐదు రూపాయల నోటు, ఒకటిన్నర రూపాయి చిల్లర మిగిలాయి. అవినీతి రాబందుల నీడలో ఆఫీసులో క్లర్క్‌ను అడిగితే, ఎంఆర్ఓ గారు బయటకు వెళ్లారు, వచ్చేవరకు వేచి ఉండమన్నాడు. సమయం కరుగుతోంది. ఒంటి గంట, రెండు, మూడు, నాలుగు అయింది. ఆకలి కడుపును నలిపేస్తోంది. చెప్పులు లేని కాళ్లు ఆ కాలుతున్న నాపరాతి బండపై పొక్కులుక్కుతున్నాయి. కానీ చంద్రుడు అక్కడి నుంచి కదలలేదు. ఒకవేళ తను తినడానికి బయటకు వెళ్లినప్పుడు ఎంఆర్ఓ గారు వచ్చి వెళ్లిపోతే, సర్టిఫికెట్ దొరకకపోతే నవోదయ సీటు పోతుందనే భయమే అతడిని ఆ ఎండలో నిలబెట్టింది. ఆఫీసు బయట తెల్లబట్టలు వేసుకున్న ఒక దళారీ కుర్చీలో దర్జాగా కాలు మీద కాలేసుకుని కూర్చుని ఉన్నాడు. జనాలు ఆయన ముందు చేతులు కట్టుకుని నిలబడుతున్నారు. మధ్యాహ్నం మూడున్నర ప్రాంతంలో ఎంఆర్ఓ గారు వచ్చారు. అంతవరకు దర్జాగా కూర్చున్న ఆ తెల్లబట్టల వ్యక్తి ఒక్క ఉదుటున లేచి, నడుం వంచి వినయంగా నమస్కారం పెట్టాడు. అధికారం ముందు మోకరిల్లే వ్యవస్థ రూపం అది. చంద్రుడు ఆశగా మళ్లీ లోపలికి వెళ్లాడు. ఈసారి అక్కడ ఉన్న బిళ్ల బంట్రోతు అడ్డుపడ్డాడు. నీం పని అయిపోయిందిలే కానీ, ఏమన్నా తెచ్చావా అన్నాడు సైగ చేస్తూ. పదకొండేళ్ల చంద్రుడికి ఆ మాటల అర్థం కాక నిశ్శబ్దంగా నిలబడ్డాడు. డబ్బులు తెచ్చావా లేదా అని బంట్రోతు గద్దించాడు. చంద్రుడు సమాధానం చెప్పకపోవడంతో కోపంగా చంద్రుడి ఫైలును పక్కన పడేసి, మిగతా వాళ్లకు సంతకాలు అయిన సర్టిఫికెట్లు ఇవ్వడం మొదలుపెట్టాడు. అక్కడ దారుణం జరుగుతోంది. ఒక్కొక్కరి నుంచి ఒక్కో పద్ధతిలో లంచం వసూలు చేస్తున్నాడు ఆ బంట్రోతు. కొందరిని గోడ చాటుకు తీసుకెళ్లి డబ్బులు తీసుకుంటున్నాడు, కొందరితో చేతిలో చెయ్యి కలిపి నోట్లు నొక్కుతున్నాడు. ఆకలి, ఎండ, నిస్సహాయత తట్టుకోలేక చంద్రుడు మళ్లీ ధైర్యం చేసి, అయ్యా నా సర్టిఫికెట్ ఇవ్వండి అని అడిగాడు. సరే ఇటు రా అన్నాడు బంట్రోతు. దగ్గరికి వెళ్లడమే ఆలస్యం, ఆ బంట్రోతు రాక్షసంగా చంద్రుడి చొక్కా జేబులో చెయ్యి పెట్టేశాడు. అందులో ఉన్న ఐదు రూపాయల నోటును, చిల్లరను లాగేసుకున్నాడు. చంద్రుడు వెనక్కి జరిగి, చేతిని అడ్డుపెట్టేలోపే ఆ ఘోరం జరిగిపోయింది. ఆ తర్వాత స్టూల్ మీద సర్టిఫికెట్ పెట్టి, సీలు వేసి, ఇదిగో నీ సర్టిఫికెట్ తీసుకో అంటూ విసిరేశాడు. సర్టిఫికెట్ చేతికొచ్చిందన్న సంతోషం కంటే, తండ్రి కష్టపడి దాచిన ఆఖరి పైసాను కూడా ఆ రాబందు లాగేసుకుందన్న వేదన చంద్రుడిని కుదిపేసింది. కళ్లలో నీళ్లు తిరిగాయి. ఆ బంట్రోతు కరిగి కనీసం ఇంటికి వెళ్లడానికి బస్సు ఛార్జీ అయినా ఇస్తాడేమోనని ఆశగా చూశాడు. కానీ ఆ కసాయికి లంచాల వేటలో వేరే ధ్యాస లేదు. ఆకలి పరుగు... చీకటి ప్రయాణం అప్పటికే సమయం సాయంత్రం ఐదున్నర అవుతోంది. జేబులో ఒక్క పైసా లేదు. కడుపులో ఆకలి మంటలు ఎగసిపడుతున్నాయి. సొంత ఊరైన కోటపాడుకు వెళ్లాలంటే బస్సు ఛార్జీలు లేవు. అప్పుడు చంద్రుడికి కొలిమిగుండ్ల నుంచి ఆరు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న బెలుం గ్రామంలో నివసించే మేనత్త చిన్న సుబ్బమ్మ గుర్తొచ్చింది. ఇక ఆలస్యం చేయలేదు. సర్టిఫికెట్‌ను జాగ్రత్తగా చుట్టి జేబులో పెట్టుకుని కాళ్లకు పని చెప్పాడు. ఆ దారి నాపరాళ్ల గనుల దారి. సాయంత్రం ఐదు దాటితే అక్కడ మనుషులెవరూ ఉండరు. దారి పొడుగునా గతుకులు, నిర్మానుష్యం తాండవిస్తోంది. చీకటి పడుతోంది, భయం గుండెను పిండేస్తోంది. ఆకలితో శరీరం సహకరించడం లేదు. అయినా చంద్రుడు ఆగలేదు. కొద్దిసేపు పరుగు, ఆయాసం వస్తే కొద్దిసేపు నడక, మళ్లీ పరుగు తీశాడు. గుండెను, సర్టిఫికెట్‌ను అరచేతిలో పెట్టుకుని శ్వాస ఆగిపోయేలా పరిగెత్తాడు. రాత్రి ఆరున్నర ప్రాంతంలో బెలుంలో ఉన్న అత్తగారింటికి చేరుకున్నాడు. దుమ్ము కొట్టుకుపోయిన శరీరం, ఎండిపోయిన పెదవులు, మాట్లాడటానికి కూడా లేని ఓపికతో ఉన్న చంద్రుడిని చూసి మేనత్త ఆశ్చర్యపోయింది. ఒక్కడివే వచ్చావా నాయనా అంటూ నీళ్లిచ్చింది. గబగబా నీళ్లు తాగి మంచం మీద కూలబడ్డాడు. మధ్యాహ్నం తిన్నావా రా అని అత్త అడగగా, లేదు అత్తా, కొలిమిగుండ్ల నుంచి నడుచుకుంటూ, పరిగెత్తుకుంటూ వచ్చాను అని చెప్తుంటే చంద్రుడి కళ్లలో నుంచి కన్నీళ్లు ధారగా కారాయి. జరిగిందంతా విని ఆ అత్త మనసు ద్రవించిపోయింది. వ్యవస్థను శాపిస్తూ, ఏడుస్తూనే చంద్రుడిని గుండెలకు హత్తుకుంది. అన్నం తినిపించి, రాత్రంతా ఆ చిన్నారి కాలి నొప్పులు తగ్గేలా కాళ్లు పిసికింది. కోటపాడులో కన్నీటి రాత్రి మరుసటి రోజు ఉదయం చంద్రుడు అత్త దగ్గర డబ్బులు తీసుకుని సొంత ఊరికి చేరాడు. కానీ ఆ ముందు రోజు రాత్రి వాళ్ల ఇంట్లో జరిగిన నరకం అప్పుడు తెలిసింది. రాత్రి ఏడు గంటలకు తండ్రి కూలి పని ముగించుకుని ఇంటికి వచ్చాడు. చిన్నోడు రాలేదా అని భార్యను అడిగాడు. ఇంకా రాలేదు అనగానే, ఆకలి, అలసట మరిచి భుజాన తువ్వాలు వేసుకుని బస్టాండుకు పరిగెత్తాడు. తిమ్మనాయునిపేట నుంచి వచ్చే ఆఖరి బస్సు రాత్రి ఎనిమిది గంటలకు వచ్చింది. ఊరి వాళ్లు దిగారు కానీ అందులో చంద్రుడు లేడు. దిగిన వాళ్లందరినీ ఆత్రుతగా అడిగాడు, అందరి నుంచీ చూడలేదు అనే సమాధానమే వచ్చింది. రాత్రి తొమ్మిది గంటల వరకు బస్టాండులోనే పిచ్చివాడిలా ఎదురుచూశాడు ఆ తండ్రి. ఆ రోజుల్లో ఫోన్లు లేవు, సమాచారం తెలుసుకునే మార్గం లేదు. వేరే బండి మాట్లాడుకుని వెళ్దామంటే అంత స్థోమత లేదు. దిక్కుతోచని స్థితిలో ఏడుస్తూ ఇంటికి వచ్చాడు. తండ్రి ఒక్కడే రావడం చూసి తల్లి గుండె పగిలిపోయింది. పిల్లోడు వస్తే అందరం కలిసి తిందాం అని వండిపెట్టిన అన్నం అలాగే ఉండిపోయింది. ఆ రాత్రంతా ఆ దంపతులకు కంటిమీద కునుకు లేదు. తల్లి బయటకు ఏడుస్తుంటే, తండ్రి గుండెల్లోనే ఏడుస్తూ భార్యకు ధైర్యం చెప్పాడు. మరుసటి రోజు మధ్యాహ్నం చంద్రుడు క్షేమంగా ఇల్లు చేరేవరకు ఆ తల్లిదండ్రులు ఒక్క ముద్ద కూడా నోట్లోకి తీసుకోలేదు. ఆ కన్నీళ్లే ఒక కలెక్టర్ ని సృష్టించాయి ఒక నిరుపేద బాలుడి ఐదు రూపాయల నోటును దోచుకున్న ఆ ఆఫీస్ బంట్రోతు, ఆ రోజు కేవలం ఒక చిన్నపిల్లాడి జేబును మాత్రమే కొల్లగొట్టలేదు, ఆ బాలుడి ఆత్మగౌరవాన్ని గాయపరిచాడు. కానీ ఆ రోజు కారిన కన్నీళ్లు వృథా పోలేదు. ఆకలితో, భయంతో నాపరాళ్ల బాటలో చంద్రుడు పెట్టిన ప్రతి అడుగూ భవిష్యత్తులో అతను సాధించబోయే ఐఏఎస్ విజయానికి పునాది రాళ్లయ్యాయి. వ్యవస్థలోని అవినీతిని చూసి భయపడి పారిపోకుండా, అదే వ్యవస్థను శాసించే స్థానానికి ఎదగాలనే పట్టుదలను ఆ ఐదు రూపాయల దొంగతనం చంద్రుడిలో నూరిపోసింది. అందుకే గంధం చంద్రుడు గారు కలెక్టర్ అయ్యాక కూడా, ఆఫీసులకు వచ్చే సామాన్యుల పట్ల, ముఖ్యంగా సర్టిఫికెట్ల కోసం వచ్చే విద్యార్థుల పట్ల ఎంతో మానవత్వంతో వ్యవహరించేవారు. అది ఆయన సొంత అనుభవ పాఠం. #GandhamChandruduIAS #Inspiration #IASSuccessStory #NavodayaDream #TeluguInspirationalStories గంధం చంద్రుడు తాను ఐదో తరగతి చదువుతున్న సమయంలో కుల ధ్రువీకరణ పత్రం (Caste Certificate) కోసం తండ్రితో కలిసి స్థానిక మండల రెవెన్యూ అధికారి (MRO) కార్యాలయానికి వెళ్ళినప్పుడు ఎదురైన చేదు అనుభవాన్ని సామాజిక మాధ్యమాలలో పంచుకున్నారు. అక్కడ ఒక చిన్న సర్టిఫికెట్ కోసం కేవలం ఐదు రూపాయల లంచం ఆశించడం, కార్యాలయ సిబ్బంది సామాన్యుల పట్ల చూపించే నిర్లక్ష్యం, అవమానాలు ఆయనను తీవ్రంగా చలింపజేశాయి. ఈ ఘటనను వివరిస్తూ ఆయన రాసిన "నా Certificate కథ" అనే వ్యాసం సామాజిక మాధ్యమాల్లో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందింది (వైరల్ అయ్యింది).<ref name="samayam">{{cite news |url=https://telugu.samayam.com/latest-news/state-news/ias-officer-gandham-chandrudu-emotional-post-about-his-caste-certificate-goes-viral/articleshow/71616782.cms |title=‘కులం’ సర్టిఫికెట్ కోసం MRO ఆఫీస్‌కు వెళ్తే.. 5వ తరగతిలోనే ఎంత కష్టమో! |newspaper=Samayam Telugu |date=16 October 2019 |access-date=8 June 2026 }}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> వ్యవస్థలోని ఇటువంటి అవినీతిని అంతమొందించి, పేదలకు, సామాన్యులకు న్యాయం చేయాలనే పట్టుదలే ఆయనను ఐఏఎస్ వైపు అడుగులు వేయించింది. == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{Facebook|GandhamChandruduIAS}} {{DEFAULTSORT:గంధం, చంద్రుడు}} [[Category:ఏపీ కేడర్ ఐఏఎస్ అధికారులు]] [[Category:ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు]] [[Category:కర్నూలు జిల్లా వ్యక్తులు]] [[Category:1981 జననాలు]] [[Category:జీవించి ఉన్న ప్రజలు]] 3veo59m0gbzu2w1wd6y0eq5ja7t9pmo 0 498430 4891031 4863446 2026-06-26T01:35:58Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891031 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = డా. కొత్తిరెడ్డి మల్లారెడ్డి | image = | caption = | birth_place = కొమిర, ఓదెల మండలం, [[పెద్దపల్లి జిల్లా]], [[తెలంగాణ]] | nationality = [[భారతీయుడు]] | education = M.A., B.Ed., M.Phil., Ph.D., D.Litt. | alma_mater = [[ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం]] | occupation = విద్యావేత్త, అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్, రచయిత | employer = ఎస్.ఆర్.ఆర్. ప్రభుత్వ డిగ్రీ & పి.జి. కళాశాల, [[కరీంనగర్]] | awards = [[తెలంగాణ]] రాష్ట్ర ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారం (2021) }} '''డా. కొత్తిరెడ్డి మల్లారెడ్డి''' [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రానికి చెందిన ప్రముఖ విద్యావేత్త, [[రచయిత]] అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్. ఆయన [[కరీంనగర్|కరీంనగర్‌]] లోని ఎస్.ఆర్.ఆర్. ప్రభుత్వ డిగ్రీ & పి.జి. కళాశాలలో [[తెలుగు]] విభాగ అధిపతిగా, అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్‌గా సేవలందిస్తున్నారు. విద్యా, సాహిత్య రంగాలలో ఆయన చేసిన విశేష కృషికి గాను 2021లో [[తెలంగాణ ప్రభుత్వం]] నుండి రాష్ట్ర ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.<ref name="stateaward">[https://www.telangana.gov.in తెలంగాణ ప్రభుత్వ అధికారిక పోర్టల్] - రాష్ట్ర ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారాల ప్రకటన 2021.</ref> == బాల్యం, విద్యాభ్యాసం == కొత్తిరెడ్డి మల్లారెడ్డి ప్రస్తుత [[పెద్దపల్లి జిల్లా]], ఓదెల మండలానికి చెందిన '''కొమిర''' గ్రామంలో జన్మించారు. ఆయన [[ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం]] నుండి [[తెలుగు సాహిత్యం]]<nowiki/>లో ఎం.ఏ. (M.A.) పూర్తి చేసి, విశ్వవిద్యాలయ స్థాయిలో [[బంగారు పతకం]] (Gold Medal) సాధించారు. ఆ తర్వాత జె.ఆర్.ఎఫ్. (JRF), నెట్ (NET) అర్హత సాధించి, తెలుగు సాహిత్యంలో ఎం.ఫిల్. (M.Phil.), పిహెచ్.డి. (Ph.D.) డి.లిట్. (D.Litt.) పట్టాలను పొందారు. == వృత్తి జీవితం == మల్లారెడ్డి గారు హుజురాబాద్ ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాలలో [[తెలుగు]] ఉపన్యాసకులుగా ఉద్యోగ ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. ప్రస్తుతం కరీంనగర్‌లోని ప్రతిష్టాత్మక ఎస్.ఆర్.ఆర్. ప్రభుత్వ డిగ్రీ & పి.జి. స్వయంప్రతిపత్తి (Autonomous) కళాశాలలో తెలుగు అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్‌ గా బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నారు.<ref name="srrcol">[http://gdcts.cgg.gov.in/karimnagar.edu ఎస్.ఆర్.ఆర్. ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల అధికారిక వెబ్‌సైట్] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240421133027/https://gdcts.cgg.gov.in/karimnagar.edu |date=2024-04-21 }} - తెలుగు విభాగం వివరాలు.</ref> బోధనతో పాటు కళాశాలలో ఎన్.ఎస్.ఎస్. (NSS) ప్రోగ్రాం ఆఫీసర్‌గా, ఇన్‌చార్జ్ లైబ్రేరియన్‌గా, ఇన్‌చార్జ్ ఫిజికల్ డైరెక్టర్‌గా విభిన్న బాధ్యతలను విజయవంతంగా నిర్వహించారు. == ఇతర నైపుణ్యాలు == * '''కళారంగం:''' మద్రాస్ 'రే ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ టెక్నాలజీ' నుండి ఫిల్మ్ యాక్టింగ్‌లో సర్టిఫికేట్ కోర్సు, [[హైదరాబాదు|హైదరాబాద్]] 'మధు ఫిల్మ్ ఇన్స్టిట్యూట్' నుండి ఆక్టింగ్ డిప్లమా పూర్తి చేశారు. పలు లఘుచిత్రాలను (Short Films) నిర్మించారు. కళాశాలలో ఫిల్మ్ మేకింగ్ [[జర్నలిజం]] సర్టిఫికేట్ కోర్సులకు కోఆర్డినేటర్‌గా వ్యవహరిస్తున్నారు. * '''మార్షల్ ఆర్ట్స్:''' 'చైనీస్ వుషు కుంగ్ ఫూ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా' ద్వారా కుంగ్ ఫూ మార్షల్ ఆర్ట్స్‌లో '''బ్లాక్ బెల్ట్''' సాధించారు. విద్యార్థినులకు స్వీయరక్షణ (Self Defense) మెлекуవలు నేర్పిస్తూ, మార్షల్ ఆర్ట్స్ పోటీలకు న్యాయనిర్ణేతగా కూడా వ్యవహరిస్తున్నారు. * '''ఆర్.టి.ఐ. రిసోర్స్ పర్సన్:''' డాక్టర్ మర్రి చెన్నారెడ్డి మానవ వనరుల అభివృద్ధి కేంద్రం (MCRHRDI) ద్వారా శిక్షణ పొంది, సమాచార హక్కు చట్టం (RTI Act) పై [[కరీంనగర్ జిల్లా]] రిసోర్స్ పర్సన్‌గా సేవలందించారు. == రచనలు == ఆయన సాహిత్యం, సంస్కృతి, సామాజిక అంశాలపై అనేక పరిశోధన పత్రాలు సమర్పించారు. ఆయన ప్రచురించిన ప్రముఖ పుస్తకాలు:<ref name="books">కొత్తిరెడ్డి మల్లారెడ్డి పుస్తకాల వివరాలు - తెలుగు అకాడమీ మరియు స్థానిక సాహీతీ ప్రచురణలు.</ref> * తెలంగాణరత్న * ఓ మరణమా క్షణమాగుమా * ఫిఫ్త్ ఎస్టేట్ * వ్యాసరత్నావళి * మన ఊరు మన సంస్కృతి * భాషాసాంకేతికత అధ్యయనం * అమ్మ కోసం (అనువాద గ్రంథం) == పురస్కారాలు & గుర్తింపులు == * '''తెలంగాణ రాష్ట్ర ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారం (2021):''' విద్యాబోధన, సామాజిక సేవా రంగాలలో ఆయన కనబరిచిన ప్రతిభకు గాను 2021 సెప్టెంబర్ 5న [[జాతీయ ఉపాధ్యాయుల దినోత్సవం|ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం]] సందర్భంగా [[తెలంగాణ ప్రభుత్వం]] వీరిని రాష్ట్ర ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ అవార్డుతో సత్కరించింది. * విద్యాశాఖ ద్వారా రాష్ట్రస్థాయి ఉత్తమ సాంస్కృతిక సమన్వయకర్తగా (Best Cultural Coordinator) ప్రశంసా పత్రం అందుకున్నారు. * 2017లో హైదరాబాద్‌లో జరిగిన ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల నిర్వహణలో డిప్యుటేషన్‌పై ఒక నెల రోజుల పాటు సేవలందించారు. * [[మలేషియా]] లోని [[కౌలాలంపూర్|కౌలాలంపూర్‌]] లో జరిగిన అంతర్జాతీయ సదస్సులో పాల్గొని విద్యాబోధనపై పరిశోధనా పత్రాన్ని సమర్పించారు. == మూలాలు == {{మూలాలు}} == ఇతర లింకులు == * [http://gdcts.cgg.gov.in/karimnagar.edu కరీంనగర్ ఎస్.ఆర్.ఆర్. కళాశాల వెబ్‌సైట్]{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[వర్గం:తెలంగాణ వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] [[వర్గం:తెలంగాణ ఉపాధ్యాయులు]] [[వర్గం:పెద్దపల్లి జిల్లా వ్యక్తులు]] 6lsitl0ydw0w1xj282kmh7s1onxs2zm 0 498671 4891013 4865709 2026-06-25T23:17:24Z InternetArchiveBot 88395 0 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 1 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891013 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ ఐఏఎస్ అధికారి మరియు రాజకీయ నాయకుడు}} {{Infobox officeholder | name = కె. చంద్రమౌళి | image = | caption = | office = మాజీ జిల్లా కలెక్టర్, వైఎస్సార్ (కడప) జిల్లా | term_start = | term_end = | office1 = మాజీ కమిషనర్, పంచాయతీ రాజ్ శాఖ | birth_date = 1953 మే 1 | birth_place = పెద్దబంగారునత్తం, [[కుప్పం మండలం]], [[చిత్తూరు జిల్లా]], [[ఆంధ్రప్రదేశ్]], [[భారతదేశం]] | death_date = {{Death date and age|2020|4|17|1953|5|1|df=y}} | death_place = [[హైదరాబాద్]], [[తెలంగాణ]], [[భారతదేశం]] | death_cause = క్యాన్సర్ | nationality = భారతీయ | party = [[వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ]] | spouse = పద్మజ | children = కేఆర్ భరత్, శరత్ | alma_mater = | occupation = ఐఏఎస్ అధికారి, రాజకీయ నాయకుడు }} '''కె. చంద్రమౌళి''' (1953 మే 1 - 2020 ఏప్రిల్ 17) [[ఆంధ్రప్రదేశ్|ఆంధ్రప్రదేశ్‌]] కు చెందిన ప్రముఖ ఐఏఎస్ అధికారి రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ (YSRCP) తరపున [[కుప్పం శాసనసభ నియోజకవర్గం|కుప్పం]] నియోజకవర్గ ఇన్‌చార్జిగా బాధ్యతలు నిర్వహించారు.<ref name="samayam"/> == బాల్యం, విద్యాభ్యాసం == చంద్రమౌళి 1953 మే 1న [[చిత్తూరు జిల్లా]], [[కుప్పం మండలం|కుప్పం]] మండలం లోని పెద్దబంగారునత్తం గ్రామంలో జన్మించారు. ఆయన బీసీ (వన్నెకుల క్షత్రియ) సామాజిక వర్గానికి చెందినవారు.<ref name="samayam"/> == ఐఏఎస్ ప్రస్థానం == చంద్రమౌళి 1990 బ్యాచ్‌కు చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ క్యాడర్ ఐఏఎస్ అధికారి.<ref name="sakshi"/> ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆయన వివిధ కీలక పదవులను నిర్వహించారు: * [[విజయనగరం జిల్లా|విజయనగరం]], [[శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా|నెల్లూరు]] జిల్లాల జాయింట్ కలెక్టరుగా పనిచేశారు. * వైఎస్సార్ ([[వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా|కడప]]) జిల్లా కలెక్టర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహించారు.<ref name="samayam"/> * పంచాయతీ రాజ్ శాఖ కమిషనర్‌గా, ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రామీణాభివృద్ధి అకాడమీ (APARD) డైరెక్టర్‌గా సేవలు అందించారు. పొదుపు సంఘాల (డ్వాక్రా) నిర్వహణలో మరియు ఎయిడ్స్ నియంత్రణ అవగాహన కార్యక్రమాల్లో ఆయన విశేష కృషి చేశారు. మహిళా స్వావలంబన, బాలల ఆరోగ్యంపై యూనిసెఫ్ (UNICEF) తరఫున చేసిన కార్యక్రమాలకు గాను అంతర్జాతీయ ప్రశంసలు అందుకున్నారు.<ref name="sakshi"/> == రాజకీయ జీవితం == రాజకీయాలపై ఉన్న ఆసక్తితో చంద్రమౌళి తన సివిల్ సర్వీసెస్ పదవికి స్వచ్ఛంద పదవీ విరమణ (VRS) చేసి, 2014 ఎన్నికలకు ముందు వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరారు.<ref name="ysrcp"/> [[తెలుగుదేశం పార్టీ]] అధినేత [[నారా చంద్రబాబునాయుడు|నారా చంద్రబాబు నాయుడు]] కు బలమైన కోట అయిన కుప్పం నియోజకవర్గం నుండి ఆయన రెండుసార్లు [[యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ|వైఎస్సార్‌సీపీ]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేశారు.<ref name="samayam"/> * '''2014 ఎన్నికలు:''' కుప్పం అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి దాదాపు 55,000 ఓట్లు సాధించారు. * '''2019 ఎన్నికలు:''' రెండోసారి పోటీ చేసి చంద్రబాబు నాయుడుకు గట్టి పోటీ ఇస్తూ సుమారు 70,000 ఓట్లు సాధించి అందరి దృష్టిని ఆకర్షించారు.<ref name="samayam"/> ఆయన మరణానంతరం ఆయన కుమారుడు కేఆర్ భరత్ కుప్పం నియోజకవర్గంలో వైఎస్సార్‌సీపీ రాజకీయ వారసత్వాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు. == మరణం == గత కొంతకాలంగా క్యాన్సర్ వ్యాధితో బాధపడుతూ, హైదరాబాద్‌లోని అపోలో ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ చంద్రమౌళి '''2020, ఏప్రిల్ 17న''' కన్నుమూశారు.<ref name="samayam"/> ఆయన మృతికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి, టీడీపీ అధినేత చంద్రబాబు నాయుడు పలువురు ప్రముఖులు తీవ్ర సంతాపం వ్యక్తంచేశారు. == మూలాలు == {{Reflist|refs= <ref name="samayam">{{cite news |title=కుప్పం వైఎస్సార్సీపీ ఇంఛార్జీ కన్నుమూత.. చంద్రబాబు సంతాపం |url=https://telugu.samayam.com/andhra-pradesh/chittoor/kuppam-ysrcp-incharge-ias-chandramouli-passed-away/articleshow/75193988.cms |work=Samayam Telugu |date=17 April 2020 |access-date=12 June 2026 }}{{Dead link|date=జూన్ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="sakshi">{{cite news |title=మాజీ ఐఏఎస్‌ అధికారి చంద్రమౌళి కన్నుమూత |url=https://www.sakshi.com/telugu-news/andhra-pradesh/former-ias-officer-chandramouli-passed-away-1277156 |work=Sakshi |date=17 April 2020 |access-date=12 June 2026}}</ref> <ref name="ysrcp">{{cite web |title=K. Chandramouli Profile |url=https://www.ysrcongress.com |website=YSR Congress Party |access-date=12 June 2026}}</ref> }} {{DEFAULTSORT:చంద్రమౌళి, కె.}} [[Category:ఆంధ్రప్రదేశ్ ఐ.ఎ.ఎస్ అధికారులు]] [[Category:వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకులు]] [[Category:చిత్తూరు జిల్లా వ్యక్తులు]] [[Category:క్యాన్సర్ వ్యాధితో మరణించిన వారు]] [[Category:2020 మరణాలు]] 06jk5zfy263vioftfsrh45e4tno4vkq 0 498803 4890984 4890418 2026-06-25T16:48:01Z కార్తీక రాజు 21667 /* సోషల్ మీడియా అకౌంట్లు */ 4890984 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి | name = కార్తీక రాజు | other_names = | residence = [[హనుమకొండ]], [[హనుమకొండ జిల్లా]] | image = [[దస్త్రం:Kathika Raju (2025).png|thumb]]|thumb|కార్తీక రాజు ]] | imagesize = 200px | caption = | birth_name = | birth_date = [[16 ఫిబ్రవరి]] | birth_place = [[గట్లకానిపర్తి]] గ్రామం, [[శాయంపేట]] మండలం, [[హనుమకొండ జిల్లా]] | native_place = | death_date = | death_place = | death_cause = | known = తెలుగు కవి, గాయకుడు | occupation = ప్రైవేట్ పాఠశాలలో తెలుగు భాషా [[ఉపాధ్యాయుడు]] | title = | salary = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | religion = | wife = | mother = సుజాత | father = సాంబయ్య | spouse= భవిత | partner = | children = విశ్వజిత్, విరాజిత్ | website = http://www.karthikarajurachanalu.blogspot.com | footnotes = | employer = | height = | weight = }} '''కార్తీక రాజు''' వర్థమాన తెలుగు కవి, గాయకుడు. వృత్తిపరంగా తెలుగు భాషా ఉపాధ్యాయుడు. ==జననం మరియు కుటుంబ నేపథ్యం== కార్తీక రాజు [[తెలంగాణ]] రాష్ట్రం, [[హనుమకొండ జిల్లా]], [[శాయంపేట మండలం]]లోని [[గట్లకానిపర్తి]] గ్రామ వాస్తవ్యులైన రాయరాకుల సాంబయ్య, సుజాత దంపతులకు ప్రథమ సంతానం. హనుమకొండ జిల్లాలోని [[పరకాల]]లో [[1993]] [[ఫిబ్రవరి 16]]న జన్మించాడు. ఆత్మీయులందరూ అతన్ని క్లుప్తంగా కార్తీక్ అని పిలుస్తుంటారు. అతనిది మధ్యతరగతి కుటుంబం. బతుకుదెరువు కోసం స్వస్థలం నుండి [[మహారాష్ట్ర]]లోని [[చంద్రపూర్]] కు వలసపోయింది. తండ్రి సిమెంటు కర్మాగారంలో కార్మికుడుకాగా, తల్లి [[చాకలి]] వృత్తి చేసేది. ==బాల్యం మరియు విద్యాభ్యాసం== కార్తీక రాజు బాల్యమంతా మహారాష్ట్రలోనే గడిచింది. అక్కడే 1 నుండి 7 తరగతులు చదివాడు. 8 నుండి 10 తరగతులు తెలంగాణలోని [[ఆదిలాబాద్]]లో చదివాడు. అతని తండ్రి దగ్గర [[భగవద్గీత]], [[రామాయణం]], [[భారతం]], [[భాగవతం]], [[అన్నమాచార్య కీర్తనలు]], [[రామదాసు కీర్తనలు]] తదితర భక్తి పుస్తకాలు ఉండేవి. చిన్నప్పుడు ఆ పుస్తకాలు బాగా చదివేవాడు. అప్పుడప్పుడు తండ్రితో పాటు భజన కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనేవాడు. టి.వి., టేప్ రికార్డర్ ల ద్వారా తెలుగు సినిమా పాటలు బాగా వినేవాడు. అలా చిన్నప్పుడే పుస్తకాలు, పాటల మీద మక్కువ ఏర్పడింది. పాఠశాల గ్రంథాలయం నుండి స్వాతంత్ర్య వీరుల జీవిత గాథల పుస్తకాలు, కథల పుస్తకాలు ఇంటికి తెచ్చుకొని చదివి, తిరిగి ఇచ్చేసేవాడు. అతనికి 4వ తరగతిలో 'శివాజీ జీవితగాథ', 5వ తరగతిలో 'భారతదేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటం' చరిత్ర పాఠ్యపుస్తకాలుగా ఉండేవి. అవి అతని పై చాలా ప్రభావం చూపాయి. పదవ తరగతి పూర్తయ్యాక [[2009]]లో కుటుంబంతో సహా హనుమకొండ పట్టణానికి వచ్చి స్థిరపడి, అక్కడే [[కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం]] పరిధిలోని కళాశాలల్లో ఉన్నత విద్యాభ్యాసం చేశాడు. ==వృత్తి== విద్యాభ్యాసం పూర్తయ్యాక, [[2018]] నుండి హనుమకొండ జిల్లాలోనే ప్రైవేట్ స్కూల్ టీచర్ గా ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు. చదివింది సైన్స్ అయినా [[తెలుగు సాహిత్యం]] మీదున్న మమకారంతో తెలుగు ఉపాధ్యాయుడిగా కొనసాగుతున్నాడు. ==అభిరుచులు== కార్తీక రాజుకు సాహిత్య రచనతో పాటు పద్యాలు, పాటలు పాడటం; [[చిత్రలేఖనం]]; [[ఫోటోగ్రఫీ]]; అన్ని రకాలైన పుస్తకాలు చదవడం ఇష్టం. చారిత్రక ప్రదేశాలను సందర్శించడం అంటే కూడా ఇష్టం. [[తెలుగు]] భాష పై మక్కువ ఎక్కువ. విద్యార్థులకు తెలుగు భాష గొప్పతనాన్ని చెబుతూ, [[మాతృభాష]] పై మమకారం పెంచేందుకు కృషిచేస్తున్నాడు. ==సాహితీ ప్రస్థానం== కార్తీక రాజు మొదటిసారి 2006లో 8వ తరగతిలో ఉండగా "స్వాతంత్ర్య వీరులు.. సమరాన యోధులు.." అంటూ ఒక చిన్న పాట వ్రాసాడు. అదే అతని తొలి రచన. 2013లో డిగ్రీ మిత్రులతో ఒక విహారయాత్రకు వెళ్ళిన సమయంలో స్నేహం మీద ఒక చిన్న బిట్ సాంగ్ రాసి, అక్కడే వాళ్ళ ముందు పాడి వినిపించాడు. వాళ్ళంతా రాయడం కొనసాగించమని బాగా ప్రోత్సహించారు. అప్పటి నుండి వచన కవితలు, పాటలు రాస్తున్నాడు. సమాజంలో జరుగుతున్న అమానవీయ సంఘటనలే తనలోని కవిని ప్రేరేపించాయని చెప్పే కార్తీక రాజు ప్రస్తుత రోజుల్లో కనీస నైతిక విలువలు చాలా మందిలో లోపిస్తున్నాయని, ఈ తరం యువతకు, రేపు పౌరులు కాబోయే నేటి బాలలకు ఆ విలువలు అవసరమని భావించి, 2013 నుండి అందరికి అర్ధమయ్యే విధంగా సరళశైలిలో కవితలు, పాటలు వ్రాస్తున్నాడు. అయితే పూర్తిస్థాయిలో సాహిత్యకారుడిగా మారి, సాహితీ వేదికలు ఎక్కి, గొంతెత్తింది మాత్రం 2015 నుండి. అప్పటికే సాహిత్యరంగంలో దూసుకుపోతున్న సొన్నాయిల కృష్ణవేణి, [[బిల్ల మహేందర్]], [[చింతం ప్రవీణ్]] వంటి స్థానిక యువకవుల ప్రోత్సాహం, [[పొట్లపల్లి శ్రీనివాస రావు]] వంటి ప్రముఖ కవుల ఆదరణ కార్తీక రాజుకు ఆ అవకాశాలను కల్పించింది. అతను కేవలం రెండే ప్రక్రియలను అస్త్రాలుగా ఎంచుకున్నాడు. ఒకటి వచన కవిత, మరొకటి పాట. ఈ రెండూ అతనికి రెండు కళ్ళు. ఏ ఒకటో రెండో అంశాలకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా ప్రేమ, ప్రకృతి, సమాజం... ఇలా పలురకాల అంశాల మీద ఆయన సాహిత్య రచన సాగుతోంది. ఇప్పటి వరకు 150కి పైగా వచన కవితలు, 70కి పైగా పాటలు రాసాడు. తన పాటల్ని వినూత్నంగా AI టెక్నాలజీని ఉపయోగించి, ఆడియో-వీడియో రూపంలోకి తెచ్చి, తన యూట్యూబ్ ఛానల్ ద్వారా అందరికీ చేరువ చేస్తూ, ప్రశంసలు పొందుతున్నాడు. ==ముద్రిత రచనలు== 2015లో రాసిన 'చాకిరిబండ' ప్రచురితమైన తొలి కవిత. 2016లో చింతం ప్రవీణ్ కుమార్ సంపాదకత్వంలో రూపొందిన 'సమూహం' కవితా సంకలన పుస్తకంలో చోటు దక్కించుకుంది. ఆ తర్వాత నుండి అప్పుడప్పుడు అతని కవితలు, పాటలు పలు దినపత్రికల్లో, అంతర్జాల సాహిత్య పత్రికల్లో, కవితా సంకలనాల్లో ప్రచురితమవుతూనే ఉన్నాయి. 2015 నుండి 2020 మధ్య తను సామాజిక అంశాల మీద రాసిన వచన కవితలతో 2024 డిసెంబర్ లో ‘అలికిడి’ పేరిట తన మొదటి కవితా సంపుటిని వెలువరించాడు. దీనికి సాహిత్యేతరుల నుండి కూడా విశేష స్పందన లభించింది. ==పాల్గొన్న ముఖ్య సాహిత్య కార్యక్రమాలు== 2015 నుండి పలు సాహిత్య సంస్థలలో బాధ్యుడిగా చేరి, సాహిత్య కార్యక్రమాల నిర్వహణలో భాగంగా వ్యాఖ్యాతగా, గాయకుడిగా వ్యవహరిస్తున్నాడు. రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా వివిధ సాహితీ సంస్థలు నిర్వహించే కవి సమ్మేళనాలలో పాల్గొని తన కవితలు, పాటలు వినిపిస్తున్నాడు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం 2017లో నిర్వహించిన ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల్లోనూ పాల్గొన్నాడు. తన సాహిత్యమే తనను గురించి ప్రపంచానికి చెప్పాలి అనుకునే కార్తీక రాజు ఎవరైనా మనసారా ప్రశంసిస్తే దాన్నే గొప్ప పురస్కారంగా భావిస్తుంటాడు. ఇప్పటివరకు దాదాపు 60కి పైగా కవి సమ్మేళనాలలో పాల్గొని సన్మానాలు, ప్రశంసలు పొందాడు. ==ఇతర బాధ్యతలు== 2015 నుండి తెలంగాణ రచయితల సంఘం హనుమకొండ & వరంగల్ జిల్లాల శాఖ ప్రచార కార్యదర్శిగా, 2021 నుండి తెలంగాణ సాహితి ఉమ్మడి వరంగల్ జిల్లా శాఖ సహకార్యదర్శిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తూ, సాహితీ సేవ చేస్తున్నాడు. 2016 నుండి విద్య ఫౌండేషన్ కార్యవర్గ సభ్యుడిగా ఉంటూ సామాజిక సేవ కొనసాగిస్తున్నాడు. 2021లో ఏర్పడ్డ టీమ్ ఆఫ్ రీసెర్చ్ ఆన్ కల్చర్ అండ్ హెరిటేజ్(తెలంగాణ)లో సభ్యుడిగా ఉంటూ చరిత్ర, సంస్కృతి పరిరక్షణలో భాగస్వామి అవుతున్నాడు. == సోషల్ మీడియా అకౌంట్లు == * [https://www.facebook.com/karthikaraju93 '''ఫేస్బుక్ అకౌంట్'''] * [https://www.instagram.com/karthika_raju93 '''ఇన్స్టాగ్రామ్ అకౌంట్'''] * [https://youtube.com/@karthikaraju93 '''యూట్యూబ్ ఛానల్'''] == మూలాలు == * [https://www.prajatantranews.com/chaitanyas-signature-by-the-poet/ | ప్రజాతంత్ర దినపత్రికలో 'అలికిడి' పుస్తక సమీక్ష] * [https://www.sakshi.com/telugu-news/hanamkonda/2309610 | సాక్షి దినపత్రికలో 'అలికిడి' పుస్తక పరిచయ సభ వార్త] [[వర్గం:తెలుగు కవులు]] [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] [[వర్గం:సంపాదకులు]] [[వర్గం:హనుమకొండ జిల్లా కవులు]] [[వర్గం:హనుమకొండ జిల్లా ఉపాధ్యాయులు]] 1lrflcbw4f6cyqiwv20i6sspe9fc7y8 0 499720 4890971 4885842 2026-06-25T14:33:42Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890971 wikitext text/x-wiki {{Short description|ఫ్రెంచ్ యానిమేటెడ్ కామెడీ సిరీస్}} {{Infobox television | native_name = {{langx|fr|Oggy et les Cafards}} | image = Oggy and the Cockroaches Logo.webp | genre = [[స్లాప్‌స్టిక్ కామెడీ]]<ref>{{Cite web|url=https://xilam.com/en/media/oggy-the-cockroaches/|title=Oggy and the Cockroaches|access-date=3 September 2021|archive-date=12 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221112182501/https://xilam.com/en/media/oggy-the-cockroaches/|url-status=live}}</ref> | creator = [[జీన్-వైవ్స్ రైంబాడ్]] | director = [[ఒలివియర్ జీన్-మేరీ]] | voices = [[హుగ్స్ లే బార్స్]] (సీజన్లు 1–4)<ref name="credits">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TyJj5KXdhQw&t=19s |title=Oggy and the Cockroaches credits|publisher=YouTube|access-date=23 October 2020}}</ref><br />మిచెల్ ఎలియాస్ ("చాటర్ బాక్స్") | country = [[ఫ్రాన్స్]]<br>[[కెనడా]] (సీజన్ 2) | music = హెర్వే లావాండియర్ (సీజన్లు 1–2)<br />హుగ్స్ లే బార్స్ (సీజన్లు 1–4)<br />విన్సెంట్ అర్టాడ్ (సీజన్లు 5–8) | num_seasons = 8 | num_episodes = 182 | list_episodes = ఓగీ అండ్ ది కాక్‌రోచెస్ ఎపిసోడ్‌ల జాబితా | executive_producer = [[మార్క్ డు పొంటావిస్]]<br>[[పాల్ కాడియక్స్]] (సీజన్ 2) | producer = మార్క్ డు పొంటావిస్<ref>{{cite news|url=http://www.ladepeche.fr/article/2014/09/18/1954159-oggy-superstar-made-in-france.html|title=Oggy, superstar made in France|date=18 September 2014|publisher=LaDépêche.fr|language=fr|access-date=2 November 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.awn.com/animationworld/xilam-new-convergence-studio-tried-and-true-business-sense|title=Xilam: A New Convergence Studio With A Tried and True Business Sense|author=Beardmore, Marie|date=April 1, 2001|website=Animation World Network|access-date=November 18, 2025}}</ref><br>అజీజా ఘలీలా (సీజన్లు 1–2) | runtime = 21 నిమిషాలు (ప్రతి విభాగానికి 6–14 నిమిషాలు) | company = [[గామోంట్|గామోంట్ మల్టీమీడియా]] (సీజన్ 1)<br />[[జిలామ్|జిలామ్ యానిమేషన్]] (సీజన్ 2–ప్రస్తుతం)<br />[[టూన్‌కాన్]] (సీజన్ 2) | network = [[ఫ్రాన్స్ 3]] (సీజన్లు 1–2)<br />[[కెనాల్+ ఫ్యామిలీ]] (సీజన్లు 3–4)<br />[[గుల్లి]] (సీజన్ 5–ప్రస్తుతం) | language = [[గిబ్బరిష్]] (అర్థం లేని శబ్దాలు) | first_aired = {{Start date|df=yes|1998|9|6}} | last_aired = ప్రస్తుతం | related = ''ఓగీ అండ్ ది కాక్‌రోచెస్: ది మూవీ''<br>''ఓగీ ఓగీ''<br>''ఓగీ అండ్ ది కాక్‌రోచెస్: నెక్స్ట్ జనరేషన్'' }} '''ఓగీ అండ్ ది కాక్‌రోచెస్''' ({{langx|fr|Oggy et les Cafards}}) అనేది ఒక ఫ్రెంచ్-కెనడియన్ యానిమేటెడ్ టెలివిజన్ సిరీస్. దీనిని జీన్-వైవ్స్ రైంబాడ్ సృష్టించారు. మొదటి సీజన్‌ను గామోంట్ మల్టీమీడియా, సీజన్ 2 నుండి 8 వరకు జిలామ్ యానిమేషన్ నిర్మించాయి. ఓగీ అనే ఒక లావుపాటి, నీలి రంగు పిల్లి చుట్టూ ఈ కథ తిరుగుతుంది. జోయి, మార్కీ, డీ డీ అనే మూడు బొద్దింకలు ఎల్లప్పుడూ ఓగీ ఇంట్లో చేరి అతడిని వేధిస్తూ, ఇబ్బందులకు గురిచేస్తూ ఉంటాయి. ఈ ధారావాహిక పూర్తిగా శబ్దాలు, చేష్టలతో కూడిన నిశ్శబ్ద కామెడీ (సైలెంట్ కామెడీ) శైలిని అనుసరిస్తుంది. పాత్రలు సాధారణ భాష మాట్లాడవు, కేవలం అర్థం లేని శబ్దాలు (గిబ్బరిష్), ముఖ కవళికలు, నవ్వుల ద్వారా మాత్రమే భావాలను వ్యక్తపరుస్తాయి. భారతదేశంలో ఈ సిరీస్ హిందీ, తెలుగు మరియు ఇతర ప్రాంతీయ భాషలలో డబ్బింగ్ డైలాగ్‌లు, వ్యాఖ్యానంతో (నరేషన్) ప్రసారమై విశేష ప్రజాదరణ పొందింది. ఈ సిరీస్ సెప్టెంబర్ 1998లో ఫ్రాన్స్ 3 ఛానల్‌లో ప్రారంభమై, ప్రపంచవ్యాప్తంగా 190కి పైగా దేశాలలో గుర్తింపు పొందింది.<ref>{{cite web|url=http://www.screendaily.com/igel-xilam-join-forces-for-gaumont-library/401136.article|title=Igel, Xilam join forces for Gaumont library|last=Blaney|first=Martin|work=Screen Daily|date=25 January 2000|access-date=23 October 2025}}</ref> ఇది ప్రముఖ కార్టూన్ షో 'టామ్ అండ్ జెర్రీ' స్ఫూర్తితో రూపొందించబడింది.<ref name=":3">{{Cite news |date=7 May 2016 |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2016/May/07/remembering-oggy-and-the-cockroaches-933639.html |title=Remembering Oggy and the Cockroaches |work=Indian Express |language=en |access-date=15 September 2024}}</ref> == కథాంశం == ఒక మానవరూప పిల్లి అయిన ఓగీ, ఇంట్లో టీవీ చూస్తూ, విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, తినడానికి ఇష్టపడతాడు. కానీ అతని ఇంట్లోనే నివసించే జోయి, మార్కీ, డీ డీ అనే మూడు బొద్దింకలు అతని ప్రశాంతతను పూర్తిగా పాడుచేస్తాయి. ఓగీ ఫ్రిజ్‌లోని ఆహారాన్ని దొంగిలించడం నుండి మొదలుకొని అతని జీవితాన్ని అతలాకుతలం చేయడం వరకు అవి రకరకాల అల్లరి పనులు చేస్తాయి. ఈ క్రమంలో ఓగీకి అతని బంధువు 'జాక్' సహాయం చేస్తుంటాడు. జాక్ కొంచెం కోపిష్టి, దూకుడు స్వభావం గల పిల్లి. వీరితో పాటు పొరుగున ఉండే 'బాబ్' అనే బుల్‌డాగ్ కుక్క కూడా తరచుగా వీరి అల్లరి వల్ల నష్టపోతూ, కోపంతో ఓగీ, జాక్‌లను చితకబాదుతుంటుంది. నాల్గవ సీజన్ నుండి 'ఒలీవియా' అనే తెల్లటి పిల్లి ఓగీ జీవితంలోకి ప్రవేశిస్తుంది, ఆమెను ఓగీ ప్రేమిస్తాడు. == పాత్రలు == === ప్రధాన పాత్రలు === * '''ఓగీ (Oggy):''' కథానాయకుడు. ప్రశాంతంగా ఉండటానికి ఇష్టపడే నీలి రంగు పిల్లి. ఆహారం అంటే చాలా ఇష్టం. బొద్దింకలతో నిరంతరం పోరాడుతున్నప్పటికీ, అవి ఇంట్లో లేకపోతే ఒంటరిగా ఫీల్ అవుతుంటాడు. రాక్ గాయకులు ఇగ్గీ పాప్, ఓజీ ఓస్బోర్న్ స్ఫూర్తితో ఈ పాత్రకు ఓగీ అని పేరు పెట్టారు.<ref>{{cite web|url=http://www.commeaucinema.com/interviews/oggy-et-les-cafards-le-film-animation-comedie,289933|title=Interview with Marc du Pontavice|accessdate=14 January 2014|language=fr}}</ref> * '''బొద్దింకలు (The Cockroaches):''' ఓగీని హింసించడమే ధ్యేయంగా పెట్టుకున్న మూడు బొద్దింకలు. వీటి పేర్లు ప్రసిద్ధ పంక్ రాక్ బ్యాండ్ 'ది రామోన్స్' సభ్యుల పేర్ల ఆధారంగా పెట్టబడ్డాయి. ** '''జోయి (Joey):''' ఊదా-గులాబీ రంగు బొద్దింక. ఇది అన్నిటికంటే చిన్నదైనప్పటికీ, బొద్దింకల సమూహానికి నాయకుడు మరియు చాలా తెలివైనది. ** '''మార్కీ (Marky):''' ఆకుపచ్చ-బూడిద రంగు బొద్దింక. పొడవుగా ఉంటుంది. ఇది కాస్త విలాసవంతమైన, శృంగారభరితమైన స్వభావం కలది. ** '''డీ డీ (Dee Dee):''' నారింజ-నీలి రంగు బొద్దింక. ఎప్పుడూ ఆకలితో అలమటిస్తూ, కనిపించిన ప్రతిదానిని తినేస్తుంటుంది. === సహాయక పాత్రలు === * '''జాక్ (Jack):''' ఓగీ బంధువు (కజిన్). ఆకుపచ్చ రంగు పిల్లి. సైనిక వ్యూహాలు, పెద్ద పెద్ద యంత్రాలు తయారు చేయడం ఇతని అలవాటు. బొద్దింకలను పట్టుకోవడానికి రకరకాల ట్రాప్‌లను తయారు చేస్తుంటాడు. * '''బాబ్ (Bob):''' పొరుగున ఉండే పెద్ద బ్రౌన్ కలర్ బుల్‌డాగ్. తన తోటపనిని, ప్రశాంతతను పాడుచేసినందుకు తరచుగా ఓగీ, జాక్‌లను కొడుతుంటాడు. * '''ఒలీవియా (Olivia):''' నాల్గవ సీజన్‌లో పరిచయమైన తెల్లటి పిల్లి. ప్రకృతిని ప్రేమిస్తుంది. బొద్దింకలతో కూడా స్నేహపూర్వకంగా ఉంటుంది. కాలక్రమేణా ఓగీ, ఒలీవియాలు వివాహం చేసుకుంటారు. == భారతదేశంలో ప్రసారం == భారతదేశంలో ఈ కార్టూన్ సిరీస్‌కు ఒక ప్రత్యేకమైన చరిత్ర ఉంది. 2009 నుండి 2012 వరకు ఇది నికెలోడియన్ ఛానల్‌లో ప్రసారమైంది. ఆ తర్వాత 2012లో దీనిని కార్టూన్ నెట్‌వర్క్ కొనుగోలు చేసింది.<ref>{{cite web|title=CN Oggy|url=http://www.preservearticles.com/2012091433273/oggy-and-the-cockroaches-becoming-the-most-loved-show-in-india.html|access-date=23 October 2025|archive-date=22 జూన్ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622164853/http://www.preservearticles.com/2012091433273/oggy-and-the-cockroaches-becoming-the-most-loved-show-in-india.html|url-status=dead}}</ref> కార్టూన్ నెట్‌వర్క్ దీనికి ప్రత్యేకంగా తెలుగు, హిందీ ఆడియో ట్రాక్‌లను జోడించింది. సాధారణంగా సైలెంట్ గా ఉండే ఈ షోకు భారతదేశంలో బాలీవుడ్ నటుల అనుకరణతో (ఉదాహరణకు ఓగీ పాత్రకు షారుఖ్ ఖాన్ లాంటి వాయిస్, జాక్ పాత్రకు సన్నీ డియోల్ లాంటి వాయిస్) మరియు ఫన్నీ డైలాగ్‌లతో డబ్బింగ్ చెప్పడం వల్ల ఇది ఇక్కడి పిల్లలను విపరీతంగా ఆకట్టుకుంది. ప్రస్తుతం దీని ప్రసార హక్కులు సోనీ యాయ్ (Sony YAY!) సంస్థ వద్ద ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|title=Xilam Animation Strikes Deal with Sony Pictures Network India for the Oggy and the Cockroaches Franchise|url=https://xilam.com/wp-content/uploads/2021/09/PR-Xilam-Asia-Pacific_EN.pdf|access-date=2021-09-25}}</ref> == వివాదం == అమెరికా నికెలోడియన్‌లో ప్రసారమయ్యే సమయంలో, 2015 మార్చి 5న ప్రసారమైన ఒక ఎపిసోడ్‌లో ఓగీ ట్రైలర్ బ్యాక్‌గ్రౌండ్‌లో ఒక టాప్‌లెస్ మహిళా చిత్రం క్లుప్తంగా కనిపించింది. దీనిపై తల్లిదండ్రుల నుండి ఫిర్యాదులు రావడంతో, నికెలోడియన్ ఆ ఎపిసోడ్‌ను వెంటనే నిలిపివేసింది మరియు ఆ తర్వాత యూట్యూబ్, ఇతర అంతర్జాతీయ ప్రసారాలలో ఆ చిత్రాన్ని బీచ్ సీన్‌తో భర్తీ చేశారు.<ref name="tmz">{{cite news |title=Topless Female Cartoon Character on the Boob Tube |work=TMZ |url=http://www.tmz.com/2015/03/14/nickelodeon-topless-cartoon-boobs-nip-slip-oggy-and-the-cockroaches/ |access-date=14 March 2015}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} == వెలుపలి లింకులు == * {{Official website|http://www.oggy.com/}} * [https://xilam.com/en/media/oggy-the-cockroaches/ జిలామ్ యానిమేషన్ అధికారిక వెబ్‌సైట్] [[Category:యానిమేటెడ్ టెలివిజన్ సిరీస్]] [[Category:ఫ్రెంచ్ టెలివిజన్ సిరీస్]] [[Category:పిల్లుల గురించిన కథలు]] hdd2o7ktjxuxsk0b775j3bby2122p83 0 499788 4890960 4887688 2026-06-25T13:36:18Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890960 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet |cabinet_type=మంత్రివర్గం |cabinet_number=14వ |jurisdiction=[[తమిళనాడు ]] |total_number= |advice_and_consent2=<!-- etc. --> |advice_and_consent1= |budget= |legislature_term=5 సంవత్సరాలు |last_election= |election=[[2006 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2006]] |opposition_leader=[[జె. జయలలిత]] |opposition_party='''[[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]]''' |opposition_cabinet= |legislature_status= మైనారిటీ<ref name="mingovt"/> |political_parties='''[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]]''' |former_members_number= |members_number= |state_head=గవర్నర్ [[సుర్జీత్ సింగ్ బర్నాలా]] |government_head_history= |government_head= [[ఎం.కరుణానిధి]] |date_dissolved=2011 మే 15 |date_formed=2006 మే 13 |caption=[[ఎం.కరుణానిధి]] |image_size=150px |image=File:M. Karunanidhi .jpg |incumbent= |flag_border=true |flag_width=110px |flag=File:Flag of India.svg |previous= [[మూడవ జయలలిత మంత్రివర్గం]] |successor= [[నాల్గవ జయలలిత మంత్రివర్గం]] |incoming_formation= [[తమిళనాడు 13వ శాసనసభ]] |outgoing_formation= తమిళనాడు 12వ శాసనసభ }} 2006 రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలలో [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] దాని మిత్రపక్షాల విజయం తరువాత, [[ఎం.కరుణానిధి]] ఐదవసారి తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు, 1952 ఎన్నికల తరువాత రాష్ట్రంలోమొదటి మైనారిటీ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.<ref name="mingovt">{{cite news |date=13 May 2006|url=https://www.oneindia.com/2006/05/13/minority-govt-in-tn-for-first-time-1147514798.html |title=Minority govt in TN for first time|work=oneindia}}</ref> <ref>{{cite news |date=18 December 2006 |url=https://www.rediff.com/news/2006/dec/18tn.htm |title=2006: An eventful year for Tamil Nadu |work=rediff.com}}</ref><ref>{{Cite news|last=5-time CM and towering Dravidian leader, dies at 94|first=DMK chief Karunanidhi|date=7 August 2018|title=DMK chief Karunanidhi, 5-time CM and towering Dravidian leader, dies at 94|work=DECCAN CHRONICLE|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/070818/dmk-chief-karunanidhi-passes-away-at-94-in-chennai.html|access-date=23 May 2021}}</ref><ref>{{Cite web|last=TN Legislative Assembly (2006)|first=List of MLAS|title=List of MLAS- TN Legislative Assembly (2006)|url=https://www.elections.tn.gov.in/TNLA2006_MLAs.aspx|access-date=23 May 2021|website=elections.tn.gov.in|archive-date=22 జనవరి 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250122102330/https://www.elections.tn.gov.in/TNLA2006_MLAs.aspx|url-status=dead}}</ref> ఈ ఎన్నికల కారణంగా ఎం. కరుణానిధి తమిళనాడు 14వ ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.<ref>{{Cite news|last=sworn in as TN CM|first=Karunanidhi|date=18 May 2006|title=Karunanidhi sworn in as TN CM|work=Hindustan Times|url=https://www.hindustantimes.com/india/karunanidhi-sworn-in-as-tn-cm/story-ArPgSYj90n1pimshHelKgI.html|access-date=23 May 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=sworn in as CM for 5th time|first=Karunanidhi|date=13 May 2006|title=Karunanidhi sworn in as CM for 5th time|work=DNA|url=https://www.dnaindia.com/india/report-karunanidhi-sworn-in-as-cm-for-5th-time-1029085|access-date=23 May 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=takes over as TN CM for fifth time|first=Karunanidhi|date=13 May 2006|title=Karunanidhi takes over as TN CM for fifth time|work=Outlook|url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/karunanidhi-takes-over-as-tn-cm-for-fifth-time/384526|access-date=23 May 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=keeps its promise|first=DMK|date=14 May 2006|title=DMK keeps its promise|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/dmk-keeps-its-promise/articleshow/1528612.cms|access-date=23 May 2021}}</ref> == క్యాబినెట్ మంత్రులు == {| class="wikitable" !క్ర.సం. !పేరు !హోదా !పోర్ట్‌ఫోలియోలు ! colspan="2" |పార్టీ |- | colspan="6" |'''ముఖ్యమంత్రి''' |- |1. |ఎం. కరుణానిధి |ముఖ్యమంత్రి | * ప్రజలు * హోమ్ * పోలీసులు * భారత పరిపాలనా సేవ * భారతీయ పోలీసు సేవ * భారత అటవీ సేవ * అవినీతి నివారణ * నిషేధం & ఎక్సైజ్ * బెల్లం * తమిళ అధికార భాష & తమిళ సంస్కృతి |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] | {{party color cell|Dravida Munnetra Kazhagam}} |- | colspan="6" |'''ఉప ముఖ్యమంత్రి (2009 నుండి)''' |- |3. |[[ఎం. కె. స్టాలిన్]] |ఉప ముఖ్యమంత్రి | * సాధారణ పరిపాలన * జిల్లా రెవెన్యూ అధికారులు * పరిశ్రమలు * మైనారిటీల సంక్షేమం * పాస్‌పోర్ట్‌లు * ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు * సామాజిక సంస్కరణలు * పురపాలక పరిపాలన * గ్రామీణాభివృద్ధి * పంచాయతీలు & పంచాయతీ యూనియన్ * పేదరిక నిర్మూలన కార్యక్రమాలు * గ్రామీణ రుణభారం * పట్టణ & గ్రామీణ నీటి సరఫరా |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] |{{party color cell|Dravida Munnetra Kazhagam}} |- | colspan="6" |'''క్యాబినెట్ మంత్రులు''' |- |2. |ప్రొఫెసర్ కె. అన్బళగన్ |ఆర్థిక శాఖ మంత్రి | * ఫైనాన్స్ * ప్రణాళిక * శాసనసభ & ఎన్నికలు | rowspan="28" |[[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] | rowspan="28" {{party color cell|Dravida Munnetra Kazhagam}} |- |4. |ఆర్కాట్ ఎన్. వీరస్వామి |విద్యుత్ శాఖ మంత్రి | * విద్యుత్ * సాంప్రదాయేతర ఇంధన అభివృద్ధి * సిబ్బంది & పరిపాలనా సంస్కరణలు |- |5. |కో.సి. మణి |సహకార శాఖ మంత్రి | * సహకారం * గణాంకాలు * మాజీ సైనికుల సంక్షేమం |- |6. |వీరపాండి ఎస్. అరుముగం |వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి | * వ్యవసాయం *వ్యవసాయ ఇంజనీరింగ్ * వ్యవసాయ సేవా సహకార సంఘాలు * ఉద్యానవనం * చెరకు సెస్ * చెరకు అభివృద్ధి * బంజరు భూమి అభివృద్ధి |- |7. |దురైమురుగన్ |ప్రజా పనులు & చట్టం మంత్రి | * ప్రజా పనులు * చిన్న నీటిపారుదలతో సహా నీటిపారుదల *కార్యక్రమ పనులు * చట్టం & న్యాయస్థానాలు |- |8. |డాక్టర్ [[కె. పొన్ముడి]] |ఉన్నత విద్య మంత్రి | * సాంకేతిక విద్యతో సహా ఉన్నత విద్య * ఎలక్ట్రానిక్స్ * సైన్స్ & టెక్నాలజీ * గనులు & ఖనిజాలు |- |9. |కెఎన్ నెహ్రూ |రవాణా శాఖ మంత్రి | * రవాణా * జాతీయ రవాణా * మోటారు వాహనాల చట్టం. |- |10. |MRK పన్నీర్‌సెల్వం |ఆరోగ్య శాఖ మంత్రి | * ఆరోగ్యం * వైద్య విద్య * కుటుంబ సంక్షేమం |- |11. |పొంగలూర్ ఎన్. పళనిస్వామి |గ్రామీణ పరిశ్రమలు & పశుసంవర్ధక శాఖ మంత్రి | * కుటీర పరిశ్రమలు & చిన్న పరిశ్రమలతో సహా గ్రామీణ పరిశ్రమలు * పశుపోషణ |- |12. |ఐ. పెరియసామి |రెవెన్యూ & గృహనిర్మాణ శాఖ మంత్రి | * ఆదాయం * జిల్లా రెవెన్యూ స్థాపన * డిప్యూటీ కలెక్టర్లు * జైళ్లు * తూనికలు & కొలతలు * రుణ ఉపశమనం, *డబ్బు అప్పు ఇవ్వడంపై చట్టంతో సహా * చీట్లు * కంపెనీల నమోదు * గృహనిర్మాణం * గ్రామీణ గృహనిర్మాణం & గృహ అభివృద్ధి |- |13. |[[ఎన్. సురేష్ రాజన్]] |పర్యాటక & పునరుజ్జీవన శాఖ మంత్రి | * పర్యాటక & పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ * రిజిస్ట్రేషన్ & స్టాంప్ చట్టం. |- |14. |[[ఈ.వీ. వేలు]] |ఆహార శాఖ మంత్రి | * ఆహారం * పౌర సరఫరాలు * వినియోగదారుల రక్షణ & ధరల నియంత్రణ. |- |15. |సుబా. తంగవేలన్ |మురికివాడల నిర్మూలన & వసతి నియంత్రణ మంత్రి | * మురికివాడల నిర్మూలన బోర్డు * వసతి నియంత్రణ |- |16. |పరితి ఎల్లంవళుతి |సమాచార శాఖ మంత్రి | * సమాచారం & ప్రచారం * ఫిల్మ్ టెక్నాలజీ & సినిమాటోగ్రాఫ్ చట్టం *స్టేషనరీ & ప్రింటింగ్ & ప్రభుత్వం *ప్రెస్ * పట్టణ ప్రణాళిక * పట్టణాభివృద్ధి & చెన్నై మెట్రోపాలిటన్ అభివృద్ధి అథారిటీ |- |17. |కెకెఎస్ఎస్ఆర్ రామచంద్రన్ |వెనుకబడిన తరగతుల మంత్రి | * వెనుకబడిన తరగతులు * అత్యంత వెనుకబడిన తరగతులు & డీ-నోటిఫైడ్ కమ్యూనిటీలు * విదేశీ భారతీయులు * శరణార్థులు & తరలించబడిన వారు * చేనేత & వస్త్ర పరిశ్రమ. |- |18. |[[టి.ఎం. అన్బరసన్]] |కార్మిక శాఖ మంత్రి | * కార్మిక * జనాభా * ఉపాధి & శిక్షణ * ఉక్కు నియంత్రణ * న్యూస్‌ప్రింట్ నియంత్రణ * జనాభా గణన * పట్టణ & గ్రామీణ ఉపాధి. |- |19. |కెఆర్ పెరియకరుప్పన్ |హిందూ మత & ధార్మిక దానాల మంత్రి | * హిందూ మత & ధార్మిక దానాలు |- |20. |తంగం థెనరసు |పాఠశాల విద్య మంత్రి | * పాఠశాల విద్య & * పురావస్తు శాస్త్రం |- |21. |SNM ఉబయదుల్లా |వాణిజ్య పన్నుల మంత్రి | * వాణిజ్య పన్నులు |- |22. |టీపీఎం మొహిదీన్ ఖాన్ |పర్యావరణ శాఖ మంత్రి | * క్రీడలు & యువజన సంక్షేమం * పర్యావరణం * కాలుష్య నియంత్రణ * వాక్ఫ్‌లు |- |23. |వెల్లకోయిల్ సమీనాథన్ |రహదారులు & చిన్న ఓడరేవుల మంత్రి | * రహదారులు * చిన్న ఓడరేవులు |- |24. |ఎన్. సెల్వరాజ్ |అటవీ శాఖ మంత్రి | * అడవులు & సింకోనా |- |25. |డాక్టర్ పూంగోతై అలడి అరుణ |సమాచార సాంకేతిక శాఖ మంత్రి | * సమాచార సాంకేతికత |- |26. |పి. గీతా జీవన్ |సామాజిక సంక్షేమ శాఖ మంత్రి | * మహిళలు & పిల్లల సంక్షేమంతో సహా సామాజిక సంక్షేమం * పోషకమైన మధ్యాహ్న భోజనం * వికలాంగుల సంక్షేమం * అనాథాశ్రమాలు & దిద్దుబాటు పరిపాలన * సమగ్ర బాలల అభివృద్ధి * బిచ్చగాళ్ల ఇళ్లు |- |27. |ఎ. తమిళరసి |ఆది ద్రావిడ సంక్షేమ శాఖ మంత్రి | * ఆది ద్రావిడ సంక్షేమం * కొండ జాతులు * బానిస కార్మికులు |- |28. |యు. మతివానన్ |పశుసంవర్ధక శాఖ మంత్రి | * పశుపోషణ |- |29. |కెపిపి సామి |మత్స్యశాఖ మంత్రి | * మత్స్య & మత్స్య అభివృద్ధి సంస్థ |- |30. |కె. రామచంద్రన్ |ఖాదీ శాఖ మంత్రి | * ఖాదీ & గ్రామ పరిశ్రమలు * భూధాన్ & గ్రామధాన్. |} == మూలాలు == {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు మంత్రిమండళ్లు]] sun1kf5v6wlejcgcgg2qkj3k946efdx 0 499890 4891066 4887148 2026-06-26T04:35:05Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891066 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = ఖాట్మండు దర్బార్ స్క్వేర్ | image = Basantapurpalace.JPG | coordinates = {{coord|27.70415|85.30647|format=dms|type:landmark_region:NP|display=inline,title}} | location = కాట్మండు, [[నేపాల్]] | area = 167.37 ha | built = 4వ నుండి 8వ శతాబ్దం వరకు | architect = | architecture = నెవార్ వాస్తుశైలి | designation1 = WHS | designation1_partof = కాఠ్మండు లోయ | designation1_date = 1979 | designation1_criteria = iii, iv, vi | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/121 121] | designation1_type = సాంస్కృతిక }} '''ఖాట్మండు దర్బార్ స్క్వేర్''' (ఆంగ్లం: Kathmandu Durbar Square), నేపాల్ లోని ఖాట్మండులో చారిత్రాత్మకంగా, సాంస్కృతికంగా ముఖ్యమైన ప్రదేశం. [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం|యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు]]<nowiki/>గా గుర్తించిన నేపాల్లోని [[ఖాట్మండు లోయ]]<nowiki/>లో ఉన్న మూడు దర్బార్లలో ఇది ఒకటి. ఈ కూడలి నిర్మాణం 3వ శతాబ్దంలో ప్రారంభమైనప్పటికీ, దానిలోని ప్రధాన నిర్మాణాలు తరువాతి కాలంలో పూర్తిచేయబడ్డాయి. బయటి ప్రాంగణంలో మల్ల రాజుల పాలనలో నిర్మించిన 16వ శతాబ్దపు అనేక దేవాలయాలు ఉన్నాయి. ఈ భవనాలు నెవార్ వాస్తుశిల్పం లక్షణమైన ఖచ్చితమైన చెక్కిన ముఖభాగాలతో అలంకరించబడ్డాయి. సెంట్రల్ స్క్వేర్ చుట్టూ మల్ల, షా కాలంలో నిర్మించిన రాజభవన సముదాయాలు ఉన్నాయి. వాటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది నౌటల్లే దర్బార్, ఇది నేపాల్ ఏకీకరణ జ్ఞాపకార్థం పృథ్వీ నారాయణ్ షా నిర్మించిన తొమ్మిది అంతస్తుల రాజభవనం. == ముఖ్యమైన భవనాలు == * హనుమాన్ ధోక ప్యాలెస్ కాంప్లెక్స్ నాసల్ చౌక్, ముల్ చౌక్ వంటి బహుళ ప్రాంగణాలతో రాజ నివాసం. * కుమారి బహల్ / ఘర్ దర్బార్ స్క్వేర్ దక్షిణ భాగాన ''కుమారి'' చౌక్ / కుమారి బహల్ అనే మూడు అంతస్తుల ఆలయం ఉంది. ఈ మల్ల యుగం ఆలయాన్ని హిందూ దేవత [[దుర్గ|దుర్గమ్మ]] సజీవ అవతారంగా పూజించే కుమారి నెలకొని ఉంది.<ref name="Atlas Obscura 2019 b980">{{Cite web|date=2019-03-11|title=Kathmandu Durbar Square|url=http://www.atlasobscura.com/places/kathmandu-durbar-square|access-date=2023-06-25|website=Atlas Obscura}}</ref> * తలేజు ఆలయం * జగన్నాథ ఆలయం * కాష్టమండప్ * [[కాలభైరవ మందిరం, ఖాట్మండు|కల్ భైరవ్ విగ్రహం]] == భూకంపం వల్ల నష్టం == 2015 ఏప్రిల్ 25న, 7.9 తీవ్రతతో సంభవించిన [[భూకంపం]] ఈ ప్రాంతాన్ని తాకి, స్క్వేర్ను తీవ్రంగా దెబ్బతీసింది, అనేక భవనాలను శిథిలాలుగా మార్చింది, వీటిలో అత్యంత ప్రముఖమైనది శతాబ్దాల నాటి చెక్క నిర్మాణం, [[కాష్టమండప్]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-32463406|title=Nepal landmarks flattened by the quake|work=BBC News|access-date=April 25, 2015}}</ref><ref>{{Cite web|last=Setopati|first=सुजिता कार्की|title=हनुमानढोका दरबार क्षेत्रका अधिकांश सम्पदा पुनर्निर्माण भएनन्|url=https://www.setopati.com/social/154860|access-date=20 May 2019|website=Setopati|archive-date=2 డిసెంబర్ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202070817/https://www.setopati.com/social/154860|url-status=dead}}</ref> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[కాలభైరవ మందిరం, ఖాట్మండు|కాలభైరవ మందిరం]] == మూలాలు == [[వర్గం:Coordinates on Wikidata]] [[వర్గం:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] [[వర్గం:నేపాల్]] 47ckb1zz40n8hqkgtjlzm1l1xfzhoi0 0 499981 4891017 4889421 2026-06-25T23:54:27Z InternetArchiveBot 88395 2 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891017 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Katie-Jane Hartshorn|female=true|image=|caption=|country=Australia|international=|full_name=Katie-Jane Hartshorn|birth_date={{birth date and age|1994|6|20|df=yes}}|birth_place=|death_date=|death_place=|batting=Right-handed|bowling=[[Slow left-arm wrist-spin]]|role=[[Bowling (cricket)|Bowler]]|club1=[[Tasmanian Roar]]|year1=2011–2015|clubnumber1=|club2=[[Western Fury]]|year2=2015–|clubnumber2=|club3=[[Perth Scorchers (WBBL)|Perth Scorchers]]|year3=2015–|clubnumber3=16|date=19 June|year=2017|source=http://www.espncricinfo.com/australia/content/player/482071.html Cricinfo}}{{Reflist}}'''కేటీ-జేన్ హార్ట్‌షార్న్''' (జననం 20 జూన్ 1994) ఆస్ట్రేలియన్ [[క్రికెట్|క్రికెటర్]]. ఈమె వెస్టర్న్ ఫ్యూరీ, పెర్త్ స్కార్చర్స్ జట్ల తరఫున [[ఎడమచేతి అనార్థడాక్స్ స్పిన్|నెమ్మదైన ఎడమచేతి మణికట్టు స్పిన్]] బౌలర్‌గా ఆడుతుంది. ఈమె గతంలో టాస్మానియన్ రోర్ తరఫున ఆడింది.<ref name="Cricinfo">{{Cite web|title=Katie-Jane Hartshorn|url=http://www.espncricinfo.com/australia/content/player/482071.html|access-date=19 June 2017|website=ESPN Cricinfo}}</ref> హార్ట్‌షార్న్ 2011లో రోర్ తరఫున అరంగేట్రం చేసింది.<ref name="Scorchers profile">{{Cite web|title=Katie Hartshorn|url=http://www.perthscorchers.com.au/players/katie-hartshorn|access-date=19 June 2017|website=[[Perth Scorchers (WBBL)|Perth Scorchers]] website|archive-date=14 మార్చి 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314190157/https://www.perthscorchers.com.au/players/katie-hartshorn|url-status=dead}}</ref> ఆ తర్వాత ఆమె బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఫిజియోథెరపీ చదవడానికి వెస్ట్రన్ ఆస్ట్రేలియాకు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకుంది.<ref name="waca 2016-04-01">{{Cite web|date=1 April 2016|title=Bancroft, Bolton Take Top Honours For WA Cricket|url=http://waca.com.au/other/news_detail.php?ID=4540|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170408071500/https://www.waca.com.au/other/news_detail.php?ID=4540|archive-date=8 April 2017|access-date=18 June 2017|website=WACA website}}</ref> 2015–16 సీజన్ ప్రారంభంలో, అంతర్జాతీయ క్రికెట్ నిబద్ధతల కారణంగా అందుబాటులో లేని [[సుజీ బేట్స్]] స్థానంలో ఆమెను ఫ్యూరీ జట్టులోకి తీసుకున్నారు.<ref name="waca 2015-09-21">{{Cite web|date=1 April 2016|title=New-Look Fury Squad Confirmed For 2015-16|url=http://waca.com.au/other/news_detail.php?ID=4177|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409202040/http://waca.com.au/other/news_detail.php?ID=4177|archive-date=9 April 2017|access-date=18 June 2017|website=WACA website}}</ref> ఆ సీజన్‌లో, హార్ట్‌షార్న్ WNCL పోటీలో ఫ్యూరీ వికెట్ టేకర్లలో మూడవ స్థానంలో నిలిచింది, తన మాజీ జట్టు రోర్‌పై ఆరు వికెట్లు, 2-24 ఉత్తమ గణాంకాలను నమోదు చేసింది.<ref name="waca 2016-04-01" /> తొలి WBBL | 01 పోటీ (2015–16) కోసం స్కోర్చర్స్ జట్టులో పేరు పొందిన చివరి క్రీడాకారిణులలో హార్ట్‌షార్న్ ఒకరు.<ref name="Scorchers profile" /><ref>{{Cite web|last=Jolly|first=Laura|date=30 November 2015|title=Cricket's biggest stars sign on for WBBL01|url=http://www.cricket.com.au/news/feature/womens-big-bash-league-player-signings-lanning-perry-healy-edwards-taylor-matthews-ferling-knight/2015-11-30|access-date=13 June 2017|website=Cricket.com.au}}</ref> అయితే, ఆమె 20.38 సగటు, 5.76 ఎకానమీ రేటుతో 13 వికెట్లు తీసి, తన జట్టు వికెట్ టేకర్లలో మరోసారి మూడవ స్థానంలో నిలిచింది.<ref name="waca 2016-04-01" /><ref name="Scorchers profile" /> ఈ సీజన్‌లో హార్ట్‌షార్న్ అత్యుత్తమ గణాంకాలు హోబర్ట్ హరికేన్స్‌పై 4–23,<ref name="waca 2016-04-01" /> ఆమె సిడ్నీ సిక్సర్స్‌పై ఒక ప్రత్యేకమైన చిరస్మరణీయమైన వికెట్‌ను కూడా పడగొట్టింది, హార్ట్‌షార్న్ వేసిన బంతికి సిక్సర్స్ క్రీడాకారిణి [[సారా మెక్‌గ్లాషన్|సారా మెక్‌గ్లాషన్‌ను]] అవుట్ చేయడానికి నిక్కీ షా పూర్తిగా డైవ్ చేస్తూ ఒంటిచేత్తో క్యాచ్ పట్టింది.<ref>{{Cite web|last=Raynor|first=Bonnie|date=25 January 2016|title=Scorchers WBBL{{!}}01 season review|url=http://www.perthscorchers.com.au/news/scorchers-wbbl01-season-review/2016-01-25|access-date=18 June 2017|website=Perth Scorchers website|archive-date=20 మార్చి 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320130257/https://www.perthscorchers.com.au/news/scorchers-wbbl01-season-review/2016-01-25|url-status=dead}}</ref> 2015–16 సీజన్‌లో ఆమె కనబరిచిన అద్భుత ప్రదర్శనకు గుర్తింపుగా, ఆ సీజన్ లారీ సావ్లే పతకాల ప్రదానోత్సవంలో హార్ట్‌షోర్న్‌కు ఫిమేల్ రైజింగ్ స్టార్ పురస్కారం లభించింది.<ref name="waca 2016-04-01" /> 2016–17 సీజన్‌లో హార్ట్‌షార్న్ అదే ప్రాముఖ్యతను సాధించలేదు. WNCL టోర్నమెంట్‌లో ఫ్యూరీ తరఫున ఆమె మరోసారి 6 వికెట్లు తీసినప్పటికీ,<ref name="Scorchers profile" /> WBBL|02లో స్కార్చర్స్ తరఫున ఆమె కేవలం మూడు వికెట్లు మాత్రమే తీయగలిగింది.<ref name="Cricinfo" /> == మూలాలు == <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> == బాహ్య లింకులు == * {{ESPNcricinfo|id=482071}} [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:1994 జననాలు]] 7cco887fqkyd81rk7h0qofcfxvrgw61 0 499982 4891049 4889427 2026-06-26T03:39:54Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4891049 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Christine Casey|full_name=Christine Jane Casey|birth_date=1989|nickname=Blind Cricket's leading lady}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> '''క్రిస్టీన్ జేన్ కేసీ''' (జననం 1989) B1 వర్గీకరణ కిందకు వచ్చే ఒక ఆస్ట్రేలియన్ అంధ మహిళా క్రికెటర్.<ref>{{Cite web|title=Victorian Blind Cricket Association {{!}} T20 Blind Cricket World Cup Squad|url=http://www.vbca.org.au/t20-blind-cricket-world-cup-squad/|access-date=2018-01-27|website=www.vbca.org.au|language=en-AU|archive-date=2019-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190420003138/http://www.vbca.org.au/t20-blind-cricket-world-cup-squad/|url-status=dead}}</ref> ఆమె 2017లో ఏకైక అంధ మహిళా క్రికెటర్‌గా ఆస్ట్రేలియా జాతీయ అంధ క్రికెట్ జట్టుకు ఆడటానికి అర్హత సాధించింది.<ref>{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/lone-women-cricketer-australi-blind-t20-side-cant-icc-world-cup-cricket-news/17967194|title=Inspiring tale Lone women cricketer in Oz blind T20 side doesn t have can t in vocabulary|date=2017-02-05|work=mid-day|access-date=2018-01-27}}</ref> ఆమె 2017 బ్లైండ్ T20 ప్రపంచ కప్‌లో ఆస్ట్రేలియన్ అంధ క్రికెట్ జట్టులో సభ్యురాలిగా ఉంది.<ref>{{Cite web|title=Victorian blind cricketer Christine Casey is World Cup-bound - Cricket Victoria|url=http://www.cricketvictoria.com.au/news/article/victorian-blind-cricketer-christine-casey-is-world-cup-bound|access-date=2018-01-27|website=www.cricketvictoria.com.au|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/world-t20-for-the-blind-australia-eye-cup-india-cricket-team-fancied/story-COjbjgU8oORQbavigQpwwJ.html|title=World T20 for the blind: Australia eye Cup, India cricket team fancied|date=2017-01-25|work=www.hindustantimes.com|access-date=2018-01-27|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/mother-and-two-sons-represent-new-zealand-at-blind-world-cup/17976156|title=Mother and two sons represent New Zealand at Blind World Cup|date=2017-02-08|work=mid-day|access-date=2018-01-27}}</ref> == పురోగతి == క్రిస్టీన్ కేసీ విక్టోరియా బ్లైండ్ క్రికెట్ జట్టు, ఆస్ట్రేలియన్ బ్లైండ్ క్రికెట్ జట్టు తరపున ఆడిన ఏకైక మహిళా అంధ క్రికెటర్.<ref>{{Cite web|title=Return to blind cricket pays off for Christine|url=https://www.visionaustralia.org/news/2019-08-23/return-blind-cricket-pays-christine|access-date=12 April 2024|website=www.visionaustralia.org|language=en}}</ref> ఆమె [[క్వీన్స్‌ల్యాండ్|క్వీన్స్‌లాండ్‌లోని]] ప్రాథమిక పాఠశాలలో చదువుతున్నప్పుడు బ్లైండ్ క్రికెట్ ఆడింది. విశ్వవిద్యాలయంలో చేరే వరకు ఆమె ఆ క్రీడను సీరియస్‌గా తీసుకోనందున, 19 సంవత్సరాల వయస్సులో ఆమె క్వీన్స్‌లాండ్ రాష్ట్ర జట్టులో స్థానం సంపాదించింది.<ref>{{Cite web|title=Christine Casey breaks gender inequality and disability barrier|url=https://www.pressreader.com/australia/geelong-advertiser/20170121/282823600885146|access-date=2018-01-27|via=PressReader}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * [https://www.crichq.com/players/1934070/statistics/career క్రిక్‌హెచ్‌క్యూలో ప్రొఫైల్] [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1989 జననాలు]] orwius3gs6lib9cj0gonvw7gcmk6qqu 0 500096 4891057 4890814 2026-06-26T04:12:09Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891057 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఎస్. వెట్రివెల్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2026 మే 4 | term_end = ప్రస్తుతం | predecessor = ఎస్. సుందరరాజన్ | successor = | constituency = [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] | term_start1 = 2016 మే | term_end1 = 2021 మే | predecessor1 = సి. కృష్ణన్ | successor1 = [[ఆర్. మణి]] | constituency1 = [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] | party = [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} '''ఎస్. వెట్రివెల్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన తమిళనాడు శాసనసభకు [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]], [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ==రాజకీయ జీవితం== ఎస్. వెట్రివెల్ [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2016 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2016లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎస్. అమ్మాసిపై 19,956 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|title=Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026|date=4 May 2026|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052355/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|archive-date=25 June 2026|publisher=The Times of India|language=en}}</ref> ఆయన [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026 శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[తమిళగ వెట్రి కళగం|టీవీకే]] అభ్యర్థి కె. సెంథిల్‌కుమార్‌పై 9,517 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండవసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Sankari election results 2026: AIADMK's Vetrivel S wins with 87342 votes">{{cite news |title=Sankari election results 2026: AIADMK's Vetrivel S wins with 87342 votes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/sankari-election-results-2026/articleshow/130684439.cms |access-date=25 June 2026 |publisher=The Times of India |date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053607/https://timesofindia.indiatimes.com/india/sankari-election-results-2026/articleshow/130684439.cms |archive-date=25 June 2026}}</ref><ref name="Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Sangagiri">{{cite news |title=Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Sangagiri |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2287.htm |access-date=25 June 2026 |work= |publisher=Election Commission of India |date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053514/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2287.htm |archive-date=25 June 2026 |language=en}}</ref><ref name="Sankari Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news |title=Sankari Constituency Election Results 2016 - 2026 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/sankari |access-date=25 June 2026 |publisher=The Times of India |date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053524/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/sankari |archive-date=25 June 2026 |language=en}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] 5qewpqtgv6w2cc8zsk986nvsth4u3f3 4891071 4891057 2026-06-26T04:53:51Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891071 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఎస్. వెట్రివెల్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2026 మే 4 | term_end = ప్రస్తుతం | predecessor = ఎస్. సుందరరాజన్ | successor = | constituency = [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] | term_start1 = 2016 మే | term_end1 = 2021 మే | predecessor1 = [[సి. కృష్ణన్]] | successor1 = [[ఆర్. మణి]] | constituency1 = [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] | party = [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} '''ఎస్. వెట్రివెల్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన తమిళనాడు శాసనసభకు [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]], [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ==రాజకీయ జీవితం== ఎస్. వెట్రివెల్ [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2016 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2016లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎస్. అమ్మాసిపై 19,956 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|title=Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026|date=4 May 2026|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052355/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|archive-date=25 June 2026|publisher=The Times of India|language=en}}</ref> ఆయన [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026 శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[తమిళగ వెట్రి కళగం|టీవీకే]] అభ్యర్థి కె. సెంథిల్‌కుమార్‌పై 9,517 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండవసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Sankari election results 2026: AIADMK's Vetrivel S wins with 87342 votes">{{cite news |title=Sankari election results 2026: AIADMK's Vetrivel S wins with 87342 votes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/sankari-election-results-2026/articleshow/130684439.cms |access-date=25 June 2026 |publisher=The Times of India |date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053607/https://timesofindia.indiatimes.com/india/sankari-election-results-2026/articleshow/130684439.cms |archive-date=25 June 2026}}</ref><ref name="Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Sangagiri">{{cite news |title=Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Sangagiri |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2287.htm |access-date=25 June 2026 |work= |publisher=Election Commission of India |date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053514/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2287.htm |archive-date=25 June 2026 |language=en}}</ref><ref name="Sankari Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news |title=Sankari Constituency Election Results 2016 - 2026 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/sankari |access-date=25 June 2026 |publisher=The Times of India |date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053524/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/sankari |archive-date=25 June 2026 |language=en}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] 5bg159bs9weoxw9qqpnkhqsxy585yx4 4891115 4891071 2026-06-26T05:55:23Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891115 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఎస్. వెట్రివెల్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2026 మే 4 | term_end = ప్రస్తుతం | predecessor = [[ఎస్. సుందరరాజన్]] | successor = | constituency = [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] | term_start1 = 2016 మే | term_end1 = 2021 మే | predecessor1 = [[సి. కృష్ణన్]] | successor1 = [[ఆర్. మణి]] | constituency1 = [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] | party = [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} '''ఎస్. వెట్రివెల్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన తమిళనాడు శాసనసభకు [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]], [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ==రాజకీయ జీవితం== ఎస్. వెట్రివెల్ [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2016 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2016లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎస్. అమ్మాసిపై 19,956 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|title=Omalur Constituency Election Results 2016 - 2026|date=4 May 2026|access-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625052355/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/omalur|archive-date=25 June 2026|publisher=The Times of India|language=en}}</ref> ఆయన [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026 శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[తమిళగ వెట్రి కళగం|టీవీకే]] అభ్యర్థి కె. సెంథిల్‌కుమార్‌పై 9,517 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండవసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Sankari election results 2026: AIADMK's Vetrivel S wins with 87342 votes">{{cite news |title=Sankari election results 2026: AIADMK's Vetrivel S wins with 87342 votes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/sankari-election-results-2026/articleshow/130684439.cms |access-date=25 June 2026 |publisher=The Times of India |date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053607/https://timesofindia.indiatimes.com/india/sankari-election-results-2026/articleshow/130684439.cms |archive-date=25 June 2026}}</ref><ref name="Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Sangagiri">{{cite news |title=Tamil Nadu Legislative Assembly election Result 2026 - Sangagiri |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2287.htm |access-date=25 June 2026 |work= |publisher=Election Commission of India |date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053514/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S2287.htm |archive-date=25 June 2026 |language=en}}</ref><ref name="Sankari Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news |title=Sankari Constituency Election Results 2016 - 2026 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/sankari |access-date=25 June 2026 |publisher=The Times of India |date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053524/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/sankari |archive-date=25 June 2026 |language=en}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] c7gmrh8ch4i9i9f47zr50434h1ssz1m 0 500102 4890944 4890859 2026-06-25T12:06:39Z InternetArchiveBot 88395 1 మూలము(ల)ను భద్రపరచటానికి ప్రయత్నించగా, 0 పనిచేయనివిగా గుర్తించాను.) #IABot (v2.0.9.5 4890944 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|honorific_prefix=|name=ఎస్. నందగోపాల్|honorific_suffix=|image=|image_size=|alt=|caption=|native_name=|native_name_lang=|birth_name=|birth_date={{Birth year|1946}}|birth_place=[[బెంగళూరు]], మైసూర్ రాజ్యం, బ్రిటిష్ ఇండియా<br/>(ప్రస్తుతం బెంగళూరు, [[కర్ణాటక]], భారతదేశం)|death_date={{Death year and age|2017|1946}}|death_place=చోళమండలం ఆర్టిస్ట్స్ విలేజ్, ఇంజంబాక్కం, [[చెన్నై]],<br/>[[తమిళనాడు]], భారతదేశం|resting_place=|resting_place_coordinates=|nationality=|education=|alma_mater=లయోలా కళాశాల, చెన్నై<br/>ప్రభుత్వ లలిత కళల కళాశాల, చెన్నై|known_for=లోహ శిల్పాలు|notable_works=|style=|movement=మద్రాస్ ఆర్ట్ మూవ్‌మెంట్|spouse=కళ|partner=|awards={{ubl|1970&nbsp;[[లలిత కళా అకాడమీ]] అవార్డు|1978&nbsp;లలిత కళా అకాడమీ అవార్డు|2002&nbsp;జిందాల్ స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్ శిల్పకళా అవార్డు}}|elected=|patrons=|memorials=|website=|module=}}'''శంకర్ నందగోపాల్''' (1946 – 2017 ఏప్రిల్ 14) ఒక భారతీయ శిల్పి, చిత్రకారుడు. ఆయన లోహ శిల్పాలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. దక్షిణ భారతదేశ కళలలో ఆధునికతకు మార్గదర్శకత్వం వహించిన ''మద్రాస్ ఆర్ట్ మూవ్‌మెంట్'' చివరి సభ్యులలో ఆయన ఒకడు. ఈ ఉద్యమంతో పాటు [[చోళమండల్ ఆర్టిస్ట్స్ విలేజ్|చోళమండలం ఆర్టిస్ట్స్ విలేజ్]] వ్యవస్థాపకుడైన కె.సి.ఎస్. పనికర్ కుమారుడు ఆయన. రెండుసార్లు [[లలిత కళా అకాడమీ]] అవార్డు గ్రహీత అయిన నందగోపాల్‌కు 2002లో శిల్పకళకు గాను జిందాల్ స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్ అవార్డు లభించింది. == జీవిత చరిత్ర == [[దస్త్రం:Loyola College Chennai entrance.jpg|thumb|left|లయోలా కళాశాల, చెన్నై]] ఎస్. నందగోపాల్ 1946లో దక్షిణ భారత రాష్ట్రమైన [[కర్ణాటక]]లోని [[బెంగళూరు]]లో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి ప్రముఖ చిత్రకారుడు, చెన్నై ప్రభుత్వ లలిత కళల కళాశాల మాజీ ప్రిన్సిపాల్, [[చోళమండల్ ఆర్టిస్ట్స్ విలేజ్|చోళమండలం ఆర్టిస్ట్స్ విలేజ్]] వ్యవస్థాపకుడైన కె.సి.ఎస్. పనికర్.<ref name="Sculptor S Nandagopal dies">{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/entertainment/art/sculptor-s-nandagopal-dies/article18028888.ece |title=Sculptor S Nandagopal dies |date=2017-04-14 |website=The Hindu |language=en-IN |access-date=2019-05-04}}</ref> ఆయన అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యాభ్యాసం చెన్నై లయోలా కళాశాలలో సాగింది. 1966లో [[మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం]] నుండి భౌతిక శాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ పొందాడు. 1971లో ఫైన్ ఆర్ట్స్‌లో డిప్లొమా పొందడానికి [[గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్, చెన్నై]] లో చేరాడు.<ref name="S Nandagopal - Saffronart profile">{{Cite web |url=https://www.saffronart.com/artists/s-nandagopal |title=S Nandagopal - Saffronart profile |website=Saffronart |access-date=2019-05-04}}</ref> తన తండ్రి అడుగుజాడల్లో నడుస్తూ 1972లో చోళమండలం ఆర్టిస్ట్స్ విలేజ్‌కి మారాడు.<ref name="The man who transformed Cholamandal">{{Cite web |url=https://www.dtnext.in/lifestyle/culture/the-man-who-transformed-cholamandal |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504123717/https://www.dtnext.in/Lifestyle/Culture/2017/04/16083137/1031449/The-man-who-transformed-Cholamandal.vpf |url-status=live |archive-date=4 May 2019 |title=The man who transformed Cholamandal |date=2017-04-16 |website=dtNext.in |language=en |access-date=2019-05-05}}</ref> ఆయన ప్రధానంగా రాగి, కంచుతో చేసిన శిల్పాలపై దృష్టి సారించాడు, పెద్ద లోహ శిల్పాలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆ తరువాత చిత్రలేఖనంలో కూడా ప్రవేశించాడు.<ref name="s nandagopal dies: Master of metal, S Nandagopal dies">{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/master-of-metal-s-nandagopal-dies/articleshow/58190285.cms |title=s nandagopal dies: Master of metal, S Nandagopal dies |last=TNN |website=The Times of India |date=15 April 2017 |language=en |access-date=2019-05-05}}</ref><ref name="S. Nandagopal: Watercolours">{{Cite web |url=https://www.sahapedia.org/s-nandagopal-watercolours |title=S. Nandagopal: Watercolours |date=2019-05-05 |website=Sahapedia |language=en |access-date=2019-05-05}}</ref> తన తండ్రి గురించి ''పనికర్'' అనే పేరుతో ఒక పుస్తకం రాశాడు, ఇది కె.సి.ఎస్. పనికర్‌పై ఉన్న కొద్దిపాటి అధ్యయనాలలో ఒకటి.<ref name="S Nandagopal - Man who sculpted a legacy, shaped a movement">{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/s-nandagopal-man-who-sculpted-a-legacy-shaped-a-movement/articleshow/58205999.cms |title=S Nandagopal - Man who sculpted a legacy, shaped a movement |last=Arpita Bose |website=The Times of India |date=16 April 2017 |language=en |access-date=2019-05-05}}</ref> చోళమండలంలో ఓపెన్-ఎయిర్ థియేటర్, మద్రాస్ ఆర్ట్ మూవ్‌మెంట్ మ్యూజియం ఏర్పాటులో ఆయన కృషి ఉంది.<ref name="The man who transformed Cholamandal" /> 2006లో [[సింగపూరు|సింగపూర్]] ఆర్ట్ మ్యూజియంలో జరిగిన ప్రదర్శనతో సహా పలు ప్రదర్శనలలో ఆయన కళాఖండాలను ప్రదర్శించారు, ఇక్కడ ఆయన రూపొందించిన చాలా కళాఖండాలు ప్రదర్శనలో ఉంచారు.<ref name="S Nandagopal Biography – S Nandagopal on artnet">{{Cite web |url=http://www.artnet.com/artists/s-nandagopal/biography |title=S Nandagopal Biography – S Nandagopal on artnet |date=2019-05-05 |website=www.artnet.com |access-date=2019-05-05}}</ref> నందగోపాల్ కళను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఈ దంపతులకు పల్లవి అనే కుమార్తె ఉంది.<ref name="s nandagopal dies: Master of metal, S Nandagopal dies" /> ఆయన 2017 ఏప్రిల్ 14న తన 71వ ఏట తీవ్రమైన గుండెపోటుతో చోళమండలం ఆర్టిస్ట్స్ విలేజ్‌లోని తన నివాసంలో మరణించాడు.<ref name="S Nandagopal - Man who sculpted a legacy, shaped a movement" /> == పురస్కారాలు, గౌరవాలు == ప్రముఖ శిల్పి పి.వి. జానకిరామ్‌ను తన గురువుగా భావించిన నందగోపాల్ 1970లో [[లలిత కళా అకాడమీ]] అవార్డు రూపంలో తన మొదటి ప్రధాన గౌరవాన్ని అందుకున్నాడు.<ref name="S. Nandagopal (1946–2017)">{{Cite web |url=https://www.sahapedia.org/s-nandagopal-1946%E2%80%932017 |title=S. Nandagopal (1946–2017) |date=2019-05-05 |website=Sahapedia |access-date=2019-05-05}}</ref> దీని తర్వాత 1978లో మరో [[లలిత కళా అకాడమీ]] అవార్డు, 1978లో [[న్యూ ఢిల్లీ|న్యూఢిల్లీ]]<nowiki/>లో జరిగిన నాల్గవ ఇంటర్నేషనల్ ట్రెన్నాలేలో బంగారు పతకం, 2002లో శిల్పకళకు జిందాల్ స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్ అవార్డు వంటి అనేక పురస్కారాలు అందుకున్నాడు.<ref name="S.Nandagopal - Cholamandal profile">{{Cite web |url=https://www.cholamandalartistvillage.com/Nandagopal.html |title=S.Nandagopal - Cholamandal profile |date=2019-05-05 |website=Cholamandal Artists' Village |access-date=2019-05-05}}</ref> ఆయన హోమీ భాభా ఫెలోషిప్ (1980), బ్రిటిష్ కౌన్సిల్ ట్రావెల్ గ్రాంట్, ఐసిసిఆర్ ట్రావెల్ గ్రాంట్ (1985), భారత ప్రభుత్వ సీనియర్ ఫెలోషిప్ (1990) వంటి ఫెలోషిప్‌లను కూడా అందుకున్నాడు. ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్ ప్రచురించిన ''ది మద్రాస్ మెటాఫర్'' (1993), ''ది ఆల్జీబ్రా ఆఫ్ ఫిగ్యురేషన్'' (2000) అనే రెండు ప్రచురణలలో ఆయన గురించి ప్రస్తావించారు. న్యూఢిల్లీలోని [[నేషనల్ గేలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్]] కు సలహాదారుగా కూడా ఆయన ఎంపికయ్యాడు.<ref name="S.Nandagopal's Sculptures">{{Cite web |url=https://www.cholamandalartistvillage.com/img%20Nandagopal.html |title=S.Nandagopal's Sculptures |date=2019-05-05 |website=Cholamandal Artists' Village |access-date=2019-05-05}}</ref> == ఇవి కూడా చూడండి == {{Div col|colwidth=40em}} * కనాయి కున్హిరామన్ * నంబూద్రి (చిత్రకారుడు) {{div col end}} == మూలాలు == {{Reflist}} == మరింత చదవడానికి == * {{Cite web |url=https://www.dtnext.in/news/city/an-ode-to-the-madras-art-movement |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505073745/https://www.dtnext.in/News/City/2018/10/25000508/1093173/An-ode-to-the-Madras-Art-Movement.vpf |url-status=live |archive-date=5 May 2019 |title=An ode to the Madras Art Movement |date=2018-10-25 |website=dtNext.in |language=en |access-date=2019-05-05}} == బయటి లింకులు == * {{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=4yTZ5_rYy-o |title=Sculptor S Nandagopal dies |last=Asianet News |date=2017-04-14 |website=YouTube |access-date=2019-05-04}} * {{Cite web |url=http://www.artworldindia.com/artists/view/72 |title=Artist S Nandagopal's profile - Artworld |date=2019-05-05 |website=www.artworldindia.com |access-date=2019-05-05 |archive-date=2019-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505074922/http://www.artworldindia.com/artists/view/72 |url-status=dead }} {{Authority control}} [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ శిల్పులు]] [[వర్గం:చెన్నై కళాకారులు]] [[వర్గం:1946 జననాలు]] [[వర్గం:2017 మరణాలు]] [[వర్గం:భారతీయ పురుష శిల్పులు]] [[వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ చిత్రకారులు]] [[వర్గం:భారతీయ పురుష చిత్రకారులు]] [[వర్గం:మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయ పూర్వ విద్యార్థులు]] [[వర్గం:గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్, చెన్నై]] jpc2c8tjawkxqyf1mov79lixd48o437 0 500124 4890963 2026-06-25T14:02:12Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4890963 wikitext text/x-wiki {{Short description|భారతీయ కబడ్డీ క్రీడాకారుడు}} {{Use dmy dates|date=September 2024}} {{Use Indian English|date=September 2024}} {{Infobox sportsperson | name = ప్రదీప్ నర్వాల్ | image = Pardeep Narwal.png | caption = 2017లో నర్వాల్ | full_name = ప్రదీప్ నర్వాల్ | nickname = డుబ్కీ కింగ్, రికార్డ్ బ్రేకర్ | nationality = భారతీయ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1997|02|16}} | birth_place = [[సోనిపట్]], [[హర్యానా]], [[భారతదేశం]] | occupation = [[కబడ్డీ|కబడ్డీ క్రీడాకారుడు]] | years_active = 2015-2025 | height = 5.8(ft)in (178 సెం.మీ) | weight = 75 కిలోలు (165 పౌండ్లు) | spouse = స్వాతి బెనివాల్ (2019) | sport = [[కబడ్డీ]] | league = [[ప్రో కబడ్డీ లీగ్]] | team = [[పట్నా పైరేట్స్]] (2016-2019)<br>[[యుపి యోధాస్]] (2021-2023)<br>[[బెంగళూరు బుల్స్]] (2015, 2024-2025) | show-medals = yes | medaltemplates = {{Medal|Country|{{IND}}}} {{Medal|Competition|[[ఆసియా క్రీడల్లో కబడ్డీ|ఆసియా క్రీడలు]]}} {{Medal|Bronze|[[2018 ఆసియా క్రీడల్లో కబడ్డీ|2018 జకార్తా]]|[[2018 ఆసియా క్రీడల్లో కబడ్డీ - పురుషుల టోర్నమెంట్|జట్టు]]}} {{Medal|Competition|[[2016 కబడ్డీ ప్రపంచ కప్ (ఇంటర్నేషనల్ కబడ్డీ ఫెడరేషన్)|2016 కబడ్డీ ప్రపంచ కప్]]}} {{Medal|Gold|[[2016 కబడ్డీ ప్రపంచ కప్ (ఇంటర్నేషనల్ కబడ్డీ ఫెడరేషన్)|2016 అహ్మదాబాద్]]|[[భారత జాతీయ కబడ్డీ జట్టు|జట్టు]]}} {{Medal|Competition|[[ఆసియా కబడ్డీ ఛాంపియన్‌షిప్]]}} {{Medal|Gold|[[2017 ఆసియా కబడ్డీ ఛాంపియన్‌షిప్|2017 గోర్గాన్]]|[[భారత జాతీయ కబడ్డీ జట్టు|జట్టు]]}} {{Medal|Competition|[[2018 దుబాయ్ కబడ్డీ మాస్టర్స్]]}} {{Medal|Gold|[[2018 దుబాయ్ కబడ్డీ మాస్టర్స్|2018 దుబాయ్]]|[[భారత జాతీయ కబడ్డీ జట్టు|జట్టు]]}} {{Medal|Competition|[[దక్షిణాసియా క్రీడలు]]}} {{Medal|Gold|[[2016 దక్షిణాసియా క్రీడలు|2016 గువహతి]]|[[2016 దక్షిణాసియా క్రీడల్లో కబడ్డీ|జట్టు]]}} {{Medal|Gold|[[2019 దక్షిణాసియా క్రీడలు|2019 ఖాట్మండు]]|జట్టు}} }} '''ప్రదీప్ నర్వాల్''' (జననం 16 ఫిబ్రవరి 1997) ఒక భారతీయ మాజీ అంతర్జాతీయ [[కబడ్డీ]] ఆటగాడు, ఈయన రైడర్‌గా ఆడేవారు. కబడ్డీ చరిత్రలోనే అత్యుత్తమ రైడర్‌గా విస్తృతంగా పరిగణించబడే ఈయన, [[ప్రో కబడ్డీ లీగ్]] లో [[పట్నా పైరేట్స్]] జట్టును వరుసగా మూడు సార్లు టైటిల్ విజేతగా నిలిపారు మరియు లీగ్‌లో ఎన్నో రైడింగ్ రికార్డులను తన పేరిట లిఖించుకున్నారు.<ref>{{Cite web |date=22 November 2023 |title=List of Top 10 Raiders in Pro Kabaddi League from All Seasons |url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/top-raider-in-pro-kabaddi-league-all-season-1700659620-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231123120522/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/top-raider-in-pro-kabaddi-league-all-season-1700659620-1 |archive-date=23 November 2023 |access-date=30 May 2024 |website=Jagranjosh.com |publisher=[[Jagran Prakashan]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 September 2023 |title=Pardeep Narwal Biography, Age, Career, News & Stats {{!}} Pardeep Narwal Profile |url=https://www.sportskeeda.com/player/pardeep-narwal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230921100856/https://www.sportskeeda.com/player/pardeep-narwal |archive-date=21 September 2023 |access-date=12 November 2022 |website=[[Sportskeeda]] |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 December 2023 |title="Pardeep is the best raider in PKL" - Fazel Atrachali {{!}} Press Conference - 23 December {{!}} PKL Season 10 |url=https://www.prokabaddi.com/videos/pardeep-is-the-best-raider-in-pkl---fazel-atrachali-press-conference---december-23-pkl-season-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231225122409/https://www.prokabaddi.com/videos/pardeep-is-the-best-raider-in-pkl---fazel-atrachali-press-conference---december-23-pkl-season-10 |archive-date=25 December 2023 |access-date=30 May 2024 |website=[[Pro Kabaddi League]] |language=en}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == ప్రదీప్ నర్వాల్ హర్యానాలోని [[సోనిపట్ జిల్లా]] రింధానా గ్రామంలో జన్మించారు, అక్కడే ఆయన కబడ్డీ ఆడటం ప్రారంభించారు.<ref name="Roy, 2017">{{cite news |last1=Roy |first1=Dhananjay |title=Will Narwal help Patna to hat-trick? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/pro-kabaddi-league/will-narwal-help-patna-to-hat-trick/articleshow/59188914.cms |accessdate=10 June 2018 |work=[[The Times of India]] |agency=TNN |date=17 June 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180610181326/https://timesofindia.indiatimes.com/pro-kabaddi-league/will-narwal-help-patna-to-hat-trick/articleshow/59188914.cms |archivedate=10 June 2018 |url-status=live }}</ref><ref name="Pardeep Narwal player profile">{{cite web |last1=Kabaddi |first1=Pro |title=Pardeep Narwal player profile |url=https://www.prokabaddi.com/players/197-pardeep-narwal-playerprofile |accessdate=26 June 2019 |website=prokabaddi |ref=1}}</ref> ఆయన కేవలం 6 సంవత్సరాల వయస్సులోనే కబడ్డీ నేర్చుకోవడం ప్రారంభించారు. 11 సంవత్సరాల వయస్సులో తన పాఠశాల కబడ్డీ జట్టుకు ఎంపికయ్యారు. ఆ తర్వాత, 12 సంవత్సరాల వయస్సులో హర్యానా కబడ్డీ అకాడమీలో చేరారు.<ref>{{Cite web |date=12 October 2023 |title=Pardeep Narwal Profile-Age Bio, Stats, Raid Points & Team [October 2023] |url=https://prokabaddiarena.com/pardeep-narwal-kabaddi-player/ |access-date=25 October 2023 |language=en-US}}</ref> == కబడ్డీ కెరీర్ == నర్వాల్ వివో ప్రో కబడ్డీ సీజన్ 2లో పట్నా పైరేట్స్‌పై బెంగళూరు బుల్స్ తరపున అరంగేట్రం చేశారు<ref name="Pardeep Narwal player profile"/> మరియు ఆ సీజన్‌లో ఆరు మ్యాచ్‌లు ఆడి, మొత్తం తొమ్మిది రైడ్ పాయింట్లు సాధించారు.<ref name="Pardeep Narwal stats">{{cite web |last1=Kabaddi |first1=Pro |title=Schedules, fixtures and results |url=https://www.prokabaddi.com/schedule-fixtures-results |website=prokabaddi |accessdate=26 June 2019 |ref=2}}</ref> సీజన్ 3లో నర్వాల్ పట్నా పైరేట్స్‌ జట్టుకు మారారు<ref name="Pardeep Narwal player profile"/> మరియు లీగ్‌లోనే అత్యుత్తమ రైడర్లలో ఒకరిగా ఎదిగారు. కోల్‌కతాలో పుణేరి పల్టాన్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో పైరేట్స్ 29–25తో విజయం సాధించినప్పుడు ఆయన తన కెరీర్‌లో మొదటి సూపర్ 10ని సాధించారు, ఆ రాత్రి 11 పాయింట్లతో ఇరు జట్లలోనే టాప్ స్కోరర్‌గా నిలిచారు.<ref name="Pardeep Narwal stats"/> రోహిత్ కుమార్‌తో కలిసి నర్వాల్ లీగ్‌లోనే అత్యంత ప్రమాదకరమైన రైడింగ్ జోడీగా మారారు. వీరిద్దరూ కలిసి లీగ్ దశలో 194 రైడ్ పాయింట్లు సాధించారు, ఇందులో కుమార్ 12 మ్యాచ్‌ల్లో 102 పాయింట్లు సాధించగా, నర్వాల్ 14 మ్యాచ్‌ల్లో 92 రైడ్ పాయింట్లు సాధించారు.<ref name="Pardeep Narwal stats"/> సెమీఫైనల్‌లో పుణేరి పల్టాన్‌పై నర్వాల్ సీజన్‌లో తన ఐదో సూపర్ 10ని సాధించారు<ref name="Pardeep Narwal stats"/> కానీ గాయం కారణంగా ఫైనల్‌కు దూరమయ్యారు. అయినప్పటికీ, పైరేట్స్ డిఫెండింగ్ ఛాంపియన్ [[యు ముంబా]]పై 31-28 స్కోరుతో విజయం సాధించి<ref name="Pardeep Narwal stats"/> తమ మొదటి వివో ప్రో కబడ్డీ టైటిల్‌ను గెలుచుకుంది. రోహిత్ కుమార్ బెంగళూరు బుల్స్‌కు మారిన తర్వాత, ప్రదీప్ పైరేట్స్‌కు ప్రధాన రైడర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించి, 14 లీగ్ మ్యాచ్‌ల్లో నాలుగు సూపర్ 10లతో 107 రైడ్ పాయింట్లు సాధించి మరో అద్భుతమైన సీజన్‌ను ప్రదర్శించారు.<ref name="Pardeep Narwal stats"/> అందులో మొదటిది జైపూర్‌లో యు ముంబాపై 36–34తో సాధించిన ఉత్కంఠభరిత విజయంలో వచ్చింది, అక్కడ ఆయన మ్యాచ్‌లో అత్యధికంగా 18 పాయింట్లు సాధించారు. ప్లేఆఫ్స్‌లో కూడా నర్వాల్ రైడింగ్ భారాన్ని మోస్తూ, సెమీఫైనల్‌లో పుణేరి పల్టాన్‌పై పైరేట్స్ 37–33తో సాధించిన విజయంలో ఎనిమిది పాయింట్లు సాధించి,<ref name="Pardeep Narwal stats"/> జట్టును వరుసగా రెండోసారి వివో ప్రో కబడ్డీ ఫైనల్‌కు చేర్చారు. [[జైపూర్ పింక్ పాంథర్స్]] తో జరిగిన ఫైనల్‌లో నర్వాల్ 16 పాయింట్ల భారీ ప్రదర్శనతో పైరేట్స్‌ను 37–29 తేడాతో విజయం వైపు నడిపించారు<ref name="Pardeep Narwal stats"/> మరియు వరుసగా రెండో వివో ప్రో కబడ్డీ టైటిల్‌ను కైవసం చేసుకున్నారు. పైరేట్స్‌తో నర్వాల్ ఆడిన మూడో సీజన్ బహుశా వివో ప్రో కబడ్డీ చరిత్రలోనే ఒక ఆటగాడి అత్యుత్తమ ప్రదర్శనగా చెప్పవచ్చు, ఎందుకంటే ఆయన 369 రైడ్ పాయింట్లు సాధించి ప్రతి రైడింగ్ విభాగంలోనూ లీగ్‌లో అగ్రస్థానంలో నిలిచారు.<ref name="Pardeep Narwal player profile"/> తాను ఆడిన 26 మ్యాచ్‌ల్లో 19 మ్యాచ్‌ల్లో నర్వాల్ సూపర్ 10 సాధించారు,<ref name="Pardeep Narwal stats"/> పాట్నా పైరేట్స్ ఆడిన మొదటి మూడు మ్యాచ్‌ల్లోనూ ఒక్కో సూపర్ 10 సాధించారు. ఆ తర్వాత నాలుగు మ్యాచ్‌ల్లో కేవలం ఒకే ఒక్క సూపర్ 10 సాధించినప్పటికీ, ఆ స్వల్ప ఫామ్ తగ్గుదల తర్వాత, ఆయన వరుసగా ఎనిమిది మ్యాచ్‌ల్లో సూపర్ 10ల పరంపరను కొనసాగించారు, ఇది తమిళ తలైవాస్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో కేవలం ఒకే ఒక్క పాయింట్ తేడాతో (9 రైడ్ పాయింట్లు) ముగిసింది.<ref name="Pardeep Narwal stats"/> జోన్ బి పట్టికలో రెండో స్థానంలో నిలిచిన తర్వాత,<ref name="Pardeep Narwal stats"/> నర్వాల్ మరియు పైరేట్స్ ప్లేఆఫ్స్‌లో [[హర్యానా స్టీలర్స్]] తో తలపడ్డారు, అక్కడ నర్వాల్ వివో ప్రో కబడ్డీ రికార్డు అయిన 34 రైడ్ పాయింట్లను సాధించారు (ఇందులో ఒకే రైడ్‌లో ఎనిమిది పాయింట్ల రైడ్ కూడా ఉంది), దీనితో పైరేట్స్ 69–30తో స్టీలర్స్‌ను చిత్తు చేసింది.<ref name="Pardeep Narwal stats"/> ఎలిమినేటర్ 3లో నర్వాల్ మరోసారి ముందుండి నడిపిస్తూ, పుణేరి పల్టాన్‌పై తన జట్టు సాధించిన 42–32 విజయంలో 19 రైడ్ పాయింట్లు సాధించారు. క్వాలిఫైయర్ 2లో బెంగాల్ వారియర్స్‌పై నర్వాల్ 23 రైడ్ పాయింట్లు సాధించి, తన జట్టును 47–44తో ఉత్కంఠభరిత విజయం వైపు నడిపించారు,<ref name="Pardeep Narwal stats"/> తద్వారా పైరేట్స్ వరుసగా మూడోసారి వివో ప్రో కబడ్డీ ఫైనల్‌కు చేరింది. ఫైనల్‌లో కూడా నర్వాల్ తన అద్భుతమైన ఫామ్‌ను కొనసాగిస్తూ, గుజరాత్ ఫార్చూన్‌జైంట్స్‌పై 19 రైడ్ పాయింట్లు సాధించి పైరేట్స్‌ను 55–38తో విజేతగా నిలిపి, వరుసగా మూడోసారి వివో ప్రో కబడ్డీ టైటిల్‌ను కైవసం చేసుకునేలా చేశారు.<ref name="Pardeep Narwal stats"/> తెలుగు టైటాన్స్‌తో మ్యాచ్‌కు ముందు, సీజన్ 6లో తన జట్టు ఆడిన మొదటి మూడు మ్యాచ్‌ల్లోనూ నర్వాల్ సూపర్ 10 సాధించారు.<ref name="Pardeep Narwal stats"/> తదుపరి నాలుగు మ్యాచ్‌లు కూడా నర్వాల్‌కు ఇలాంటి ట్రెండ్‌నే చూపించాయి, పట్నాలో అదే ప్రత్యర్థిపై విఫలం కావడానికి ముందు ఆయన వరుసగా మూడు సూపర్ 10లు సాధించారు.<ref name="Pardeep Narwal stats"/> నర్వాల్ మంచి ప్రదర్శనలు ఇస్తూనే ఉన్నా, పైరేట్స్ సీజన్ చివర్లో ఫామ్ కోసం ఇబ్బంది పడింది మరియు ప్లేఆఫ్స్‌కు అర్హత సాధించడానికి భారీ విజయం అవసరమైంది. పైరేట్స్ ఆడిన చివరి ఐదు మ్యాచ్‌ల్లో నర్వాల్ మూడు సూపర్ 10లు సాధించినప్పటికీ, జట్టు ఒక్క విజయాన్ని కూడా నమోదు చేయలేకపోయింది మరియు ఫ్రాంచైజీ చరిత్రలోనే మొదటిసారిగా లీగ్ దశలోనే నిష్క్రమించింది. ఈ సీజన్ ఆయనకు చాలా ఆసక్తికరమైన సీజన్‌గా నిలిచింది ఎందుకంటే ఆయన అత్యధిక రైడ్ పాయింట్ల కోసం ఇతర రైడర్లతో పోటీపడి, 222 రైడ్ పాయింట్లతో రెండో స్థానంలో నిలిచారు, మూడో స్థానంలో సిద్ధార్థ్ దేశాయ్ (214) మరియు మొదటి స్థానంలో తన ప్రో సీజన్‌లో అద్భుతంగా రాణించిన [[పవన్ సెహ్రావత్]] (262) నిలిచారు.<ref name="Pardeep Narwal stats"/> సీజన్ 7లో నర్వాల్ నెమ్మదిగా ప్రారంభించినప్పటికీ, పికెఎల్ (PKL) చరిత్రలో 1,000 పాయింట్లు సాధించిన మొదటి ఆటగాడిగా నిలిచారు.<ref {{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=25 December 2023 |title=PKL: Naveen Kumar completes 1000 raid points |url=https://sportstar.thehindu.com/kabaddi/naveen-kumar-1000-raid-points-pro-kabaddi-league-dabang-delhi-kc-pkl-2023/article67674366.ece |access-date=26 December 2023 |website=Sportstar |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.kabaddiadda.com/video/off-the-mat/kabaddi-adda-originals-pardeep-narwal-1000raid-points-record|title=Pardeep Narwal's record-breaking journey to 1000 raid points in 99 matches|website=Kabaddi Adda|language=en|access-date=3 October 2019}}</ref> ప్రో కబడ్డీ లీగ్ సీజన్ 9లో, ఆయన తన పికెఎల్ కెరీర్‌లో 1500 కంటే ఎక్కువ రైడ్ పాయింట్లు సాధించిన లీగ్ చరిత్రలోనే మొదటి ఆటగాడిగా ఒక కొత్త అజేయమైన రికార్డును సృష్టించారు. 21 నవంబర్ 2022న హైదరాబాద్‌లోని గచ్చిబౌలి ఇండోర్ స్టేడియంలో గుజరాత్ జెయింట్స్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో ఆయన ఈ రికార్డును నెలకొల్పారు. ఆయన ప్రో-కబడ్డీ లీగ్ చరిత్రలోనే టాప్ స్కోరర్. కబడ్డీలో భారతీయ యువత ఉజ్వల భవిష్యత్తు కోసం ఆయన ఒక కబడ్డీ అకాడమీని ప్రారంభించారు. ఆయన కబడ్డీ అకాడమీ పేరు 'నర్వాల్ స్పోర్ట్స్ అకాడమీ'. ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌లో అత్యధిక మంది ఫాలోవర్లు ఉన్న కబడ్డీ ఆటగాడు ఆయనే. ప్రో కబడ్డీ లీగ్ సీజన్ 10లో, ప్రదీప్ నర్వాల్ 1600+ రైడ్ పాయింట్లతో అజేయమైన రికార్డును నెలకొల్పారు, 11 డిసెంబర్ 2023న బెంగళూరులోని శ్రీ కంఠీరవ ఇండోర్ స్టేడియంలో బెంగళూరు బుల్స్‌పై ఈ ఘనత సాధించిన ఏకైక ఆటగాడిగా నిలిచారు.<ref>{{Cite web |date=26 December 2023 |title=Pardeep Narwal - Kabaddi Player - Up Yoddhas |url=https://kabaddiakhada.com/pardeep-narwal-age-wife-total-raid-points/ |access-date=26 December 2023 |language=en-US}}</ref> '''అంతర్జాతీయ కెరీర్''' ప్రదీప్ నర్వాల్ 2016 నుండి భారత కబడ్డీ జట్టులో క్రమం తప్పకుండా ఆడుతున్నారు మరియు తాను ఆడిన నాలుగు టోర్నమెంట్లలో మూడింటిలో బంగారం సాధించారు. '''రిటైర్మెంట్ (పదవీ విరమణ)''' 2 జూన్ 2025న, [[2025 ప్రో కబడ్డీ లీగ్]] వేలంలో అమ్ముడుపోని కారణంగా, ప్రదీప్ నర్వాల్ 28 సంవత్సరాల వయస్సులో కబడ్డీ నుండి తన రిటైర్మెంట్‌ను ప్రకటించారు. == గౌరవాలు, పురస్కారాలు == '''పట్నా పైరేట్స్''' * [[ప్రో కబడ్డీ లీగ్]]: [[2016 ప్రో కబడ్డీ లీగ్ (జనవరి)|2016 జనవరి]], [[2016 ప్రో కబడ్డీ లీగ్ (జూన్)|2016 జూన్]], [[2017 ప్రో కబడ్డీ లీగ్|2017]] '''భారతదేశం''' * [[కబడ్డీ ప్రపంచ కప్ (ఇంటర్నేషనల్ కబడ్డీ ఫెడరేషన్)|కబడ్డీ ప్రపంచ కప్]]: [[2016 కబడ్డీ ప్రపంచ కప్ (ఇంటర్నేషనల్ కబడ్డీ ఫెడరేషన్)|2016]] * [[ఆసియా కబడ్డీ ఛాంపియన్‌షిప్]]: [[2017 ఆసియా కబడ్డీ ఛాంపియన్‌షిప్|2017]] * [[దుబాయ్ కబడ్డీ మాస్టర్స్]]: [[దుబాయ్ కబడ్డీ మాస్టర్స్|2018]] '''వ్యక్తిగత పురస్కారాలు''' * వివో ప్రో కబడ్డీ మోస్ట్ వాల్యూబుల్ ప్లేయర్ (మస్ట్ వాల్యూబుల్ ప్లేయర్) (2016, 2017)<ref name="Pardeep Narwal player profile"/> * బెస్ట్ రైడర్ అవార్డు (2017, 2018)<ref name="Pardeep Narwal player profile"/> * ఒక సీజన్‌లో అత్యధిక సూపర్ రైడ్లు<ref>{{Cite web |last=Kharade |first=Akash |date=30 August 2021 |title=PKL 2021: From Pardeep Narwal's 8-point raid to Pawan Sehrawat's 39 points in a match, all stats you need to know from PKL history - Inside Sport India |url=https://www.insidesport.in/pkl-2021-from-pardeep-narwals-8-point-raid-to-pawan-sehrawats-39-points-in-a-match-all-stats-you-need-to-know-from-pkl-history/ |access-date=16 October 2022 |website=www.insidesport.in |language=en-US}}</ref> * ఒకే రైడ్‌లో అత్యధిక టచ్ పాయింట్లు<ref>{{Cite web |last=Kharade |first=Akash |date=30 August 2021 |title=PKL 2021: From Pardeep Narwal's 8-point raid to Pawan Sehrawat's 39 points in a match, all stats you need to know from PKL history - Inside Sport India |url=https://www.insidesport.in/pkl-2021-from-pardeep-narwals-8-point-raid-to-pawan-sehrawats-39-points-in-a-match-all-stats-you-need-to-know-from-pkl-history/ |access-date=16 October 2022 |website=www.insidesport.in |language=en-US}}</ref> * పీకేఎల్ చరిత్రలో 1500 రైడ్ పాయింట్లు సాధించిన మొదటి ఆటగాడు (పికెఎల్ సీజన్ 9 లో గుజరాత్ జెయింట్స్ వర్సెస్ యుపి యోధా మ్యాచ్‌లో సాధించారు). [https://www.sportskeeda.com/amp/kabaddi/news-pro-kabaddi-2022-pardeep-narwal-becomes-first-raider-pkl-history-score-1500-raid-points 8] * 1700+ రైడ్ పాయింట్లతో పీకేఎల్ చరిత్రలోనే అత్యధిక రైడ్ పాయింట్లు సాధించిన రికార్డును కలిగి ఉన్నారు.<ref>{{Cite web |date=August 21, 2024 |title=Top PKL 2024 Players to Watch: Pardeep Narwal, Fazel & more |url=https://indicsports.com/pardeep-narwal-fazel-pawan-top-players-in-pkl-2024/ |access-date=September 25, 2024 |website=Indic Sports}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{InterSportStats|3000577957|Pardeep Narwal}} {{DEFAULTSORT:Narwal, Pardeep}} [[Category:1997 births]] [[Category:Living people]] [[Category:Indian male kabaddi players]] [[Category:Pro Kabaddi League players]] [[Category:Asian Games kabaddi players for India]] [[Category:Asian Games bronze medalists for India]] [[Category:Asian Games bronze medalists in kabaddi]] [[Category:Kabaddi players at the 2018 Asian Games]] [[Category:Medalists at the 2018 Asian Games]] [[Category:South Asian Games gold medalists for India]] [[Category:South Asian Games medalists in kabaddi]] [[Category:Kabaddi players from Haryana]] [[Category:People from Sonipat district]] [[Category:21st-century Indian sportsmen]] 7vv2xck3k325i3dqp48se7ipzcthxkf 0 500125 4890967 2026-06-25T14:16:30Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1330053401|Gabby Sutcliffe]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4890967 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Gabby Sutcliffe|female=true|image=2022–23 WNCL WA v ACT 22-09-25 Sutcliffe (03).jpg|caption=Sutcliffe bowling for the [[ACT Meteors|ACT]] in September 2022|alt=Sutcliffe bowling for the ACT in September 2022|country=Australia|full_name=Gabrielle Joy Sutcliffe|birth_date={{birth date and age|2002|4|11|df=yes}}|birth_place=[[Corowa]], [[New South Wales]], Australia|nickname=|heightft=|heightinch=|heightm=|batting=Right-handed|bowling=Right-arm [[Fast bowling|medium]]|role=[[Bowling (cricket)|Bowler]]|family=|international=|club1=[[Sydney Thunder (WBBL)|Sydney Thunder]]|year1=2020/21|club2=[[ACT Meteors|Australian Capital Territory]]|year2={{nowrap|2020/21–present}}|columns=2|column1=[[List A cricket|WLA]]|matches1=33|runs1=199|bat avg1=13.26|100s/50s1=0/0|top score1=26*|deliveries1=1,246|wickets1=32|bowl avg1=34.59|fivefor1=0|tenfor1=0|best bowling1=4/35|catches/stumpings1=9/–|column2=[[Twenty20|WT20]]|matches2=6|runs2=1|bat avg2=1.00|100s/50s2=0/0|top score2=1|deliveries2=96|wickets2=7|bowl avg2=13.71|fivefor2=–|tenfor2=–|best bowling2=2/20|catches/stumpings2=0/–|date=29 December 2025|source=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1962/1962158/1962158.html CricketArchive}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> '''గాబ్రియెల్ జాయ్ "గాబీ" సట్క్లిఫ్ఫ్''' (జననం 11 ఏప్రిల్ 2002) ఆస్ట్రేలియన్ [[క్రికెట్|క్రికెటర్]]. ఈమె ఉమెన్స్ నేషనల్ క్రికెట్ లీగ్ (WNCL)లో ACT మెటియోర్స్ తరపున కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|మీడియం పేస్]] [[బౌలింగ్ (క్రికెట్)|బౌలర్‌గా]], కుడిచేతి [[బ్యాటింగ్ (క్రికెట్)|బ్యాటర్‌గా]] ఆడుతుంది.<ref>{{Cite web|title=Gabrielle Sutcliffe|url=https://www.espncricinfo.com/australia/content/player/1237869.html|access-date=3 March 2021|website=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{Cite web|title=Abode Hotels ACT Meteors|url=https://www.cricketact.com.au/teams/meteors|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321174801/https://www.cricketact.com.au/teams/meteors|archive-date=21 March 2019|access-date=25 March 2021|website=Cricket ACT|publisher=Cricket Network}}</ref> ఈమె 2020–21 WBBL సీజన్‌లో [[సిడ్నీ థండర్ మహిళల బిగ్ బాష్ లీగ్|సిడ్నీ థండర్]] తరపున ఒక మ్యాచ్ ఆడింది, కానీ బ్యాటింగ్ లేదా బౌలింగ్ చేయవలసిన అవసరం రాలేదు.<ref>{{Cite web|title=Women's Big Bash League, 2020/21 - Sydney Thunder Women: Batting and bowling averages|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=13693;team=5639;type=tournament|access-date=3 December 2020|website=ESPNcricinfo}}</ref> ఈమె 7 మార్చి 2021న మెటియోర్స్ తరపున అరంగేట్రం చేసింది, న్యూ సౌత్ వేల్స్ బ్రేకర్స్‌పై 66 పరుగులకు మూడు వికెట్లు తీసుకుంది.<ref>{{Cite web|date=7 March 2021|title=Australian Capital Territory Women v New South Wales Women|url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/1165/1165896.html|access-date=10 March 2021|website=CricketArchive}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}}{{Authority control}} == బాహ్య లింకులు == {{Commons category-inline}} * Gabby Sutcliffe at ESPNcricinfo * Gabby Sutcliffe at CricketArchive (subscription required) * [https://www.cricket.com.au/players/gabrielle-sutcliffe/WXpkhgE-Wk-RimnHxqK6fg Gabby Sutcliffe] at Cricket Australia [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:2002 జననాలు]] klvxzgpa54qom7ba1n76p7pa7p5kd95 0 500126 4890978 2026-06-25T15:36:23Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1315189678|Rebecca Carter]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4890978 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Rebecca Carter|female=true|image=2022–23 WNCL WA v ACT 22-09-25 Carter (01).jpg|caption=Carter batting for the [[ACT Meteors|ACT]] in September 2022|alt=Carter batting for the ACT in September 2022|country=Australia|full_name=Rebecca Lee Carter|birth_date={{Birth date and age|1996|07|16|df=yes}}|birth_place=[[Wantirna, Victoria|Wantirna]], [[Victoria (Australia)|Victoria]], Australia|batting=Left-handed|bowling=Right-arm [[Fast bowling|medium]]|role=[[Batting (cricket)|Batter]]|family=|international=|club1=[[Melbourne Renegades (WBBL)|Melbourne Renegades]]|year1=2020/21|club2=[[ACT Meteors|Australian Capital Territory]]|year2={{nowrap|2020/21–2023/24}}|columns=2|hidedeliveries=true|column1=[[List A cricket|List A]]|matches1=29|runs1=620|bat avg1=22.96|100s/50s1=0/3|top score1=65|catches/stumpings1=12/–|column2=[[Twenty20]]|matches2=1|runs2=2|bat avg2=2.00|100s/50s2=0/0|top score2=2|catches/stumpings2=0/–|date=5 October|year=2025|source=https://cricketarchive.com/Archive/Players/955/955140/955140.html CricketArchive}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> '''రెబెక్కా లీ కార్టర్''' (జననం 16 జూలై 1996) ఆస్ట్రేలియన్ మాజీ [[క్రికెట్|క్రికెటర్]]. ఈమె ఉమెన్స్ నేషనల్ క్రికెట్ లీగ్ (WNCL)లో ACT మెటియోర్స్ తరఫున ఎడమచేతి వాటం [[బ్యాటింగ్ (క్రికెట్)|బ్యాటర్‌గా]], అప్పుడప్పుడు కుడిచేతి [[ఫాస్ట్ బౌలింగు|మీడియం పేస్]] [[బౌలింగ్ (క్రికెట్)|బౌలర్‌గా]] ఆడింది.<ref>{{Cite web|title=Rebecca Carter|url=https://www.espncricinfo.com/australia/content/player/1239710.html|access-date=28 February 2021|website=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{Cite web|title=Abode Hotels ACT Meteors|url=https://www.cricketact.com.au/teams/meteors|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321174801/https://www.cricketact.com.au/teams/meteors|archive-date=21 March 2019|access-date=24 March 2021|website=Cricket ACT|publisher=Cricket Network}}</ref> ఈమె 2020–21 WBBL సీజన్‌లో మెల్బోర్న్ రెనెగేడ్స్ తరఫున ఒక మ్యాచ్ ఆడి, రెండు పరుగులు చేసింది.<ref>{{Cite web|title=Women's Big Bash League, 2020/21 - Melbourne Renegades Women: Batting and bowling averages|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=13693;team=5645;type=tournament|access-date=3 December 2020|website=ESPNcricinfo}}</ref> ఈమె 2020–21 సీజన్‌లో WNCLలో అరంగేట్రం చేసి, ఐదు మ్యాచ్‌లలో 62 పరుగులు చేసింది.<ref>{{Cite web|date=30 January 2021|title=Australian Capital Territory Women v Queensland Women|url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/1165/1165889.html|access-date=24 March 2021|website=CricketArchive}}</ref><ref>{{Cite web|title=Women's National Cricket League, 2020/21 - Australian Capital Territory Women: Batting and Bowling averages|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=13852;team=257;type=tournament|access-date=24 March 2021|website=ESPNcricinfo}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}}{{Authority control}} == బాహ్య లింకులు == {{Commons category-inline|Rebecca Carter (cricketer)}} * {{ESPNcricinfo|id=1239710}} [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1996 జననాలు]] m1jksnh7anvmla397o3oozgk8ogdu0i 0 500127 4890983 2026-06-25T16:43:03Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1270401917|Emma Manix-Geeves]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4890983 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Emma Manix-Geeves|female=true|image=2019–20 WBBL PS v HH 19-12-01 Manix-Geeves (01).jpg|caption=Manix-Geeves playing for [[Hobart Hurricanes (WBBL)|Hobart Hurricanes]]|country=Australia|international=|full_name=|birth_date={{birth date and age|2000|8|12|df=yes}}|birth_place=|death_date=|death_place=|batting=Right-handed|bowling=Right-arm [[Off spin|off break]]|role=[[Wicket-keeper]]|oneodi=|odidebutdate=|odidebutyear=|odidebutagainst=|odicap=|lastodidate=|lastodiyear=|lastodiagainst=|oneT20I=|T20Idebutdate=|T20Idebutyear=|T20Idebutagainst=|T20Icap=|lastT20Idate=|lastT20Iyear=|lastT20Iagainst=|club1=[[Tasmanian Tigers (women's cricket)|Tasmania]]|year1={{nowrap|2018/19–present}}|club2=[[Hobart Hurricanes (WBBL)|Hobart Hurricanes]]|year2=2019/20|club3=[[Hobart Hurricanes (WBBL)|Hobart Hurricanes]]|year3=2022/23–present|columns=2|hidedeliveries=true|column1=[[List A cricket|WLA]]|matches1=47|runs1=926|bat avg1=26.76|100s/50s1=1/6|top score1=104[[not out|*]]|deliveries1=|wickets1=|bowl avg1=|fivefor1=|tenfor1=|best bowling1=|catches/stumpings1=12/5|column2=[[Women's Twenty20|WT20]]|matches2=13|runs2=81|bat avg2=–|100s/50s2=0/0|top score2=28*|deliveries2=|wickets2=|bowl avg2=|fivefor2=|tenfor2=|best bowling2=|catches/stumpings2=1/1|source=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1381/1381037/1381037.html CricketArchive|date=26 July 2022}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> '''ఎమ్మా మానిక్స్-గీవ్స్''' (జననం 12 ఆగస్టు 2000) ఆస్ట్రేలియన్ [[క్రికెట్|క్రికెటర్]]. ఈమె మహిళల జాతీయ క్రికెట్ లీగ్ (WNCL)లో టాస్మానియన్ టైగర్స్ తరపున కుడిచేతి వాటం [[బ్యాటింగ్ (క్రికెట్)|బ్యాటర్‌గా]], [[వికెట్-కీపర్|వికెట్ కీపర్‌గా]] ఆడుతుంది.<ref>{{Cite web|title=Emma Manix-Geeves|url=https://www.espncricinfo.com/australia/content/player/1148577.html|access-date=19 March 2021|publisher=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tasmanian Tigers Women|url=https://www.crickettas.com.au/teams/tasmanian-tiger-women|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519154900/https://www.crickettas.com.au/teams/tasmanian-tiger-women|archive-date=19 May 2022|access-date=19 March 2021|publisher=Cricket Tasmania}}</ref> ఈమె 22 సెప్టెంబర్ 2019న వెస్ట్రన్ ఆస్ట్రేలియాపై టాస్మానియా తరపున అరంగేట్రం చేసి, ఒక స్టంపింగ్ చేసి, రెండు పరుగులు చేసింది.<ref>{{Cite web|date=22 September 2019|title=Tasmania Women v Western Australia Women|url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/1118/1118195.html|access-date=19 March 2021|publisher=CricketArchive}}</ref> ఈమె 2019–20 మహిళల బిగ్ బాష్ లీగ్ సీజన్‌లో హోబర్ట్ హరికేన్స్ జట్టులో సభ్యురాలిగా ఉండి, ఐదు మ్యాచ్‌లలో ఆడింది.<ref>{{Cite web|title=Emma Manix-Geeves|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1381/1381037/1381037.html|access-date=19 March 2021|publisher=CricketArchive}}</ref><ref>{{Cite web|title=Women's Big Bash League, 2020/21 - Hobart Hurricanes Women: Batting and bowling averages|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=13102;team=5649;type=tournament|access-date=3 December 2020|website=ESPNcricinfo}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}}{{Authority control}} == బాహ్య లింకులు == {{Commons category-inline}} * {{ESPNcricinfo|id=1148577}} * Emma Manix-Geeves at CricketArchive (subscription required) [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:2000 జననాలు]] 1244msz0ksp8mz1r2qbglqrf11gpsfq 0 500128 4890989 2026-06-25T17:27:49Z స్వరలాసిక 13980 [[WP:AES|←]]Created page with ''''బ్యారీ స్ట్రాచన్ గార్డినర్''' (Barry Strachan Gardiner, జననం: 10 మార్చి 1957) బ్రిటిష్ లేబర్ పార్టీ రాజకీయ నాయకుడు. 1997 నుండి బ్రిటిష్ పార్లమెంట్ సభ్యునిగా సేవలందిస్తున్నాడు. 1997 నుండి 2024 వరకు బ్రె...' 4890989 wikitext text/x-wiki '''బ్యారీ స్ట్రాచన్ గార్డినర్''' (Barry Strachan Gardiner, జననం: 10 మార్చి 1957) బ్రిటిష్ లేబర్ పార్టీ రాజకీయ నాయకుడు. 1997 నుండి బ్రిటిష్ పార్లమెంట్ సభ్యునిగా సేవలందిస్తున్నాడు. 1997 నుండి 2024 వరకు బ్రెంట్ నార్త్ నియోజకవర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహించగా, 2024 నుండి బ్రెంట్ వెస్ట్ నియోజకవర్గానికి ఎంపీగా కొనసాగుతున్నాడు. టోనీ బ్లెయిర్ ప్రభుత్వంలో జూనియర్ మంత్రిగా పనిచేయడంతో పాటు, జెరెమీ కార్బిన్ నాయకత్వంలోని ప్రతిపక్ష లేబర్ పార్టీ షాడో కేబినెట్‌లో అంతర్జాతీయ వాణిజ్య శాఖ షాడో కార్యదర్శిగా కూడా సేవలందించాడు. == ప్రారంభ జీవితం, విద్య == గార్డినర్ 1957 మార్చి 10న స్కాట్లాండ్‌లోని గ్లాస్గోలో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి జాన్ గార్డినర్ ఒలింపిక్ ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు. చిన్నతనంలోనే తండ్రిని కోల్పోయిన గార్డినర్, తరువాత తన తల్లిని కూడా క్యాన్సర్ కారణంగా కోల్పోయాడు. గ్లాస్గో హై స్కూల్ మరియు హెర్ట్‌ఫోర్డ్‌షైర్‌లోని హేలీబరీ అండ్ ఇంపీరియల్ సర్వీస్ కాలేజీలో విద్యనభ్యసించాడు. అనంతరం యూనివర్సిటీ ఆఫ్ సెయింట్ ఆండ్రూస్‌లో మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ పట్టా పొందాడు. తరువాత అమెరికాలోని [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]]లో తత్వశాస్త్రాన్ని అభ్యసించి, కార్పస్ క్రిస్టి కాలేజ్, కేంబ్రిడ్జ్ లో పరిశోధన చేశాడు. యువకుడిగా ఉన్నప్పుడు ఆయన ఎపిస్కోపల్ పూజారిగా మారాలని భావించాడు. అనంతరం ప్రజాస్వామ్య సామ్యవాదం మరియు క్రైస్తవ సామ్యవాద భావజాలాల వైపు ఆకర్షితుడయ్యాడు. ## స్థానిక రాజకీయ జీవితం 1988లో గార్డినర్ కేంబ్రిడ్జ్ సిటీ కౌన్సిల్‌కు కౌన్సిలర్‌గా ఎన్నికయ్యాడు. 1992లో కేంబ్రిడ్జ్ నగర మేయర్‌గా ఎన్నికై, ఆ నగర చరిత్రలో అతి పిన్న వయస్కుడైన మేయర్‌గా నిలిచాడు. 1994 వరకు స్థానిక పాలనలో కొనసాగి, అనంతరం నౌకాయాన బీమా మరియు మధ్యవర్తిత్వ (Arbitration) రంగాల్లో పనిచేశాడు. == పార్లమెంటరీ జీవితం == === పార్లమెంట్ సభ్యుడిగా === 1997 సాధారణ ఎన్నికల్లో బ్రెంట్ నార్త్ నియోజకవర్గం నుండి లేబర్ పార్టీ అభ్యర్థిగా విజయం సాధించి తొలిసారి హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్‌కు ఎన్నికయ్యాడు. ఆ తరువాత జరిగిన ప్రతి సాధారణ ఎన్నికలోనూ తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు. 2024లో నియోజకవర్గాల పునర్వ్యవస్థీకరణ అనంతరం బ్రెంట్ వెస్ట్ నియోజకవర్గానికి ఎంపీగా ఎన్నికయ్యాడు. === ప్రభుత్వ పదవులు === టోనీ బ్లెయిర్ నాయకత్వంలోని లేబర్ ప్రభుత్వంలో గార్డినర్ పలు శాఖల్లో జూనియర్ మంత్రిగా పనిచేశాడు: * ఉత్తర ఐర్లాండ్ వ్యవహారాల పార్లమెంటరీ అండర్-సెక్రటరీ (2004–2005) * డెలివరీ అండ్ ఎఫిషియెన్సీ పార్లమెంటరీ అండర్-సెక్రటరీ (2005–2006) * బయోడైవర్సిటీ, ల్యాండ్‌స్కేప్ మరియు గ్రామీణ వ్యవహారాల పార్లమెంటరీ అండర్-సెక్రటరీ (2006–2007) === ప్రతిపక్ష రాజకీయాలు === ప్రతిపక్షంలో ఉన్న సమయంలో పర్యావరణం, వాతావరణ మార్పు, సహజ వనరులు, శక్తి రంగాలకు సంబంధించిన బాధ్యతలను నిర్వహించాడు. 2016లో కొంతకాలం షాడో ఎనర్జీ అండ్ క్లైమేట్ చేంజ్ కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. అనంతరం 2016 నుండి 2020 వరకు షాడో సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ ట్రేడ్ మరియు షాడో మినిస్టర్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ క్లైమేట్ చేంజ్ హోదాల్లో సేవలందించాడు. == భారతదేశంతో సంబంధాలు == గార్డినర్ చాలాకాలం పాటు ''లేబర్ ఫ్రెండ్స్ ఆఫ్ ఇండియా'' సంస్థకు అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించాడు. భారతదేశం–బ్రిటన్ సంబంధాల అభివృద్ధికి కృషి చేసినందుకు భారత ప్రభుత్వం 2020లో ఆయనకు [[పద్మశ్రీ పురస్కారం]] ప్రదానం చేసింది. విదేశీ రాజకీయ నాయకుడిగా ఈ గౌరవాన్ని పొందిన కొద్దిమందిలో ఆయన ఒకడు. == రాజకీయ అభిప్రాయాలు == గార్డినర్ పర్యావరణ పరిరక్షణ, వాతావరణ మార్పు నియంత్రణ, కార్బన్ ఉద్గారాల తగ్గింపు వంటి అంశాలపై గట్టిగా వాదించే రాజకీయ నాయకుడిగా గుర్తింపు పొందాడు. బ్రిటన్ విద్యుత్ ఉత్పత్తి రంగంలో కార్బన్ ఉద్గారాల తగ్గింపుకు సంబంధించిన చట్ట సవరణలను కూడా ప్రతిపాదించాడు. == వ్యక్తిగత జీవితం == గార్డినర్ భార్య కరోలిన్ ఆన్ స్మిత్. వీరికి నలుగురు సంతానం ఉన్నారు. ఆయన కుమారుడు జేకబ్ గార్డినర్-స్మిత్ ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు. == గౌరవాలు == * [[పద్మశ్రీ పురస్కారం|పద్మశ్రీ]] – భారత ప్రభుత్వం, 2020. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{Authority control}} r6l86427q56byai0jxp9jq7zqx82pqg 4890992 4890989 2026-06-25T17:29:31Z స్వరలాసిక 13980 /* ప్రారంభ జీవితం, విద్య */ 4890992 wikitext text/x-wiki '''బ్యారీ స్ట్రాచన్ గార్డినర్''' (Barry Strachan Gardiner, జననం: 10 మార్చి 1957) బ్రిటిష్ లేబర్ పార్టీ రాజకీయ నాయకుడు. 1997 నుండి బ్రిటిష్ పార్లమెంట్ సభ్యునిగా సేవలందిస్తున్నాడు. 1997 నుండి 2024 వరకు బ్రెంట్ నార్త్ నియోజకవర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహించగా, 2024 నుండి బ్రెంట్ వెస్ట్ నియోజకవర్గానికి ఎంపీగా కొనసాగుతున్నాడు. టోనీ బ్లెయిర్ ప్రభుత్వంలో జూనియర్ మంత్రిగా పనిచేయడంతో పాటు, జెరెమీ కార్బిన్ నాయకత్వంలోని ప్రతిపక్ష లేబర్ పార్టీ షాడో కేబినెట్‌లో అంతర్జాతీయ వాణిజ్య శాఖ షాడో కార్యదర్శిగా కూడా సేవలందించాడు. == ప్రారంభ జీవితం, విద్య == గార్డినర్ 1957 మార్చి 10న స్కాట్లాండ్‌లోని గ్లాస్గోలో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి జాన్ గార్డినర్ ఒలింపిక్ ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు. చిన్నతనంలోనే తండ్రిని కోల్పోయిన గార్డినర్, తరువాత తన తల్లిని కూడా క్యాన్సర్ కారణంగా కోల్పోయాడు. గ్లాస్గో హై స్కూల్ మరియు హెర్ట్‌ఫోర్డ్‌షైర్‌లోని హేలీబరీ అండ్ ఇంపీరియల్ సర్వీస్ కాలేజీలో విద్యనభ్యసించాడు. అనంతరం యూనివర్సిటీ ఆఫ్ సెయింట్ ఆండ్రూస్‌లో మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ పట్టా పొందాడు. తరువాత అమెరికాలోని [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]]లో తత్వశాస్త్రాన్ని అభ్యసించి, కార్పస్ క్రిస్టి కాలేజ్, కేంబ్రిడ్జ్ లో పరిశోధన చేశాడు. యువకుడిగా ఉన్నప్పుడు ఆయన ఎపిస్కోపల్ పూజారిగా మారాలని భావించాడు. అనంతరం ప్రజాస్వామ్య సామ్యవాదం మరియు క్రైస్తవ సామ్యవాద భావజాలాల వైపు ఆకర్షితుడయ్యాడు. ==స్థానిక రాజకీయ జీవితం== 1988లో గార్డినర్ కేంబ్రిడ్జ్ సిటీ కౌన్సిల్‌కు కౌన్సిలర్‌గా ఎన్నికయ్యాడు. 1992లో కేంబ్రిడ్జ్ నగర మేయర్‌గా ఎన్నికై, ఆ నగర చరిత్రలో అతి పిన్న వయస్కుడైన మేయర్‌గా నిలిచాడు. 1994 వరకు స్థానిక పాలనలో కొనసాగి, అనంతరం నౌకాయాన బీమా మరియు మధ్యవర్తిత్వ (Arbitration) రంగాల్లో పనిచేశాడు. == పార్లమెంటరీ జీవితం == === పార్లమెంట్ సభ్యుడిగా === 1997 సాధారణ ఎన్నికల్లో బ్రెంట్ నార్త్ నియోజకవర్గం నుండి లేబర్ పార్టీ అభ్యర్థిగా విజయం సాధించి తొలిసారి హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్‌కు ఎన్నికయ్యాడు. ఆ తరువాత జరిగిన ప్రతి సాధారణ ఎన్నికలోనూ తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు. 2024లో నియోజకవర్గాల పునర్వ్యవస్థీకరణ అనంతరం బ్రెంట్ వెస్ట్ నియోజకవర్గానికి ఎంపీగా ఎన్నికయ్యాడు. === ప్రభుత్వ పదవులు === టోనీ బ్లెయిర్ నాయకత్వంలోని లేబర్ ప్రభుత్వంలో గార్డినర్ పలు శాఖల్లో జూనియర్ మంత్రిగా పనిచేశాడు: * ఉత్తర ఐర్లాండ్ వ్యవహారాల పార్లమెంటరీ అండర్-సెక్రటరీ (2004–2005) * డెలివరీ అండ్ ఎఫిషియెన్సీ పార్లమెంటరీ అండర్-సెక్రటరీ (2005–2006) * బయోడైవర్సిటీ, ల్యాండ్‌స్కేప్ మరియు గ్రామీణ వ్యవహారాల పార్లమెంటరీ అండర్-సెక్రటరీ (2006–2007) === ప్రతిపక్ష రాజకీయాలు === ప్రతిపక్షంలో ఉన్న సమయంలో పర్యావరణం, వాతావరణ మార్పు, సహజ వనరులు, శక్తి రంగాలకు సంబంధించిన బాధ్యతలను నిర్వహించాడు. 2016లో కొంతకాలం షాడో ఎనర్జీ అండ్ క్లైమేట్ చేంజ్ కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. అనంతరం 2016 నుండి 2020 వరకు షాడో సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ ట్రేడ్ మరియు షాడో మినిస్టర్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ క్లైమేట్ చేంజ్ హోదాల్లో సేవలందించాడు. == భారతదేశంతో సంబంధాలు == గార్డినర్ చాలాకాలం పాటు ''లేబర్ ఫ్రెండ్స్ ఆఫ్ ఇండియా'' సంస్థకు అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించాడు. భారతదేశం–బ్రిటన్ సంబంధాల అభివృద్ధికి కృషి చేసినందుకు భారత ప్రభుత్వం 2020లో ఆయనకు [[పద్మశ్రీ పురస్కారం]] ప్రదానం చేసింది. విదేశీ రాజకీయ నాయకుడిగా ఈ గౌరవాన్ని పొందిన కొద్దిమందిలో ఆయన ఒకడు. == రాజకీయ అభిప్రాయాలు == గార్డినర్ పర్యావరణ పరిరక్షణ, వాతావరణ మార్పు నియంత్రణ, కార్బన్ ఉద్గారాల తగ్గింపు వంటి అంశాలపై గట్టిగా వాదించే రాజకీయ నాయకుడిగా గుర్తింపు పొందాడు. బ్రిటన్ విద్యుత్ ఉత్పత్తి రంగంలో కార్బన్ ఉద్గారాల తగ్గింపుకు సంబంధించిన చట్ట సవరణలను కూడా ప్రతిపాదించాడు. == వ్యక్తిగత జీవితం == గార్డినర్ భార్య కరోలిన్ ఆన్ స్మిత్. వీరికి నలుగురు సంతానం ఉన్నారు. ఆయన కుమారుడు జేకబ్ గార్డినర్-స్మిత్ ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు. == గౌరవాలు == * [[పద్మశ్రీ పురస్కారం|పద్మశ్రీ]] – భారత ప్రభుత్వం, 2020. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{Authority control}} sc9h0udedxxa323ig3v1vdpyw83ehyh 4891212 4890992 2026-06-26T10:05:25Z స్వరలాసిక 13980 4891212 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = బ్యారీ గార్డినర్ | honorific_suffix = MP | image = Official portrait of Barry Gardiner MP crop 2, 2024.jpg | caption = 2024లో బ్యారీ గార్డినర్ | office2 = [[Parliamentary Under-Secretary of State for Biodiversity, Landscape and Rural Affairs]] | prime_minister2 = [[Tony Blair]] | predecessor2 = [[Jim Knight]] | successor2 = [[Jonathan Shaw (politician)|Jonathan Shaw]] | term_start2 = 5 May 2006 | term_end2 = 28 June 2007 | office3 = [[Department of Trade and Industry (United Kingdom)|Parliamentary Under-Secretary of State for Delivery and Efficiency]] | prime_minister3 = [[Tony Blair]] | predecessor3 = [[Nigel Griffiths]] | successor3 = ''Office abolished'' | term_start3 = 10 May 2005 | term_end3 = 5 May 2006 | office4 = [[Parliamentary Under-Secretary of State for Northern Ireland]] | prime_minister4 = [[Tony Blair]] | term_start4 = 2 April 2004 | term_end4 = 10 May 2005 | predecessor4 = [[Jane Kennedy (politician)|Jane Kennedy]] | successor4 = [[Jeff Rooker]] | office9 = [[Member of Parliament (United Kingdom)|Member of Parliament]]<br />for [[Brent West]]<br/>{{nobold|[[Brent North]] (1997–2024)}} | term_start9 = 1 May 1997 | term_end9 = | predecessor9 = [[Rhodes Boyson]] | successor9 = | majority9 = 3,793 (9.2%) {{collapsed infobox section begin | last = yes | Shadow portfolios | titlestyle = border:1px dashed lightgrey}} {{Infobox officeholder | embed = yes | office = [[Shadow Secretary of State]] | subterm = 2016–2020 | suboffice = [[Shadow Secretary of State for International Trade|International Trade]] | subterm1 = 2016 | suboffice1 = [[Shadow Secretary of State for Energy and Climate Change|Energy and Climate Change]] | office2 = [[Frontbencher|Shadow Minister]] | subterm2 = 2016–2020 | suboffice2 = [[Department for Business, Energy and Industrial Strategy|International Climate Change]] | subterm3 = 2015–2016 | suboffice3 = [[Department of Energy and Climate Change|Energy and Climate Change]] | subterm4 = 2013–2015 | suboffice4 = [[Department for Environment, Food and Rural Affairs|Natural Environment and Fisheries]] {{collapsed infobox section end}}}} | birth_name = బ్యారీ స్ట్రాచన్ గార్డినర్<ref>{{London Gazette |issue=61961 |supp= |page=11776 |date=19 June 2017}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1957|3|10|df=y}} | birth_place = [[Glasgow]], Scotland | death_date = | death_place = | party = [[Labour Party (UK)|Labour]] | spouse = | children = 4 | alma_mater = {{ubl|[[The High School of Glasgow]]|[[University of St Andrews]]|[[Harvard University]]|[[Corpus Christi College, Cambridge]]}} | website = {{Official website}} }} '''బ్యారీ స్ట్రాచన్ గార్డినర్''' (Barry Strachan Gardiner, జననం: 10 మార్చి 1957) బ్రిటిష్ లేబర్ పార్టీ రాజకీయ నాయకుడు. 1997 నుండి బ్రిటిష్ పార్లమెంట్ సభ్యునిగా సేవలందిస్తున్నాడు. 1997 నుండి 2024 వరకు బ్రెంట్ నార్త్ నియోజకవర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహించగా, 2024 నుండి బ్రెంట్ వెస్ట్ నియోజకవర్గానికి ఎంపీగా కొనసాగుతున్నాడు. టోనీ బ్లెయిర్ ప్రభుత్వంలో జూనియర్ మంత్రిగా పనిచేయడంతో పాటు, జెరెమీ కార్బిన్ నాయకత్వంలోని ప్రతిపక్ష లేబర్ పార్టీ షాడో కేబినెట్‌లో అంతర్జాతీయ వాణిజ్య శాఖ షాడో కార్యదర్శిగా కూడా సేవలందించాడు. == ప్రారంభ జీవితం, విద్య == గార్డినర్ 1957 మార్చి 10న స్కాట్లాండ్‌లోని గ్లాస్గోలో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి జాన్ గార్డినర్ ఒలింపిక్ ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు. చిన్నతనంలోనే తండ్రిని కోల్పోయిన గార్డినర్, తరువాత తన తల్లిని కూడా క్యాన్సర్ కారణంగా కోల్పోయాడు. గ్లాస్గో హై స్కూల్ మరియు హెర్ట్‌ఫోర్డ్‌షైర్‌లోని హేలీబరీ అండ్ ఇంపీరియల్ సర్వీస్ కాలేజీలో విద్యనభ్యసించాడు. అనంతరం యూనివర్సిటీ ఆఫ్ సెయింట్ ఆండ్రూస్‌లో మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ పట్టా పొందాడు. తరువాత అమెరికాలోని [[హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం]]లో తత్వశాస్త్రాన్ని అభ్యసించి, కార్పస్ క్రిస్టి కాలేజ్, కేంబ్రిడ్జ్ లో పరిశోధన చేశాడు. యువకుడిగా ఉన్నప్పుడు ఆయన ఎపిస్కోపల్ పూజారిగా మారాలని భావించాడు. అనంతరం ప్రజాస్వామ్య సామ్యవాదం మరియు క్రైస్తవ సామ్యవాద భావజాలాల వైపు ఆకర్షితుడయ్యాడు. ==స్థానిక రాజకీయ జీవితం== 1988లో గార్డినర్ కేంబ్రిడ్జ్ సిటీ కౌన్సిల్‌కు కౌన్సిలర్‌గా ఎన్నికయ్యాడు. 1992లో కేంబ్రిడ్జ్ నగర మేయర్‌గా ఎన్నికై, ఆ నగర చరిత్రలో అతి పిన్న వయస్కుడైన మేయర్‌గా నిలిచాడు. 1994 వరకు స్థానిక పాలనలో కొనసాగి, అనంతరం నౌకాయాన బీమా మరియు మధ్యవర్తిత్వ (Arbitration) రంగాల్లో పనిచేశాడు. == పార్లమెంటరీ జీవితం == === పార్లమెంట్ సభ్యుడిగా === 1997 సాధారణ ఎన్నికల్లో బ్రెంట్ నార్త్ నియోజకవర్గం నుండి లేబర్ పార్టీ అభ్యర్థిగా విజయం సాధించి తొలిసారి హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్‌కు ఎన్నికయ్యాడు. ఆ తరువాత జరిగిన ప్రతి సాధారణ ఎన్నికలోనూ తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు. 2024లో నియోజకవర్గాల పునర్వ్యవస్థీకరణ అనంతరం బ్రెంట్ వెస్ట్ నియోజకవర్గానికి ఎంపీగా ఎన్నికయ్యాడు. === ప్రభుత్వ పదవులు === టోనీ బ్లెయిర్ నాయకత్వంలోని లేబర్ ప్రభుత్వంలో గార్డినర్ పలు శాఖల్లో జూనియర్ మంత్రిగా పనిచేశాడు: * ఉత్తర ఐర్లాండ్ వ్యవహారాల పార్లమెంటరీ అండర్-సెక్రటరీ (2004–2005) * డెలివరీ అండ్ ఎఫిషియెన్సీ పార్లమెంటరీ అండర్-సెక్రటరీ (2005–2006) * బయోడైవర్సిటీ, ల్యాండ్‌స్కేప్ మరియు గ్రామీణ వ్యవహారాల పార్లమెంటరీ అండర్-సెక్రటరీ (2006–2007) === ప్రతిపక్ష రాజకీయాలు === ప్రతిపక్షంలో ఉన్న సమయంలో పర్యావరణం, వాతావరణ మార్పు, సహజ వనరులు, శక్తి రంగాలకు సంబంధించిన బాధ్యతలను నిర్వహించాడు. 2016లో కొంతకాలం షాడో ఎనర్జీ అండ్ క్లైమేట్ చేంజ్ కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. అనంతరం 2016 నుండి 2020 వరకు షాడో సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ ట్రేడ్ మరియు షాడో మినిస్టర్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ క్లైమేట్ చేంజ్ హోదాల్లో సేవలందించాడు. == భారతదేశంతో సంబంధాలు == గార్డినర్ చాలాకాలం పాటు ''లేబర్ ఫ్రెండ్స్ ఆఫ్ ఇండియా'' సంస్థకు అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించాడు. భారతదేశం–బ్రిటన్ సంబంధాల అభివృద్ధికి కృషి చేసినందుకు భారత ప్రభుత్వం 2020లో ఆయనకు [[పద్మశ్రీ పురస్కారం]] ప్రదానం చేసింది. విదేశీ రాజకీయ నాయకుడిగా ఈ గౌరవాన్ని పొందిన కొద్దిమందిలో ఆయన ఒకడు. == రాజకీయ అభిప్రాయాలు == గార్డినర్ పర్యావరణ పరిరక్షణ, వాతావరణ మార్పు నియంత్రణ, కార్బన్ ఉద్గారాల తగ్గింపు వంటి అంశాలపై గట్టిగా వాదించే రాజకీయ నాయకుడిగా గుర్తింపు పొందాడు. బ్రిటన్ విద్యుత్ ఉత్పత్తి రంగంలో కార్బన్ ఉద్గారాల తగ్గింపుకు సంబంధించిన చట్ట సవరణలను కూడా ప్రతిపాదించాడు. == వ్యక్తిగత జీవితం == గార్డినర్ భార్య కరోలిన్ ఆన్ స్మిత్. వీరికి నలుగురు సంతానం ఉన్నారు. ఆయన కుమారుడు జేకబ్ గార్డినర్-స్మిత్ ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు. == గౌరవాలు == * [[పద్మశ్రీ పురస్కారం|పద్మశ్రీ]] – భారత ప్రభుత్వం, 2020. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} {{Authority control}} trgrzqvfgaqtzt7i1fptqd5llc3b9cy 3 500129 4890991 2026-06-25T17:28:04Z J ansari 57792 J ansari, [[వాడుకరి చర్చ:Aung Aoyan]] పేజీని [[వాడుకరి చర్చ:Newborn Aung]] కు తరలించారు: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Aung Aoyan|Aung Aoyan]]" to "[[Special:CentralAuth/Newborn Aung|Newborn Aung]]" 4890991 wikitext text/x-wiki #దారిమార్పు [[వాడుకరి చర్చ:Newborn Aung]] qxnwal15ydx4ovura41o58pszcutk0n 0 500130 4890993 2026-06-25T17:50:17Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1274897395|Kath Hempenstall]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4890993 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=Kath Hempenstall|female=true|image=|country=Australia|international=|full_name=|birth_date={{birth date and age|1988|9|20|df=yes}}|birth_place=[[Brunswick, Victoria]]|death_date=|death_place=|batting=Right-handed|bowling=Right-arm medium|role=|oneodi=|odidebutdate=|odidebutyear=|odidebutagainst=|odicap=|lastodidate=|lastodiyear=|lastodiagainst=|oneT20I=|T20Idebutdate=|T20Idebutyear=|T20Idebutagainst=|T20Icap=|lastT20Idate=|lastT20Iyear=|lastT20Iagainst=|club1=[[Perth Scorchers (WBBL)|Perth Scorchers]]|year1=2019|date=3 December 2020|source=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/275433.html Cricinfo}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> '''కాథ్ హెంపెన్‌స్టాల్''' (జననం 20 సెప్టెంబర్ 1988) ఆస్ట్రేలియన్ [[క్రికెట్]] కోచ్, మాజీ క్రీడాకారిణి. ఆమె ఉమెన్స్ బిగ్ బాష్ లీగ్ (WBBL)లో పెర్త్ స్కార్చర్స్ తరపున ఆడింది.<ref>{{Cite web|title=Kath Hempenstall|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/275433.html|access-date=3 December 2020|website=ESPN Cricinfo}}</ref><ref>{{Cite web|title=Complete squad lists for WBBL05|url=https://www.cricket.com.au/news/all-the-womens-big-bash-squads-wbbl05-player-movement-signings-lists/2019-10-17|access-date=3 November 2020|website=Cricket Australia}}</ref> ఆమె 2019–20 ఉమెన్స్ బిగ్ బాష్ లీగ్ సీజన్‌లో జట్టు తరపున రెండు మ్యాచ్‌లలో ఆడింది.<ref>{{Cite web|title=Women's Big Bash League, 2020/21 - Perth Scorchers Women: Batting and bowling averages|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=13102;team=5643;type=tournament|access-date=3 December 2020|website=ESPN Cricinfo}}</ref> 2021లో, హెంపెన్‌స్టాల్ పాపువా న్యూ గినియా మహిళల జాతీయ క్రికెట్ జట్టుకు ప్రధాన కోచ్‌గా నియమితులయ్యారు.<ref>{{Cite news|url=https://pnghausbung.com/kath-hempenstall-png-lewas-new-head-coach-brings-experience-and-optimism/|title=PNG Lewas' New Head Coach Brings Experience and Optimism|date=8 October 2021|publisher=PNG Haus Bung}}</ref> == మూలాలు == {{Reflist}}{{Authority control}} [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1988 జననాలు]] b26636mduu6l7qmqt4zv625pftl0mox 2 500131 4891000 2026-06-25T19:29:52Z ABreault (WMF) 120499 [[WP:AES|←]]Created page with '{{pre|{{((}}1x{{!}}test{{))}}}}' 4891000 wikitext text/x-wiki {{pre|{{((}}1x{{!}}test{{))}}}} 0ykg6ld3enh6lqvmujfdm2to3zsqqfp 2 500132 4891018 2026-06-26T00:12:32Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ 4891018 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. ఈయన సొంత ఊరిలో 7వ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. తరువాత పక్క ఊరు అయిన ఎర్నగూడెంలో పది వరకు చదివారు. కుటుంబ పరిస్థితి బాగోలేనందున చదువు ఆపేసి కూలి నాలి చేస్తూ, తల్లికి చేదోడు వాదోడుగా వుంటూ కటిక పేదరికం నుంచి బయట పడ్డారు. తోటి తరగతి మిత్రుడు మందపాటి పోచయ్య గారు సలహాతో దూరవిద్య ద్వారా డిగ్రీ కట్టి పాసయ్యారు. B. Ed మరియు MA telugu litterature ఆదికవి నన్నయ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివారు. MA చదివే సమయంలో తోటి మిత్రులు కవిత్వం రాయటం చూసి అందులో గుడాల లక్ష్మణ్ రావు చాలా ప్రేమగా రాసిన కవితలు దాచుకోవడం చూసి.కవిత్వం ఎలా రాయాలి. నేను కూడా నేర్చుకుంటా అని రోజూ అడిగేవారు హరిబాబు. ఇంకో తోటి మిత్రుడు గోపాలకృష్ణ గారు rtd LIC... స్వతః కవి. ఆయన చేతుల్లో కవిగా తన తొలి ప్రయత్నం చేసారు. సోషల్ మీడియా లో Hello app, sharechat your quote వంటి వాటిలో కొటేషన్స్ రాయడం అందులో చాలా ప్రచుర్యామ్ పొందారు. , "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి " ఇది చాలా ప్రచుర్యం పొంది యూనివర్సల్ కొటేషన్ గా మారిపోయింది. శ ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త గరికపాటి నరసింహారావు గారు కూడా ఈ వాక్యాన్ని విమర్శలు చేసినప్పటికి జన ప్రచుర్యంలో వాహనాలు మీద మంచి వాక్యంగా రాసుకోవడం ఎక్కడ చూసిన ఇదే వాక్యం దర్శనం ఇస్తుంది. ఇలాంటి వాక్యాలు రాయడంలో చెయ్యి తిరిగిన యువకవి గా అక్షరాలను పదును పెట్టి ఈ కవి భావాలను ఈటెలుగా జనాల్లోకి గురి చూసి కొట్టడంలో దిట్ట అని చెప్పొచ్చు. కధలు, పాటలు కూడా రాసి తన టాలెంట్ ని నిరూపించుకున్నారు. "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " అని సినీ ప్రముఖులు అలీ గారు ఒక సినిమా కూడా తీశారు. 6vkb0ez71i4zmxka0yb4ym6qpypyupv 4891019 4891018 2026-06-26T00:20:07Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ 4891019 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. ఈయన సొంత ఊరిలో 7వ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. తరువాత పక్క ఊరు అయిన ఎర్నగూడెంలో పది వరకు చదివారు. కుటుంబ పరిస్థితి బాగోలేనందున చదువు ఆపేసి కూలి నాలి చేస్తూ, తల్లికి చేదోడు వాదోడుగా వుంటూ కటిక పేదరికం నుంచి బయట పడ్డారు. తోటి తరగతి మిత్రుడు మందపాటి పోచయ్య గారు సలహాతో దూరవిద్య ద్వారా డిగ్రీ కట్టి పాసయ్యారు. B. Ed మరియు MA telugu litterature ఆదికవి నన్నయ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివారు. MA చదివే సమయంలో తోటి మిత్రులు కవిత్వం రాయటం చూసి అందులో గుడాల లక్ష్మణ్ రావు చాలా ప్రేమగా రాసిన కవితలు దాచుకోవడం చూసి.కవిత్వం ఎలా రాయాలి. నేను కూడా నేర్చుకుంటా అని రోజూ అడిగేవారు హరిబాబు. ఇంకో తోటి మిత్రుడు గోపాలకృష్ణ గారు rtd LIC... స్వతః కవి. ఆయన చేతుల్లో కవిగా తన తొలి ప్రయత్నం చేసారు. సోషల్ మీడియా లో Hello app, sharechat your quote వంటి వాటిలో కొటేషన్స్ రాయడం అందులో చాలా ప్రచుర్యామ్ పొందారు. "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి " ఇది చాలా ప్రచుర్యం పొంది యూనివర్సల్ కొటేషన్ గా మారిపోయింది. శ ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త గరికపాటి నరసింహారావు గారు కూడా ఈ వాక్యాన్ని విమర్శలు చేసినప్పటికి జన ప్రచుర్యంలో వాహనాలు మీద మంచి వాక్యంగా రాసుకోవడం ఎక్కడ చూసిన ఇదే వాక్యం దర్శనం ఇస్తుంది. ఇలాంటి వాక్యాలు రాయడంలో చెయ్యి తిరిగిన యువకవి గా అక్షరాలను పదును పెట్టి ఈ కవి భావాలను ఈటెలుగా జనాల్లోకి గురి చూసి కొట్టడంలో దిట్ట అని చెప్పొచ్చు. కధలు, పాటలు కూడా రాసి తన టాలెంట్ ని నిరూపించుకున్నారు. "అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి " అని సినీ ప్రముఖులు అలీ గారు ఒక సినిమా కూడా తీశారు. . rqpk6v9rw810g7takizn59k4ug6i73g 4891021 4891019 2026-06-26T00:23:10Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ 4891021 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. ఈయన సొంత ఊరిలో 7వ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. తరువాత పక్క ఊరు అయిన ఎర్నగూడెంలో పది వరకు చదివారు. కుటుంబ పరిస్థితి బాగోలేనందున చదువు ఆపేసి కూలి నాలి చేస్తూ, తల్లికి చేదోడు వాదోడుగా వుంటూ కటిక పేదరికం నుంచి బయట పడ్డారు. తోటి తరగతి మిత్రుడు మందపాటి పోచయ్య గారు సలహాతో దూరవిద్య ద్వారా డిగ్రీ కట్టి పాసయ్యారు. B. Ed మరియు MA telugu litterature ఆదికవి నన్నయ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివారు. MA చదివే సమయంలో తోటి మిత్రులు కవిత్వం రాయటం చూసి అందులో గుడాల లక్ష్మణ్ రావు చాలా ప్రేమగా రాసిన కవితలు దాచుకోవడం చూసి.కవిత్వం ఎలా రాయాలి. నేను కూడా నేర్చుకుంటా అని రోజూ అడిగేవారు హరిబాబు. ఇంకో తోటి మిత్రుడు గోపాలకృష్ణ గారు rtd LIC... స్వతః కవి. ఆయన చేతుల్లో కవిగా తన తొలి ప్రయత్నం చేసారు. సోషల్ మీడియా లో Hello app, sharechat your quote వంటి వాటిలో కొటేషన్స్ రాయడం అందులో చాలా ప్రచుర్యామ్ పొందారు. , . fvwwecrysijf2o6pfby3tv5r0wwqk1s 4891022 4891021 2026-06-26T00:23:58Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ 4891022 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. . ఈయన సొంత ఊరిలో 7వ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. తరువాత పక్క ఊరు అయిన ఎర్నగూడెంలో పది వరకు చదివారు. కుటుంబ పరిస్థితి బాగోలేనందున చదువు ఆపేసి కూలి నాలి చేస్తూ, తల్లికి చేదోడు వాదోడుగా వుంటూ కటిక పేదరికం నుంచి బయట పడ్డారు. తోటి తరగతి మిత్రుడు మందపాటి పోచయ్య గారు సలహాతో దూరవిద్య ద్వారా డిగ్రీ కట్టి పాసయ్యారు. B. Ed మరియు MA telugu litterature ఆదికవి నన్నయ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివారు. MA చదివే సమయంలో తోటి మిత్రులు కవిత్వం రాయటం చూసి అందులో గుడాల లక్ష్మణ్ రావు చాలా ప్రేమగా రాసిన కవితలు దాచుకోవడం చూసి.కవిత్వం ఎలా రాయాలి. నేను కూడా నేర్చుకుంటా అని రోజూ అడిగేవారు హరిబాబు. ఇంకో తోటి మిత్రుడు గోపాలకృష్ణ గారు rtd LIC... స్వతః కవి. ఆయన చేతుల్లో కవిగా తన తొలి ప్రయత్నం చేసారు. సోషల్ మీడియా లో Hello app, sharechat your quote వంటి వాటిలో కొటేషన్స్ రాయడం అందులో చాలా ప్రచుర్యామ్ పొందారు. , . 7na9helex6h0a7sr132tfzbxjnqe6h5 4891024 4891022 2026-06-26T00:42:47Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ 4891024 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. . ఈయన సొంత ఊరిలో 7వ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. తరువాత పక్క ఊరు అయిన ఎర్నగూడెంలో పది వరకు చదివారు. కుటుంబ పరిస్థితి బాగోలేనందున చదువు ఆపేసి కూలి నాలి చేస్తూ, తల్లికి చేదోడు వాదోడుగా వుంటూ కటిక పేదరికం నుంచి బయట పడ్డారు. తోటి తరగతి మిత్రుడు మందపాటి పోచయ్య గారు సలహాతో దూరవిద్య ద్వారా డిగ్రీ కట్టి పాసయ్యారు. B. Ed మరియు MA telugu litterature ఆదికవి నన్నయ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివారు. MA చదివే సమయంలో తోటి మిత్రులు కవిత్వం రాయటం చూసి అందులో గుడాల లక్ష్మణ్ రావు చాలా ప్రేమగా రాసిన కవితలు దాచుకోవడం చూసి.కవిత్వం ఎలా రాయాలి. నేను కూడా నేర్చుకుంటా అని రోజూ అడిగేవారు హరిబాబు. ఇంకో తోటి మిత్రుడు గోపాలకృష్ణ గారు rtd LIC... స్వతః కవి. ఆయన చేతుల్లో కవిగా తన తొలి ప్రయత్నం చేసారు. సోషల్ మీడియా లో Hello app, sharechat your quote వంటి వాటిలో కొటేషన్స్ రాయడం అందులో చాలా ప్రచుర్యామ్ పొందారు. , . "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి " ఇది రాసిన తొలి కవి ఈయన. MA చదివే రోజుల్లోనే ఇంతటి యూనివర్సల్ వాక్యాన్ని రాసి కవి గా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. అతి తక్కువ కాలం లోనే బాగా జనధారణ పొందింది. "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి" పేరుతో సినీ ప్రముఖుడు, హస్యనటులు, హీరో అలీ గారు ఒక సినిమా కూడా తీశారు. ఇదే వాక్యాన్ని పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత, ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త ", గారికపాటి నరసింహారావు " ఈ వాక్యాన్ని బలంగా విమర్శించారు. అయినప్పటికీ ఈ వాక్యాన్ని జనాలు గుండెల్లో పెట్టుకున్నారు. వాహనాలు మీద ఈ వాక్యాన్ని రాయించుకుని తమ ప్రేమని చాటుతున్నారు. . 4iqjwwqez276c5tpcq281kj13aow7nd 4891025 4891024 2026-06-26T00:46:40Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ 4891025 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. . ఈయన సొంత ఊరిలో 7వ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. తరువాత పక్క ఊరు అయిన ఎర్నగూడెంలో పది వరకు చదివారు. కుటుంబ పరిస్థితి బాగోలేనందున చదువు ఆపేసి కూలి నాలి చేస్తూ, తల్లికి చేదోడు వాదోడుగా వుంటూ కటిక పేదరికం నుంచి బయట పడ్డారు. తోటి తరగతి మిత్రుడు మందపాటి పోచయ్య గారు సలహాతో దూరవిద్య ద్వారా డిగ్రీ కట్టి పాసయ్యారు. B. Ed మరియు MA telugu litterature ఆదికవి నన్నయ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివారు. MA చదివే సమయంలో తోటి మిత్రులు కవిత్వం రాయటం చూసి అందులో గుడాల లక్ష్మణ్ రావు చాలా ప్రేమగా రాసిన కవితలు దాచుకోవడం చూసి.కవిత్వం ఎలా రాయాలి. నేను కూడా నేర్చుకుంటా అని రోజూ అడిగేవారు హరిబాబు. ఇంకో తోటి మిత్రుడు గోపాలకృష్ణ గారు rtd LIC... స్వతః కవి. ఆయన చేతుల్లో కవిగా తన తొలి ప్రయత్నం చేసారు. సోషల్ మీడియా లో Hello app, sharechat your quote వంటి వాటిలో కొటేషన్స్ రాయడం అందులో చాలా ప్రచుర్యామ్ పొందారు. , . "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి " ఇది రాసిన తొలి కవి ఈయన. MA చదివే రోజుల్లోనే ఇంతటి యూనివర్సల్ వాక్యాన్ని రాసి కవి గా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. అతి తక్కువ కాలం లోనే బాగా జనధారణ పొందింది. "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి" పేరుతో సినీ ప్రముఖుడు, హస్యనటులు, హీరో అలీ గారు ఒక సినిమా కూడా తీశారు. ఇదే వాక్యాన్ని పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత, ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త ", గారికపాటి నరసింహారావు " ఈ వాక్యాన్ని బలంగా విమర్శించారు. అయినప్పటికీ ఈ వాక్యాన్ని జనాలు గుండెల్లో పెట్టుకున్నారు. వాహనాలు మీద ఈ వాక్యాన్ని రాయించుకుని తమ ప్రేమని చాటుతున్నారు. . . h137bmcn00wehx6bnd4ccazd3etiege 4891026 4891025 2026-06-26T00:52:20Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ 4891026 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. . ఈయన సొంత ఊరిలో 7వ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. తరువాత పక్క ఊరు అయిన ఎర్నగూడెంలో పది వరకు చదివారు. కుటుంబ పరిస్థితి బాగోలేనందున చదువు ఆపేసి కూలి నాలి చేస్తూ, తల్లికి చేదోడు వాదోడుగా వుంటూ కటిక పేదరికం నుంచి బయట పడ్డారు. తోటి తరగతి మిత్రుడు మందపాటి పోచయ్య గారు సలహాతో దూరవిద్య ద్వారా డిగ్రీ కట్టి పాసయ్యారు. B. Ed మరియు MA telugu litterature ఆదికవి నన్నయ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివారు. MA చదివే సమయంలో తోటి మిత్రులు కవిత్వం రాయటం చూసి అందులో గుడాల లక్ష్మణ్ రావు చాలా ప్రేమగా రాసిన కవితలు దాచుకోవడం చూసి.కవిత్వం ఎలా రాయాలి. నేను కూడా నేర్చుకుంటా అని రోజూ అడిగేవారు హరిబాబు. ఇంకో తోటి మిత్రుడు గోపాలకృష్ణ గారు rtd LIC... స్వతః కవి. ఆయన చేతుల్లో కవిగా తన తొలి ప్రయత్నం చేసారు. సోషల్ మీడియా లో Hello app, sharechat your quote వంటి వాటిలో కొటేషన్స్ రాయడం అందులో చాలా ప్రచుర్యామ్ పొందారు. , . "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి " ఇది రాసిన తొలి కవి ఈయన. MA చదివే రోజుల్లోనే ఇంతటి యూనివర్సల్ వాక్యాన్ని రాసి కవి గా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. అతి తక్కువ కాలం లోనే బాగా జనధారణ పొందింది. "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి" పేరుతో సినీ ప్రముఖుడు, హస్యనటులు, హీరో అలీ గారు ఒక సినిమా కూడా తీశారు. ఇదే వాక్యాన్ని పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత, ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త ", గారికపాటి నరసింహారావు " ఈ వాక్యాన్ని బలంగా విమర్శించారు. అయినప్పటికీ ఈ వాక్యాన్ని జనాలు గుండెల్లో పెట్టుకున్నారు. వాహనాలు మీద ఈ వాక్యాన్ని రాయించుకుని తమ ప్రేమని చాటుతున్నారు. . [6/25, 4:19 PM] Haribabu Kommu📚: చెప్పుడు మాటలు విని చేతకాని వాడిలా ఉండకు ఇక్కడ నడవాల్సింది ఎవడో చెప్పిన మాటలు కాదు... నీ సొంత బుద్ధి! మైండ్ ఇట్!" [6/25, 5:42 PM] Haribabu Kommu📚: "విమర్శల్ని విస్తరాకులా విసిరేస్తా...   సమస్యల్ని చిరునవ్వుతో తుడిచేస్తా...   ఎందుకంటే నా వెనుక కాదురా... విజయాలే నా ముందు నడుస్తాయి!" [6/25, 5:56 PM] Haribabu Kommu📚: నన్ను విమర్శించే వాళ్ల మాటలు వినడానికి కూడా నాకు ఓపిక లేదురా... ఎందుకంటే, కుక్కలు మొరిగినప్పుడల్లా సింహం వెనక్కి తిరిగి చూస్తే, అడవికి రాజు ఎవరు అనేది కన్ఫ్యూజ్ అయిపోతారు!" [6/25, 6:03 PM] Haribabu Kommu📚: నన్ను మెచ్చుకునే వాళ్లని గుండెల్లో పెట్టుకుంటా... కానీ నన్ను విమర్శించే వాళ్ల మాటలకి నా చెవుల్లో కూడా చోటు లేదు! నా లెవెల్ వేరు... నా స్టైల్ వేరు! నెక్స్ట్...!!" [6/25, 6:09 PM] Haribabu Kommu📚: నా సపోర్ట్ ఉన్నంత వరకే ఎవరికైనా గెలుపు అనే ఆప్షన్ ఉంటుంది. ఒక్కసారి నేను వాళ్లని వదిలేశానా... వాళ్ల తలరాతలో ఓటమి తప్ప ఇంకేం మిగలదు. ఇక వాళ్లు గెలవాలంటే ఆ దేవుడు దిగివచ్చినా కుదరదు!" [6/25, 6:16 PM] Haribabu Kommu📚: నా కోపం ఎంత కఠినంగా ఉంటుందో తెలుసా? అది ఒకసారి బయటకు వస్తే... అవతలి వాళ్లకి అది చివరి శ్వాస అవుతుంది! నేను శాంతంగా ఉన్నప్పుడే నాతో సేఫ్... ఒక్కసారి నా మైండ్ బ్లాక్ అయిందా, నీ లైఫ్ క్లోజ్!" [6/25, 6:19 PM] Haribabu Kommu📚: నేను ప్రశాంతంగా ఉన్నంత వరకే ఈ ప్రపంచం ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. ఒక్కసారి నా కోపం హద్దులు దాటిందా... ఇక్కడ శబ్దాలు వినపడవు, కేవలం శవాల గుట్టలే కనిపిస్తాయి. నా మైండ్ బ్లాక్ అయితే నీ ఊపిరి ఆగిపోవడమే కాదు, నీ పేరు కూడా చరిత్రలో కలిసిపోతుంది!" [6/25, 6:19 PM] Haribabu Kommu📚: నాతో సేఫ్‌గా ఉండటం అనేది నీకు దొరికిన లక్. దాన్ని మిస్ చేసుకున్నావా... ఇక నీకు దక్కేది నరకమే! నా థింకింగ్ స్టాప్ అయితే, నీ హార్ట్ బీట్ స్టాప్ అవుతుంది. నెక్స్ట్ సెకండ్ నీ లైఫ్‌కి పర్మనెంట్ ఎండ్ కార్డ్ పడుతుంది!" [6/25, 7:57 PM] Haribabu Kommu📚: జీవితంలో అందరినీ ద్వేశిస్తూ పోకూడదు ఎందుకంటే కొందరు పాఠాలు నేర్పుతారు కొందరు మార్గాలు చూపుతారు ఇంకొందరు మనకి మనల్ని గుర్తు చేస్తారు [6/25, 8:04 PM] Haribabu Kommu📚: నేను ఖాళీగా పడుకున్న నా గురించి మాట్లాడే వాళ్ళ నోళ్లు మాత్రం ఖాళీగా ఉండవు [6/25, 8:06 PM] Haribabu Kommu📚: నిశ్శబ్దంగా కష్టపడు... నిన్ను తక్కువ అంచనా వేసిన వాళ్లందరికీ నీ విజయం గట్టిగా వినిపించేలా చెబుతుంది! [6/25, 8:09 PM] Haribabu Kommu📚: నన్ను ఎంతవరకు భరించాలో అంతవరకే భరించు. నా కోపం చాలా కాస్ట్‌లీ... అది ఎంత కఠినంగా ఉంటుందంటే, అది చూసిన వాళ్లకి ఈ భూమి మీద అదే చివరి శ్వాస అవుతుంది. తప్పుకో...!" [6/25, 8:16 PM] Haribabu Kommu📚: ఇక్కడ అందరూ కలలు కంటారు. కానీ నా కలలు నిజం అవ్వడం చూసి... వాళ్లకి కడుపు మంటతో నిద్రపట్టదు. అంతే తేడా." [6/25, 8:25 PM] Haribabu Kommu📚: కొందరికి... ఇల్లు సర్దుకోవడం రాదు, ఒళ్ళు దాచుకోవడం రాదు. కానీ పక్కనోళ్ల జీవితాల గురించి మాట్లాడటానికి మాత్రం ఎప్పుడూ ముందే ఉంటారు." [6/25, 8:29 PM] Haribabu Kommu📚: మనసు పూర్తిగా నవ్వలేని జీవితం... ఎప్పుడంటే, ఎదుటివారి జీవితాల్లోకి తొంగి చూసినప్పుడు." [6/25, 8:34 PM] Haribabu Kommu📚: ఓర్వలేని వాళ్ళ కడుపుమంటను సైతం... నా చిరునవ్వు చల్లదనం హాయిని ఇవ్వలేకపోతుంది." [6/25, 8:40 PM] Haribabu Kommu📚: మాటల చిక్కదనాన్ని పల్చన చేయకపోతే... కొన్ని బంధాలు ఆ బరువును మోయలేక ముక్కలైపోతాయి." [6/25, 8:45 PM] Haribabu Kommu📚: కోటలు బద్దలు కొట్టే బలమైన మాటలు వాడకు... ఎందుకంటే, అందమైన మనసుల్ని కూల్చేయడం సులువు, కానీ తిరిగి కట్టడమే చాలా కష్టం." [6/25, 8:50 PM] Haribabu Kommu📚: నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... ఇప్పుడు కొత్తగా గాయపరచడానికి అక్కడ ఖాళీ ఎక్కడుంది?".                                     "నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... శత్రువులు వేసినవి అయితే ఎప్పుడో తీసేసేవాడిని, కానీ అన్నీ నా అనుకున్న వాళ్లు వేసినవే!" . . kbp0znyvyer3orc5ljek9oqigxrmx3v 4891027 4891026 2026-06-26T00:54:00Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ 4891027 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. . ఈయన సొంత ఊరిలో 7వ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. తరువాత పక్క ఊరు అయిన ఎర్నగూడెంలో పది వరకు చదివారు. కుటుంబ పరిస్థితి బాగోలేనందున చదువు ఆపేసి కూలి నాలి చేస్తూ, తల్లికి చేదోడు వాదోడుగా వుంటూ కటిక పేదరికం నుంచి బయట పడ్డారు. తోటి తరగతి మిత్రుడు మందపాటి పోచయ్య గారు సలహాతో దూరవిద్య ద్వారా డిగ్రీ కట్టి పాసయ్యారు. B. Ed మరియు MA telugu litterature ఆదికవి నన్నయ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివారు. MA చదివే సమయంలో తోటి మిత్రులు కవిత్వం రాయటం చూసి అందులో గుడాల లక్ష్మణ్ రావు చాలా ప్రేమగా రాసిన కవితలు దాచుకోవడం చూసి.కవిత్వం ఎలా రాయాలి. నేను కూడా నేర్చుకుంటా అని రోజూ అడిగేవారు హరిబాబు. ఇంకో తోటి మిత్రుడు గోపాలకృష్ణ గారు rtd LIC... స్వతః కవి. ఆయన చేతుల్లో కవిగా తన తొలి ప్రయత్నం చేసారు. సోషల్ మీడియా లో Hello app, sharechat your quote వంటి వాటిలో కొటేషన్స్ రాయడం అందులో చాలా ప్రచుర్యామ్ పొందారు. , . "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి " ఇది రాసిన తొలి కవి ఈయన. MA చదివే రోజుల్లోనే ఇంతటి యూనివర్సల్ వాక్యాన్ని రాసి కవి గా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. అతి తక్కువ కాలం లోనే బాగా జనధారణ పొందింది. "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి" పేరుతో సినీ ప్రముఖుడు, హస్యనటులు, హీరో అలీ గారు ఒక సినిమా కూడా తీశారు. ఇదే వాక్యాన్ని పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత, ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త ", గారికపాటి నరసింహారావు " ఈ వాక్యాన్ని బలంగా విమర్శించారు. అయినప్పటికీ ఈ వాక్యాన్ని జనాలు గుండెల్లో పెట్టుకున్నారు. వాహనాలు మీద ఈ వాక్యాన్ని రాయించుకుని తమ ప్రేమని చాటుతున్నారు. . [6/25, 4:19 PM] Haribabu Kommu📚: చెప్పుడు మాటలు విని చేతకాని వాడిలా ఉండకు ఇక్కడ నడవాల్సింది ఎవడో చెప్పిన మాటలు కాదు... నీ సొంత బుద్ధి! మైండ్ ఇట్!" [6/25, 5:42 PM] Haribabu Kommu📚: "విమర్శల్ని విస్తరాకులా విసిరేస్తా...   సమస్యల్ని చిరునవ్వుతో తుడిచేస్తా...   ఎందుకంటే నా వెనుక కాదురా... విజయాలే నా ముందు నడుస్తాయి!" [6/25, 5:56 PM] Haribabu Kommu📚: నన్ను విమర్శించే వాళ్ల మాటలు వినడానికి కూడా నాకు ఓపిక లేదురా... ఎందుకంటే, కుక్కలు మొరిగినప్పుడల్లా సింహం వెనక్కి తిరిగి చూస్తే, అడవికి రాజు ఎవరు అనేది కన్ఫ్యూజ్ అయిపోతారు!" [6/25, 6:03 PM] Haribabu Kommu📚: నన్ను మెచ్చుకునే వాళ్లని గుండెల్లో పెట్టుకుంటా... కానీ నన్ను విమర్శించే వాళ్ల మాటలకి నా చెవుల్లో కూడా చోటు లేదు! నా లెవెల్ వేరు... నా స్టైల్ వేరు! నెక్స్ట్...!!" [6/25, 6:09 PM] Haribabu Kommu📚: నా సపోర్ట్ ఉన్నంత వరకే ఎవరికైనా గెలుపు అనే ఆప్షన్ ఉంటుంది. ఒక్కసారి నేను వాళ్లని వదిలేశానా... వాళ్ల తలరాతలో ఓటమి తప్ప ఇంకేం మిగలదు. ఇక వాళ్లు గెలవాలంటే ఆ దేవుడు దిగివచ్చినా కుదరదు!" [6/25, 6:16 PM] Haribabu Kommu📚: నా కోపం ఎంత కఠినంగా ఉంటుందో తెలుసా? అది ఒకసారి బయటకు వస్తే... అవతలి వాళ్లకి అది చివరి శ్వాస అవుతుంది! నేను శాంతంగా ఉన్నప్పుడే నాతో సేఫ్... ఒక్కసారి నా మైండ్ బ్లాక్ అయిందా, నీ లైఫ్ క్లోజ్!" [6/25, 6:19 PM] Haribabu Kommu📚: నేను ప్రశాంతంగా ఉన్నంత వరకే ఈ ప్రపంచం ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. ఒక్కసారి నా కోపం హద్దులు దాటిందా... ఇక్కడ శబ్దాలు వినపడవు, కేవలం శవాల గుట్టలే కనిపిస్తాయి. నా మైండ్ బ్లాక్ అయితే నీ ఊపిరి ఆగిపోవడమే కాదు, నీ పేరు కూడా చరిత్రలో కలిసిపోతుంది!" [6/25, 6:19 PM] Haribabu Kommu📚: నాతో సేఫ్‌గా ఉండటం అనేది నీకు దొరికిన లక్. దాన్ని మిస్ చేసుకున్నావా... ఇక నీకు దక్కేది నరకమే! నా థింకింగ్ స్టాప్ అయితే, నీ హార్ట్ బీట్ స్టాప్ అవుతుంది. నెక్స్ట్ సెకండ్ నీ లైఫ్‌కి పర్మనెంట్ ఎండ్ కార్డ్ పడుతుంది!" [6/25, 7:57 PM] Haribabu Kommu📚: జీవితంలో అందరినీ ద్వేశిస్తూ పోకూడదు ఎందుకంటే కొందరు పాఠాలు నేర్పుతారు కొందరు మార్గాలు చూపుతారు ఇంకొందరు మనకి మనల్ని గుర్తు చేస్తారు [6/25, 8:04 PM] Haribabu Kommu📚: నేను ఖాళీగా పడుకున్న నా గురించి మాట్లాడే వాళ్ళ నోళ్లు మాత్రం ఖాళీగా ఉండవు [6/25, 8:06 PM] Haribabu Kommu📚: నిశ్శబ్దంగా కష్టపడు... నిన్ను తక్కువ అంచనా వేసిన వాళ్లందరికీ నీ విజయం గట్టిగా వినిపించేలా చెబుతుంది! [6/25, 8:09 PM] Haribabu Kommu📚: నన్ను ఎంతవరకు భరించాలో అంతవరకే భరించు. నా కోపం చాలా కాస్ట్‌లీ... అది ఎంత కఠినంగా ఉంటుందంటే, అది చూసిన వాళ్లకి ఈ భూమి మీద అదే చివరి శ్వాస అవుతుంది. తప్పుకో...!" [6/25, 8:16 PM] Haribabu Kommu📚: ఇక్కడ అందరూ కలలు కంటారు. కానీ నా కలలు నిజం అవ్వడం చూసి... వాళ్లకి కడుపు మంటతో నిద్రపట్టదు. అంతే తేడా." [6/25, 8:25 PM] Haribabu Kommu📚: కొందరికి... ఇల్లు సర్దుకోవడం రాదు, ఒళ్ళు దాచుకోవడం రాదు. కానీ పక్కనోళ్ల జీవితాల గురించి మాట్లాడటానికి మాత్రం ఎప్పుడూ ముందే ఉంటారు." [6/25, 8:29 PM] Haribabu Kommu📚: మనసు పూర్తిగా నవ్వలేని జీవితం... ఎప్పుడంటే, ఎదుటివారి జీవితాల్లోకి తొంగి చూసినప్పుడు." [6/25, 8:34 PM] Haribabu Kommu📚: ఓర్వలేని వాళ్ళ కడుపుమంటను సైతం... నా చిరునవ్వు చల్లదనం హాయిని ఇవ్వలేకపోతుంది." [6/25, 8:40 PM] Haribabu Kommu📚: మాటల చిక్కదనాన్ని పల్చన చేయకపోతే... కొన్ని బంధాలు ఆ బరువును మోయలేక ముక్కలైపోతాయి." [6/25, 8:45 PM] Haribabu Kommu📚: కోటలు బద్దలు కొట్టే బలమైన మాటలు వాడకు... ఎందుకంటే, అందమైన మనసుల్ని కూల్చేయడం సులువు, కానీ తిరిగి కట్టడమే చాలా కష్టం." [6/25, 8:50 PM] Haribabu Kommu📚: నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... ఇప్పుడు కొత్తగా గాయపరచడానికి అక్కడ ఖాళీ ఎక్కడుంది?".                                     "నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... శత్రువులు వేసినవి అయితే ఎప్పుడో తీసేసేవాడిని, కానీ అన్నీ నా అనుకున్న వాళ్లు వేసినవే!" . . n4nuqr93zk021leasbflxfl7mhd20uo 4891028 4891027 2026-06-26T00:58:27Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* */ 4891028 wikitext text/x-wiki కొమ్ము హరిబాబు ఈయన 1985 జూలై 22 న పూర్వపు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలం, త్యాజంపూడి గ్రామంలో కొమ్ము వీరాస్వామి, మరియమ్మ దంపతులకు ఈయన మూడవ సంతానంగా జన్మించారు. ఇద్దరు అక్కలు పుణ్యవతి, గంగారత్నం, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు సుబ్బలక్ష్మి, లక్ష్మి. . ఈయన సొంత ఊరిలో 7వ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. తరువాత పక్క ఊరు అయిన ఎర్నగూడెంలో పది వరకు చదివారు. కుటుంబ పరిస్థితి బాగోలేనందున చదువు ఆపేసి కూలి నాలి చేస్తూ, తల్లికి చేదోడు వాదోడుగా వుంటూ కటిక పేదరికం నుంచి బయట పడ్డారు. తోటి తరగతి మిత్రుడు మందపాటి పోచయ్య గారు సలహాతో దూరవిద్య ద్వారా డిగ్రీ కట్టి పాసయ్యారు. B. Ed మరియు MA telugu litterature ఆదికవి నన్నయ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివారు. MA చదివే సమయంలో తోటి మిత్రులు కవిత్వం రాయటం చూసి అందులో గుడాల లక్ష్మణ్ రావు చాలా ప్రేమగా రాసిన కవితలు దాచుకోవడం చూసి.కవిత్వం ఎలా రాయాలి. నేను కూడా నేర్చుకుంటా అని రోజూ అడిగేవారు హరిబాబు. ఇంకో తోటి మిత్రుడు గోపాలకృష్ణ గారు rtd LIC... స్వతః కవి. ఆయన చేతుల్లో కవిగా తన తొలి ప్రయత్నం చేసారు. సోషల్ మీడియా లో Hello app, sharechat your quote వంటి వాటిలో కొటేషన్స్ రాయడం అందులో చాలా ప్రచుర్యామ్ పొందారు. , . "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి " ఇది రాసిన తొలి కవి ఈయన. MA చదివే రోజుల్లోనే ఇంతటి యూనివర్సల్ వాక్యాన్ని రాసి కవి గా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. అతి తక్కువ కాలం లోనే బాగా జనధారణ పొందింది. "అందరూ బాగుండాలి, అందులో నేనుండాలి" పేరుతో సినీ ప్రముఖుడు, హస్యనటులు, హీరో అలీ గారు ఒక సినిమా కూడా తీశారు. ఇదే వాక్యాన్ని పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత, ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త ", గారికపాటి నరసింహారావు " ఈ వాక్యాన్ని బలంగా విమర్శించారు. అయినప్పటికీ ఈ వాక్యాన్ని జనాలు గుండెల్లో పెట్టుకున్నారు. వాహనాలు మీద ఈ వాక్యాన్ని రాయించుకుని తమ ప్రేమని చాటుతున్నారు. . [6/25, 4:19 PM] Haribabu Kommu📚: చెప్పుడు మాటలు విని చేతకాని వాడిలా ఉండకు ఇక్కడ నడవాల్సింది ఎవడో చెప్పిన మాటలు కాదు... నీ సొంత బుద్ధి! మైండ్ ఇట్!" [6/25, 5:42 PM] Haribabu Kommu📚: "విమర్శల్ని విస్తరాకులా విసిరేస్తా...   సమస్యల్ని చిరునవ్వుతో తుడిచేస్తా...   ఎందుకంటే నా వెనుక కాదురా... విజయాలే నా ముందు నడుస్తాయి!" [6/25, 5:56 PM] Haribabu Kommu📚: నన్ను విమర్శించే వాళ్ల మాటలు వినడానికి కూడా నాకు ఓపిక లేదురా... ఎందుకంటే, కుక్కలు మొరిగినప్పుడల్లా సింహం వెనక్కి తిరిగి చూస్తే, అడవికి రాజు ఎవరు అనేది కన్ఫ్యూజ్ అయిపోతారు!" [6/25, 6:03 PM] Haribabu Kommu📚: నన్ను మెచ్చుకునే వాళ్లని గుండెల్లో పెట్టుకుంటా... కానీ నన్ను విమర్శించే వాళ్ల మాటలకి నా చెవుల్లో కూడా చోటు లేదు! నా లెవెల్ వేరు... నా స్టైల్ వేరు! నెక్స్ట్...!!" [6/25, 6:09 PM] Haribabu Kommu📚: నా సపోర్ట్ ఉన్నంత వరకే ఎవరికైనా గెలుపు అనే ఆప్షన్ ఉంటుంది. ఒక్కసారి నేను వాళ్లని వదిలేశానా... వాళ్ల తలరాతలో ఓటమి తప్ప ఇంకేం మిగలదు. ఇక వాళ్లు గెలవాలంటే ఆ దేవుడు దిగివచ్చినా కుదరదు!" [6/25, 6:16 PM] Haribabu Kommu📚: నా కోపం ఎంత కఠినంగా ఉంటుందో తెలుసా? అది ఒకసారి బయటకు వస్తే... అవతలి వాళ్లకి అది చివరి శ్వాస అవుతుంది! నేను శాంతంగా ఉన్నప్పుడే నాతో సేఫ్... ఒక్కసారి నా మైండ్ బ్లాక్ అయిందా, నీ లైఫ్ క్లోజ్!" [6/25, 6:19 PM] Haribabu Kommu📚: నేను ప్రశాంతంగా ఉన్నంత వరకే ఈ ప్రపంచం ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. ఒక్కసారి నా కోపం హద్దులు దాటిందా... ఇక్కడ శబ్దాలు వినపడవు, కేవలం శవాల గుట్టలే కనిపిస్తాయి. నా మైండ్ బ్లాక్ అయితే నీ ఊపిరి ఆగిపోవడమే కాదు, నీ పేరు కూడా చరిత్రలో కలిసిపోతుంది!" [6/25, 6:19 PM] Haribabu Kommu📚: నాతో సేఫ్‌గా ఉండటం అనేది నీకు దొరికిన లక్. దాన్ని మిస్ చేసుకున్నావా... ఇక నీకు దక్కేది నరకమే! నా థింకింగ్ స్టాప్ అయితే, నీ హార్ట్ బీట్ స్టాప్ అవుతుంది. నెక్స్ట్ సెకండ్ నీ లైఫ్‌కి పర్మనెంట్ ఎండ్ కార్డ్ పడుతుంది!" [6/25, 7:57 PM] Haribabu Kommu📚: జీవితంలో అందరినీ ద్వేశిస్తూ పోకూడదు ఎందుకంటే కొందరు పాఠాలు నేర్పుతారు కొందరు మార్గాలు చూపుతారు ఇంకొందరు మనకి మనల్ని గుర్తు చేస్తారు [6/25, 8:04 PM] Haribabu Kommu📚: నేను ఖాళీగా పడుకున్న నా గురించి మాట్లాడే వాళ్ళ నోళ్లు మాత్రం ఖాళీగా ఉండవు [6/25, 8:06 PM] Haribabu Kommu📚: నిశ్శబ్దంగా కష్టపడు... నిన్ను తక్కువ అంచనా వేసిన వాళ్లందరికీ నీ విజయం గట్టిగా వినిపించేలా చెబుతుంది! [6/25, 8:09 PM] Haribabu Kommu📚: నన్ను ఎంతవరకు భరించాలో అంతవరకే భరించు. నా కోపం చాలా కాస్ట్‌లీ... అది ఎంత కఠినంగా ఉంటుందంటే, అది చూసిన వాళ్లకి ఈ భూమి మీద అదే చివరి శ్వాస అవుతుంది. తప్పుకో...!" [6/25, 8:16 PM] Haribabu Kommu📚: ఇక్కడ అందరూ కలలు కంటారు. కానీ నా కలలు నిజం అవ్వడం చూసి... వాళ్లకి కడుపు మంటతో నిద్రపట్టదు. అంతే తేడా." [6/25, 8:25 PM] Haribabu Kommu📚: కొందరికి... ఇల్లు సర్దుకోవడం రాదు, ఒళ్ళు దాచుకోవడం రాదు. కానీ పక్కనోళ్ల జీవితాల గురించి మాట్లాడటానికి మాత్రం ఎప్పుడూ ముందే ఉంటారు." [6/25, 8:29 PM] Haribabu Kommu📚: మనసు పూర్తిగా నవ్వలేని జీవితం... ఎప్పుడంటే, ఎదుటివారి జీవితాల్లోకి తొంగి చూసినప్పుడు." [6/25, 8:34 PM] Haribabu Kommu📚: ఓర్వలేని వాళ్ళ కడుపుమంటను సైతం... నా చిరునవ్వు చల్లదనం హాయిని ఇవ్వలేకపోతుంది." [6/25, 8:40 PM] Haribabu Kommu📚: మాటల చిక్కదనాన్ని పల్చన చేయకపోతే... కొన్ని బంధాలు ఆ బరువును మోయలేక ముక్కలైపోతాయి." [6/25, 8:45 PM] Haribabu Kommu📚: కోటలు బద్దలు కొట్టే బలమైన మాటలు వాడకు... ఎందుకంటే, అందమైన మనసుల్ని కూల్చేయడం సులువు, కానీ తిరిగి కట్టడమే చాలా కష్టం." [6/25, 8:50 PM] Haribabu Kommu📚: నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... ఇప్పుడు కొత్తగా గాయపరచడానికి అక్కడ ఖాళీ ఎక్కడుంది?".                                     "నా గుండె మీ బాణాలతో నిండి ఉంది... శత్రువులు వేసినవి అయితే ఎప్పుడో తీసేసేవాడిని, కానీ అన్నీ నా అనుకున్న వాళ్లు వేసినవే!" గొప్ప గొప్ప పుస్తకాల్లో గొప్ప గొప్ప అక్షరాలు అంటూ ఉండవు అందులో గొప్ప మనసు ఉంటుంది అంటూ గొప్ప భావాన్ని చెప్పగలిగారు. పెరుగుతున్న టెక్నాలజీ గురించి అవగాహన లేక వెనకబడ్డారు. తన పేరు జన ప్రాచుర్యంలోకి వెళ్ళలేదు. . . 1j26blz2moj63jr4ulk88ulwue5114c 0 500133 4891032 2026-06-26T01:40:56Z Pranayraj1985 29393 "[[:en:Special:Redirect/revision/1253055122|Erica Kershaw]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4891032 wikitext text/x-wiki [[దస్త్రం:Erica_Kershaw.jpg|thumb|ఎరికా కెర్షా 18 బంతుల్లో 34 పరుగులు చేసి పెర్త్ స్కార్చర్స్‌ను ఓడించి, WBBL 08 సెమీ ఫైనల్స్ నుండి వారిని తొలగించింది.]] {{Infobox cricketer|name=Erica Kershaw|female=true|image=|caption=|country=Australia|full_name=Erica Kershaw|birth_date={{Birth date and age|1991|12|23|df=yes}}|birth_place=[[Castlemaine, Victoria|Castlemaine]], [[Victoria (Australia)|Victoria]], Australia|nickname=|heightft=|heightinch=|heightm=|batting=Left-handed|bowling=|role=[[Wicket-keeper]]|family=|international=|club1=[[Victoria women's cricket team|Victoria]]|year1=2010/11|club2=[[Melbourne Renegades (WBBL)|Melbourne Renegades]]|year2=2015/16|club3=[[ACT Meteors|Australian Capital Territory]]|year3={{nowrap|2017/18–2021/22}}|club4=[[Melbourne Renegades (WBBL)|Melbourne Renegades]]|year4={{nowrap|2018/19–2019/20}}|club5=[[Hobart Hurricanes (WBBL)|Hobart Hurricanes]]|year5=2020/21|club6=[[Melbourne Renegades (WBBL)|Melbourne Renegades]]|year6={{nowrap|2022/23–present}}|columns=2|column1=[[List A cricket|WLA]]|matches1=34|runs1=520|bat avg1=20.28|100s/50s1=0/3|top score1=69|deliveries1=–|wickets1=–|bowl avg1=–|fivefor1=–|tenfor1=–|best bowling1=–|catches/stumpings1=23/6|column2=[[Women's Twenty20|WT20]]|matches2=38|runs2=239|bat avg2=9.00|100s/50s2=0/0|top score2=34[[Not out|*]]|deliveries2=6|wickets2=1|bowl avg2=9.00|fivefor2=0|tenfor2=0|best bowling2=1/9|catches/stumpings2=5/1|date=27 March 2021|source=https://cricketarchive.com/Archive/Players/401/401245/401245.html CricketArchive}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> '''ఎరికా కెర్షా''' (జననం 23 డిసెంబర్ 1991) ఆస్ట్రేలియన్ [[క్రికెట్|క్రికెటర్]]. ఈమె [[వికెట్-కీపర్|వికెట్ కీపర్‌గా]], ఎడమచేతి వాటం [[బ్యాటింగ్ (క్రికెట్)|బ్యాటర్‌గా]] ఆడుతుంది.<ref>{{Cite web|title=Erica Kershaw|url=https://www.espncricinfo.com/australia/content/player/382234.html|access-date=22 February 2021|website=ESPNcricinfo}}</ref><ref>{{Cite web|title=Abode Hotels ACT Meteors|url=https://www.cricketact.com.au/teams/meteors|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321174801/https://www.cricketact.com.au/teams/meteors|archive-date=21 March 2019|access-date=22 February 2021|website=Cricket ACT|publisher=Cricket Network}}</ref> ఈమె విక్టోరియా, మెల్బోర్న్ రెనెగేడ్స్, ACT మీటియోర్స్, హోబర్ట్ హరికేన్స్ జట్ల తరఫున ఆడింది.<ref>{{Cite web|title=Erica Kershaw|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/401/401245/401245.html|access-date=21 February 2021|website=CricketArchive}}</ref> ఈమె 24 సెప్టెంబర్ 2019న, సౌత్ ఆస్ట్రేలియన్ స్కార్పియన్స్‌పై ACT మూడు వికెట్ల తేడాతో గెలిచిన మ్యాచ్‌లో 52 పరుగులు చేసి, తన తొలి WNCL అర్ధ సెంచరీని నమోదు చేసింది.<ref>{{Cite web|date=24 September 2019|title=South Australia Women v Australian Capital Territory Women|url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/1118/1118197.html|access-date=27 March 2021|website=CricketArchive}}</ref> రెనెగేడ్స్ తరఫున ఆడిన చివరి మ్యాచ్‌లో, ఈమె 18 బంతుల్లో 34 పరుగులు చేసి పెర్త్ స్కార్చర్స్‌ను ఓడించి, WBBL 08 సెమీ ఫైనల్స్ నుండి వారిని నిష్క్రమింపజేసి, ప్లేయర్ ఆఫ్ ది మ్యాచ్‌గా నిలిచింది. == మూలాలు == {{Reflist}} == బాహ్య లింకులు == * {{ESPNcricinfo|id=382234}} * Erica Kershaw at CricketArchive (subscription required) * [https://www.cricket.com.au/players/erica-kershaw/J0oizhmTEkqU588LAROA9g Erica Kershaw] at Cricket Australia [[వర్గం:ఆస్ట్రేలియా మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:1991 జననాలు]] gj2dq77k09c4vyqvksgtubanpkzod4d 3 500134 4891033 2026-06-26T01:51:47Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4891033 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">కొమ్ము హరిబాబు గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> కొమ్ము హరిబాబు గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 01:51, 26 జూన్ 2026 (UTC) mp7whw9v4ceofg1nmfg4ohevijh09ce 3 500135 4891034 2026-06-26T01:52:13Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4891034 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Machkurivenkat గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Machkurivenkat గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 01:52, 26 జూన్ 2026 (UTC) kq3sxulakh3xaq1fng5jhkbma9ztdsy 3 500136 4891035 2026-06-26T01:52:41Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4891035 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Kdc2026 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Kdc2026 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 01:52, 26 జూన్ 2026 (UTC) sd44xi66fv097y9bujfvpd54zjdfna4 3 500137 4891036 2026-06-26T01:53:03Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4891036 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">NarcisoFan2026 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> NarcisoFan2026 గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 01:53, 26 జూన్ 2026 (UTC) krfzdjjz0oqvlcd30ov1aud30f6jgg7 3 500138 4891037 2026-06-26T01:53:23Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4891037 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Sohampansuriya గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Sohampansuriya గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 01:53, 26 జూన్ 2026 (UTC) dg82l2xhiq9vadua4lj43gv9ucz0gby 3 500139 4891038 2026-06-26T01:53:46Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4891038 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Adariapparao గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Adariapparao గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 01:53, 26 జూన్ 2026 (UTC) 410fp8pplbd9pbtatztxkbol6ebc9q6 3 500140 4891039 2026-06-26T01:54:11Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4891039 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Akhilyadavalli గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Akhilyadavalli గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 01:54, 26 జూన్ 2026 (UTC) oy5gdddk3xn183q419u1abc2b8ly558 0 500141 4891052 2026-06-26T03:56:30Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4891052 wikitext text/x-wiki {{Short description|M7.2 మరియు M7.5 డబుల్ట్ భూకంపం}} {{Current disaster|event=earthquake|date=జూన్ 2026|time=recent}} {{Use dmy dates|date=జూన్ 2026}} {{Infobox earthquake | image = | caption = | map2 = {{Location map many | Venezuela | relief = yes | label1 = | lat = 10.453 | long = -68.514 | mark = Bullseye1.png | marksize = 50 | position = right | width = 260 | float = center |label2 = కారకాస్ |lat2 = 10.506 |long2 = -66.914 |mark2 = Red pog.svg |mark2size = 10 |position2 = right | caption = }} | local-date = 24 జూన్ 2026 | timestamp = 2026-06-24 22:04:33 | timestamp-A = 2026-06-24 22:05:11 | local-time = 18:04:33 [[Time in Venezuela|VET]] ([[UTC-4]]) | local-time-A = 18:05:11 VET (UTC-4) | magnitude = {{M|w|link=y|7.2}} | magnitude-A = {{M|w|link=y|7.5}} | affected = [[వెనిజులా]] | location = {{coord|10.435|N|68.472|W}} | intensity = {{MMI|IX}} | tsunami = | landslide = | fault = [[San Sebastián Fault|సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్]] | type = [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్]] | damage = | foreshocks = | aftershocks = 30 | anss-url = us6000t7zc | anss-url-A = us6000t7zp | depth = {{cvt|21.9|km|mi|0|abbr=on}} | depth-A = {{cvt|10|km|mi|0|abbr=on}} | casualties = 235 మంది మృతి, 4,300 మందికి గాయాలు, 40,000 మంది అదృశ్యం | isc-event = 645903460 | pga = | pgv = | duration = }} 2026 జూన్ 24న, రెండు భారీ [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపాలు]] వాయువ్య మరియు మధ్య [[వెనిజులా]] ప్రాంతాలను అతలాకుతలం చేశాయి. ఈ రెండు భూకంపాల [[Epicenter|భూకంప కేంద్రాలు (ఎపికేంటర్లు)]] యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో నమోదయ్యాయి. మొదటి భూకంపం రెక్టార్ స్కేలుపై {{M|w|link=y|7.2}} తీవ్రతతో స్థానిక సమయం సాయంత్రం 18:04 గంటలకు సంభవించింది; దీనిని [[foreshock|ప్రాథమిక భూకంపం (ఫోర్‌షాక్)]]గా వర్గీకరించారు. ఇది సంభవించిన 39 సెకన్ల తర్వాత రెక్టార్ స్కేలుపై {{M|w|7.5}} తీవ్రతతో ప్రధాన భూకంపం ([[mainshock|మెయిన్‌షాక్]]) సంభవించింది. ఈ జంట భూకంపాల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత నష్టం వాటిల్లింది, ముఖ్యంగా లా గ్వైరా ([[La Guaira]]), రాజధాని నగరమైన కారకాస్ ([[Caracas]]) తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc|title=M 7.2 - Venezuela Foreshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp|title=M 7.5 - Venezuela Mainshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు మరియు 40,000 మందికి పైగా అదృశ్యమైనట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. [[United States Geological Survey]] (USGS) కు చెందిన 'ప్రాంప్ట్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ గ్లోబల్ ఎర్త్‌క్వేక్స్ ఫర్ రెస్పాన్స్' ([[PAGER]]) వ్యవస్థ అంచనా ప్రకారం, ఈ విపత్తులో మరణాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉందని, ఇది 1,00,000 వరకు చేరవచ్చని హెచ్చరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/pager|title=PAGER - M 7.5 - Venezuela|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ ప్రధాన భూకంపం వెనిజులా చరిత్రలో [[1900 San Narciso earthquake|1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపం]] తర్వాత సంభవించిన అతిపెద్ద భూకంపంగా నమోదైంది.<ref>{{Cite web|url=https://www.seismos.org.ve/historico|title=Historical Earthquakes in Venezuela|publisher=FUNVISIS|language=es|access-date=2026-06-26}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} [[వర్గం:2026 భాకంపాలు]] [[వర్గం:వెనిజులాలో భూకంపాలు]] affbdwzb0txo24j5lo8a72g9hz0py91 4891054 4891052 2026-06-26T03:59:20Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* */ 4891054 wikitext text/x-wiki {{Short description|M7.2 మరియు M7.5 డబుల్ట్ భూకంపం}} {{Current disaster|event=earthquake|date=జూన్ 2026|time=recent}} {{Use dmy dates|date=జూన్ 2026}} {{Infobox earthquake | image = | caption = | map2 = {{Location map many | Venezuela | relief = yes | label1 = | lat = 10.453 | long = -68.514 | mark = Bullseye1.png | marksize = 50 | position = right | width = 260 | float = center |label2 = కారకాస్ |lat2 = 10.506 |long2 = -66.914 |mark2 = Red pog.svg |mark2size = 10 |position2 = right | caption = }} | local-date = 24 జూన్ 2026 | timestamp = 2026-06-24 22:04:33 | timestamp-A = 2026-06-24 22:05:11 | local-time = 18:04:33 [[Time in Venezuela|VET]] ([[UTC-4]]) | local-time-A = 18:05:11 VET (UTC-4) | magnitude = {{M|w|link=y|7.2}} | magnitude-A = {{M|w|link=y|7.5}} | affected = [[వెనిజులా]] | location = {{coord|10.435|N|68.472|W}} | intensity = {{MMI|IX}} | tsunami = | landslide = | fault = [[San Sebastián Fault|సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్]] | type = [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్]] | damage = | foreshocks = | aftershocks = 30 | anss-url = us6000t7zc | anss-url-A = us6000t7zp | depth = {{cvt|21.9|km|mi|0|abbr=on}} | depth-A = {{cvt|10|km|mi|0|abbr=on}} | casualties = 235 మంది మృతి, 4,300 మందికి గాయాలు, 40,000 మంది అదృశ్యం | isc-event = 645903460 | pga = | pgv = | duration = }} 2026 జూన్ 24న, రెండు భారీ [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపాలు]] వాయువ్య మరియు మధ్య [[వెనిజులా]] ప్రాంతాలను అతలాకుతలం చేశాయి. ఈ రెండు భూకంపాల [[Epicenter|భూకంప కేంద్రాలు (ఎపికేంటర్లు)]] యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో నమోదయ్యాయి. మొదటి భూకంపం రెక్టార్ స్కేలుపై {{M|w|link=y|7.2}} తీవ్రతతో స్థానిక సమయం సాయంత్రం 18:04 గంటలకు సంభవించింది; దీనిని [[foreshock|ప్రాథమిక భూకంపం (ఫోర్‌షాక్)]]గా వర్గీకరించారు. ఇది సంభవించిన 39 సెకన్ల తర్వాత రెక్టార్ స్కేలుపై {{M|w|7.5}} తీవ్రతతో ప్రధాన భూకంపం ([[mainshock|మెయిన్‌షాక్]]) సంభవించింది. ఈ జంట భూకంపాల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత నష్టం వాటిల్లింది, ముఖ్యంగా లా గ్వైరా ([[La Guaira]]), రాజధాని నగరమైన కారకాస్ ([[Caracas]]) తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc|title=M 7.2 - Venezuela Foreshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp|title=M 7.5 - Venezuela Mainshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు మరియు 40,000 మందికి పైగా అదృశ్యమైనట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. [[United States Geological Survey]] (USGS) కు చెందిన 'ప్రాంప్ట్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ గ్లోబల్ ఎర్త్‌క్వేక్స్ ఫర్ రెస్పాన్స్' ([[PAGER]]) వ్యవస్థ అంచనా ప్రకారం, ఈ విపత్తులో మరణాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉందని, ఇది 1,00,000 వరకు చేరవచ్చని హెచ్చరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/pager|title=PAGER - M 7.5 - Venezuela|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ ప్రధాన భూకంపం వెనిజులా చరిత్రలో [[1900 San Narciso earthquake|1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపం]] తర్వాత సంభవించిన అతిపెద్ద భూకంపంగా నమోదైంది.<ref>{{Cite web|url=https://www.seismos.org.ve/historico|title=Historical Earthquakes in Venezuela|publisher=FUNVISIS|language=es|access-date=2026-06-26}}</ref> == టెక్టోనిక్ అమరిక (భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం) == [[File:CaribbeanPlate.png|thumb|left|వెనిజులా భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం - [[Caribbean Plate|కరేబియన్ ప్లేట్]], [[North Andes plate|ఉత్తర ఆండీస్]], మరియు [[South American Plate|దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్]]ల మధ్య]] ఉత్తర వెనిజులా ప్రాంతం ఒకే ఒక భూగర్భ లోపం (ఫాల్ట్) వెంబడి కాకుండా, [[Caribbean Plate|కరేబియన్ ప్లేట్]] మరియు [[South American Plate|దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్]]ల మధ్య ఉన్న ఒక విస్తృతమైన, ట్రాన్స్‌ప్రెషనల్ సరిహద్దు వలయంలో ఉంది. దీని ప్రధాన క్రియాశీలక నిర్మాణం బోకోనో–సాన్ సెబాస్టియన్–ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ ([[Boconó Fault|Boconó]]–[[San Sebastián Fault|San Sebastián]]–[[El Pilar Fault System|El Pilar]]). దీని కదలికలు తూర్పున లాస్ బాజోస్ ఫాల్ట్స్ ద్వారా మరియు [[Trinidad|ట్రినిడాడ్]] సమీపంలోని వార్మ్ స్ప్రింగ్స్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్‌కు బదిలీ అవుతాయి.<ref name="Audemard06" /> ఇది ఒక కంప్రెషనల్ మరియు రైట్-లాటరల్ [[Fault (geology)#Strike-slip faults|స్ట్రైక్-స్లిప్]] వ్యవస్థ. ఇది వెనిజులా ఆండీస్ పర్వతాల నుండి ట్రినిడాడ్ వరకు {{cvt|1,300|km}} కంటే ఎక్కువ దూరం విస్తరించి ఉంది.<ref name="Schubert84">{{cite journal |last1=Schubert |first1=Carlos |title=Basin formation along the Bocono-Moron-El Pilar Fault System, Venezuela |journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth |date=1984 |volume=89 |issue=B7 |pages=5711–5718 |doi=10.1029/JB089iB07p05711 |bibcode=1984JGR....89.5711S }}</ref> ఇది కరేబియన్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య జరిగే కుడి-పక్క కదలికను (డెక్స్ట్రల్ మోషన్) ఏడాదికి సుమారు {{cvt|10|mm|in|abbr=on}} చొప్పున సర్దుబాటు చేస్తుంది.<ref name="Audemard06">{{cite journal |last1=Audemard M. |first1=Franck A. |last2=Singer P. |first2=André |last3=Soulas |first3=Jean-Pierre |display-authors=etal |title=Quaternary faults and stress regime of Venezuela |journal=Revista de la Asociación Geológica Argentina |date=2006 |volume=61 |issue=4 |pages=480–491 |url=https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |access-date=2026-06-25 |archive-date=14 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414212055/https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |url-status=live }}</ref> 2026 జూన్ 24 నాటి జంట భూకంపాలు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ సమీపంలోని ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వలయంలోనే సంభవించాయి. యు.ఎస్. జియోలాజికల్ సర్వే (USGS) ప్రకారం, {{M|w|7.2}} తీవ్రత కలిగిన ఫోర్‌షాక్ యుమారే (Yumare) సమీపంలో, మరియు {{M|w|7.5}} తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) యుమారే–మోరోన్ (Yumare–Morón) ప్రాంతంలో సంభవించాయి.<ref name="USGS-foreshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |title=M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000042/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |url-status=live }}</ref><ref name="USGS-mainshock-location">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |title=M 7.5 – 16 km SW of Morón, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624234354/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |url-status=live }}</ref> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ వెంబడి ఉన్న సంక్లిష్ట ప్లేట్ సరిహద్దు సమీపంలో ఈ ప్రధాన భూకంపం తక్కువ లోతులో సంభవించిన స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపంగా USGS పేర్కొంది.<ref name="USGS-mainshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |title=M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625191912/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |url-status=live }}</ref> ఇది ఉత్తర వెనిజులాలోని తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే రైట్-లాటరల్ లోపాల ప్రాంతీయ టెక్టోనిక్ అమరికకు అనుగుణంగా ఉంది.<ref name="Audemard06" /> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ ఎక్కువగా ఉత్తర-మధ్య వెనిజులా తీరానికి ఆవల, వెనిజులా తీర శ్రేణికి ([[Venezuelan Coastal Range]]) ఉత్తరంగా ఉంది. సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ([[Simón Bolívar International Airport (Venezuela)|Simón Bolívar International Airport]]) సమీపంలో భూమిపై ఉన్న దీని ఒక చిన్న భాగాన్ని బ్రూస్కాస్ ఫాల్ట్ (Bruscas Fault) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇంకా తూర్పున, సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్ కరియాకో పుల్-అపార్ట్ బేసిన్ ([[Cariaco Basin]]) ద్వారా వేరు చేయబడి ఉన్నాయి. తీరానికి ఆవల ఉన్న సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్, రేఖాంశాలు −66° నుండి −66° వరకు ఉన్న ప్లేట్ సరిహద్దు మొత్తం పొడవులో {{cvt|400|km}} మేర విస్తరించి ఉన్నాయి.<ref name="ColónA">{{cite journal | last1=Colón | first1=S. | last2=Audemard | first2=F.A. | last3=Beck | first3=C. | last4=Avila | first4=J. | last5=Padrón | first5=C. | last6=De Batist | first6=M. | last7=Paolini | first7=M. | last8=Leal | first8=A.F. | last9=Van Welden | first9=A. | title=The 1900 Mw 7.6 earthquake offshore north–central Venezuela: Is La Tortuga or San Sebastián the source fault? | journal=Marine and Petroleum Geology | publisher=Elsevier BV | volume=67 | year=2015 | issn=0264-8172 | doi=10.1016/j.marpetgeo.2015.06.005 | pages=498–511| bibcode=2015MarPG..67..498C }}</ref> ఉత్తర వెనిజులాలో సంభవించిన పలు పెద్ద చారిత్రక భూకంపాలతో ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వ్యవస్థకు సంబంధం ఉంది. ఇందులో 1641, [[1766 Southeastern Caribbean earthquake|1766]], [[1812 Caracas earthquake|1812]], 1900, మరియు [[1967 Caracas earthquake|1967]] నాటి భూకంపాలు ఉన్నాయి. 2015 లో జరిగిన ఒక సముద్ర సిస్మిక్ అధ్యయనం ప్రకారం, {{M|w|7.6}} తీవ్రతతో సంభవించిన [[1900 San Narciso earthquake|1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపానికి]] తూర్పు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ లో ఏర్పడిన పగుళ్లే కారణమని తేలింది. 1900 నాటి భూకంప పగుళ్ల కేంద్రం మైకేటియా (Maiquetía) కు తూర్పున మరియు కరియాకో బేసిన్ యొక్క ఉత్తర అంచు వెంబడి, 1812 నాటి కారకాస్ మరియు 1853 నాటి ఎల్ పిలార్ భూకంపాల పగుళ్ల ప్రాంతాల మధ్య ఉండి ఉండవచ్చు.<ref name="ColónA" /> == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} [[వర్గం:2026 భాకంపాలు]] [[వర్గం:వెనిజులాలో భూకంపాలు]] hfpsvy6x9v0iotoit5whsdola1wv2ym 4891056 4891054 2026-06-26T04:02:51Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4891056 wikitext text/x-wiki {{Short description|M7.2 మరియు M7.5 డబుల్ట్ భూకంపం}} {{Current disaster|event=earthquake|date=జూన్ 2026|time=recent}} {{Use dmy dates|date=జూన్ 2026}} {{Infobox earthquake | image = | caption = | map2 = {{Location map many | Venezuela | relief = yes | label1 = | lat = 10.453 | long = -68.514 | mark = Bullseye1.png | marksize = 50 | position = right | width = 260 | float = center |label2 = కారకాస్ |lat2 = 10.506 |long2 = -66.914 |mark2 = Red pog.svg |mark2size = 10 |position2 = right | caption = }} | local-date = 24 జూన్ 2026 | timestamp = 2026-06-24 22:04:33 | timestamp-A = 2026-06-24 22:05:11 | local-time = 18:04:33 [[Time in Venezuela|VET]] ([[UTC-4]]) | local-time-A = 18:05:11 VET (UTC-4) | magnitude = {{M|w|link=y|7.2}} | magnitude-A = {{M|w|link=y|7.5}} | affected = [[వెనిజులా]] | location = {{coord|10.435|N|68.472|W}} | intensity = {{MMI|IX}} | tsunami = | landslide = | fault = [[San Sebastián Fault|సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్]] | type = [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్]] | damage = | foreshocks = | aftershocks = 30 | anss-url = us6000t7zc | anss-url-A = us6000t7zp | depth = {{cvt|21.9|km|mi|0|abbr=on}} | depth-A = {{cvt|10|km|mi|0|abbr=on}} | casualties = 235 మంది మృతి, 4,300 మందికి గాయాలు, 40,000 మంది అదృశ్యం | isc-event = 645903460 | pga = | pgv = | duration = }} 2026 జూన్ 24న, రెండు భారీ [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపాలు]] వాయువ్య మరియు మధ్య [[వెనిజులా]] ప్రాంతాలను అతలాకుతలం చేశాయి. ఈ రెండు భూకంపాల [[Epicenter|భూకంప కేంద్రాలు (ఎపికేంటర్లు)]] యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో నమోదయ్యాయి. మొదటి భూకంపం రెక్టార్ స్కేలుపై {{M|w|link=y|7.2}} తీవ్రతతో స్థానిక సమయం సాయంత్రం 18:04 గంటలకు సంభవించింది; దీనిని [[foreshock|ప్రాథమిక భూకంపం (ఫోర్‌షాక్)]]గా వర్గీకరించారు. ఇది సంభవించిన 39 సెకన్ల తర్వాత రెక్టార్ స్కేలుపై {{M|w|7.5}} తీవ్రతతో ప్రధాన భూకంపం ([[mainshock|మెయిన్‌షాక్]]) సంభవించింది. ఈ జంట భూకంపాల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత నష్టం వాటిల్లింది, ముఖ్యంగా లా గ్వైరా ([[La Guaira]]), రాజధాని నగరమైన కారకాస్ ([[Caracas]]) తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc|title=M 7.2 - Venezuela Foreshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp|title=M 7.5 - Venezuela Mainshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు మరియు 40,000 మందికి పైగా అదృశ్యమైనట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. [[United States Geological Survey]] (USGS) కు చెందిన 'ప్రాంప్ట్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ గ్లోబల్ ఎర్త్‌క్వేక్స్ ఫర్ రెస్పాన్స్' ([[PAGER]]) వ్యవస్థ అంచనా ప్రకారం, ఈ విపత్తులో మరణాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉందని, ఇది 1,00,000 వరకు చేరవచ్చని హెచ్చరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/pager|title=PAGER - M 7.5 - Venezuela|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ ప్రధాన భూకంపం వెనిజులా చరిత్రలో [[1900 San Narciso earthquake|1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపం]] తర్వాత సంభవించిన అతిపెద్ద భూకంపంగా నమోదైంది.<ref>{{Cite web|url=https://www.seismos.org.ve/historico|title=Historical Earthquakes in Venezuela|publisher=FUNVISIS|language=es|access-date=2026-06-26}}</ref> == టెక్టోనిక్ అమరిక (భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం) == [[File:CaribbeanPlate.png|thumb|left|వెనిజులా భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం - [[Caribbean Plate|కరేబియన్ ప్లేట్]], [[North Andes plate|ఉత్తర ఆండీస్]], మరియు [[South American Plate|దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్]]ల మధ్య]] ఉత్తర వెనిజులా ప్రాంతం ఒకే ఒక భూగర్భ లోపం (ఫాల్ట్) వెంబడి కాకుండా, [[Caribbean Plate|కరేబియన్ ప్లేట్]] మరియు [[South American Plate|దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్]]ల మధ్య ఉన్న ఒక విస్తృతమైన, ట్రాన్స్‌ప్రెషనల్ సరిహద్దు వలయంలో ఉంది. దీని ప్రధాన క్రియాశీలక నిర్మాణం బోకోనో–సాన్ సెబాస్టియన్–ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ ([[Boconó Fault|Boconó]]–[[San Sebastián Fault|San Sebastián]]–[[El Pilar Fault System|El Pilar]]). దీని కదలికలు తూర్పున లాస్ బాజోస్ ఫాల్ట్స్ ద్వారా మరియు [[Trinidad|ట్రినిడాడ్]] సమీపంలోని వార్మ్ స్ప్రింగ్స్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్‌కు బదిలీ అవుతాయి.<ref name="Audemard06" /> ఇది ఒక కంప్రెషనల్ మరియు రైట్-లాటరల్ [[Fault (geology)#Strike-slip faults|స్ట్రైక్-స్లిప్]] వ్యవస్థ. ఇది వెనిజులా ఆండీస్ పర్వతాల నుండి ట్రినిడాడ్ వరకు {{cvt|1,300|km}} కంటే ఎక్కువ దూరం విస్తరించి ఉంది.<ref name="Schubert84">{{cite journal |last1=Schubert |first1=Carlos |title=Basin formation along the Bocono-Moron-El Pilar Fault System, Venezuela |journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth |date=1984 |volume=89 |issue=B7 |pages=5711–5718 |doi=10.1029/JB089iB07p05711 |bibcode=1984JGR....89.5711S }}</ref> ఇది కరేబియన్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య జరిగే కుడి-పక్క కదలికను (డెక్స్ట్రల్ మోషన్) ఏడాదికి సుమారు {{cvt|10|mm|in|abbr=on}} చొప్పున సర్దుబాటు చేస్తుంది.<ref name="Audemard06">{{cite journal |last1=Audemard M. |first1=Franck A. |last2=Singer P. |first2=André |last3=Soulas |first3=Jean-Pierre |display-authors=etal |title=Quaternary faults and stress regime of Venezuela |journal=Revista de la Asociación Geológica Argentina |date=2006 |volume=61 |issue=4 |pages=480–491 |url=https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |access-date=2026-06-25 |archive-date=14 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414212055/https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |url-status=live }}</ref> 2026 జూన్ 24 నాటి జంట భూకంపాలు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ సమీపంలోని ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వలయంలోనే సంభవించాయి. యు.ఎస్. జియోలాజికల్ సర్వే (USGS) ప్రకారం, {{M|w|7.2}} తీవ్రత కలిగిన ఫోర్‌షాక్ యుమారే (Yumare) సమీపంలో, మరియు {{M|w|7.5}} తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) యుమారే–మోరోన్ (Yumare–Morón) ప్రాంతంలో సంభవించాయి.<ref name="USGS-foreshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |title=M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000042/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |url-status=live }}</ref><ref name="USGS-mainshock-location">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |title=M 7.5 – 16 km SW of Morón, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624234354/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |url-status=live }}</ref> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ వెంబడి ఉన్న సంక్లిష్ట ప్లేట్ సరిహద్దు సమీపంలో ఈ ప్రధాన భూకంపం తక్కువ లోతులో సంభవించిన స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపంగా USGS పేర్కొంది.<ref name="USGS-mainshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |title=M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625191912/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |url-status=live }}</ref> ఇది ఉత్తర వెనిజులాలోని తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే రైట్-లాటరల్ లోపాల ప్రాంతీయ టెక్టోనిక్ అమరికకు అనుగుణంగా ఉంది.<ref name="Audemard06" /> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ ఎక్కువగా ఉత్తర-మధ్య వెనిజులా తీరానికి ఆవల, వెనిజులా తీర శ్రేణికి ([[Venezuelan Coastal Range]]) ఉత్తరంగా ఉంది. సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ([[Simón Bolívar International Airport (Venezuela)|Simón Bolívar International Airport]]) సమీపంలో భూమిపై ఉన్న దీని ఒక చిన్న భాగాన్ని బ్రూస్కాస్ ఫాల్ట్ (Bruscas Fault) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇంకా తూర్పున, సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్ కరియాకో పుల్-అపార్ట్ బేసిన్ ([[Cariaco Basin]]) ద్వారా వేరు చేయబడి ఉన్నాయి. తీరానికి ఆవల ఉన్న సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్, రేఖాంశాలు −66° నుండి −66° వరకు ఉన్న ప్లేట్ సరిహద్దు మొత్తం పొడవులో {{cvt|400|km}} మేర విస్తరించి ఉన్నాయి.<ref name="ColónA">{{cite journal | last1=Colón | first1=S. | last2=Audemard | first2=F.A. | last3=Beck | first3=C. | last4=Avila | first4=J. | last5=Padrón | first5=C. | last6=De Batist | first6=M. | last7=Paolini | first7=M. | last8=Leal | first8=A.F. | last9=Van Welden | first9=A. | title=The 1900 Mw 7.6 earthquake offshore north–central Venezuela: Is La Tortuga or San Sebastián the source fault? | journal=Marine and Petroleum Geology | publisher=Elsevier BV | volume=67 | year=2015 | issn=0264-8172 | doi=10.1016/j.marpetgeo.2015.06.005 | pages=498–511| bibcode=2015MarPG..67..498C }}</ref> ఉత్తర వెనిజులాలో సంభవించిన పలు పెద్ద చారిత్రక భూకంపాలతో ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వ్యవస్థకు సంబంధం ఉంది. ఇందులో 1641, [[1766 Southeastern Caribbean earthquake|1766]], [[1812 Caracas earthquake|1812]], 1900, మరియు [[1967 Caracas earthquake|1967]] నాటి భూకంపాలు ఉన్నాయి. 2015 లో జరిగిన ఒక సముద్ర సిస్మిక్ అధ్యయనం ప్రకారం, {{M|w|7.6}} తీవ్రతతో సంభవించిన [[1900 San Narciso earthquake|1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపానికి]] తూర్పు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ లో ఏర్పడిన పగుళ్లే కారణమని తేలింది. 1900 నాటి భూకంప పగుళ్ల కేంద్రం మైకేటియా (Maiquetía) కు తూర్పున మరియు కరియాకో బేసిన్ యొక్క ఉత్తర అంచు వెంబడి, 1812 నాటి కారకాస్ మరియు 1853 నాటి ఎల్ పిలార్ భూకంపాల పగుళ్ల ప్రాంతాల మధ్య ఉండి ఉండవచ్చు.<ref name="ColónA" /> == భూకంపాలు == {{multiple image | header = M7.2 మరియు M7.5 భూకంపాలకు సంబంధించిన USGS షేక్‌మ్యాప్‌లు | width = 200px | image1 = M 7.2 - 24 km ENE of San Felipe, Venezuela.png | alt1 = | caption1 = | image2 = M 7.5 - 23 km SE of Yumare, Venezuela.png | alt2 = | caption2 = }} మొదటి భూకంపం UTC సమయం ప్రకారం 22:04 గంటలకు యుమారే ([[Yumare]]) కి తూర్పు-ఈశాన్య దిశగా {{cvt|20.3|km|mi}} లోతులో {{M|ww|7.2}} తీవ్రతతో సంభవించింది. ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే ఒక భూగర్భ లోపంపై ఏర్పడిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్ (కుడి-పక్క కదలిక) వల్ల సంభవించింది.<ref name="anss">{{cite anss|M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zc}}</ref> జి.ఎఫ్.జెడ్ హెల్మ్‌హోల్ట్జ్ సెంటర్ ఫర్ జియోసైన్సెస్ ([[GFZ Helmholtz Centre for Geosciences]]) ఈ ప్రాథమిక భూకంపాన్ని (ఫోర్‌షాక్) {{cvt|12|km}} లోతులో, {{M|w|7.3}} తీవ్రతతో నమోదు చేసింది.<ref name="gfz2026mhpf">{{cite web |title=gfz2026mhpf : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpf/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఆ తర్వాత ముప్పై ఎనిమిది (38) సెకన్ల వ్యవధిలోనే, ఈ ఫోర్‌షాక్‌కు సరిగ్గా తూర్పు దిశగా {{cvt|10|km}} లోతులో {{M|ww|7.5}} తీవ్రతతో మరో భారీ భూకంపం సంభవించింది. ఈ రెండు భూకంపాల కేంద్రాలు యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Shukla |first=Piyush |date=June 25, 2026 |title=Twin earthquakes devastate Venezuela: Did the first quake trigger the second? Watch Video of the Venezuela earthquake that stunned seismologists — what does this rare double rupture reveal about the hidden dangers beneath northern Venezuela? - The Economic Times |url=https://m.economictimes.com/news/international/us/did-the-first-quake-trigger-the-second-watch-video-of-the-venezuela-earthquake-that-stunned-seismologists-what-does-this-rare-double-rupture-reveal-about-the-hidden-dangers-beneath-northern-venezuela/amp_articleshow/131995960.cms |access-date=2026-06-26 |website=m.economictimes.com}}</ref> ఈ భూకంపం తూర్పు-పడమర దిశగా ఉండే లోపంపై కుడి-పక్క కదలిక వల్ల గానీ, లేదా ఉత్తర-దక్షిణ దిశగా ఉండే లోపంపై ఎడమ-పక్క కదలిక వల్ల గానీ సంభవించి ఉండవచ్చు. ఇది సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ వెంబడి సంభవించి ఉంటుందని, దీని పగుళ్లు సుమారు {{convert|150 by 20|km|mi|abbr=off|adj=on}} పరిధికి పరిమితమై ఉండవచ్చని USGS పేర్కొంది.<ref name="anss2">{{cite anss|M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zp}}</ref> అయితే GFZ సంస్థ ఈ భూకంపాన్ని {{M|w|7.4}} తీవ్రతగా నివేదించింది మరియు దీని భూకంప కేంద్రాన్ని కారకాస్‌కు వాయువ్యంగా గుర్తించింది. GFZ యొక్క ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా ఉన్న లోపంపై జరిగిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా సూచించబడింది.<ref name="gfz2026mhpg">{{cite web |title=gfz2026mhpg : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpg/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> కారకాస్‌కు ఈశాన్యంగా 7.7 తీవ్రతతో సంభవించిన 1900 నాటి భూకంపం తర్వాత వెనిజులాలో నమోదైన అత్యంత పెద్ద భూకంపం ఇదే.<ref>{{cite news |title=Venezuela vivió el terremoto más potente desde el año 1900 |lang=es |trans-title=Venezuela experienced its most powerful earthquake since 1900 |url=https://www.dw.com/es/venezuela-vivi%C3%B3-el-terremoto-m%C3%A1s-potente-desde-el-a%C3%B1o-1900-seg%C3%BAn-el-usgs/a-77702282 |access-date=25 June 2026 |work=DW News |date=25 June 2026}}</ref> జియోస్కోప్ అబ్జర్వేటరీ ([[GEOSCOPE Observatory]]) మాత్రం కేవలం ఒకే ఒక {{M|w|7.8}} భూకంపం సంభవించినట్లు నివేదించింది, దీని భూకంప కేంద్రం ప్రాంతం USGS పేర్కొన్న భూకంప కేంద్రాలకు సమీపంలోనే ఉంది. ఈ సంస్థ అందించిన ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది {{cvt|12|km}} లోతులో ప్రారంభమైన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా తేలింది.<ref>{{cite web |title=NEAR COAST OF VENEZUELA 2026/06/24 22:04:32 UTC, Mw=7.8 |url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us6000t7zc |publisher=GEOSCOPE Observatory |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఈ రెండు భూకంపాలు సంభవించిన ప్రాంతానికి {{cvt|250|km}} పరిధిలో గత శతాబ్ద కాలంలో 6.0 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తీవ్రత కలిగిన ఏడు భూకంపాలు సంభవించాయి. సెప్టెంబర్ 2025లో, జూలియా మరియు లారా ప్రాంతాలలో సంభవించిన జంట భూకంపాల వల్ల (తీవ్రత 6.2 మరియు 6.3) ఒకరు మరణించారు, 110 మంది గాయపడ్డారు మరియు భారీ నష్టం వాటిల్లింది.<ref>[[2025 Zulia earthquakes]]</ref> సెప్టెంబర్ 2009లో సంభవించిన ఒక భూకంపం వల్ల మోరోన్ ([[Morón, Venezuela|Morón]]) లో 18 మంది గాయపడగా, భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{Interlanguage link|earthquake in September 2009|es|Terremoto de Venezuela de 2009}}</ref> 1989లో సంభవించిన 6.0 తీవ్రత కలిగిన భూకంపం వాలెన్సియా ([[Valencia, Venezuela|Valencia]]) లో స్వల్ప నష్టాన్ని కలిగించింది. అంతేకాకుండా, ఏప్రిల్ 1975లో మరింత పశ్చిమ దిశగా 6.1 తీవ్రతతో మరొక భూకంపం సంభవించింది.<ref name="anss2" /> ప్రధాన భూకంపం సంభవించిన రెండు గంటల వ్యవధిలోనే కారకాస్ ([[Caracas]]) నగరంలో ఆరు సార్లు భూప్రకంపనలు (ఆఫ్టర్ షాక్స్) చోటుచేసుకున్నాయి.<ref name=elpais/> మొత్తం 30 కంటే ఎక్కువ ఆఫ్టర్ షాక్స్ నమోదయ్యాయి,<ref>{{Cite news |date=25 June 2026 |title=Venezuelan leader says death toll has risen to at least 164 people |url=https://www.cnn.com/2026/06/24/weather/live-news/venezuela-earthquake-puerto-rico-tsunami?post-id=cmqtcoegj000o3b6t7ifu43s3 |access-date=25 June 2026 |publisher=[[CNN]]}}</ref> వీటిలో అత్యంత పెద్దది {{M|b}} 4.5 తీవ్రతతో నమోదైంది.<ref name="anss3">{{cite anss|M 4.5 – 13 km N of Caucagüito, Venezuela|2026|us6000t80d}}</ref> ఈ భూకంప ప్రకంపనలు బొగోటా ([[Bogotá]]), ఈశాన్య కొలంబియాతో పాటు ఉత్తర బ్రెజిల్ ప్రాంతాలైన మనౌస్ ([[Manaus]]), బెలెం ([[Belém]]), మరియు మకాపా ([[Macapá]]) లలో కూడా వ్యక్తమవడంతో ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించారు.<ref name="ap">{{cite web |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |title=Back-to-back powerful earthquakes slam Venezuela, collapsing buildings in the capital of Caracas |work=[[Associated Press News]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> అలాగే అరుబా ([[Aruba]]), బొనైర్, కురకావ్ ([[Curaçao]]), మరియు డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌లోని శాంటో డొమింగో ([[Santo Domingo]]) వంటి దేశాలలో కూడా ఈ ప్రకంపనలు స్పష్టంగా తెలిశాయి.<ref>{{Cite news|url=https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|title=Magnitude 7.0 Earthquake in the Caribbean Region, Effects Strongly Felt in Aruba Too|website=EA News Aruba|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=en|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625014216/https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://nu.cw/2026/06/24/zware-aardbeving-bij-venezuela-ook-voelbaar-op-curacao-en-bonaire/|title=Zware aardbeving bij Venezuela, ook voelbaar op Curaçao en Bonaire|website=NU.cw|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=nl|trans-title=Strong earthquake near Venezuela, also felt on Curaçao and Bonaire}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.diariolibre.com/actualidad/nacional/2026/06/24/sismo-en-venezuela-de-71-y-se-siente-en-republica-dominicana/3578420|title=Sismo de 7.1 se registra en Venezuela y se siente en República Dominicana|website=Diario Libre|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=es|trans-title=A 7.1 magnitude earthquake struck Venezuela and was felt in the Dominican Republic}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} [[వర్గం:2026 భాకంపాలు]] [[వర్గం:వెనిజులాలో భూకంపాలు]] r37prt4t7qselyvfiu0tc1bsfyeujmi 4891073 4891056 2026-06-26T04:56:26Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4891073 wikitext text/x-wiki {{Short description|M7.2 మరియు M7.5 డబుల్ట్ భూకంపం}} {{Current disaster|event=earthquake|date=జూన్ 2026|time=recent}} {{Use dmy dates|date=జూన్ 2026}} {{Infobox earthquake | image = | caption = | map2 = {{Location map many | Venezuela | relief = yes | label1 = | lat = 10.453 | long = -68.514 | mark = Bullseye1.png | marksize = 50 | position = right | width = 260 | float = center |label2 = కారకాస్ |lat2 = 10.506 |long2 = -66.914 |mark2 = Red pog.svg |mark2size = 10 |position2 = right | caption = }} | local-date = 24 జూన్ 2026 | timestamp = 2026-06-24 22:04:33 | timestamp-A = 2026-06-24 22:05:11 | local-time = 18:04:33 [[Time in Venezuela|VET]] ([[UTC-4]]) | local-time-A = 18:05:11 VET (UTC-4) | magnitude = {{M|w|link=y|7.2}} | magnitude-A = {{M|w|link=y|7.5}} | affected = [[వెనిజులా]] | location = {{coord|10.435|N|68.472|W}} | intensity = {{MMI|IX}} | tsunami = | landslide = | fault = [[San Sebastián Fault|సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్]] | type = [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్]] | damage = | foreshocks = | aftershocks = 30 | anss-url = us6000t7zc | anss-url-A = us6000t7zp | depth = {{cvt|21.9|km|mi|0|abbr=on}} | depth-A = {{cvt|10|km|mi|0|abbr=on}} | casualties = 235 మంది మృతి, 4,300 మందికి గాయాలు, 40,000 మంది అదృశ్యం | isc-event = 645903460 | pga = | pgv = | duration = }} 2026 జూన్ 24న, రెండు భారీ [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపాలు]] వాయువ్య మరియు మధ్య [[వెనిజులా]] ప్రాంతాలను అతలాకుతలం చేశాయి. ఈ రెండు భూకంపాల [[Epicenter|భూకంప కేంద్రాలు (ఎపికేంటర్లు)]] యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో నమోదయ్యాయి. మొదటి భూకంపం రెక్టార్ స్కేలుపై {{M|w|link=y|7.2}} తీవ్రతతో స్థానిక సమయం సాయంత్రం 18:04 గంటలకు సంభవించింది; దీనిని [[foreshock|ప్రాథమిక భూకంపం (ఫోర్‌షాక్)]]గా వర్గీకరించారు. ఇది సంభవించిన 39 సెకన్ల తర్వాత రెక్టార్ స్కేలుపై {{M|w|7.5}} తీవ్రతతో ప్రధాన భూకంపం ([[mainshock|మెయిన్‌షాక్]]) సంభవించింది. ఈ జంట భూకంపాల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత నష్టం వాటిల్లింది, ముఖ్యంగా లా గ్వైరా ([[La Guaira]]), రాజధాని నగరమైన కారకాస్ ([[Caracas]]) తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc|title=M 7.2 - Venezuela Foreshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp|title=M 7.5 - Venezuela Mainshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు మరియు 40,000 మందికి పైగా అదృశ్యమైనట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. [[United States Geological Survey]] (USGS) కు చెందిన 'ప్రాంప్ట్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ గ్లోబల్ ఎర్త్‌క్వేక్స్ ఫర్ రెస్పాన్స్' ([[PAGER]]) వ్యవస్థ అంచనా ప్రకారం, ఈ విపత్తులో మరణాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉందని, ఇది 1,00,000 వరకు చేరవచ్చని హెచ్చరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/pager|title=PAGER - M 7.5 - Venezuela|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ ప్రధాన భూకంపం వెనిజులా చరిత్రలో [[1900 San Narciso earthquake|1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపం]] తర్వాత సంభవించిన అతిపెద్ద భూకంపంగా నమోదైంది.<ref>{{Cite web|url=https://www.seismos.org.ve/historico|title=Historical Earthquakes in Venezuela|publisher=FUNVISIS|language=es|access-date=2026-06-26}}</ref> == టెక్టోనిక్ అమరిక (భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం) == [[File:CaribbeanPlate.png|thumb|left|వెనిజులా భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం - [[Caribbean Plate|కరేబియన్ ప్లేట్]], [[North Andes plate|ఉత్తర ఆండీస్]], మరియు [[South American Plate|దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్]]ల మధ్య]] ఉత్తర వెనిజులా ప్రాంతం ఒకే ఒక భూగర్భ లోపం (ఫాల్ట్) వెంబడి కాకుండా, [[Caribbean Plate|కరేబియన్ ప్లేట్]] మరియు [[South American Plate|దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్]]ల మధ్య ఉన్న ఒక విస్తృతమైన, ట్రాన్స్‌ప్రెషనల్ సరిహద్దు వలయంలో ఉంది. దీని ప్రధాన క్రియాశీలక నిర్మాణం బోకోనో–సాన్ సెబాస్టియన్–ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ ([[Boconó Fault|Boconó]]–[[San Sebastián Fault|San Sebastián]]–[[El Pilar Fault System|El Pilar]]). దీని కదలికలు తూర్పున లాస్ బాజోస్ ఫాల్ట్స్ ద్వారా మరియు [[Trinidad|ట్రినిడాడ్]] సమీపంలోని వార్మ్ స్ప్రింగ్స్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్‌కు బదిలీ అవుతాయి.<ref name="Audemard06" /> ఇది ఒక కంప్రెషనల్ మరియు రైట్-లాటరల్ [[Fault (geology)#Strike-slip faults|స్ట్రైక్-స్లిప్]] వ్యవస్థ. ఇది వెనిజులా ఆండీస్ పర్వతాల నుండి ట్రినిడాడ్ వరకు {{cvt|1,300|km}} కంటే ఎక్కువ దూరం విస్తరించి ఉంది.<ref name="Schubert84">{{cite journal |last1=Schubert |first1=Carlos |title=Basin formation along the Bocono-Moron-El Pilar Fault System, Venezuela |journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth |date=1984 |volume=89 |issue=B7 |pages=5711–5718 |doi=10.1029/JB089iB07p05711 |bibcode=1984JGR....89.5711S }}</ref> ఇది కరేబియన్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య జరిగే కుడి-పక్క కదలికను (డెక్స్ట్రల్ మోషన్) ఏడాదికి సుమారు {{cvt|10|mm|in|abbr=on}} చొప్పున సర్దుబాటు చేస్తుంది.<ref name="Audemard06">{{cite journal |last1=Audemard M. |first1=Franck A. |last2=Singer P. |first2=André |last3=Soulas |first3=Jean-Pierre |display-authors=etal |title=Quaternary faults and stress regime of Venezuela |journal=Revista de la Asociación Geológica Argentina |date=2006 |volume=61 |issue=4 |pages=480–491 |url=https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |access-date=2026-06-25 |archive-date=14 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414212055/https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |url-status=live }}</ref> 2026 జూన్ 24 నాటి జంట భూకంపాలు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ సమీపంలోని ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వలయంలోనే సంభవించాయి. యు.ఎస్. జియోలాజికల్ సర్వే (USGS) ప్రకారం, {{M|w|7.2}} తీవ్రత కలిగిన ఫోర్‌షాక్ యుమారే (Yumare) సమీపంలో, మరియు {{M|w|7.5}} తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) యుమారే–మోరోన్ (Yumare–Morón) ప్రాంతంలో సంభవించాయి.<ref name="USGS-foreshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |title=M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000042/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |url-status=live }}</ref><ref name="USGS-mainshock-location">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |title=M 7.5 – 16 km SW of Morón, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624234354/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |url-status=live }}</ref> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ వెంబడి ఉన్న సంక్లిష్ట ప్లేట్ సరిహద్దు సమీపంలో ఈ ప్రధాన భూకంపం తక్కువ లోతులో సంభవించిన స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపంగా USGS పేర్కొంది.<ref name="USGS-mainshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |title=M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625191912/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |url-status=live }}</ref> ఇది ఉత్తర వెనిజులాలోని తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే రైట్-లాటరల్ లోపాల ప్రాంతీయ టెక్టోనిక్ అమరికకు అనుగుణంగా ఉంది.<ref name="Audemard06" /> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ ఎక్కువగా ఉత్తర-మధ్య వెనిజులా తీరానికి ఆవల, వెనిజులా తీర శ్రేణికి ([[Venezuelan Coastal Range]]) ఉత్తరంగా ఉంది. సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ([[Simón Bolívar International Airport (Venezuela)|Simón Bolívar International Airport]]) సమీపంలో భూమిపై ఉన్న దీని ఒక చిన్న భాగాన్ని బ్రూస్కాస్ ఫాల్ట్ (Bruscas Fault) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇంకా తూర్పున, సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్ కరియాకో పుల్-అపార్ట్ బేసిన్ ([[Cariaco Basin]]) ద్వారా వేరు చేయబడి ఉన్నాయి. తీరానికి ఆవల ఉన్న సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్, రేఖాంశాలు −66° నుండి −66° వరకు ఉన్న ప్లేట్ సరిహద్దు మొత్తం పొడవులో {{cvt|400|km}} మేర విస్తరించి ఉన్నాయి.<ref name="ColónA">{{cite journal | last1=Colón | first1=S. | last2=Audemard | first2=F.A. | last3=Beck | first3=C. | last4=Avila | first4=J. | last5=Padrón | first5=C. | last6=De Batist | first6=M. | last7=Paolini | first7=M. | last8=Leal | first8=A.F. | last9=Van Welden | first9=A. | title=The 1900 Mw 7.6 earthquake offshore north–central Venezuela: Is La Tortuga or San Sebastián the source fault? | journal=Marine and Petroleum Geology | publisher=Elsevier BV | volume=67 | year=2015 | issn=0264-8172 | doi=10.1016/j.marpetgeo.2015.06.005 | pages=498–511| bibcode=2015MarPG..67..498C }}</ref> ఉత్తర వెనిజులాలో సంభవించిన పలు పెద్ద చారిత్రక భూకంపాలతో ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వ్యవస్థకు సంబంధం ఉంది. ఇందులో 1641, [[1766 Southeastern Caribbean earthquake|1766]], [[1812 Caracas earthquake|1812]], 1900, మరియు [[1967 Caracas earthquake|1967]] నాటి భూకంపాలు ఉన్నాయి. 2015 లో జరిగిన ఒక సముద్ర సిస్మిక్ అధ్యయనం ప్రకారం, {{M|w|7.6}} తీవ్రతతో సంభవించిన [[1900 San Narciso earthquake|1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపానికి]] తూర్పు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ లో ఏర్పడిన పగుళ్లే కారణమని తేలింది. 1900 నాటి భూకంప పగుళ్ల కేంద్రం మైకేటియా (Maiquetía) కు తూర్పున మరియు కరియాకో బేసిన్ యొక్క ఉత్తర అంచు వెంబడి, 1812 నాటి కారకాస్ మరియు 1853 నాటి ఎల్ పిలార్ భూకంపాల పగుళ్ల ప్రాంతాల మధ్య ఉండి ఉండవచ్చు.<ref name="ColónA" /> == భూకంపాలు == {{multiple image | header = M7.2 మరియు M7.5 భూకంపాలకు సంబంధించిన USGS షేక్‌మ్యాప్‌లు | width = 200px | image1 = M 7.2 - 24 km ENE of San Felipe, Venezuela.png | alt1 = | caption1 = | image2 = M 7.5 - 23 km SE of Yumare, Venezuela.png | alt2 = | caption2 = }} మొదటి భూకంపం UTC సమయం ప్రకారం 22:04 గంటలకు యుమారే ([[Yumare]]) కి తూర్పు-ఈశాన్య దిశగా {{cvt|20.3|km|mi}} లోతులో {{M|ww|7.2}} తీవ్రతతో సంభవించింది. ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే ఒక భూగర్భ లోపంపై ఏర్పడిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్ (కుడి-పక్క కదలిక) వల్ల సంభవించింది.<ref name="anss">{{cite anss|M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zc}}</ref> జి.ఎఫ్.జెడ్ హెల్మ్‌హోల్ట్జ్ సెంటర్ ఫర్ జియోసైన్సెస్ ([[GFZ Helmholtz Centre for Geosciences]]) ఈ ప్రాథమిక భూకంపాన్ని (ఫోర్‌షాక్) {{cvt|12|km}} లోతులో, {{M|w|7.3}} తీవ్రతతో నమోదు చేసింది.<ref name="gfz2026mhpf">{{cite web |title=gfz2026mhpf : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpf/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఆ తర్వాత ముప్పై ఎనిమిది (38) సెకన్ల వ్యవధిలోనే, ఈ ఫోర్‌షాక్‌కు సరిగ్గా తూర్పు దిశగా {{cvt|10|km}} లోతులో {{M|ww|7.5}} తీవ్రతతో మరో భారీ భూకంపం సంభవించింది. ఈ రెండు భూకంపాల కేంద్రాలు యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Shukla |first=Piyush |date=June 25, 2026 |title=Twin earthquakes devastate Venezuela: Did the first quake trigger the second? Watch Video of the Venezuela earthquake that stunned seismologists — what does this rare double rupture reveal about the hidden dangers beneath northern Venezuela? - The Economic Times |url=https://m.economictimes.com/news/international/us/did-the-first-quake-trigger-the-second-watch-video-of-the-venezuela-earthquake-that-stunned-seismologists-what-does-this-rare-double-rupture-reveal-about-the-hidden-dangers-beneath-northern-venezuela/amp_articleshow/131995960.cms |access-date=2026-06-26 |website=m.economictimes.com}}</ref> ఈ భూకంపం తూర్పు-పడమర దిశగా ఉండే లోపంపై కుడి-పక్క కదలిక వల్ల గానీ, లేదా ఉత్తర-దక్షిణ దిశగా ఉండే లోపంపై ఎడమ-పక్క కదలిక వల్ల గానీ సంభవించి ఉండవచ్చు. ఇది సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ వెంబడి సంభవించి ఉంటుందని, దీని పగుళ్లు సుమారు {{convert|150 by 20|km|mi|abbr=off|adj=on}} పరిధికి పరిమితమై ఉండవచ్చని USGS పేర్కొంది.<ref name="anss2">{{cite anss|M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zp}}</ref> అయితే GFZ సంస్థ ఈ భూకంపాన్ని {{M|w|7.4}} తీవ్రతగా నివేదించింది మరియు దీని భూకంప కేంద్రాన్ని కారకాస్‌కు వాయువ్యంగా గుర్తించింది. GFZ యొక్క ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా ఉన్న లోపంపై జరిగిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా సూచించబడింది.<ref name="gfz2026mhpg">{{cite web |title=gfz2026mhpg : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpg/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> కారకాస్‌కు ఈశాన్యంగా 7.7 తీవ్రతతో సంభవించిన 1900 నాటి భూకంపం తర్వాత వెనిజులాలో నమోదైన అత్యంత పెద్ద భూకంపం ఇదే.<ref>{{cite news |title=Venezuela vivió el terremoto más potente desde el año 1900 |lang=es |trans-title=Venezuela experienced its most powerful earthquake since 1900 |url=https://www.dw.com/es/venezuela-vivi%C3%B3-el-terremoto-m%C3%A1s-potente-desde-el-a%C3%B1o-1900-seg%C3%BAn-el-usgs/a-77702282 |access-date=25 June 2026 |work=DW News |date=25 June 2026}}</ref> జియోస్కోప్ అబ్జర్వేటరీ ([[GEOSCOPE Observatory]]) మాత్రం కేవలం ఒకే ఒక {{M|w|7.8}} భూకంపం సంభవించినట్లు నివేదించింది, దీని భూకంప కేంద్రం ప్రాంతం USGS పేర్కొన్న భూకంప కేంద్రాలకు సమీపంలోనే ఉంది. ఈ సంస్థ అందించిన ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది {{cvt|12|km}} లోతులో ప్రారంభమైన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా తేలింది.<ref>{{cite web |title=NEAR COAST OF VENEZUELA 2026/06/24 22:04:32 UTC, Mw=7.8 |url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us6000t7zc |publisher=GEOSCOPE Observatory |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఈ రెండు భూకంపాలు సంభవించిన ప్రాంతానికి {{cvt|250|km}} పరిధిలో గత శతాబ్ద కాలంలో 6.0 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తీవ్రత కలిగిన ఏడు భూకంపాలు సంభవించాయి. సెప్టెంబర్ 2025లో, జూలియా మరియు లారా ప్రాంతాలలో సంభవించిన జంట భూకంపాల వల్ల (తీవ్రత 6.2 మరియు 6.3) ఒకరు మరణించారు, 110 మంది గాయపడ్డారు మరియు భారీ నష్టం వాటిల్లింది.<ref>[[2025 Zulia earthquakes]]</ref> సెప్టెంబర్ 2009లో సంభవించిన ఒక భూకంపం వల్ల మోరోన్ ([[Morón, Venezuela|Morón]]) లో 18 మంది గాయపడగా, భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{Interlanguage link|earthquake in September 2009|es|Terremoto de Venezuela de 2009}}</ref> 1989లో సంభవించిన 6.0 తీవ్రత కలిగిన భూకంపం వాలెన్సియా ([[Valencia, Venezuela|Valencia]]) లో స్వల్ప నష్టాన్ని కలిగించింది. అంతేకాకుండా, ఏప్రిల్ 1975లో మరింత పశ్చిమ దిశగా 6.1 తీవ్రతతో మరొక భూకంపం సంభవించింది.<ref name="anss2" /> ప్రధాన భూకంపం సంభవించిన రెండు గంటల వ్యవధిలోనే కారకాస్ ([[Caracas]]) నగరంలో ఆరు సార్లు భూప్రకంపనలు (ఆఫ్టర్ షాక్స్) చోటుచేసుకున్నాయి.<ref name=elpais/> మొత్తం 30 కంటే ఎక్కువ ఆఫ్టర్ షాక్స్ నమోదయ్యాయి,<ref>{{Cite news |date=25 June 2026 |title=Venezuelan leader says death toll has risen to at least 164 people |url=https://www.cnn.com/2026/06/24/weather/live-news/venezuela-earthquake-puerto-rico-tsunami?post-id=cmqtcoegj000o3b6t7ifu43s3 |access-date=25 June 2026 |publisher=[[CNN]]}}</ref> వీటిలో అత్యంత పెద్దది {{M|b}} 4.5 తీవ్రతతో నమోదైంది.<ref name="anss3">{{cite anss|M 4.5 – 13 km N of Caucagüito, Venezuela|2026|us6000t80d}}</ref> ఈ భూకంప ప్రకంపనలు బొగోటా ([[Bogotá]]), ఈశాన్య కొలంబియాతో పాటు ఉత్తర బ్రెజిల్ ప్రాంతాలైన మనౌస్ ([[Manaus]]), బెలెం ([[Belém]]), మరియు మకాపా ([[Macapá]]) లలో కూడా వ్యక్తమవడంతో ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించారు.<ref name="ap">{{cite web |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |title=Back-to-back powerful earthquakes slam Venezuela, collapsing buildings in the capital of Caracas |work=[[Associated Press News]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> అలాగే అరుబా ([[Aruba]]), బొనైర్, కురకావ్ ([[Curaçao]]), మరియు డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌లోని శాంటో డొమింగో ([[Santo Domingo]]) వంటి దేశాలలో కూడా ఈ ప్రకంపనలు స్పష్టంగా తెలిశాయి.<ref>{{Cite news|url=https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|title=Magnitude 7.0 Earthquake in the Caribbean Region, Effects Strongly Felt in Aruba Too|website=EA News Aruba|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=en|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625014216/https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://nu.cw/2026/06/24/zware-aardbeving-bij-venezuela-ook-voelbaar-op-curacao-en-bonaire/|title=Zware aardbeving bij Venezuela, ook voelbaar op Curaçao en Bonaire|website=NU.cw|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=nl|trans-title=Strong earthquake near Venezuela, also felt on Curaçao and Bonaire}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.diariolibre.com/actualidad/nacional/2026/06/24/sismo-en-venezuela-de-71-y-se-siente-en-republica-dominicana/3578420|title=Sismo de 7.1 se registra en Venezuela y se siente en República Dominicana|website=Diario Libre|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=es|trans-title=A 7.1 magnitude earthquake struck Venezuela and was felt in the Dominican Republic}}</ref> == ఆస్తి నష్టం మరియు ప్రాణనష్టం == [[File:Terremoto en La Pastora.webm|250px|thumb|[[Libertador Bolivarian Municipality|లిబర్టేడర్ బొలివేరియన్ మునిసిపాలిటీ]] లోని [[La Pastora Parish|లా పాస్టోరా పారిష్]] లో రెండవ భూకంపం సంభవించినప్పుడు, భవనాలు ఊగుతూ దెబ్బతినడాన్ని రికార్డ్ చేసిన సిసిటివి (CCTV) దృశ్యాలు]] భూకంపం సంభవించిన వెంటనే, వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ ([[Delcy Rodríguez]]), లా గ్వైరా ([[La Guaira]]) ప్రాంతాన్ని విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించారు.<ref name="eluniverso24a">{{cite news |title=32 muertos y La Guaira como zona de desastre, el balance de Delcy Rodríguez por terremotos en Venezuela |trans-title=32 dead and La Guaira declared a disaster zone: Delcy Rodríguez's assessment of the earthquakes in Venezuela |url=https://www.eluniverso.com/noticias/internacional/32-muertos-y-la-guaira-como-zona-de-desastre-el-balance-de-delcy-rodriguez-por-terremotos-en-venezuela-nota/ |access-date=25 June 2026 |work=El Universo |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు. ఈ మరణాల సంఖ్య ఆసుపత్రులలో నమోదైన గణాంకాల ప్రకారమేనని వెనిజులా ఆరోగ్య మంత్రి కార్లోస్ అల్వరాడో స్పష్టం చేశారు.<ref>{{cite news |work=Agencia EFE |title=El Gobierno de Venezuela eleva a unos 235 los muertos y a 4.300 los heridos por terremotos |trans-title=The Venezuelan government raises the death toll from the earthquakes to approximately 235 and the number of injured to 4,300 |url=https://rpp.pe/mundo/actualidad/el-gobierno-de-venezuela-eleva-a-unos-235-los-muertos-y-a-4-300-los-heridos-por-terremotos-noticia-1694786 |access-date=26 June 2026 |publisher=Radio Programas del Perú |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> అదృశ్యమైన వ్యక్తుల వివరాలను నమోదు చేసే ఒక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, దాదాపు 46,000 మందికి పైగా వ్యక్తుల సమాచారం తెలియాల్సి ఉంది, అయితే ఈ సంఖ్య ఇంకా అధికారికంగా ధృవీకరించబడలేదు.<ref name="ST26b" /> సమాచార వ్యవస్థలు పూర్తిగా దెబ్బతినడం మరియు వెనిజులాలో మీడియాపై ఉన్న ఆంక్షల (బ్లాకౌట్) కారణంగా ముఖ్యంగా సుదూర ప్రాంతాల నుండి ప్రాణనష్ట వివరాలు ఆలస్యంగా అందుతున్నాయి.<ref name=elpais/><ref name="BBC Live">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Powerful back-to-back earthquakes strike Venezuela, collapsing buildings in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref><ref name="BNO">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Major earthquake hits Venezuela; heavy damage reported |url=https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BNO News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625022314/https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |url-status=live }}</ref> జూన్ 24వ తేదీ వెనిజులాలో 1821 నాటి కారాబోబో యుద్ధాన్ని ([[Battle of Carabobo]]) స్మరించుకునే జాతీయ సెలవుదినం కావడంతో, భూకంపం సంభవించిన సమయంలో చాలా మంది ప్రజలు కార్యాలయాల్లో కాకుండా తమ ఇళ్లలోనే ఉన్నారు.<ref>{{cite news |title=Buildings collapse in Caracas after powerful earthquakes rock Venezuela |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |work=BBC News |date=25 June 2026 |archive-date=24 June 2026 |access-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> USGS PAGER సేవల అంచనా ప్రకారం, "భారీ ప్రాణనష్టం మరియు విస్తృతమైన ఆస్తి నష్టం సంభవించే అవకాశం ఉంది, ఈ విపత్తు చాలా తీవ్రమైనది".<ref name="CNA25a">{{cite news |title=Rescue work underway after quakes rock Venezuela, 'high casualties' likely |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |access-date=25 June 2026 |agency=Reuters |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625013925/https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |url-status=live }}</ref> ఈ వ్యవస్థ 7.5 తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 39% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,000,000 మంది మరణించడానికి 37% అవకాశం ఉందని లెక్కగట్టింది. అలాగే మరణాల సంఖ్య లక్ష దాటిపోవడానికి కూడా 11% అవకాశం ఉందని పేర్కొంది.<ref name="anss2" /> అంతకముందు వచ్చిన 7.2 తీవ్రత గల ఫోర్‌షాక్ వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 33% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,00,000 మంది మరణించడానికి 41% అవకాశం (లక్ష దాటడానికి 17% అవకాశం) ఉందని అంచనా వేసింది.<ref name="anss" />{{efn|ఈ రెండు అంచనాలు కేవలం విడివిడిగా ఒక భూకంపం కలిగించే నష్టాన్ని మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకున్నాయి. ఒక భూకంపం వల్ల జరిగిన నష్టం తదుపరి భూకంప నష్టాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందనే ఉమ్మడి ప్రభావాన్ని ఇవి లెక్కించలేదు.<ref>{{cite web |title=PAGER Scientific Background |url=https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |publisher=United States Geological Survey |access-date=25 June 2026 |archive-date=14 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260314172339/https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |url-status=live }}</ref>}} [[File:Dos edificios colapsaron en San Bernardino- sobrevivientes usaron luz para pedir auxilio.webm|thumb|[[Capital District (Venezuela)|దిస్త్రిటో కాపిటల్]] లోని [[San Bernardino Parish|సాన్ బెర్నార్డినో]] నుండి క్షేత్రస్థాయి వివరాలను అందిస్తున్న టెలిసూర్ ([[Telesur]]) వార్తా సంస్థ|left]] కారకాస్ నగరం అంతటా డజన్ల కొద్దీ భవనాలు కుప్పకూలినట్లు నివేదికలు వచ్చాయి.<ref name=elpais/><ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Magnitude 7.1 earthquake rocks Venezuela as buildings shake in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> నగరంలో లాస్ పాలోస్ గ్రాండేస్ ([[Los Palos Grandes]]) మరియు అల్టామిరా ([[Altamira, Caracas|Altamira]]) మునిసిపాలిటీలు అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్నాయని అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి డియోస్డాడో కాబెల్లో ([[Diosdado Cabello]]) తెలిపారు.<ref name="Buschschlüter1" /> అల్టామిరాలో కనీసం మూడు భవనాలు పూర్తిగా నేలమట్టం కాగా,<ref name="PhillipsGuardian1" /> అందులో ఒక 22 అంతస్తుల బహుళ అంతస్తుల భవనం కూడా ఉంది.<ref name="CNA24b">{{cite news |title=Venezuela twin quakes kill at least 32, injure more than 700 |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-kill-injure-people-6208561 |access-date=25 June 2026 |work=Agence France-Presse |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026}}</ref> ఆగ్నేయ కారకాస్‌లోని ఒక ప్రాంతంలో ఉన్న దాదాపు అన్ని ఎత్తైన భవనాలు తీవ్రంగా దెబ్బతినడం లేదా పూర్తిగా కూలిపోవడం జరిగాయి.<ref name="elpais">{{cite news|url=https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|title=El terremoto en Venezuela, en vivo – Decenas de edificios derrumbados in Caracas|date=June 24, 2026|access-date=June 25, 2026|newspaper=El País|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000625/https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|url-status=live|language=es-ES}}</ref> తూర్పు కారకాస్ మునిసిపాలిటీ అయిన చాకావో ([[Chacao Municipality|Chacao]]) మేయర్ గుస్తావో దుక్యూ, తమ పరిధిలో మరణాలు సంభవించాయని మరియు కనీసం 16 మంది గాయపడ్డారని ధృవీకరించారు.<ref name="DW24a">{{cite news |title=Alcalde de municipio caraqueño admite fallecidos tras terremotos, sin precisar cifra |trans-title=Mayor of Caracas municipality admits deaths after earthquakes, without specifying number |url=https://p.dw.com/p/5G1HY |access-date=25 June 2026 |work=DW News |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ మునిసిపాలిటీలో రెండు పెద్ద భవనాలు కూలిపోవడంతో చాలా మంది శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారు.<ref name="AP Photos">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Twin earthquakes strike Venezuela, in photos |url=https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |access-date=24 June 2026 |publisher=[[Associated Press]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625012716/https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |url-status=live }}</ref> బరుటా మునిసిపాలిటీలో ([[Baruta Municipality]]) రెండు నిర్మాణాలు కూలిపోవడంతో కనీసం ముగ్గురు మరణించారు. పింటో సాలినాస్‌లో ఒక భవనం కూలిన ఘటనలో ఇద్దరు మరణించారు.<ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Venezuela Live Updates: 2 Major Earthquakes Hit Country's Center |url=https://www.nytimes.com/live/2026/06/24/world/venezuela-earthquake |access-date=24 June 2026 |work=[[The New York Times]]}}</ref> ఫ్రెంచ్ దౌత్య కార్యాలయం (ఫ్రెంచ్ ఎంబసీ) మరియు వెనిజులా రెడ్‌క్రాస్ ప్రధాన కార్యాలయ భవనాలు కూడా ఈ భూకంపం ధాటికి తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.<ref name="f24"/> ట్రుజిల్లో ([[Trujillo (state)|Trujillo]]), కారాబోబో, అరాగువా, మిరాండా ([[Miranda (state)|Miranda]]), మరియు లా గ్వైరా రాష్ట్రాలలో కూడా అనేక భవనాలు కుప్పకూలాయి.<ref name=elpais/> కారకాస్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న లా గ్వైరా రాష్ట్రం అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్న ప్రాంతాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఇక్కడ 100 కంటే ఎక్కువ భవనాలు నేలమట్టమయ్యాయి.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Venezuela earthquakes death toll rises to 188 as rescuers search rubble for survivors |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=2026-06-25 |work=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref> రాజధానికి సేవలు అందించే ప్రధాన విమానాశ్రయం అయిన సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ([[Simón Bolívar International Airport (Venezuela)|Simón Bolívar International Airport]]) తీవ్రంగా దెబ్బతింది.<ref name="CNA25a" /> దీంతో అక్కడికి వచ్చే, మరియు అక్కడి నుండి వెళ్లే అన్ని విమాన సర్వీసులను రద్దు చేశారు.<ref name=elpais /> సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసిన చిత్రాలలో డజన్ల కొద్దీ భవనాలు పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా కూలిపోయినట్లు కనిపించాయి. నిలిచి ఉన్న భవనాల గోడలు పగుళ్లు ఇచ్చి, స్తంభాలు ముక్కలయ్యాయి. నగరంలో టెలికమ్యూనికేషన్ సేవలు పూర్తిగా నిలిచిపోయాయి.<ref name="diariolasamericas24a">{{cite news |title=La Guaira, entre edificios destruidos, heridos y pánico por los desaparecidos |trans-title= La Guaira, amidst destroyed buildings, injuries, and panic over the missing |url=https://www.diariolimericas.com/america-latina/la-guaira-afectada-el-colpaso-total-o-parcial-varios-edificios-terremoto-n5397763 |access-date=25 June 2026 |work=Diario las Américas |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> అర్జెంటీనా ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు లూకాస్ ట్రెజో ([[Lucas Trejo]]), లా గ్వైరాలోని ప్లాయా గ్రాండే ప్రాంతంలో తాము నివసిస్తున్న భవనం భూకంపానికి గురికావడంతో తన కుటుంబ సభ్యులు అదృశ్యమయ్యారని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.<ref>{{Cite tweet |number=2069998373071909054 |user=jairspineda |title=Attention: Lucas Trejo, player of @MaritimoLG, reports that his family is missing, in the Playa Grande area, in La Guaira. The building where they live was one of those affected by the earthquake |date=25 June 2026 |access-date=25 June 2026}}</ref> భూకంప కేంద్రానికి సమీపంలో ఉన్న జువాన్ జోస్ మోరా ([[Juan José Mora Municipality]]), ప్యూర్టో కాబెల్లో, మరియు సాన్ డియాగో మునిసిపాలిటీలలో కలిపి 13 మరణాలు సంభవించాయి. కారాబోబో గవర్నర్ రాఫెల్ లకావా మాట్లాడుతూ, భవనాలు కూలిపోవడం వల్ల తొమ్మిది మరణాలు సంభవించగా, మిగిలినవి ఇతర పరోక్ష కారణాల వల్ల జరిగాయని తెలిపారు. ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని అడాల్ఫో ప్రిన్స్ లారా మరియు డాక్టర్ మోలినా సియెర్రా సోషల్ సెక్యూరిటీ ఆసుపత్రులలో కనీసం 40 మంది క్షతగాత్రులకు చికిత్స అందిస్తున్నారు. మోరోన్ మరియు ఉరామా పారిష్‌లలో 25 కంటే ఎక్కువ ఇళ్లు పూర్తిగా ధ్వంసమవగా, ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని కొన్ని ప్రభుత్వ భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{cite news |title=Terremotos dejaron saldo de 13 fallecidos entre Juan José Mora, Puerto Cabello y San Diego |trans-title=Earthquakes left 13 dead in Juan José Mora, Puerto Cabello and San Diego |url=https://www.notitarde.com.ve/carabobo/102924/terremotos-dejaron-saldo-mortal-de-13-fallecidos-entre-juan-jose-mora-puerto-cabello-y-san-diego |access-date=26 June 2026 |work=[[Notitarde]] |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> ఫాల్కన్ ([[Falcón]]) రాష్ట్ర గవర్నర్ విక్టర్ క్లార్క్, తమ ప్రాంతంలో 32 మందికి గాయాలయ్యాయని, 15 మంది కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారని తెలిపారు.<ref name="Cano25a">{{cite news |last1=Cano |first1=Regina Garcia |last2=Arraez |first2=Juan Pablo |title=Back-to-back powerful earthquakes hit Venezuela, causing widespread damage |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |access-date=25 June 2026 |work=Associated Press |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> వెనిజులాలో విడివిడిగా సంభవించిన భవనాల కూలిపోవడం వల్ల తమ దేశ పౌరులు ఇద్దరు మరణించారని బ్రెజిల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ధృవీకరించింది.<ref>{{cite news |last1=Amâncio |first1=Túlio |last2=Cunha |first2=Marcela |last3=Matoso |first3=Filipe |last4=Ferreira |first4=Afonso |title=Itamaraty confirma morte de dois brasileiros após terremotos na Venezuela |trans-title=Itamaraty confirms the death of two Brazilians after earthquakes in Venezuela |url=https://g1.globo.com/politica/noticia/2026/06/25/itamaraty-confirma-morte-de-dois-brasileiros-apos-terremotos-na-venezuela.ghtml |access-date=25 June 2026 |work=G1 |lang=pt |date=25 June 2026}}</ref> స్పెయిన్ ప్రభుత్వం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఈ భూకంపాల వల్ల తమ పౌరులు ఇద్దరు మరణించగా, మరో 80 మంది అదృశ్యమయ్యారు.<ref>{{cite news |title=España confirma dos muertos y 80 desaparecidos tras los terremotos de Venezuela |trans-title=Spain confirms two dead and 80 missing after the Venezuela earthquakes |url=https://monitoreamos.com/mundo/espana-confirma-dos-muertos-y-80-desaparecidos-tras-los-terremotos-de-venezuela |access-date=26 June 2026 |work=Agencia EFE |publisher=Monitoreamos |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} [[వర్గం:2026 భాకంపాలు]] [[వర్గం:వెనిజులాలో భూకంపాలు]] kjslb7hl9rg0je1r7wwfppr44eyhaao 4891075 4891073 2026-06-26T04:59:01Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 /* ఆస్తి నష్టం మరియు ప్రాణనష్టం */ 4891075 wikitext text/x-wiki {{Short description|M7.2 మరియు M7.5 డబుల్ట్ భూకంపం}} {{Current disaster|event=earthquake|date=జూన్ 2026|time=recent}} {{Use dmy dates|date=జూన్ 2026}} {{Infobox earthquake | image = | caption = | map2 = {{Location map many | Venezuela | relief = yes | label1 = | lat = 10.453 | long = -68.514 | mark = Bullseye1.png | marksize = 50 | position = right | width = 260 | float = center |label2 = కారకాస్ |lat2 = 10.506 |long2 = -66.914 |mark2 = Red pog.svg |mark2size = 10 |position2 = right | caption = }} | local-date = 24 జూన్ 2026 | timestamp = 2026-06-24 22:04:33 | timestamp-A = 2026-06-24 22:05:11 | local-time = 18:04:33 [[Time in Venezuela|VET]] ([[UTC-4]]) | local-time-A = 18:05:11 VET (UTC-4) | magnitude = {{M|w|link=y|7.2}} | magnitude-A = {{M|w|link=y|7.5}} | affected = [[వెనిజులా]] | location = {{coord|10.435|N|68.472|W}} | intensity = {{MMI|IX}} | tsunami = | landslide = | fault = [[San Sebastián Fault|సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్]] | type = [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్]] | damage = | foreshocks = | aftershocks = 30 | anss-url = us6000t7zc | anss-url-A = us6000t7zp | depth = {{cvt|21.9|km|mi|0|abbr=on}} | depth-A = {{cvt|10|km|mi|0|abbr=on}} | casualties = 235 మంది మృతి, 4,300 మందికి గాయాలు, 40,000 మంది అదృశ్యం | isc-event = 645903460 | pga = | pgv = | duration = }} 2026 జూన్ 24న, రెండు భారీ [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపాలు]] వాయువ్య మరియు మధ్య [[వెనిజులా]] ప్రాంతాలను అతలాకుతలం చేశాయి. ఈ రెండు భూకంపాల [[Epicenter|భూకంప కేంద్రాలు (ఎపికేంటర్లు)]] యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో నమోదయ్యాయి. మొదటి భూకంపం రెక్టార్ స్కేలుపై {{M|w|link=y|7.2}} తీవ్రతతో స్థానిక సమయం సాయంత్రం 18:04 గంటలకు సంభవించింది; దీనిని [[foreshock|ప్రాథమిక భూకంపం (ఫోర్‌షాక్)]]గా వర్గీకరించారు. ఇది సంభవించిన 39 సెకన్ల తర్వాత రెక్టార్ స్కేలుపై {{M|w|7.5}} తీవ్రతతో ప్రధాన భూకంపం ([[mainshock|మెయిన్‌షాక్]]) సంభవించింది. ఈ జంట భూకంపాల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత నష్టం వాటిల్లింది, ముఖ్యంగా లా గ్వైరా ([[La Guaira]]), రాజధాని నగరమైన కారకాస్ ([[Caracas]]) తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc|title=M 7.2 - Venezuela Foreshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp|title=M 7.5 - Venezuela Mainshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు మరియు 40,000 మందికి పైగా అదృశ్యమైనట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. [[United States Geological Survey]] (USGS) కు చెందిన 'ప్రాంప్ట్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ గ్లోబల్ ఎర్త్‌క్వేక్స్ ఫర్ రెస్పాన్స్' ([[PAGER]]) వ్యవస్థ అంచనా ప్రకారం, ఈ విపత్తులో మరణాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉందని, ఇది 1,00,000 వరకు చేరవచ్చని హెచ్చరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/pager|title=PAGER - M 7.5 - Venezuela|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ ప్రధాన భూకంపం వెనిజులా చరిత్రలో [[1900 San Narciso earthquake|1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపం]] తర్వాత సంభవించిన అతిపెద్ద భూకంపంగా నమోదైంది.<ref>{{Cite web|url=https://www.seismos.org.ve/historico|title=Historical Earthquakes in Venezuela|publisher=FUNVISIS|language=es|access-date=2026-06-26}}</ref> == టెక్టోనిక్ అమరిక (భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం) == [[File:CaribbeanPlate.png|thumb|left|వెనిజులా భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం - [[Caribbean Plate|కరేబియన్ ప్లేట్]], [[North Andes plate|ఉత్తర ఆండీస్]], మరియు [[South American Plate|దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్]]ల మధ్య]] ఉత్తర వెనిజులా ప్రాంతం ఒకే ఒక భూగర్భ లోపం (ఫాల్ట్) వెంబడి కాకుండా, [[Caribbean Plate|కరేబియన్ ప్లేట్]] మరియు [[South American Plate|దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్]]ల మధ్య ఉన్న ఒక విస్తృతమైన, ట్రాన్స్‌ప్రెషనల్ సరిహద్దు వలయంలో ఉంది. దీని ప్రధాన క్రియాశీలక నిర్మాణం బోకోనో–సాన్ సెబాస్టియన్–ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ ([[Boconó Fault|Boconó]]–[[San Sebastián Fault|San Sebastián]]–[[El Pilar Fault System|El Pilar]]). దీని కదలికలు తూర్పున లాస్ బాజోస్ ఫాల్ట్స్ ద్వారా మరియు [[Trinidad|ట్రినిడాడ్]] సమీపంలోని వార్మ్ స్ప్రింగ్స్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్‌కు బదిలీ అవుతాయి.<ref name="Audemard06" /> ఇది ఒక కంప్రెషనల్ మరియు రైట్-లాటరల్ [[Fault (geology)#Strike-slip faults|స్ట్రైక్-స్లిప్]] వ్యవస్థ. ఇది వెనిజులా ఆండీస్ పర్వతాల నుండి ట్రినిడాడ్ వరకు {{cvt|1,300|km}} కంటే ఎక్కువ దూరం విస్తరించి ఉంది.<ref name="Schubert84">{{cite journal |last1=Schubert |first1=Carlos |title=Basin formation along the Bocono-Moron-El Pilar Fault System, Venezuela |journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth |date=1984 |volume=89 |issue=B7 |pages=5711–5718 |doi=10.1029/JB089iB07p05711 |bibcode=1984JGR....89.5711S }}</ref> ఇది కరేబియన్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య జరిగే కుడి-పక్క కదలికను (డెక్స్ట్రల్ మోషన్) ఏడాదికి సుమారు {{cvt|10|mm|in|abbr=on}} చొప్పున సర్దుబాటు చేస్తుంది.<ref name="Audemard06">{{cite journal |last1=Audemard M. |first1=Franck A. |last2=Singer P. |first2=André |last3=Soulas |first3=Jean-Pierre |display-authors=etal |title=Quaternary faults and stress regime of Venezuela |journal=Revista de la Asociación Geológica Argentina |date=2006 |volume=61 |issue=4 |pages=480–491 |url=https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |access-date=2026-06-25 |archive-date=14 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414212055/https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |url-status=live }}</ref> 2026 జూన్ 24 నాటి జంట భూకంపాలు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ సమీపంలోని ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వలయంలోనే సంభవించాయి. యు.ఎస్. జియోలాజికల్ సర్వే (USGS) ప్రకారం, {{M|w|7.2}} తీవ్రత కలిగిన ఫోర్‌షాక్ యుమారే (Yumare) సమీపంలో, మరియు {{M|w|7.5}} తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) యుమారే–మోరోన్ (Yumare–Morón) ప్రాంతంలో సంభవించాయి.<ref name="USGS-foreshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |title=M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000042/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |url-status=live }}</ref><ref name="USGS-mainshock-location">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |title=M 7.5 – 16 km SW of Morón, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624234354/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |url-status=live }}</ref> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ వెంబడి ఉన్న సంక్లిష్ట ప్లేట్ సరిహద్దు సమీపంలో ఈ ప్రధాన భూకంపం తక్కువ లోతులో సంభవించిన స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపంగా USGS పేర్కొంది.<ref name="USGS-mainshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |title=M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625191912/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |url-status=live }}</ref> ఇది ఉత్తర వెనిజులాలోని తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే రైట్-లాటరల్ లోపాల ప్రాంతీయ టెక్టోనిక్ అమరికకు అనుగుణంగా ఉంది.<ref name="Audemard06" /> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ ఎక్కువగా ఉత్తర-మధ్య వెనిజులా తీరానికి ఆవల, వెనిజులా తీర శ్రేణికి ([[Venezuelan Coastal Range]]) ఉత్తరంగా ఉంది. సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ([[Simón Bolívar International Airport (Venezuela)|Simón Bolívar International Airport]]) సమీపంలో భూమిపై ఉన్న దీని ఒక చిన్న భాగాన్ని బ్రూస్కాస్ ఫాల్ట్ (Bruscas Fault) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇంకా తూర్పున, సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్ కరియాకో పుల్-అపార్ట్ బేసిన్ ([[Cariaco Basin]]) ద్వారా వేరు చేయబడి ఉన్నాయి. తీరానికి ఆవల ఉన్న సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్, రేఖాంశాలు −66° నుండి −66° వరకు ఉన్న ప్లేట్ సరిహద్దు మొత్తం పొడవులో {{cvt|400|km}} మేర విస్తరించి ఉన్నాయి.<ref name="ColónA">{{cite journal | last1=Colón | first1=S. | last2=Audemard | first2=F.A. | last3=Beck | first3=C. | last4=Avila | first4=J. | last5=Padrón | first5=C. | last6=De Batist | first6=M. | last7=Paolini | first7=M. | last8=Leal | first8=A.F. | last9=Van Welden | first9=A. | title=The 1900 Mw 7.6 earthquake offshore north–central Venezuela: Is La Tortuga or San Sebastián the source fault? | journal=Marine and Petroleum Geology | publisher=Elsevier BV | volume=67 | year=2015 | issn=0264-8172 | doi=10.1016/j.marpetgeo.2015.06.005 | pages=498–511| bibcode=2015MarPG..67..498C }}</ref> ఉత్తర వెనిజులాలో సంభవించిన పలు పెద్ద చారిత్రక భూకంపాలతో ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వ్యవస్థకు సంబంధం ఉంది. ఇందులో 1641, [[1766 Southeastern Caribbean earthquake|1766]], [[1812 Caracas earthquake|1812]], 1900, మరియు [[1967 Caracas earthquake|1967]] నాటి భూకంపాలు ఉన్నాయి. 2015 లో జరిగిన ఒక సముద్ర సిస్మిక్ అధ్యయనం ప్రకారం, {{M|w|7.6}} తీవ్రతతో సంభవించిన [[1900 San Narciso earthquake|1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపానికి]] తూర్పు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ లో ఏర్పడిన పగుళ్లే కారణమని తేలింది. 1900 నాటి భూకంప పగుళ్ల కేంద్రం మైకేటియా (Maiquetía) కు తూర్పున మరియు కరియాకో బేసిన్ యొక్క ఉత్తర అంచు వెంబడి, 1812 నాటి కారకాస్ మరియు 1853 నాటి ఎల్ పిలార్ భూకంపాల పగుళ్ల ప్రాంతాల మధ్య ఉండి ఉండవచ్చు.<ref name="ColónA" /> == భూకంపాలు == {{multiple image | header = M7.2 మరియు M7.5 భూకంపాలకు సంబంధించిన USGS షేక్‌మ్యాప్‌లు | width = 200px | image1 = M 7.2 - 24 km ENE of San Felipe, Venezuela.png | alt1 = | caption1 = | image2 = M 7.5 - 23 km SE of Yumare, Venezuela.png | alt2 = | caption2 = }} మొదటి భూకంపం UTC సమయం ప్రకారం 22:04 గంటలకు యుమారే ([[Yumare]]) కి తూర్పు-ఈశాన్య దిశగా {{cvt|20.3|km|mi}} లోతులో {{M|ww|7.2}} తీవ్రతతో సంభవించింది. ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే ఒక భూగర్భ లోపంపై ఏర్పడిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్ (కుడి-పక్క కదలిక) వల్ల సంభవించింది.<ref name="anss">{{cite anss|M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zc}}</ref> జి.ఎఫ్.జెడ్ హెల్మ్‌హోల్ట్జ్ సెంటర్ ఫర్ జియోసైన్సెస్ ([[GFZ Helmholtz Centre for Geosciences]]) ఈ ప్రాథమిక భూకంపాన్ని (ఫోర్‌షాక్) {{cvt|12|km}} లోతులో, {{M|w|7.3}} తీవ్రతతో నమోదు చేసింది.<ref name="gfz2026mhpf">{{cite web |title=gfz2026mhpf : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpf/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఆ తర్వాత ముప్పై ఎనిమిది (38) సెకన్ల వ్యవధిలోనే, ఈ ఫోర్‌షాక్‌కు సరిగ్గా తూర్పు దిశగా {{cvt|10|km}} లోతులో {{M|ww|7.5}} తీవ్రతతో మరో భారీ భూకంపం సంభవించింది. ఈ రెండు భూకంపాల కేంద్రాలు యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Shukla |first=Piyush |date=June 25, 2026 |title=Twin earthquakes devastate Venezuela: Did the first quake trigger the second? Watch Video of the Venezuela earthquake that stunned seismologists — what does this rare double rupture reveal about the hidden dangers beneath northern Venezuela? - The Economic Times |url=https://m.economictimes.com/news/international/us/did-the-first-quake-trigger-the-second-watch-video-of-the-venezuela-earthquake-that-stunned-seismologists-what-does-this-rare-double-rupture-reveal-about-the-hidden-dangers-beneath-northern-venezuela/amp_articleshow/131995960.cms |access-date=2026-06-26 |website=m.economictimes.com}}</ref> ఈ భూకంపం తూర్పు-పడమర దిశగా ఉండే లోపంపై కుడి-పక్క కదలిక వల్ల గానీ, లేదా ఉత్తర-దక్షిణ దిశగా ఉండే లోపంపై ఎడమ-పక్క కదలిక వల్ల గానీ సంభవించి ఉండవచ్చు. ఇది సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ వెంబడి సంభవించి ఉంటుందని, దీని పగుళ్లు సుమారు {{convert|150 by 20|km|mi|abbr=off|adj=on}} పరిధికి పరిమితమై ఉండవచ్చని USGS పేర్కొంది.<ref name="anss2">{{cite anss|M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zp}}</ref> అయితే GFZ సంస్థ ఈ భూకంపాన్ని {{M|w|7.4}} తీవ్రతగా నివేదించింది మరియు దీని భూకంప కేంద్రాన్ని కారకాస్‌కు వాయువ్యంగా గుర్తించింది. GFZ యొక్క ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా ఉన్న లోపంపై జరిగిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా సూచించబడింది.<ref name="gfz2026mhpg">{{cite web |title=gfz2026mhpg : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpg/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> కారకాస్‌కు ఈశాన్యంగా 7.7 తీవ్రతతో సంభవించిన 1900 నాటి భూకంపం తర్వాత వెనిజులాలో నమోదైన అత్యంత పెద్ద భూకంపం ఇదే.<ref>{{cite news |title=Venezuela vivió el terremoto más potente desde el año 1900 |lang=es |trans-title=Venezuela experienced its most powerful earthquake since 1900 |url=https://www.dw.com/es/venezuela-vivi%C3%B3-el-terremoto-m%C3%A1s-potente-desde-el-a%C3%B1o-1900-seg%C3%BAn-el-usgs/a-77702282 |access-date=25 June 2026 |work=DW News |date=25 June 2026}}</ref> జియోస్కోప్ అబ్జర్వేటరీ ([[GEOSCOPE Observatory]]) మాత్రం కేవలం ఒకే ఒక {{M|w|7.8}} భూకంపం సంభవించినట్లు నివేదించింది, దీని భూకంప కేంద్రం ప్రాంతం USGS పేర్కొన్న భూకంప కేంద్రాలకు సమీపంలోనే ఉంది. ఈ సంస్థ అందించిన ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది {{cvt|12|km}} లోతులో ప్రారంభమైన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా తేలింది.<ref>{{cite web |title=NEAR COAST OF VENEZUELA 2026/06/24 22:04:32 UTC, Mw=7.8 |url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us6000t7zc |publisher=GEOSCOPE Observatory |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఈ రెండు భూకంపాలు సంభవించిన ప్రాంతానికి {{cvt|250|km}} పరిధిలో గత శతాబ్ద కాలంలో 6.0 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తీవ్రత కలిగిన ఏడు భూకంపాలు సంభవించాయి. సెప్టెంబర్ 2025లో, జూలియా మరియు లారా ప్రాంతాలలో సంభవించిన జంట భూకంపాల వల్ల (తీవ్రత 6.2 మరియు 6.3) ఒకరు మరణించారు, 110 మంది గాయపడ్డారు మరియు భారీ నష్టం వాటిల్లింది.<ref>[[2025 Zulia earthquakes]]</ref> సెప్టెంబర్ 2009లో సంభవించిన ఒక భూకంపం వల్ల మోరోన్ ([[Morón, Venezuela|Morón]]) లో 18 మంది గాయపడగా, భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{Interlanguage link|earthquake in September 2009|es|Terremoto de Venezuela de 2009}}</ref> 1989లో సంభవించిన 6.0 తీవ్రత కలిగిన భూకంపం వాలెన్సియా ([[Valencia, Venezuela|Valencia]]) లో స్వల్ప నష్టాన్ని కలిగించింది. అంతేకాకుండా, ఏప్రిల్ 1975లో మరింత పశ్చిమ దిశగా 6.1 తీవ్రతతో మరొక భూకంపం సంభవించింది.<ref name="anss2" /> ప్రధాన భూకంపం సంభవించిన రెండు గంటల వ్యవధిలోనే కారకాస్ ([[Caracas]]) నగరంలో ఆరు సార్లు భూప్రకంపనలు (ఆఫ్టర్ షాక్స్) చోటుచేసుకున్నాయి.<ref name=elpais/> మొత్తం 30 కంటే ఎక్కువ ఆఫ్టర్ షాక్స్ నమోదయ్యాయి,<ref>{{Cite news |date=25 June 2026 |title=Venezuelan leader says death toll has risen to at least 164 people |url=https://www.cnn.com/2026/06/24/weather/live-news/venezuela-earthquake-puerto-rico-tsunami?post-id=cmqtcoegj000o3b6t7ifu43s3 |access-date=25 June 2026 |publisher=[[CNN]]}}</ref> వీటిలో అత్యంత పెద్దది {{M|b}} 4.5 తీవ్రతతో నమోదైంది.<ref name="anss3">{{cite anss|M 4.5 – 13 km N of Caucagüito, Venezuela|2026|us6000t80d}}</ref> ఈ భూకంప ప్రకంపనలు బొగోటా ([[Bogotá]]), ఈశాన్య కొలంబియాతో పాటు ఉత్తర బ్రెజిల్ ప్రాంతాలైన మనౌస్ ([[Manaus]]), బెలెం ([[Belém]]), మరియు మకాపా ([[Macapá]]) లలో కూడా వ్యక్తమవడంతో ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించారు.<ref name="ap">{{cite web |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |title=Back-to-back powerful earthquakes slam Venezuela, collapsing buildings in the capital of Caracas |work=[[Associated Press News]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> అలాగే అరుబా ([[Aruba]]), బొనైర్, కురకావ్ ([[Curaçao]]), మరియు డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌లోని శాంటో డొమింగో ([[Santo Domingo]]) వంటి దేశాలలో కూడా ఈ ప్రకంపనలు స్పష్టంగా తెలిశాయి.<ref>{{Cite news|url=https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|title=Magnitude 7.0 Earthquake in the Caribbean Region, Effects Strongly Felt in Aruba Too|website=EA News Aruba|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=en|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625014216/https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://nu.cw/2026/06/24/zware-aardbeving-bij-venezuela-ook-voelbaar-op-curacao-en-bonaire/|title=Zware aardbeving bij Venezuela, ook voelbaar op Curaçao en Bonaire|website=NU.cw|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=nl|trans-title=Strong earthquake near Venezuela, also felt on Curaçao and Bonaire}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.diariolibre.com/actualidad/nacional/2026/06/24/sismo-en-venezuela-de-71-y-se-siente-en-republica-dominicana/3578420|title=Sismo de 7.1 se registra en Venezuela y se siente en República Dominicana|website=Diario Libre|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=es|trans-title=A 7.1 magnitude earthquake struck Venezuela and was felt in the Dominican Republic}}</ref> == ఆస్తి నష్టం మరియు ప్రాణనష్టం == [[File:Terremoto en La Pastora.webm|250px|thumb|[[Libertador Bolivarian Municipality|లిబర్టేడర్ బొలివేరియన్ మునిసిపాలిటీ]] లోని [[La Pastora Parish|లా పాస్టోరా పారిష్]] లో రెండవ భూకంపం సంభవించినప్పుడు, భవనాలు ఊగుతూ దెబ్బతినడాన్ని రికార్డ్ చేసిన సిసిటివి (CCTV) దృశ్యాలు]] భూకంపం సంభవించిన వెంటనే, వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ ([[Delcy Rodríguez]]), లా గ్వైరా ([[La Guaira]]) ప్రాంతాన్ని విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించారు.<ref name="eluniverso24a">{{cite news |title=32 muertos y La Guaira como zona de desastre, el balance de Delcy Rodríguez por terremotos en Venezuela |trans-title=32 dead and La Guaira declared a disaster zone: Delcy Rodríguez's assessment of the earthquakes in Venezuela |url=https://www.eluniverso.com/noticias/internacional/32-muertos-y-la-guaira-como-zona-de-desastre-el-balance-de-delcy-rodriguez-por-terremotos-en-venezuela-nota/ |access-date=25 June 2026 |work=El Universo |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు. ఈ మరణాల సంఖ్య ఆసుపత్రులలో నమోదైన గణాంకాల ప్రకారమేనని వెనిజులా ఆరోగ్య మంత్రి కార్లోస్ అల్వరాడో స్పష్టం చేశారు.<ref>{{cite news |work=Agencia EFE |title=El Gobierno de Venezuela eleva a unos 235 los muertos y a 4.300 los heridos por terremotos |trans-title=The Venezuelan government raises the death toll from the earthquakes to approximately 235 and the number of injured to 4,300 |url=https://rpp.pe/mundo/actualidad/el-gobierno-de-venezuela-eleva-a-unos-235-los-muertos-y-a-4-300-los-heridos-por-terremotos-noticia-1694786 |access-date=26 June 2026 |publisher=Radio Programas del Perú |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> అదృశ్యమైన వ్యక్తుల వివరాలను నమోదు చేసే ఒక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, దాదాపు 46,000 మందికి పైగా వ్యక్తుల సమాచారం తెలియాల్సి ఉంది, అయితే ఈ సంఖ్య ఇంకా అధికారికంగా ధృవీకరించబడలేదు.<ref name="ST26b" /> సమాచార వ్యవస్థలు పూర్తిగా దెబ్బతినడం మరియు వెనిజులాలో మీడియాపై ఉన్న ఆంక్షల (బ్లాకౌట్) కారణంగా ముఖ్యంగా సుదూర ప్రాంతాల నుండి ప్రాణనష్ట వివరాలు ఆలస్యంగా అందుతున్నాయి.<ref name=elpais/><ref name="BBC Live">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Powerful back-to-back earthquakes strike Venezuela, collapsing buildings in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref><ref name="BNO">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Major earthquake hits Venezuela; heavy damage reported |url=https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BNO News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625022314/https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |url-status=live }}</ref> జూన్ 24వ తేదీ వెనిజులాలో 1821 నాటి కారాబోబో యుద్ధాన్ని ([[Battle of Carabobo]]) స్మరించుకునే జాతీయ సెలవుదినం కావడంతో, భూకంపం సంభవించిన సమయంలో చాలా మంది ప్రజలు కార్యాలయాల్లో కాకుండా తమ ఇళ్లలోనే ఉన్నారు.<ref>{{cite news |title=Buildings collapse in Caracas after powerful earthquakes rock Venezuela |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |work=BBC News |date=25 June 2026 |archive-date=24 June 2026 |access-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> USGS PAGER సేవల అంచనా ప్రకారం, "భారీ ప్రాణనష్టం మరియు విస్తృతమైన ఆస్తి నష్టం సంభవించే అవకాశం ఉంది, ఈ విపత్తు చాలా తీవ్రమైనది".<ref name="CNA25a">{{cite news |title=Rescue work underway after quakes rock Venezuela, 'high casualties' likely |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |access-date=25 June 2026 |agency=Reuters |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625013925/https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |url-status=live }}</ref> ఈ వ్యవస్థ 7.5 తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 39% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,000,000 మంది మరణించడానికి 37% అవకాశం ఉందని లెక్కగట్టింది. అలాగే మరణాల సంఖ్య లక్ష దాటిపోవడానికి కూడా 11% అవకాశం ఉందని పేర్కొంది.<ref name="anss2" /> అంతకముందు వచ్చిన 7.2 తీవ్రత గల ఫోర్‌షాక్ వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 33% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,00,000 మంది మరణించడానికి 41% అవకాశం (లక్ష దాటడానికి 17% అవకాశం) ఉందని అంచనా వేసింది.<ref name="anss" />{{efn|ఈ రెండు అంచనాలు కేవలం విడివిడిగా ఒక భూకంపం కలిగించే నష్టాన్ని మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకున్నాయి. ఒక భూకంపం వల్ల జరిగిన నష్టం తదుపరి భూకంప నష్టాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందనే ఉమ్మడి ప్రభావాన్ని ఇవి లెక్కించలేదు.<ref>{{cite web |title=PAGER Scientific Background |url=https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |publisher=United States Geological Survey |access-date=25 June 2026 |archive-date=14 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260314172339/https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |url-status=live }}</ref>}} [[File:Dos edificios colapsaron en San Bernardino- sobrevivientes usaron luz para pedir auxilio.webm|thumb|[[Capital District (Venezuela)|దిస్త్రిటో కాపిటల్]] లోని [[San Bernardino Parish|సాన్ బెర్నార్డినో]] నుండి క్షేత్రస్థాయి వివరాలను అందిస్తున్న టెలిసూర్ ([[Telesur]]) వార్తా సంస్థ|left]] కారకాస్ నగరం అంతటా డజన్ల కొద్దీ భవనాలు కుప్పకూలినట్లు నివేదికలు వచ్చాయి.<ref name=elpais/><ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Magnitude 7.1 earthquake rocks Venezuela as buildings shake in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> నగరంలో లాస్ పాలోస్ గ్రాండేస్ ([[Los Palos Grandes]]) మరియు అల్టామిరా ([[Altamira, Caracas|Altamira]]) మునిసిపాలిటీలు అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్నాయని అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి డియోస్డాడో కాబెల్లో ([[Diosdado Cabello]]) తెలిపారు.<ref name="Buschschlüter1" /> అల్టామిరాలో కనీసం మూడు భవనాలు పూర్తిగా నేలమట్టం కాగా,<ref name="PhillipsGuardian1" /> అందులో ఒక 22 అంతస్తుల బహుళ అంతస్తుల భవనం కూడా ఉంది.<ref name="CNA24b">{{cite news |title=Venezuela twin quakes kill at least 32, injure more than 700 |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-kill-injure-people-6208561 |access-date=25 June 2026 |work=Agence France-Presse |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026}}</ref> ఆగ్నేయ కారకాస్‌లోని ఒక ప్రాంతంలో ఉన్న దాదాపు అన్ని ఎత్తైన భవనాలు తీవ్రంగా దెబ్బతినడం లేదా పూర్తిగా కూలిపోవడం జరిగాయి.<ref name="elpais">{{cite news|url=https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|title=El terremoto en Venezuela, en vivo – Decenas de edificios derrumbados in Caracas|date=June 24, 2026|access-date=June 25, 2026|newspaper=El País|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000625/https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|url-status=live|language=es-ES}}</ref> తూర్పు కారకాస్ మునిసిపాలిటీ అయిన చాకావో ([[Chacao Municipality|Chacao]]) మేయర్ గుస్తావో దుక్యూ, తమ పరిధిలో మరణాలు సంభవించాయని మరియు కనీసం 16 మంది గాయపడ్డారని ధృవీకరించారు.<ref name="DW24a">{{cite news |title=Alcalde de municipio caraqueño admite fallecidos tras terremotos, sin precisar cifra |trans-title=Mayor of Caracas municipality admits deaths after earthquakes, without specifying number |url=https://p.dw.com/p/5G1HY |access-date=25 June 2026 |work=DW News |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ మునిసిపాలిటీలో రెండు పెద్ద భవనాలు కూలిపోవడంతో చాలా మంది శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారు.<ref name="AP Photos">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Twin earthquakes strike Venezuela, in photos |url=https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |access-date=24 June 2026 |publisher=[[Associated Press]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625012716/https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |url-status=live }}</ref> బరుటా మునిసిపాలిటీలో ([[Baruta Municipality]]) రెండు నిర్మాణాలు కూలిపోవడంతో కనీసం ముగ్గురు మరణించారు. పింటో సాలినాస్‌లో ఒక భవనం కూలిన ఘటనలో ఇద్దరు మరణించారు.<ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Venezuela Live Updates: 2 Major Earthquakes Hit Country's Center |url=https://www.nytimes.com/live/2026/06/24/world/venezuela-earthquake |access-date=24 June 2026 |work=[[The New York Times]]}}</ref> ఫ్రెంచ్ దౌత్య కార్యాలయం (ఫ్రెంచ్ ఎంబసీ) మరియు వెనిజులా రెడ్‌క్రాస్ ప్రధాన కార్యాలయ భవనాలు కూడా ఈ భూకంపం ధాటికి తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.<ref name="f24"/> ట్రుజిల్లో ([[Trujillo (state)|Trujillo]]), కారాబోబో, అరాగువా, మిరాండా ([[Miranda (state)|Miranda]]), మరియు లా గ్వైరా రాష్ట్రాలలో కూడా అనేక భవనాలు కుప్పకూలాయి.<ref name=elpais/> కారకాస్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న లా గ్వైరా రాష్ట్రం అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్న ప్రాంతాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఇక్కడ 100 కంటే ఎక్కువ భవనాలు నేలమట్టమయ్యాయి.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Venezuela earthquakes death toll rises to 188 as rescuers search rubble for survivors |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=2026-06-25 |work=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref> రాజధానికి సేవలు అందించే ప్రధాన విమానాశ్రయం అయిన సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ([[Simón Bolívar International Airport (Venezuela)|Simón Bolívar International Airport]]) తీవ్రంగా దెబ్బతింది.<ref name="CNA25a" /> దీంతో అక్కడికి వచ్చే, మరియు అక్కడి నుండి వెళ్లే అన్ని విమాన సర్వీసులను రద్దు చేశారు.<ref name=elpais /> సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసిన చిత్రాలలో డజన్ల కొద్దీ భవనాలు పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా కూలిపోయినట్లు కనిపించాయి. నిలిచి ఉన్న భవనాల గోడలు పగుళ్లు ఇచ్చి, స్తంభాలు ముక్కలయ్యాయి. నగరంలో టెలికమ్యూనికేషన్ సేవలు పూర్తిగా నిలిచిపోయాయి.<ref name="diariolasamericas24a">{{cite news |title=La Guaira, entre edificios destruidos, heridos y pánico por los desaparecidos |trans-title= La Guaira, amidst destroyed buildings, injuries, and panic over the missing |url=https://www.diariolimericas.com/america-latina/la-guaira-afectada-el-colpaso-total-o-parcial-varios-edificios-terremoto-n5397763 |access-date=25 June 2026 |work=Diario las Américas |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> అర్జెంటీనా ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు లూకాస్ ట్రెజో ([[Lucas Trejo]]), లా గ్వైరాలోని ప్లాయా గ్రాండే ప్రాంతంలో తాము నివసిస్తున్న భవనం భూకంపానికి గురికావడంతో తన కుటుంబ సభ్యులు అదృశ్యమయ్యారని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.<ref>{{Cite tweet |number=2069998373071909054 |user=jairspineda |title=Attention: Lucas Trejo, player of @MaritimoLG, reports that his family is missing, in the Playa Grande area, in La Guaira. The building where they live was one of those affected by the earthquake |date=25 June 2026 |access-date=25 June 2026}}</ref> భూకంప కేంద్రానికి సమీపంలో ఉన్న జువాన్ జోస్ మోరా ([[Juan José Mora Municipality]]), ప్యూర్టో కాబెల్లో, మరియు సాన్ డియాగో మునిసిపాలిటీలలో కలిపి 13 మరణాలు సంభవించాయి. కారాబోబో గవర్నర్ రాఫెల్ లకావా మాట్లాడుతూ, భవనాలు కూలిపోవడం వల్ల తొమ్మిది మరణాలు సంభవించగా, మిగిలినవి ఇతర పరోక్ష కారణాల వల్ల జరిగాయని తెలిపారు. ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని అడాల్ఫో ప్రిన్స్ లారా మరియు డాక్టర్ మోలినా సియెర్రా సోషల్ సెక్యూరిటీ ఆసుపత్రులలో కనీసం 40 మంది క్షతగాత్రులకు చికిత్స అందిస్తున్నారు. మోరోన్ మరియు ఉరామా పారిష్‌లలో 25 కంటే ఎక్కువ ఇళ్లు పూర్తిగా ధ్వంసమవగా, ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని కొన్ని ప్రభుత్వ భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{cite news |title=Terremotos dejaron saldo de 13 fallecidos entre Juan José Mora, Puerto Cabello y San Diego |trans-title=Earthquakes left 13 dead in Juan José Mora, Puerto Cabello and San Diego |url=https://www.notitarde.com.ve/carabobo/102924/terremotos-dejaron-saldo-mortal-de-13-fallecidos-entre-juan-jose-mora-puerto-cabello-y-san-diego |access-date=26 June 2026 |work=[[Notitarde]] |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> ఫాల్కన్ ([[Falcón]]) రాష్ట్ర గవర్నర్ విక్టర్ క్లార్క్, తమ ప్రాంతంలో 32 మందికి గాయాలయ్యాయని, 15 మంది కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారని తెలిపారు.<ref name="Cano25a">{{cite news |last1=Cano |first1=Regina Garcia |last2=Arraez |first2=Juan Pablo |title=Back-to-back powerful earthquakes hit Venezuela, causing widespread damage |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |access-date=25 June 2026 |work=Associated Press |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> వెనిజులాలో విడివిడిగా సంభవించిన భవనాల కూలిపోవడం వల్ల తమ దేశ పౌరులు ఇద్దరు మరణించారని బ్రెజిల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ధృవీకరించింది.<ref>{{cite news |last1=Amâncio |first1=Túlio |last2=Cunha |first2=Marcela |last3=Matoso |first3=Filipe |last4=Ferreira |first4=Afonso |title=Itamaraty confirma morte de dois brasileiros após terremotos na Venezuela |trans-title=Itamaraty confirms the death of two Brazilians after earthquakes in Venezuela |url=https://g1.globo.com/politica/noticia/2026/06/25/itamaraty-confirma-morte-de-dois-brasileiros-apos-terremotos-na-venezuela.ghtml |access-date=25 June 2026 |work=G1 |lang=pt |date=25 June 2026}}</ref> స్పెయిన్ ప్రభుత్వం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఈ భూకంపాల వల్ల తమ పౌరులు ఇద్దరు మరణించగా, మరో 80 మంది అదృశ్యమయ్యారు.<ref>{{cite news |title=España confirma dos muertos y 80 desaparecidos tras los terremotos de Venezuela |trans-title=Spain confirms two dead and 80 missing after the Venezuela earthquakes |url=https://monitoreamos.com/mundo/espana-confirma-dos-muertos-y-80-desaparecidos-tras-los-terremotos-de-venezuela |access-date=26 June 2026 |work=Agencia EFE |publisher=Monitoreamos |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> == శోధన మరియు సహాయక చర్యలు == కారకాస్ నగరంలో, రెస్క్యూ సిబ్బంది మరియు స్వచ్ఛంద సేవకులు కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న ప్రాణాలతో ఉన్నవారి కోసం శోధించడం ప్రారంభించారు.<ref name="PhillipsGuardian1">{{cite news |last1=Phillips |first1=Tom |last2=Montilla |first2=Camille Rodríguez |title=Venezuela earthquake: powerful back-to-back quakes collapse buildings in capital Caracas |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jun/25/earthquake-venezuela-caracas-tremors-aftershocks |access-date=25 June 2026 |work=[[The Guardian]] |date=25 June 2026}}</ref> క్షతగాత్రులకు తక్షణ వైద్య సేవలు అందించడం కోసం కారకాస్‌లోని హాస్పిటల్ డి క్లినికాస్ సిబ్బందిని "రాత్రి షిఫ్టులో అదనంగా విధులు నిర్వహించాలని" యాజమాన్యం కోరింది.<ref name="ST24b" /> శిథిలాలను తొలగించి, వాటి కింద ఉన్నవారిని వెలికితీసే పనులు ఇంకా పూర్తి కానందున, మరణాల సంఖ్య మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ ([[Delcy Rodríguez]]) హెచ్చరించారు. ముఖ్యంగా విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించబడిన లా గ్వైరా ([[La Guaira (state)|లా గ్వైరా]]) రాష్ట్రం నుండి సంభవించిన మరణాల వివరాలు ఇంకా పూర్తిగా ధృవీకరించబడలేదని లేదా అధికారిక సంఖ్యకు జోడించబడలేదని ఆమె ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-24 |title=Venezuela earthquakes: Thousands feared dead, hundreds trapped as rescue efforts intensify |url=https://www.newsweek.com/earthquake-venezuela-montalban-7-1-caracas-12117211 |access-date=2026-06-26 |website=Newsweek |language=en}}</ref> లా గ్వైరా ప్రాంత నివాసితులు స్వచ్ఛందంగా స్పందించి, కూలిపోయిన అపార్ట్‌మెంట్ భవనాల నుండి తమ పొరుగువారిని రక్షించడానికి స్వంతంగా సహాయక చర్యలు ప్రారంభించారు. భూకంపం సంభవించి దాదాపు 24 గంటలు గడుస్తున్నప్పటికీ, నగరంలో భారీ యంత్రాలు, పరికరాల కొరత ఉండటం మరియు ప్రభుత్వ సహాయం పరిమితంగా అందడంతో వారు శిథిలాలను తొలగించడానికి తమ చేతులను మాత్రమే ఉపయోగించాల్సి వచ్చింది. గాయపడిన వారి సంఖ్య విపరీతంగా పెరగడంతో జోస్ మరియా వర్గాస్ ఆసుపత్రి పూర్తిగా నిండిపోయింది, దీనివల్ల కొంతమంది బాధితులకు ఆసుపత్రి వెలుపల బహిరంగ ప్రదేశాల్లోనే చికిత్స అందించాల్సి వచ్చింది. నగర క్రీడా మైదానం (స్టేడియం) వెలుపల సైనిక సరఫరా కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసి అవసరమైన సహాయాన్ని అందిస్తున్నారు. అత్యవసర శస్త్రచికిత్సలు నిర్వహించే సామర్థ్యంతో కూడిన ఫీల్డ్ హాస్పిటల్స్ (తాత్కాలిక ఆసుపత్రులు) రంగంలోకి దించుతామని వెనిజులా సాయుధ దళాలు ([[Venezuelan armed forces|వెనిజులా సాయుధ దళాలు]]) తెలిపాయి.<ref name="ST26a">{{cite news |title=On the streets and in hospitals, Venezuelans scramble to save lives after quake |url=https://www.straitstimes.com/world/on-the-streets-and-in-hospitals-venezuelans-scramble-to-save-lives-after-quake?ref=inline-article |access-date=26 June 2026 |work=Reuters |date=26 June 2026}}</ref> ప్రారంభ సహాయక చర్యల్లో పాలుపంచుకోవడానికి చాలా మంది నివాసితులు కారకాస్ నుండి లా గ్వైరాకు కారకాస్-లా గ్వైరా హైవే ([[Caracas-La Guaira highway]]) గుండా స్వంతంగా అవసరమైన వస్తు సామాగ్రిని చేరవేస్తున్నారు. మోరోన్ వంటి ప్రభావిత ప్రాంతాల్లోని ఇతర ఆసుపత్రులు కూడా గాయపడిన వారితో నిండిపోయాయి లేదా వైద్య సామాగ్రి కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయి.<ref name="ST26b">{{cite news |title=Venezuela races to rescue hundreds trapped in rubble after major twin earthquakes |url=https://www.straitstimes.com/world/venezuela-races-to-rescue-hundreds-trapped-in-rubble-after-major-twin-earthquakes |access-date=26 June 2026 |work=Reuters |publisher=The Straits Times |date=26 June 2026}}</ref> == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} [[వర్గం:2026 భాకంపాలు]] [[వర్గం:వెనిజులాలో భూకంపాలు]] kg4ylpp79asqjf5xtolty68w46e205w 4891080 4891075 2026-06-26T05:09:05Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4891080 wikitext text/x-wiki {{Short description|M7.2 మరియు M7.5 డబుల్ట్ భూకంపం}} {{Current disaster|event=earthquake|date=జూన్ 2026|time=recent}} {{Use dmy dates|date=జూన్ 2026}} {{Infobox earthquake | image = | caption = | map2 = {{Location map many | Venezuela | relief = yes | label1 = | lat = 10.453 | long = -68.514 | mark = Bullseye1.png | marksize = 50 | position = right | width = 260 | float = center |label2 = కారకాస్ |lat2 = 10.506 |long2 = -66.914 |mark2 = Red pog.svg |mark2size = 10 |position2 = right | caption = }} | local-date = 24 జూన్ 2026 | timestamp = 2026-06-24 22:04:33 | timestamp-A = 2026-06-24 22:05:11 | local-time = 18:04:33 [[Time in Venezuela|VET]] ([[UTC-4]]) | local-time-A = 18:05:11 VET (UTC-4) | magnitude = {{M|w|link=y|7.2}} | magnitude-A = {{M|w|link=y|7.5}} | affected = [[వెనిజులా]] | location = {{coord|10.435|N|68.472|W}} | intensity = {{MMI|IX}} | tsunami = | landslide = | fault = [[San Sebastián Fault|సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్]] | type = [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్]] | damage = | foreshocks = | aftershocks = 30 | anss-url = us6000t7zc | anss-url-A = us6000t7zp | depth = {{cvt|21.9|km|mi|0|abbr=on}} | depth-A = {{cvt|10|km|mi|0|abbr=on}} | casualties = 235 మంది మృతి, 4,300 మందికి గాయాలు, 40,000 మంది అదృశ్యం | isc-event = 645903460 | pga = | pgv = | duration = }} 2026 జూన్ 24న, రెండు భారీ [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపాలు]] వాయువ్య మరియు మధ్య [[వెనిజులా]] ప్రాంతాలను అతలాకుతలం చేశాయి. ఈ రెండు భూకంపాల [[Epicenter|భూకంప కేంద్రాలు (ఎపికేంటర్లు)]] యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో నమోదయ్యాయి. మొదటి భూకంపం రెక్టార్ స్కేలుపై {{M|w|link=y|7.2}} తీవ్రతతో స్థానిక సమయం సాయంత్రం 18:04 గంటలకు సంభవించింది; దీనిని [[foreshock|ప్రాథమిక భూకంపం (ఫోర్‌షాక్)]]గా వర్గీకరించారు. ఇది సంభవించిన 39 సెకన్ల తర్వాత రెక్టార్ స్కేలుపై {{M|w|7.5}} తీవ్రతతో ప్రధాన భూకంపం ([[mainshock|మెయిన్‌షాక్]]) సంభవించింది. ఈ జంట భూకంపాల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత నష్టం వాటిల్లింది, ముఖ్యంగా లా గ్వైరా ([[La Guaira]]), రాజధాని నగరమైన కారకాస్ ([[Caracas]]) తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc|title=M 7.2 - Venezuela Foreshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp|title=M 7.5 - Venezuela Mainshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు మరియు 40,000 మందికి పైగా అదృశ్యమైనట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. [[United States Geological Survey]] (USGS) కు చెందిన 'ప్రాంప్ట్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ గ్లోబల్ ఎర్త్‌క్వేక్స్ ఫర్ రెస్పాన్స్' ([[PAGER]]) వ్యవస్థ అంచనా ప్రకారం, ఈ విపత్తులో మరణాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉందని, ఇది 1,00,000 వరకు చేరవచ్చని హెచ్చరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/pager|title=PAGER - M 7.5 - Venezuela|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ ప్రధాన భూకంపం వెనిజులా చరిత్రలో [[1900 San Narciso earthquake|1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపం]] తర్వాత సంభవించిన అతిపెద్ద భూకంపంగా నమోదైంది.<ref>{{Cite web|url=https://www.seismos.org.ve/historico|title=Historical Earthquakes in Venezuela|publisher=FUNVISIS|language=es|access-date=2026-06-26}}</ref> == టెక్టోనిక్ అమరిక (భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం) == [[File:CaribbeanPlate.png|thumb|left|వెనిజులా భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం - [[Caribbean Plate|కరేబియన్ ప్లేట్]], [[North Andes plate|ఉత్తర ఆండీస్]], మరియు [[South American Plate|దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్]]ల మధ్య]] ఉత్తర వెనిజులా ప్రాంతం ఒకే ఒక భూగర్భ లోపం (ఫాల్ట్) వెంబడి కాకుండా, [[Caribbean Plate|కరేబియన్ ప్లేట్]] మరియు [[South American Plate|దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్]]ల మధ్య ఉన్న ఒక విస్తృతమైన, ట్రాన్స్‌ప్రెషనల్ సరిహద్దు వలయంలో ఉంది. దీని ప్రధాన క్రియాశీలక నిర్మాణం బోకోనో–సాన్ సెబాస్టియన్–ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ ([[Boconó Fault|Boconó]]–[[San Sebastián Fault|San Sebastián]]–[[El Pilar Fault System|El Pilar]]). దీని కదలికలు తూర్పున లాస్ బాజోస్ ఫాల్ట్స్ ద్వారా మరియు [[Trinidad|ట్రినిడాడ్]] సమీపంలోని వార్మ్ స్ప్రింగ్స్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్‌కు బదిలీ అవుతాయి.<ref name="Audemard06" /> ఇది ఒక కంప్రెషనల్ మరియు రైట్-లాటరల్ [[Fault (geology)#Strike-slip faults|స్ట్రైక్-స్లిప్]] వ్యవస్థ. ఇది వెనిజులా ఆండీస్ పర్వతాల నుండి ట్రినిడాడ్ వరకు {{cvt|1,300|km}} కంటే ఎక్కువ దూరం విస్తరించి ఉంది.<ref name="Schubert84">{{cite journal |last1=Schubert |first1=Carlos |title=Basin formation along the Bocono-Moron-El Pilar Fault System, Venezuela |journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth |date=1984 |volume=89 |issue=B7 |pages=5711–5718 |doi=10.1029/JB089iB07p05711 |bibcode=1984JGR....89.5711S }}</ref> ఇది కరేబియన్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య జరిగే కుడి-పక్క కదలికను (డెక్స్ట్రల్ మోషన్) ఏడాదికి సుమారు {{cvt|10|mm|in|abbr=on}} చొప్పున సర్దుబాటు చేస్తుంది.<ref name="Audemard06">{{cite journal |last1=Audemard M. |first1=Franck A. |last2=Singer P. |first2=André |last3=Soulas |first3=Jean-Pierre |display-authors=etal |title=Quaternary faults and stress regime of Venezuela |journal=Revista de la Asociación Geológica Argentina |date=2006 |volume=61 |issue=4 |pages=480–491 |url=https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |access-date=2026-06-25 |archive-date=14 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414212055/https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |url-status=live }}</ref> 2026 జూన్ 24 నాటి జంట భూకంపాలు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ సమీపంలోని ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వలయంలోనే సంభవించాయి. యు.ఎస్. జియోలాజికల్ సర్వే (USGS) ప్రకారం, {{M|w|7.2}} తీవ్రత కలిగిన ఫోర్‌షాక్ యుమారే (Yumare) సమీపంలో, మరియు {{M|w|7.5}} తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) యుమారే–మోరోన్ (Yumare–Morón) ప్రాంతంలో సంభవించాయి.<ref name="USGS-foreshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |title=M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000042/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |url-status=live }}</ref><ref name="USGS-mainshock-location">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |title=M 7.5 – 16 km SW of Morón, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624234354/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |url-status=live }}</ref> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ వెంబడి ఉన్న సంక్లిష్ట ప్లేట్ సరిహద్దు సమీపంలో ఈ ప్రధాన భూకంపం తక్కువ లోతులో సంభవించిన స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపంగా USGS పేర్కొంది.<ref name="USGS-mainshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |title=M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625191912/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |url-status=live }}</ref> ఇది ఉత్తర వెనిజులాలోని తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే రైట్-లాటరల్ లోపాల ప్రాంతీయ టెక్టోనిక్ అమరికకు అనుగుణంగా ఉంది.<ref name="Audemard06" /> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ ఎక్కువగా ఉత్తర-మధ్య వెనిజులా తీరానికి ఆవల, వెనిజులా తీర శ్రేణికి ([[Venezuelan Coastal Range]]) ఉత్తరంగా ఉంది. సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ([[Simón Bolívar International Airport (Venezuela)|Simón Bolívar International Airport]]) సమీపంలో భూమిపై ఉన్న దీని ఒక చిన్న భాగాన్ని బ్రూస్కాస్ ఫాల్ట్ (Bruscas Fault) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇంకా తూర్పున, సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్ కరియాకో పుల్-అపార్ట్ బేసిన్ ([[Cariaco Basin]]) ద్వారా వేరు చేయబడి ఉన్నాయి. తీరానికి ఆవల ఉన్న సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్, రేఖాంశాలు −66° నుండి −66° వరకు ఉన్న ప్లేట్ సరిహద్దు మొత్తం పొడవులో {{cvt|400|km}} మేర విస్తరించి ఉన్నాయి.<ref name="ColónA">{{cite journal | last1=Colón | first1=S. | last2=Audemard | first2=F.A. | last3=Beck | first3=C. | last4=Avila | first4=J. | last5=Padrón | first5=C. | last6=De Batist | first6=M. | last7=Paolini | first7=M. | last8=Leal | first8=A.F. | last9=Van Welden | first9=A. | title=The 1900 Mw 7.6 earthquake offshore north–central Venezuela: Is La Tortuga or San Sebastián the source fault? | journal=Marine and Petroleum Geology | publisher=Elsevier BV | volume=67 | year=2015 | issn=0264-8172 | doi=10.1016/j.marpetgeo.2015.06.005 | pages=498–511| bibcode=2015MarPG..67..498C }}</ref> ఉత్తర వెనిజులాలో సంభవించిన పలు పెద్ద చారిత్రక భూకంపాలతో ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వ్యవస్థకు సంబంధం ఉంది. ఇందులో 1641, [[1766 Southeastern Caribbean earthquake|1766]], [[1812 Caracas earthquake|1812]], 1900, మరియు [[1967 Caracas earthquake|1967]] నాటి భూకంపాలు ఉన్నాయి. 2015 లో జరిగిన ఒక సముద్ర సిస్మిక్ అధ్యయనం ప్రకారం, {{M|w|7.6}} తీవ్రతతో సంభవించిన [[1900 San Narciso earthquake|1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపానికి]] తూర్పు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ లో ఏర్పడిన పగుళ్లే కారణమని తేలింది. 1900 నాటి భూకంప పగుళ్ల కేంద్రం మైకేటియా (Maiquetía) కు తూర్పున మరియు కరియాకో బేసిన్ యొక్క ఉత్తర అంచు వెంబడి, 1812 నాటి కారకాస్ మరియు 1853 నాటి ఎల్ పిలార్ భూకంపాల పగుళ్ల ప్రాంతాల మధ్య ఉండి ఉండవచ్చు.<ref name="ColónA" /> == భూకంపాలు == {{multiple image | header = M7.2 మరియు M7.5 భూకంపాలకు సంబంధించిన USGS షేక్‌మ్యాప్‌లు | width = 200px | image1 = M 7.2 - 24 km ENE of San Felipe, Venezuela.png | alt1 = | caption1 = | image2 = M 7.5 - 23 km SE of Yumare, Venezuela.png | alt2 = | caption2 = }} మొదటి భూకంపం UTC సమయం ప్రకారం 22:04 గంటలకు యుమారే ([[Yumare]]) కి తూర్పు-ఈశాన్య దిశగా {{cvt|20.3|km|mi}} లోతులో {{M|ww|7.2}} తీవ్రతతో సంభవించింది. ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే ఒక భూగర్భ లోపంపై ఏర్పడిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్ (కుడి-పక్క కదలిక) వల్ల సంభవించింది.<ref name="anss">{{cite anss|M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zc}}</ref> జి.ఎఫ్.జెడ్ హెల్మ్‌హోల్ట్జ్ సెంటర్ ఫర్ జియోసైన్సెస్ ([[GFZ Helmholtz Centre for Geosciences]]) ఈ ప్రాథమిక భూకంపాన్ని (ఫోర్‌షాక్) {{cvt|12|km}} లోతులో, {{M|w|7.3}} తీవ్రతతో నమోదు చేసింది.<ref name="gfz2026mhpf">{{cite web |title=gfz2026mhpf : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpf/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఆ తర్వాత ముప్పై ఎనిమిది (38) సెకన్ల వ్యవధిలోనే, ఈ ఫోర్‌షాక్‌కు సరిగ్గా తూర్పు దిశగా {{cvt|10|km}} లోతులో {{M|ww|7.5}} తీవ్రతతో మరో భారీ భూకంపం సంభవించింది. ఈ రెండు భూకంపాల కేంద్రాలు యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Shukla |first=Piyush |date=June 25, 2026 |title=Twin earthquakes devastate Venezuela: Did the first quake trigger the second? Watch Video of the Venezuela earthquake that stunned seismologists — what does this rare double rupture reveal about the hidden dangers beneath northern Venezuela? - The Economic Times |url=https://m.economictimes.com/news/international/us/did-the-first-quake-trigger-the-second-watch-video-of-the-venezuela-earthquake-that-stunned-seismologists-what-does-this-rare-double-rupture-reveal-about-the-hidden-dangers-beneath-northern-venezuela/amp_articleshow/131995960.cms |access-date=2026-06-26 |website=m.economictimes.com}}</ref> ఈ భూకంపం తూర్పు-పడమర దిశగా ఉండే లోపంపై కుడి-పక్క కదలిక వల్ల గానీ, లేదా ఉత్తర-దక్షిణ దిశగా ఉండే లోపంపై ఎడమ-పక్క కదలిక వల్ల గానీ సంభవించి ఉండవచ్చు. ఇది సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ వెంబడి సంభవించి ఉంటుందని, దీని పగుళ్లు సుమారు {{convert|150 by 20|km|mi|abbr=off|adj=on}} పరిధికి పరిమితమై ఉండవచ్చని USGS పేర్కొంది.<ref name="anss2">{{cite anss|M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zp}}</ref> అయితే GFZ సంస్థ ఈ భూకంపాన్ని {{M|w|7.4}} తీవ్రతగా నివేదించింది మరియు దీని భూకంప కేంద్రాన్ని కారకాస్‌కు వాయువ్యంగా గుర్తించింది. GFZ యొక్క ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా ఉన్న లోపంపై జరిగిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా సూచించబడింది.<ref name="gfz2026mhpg">{{cite web |title=gfz2026mhpg : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpg/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> కారకాస్‌కు ఈశాన్యంగా 7.7 తీవ్రతతో సంభవించిన 1900 నాటి భూకంపం తర్వాత వెనిజులాలో నమోదైన అత్యంత పెద్ద భూకంపం ఇదే.<ref>{{cite news |title=Venezuela vivió el terremoto más potente desde el año 1900 |lang=es |trans-title=Venezuela experienced its most powerful earthquake since 1900 |url=https://www.dw.com/es/venezuela-vivi%C3%B3-el-terremoto-m%C3%A1s-potente-desde-el-a%C3%B1o-1900-seg%C3%BAn-el-usgs/a-77702282 |access-date=25 June 2026 |work=DW News |date=25 June 2026}}</ref> జియోస్కోప్ అబ్జర్వేటరీ ([[GEOSCOPE Observatory]]) మాత్రం కేవలం ఒకే ఒక {{M|w|7.8}} భూకంపం సంభవించినట్లు నివేదించింది, దీని భూకంప కేంద్రం ప్రాంతం USGS పేర్కొన్న భూకంప కేంద్రాలకు సమీపంలోనే ఉంది. ఈ సంస్థ అందించిన ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది {{cvt|12|km}} లోతులో ప్రారంభమైన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా తేలింది.<ref>{{cite web |title=NEAR COAST OF VENEZUELA 2026/06/24 22:04:32 UTC, Mw=7.8 |url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us6000t7zc |publisher=GEOSCOPE Observatory |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఈ రెండు భూకంపాలు సంభవించిన ప్రాంతానికి {{cvt|250|km}} పరిధిలో గత శతాబ్ద కాలంలో 6.0 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తీవ్రత కలిగిన ఏడు భూకంపాలు సంభవించాయి. సెప్టెంబర్ 2025లో, జూలియా మరియు లారా ప్రాంతాలలో సంభవించిన జంట భూకంపాల వల్ల (తీవ్రత 6.2 మరియు 6.3) ఒకరు మరణించారు, 110 మంది గాయపడ్డారు మరియు భారీ నష్టం వాటిల్లింది.<ref>[[2025 Zulia earthquakes]]</ref> సెప్టెంబర్ 2009లో సంభవించిన ఒక భూకంపం వల్ల మోరోన్ ([[Morón, Venezuela|Morón]]) లో 18 మంది గాయపడగా, భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{Interlanguage link|earthquake in September 2009|es|Terremoto de Venezuela de 2009}}</ref> 1989లో సంభవించిన 6.0 తీవ్రత కలిగిన భూకంపం వాలెన్సియా ([[Valencia, Venezuela|Valencia]]) లో స్వల్ప నష్టాన్ని కలిగించింది. అంతేకాకుండా, ఏప్రిల్ 1975లో మరింత పశ్చిమ దిశగా 6.1 తీవ్రతతో మరొక భూకంపం సంభవించింది.<ref name="anss2" /> ప్రధాన భూకంపం సంభవించిన రెండు గంటల వ్యవధిలోనే కారకాస్ ([[Caracas]]) నగరంలో ఆరు సార్లు భూప్రకంపనలు (ఆఫ్టర్ షాక్స్) చోటుచేసుకున్నాయి.<ref name=elpais/> మొత్తం 30 కంటే ఎక్కువ ఆఫ్టర్ షాక్స్ నమోదయ్యాయి,<ref>{{Cite news |date=25 June 2026 |title=Venezuelan leader says death toll has risen to at least 164 people |url=https://www.cnn.com/2026/06/24/weather/live-news/venezuela-earthquake-puerto-rico-tsunami?post-id=cmqtcoegj000o3b6t7ifu43s3 |access-date=25 June 2026 |publisher=[[CNN]]}}</ref> వీటిలో అత్యంత పెద్దది {{M|b}} 4.5 తీవ్రతతో నమోదైంది.<ref name="anss3">{{cite anss|M 4.5 – 13 km N of Caucagüito, Venezuela|2026|us6000t80d}}</ref> ఈ భూకంప ప్రకంపనలు బొగోటా ([[Bogotá]]), ఈశాన్య కొలంబియాతో పాటు ఉత్తర బ్రెజిల్ ప్రాంతాలైన మనౌస్ ([[Manaus]]), బెలెం ([[Belém]]), మరియు మకాపా ([[Macapá]]) లలో కూడా వ్యక్తమవడంతో ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించారు.<ref name="ap">{{cite web |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |title=Back-to-back powerful earthquakes slam Venezuela, collapsing buildings in the capital of Caracas |work=[[Associated Press News]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> అలాగే అరుబా ([[Aruba]]), బొనైర్, కురకావ్ ([[Curaçao]]), మరియు డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌లోని శాంటో డొమింగో ([[Santo Domingo]]) వంటి దేశాలలో కూడా ఈ ప్రకంపనలు స్పష్టంగా తెలిశాయి.<ref>{{Cite news|url=https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|title=Magnitude 7.0 Earthquake in the Caribbean Region, Effects Strongly Felt in Aruba Too|website=EA News Aruba|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=en|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625014216/https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://nu.cw/2026/06/24/zware-aardbeving-bij-venezuela-ook-voelbaar-op-curacao-en-bonaire/|title=Zware aardbeving bij Venezuela, ook voelbaar op Curaçao en Bonaire|website=NU.cw|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=nl|trans-title=Strong earthquake near Venezuela, also felt on Curaçao and Bonaire}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.diariolibre.com/actualidad/nacional/2026/06/24/sismo-en-venezuela-de-71-y-se-siente-en-republica-dominicana/3578420|title=Sismo de 7.1 se registra en Venezuela y se siente en República Dominicana|website=Diario Libre|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=es|trans-title=A 7.1 magnitude earthquake struck Venezuela and was felt in the Dominican Republic}}</ref> == ఆస్తి నష్టం మరియు ప్రాణనష్టం == [[File:Terremoto en La Pastora.webm|250px|thumb|[[Libertador Bolivarian Municipality|లిబర్టేడర్ బొలివేరియన్ మునిసిపాలిటీ]] లోని [[La Pastora Parish|లా పాస్టోరా పారిష్]] లో రెండవ భూకంపం సంభవించినప్పుడు, భవనాలు ఊగుతూ దెబ్బతినడాన్ని రికార్డ్ చేసిన సిసిటివి (CCTV) దృశ్యాలు]] భూకంపం సంభవించిన వెంటనే, వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ ([[Delcy Rodríguez]]), లా గ్వైరా ([[La Guaira]]) ప్రాంతాన్ని విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించారు.<ref name="eluniverso24a">{{cite news |title=32 muertos y La Guaira como zona de desastre, el balance de Delcy Rodríguez por terremotos en Venezuela |trans-title=32 dead and La Guaira declared a disaster zone: Delcy Rodríguez's assessment of the earthquakes in Venezuela |url=https://www.eluniverso.com/noticias/internacional/32-muertos-y-la-guaira-como-zona-de-desastre-el-balance-de-delcy-rodriguez-por-terremotos-en-venezuela-nota/ |access-date=25 June 2026 |work=El Universo |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు. ఈ మరణాల సంఖ్య ఆసుపత్రులలో నమోదైన గణాంకాల ప్రకారమేనని వెనిజులా ఆరోగ్య మంత్రి కార్లోస్ అల్వరాడో స్పష్టం చేశారు.<ref>{{cite news |work=Agencia EFE |title=El Gobierno de Venezuela eleva a unos 235 los muertos y a 4.300 los heridos por terremotos |trans-title=The Venezuelan government raises the death toll from the earthquakes to approximately 235 and the number of injured to 4,300 |url=https://rpp.pe/mundo/actualidad/el-gobierno-de-venezuela-eleva-a-unos-235-los-muertos-y-a-4-300-los-heridos-por-terremotos-noticia-1694786 |access-date=26 June 2026 |publisher=Radio Programas del Perú |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> అదృశ్యమైన వ్యక్తుల వివరాలను నమోదు చేసే ఒక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, దాదాపు 46,000 మందికి పైగా వ్యక్తుల సమాచారం తెలియాల్సి ఉంది, అయితే ఈ సంఖ్య ఇంకా అధికారికంగా ధృవీకరించబడలేదు.<ref name="ST26b" /> సమాచార వ్యవస్థలు పూర్తిగా దెబ్బతినడం మరియు వెనిజులాలో మీడియాపై ఉన్న ఆంక్షల (బ్లాకౌట్) కారణంగా ముఖ్యంగా సుదూర ప్రాంతాల నుండి ప్రాణనష్ట వివరాలు ఆలస్యంగా అందుతున్నాయి.<ref name=elpais/><ref name="BBC Live">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Powerful back-to-back earthquakes strike Venezuela, collapsing buildings in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref><ref name="BNO">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Major earthquake hits Venezuela; heavy damage reported |url=https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BNO News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625022314/https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |url-status=live }}</ref> జూన్ 24వ తేదీ వెనిజులాలో 1821 నాటి కారాబోబో యుద్ధాన్ని ([[Battle of Carabobo]]) స్మరించుకునే జాతీయ సెలవుదినం కావడంతో, భూకంపం సంభవించిన సమయంలో చాలా మంది ప్రజలు కార్యాలయాల్లో కాకుండా తమ ఇళ్లలోనే ఉన్నారు.<ref>{{cite news |title=Buildings collapse in Caracas after powerful earthquakes rock Venezuela |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |work=BBC News |date=25 June 2026 |archive-date=24 June 2026 |access-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> USGS PAGER సేవల అంచనా ప్రకారం, "భారీ ప్రాణనష్టం మరియు విస్తృతమైన ఆస్తి నష్టం సంభవించే అవకాశం ఉంది, ఈ విపత్తు చాలా తీవ్రమైనది".<ref name="CNA25a">{{cite news |title=Rescue work underway after quakes rock Venezuela, 'high casualties' likely |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |access-date=25 June 2026 |agency=Reuters |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625013925/https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |url-status=live }}</ref> ఈ వ్యవస్థ 7.5 తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 39% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,000,000 మంది మరణించడానికి 37% అవకాశం ఉందని లెక్కగట్టింది. అలాగే మరణాల సంఖ్య లక్ష దాటిపోవడానికి కూడా 11% అవకాశం ఉందని పేర్కొంది.<ref name="anss2" /> అంతకముందు వచ్చిన 7.2 తీవ్రత గల ఫోర్‌షాక్ వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 33% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,00,000 మంది మరణించడానికి 41% అవకాశం (లక్ష దాటడానికి 17% అవకాశం) ఉందని అంచనా వేసింది.<ref name="anss" />{{efn|ఈ రెండు అంచనాలు కేవలం విడివిడిగా ఒక భూకంపం కలిగించే నష్టాన్ని మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకున్నాయి. ఒక భూకంపం వల్ల జరిగిన నష్టం తదుపరి భూకంప నష్టాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందనే ఉమ్మడి ప్రభావాన్ని ఇవి లెక్కించలేదు.<ref>{{cite web |title=PAGER Scientific Background |url=https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |publisher=United States Geological Survey |access-date=25 June 2026 |archive-date=14 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260314172339/https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |url-status=live }}</ref>}} [[File:Dos edificios colapsaron en San Bernardino- sobrevivientes usaron luz para pedir auxilio.webm|thumb|[[Capital District (Venezuela)|దిస్త్రిటో కాపిటల్]] లోని [[San Bernardino Parish|సాన్ బెర్నార్డినో]] నుండి క్షేత్రస్థాయి వివరాలను అందిస్తున్న టెలిసూర్ ([[Telesur]]) వార్తా సంస్థ|left]] కారకాస్ నగరం అంతటా డజన్ల కొద్దీ భవనాలు కుప్పకూలినట్లు నివేదికలు వచ్చాయి.<ref name=elpais/><ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Magnitude 7.1 earthquake rocks Venezuela as buildings shake in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> నగరంలో లాస్ పాలోస్ గ్రాండేస్ ([[Los Palos Grandes]]) మరియు అల్టామిరా ([[Altamira, Caracas|Altamira]]) మునిసిపాలిటీలు అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్నాయని అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి డియోస్డాడో కాబెల్లో ([[Diosdado Cabello]]) తెలిపారు.<ref name="Buschschlüter1" /> అల్టామిరాలో కనీసం మూడు భవనాలు పూర్తిగా నేలమట్టం కాగా,<ref name="PhillipsGuardian1" /> అందులో ఒక 22 అంతస్తుల బహుళ అంతస్తుల భవనం కూడా ఉంది.<ref name="CNA24b">{{cite news |title=Venezuela twin quakes kill at least 32, injure more than 700 |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-kill-injure-people-6208561 |access-date=25 June 2026 |work=Agence France-Presse |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026}}</ref> ఆగ్నేయ కారకాస్‌లోని ఒక ప్రాంతంలో ఉన్న దాదాపు అన్ని ఎత్తైన భవనాలు తీవ్రంగా దెబ్బతినడం లేదా పూర్తిగా కూలిపోవడం జరిగాయి.<ref name="elpais">{{cite news|url=https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|title=El terremoto en Venezuela, en vivo – Decenas de edificios derrumbados in Caracas|date=June 24, 2026|access-date=June 25, 2026|newspaper=El País|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000625/https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|url-status=live|language=es-ES}}</ref> తూర్పు కారకాస్ మునిసిపాలిటీ అయిన చాకావో ([[Chacao Municipality|Chacao]]) మేయర్ గుస్తావో దుక్యూ, తమ పరిధిలో మరణాలు సంభవించాయని మరియు కనీసం 16 మంది గాయపడ్డారని ధృవీకరించారు.<ref name="DW24a">{{cite news |title=Alcalde de municipio caraqueño admite fallecidos tras terremotos, sin precisar cifra |trans-title=Mayor of Caracas municipality admits deaths after earthquakes, without specifying number |url=https://p.dw.com/p/5G1HY |access-date=25 June 2026 |work=DW News |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ మునిసిపాలిటీలో రెండు పెద్ద భవనాలు కూలిపోవడంతో చాలా మంది శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారు.<ref name="AP Photos">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Twin earthquakes strike Venezuela, in photos |url=https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |access-date=24 June 2026 |publisher=[[Associated Press]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625012716/https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |url-status=live }}</ref> బరుటా మునిసిపాలిటీలో ([[Baruta Municipality]]) రెండు నిర్మాణాలు కూలిపోవడంతో కనీసం ముగ్గురు మరణించారు. పింటో సాలినాస్‌లో ఒక భవనం కూలిన ఘటనలో ఇద్దరు మరణించారు.<ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Venezuela Live Updates: 2 Major Earthquakes Hit Country's Center |url=https://www.nytimes.com/live/2026/06/24/world/venezuela-earthquake |access-date=24 June 2026 |work=[[The New York Times]]}}</ref> ఫ్రెంచ్ దౌత్య కార్యాలయం (ఫ్రెంచ్ ఎంబసీ) మరియు వెనిజులా రెడ్‌క్రాస్ ప్రధాన కార్యాలయ భవనాలు కూడా ఈ భూకంపం ధాటికి తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.<ref name="f24"/> ట్రుజిల్లో ([[Trujillo (state)|Trujillo]]), కారాబోబో, అరాగువా, మిరాండా ([[Miranda (state)|Miranda]]), మరియు లా గ్వైరా రాష్ట్రాలలో కూడా అనేక భవనాలు కుప్పకూలాయి.<ref name=elpais/> కారకాస్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న లా గ్వైరా రాష్ట్రం అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్న ప్రాంతాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఇక్కడ 100 కంటే ఎక్కువ భవనాలు నేలమట్టమయ్యాయి.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Venezuela earthquakes death toll rises to 188 as rescuers search rubble for survivors |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=2026-06-25 |work=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref> రాజధానికి సేవలు అందించే ప్రధాన విమానాశ్రయం అయిన సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ([[Simón Bolívar International Airport (Venezuela)|Simón Bolívar International Airport]]) తీవ్రంగా దెబ్బతింది.<ref name="CNA25a" /> దీంతో అక్కడికి వచ్చే, మరియు అక్కడి నుండి వెళ్లే అన్ని విమాన సర్వీసులను రద్దు చేశారు.<ref name=elpais /> సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసిన చిత్రాలలో డజన్ల కొద్దీ భవనాలు పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా కూలిపోయినట్లు కనిపించాయి. నిలిచి ఉన్న భవనాల గోడలు పగుళ్లు ఇచ్చి, స్తంభాలు ముక్కలయ్యాయి. నగరంలో టెలికమ్యూనికేషన్ సేవలు పూర్తిగా నిలిచిపోయాయి.<ref name="diariolasamericas24a">{{cite news |title=La Guaira, entre edificios destruidos, heridos y pánico por los desaparecidos |trans-title= La Guaira, amidst destroyed buildings, injuries, and panic over the missing |url=https://www.diariolimericas.com/america-latina/la-guaira-afectada-el-colpaso-total-o-parcial-varios-edificios-terremoto-n5397763 |access-date=25 June 2026 |work=Diario las Américas |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> అర్జెంటీనా ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు లూకాస్ ట్రెజో ([[Lucas Trejo]]), లా గ్వైరాలోని ప్లాయా గ్రాండే ప్రాంతంలో తాము నివసిస్తున్న భవనం భూకంపానికి గురికావడంతో తన కుటుంబ సభ్యులు అదృశ్యమయ్యారని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.<ref>{{Cite tweet |number=2069998373071909054 |user=jairspineda |title=Attention: Lucas Trejo, player of @MaritimoLG, reports that his family is missing, in the Playa Grande area, in La Guaira. The building where they live was one of those affected by the earthquake |date=25 June 2026 |access-date=25 June 2026}}</ref> భూకంప కేంద్రానికి సమీపంలో ఉన్న జువాన్ జోస్ మోరా ([[Juan José Mora Municipality]]), ప్యూర్టో కాబెల్లో, మరియు సాన్ డియాగో మునిసిపాలిటీలలో కలిపి 13 మరణాలు సంభవించాయి. కారాబోబో గవర్నర్ రాఫెల్ లకావా మాట్లాడుతూ, భవనాలు కూలిపోవడం వల్ల తొమ్మిది మరణాలు సంభవించగా, మిగిలినవి ఇతర పరోక్ష కారణాల వల్ల జరిగాయని తెలిపారు. ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని అడాల్ఫో ప్రిన్స్ లారా మరియు డాక్టర్ మోలినా సియెర్రా సోషల్ సెక్యూరిటీ ఆసుపత్రులలో కనీసం 40 మంది క్షతగాత్రులకు చికిత్స అందిస్తున్నారు. మోరోన్ మరియు ఉరామా పారిష్‌లలో 25 కంటే ఎక్కువ ఇళ్లు పూర్తిగా ధ్వంసమవగా, ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని కొన్ని ప్రభుత్వ భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{cite news |title=Terremotos dejaron saldo de 13 fallecidos entre Juan José Mora, Puerto Cabello y San Diego |trans-title=Earthquakes left 13 dead in Juan José Mora, Puerto Cabello and San Diego |url=https://www.notitarde.com.ve/carabobo/102924/terremotos-dejaron-saldo-mortal-de-13-fallecidos-entre-juan-jose-mora-puerto-cabello-y-san-diego |access-date=26 June 2026 |work=[[Notitarde]] |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> ఫాల్కన్ ([[Falcón]]) రాష్ట్ర గవర్నర్ విక్టర్ క్లార్క్, తమ ప్రాంతంలో 32 మందికి గాయాలయ్యాయని, 15 మంది కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారని తెలిపారు.<ref name="Cano25a">{{cite news |last1=Cano |first1=Regina Garcia |last2=Arraez |first2=Juan Pablo |title=Back-to-back powerful earthquakes hit Venezuela, causing widespread damage |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |access-date=25 June 2026 |work=Associated Press |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> వెనిజులాలో విడివిడిగా సంభవించిన భవనాల కూలిపోవడం వల్ల తమ దేశ పౌరులు ఇద్దరు మరణించారని బ్రెజిల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ధృవీకరించింది.<ref>{{cite news |last1=Amâncio |first1=Túlio |last2=Cunha |first2=Marcela |last3=Matoso |first3=Filipe |last4=Ferreira |first4=Afonso |title=Itamaraty confirma morte de dois brasileiros após terremotos na Venezuela |trans-title=Itamaraty confirms the death of two Brazilians after earthquakes in Venezuela |url=https://g1.globo.com/politica/noticia/2026/06/25/itamaraty-confirma-morte-de-dois-brasileiros-apos-terremotos-na-venezuela.ghtml |access-date=25 June 2026 |work=G1 |lang=pt |date=25 June 2026}}</ref> స్పెయిన్ ప్రభుత్వం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఈ భూకంపాల వల్ల తమ పౌరులు ఇద్దరు మరణించగా, మరో 80 మంది అదృశ్యమయ్యారు.<ref>{{cite news |title=España confirma dos muertos y 80 desaparecidos tras los terremotos de Venezuela |trans-title=Spain confirms two dead and 80 missing after the Venezuela earthquakes |url=https://monitoreamos.com/mundo/espana-confirma-dos-muertos-y-80-desaparecidos-tras-los-terremotos-de-venezuela |access-date=26 June 2026 |work=Agencia EFE |publisher=Monitoreamos |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> == శోధన మరియు సహాయక చర్యలు == కారకాస్ నగరంలో, రెస్క్యూ సిబ్బంది మరియు స్వచ్ఛంద సేవకులు కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న ప్రాణాలతో ఉన్నవారి కోసం శోధించడం ప్రారంభించారు.<ref name="PhillipsGuardian1">{{cite news |last1=Phillips |first1=Tom |last2=Montilla |first2=Camille Rodríguez |title=Venezuela earthquake: powerful back-to-back quakes collapse buildings in capital Caracas |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jun/25/earthquake-venezuela-caracas-tremors-aftershocks |access-date=25 June 2026 |work=[[The Guardian]] |date=25 June 2026}}</ref> క్షతగాత్రులకు తక్షణ వైద్య సేవలు అందించడం కోసం కారకాస్‌లోని హాస్పిటల్ డి క్లినికాస్ సిబ్బందిని "రాత్రి షిఫ్టులో అదనంగా విధులు నిర్వహించాలని" యాజమాన్యం కోరింది.<ref name="ST24b" /> శిథిలాలను తొలగించి, వాటి కింద ఉన్నవారిని వెలికితీసే పనులు ఇంకా పూర్తి కానందున, మరణాల సంఖ్య మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ ([[Delcy Rodríguez]]) హెచ్చరించారు. ముఖ్యంగా విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించబడిన లా గ్వైరా ([[La Guaira (state)|లా గ్వైరా]]) రాష్ట్రం నుండి సంభవించిన మరణాల వివరాలు ఇంకా పూర్తిగా ధృవీకరించబడలేదని లేదా అధికారిక సంఖ్యకు జోడించబడలేదని ఆమె ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-24 |title=Venezuela earthquakes: Thousands feared dead, hundreds trapped as rescue efforts intensify |url=https://www.newsweek.com/earthquake-venezuela-montalban-7-1-caracas-12117211 |access-date=2026-06-26 |website=Newsweek |language=en}}</ref> లా గ్వైరా ప్రాంత నివాసితులు స్వచ్ఛందంగా స్పందించి, కూలిపోయిన అపార్ట్‌మెంట్ భవనాల నుండి తమ పొరుగువారిని రక్షించడానికి స్వంతంగా సహాయక చర్యలు ప్రారంభించారు. భూకంపం సంభవించి దాదాపు 24 గంటలు గడుస్తున్నప్పటికీ, నగరంలో భారీ యంత్రాలు, పరికరాల కొరత ఉండటం మరియు ప్రభుత్వ సహాయం పరిమితంగా అందడంతో వారు శిథిలాలను తొలగించడానికి తమ చేతులను మాత్రమే ఉపయోగించాల్సి వచ్చింది. గాయపడిన వారి సంఖ్య విపరీతంగా పెరగడంతో జోస్ మరియా వర్గాస్ ఆసుపత్రి పూర్తిగా నిండిపోయింది, దీనివల్ల కొంతమంది బాధితులకు ఆసుపత్రి వెలుపల బహిరంగ ప్రదేశాల్లోనే చికిత్స అందించాల్సి వచ్చింది. నగర క్రీడా మైదానం (స్టేడియం) వెలుపల సైనిక సరఫరా కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసి అవసరమైన సహాయాన్ని అందిస్తున్నారు. అత్యవసర శస్త్రచికిత్సలు నిర్వహించే సామర్థ్యంతో కూడిన ఫీల్డ్ హాస్పిటల్స్ (తాత్కాలిక ఆసుపత్రులు) రంగంలోకి దించుతామని వెనిజులా సాయుధ దళాలు ([[Venezuelan armed forces|వెనిజులా సాయుధ దళాలు]]) తెలిపాయి.<ref name="ST26a">{{cite news |title=On the streets and in hospitals, Venezuelans scramble to save lives after quake |url=https://www.straitstimes.com/world/on-the-streets-and-in-hospitals-venezuelans-scramble-to-save-lives-after-quake?ref=inline-article |access-date=26 June 2026 |work=Reuters |date=26 June 2026}}</ref> ప్రారంభ సహాయక చర్యల్లో పాలుపంచుకోవడానికి చాలా మంది నివాసితులు కారకాస్ నుండి లా గ్వైరాకు కారకాస్-లా గ్వైరా హైవే ([[Caracas-La Guaira highway]]) గుండా స్వంతంగా అవసరమైన వస్తు సామాగ్రిని చేరవేస్తున్నారు. మోరోన్ వంటి ప్రభావిత ప్రాంతాల్లోని ఇతర ఆసుపత్రులు కూడా గాయపడిన వారితో నిండిపోయాయి లేదా వైద్య సామాగ్రి కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయి.<ref name="ST26b">{{cite news |title=Venezuela races to rescue hundreds trapped in rubble after major twin earthquakes |url=https://www.straitstimes.com/world/venezuela-races-to-rescue-hundreds-trapped-in-rubble-after-major-twin-earthquakes |access-date=26 June 2026 |work=Reuters |publisher=The Straits Times |date=26 June 2026}}</ref> == ప్రభుత్వ స్పందన == [[File:Presidenta (E) Delcy Rodríguez se pronuncia sobre los Terremotos.webm|thumb|భూకంపాల గురించి మాట్లాడుతున్న తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు [[Delcy Rodríguez|డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్]]]] వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితిని ([[state of emergency]]) ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |title=Se Activa Estado de Emergencia en Venezuela tras Doble Terremoto Hoy: Delcy Rodríguez |lang=es |trans-title=State of Emergency Activated in Venezuela After Double Earthquake Today: Delcy Rodríguez |url=https://www.nmas.com.mx/internacional/cuantos-muertos-heridos-hay-terremoto-venezuela-hoy-24-de-junio-2026-mensaje-delcy-rodriguez/ |access-date=25 June 2026 |work=N+ |date=25 June 2026}}</ref> అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి డియోస్డాడో కాబెల్లో ([[Diosdado Cabello]]) మాట్లాడుతూ, "అనేక" రాష్ట్రాలు ఈ భూకంపం వల్ల ప్రభావితమయ్యాయని తెలిపారు.<ref name="Buschschlüter1">{{cite news |last1=Buschschlüter |first1=Vanessa |title=Several Venezuelan states affected, interior minister says |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref> కారకాస్‌లో కూలిపోయిన భవనాలలో గ్యాస్ లీకేజీ వల్ల పేలుళ్లు సంభవించకుండా ఉండేందుకు గ్యాస్ సరఫరాను నిలిపివేయాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.<ref>{{cite web | title=Séisme au Venezuela: Des immeubles effondrés à Caracas | url=https://www.radiolac.ch/actualite/international/seisme-au-venezuela-des-immeubles-effondres-a-caracas/ }}</ref> కారకాస్ మెట్రో ([[Caracas Metro]]) సేవలను తాత్కాలికంగా నిలిపివేశారు మరియు రాబోయే కొన్ని రోజుల పాటు పాఠశాలలు మూసివేయబడతాయని ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |title=Delcy Rodríguez declaró el estado de emergencia en Venezuela tras los dos terremotos que sacudieron al país |url=https://www.infobae.com/venezuela/2026/06/25/delcy-rodriguez-informara-sobre-la-situacion-en-venezuela-tras-los-dos-terremotos-que-sacudieron-el-pais/ |work=[[Infobae]] |date=24 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625021926/https://www.infobae.com/venezuela/2026/06/25/delcy-rodriguez-informara-sobre-la-situacion-en-venezuela-tras-los-dos-terremotos-que-sacudieron-el-pais/ |url-status=live }}</ref> శోధన మరియు సహాయక చర్యల కోసం బహుళ పక్ష అంతర్జాతీయ సంస్థల నుండి నిధుల సహాయాన్ని కోరనున్నట్లు రోడ్రిగ్జ్ తెలిపారు.<ref name="ST24b">{{cite news |title=Rescue work under way after quakes rock Venezuela, 'high casualties' likely |url=https://www.straitstimes.com/world/strong-earthquake-rocks-venezuela-colombia |date=25 June 2026 |agency=Reuters |access-date=25 June 2026 |publisher=The Straits Times}}</ref> అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి ([[International Monetary Fund]]) నుండి 200 మిలియన్ యుఎస్ డాలర్ల నిధులను పొందే ప్రక్రియను రోడ్రిగ్జ్ ప్రారంభించారు.<ref>{{cite news |lang=es |title=Un doble terremoto sacude el norte de Venezuela y deja al menos 164 muertos y casi un millar of heridos |trans-title=A double earthquake shakes northern Venezuela, leaving at least 164 dead and nearly a thousand injured |url=https://www.elboletin.com/un-doble-terremoto-sacude-el-norte-de-venezuela-y-deja-al-menos-164-muertos-y-casi-un-millar-de-heridos/?__cf_chl_rt_tk=wgfXWP1BA8o_k_0IDoVQUpuMpMEGp98wd8ie2sOejhM-1782384011-1.0.1.1-vAnpnXuu.Yo0pmxgs7L1m.8OutXALVRUdVxSTEW.6A0 |access-date=25 June 2026 |work=El Boletín |date=25 June 2026}}</ref> విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ([[Ministry of Education (Venezuela)|విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ]]) పాఠశాలలకు కొన్ని రోజుల పాటు సెలవులు ప్రకటిస్తూ, కొన్ని పాఠశాల భవనాలను పునరావాస కేంద్రాలుగా మరియు విరాళాల సేకరణ కేంద్రాలుగా ఉపయోగించనున్నట్లు పేర్కొంది.<ref name="WSLS"/> కారకాస్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ ([[Caracas Stock Exchange]]) మూసివేయబడింది మరియు ఆ ప్రాంగణాన్ని సహాయక చర్యల సమన్వయం కోసం కేటాయించారు.<ref name="f24">{{cite web |url=https://www.france24.com/en/americas/20260625-venezuela-powerful-earthquakes-caracas-building-collapse |title=Venezuela declares state of emergency after back-to-back earthquakes leave scores dead |work=[[France 24]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625002329/https://www.france24.com/en/americas/20260625-venezuela-powerful-earthquakes-caracas-building-collapse |url-status=live }}</ref> భూకంపం సంభవించిన వెంటనే డొమినికన్ రిపబ్లిక్ ([[Dominican Republic]]), ప్యూర్టో రికో ([[Puerto Rico]]), మరియు వర్జిన్ ఐలాండ్స్‌కు ([[Virgin Islands]]) సునామి హెచ్చరిక ([[tsunami advisory]]) జారీ చేయబడింది, అయితే ఆ తర్వాత దానిని ఉపసంహరించుకున్నారు.<ref name="ap"/><ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Strong earthquake rocks Venezuela capital |url=https://www.reuters.com/world/americas/earthquakes-shake-venezuela-capital-2026-06-24/ |access-date=24 June 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> == అంతర్జాతీయ స్పందనలు == === అంతర్జాతీయ సంస్థలు === * {{flag|European Union}}: యూరోపియన్ కమిషన్ ప్రెసిడెంట్ [[Ursula von der Leyen|ఉర్సులా వాన్ డెర్ లేయెన్]], వెనిజులాలో ప్రభావితమైన ప్రజలకు, ముఖ్యంగా బాధితులకు మరియు వారి కుటుంబాలకు తన సంఘీభావాన్ని ప్రకటించారు.<ref name="von der Leyen-X">{{Cite tweet |author=Ursula von der Leyen |author-link=Ursula von der Leyen |user=vonderleyen |number=2070038603321733496 |date=25 June 2026 |title=Expresamos nuestra solidaridad con todos los venezolanos tras los devastadores terremotos de anoche. }}</ref> యూరోపియన్ సంక్షోభ నిర్వహణ కమిషనర్ హడ్జా లహ్బీబ్, యూరోపియన్ యూనియన్ పరిస్థితిని నిరంతరం గమనిస్తోందని మరియు ఇయు నిధులతో నడిచే భాగస్వామ్య సంస్థలు ఇప్పటికే క్షేత్రస్థాయిలో సహాయాన్ని అందిస్తున్నాయని తెలిపారు. కోపర్నికస్ కార్యక్రమం ([[Copernicus Programme]]) ద్వారా ఉపగ్రహ సహాయాన్ని అందజేస్తున్నామని, కోరితే మరింత సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని ఆమె పేర్కొన్నారు.<ref name="DW-VENEZUELA">{{cite web |author1=Shakeel Sobhan |author2=Dmytro Hubenko |title=Buildings collapse after deadly earthquakes rock Venezuela |url=https://www.dw.com/en/buildings-collapse-after-deadly-earthquakes-rock-venezuela/live-77699720 |date=25 June 2026 |publisher=[[Deutsche Welle]] |access-date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|United Nations}}: అంతర్జాతీయ వలసల సంస్థ ([[International Organization for Migration]]) డైరెక్టర్ జనరల్ అమీ పోప్, వెనిజులాకు తక్షణ అంతర్జాతీయ సహాయం అవసరమని పిలుపునిచ్చారు మరియు ప్రభావిత జనాభా యొక్క అవసరాలను అంచనా వేయడానికి చర్యలు ప్రారంభించినట్లు ప్రకటించారు.<ref name="AJ-Venezuela earthquakes live">{{cite web |author1=Alma Milisic |author2=Umut Uras |title=Venezuela earthquakes live: At least 164 dead, 971 injured as toll rises |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/6/25/venezuela-earthquakes-live-two-powerful-quakes-shake-s-american-country |date=25 June 2026 |publisher=[[Al Jazeera English]] |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625011533/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/6/25/venezuela-earthquakes-live-two-powerful-quakes-shake-s-american-country |url-status=live }}</ref> === వివిధ దేశాలు === * {{flag|Argentina}}: అర్జెంటీనా ప్రెసిడెంట్ కార్యాలయం ఒక ప్రకటన విడుదల చేస్తూ: "అర్జెంటీనా రిపబ్లిక్ ఇక్కడి పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తోంది. అంతర్జాతీయ సంస్థల సమన్వయంతో అవసరమైన మానవతా సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది. మా ప్రభుత్వాల మధ్య ఉన్న రాజకీయ విభేదాలకు అతీతంగా, అధ్యక్షుడు జేవియర్ మైలీ ([[Javier Milei|జేవియర్ జి. మైలీ]]) వెనిజులా ప్రజలకు సంఘీభావంగా తన సహాయ హస్తాన్ని అందిస్తున్నారు" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/><ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title='Más allá de las diferencias': Argentina expresó su solidaridad con Venezuela tras los terremotos |url=https://www.clarin.com/politica/alla-diferencias-argentina-expreso-solidaridad-venezuela-terremotos_0_nEV10bAwvh.html |access-date=2026-06-25 |website=Clarín |language=es}}</ref> * {{flag|Azerbaijan}}: అజర్‌బైజాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ([[Ministry of Foreign Affairs (Azerbaijan)|విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ]]) ఈ విపత్తులో జరిగిన ప్రాణనష్టం మరియు ఆస్తి నష్టం పట్ల తీవ్ర సంతాపం వ్యక్తం చేసింది.<ref>{{Cite web |last=Pir |first=Nihat |date=2026-06-25 |title=Azerbaijan expresses condolences to Venezuela following powerful earthquakes |url=https://report.az/en/foreign-politics/azerbaijan-expresses-condolences-to-venezuela-following-powerful-earthquakes |access-date=2026-06-25 |website=Report.az |language=en}}</ref> * {{flag|Barbados}}: బార్బడోస్ ప్రధాన మంత్రి మియా మోట్లీ, వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్‌తో మాట్లాడి తన సంతాపాన్ని తెలియజేశారు మరియు సహాయం చేయడానికి బార్బడోస్ సిద్ధంగా ఉందని ప్రకటించారు.<ref name="Demerara Waves"/> * {{flag|Bolivia}}: మానవతా సహాయాన్ని అందించేందుకు ముందుకు వచ్చింది.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Brazil}}: బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు లుయిజ్ ఇనాసియో లులా దా సిల్వా ([[Luiz Inácio Lula da Silva|లులా దా సిల్వా]]) మాట్లాడుతూ, అక్కడి పరిస్థితిని అంచనా వేయడానికి తాము విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ మరియు కారకాస్‌లోని బ్రెజిల్ రాయబార కార్యాలయంతో మాట్లాడుతున్నట్లు తెలిపారు.<ref>{{cite web |last=Santos |first=Poliana |url=https://www.cnnbrasil.com.br/politica/lula-manifesta-apoio-a-venezuela-apos-terremotos/ |title=Lula manifesta apoio à Venezuela após terremotos |publisher=CNN Brasil |language=pt-br |date=24 June 2026 }}</ref> * {{flag|Canada}}: కెనడా ప్రధాని మార్క్ కార్నీ ఈ భూకంపాలను "వినాశకరమైనవి" గా అభివర్ణించారు మరియు కెనడా మానవతా సహాయాన్ని పంపుతుందని హామీ ఇచ్చారు.<ref>{{Cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/livestory/venezuela-earthquakes-deaths-survivors-recovery-aftermath-search-9.7248333 |title=Archived copy |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625141018/https://www.cbc.ca/news/world/livestory/venezuela-earthquakes-deaths-survivors-recovery-aftermath-search-9.7248333 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Chile}}: చిలీ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ప్రకటనలో, "చిలీ ప్రభుత్వం ఈ దారుణ విపత్తు పట్ల విచారం వ్యక్తం చేస్తోంది. అవసరమైతే మానవతా మరియు రెస్క్యూ సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/><ref name="Jimenez"/> మరుసటి రోజు, అధ్యక్షుడు జోస్ ఆంటోనియో కాస్ట్ భవన శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న వారిని రక్షించేందుకు ఫైర్ డిపార్ట్‌మెంట్‌కు చెందిన 37 మంది అర్బన్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ టీమ్ సభ్యులను చిలీ వైమానిక దళ ([[Chilean Air Force]]) విమానంలో పంపారు. రాబోయే రోజుల్లో మరో 10 మంది సిబ్బంది చేరనున్నారు.<ref>{{cite web |last1=Hansen |first1=Hans |title=Grupo de Búsqueda y Rescate de Bomberos viaja a Venezuela para ayudar a labores de socorro tras terremotos |url=https://infogate.cl/2026/06/grupo-de-b-squeda-y-rescate-de-bomberos-viaja-a-venezuela-para-ayudar-a-labores-de-socorro-tras-terremotos/ |website=infogate |access-date=26 June 2026 |language=es |date=25 June 2026}}</ref> * {{Flag|China}}: చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి గువో జియాకున్ మాట్లాడుతూ, చైనా సహాయాన్ని పంపడానికి సిద్ధంగా ఉందని, ప్రస్తుతానికి చైనా పౌరులెవరూ మరణించినట్లు నివేదికలు రాలేదని తెలిపారు.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Live: At least 32 people killed after back-to-back earthquakes rock Venezuela |url=https://www.abc.net.au/news/2026-06-25/earthquakes-hit-venezuelan-capital-caracas-high-casualties/106839738 |access-date=2026-06-25 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> * {{flag|Colombia}}: కొలంబియా జాతీయ రక్షణ మంత్రి పెడ్రో ఆర్నాల్ఫో సాంచెజ్ మానవతా సహాయాన్ని ప్రకటించారు. "సహజ విపత్తులలో సరిహద్దులు ఉండవు" అని ఆయన పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite web |last=Ospina |first=Dahana |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/06/25/colombia-ofrece-ayuda-a-venezuela-tras-devastador-sismo-de-75-en-los-desastres-naturales-no-existen-fronteras/ |title=Colombia ofrece ayuda a Venezuela tras devastador sismo de 7,5: "En los desastres naturales no existen fronteras" |language=es-CO |date=25 June 2026 |website=Infobae|access-date=2026-06-25}}</ref> * {{flag|Costa Rica}}: కోస్టారికా ప్రెసిడెన్సీ తన ప్రకటనలో: "భూకంపం తర్వాత దుఃఖంలో ఉన్న వెనిజులా ప్రజలను కోస్టారికా హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేసుకుంటోంది. మా సంఘీభావం ప్రతి బాధిత కుటుంబానికి మరియు ఈ రోజు ప్రాణాలను రక్షించడానికి శ్రమిస్తున్న వారందరికీ ఉంటుంది. మీరు ఒంటరిగా లేరు" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/> * {{flag|Croatia}}: క్రొయేషియా ప్రభుత్వం వెనిజులా ప్రజలకు తమ సంతాపాన్ని, సంఘీభావాన్ని తెలియజేసింది.<ref name="Index.hr"/> * {{flag|Cuba}}: క్యూబా విదేశాంగ మంత్రి బ్రూనో రోడ్రిగ్జ్ పsharedించారు: "భూకంపం కారణంగా జరిగిన ప్రాణనష్టం మరియు నష్టానికి వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు సోదర ప్రజలకు నా తీవ్ర సంతాపాన్ని తెలియజేస్తున్నాను. అక్కడ ఉన్న క్యూబా ఆరోగ్య కార్యకర్తలు పూర్తిగా సమీకరించబడ్డారు మరియు బాధితులకు వైద్య సేవలు అందిస్తున్నారు."<ref name="ctv"/> * {{flag|Czech Republic}}: చెక్ రిపబ్లిక్ విదేశాంగ మంత్రి పెటర్ మాసింకా తీవ్ర విచారం మరియు సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, అవసరమైన సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని తెలిపారు.<ref name="CZ-X"/> * {{flag|Dominican Republic}}: డొమినికన్ రిపబ్లిక్ అధ్యక్షుడు లూయిస్ అబినాడర్, తమ సైన్యం ప్రత్యేక "శోధన, రెస్క్యూ మరియు అత్యవసర స్పందన బృందాలను" సహాయం కోసం సిద్ధం చేసినట్లు తెలిపారు.<ref name="ctv"/> * {{flag|Ecuador}}: ఈక్వెడార్ అధ్యక్షుడు డేనియల్ నోబోవా అత్యవసర పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి తక్షణ మానవతా సహాయాన్ని పంపాలని ఆదేశించినట్లు తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> * {{flag|El Salvador}}: ఎల్ సాల్వడార్ అధ్యక్షుడు నయిబ్ బుకెలే 300 మంది రెస్క్యూ మరియు వైద్య సిబ్బందిని, అలాగే 50 టన్నుల సహాయక సామాగ్రిని పంపడానికి ముందుకు వచ్చారు.<ref>{{cite news |last1=Cerón |first1=José |title=El Salvador ofrece envío de 300 rescatistas y 50 toneladas de suministros a Venezuela tras fuertes sismos |url=https://www.infobae.com/el-salvador/2026/06/25/el-salvador-ofrece-envio-de-300-rescatistas-y-50-toneladas-de-ayuda-a-venezuela/ |work=Infobae |date=24 June 2026 |language=es}}</ref> * {{flag|France}}: ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయేల్ మాక్రాన్ శిథిలాలను తొలగించి రక్షించడంలో నిపుణులైన 85 మంది ఫ్రెంచ్ రెస్క్యూ సిబ్బందిని తక్షణమే పంపుతున్నట్లు ప్రకటించారు.<ref name="Europe1-FR"/> * {{flag|Germany}}: జర్మనీ రక్షణ మంత్రి బోరిస్ పిస్టోరియస్ సహాయం కోరిన వెంటనే అందుబాటులో ఉంచడానికి ఆరు జర్మన్ ఎయిర్‌బస్ A400M అట్లాస్ ([[Airbus A400M Atlas]]) రవాణా విమానాలను సిద్ధంగా ఉంచారు.<ref name="DW-VENEZUELA" /> * {{flag|Guyana}}: గయానా అధ్యక్షుడు ఇర్ఫాన్ అలీ తమ దేశ సామర్థ్యం మేరకు వెనిజులాకు సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Demerara Waves"/> * {{flag|Holy See}}: వాటికన్ సిటీకి చెందిన పోప్ లియో XIV వెనిజులాకు అత్యవసర విరాళంగా మొదటి విడతగా 100,000 యూరోలను మంజూరు చేశారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2026-06/pope-sends-aid-to-earthquake-struck-venezuela.html|title=Pope Leo sends aid to earthquake-struck Venezuela|date=25 June 2026|website=Vatican News|last=Blears|first=James|last2=Merlo|first2=Francesca}}</ref> * {{Flag|India}}: భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ X (ట్విట్టర్) లో సందేశాన్ని ఇస్తూ: "వెనిజులాలో సంభవించిన తీవ్రమైన భూకంపాల వల్ల జరిగిన వినాశనం నన్ను తీవ్రంగా కలచివేసింది. భారతదేశ ప్రజల తరపున, వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు ప్రజలకు, ముఖ్యంగా తమ ప్రియతములను కోల్పోయిన కుటుంబాలకు నా హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేస్తున్నాను. గాయపడిన వారు త్వరగా కోలుకోవాలని ప్రార్థిస్తున్నాము. ఈ కష్టసమయంలో భారతదేశం సాధ్యమైన అన్ని సహాయాలను అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది." అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite tweet |number=2069998132092649554 |user=narendramodi |title=Deeply saddened by the devastation caused by the severe earthquakes in Venezuela. On behalf of the people of India, I extend our heartfelt condolences to the Government and people of Venezuela, especially to the families who have lost their loved ones. We pray for the speedy recovery of those injured and stand in solidarity with all those affected during this difficult time. India stands ready to extend all possible assistance. |first=Narendra |last=Modi |date=2026-06-25 |access-date=2026-06-25}}</ref> * {{Flag|Iran}}: ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి ఎస్మాయిల్ బఘేయి వెనిజులా ప్రభుత్వానికి, ప్రజలకు ఇరాన్ సంఘీభావాన్ని తెలియజేశారు మరియు సహాయక చర్యల కోసం ఎలాంటి సహాయం చేయడానికైనా తమ దేశం సిద్ధంగా ఉందని ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=World offers solidarity and aid as Venezuela reels from quakes |url=https://english.alarabiya.net/News/world/2026/06/25/world-offers-solidarity-and-aid-as-venezuela-reels-from-quakes |access-date=2026-06-25 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> * {{flag|Israel}}: ఇజ్రాయెల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ శోధన మరియు రెస్క్యూ సహాయాన్ని అందించడానికి ముందుకు వచ్చింది.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Israel considers Venezuela aid mission following devastating twin earthquakes |url=https://www.ynetnews.com/article/hkgrkiqfml |access-date=2026-06-25 |work=Ynet |language=en|last=Eichner|first=Itamar|first2=Sharon|last2=Kidon|first2=Freid|first3=Shilo}}</ref> * {{flag|Italy}}: ఇటలీ ప్రధాని జార్జియా మెలోని వెనిజులా అధికారులకు మరియు ప్రజలకు సంఘీభావం తెలియజేశారు, మానవతా సహాయం మరియు సహాయక మార్గాలను తక్షణమే సక్రియం చేయడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని ధృవీకరించారు.<ref name="AA-IT"/> * {{flag|Malaysia}}: మలేషియా ప్రధాని అన్వర్ ఇబ్రహీం వెనిజులా ప్రజలకు సంతాపం తెలియజేస్తూ: "ప్రస్తుతం దుఃఖంలో ఉన్న ప్రతి కుటుంబానికి మరియు శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న తమ వారి సమాచారం కోసం ఎదురుచూస్తున్న వారికి నా సానుభూతి" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Malaysia sends condolences to Venezuela after deadly twin quakes |url=https://thesun.my/news/malaysia-news/malaysia-sends-condolences-to-venezuela-after-deadly-twin-quakes/ |access-date=2026-06-25 |website=The Sun |language=en-GB}}</ref> * {{flag|Mexico}}: మెక్సికో ప్రెసిడెంట్ క్లాడియా షీన్‌బామ్ X లో రాస్తూ, "అవసరమైన సహాయాన్ని సిద్ధం చేయమని నేను ఆదేశించాను. ప్రస్తుతానికి వారు నిపుణులైన రెస్క్యూ మరియు వైద్య సిబ్బంది రూపంలో మా మద్దతును కోరారు. మెక్సికో ఎల్లప్పుడూ సంఘీభావంగా ఉంటుంది" అని పేర్కొన్నారు.<ref name="ctv"/> * {{flag|Netherlands}}: నెదర్లాండ్స్ విదేశాంగ మంత్రి టామ్ బెరెండ్‌సెన్ వెనిజులా విదేశాంగ మంత్రి వైవన్ గిల్‌ను సంప్రదించి సహాయం చేయడానికి మరియు రికవరీ ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి నెదర్లాండ్స్ సిద్ధంగా ఉందని తెలిపారు.<ref name="ND-X-Berendsen"/> అభివృద్ధి సహకార మంత్రి స్జోర్డ్ స్జోర్డ్స్మా రెస్క్యూ కార్మికులు, శిక్షణ పొందిన కుక్కలు మరియు అవసరమైన పరికరాలతో కూడిన ఒక అర్బన్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ (USAR) బృందాన్ని మోహరించడానికి ప్రతిపాదించారు.<ref name="ND-X-Sjoerdsma"/> * {{flag|Pakistan}}: పాకిస్తాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ మాట్లాడుతూ, "వెనిజులాలో సంభవించిన భూకంపాల వల్ల జరిగిన వినాశనం మరియు ప్రాణనష్టం నన్ను తీవ్రంగా బాధించాయి" అని అన్నారు.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/6/25/world-reacts-as-devastating-venezuela-earthquakes-kill-at-least-32 |title=Archived copy |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625105150/https://www.aljazeera.com/news/2026/6/25/world-reacts-as-devastating-venezuela-earthquakes-kill-at-least-32 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Panama}}: మానవతా సహాయాన్ని అందించేందుకు ముందుకు వచ్చింది.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Peru}}: వెనిజులా ప్రజలకు తన సంఘీభావాన్ని ప్రకటించింది.<ref name="Jimenez"/> * {{flag|Philippines}}: ఫిలిప్పీన్స్ అధ్యక్షుడు బొంగ్‌బాంగ్ మార్కోస్ భూకంప బాధితులకు సానుభూతి తెలియజేస్తూ, ఈ కష్టసమయంలో ఫిలిప్పీన్స్ వెనిజులా ప్రజలతో కలిసి ఉంటుందని ఆకాంక్షించారు.<ref>{{Cite news |last=Cabato |first=Luisa |date=2026-06-25 |title=Marcos condoles with victims of Venezuela earthquakes |url=https://globalnation.inquirer.net/328734/marcos-condoles-with-victims-of-venezuela-earthquakes |access-date=2026-06-25 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |language=en}}</ref> * {{flag|Portugal}}: పోర్చుగల్ ప్రధాని లూయిస్ మోంటెనెగ్రో సంఘీభావం వ్యక్తం చేస్తూ, వెనిజులాకు అత్యవసర మరియు మానవతా సహాయాన్ని పంపడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Observador-PT"/> * {{flag|Qatar}}: ఖతార్ దేశం కూడా రెస్క్యూ సిబ్బందిని పంపినట్లు వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Russia}}: రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ తాత్కాలిక ప్రెసిడెంట్ డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్‌కు తన సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ: "మరణించిన వారి కుటుంబాలకు నా హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేయండి. ఈ ప్రకృతి వైపరీత్యం వల్ల ప్రభావితమైన వారందరూ త్వరగా కోలుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను... ఈ కష్ట సమయంలో స్నేహపూర్వక వెనిజులా ప్రజలకు మా మద్దతును తెలియజేస్తున్నాము" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Condolences to Acting President of Venezuela Delcy Rodriguez Gomez |url=http://en.kremlin.ru/events/president/news/80112 |access-date=2026-06-25 |website= |publisher=President of Russia |language=en |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625132800/http://en.kremlin.ru/events/president/news/80112 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}: విన్సెంటియన్ ప్రభుత్వం ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా వెనిజులాకు సంఘీభావం తెలిపింది, మరియు విదేశాంగ మంత్రి ఫిట్జ్‌గెరాల్డ్ బ్రాంబుల్ వెనిజులా ప్రభుత్వంతో సంప్రదింపులు జరుపుతున్నారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcsvg.com/2026/06/25/government-of-svg-expresses-solidarity-with-the-venezuelan-people-after-deadly-earthquakes/|title=Government of SVG expresses solidarity with the Venezuelan people after deadly earthquakes|first=Z.|last=Jack|date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|Saudi Arabia}}: సౌదీ అరేబియా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ బాధితుల కుటుంబాలకు, వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు ప్రజలకు తమ హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేసింది.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Saudi Arabia offers its condolences to victims of Venezuela earthquakes |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/06/25/saudi-arabia-offers-its-condolences-to-victims-of-venezuela-earthquakes |access-date=2026-06-25 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> * {{flag|Serbia}}: సెర్బియా అధ్యక్షుడు అలెక్సాండర్ వుచిక్ వెనిజులా ప్రజలకు సంఘీభావం ప్రకటించగా, విదేశాంగ మంత్రి మార్కో జురిచ్ తమ దేశం అవసరమైన ఎలాంటి సహాయాన్నైనా అందిస్తుందని తెలిపారు. * {{flag|Slovakia}}: స్లోవేకియా అధ్యక్షుడు పీటర్ పెల్లెగ్రిని మరియు ప్రధాన మంత్రి రాబర్ట్ ఫికో తమ సంతాపాన్ని మరియు సహాయం చేయడానికి సుముఖతను వ్యక్తం చేశారు.<ref name="SK-X"/><ref name="Davka.sk"/> * {{flag|South Korea}}: దక్షిణ కొరియా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ సంతాపాన్ని వ్యక్తంచేస్తూ, ప్రస్తుత పరిస్థితిని మరియు అందించాల్సిన సహాయాన్ని సమీక్షిస్తున్నట్లు తెలిపింది. కొరియన్ పౌరులకెవరికీ ఎలాంటి నష్టం జరగలేదని నివేదించింది.<ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/amp/foreignaffairs/20260625/korea-expresses-condolences-over-deadly-venezuela-quakes-no-korean-casualties-reported|title=Korea expresses condolences over deadly Venezuela quakes; no Korean casualties reported|work=The Korea Times|date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|Spain}}: స్పెయిన్ ప్రధాని పెడ్రో సాంచెజ్ "వెనిజులా ప్రజలకు పూర్తి మద్దతు" ప్రకటించారు,<ref name="ctv" /> మరియు సహాయం కోసం అక్కడి సైనిక అత్యవసర విభాగాన్ని ([[Military Emergencies Unit]]) పంపారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Última hora de los terremotos en Venezuela, en directo: el Gobierno confirma al menos 164 muertos y 971 heridos |url=https://cadenaser.com/nacional/2026/06/25/ultima-hora-en-directo-tras-los-dos-terremotos-que-han-sacudido-venezuela-cadena-ser/ |access-date=2026-06-25 |website=Cadena SER |language=es-ES}}</ref> * {{flag|Suriname}}: సూరినామ్ ప్రెసిడెంట్ జెన్నిఫర్ సిమన్స్ భూకంపం కలిగించిన వినాశనం పట్ల ఆందోళన మరియు సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, తమ దేశం సాధ్యమైనంత వరకు సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉందని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|website=Facebook |publisher=[[Facebook]] |author=Jennifer Simons |author-link=Jennifer Simons |date=25 June 2026 |title=Jennifer Simons – I have taken note with great concern of the devastation caused by the earthquakes |language=en-US |access-date=25 June 2026 |url=https://www.facebook.com/JenniferSimonsSuriname/posts/i-have-taken-note-with-great-concern-of-the-devastation-caused-by-the-earthquake/122201170352425497/}}</ref> * {{flag|Switzerland}}: స్విట్జర్లాండ్ అధ్యక్షుడు గై పార్మెలిన్ సంఘీభావాన్ని మరియు వెనిజులా కోరితే సహాయం అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Swiss-Info"/> ఆ తర్వాత స్విస్ ఫెడరల్ కౌన్సిల్ 80 మంది రెస్క్యూ కార్మికులతో కూడిన పెద్ద రెస్క్యూ టీమ్‌ను, కొన్ని టన్నుల రెస్క్యూ పరికరాలను పంపుతున్నట్లు ప్రకటించింది.<ref name="France-24-CH"/> స్విస్ రెస్క్యూ చైన్ ([[Rega (air rescue)|స్విస్ రెస్క్యూ చైన్]]) శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న భూకంప బాధితులను వెలికితీసేందుకు వెనిజులాకు పయనమవుతోంది.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Switzerland deploys rescue team to quake-hit Venezuela |url=https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-abroad-community/bern-calls-on-the-swiss-rescue-chain-to-help-venezuela/91649637 |access-date=2026-06-26|website=SWI swissinfo}}</ref> * {{flag|Syria}}: సిరియా అత్యవసర మరియు విపత్తు నిర్వహణ మంత్రి రేద్ అల్-సలేహ్ వెనిజులాకు తమ సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ, బాధితుల కుటుంబాలకు సానుభూతిని ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |date=25 June 2026 |title=Syrian emergency minister offers condolences to Venezuela after deadly earthquakes |url=https://sana.sy/en/syria/2325481/ |access-date=25 June 2026 |website=Syrian Arab News Agency}}</ref> * {{flag|Turkey}}: టర్కీ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ విపత్తులో జరిగిన ప్రాణనష్టం పట్ల తీవ్ర విచారం వ్యక్తం చేస్తూ, అవసరమైన అన్ని సహాయాలను అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు ప్రకటించింది.<ref name="AA-TR"/> * {{flag|United States}}: యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ ట్రూత్ సోషల్ ([[Truth Social]]) పోస్ట్‌లో: "వెనిజులా ప్రజలను తాకిన రెండు పెద్ద భూకంపాలు చాలా పెద్ద ఎత్తున సంభవించాయి మరియు వినాశకరమైన ప్రాణనష్టాన్ని కలిగించాయి... సహాయం చేయడానికి యునైటెడ్ స్టేట్స్ సిద్ధంగా ఉంది, ఇష్టపడుతోంది మరియు సమర్థవంతంగా ఉంది... మా ప్రభుత్వంలోని అన్ని ఏజెన్సీలను వేగంగా స్పందించడానికి సిద్ధంగా ఉండాలని నేను ఆదేశించాను" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |title=The two major earthquakes that just hit the great people of Venezuela are both massive in scale and have left a devastating number of deaths. The U.S.A. stands ready, willing, and able to help! I have instructed all agencies of our government to get ready to move quickly. We will be there for our new and great friends. Early reports are not good!!! President DJT |url=https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116808686040715251 |access-date=2026-06-25 |website=Truth Social |publisher=Donald Trump |language=en |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625081047/https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116808686040715251 |url-status=live }}</ref> విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో ([[Marco Rubio]]) కూడా X లో రాస్తూ, యునైటెడ్ స్టేట్స్ "వెంటనే శోధన మరియు రెస్క్యూ టీమ్‌లను, వైద్య వనరులను మరియు మానవతా సహాయాన్ని వెనిజులాకు మోహరిస్తోంది" అని పేర్కొన్నారు. ప్రెస్ బ్రిఫింగ్‌లో రూబియో మాట్లాడుతూ, ఫెమా (FEMA) రెస్క్యూ టీమ్‌లైన వర్జీనియా టాస్క్ ఫోర్స్ వన్ ([[Urban Search and Rescue Virginia Task Force 1|వర్జీనియా టాస్క్ ఫోర్స్ వన్]]) మరియు కాలిఫోర్నియా టాస్క్ ఫోర్స్ టు ([[Urban Search and Rescue California Task Force 2|కాలిఫోర్నియా టాస్క్ ఫోర్స్ టు]]) బృందాలను సహాయక చర్యల కోసం పంపినట్లు ధృవీకరించారు.<ref>{{Cite web |last=Domingo |first=Ida |date=2026-06-25 |title=Virginia rescue team deployed to Venezuela after deadly earthquakes, Rubio says |url=https://wjla.com/news/local/fairfax-county-search-and-rescue-venezuela-earthquake-disaster-response-marco-rubio-humanitarian-aid-response-first-responders-virginia-task-force-mission-recovery-relief-federal |access-date=2026-06-25 |website=WJLA |language=en}}</ref> విదేశాంగ సహాయ అండర్ సెక్రటరీ జెరెమీ పి. లెవిన్, వెనిజులాతో సమన్వయం చేసుకుంటూ సహాయాన్ని అందించడానికి విపత్తు సహాయక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> డిప్యూటీ సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ క్రిస్టోఫర్ లాండౌ వెనిజులా తాత్కాలిక ప్రభుత్వంతో కలిసి రెస్క్యూ టీమ్‌లు, వైద్య సంరక్షణ మరియు మానవతా వనరులను అందించడానికి యుఎస్ పనిచేస్తుందని పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite news |title=US says it is mobilizing assistance for Venezuela after earthquakes |url=https://www.straitstimes.com/world/us-says-it-is-mobilizing-assistance-for-venezuela-after-earthquakes |access-date=25 June 2026 |agency=Reuters |publisher=[[The Straits Times]] |date=25 Ju/ref> * {{flag|Uruguay}}: ఉరుగ్వే అధ్యక్షుడు యామందు ఓర్సి X లో రాస్తూ, "ఉరుగ్వే వెనిజులా అధికారులకు మరియు ప్రజలకు తన సంఘీభావాన్ని తెలియజేస్తోంది. మేము పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తున్నాము మరియు వెనిజులా ప్రభుత్వం అవసరమని భావించే దేనికైనా సహకరించడానికి మా సుముఖతను పునరుద్ఘాటిస్తున్నాము" అని పేర్కొన్నారు.<ref name="ctv"/> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[2026 లో భూకంపాల జాబితా]] * [[వెనిజులాలో భూకంపాల జాబితా]] == గమనికలు == {{గమనికల జాబితా}} == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} [[వర్గం:2026 భాకంపాలు]] [[వర్గం:వెనిజులాలో భూకంపాలు]] kw1pz9999q5kpoq1j4go5ag3a3k0y85 4891084 4891080 2026-06-26T05:12:19Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4891084 wikitext text/x-wiki {{Short description|M7.2 మరియు M7.5 డబుల్ట్ భూకంపం}} {{Current disaster|event=earthquake|date=జూన్ 2026|time=recent}} {{Use dmy dates|date=జూన్ 2026}} {{Infobox earthquake | image = | caption = | map2 = {{Location map many | Venezuela | relief = yes | label1 = | lat = 10.453 | long = -68.514 | mark = Bullseye1.png | marksize = 50 | position = right | width = 260 | float = center |label2 = కారకాస్ |lat2 = 10.506 |long2 = -66.914 |mark2 = Red pog.svg |mark2size = 10 |position2 = right | caption = }} | local-date = 24 జూన్ 2026 | timestamp = 2026-06-24 22:04:33 | timestamp-A = 2026-06-24 22:05:11 | local-time = 18:04:33 [[Time in Venezuela|VET]] ([[UTC-4]]) | local-time-A = 18:05:11 VET (UTC-4) | magnitude = {{M|w|link=y|7.2}} | magnitude-A = {{M|w|link=y|7.5}} | affected = [[వెనిజులా]] | location = {{coord|10.435|N|68.472|W}} | intensity = {{MMI|IX}} | tsunami = | landslide = | fault = [[San Sebastián Fault|సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్]] | type = [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్]] | damage = | foreshocks = | aftershocks = 30 | anss-url = us6000t7zc | anss-url-A = us6000t7zp | depth = {{cvt|21.9|km|mi|0|abbr=on}} | depth-A = {{cvt|10|km|mi|0|abbr=on}} | casualties = 235 మంది మృతి, 4,300 మందికి గాయాలు, 40,000 మంది అదృశ్యం | isc-event = 645903460 | pga = | pgv = | duration = }} 2026 జూన్ 24న, రెండు భారీ స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపాలు వాయువ్య మరియు మధ్య [[వెనిజులా]] ప్రాంతాలను అతలాకుతలం చేశాయి. ఈ రెండు భూకంపాల భూకంప కేంద్రాలు (ఎపికేంటర్లు) యారకూయ్ (Yaracuy) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో నమోదయ్యాయి. మొదటి భూకంపం రెక్టార్ స్కేలుపై తీవ్రతతో స్థానిక సమయం సాయంత్రం 18:04 గంటలకు సంభవించింది; దీనిని ప్రాథమిక భూకంపం (ఫోర్‌షాక్)గా వర్గీకరించారు. ఇది సంభవించిన 39 సెకన్ల తర్వాత రెక్టార్ స్కేలుపై తీవ్రతతో ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) సంభవించింది. ఈ జంట భూకంపాల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత నష్టం వాటిల్లింది, ముఖ్యంగా లా గ్వైరా (La Guaira), రాజధాని నగరమైన కారకాస్ (Caracas) తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc|title=M 7.2 - Venezuela Foreshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp|title=M 7.5 - Venezuela Mainshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు మరియు 40,000 మందికి పైగా అదృశ్యమైనట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. United States Geological Survey (USGS) కు చెందిన 'ప్రాంప్ట్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ గ్లోబల్ ఎర్త్‌క్వేక్స్ ఫర్ రెస్పాన్స్' (PAGER) వ్యవస్థ అంచనా ప్రకారం, ఈ విపత్తులో మరణాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉందని, ఇది 1,00,000 వరకు చేరవచ్చని హెచ్చరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/pager|title=PAGER - M 7.5 - Venezuela|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ ప్రధాన భూకంపం వెనిజులా చరిత్రలో 1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపం తర్వాత సంభవించిన అతిపెద్ద భూకంపంగా నమోదైంది.<ref>{{Cite web|url=https://www.seismos.org.ve/historico|title=Historical Earthquakes in Venezuela|publisher=FUNVISIS|language=es|access-date=2026-06-26}}</ref> == టెక్టోనిక్ అమరిక (భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం) == [[File:CaribbeanPlate.png|thumb|left|వెనిజులా భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం - కరేబియన్ ప్లేట్, ఉత్తర ఆండీస్, మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య]] ఉత్తర వెనిజులా ప్రాంతం ఒకే ఒక భూగర్భ లోపం (ఫాల్ట్) వెంబడి కాకుండా, కరేబియన్ ప్లేట్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య ఉన్న ఒక విస్తృతమైన, ట్రాన్స్‌ప్రెషనల్ సరిహద్దు వలయంలో ఉంది. దీని ప్రధాన క్రియాశీలక నిర్మాణం బోకోనో–సాన్ సెబాస్టియన్–ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ (Boconó–San Sebastián–El Pilar). దీని కదలికలు తూర్పున లాస్ బాజోస్ ఫాల్ట్స్ ద్వారా మరియు ట్రినిడాడ్ సమీపంలోని వార్మ్ స్ప్రింగ్స్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్‌కు బదిలీ అవుతాయి.<ref name="Audemard06" /> ఇది ఒక కంప్రెషనల్ మరియు రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ వ్యవస్థ. ఇది వెనిజులా ఆండీస్ పర్వతాల నుండి ట్రినిడాడ్ వరకు {{cvt|1,300|km}} కంటే ఎక్కువ దూరం విస్తరించి ఉంది.<ref name="Schubert84">{{cite journal |last1=Schubert |first1=Carlos |title=Basin formation along the Bocono-Moron-El Pilar Fault System, Venezuela |journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth |date=1984 |volume=89 |issue=B7 |pages=5711–5718 |doi=10.1029/JB089iB07p05711 |bibcode=1984JGR....89.5711S }}</ref> ఇది కరేబియన్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య జరిగే కుడి-పక్క కదలికను (డెక్స్ట్రల్ మోషన్) ఏడాదికి సుమారు {{cvt|10|mm|in|abbr=on}} చొప్పున సర్దుబాటు చేస్తుంది.<ref name="Audemard06">{{cite journal |last1=Audemard M. |first1=Franck A. |last2=Singer P. |first2=André |last3=Soulas |first3=Jean-Pierre |display-authors=etal |title=Quaternary faults and stress regime of Venezuela |journal=Revista de la Asociación Geológica Argentina |date=2006 |volume=61 |issue=4 |pages=480–491 |url=https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |access-date=2026-06-25 |archive-date=14 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414212055/https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |url-status=live }}</ref> 2026 జూన్ 24 నాటి జంట భూకంపాలు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ సమీపంలోని ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వలయంలోనే సంభవించాయి. యు.ఎస్. జియోలాజికల్ సర్వే (USGS) ప్రకారం, తీవ్రత కలిగిన ఫోర్‌షాక్ యుమారే (Yumare) సమీపంలో, మరియు తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) యుమారే–మోరోన్ (Yumare–Morón) ప్రాంతంలో సంభవించాయి.<ref name="USGS-foreshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |title=M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000042/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |url-status=live }}</ref><ref name="USGS-mainshock-location">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |title=M 7.5 – 16 km SW of Morón, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624234354/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |url-status=live }}</ref> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ వెంబడి ఉన్న సంక్లిష్ట ప్లేట్ సరిహద్దు సమీపంలో ఈ ప్రధాన భూకంపం తక్కువ లోతులో సంభవించిన స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపంగా USGS పేర్కొంది.<ref name="USGS-mainshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |title=M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625191912/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |url-status=live }}</ref> ఇది ఉత్తర వెనిజులాలోని తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే రైట్-లాటరల్ లోపాల ప్రాంతీయ టెక్టోనిక్ అమరికకు అనుగుణంగా ఉంది.<ref name="Audemard06" /> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ ఎక్కువగా ఉత్తర-మధ్య వెనిజులా తీరానికి ఆవల, వెనిజులా తీర శ్రేణికి (Venezuelan Coastal Range) ఉత్తరంగా ఉంది. సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (Simón Bolívar International Airport) సమీపంలో భూమిపై ఉన్న దీని ఒక చిన్న భాగాన్ని బ్రూస్కాస్ ఫాల్ట్ (Bruscas Fault) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇంకా తూర్పున, సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్ కరియాకో పుల్-అపార్ట్ బేసిన్ (Cariaco Basin) ద్వారా వేరు చేయబడి ఉన్నాయి. తీరానికి ఆవల ఉన్న సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్, రేఖాంశాలు −66° నుండి −66° వరకు ఉన్న ప్లేట్ సరిహద్దు మొత్తం పొడవులో {{cvt|400|km}} మేర విస్తరించి ఉన్నాయి.<ref name="ColónA">{{cite journal | last1=Colón | first1=S. | last2=Audemard | first2=F.A. | last3=Beck | first3=C. | last4=Avila | first4=J. | last5=Padrón | first5=C. | last6=De Batist | first6=M. | last7=Paolini | first7=M. | last8=Leal | first8=A.F. | last9=Van Welden | first9=A. | title=The 1900 Mw 7.6 earthquake offshore north–central Venezuela: Is La Tortuga or San Sebastián the source fault? | journal=Marine and Petroleum Geology | publisher=Elsevier BV | volume=67 | year=2015 | issn=0264-8172 | doi=10.1016/j.marpetgeo.2015.06.005 | pages=498–511| bibcode=2015MarPG..67..498C }}</ref> ఉత్తర వెనిజులాలో సంభవించిన పలు పెద్ద చారిత్రక భూకంపాలతో ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వ్యవస్థకు సంబంధం ఉంది. ఇందులో 1641, 1766, 1812, 1900, మరియు 1967 నాటి భూకంపాలు ఉన్నాయి. 2015 లో జరిగిన ఒక సముద్ర సిస్మిక్ అధ్యయనం ప్రకారం, తీవ్రతతో సంభవించిన 1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపానికి తూర్పు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ లో ఏర్పడిన పగుళ్లే కారణమని తేలింది. 1900 నాటి భూకంప పగుళ్ల కేంద్రం మైకేటియా (Maiquetía) కు తూర్పున మరియు కరియాకో బేసిన్ యొక్క ఉత్తర అంచు వెంబడి, 1812 నాటి కారకాస్ మరియు 1853 నాటి ఎల్ పిలార్ భూకంపాల పగుళ్ల ప్రాంతాల మధ్య ఉండి ఉండవచ్చు.<ref name="ColónA" /> == భూకంపాలు == {{multiple image | header = M7.2 మరియు M7.5 భూకంపాలకు సంబంధించిన USGS షేక్‌మ్యాప్‌లు | width = 200px | image1 = M 7.2 - 24 km ENE of San Felipe, Venezuela.png | alt1 = | caption1 = | image2 = M 7.5 - 23 km SE of Yumare, Venezuela.png | alt2 = | caption2 = }} మొదటి భూకంపం UTC సమయం ప్రకారం 22:04 గంటలకు యుమారే ([[Yumare]]) కి తూర్పు-ఈశాన్య దిశగా {{cvt|20.3|km|mi}} లోతులో {{M|ww|7.2}} తీవ్రతతో సంభవించింది. ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే ఒక భూగర్భ లోపంపై ఏర్పడిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్ (కుడి-పక్క కదలిక) వల్ల సంభవించింది.<ref name="anss">{{cite anss|M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zc}}</ref> జి.ఎఫ్.జెడ్ హెల్మ్‌హోల్ట్జ్ సెంటర్ ఫర్ జియోసైన్సెస్ ([[GFZ Helmholtz Centre for Geosciences]]) ఈ ప్రాథమిక భూకంపాన్ని (ఫోర్‌షాక్) {{cvt|12|km}} లోతులో, {{M|w|7.3}} తీవ్రతతో నమోదు చేసింది.<ref name="gfz2026mhpf">{{cite web |title=gfz2026mhpf : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpf/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఆ తర్వాత ముప్పై ఎనిమిది (38) సెకన్ల వ్యవధిలోనే, ఈ ఫోర్‌షాక్‌కు సరిగ్గా తూర్పు దిశగా {{cvt|10|km}} లోతులో {{M|ww|7.5}} తీవ్రతతో మరో భారీ భూకంపం సంభవించింది. ఈ రెండు భూకంపాల కేంద్రాలు యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Shukla |first=Piyush |date=June 25, 2026 |title=Twin earthquakes devastate Venezuela: Did the first quake trigger the second? Watch Video of the Venezuela earthquake that stunned seismologists — what does this rare double rupture reveal about the hidden dangers beneath northern Venezuela? - The Economic Times |url=https://m.economictimes.com/news/international/us/did-the-first-quake-trigger-the-second-watch-video-of-the-venezuela-earthquake-that-stunned-seismologists-what-does-this-rare-double-rupture-reveal-about-the-hidden-dangers-beneath-northern-venezuela/amp_articleshow/131995960.cms |access-date=2026-06-26 |website=m.economictimes.com}}</ref> ఈ భూకంపం తూర్పు-పడమర దిశగా ఉండే లోపంపై కుడి-పక్క కదలిక వల్ల గానీ, లేదా ఉత్తర-దక్షిణ దిశగా ఉండే లోపంపై ఎడమ-పక్క కదలిక వల్ల గానీ సంభవించి ఉండవచ్చు. ఇది సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ వెంబడి సంభవించి ఉంటుందని, దీని పగుళ్లు సుమారు {{convert|150 by 20|km|mi|abbr=off|adj=on}} పరిధికి పరిమితమై ఉండవచ్చని USGS పేర్కొంది.<ref name="anss2">{{cite anss|M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zp}}</ref> అయితే GFZ సంస్థ ఈ భూకంపాన్ని {{M|w|7.4}} తీవ్రతగా నివేదించింది మరియు దీని భూకంప కేంద్రాన్ని కారకాస్‌కు వాయువ్యంగా గుర్తించింది. GFZ యొక్క ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా ఉన్న లోపంపై జరిగిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా సూచించబడింది.<ref name="gfz2026mhpg">{{cite web |title=gfz2026mhpg : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpg/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> కారకాస్‌కు ఈశాన్యంగా 7.7 తీవ్రతతో సంభవించిన 1900 నాటి భూకంపం తర్వాత వెనిజులాలో నమోదైన అత్యంత పెద్ద భూకంపం ఇదే.<ref>{{cite news |title=Venezuela vivió el terremoto más potente desde el año 1900 |lang=es |trans-title=Venezuela experienced its most powerful earthquake since 1900 |url=https://www.dw.com/es/venezuela-vivi%C3%B3-el-terremoto-m%C3%A1s-potente-desde-el-a%C3%B1o-1900-seg%C3%BAn-el-usgs/a-77702282 |access-date=25 June 2026 |work=DW News |date=25 June 2026}}</ref> జియోస్కోప్ అబ్జర్వేటరీ ([[GEOSCOPE Observatory]]) మాత్రం కేవలం ఒకే ఒక {{M|w|7.8}} భూకంపం సంభవించినట్లు నివేదించింది, దీని భూకంప కేంద్రం ప్రాంతం USGS పేర్కొన్న భూకంప కేంద్రాలకు సమీపంలోనే ఉంది. ఈ సంస్థ అందించిన ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది {{cvt|12|km}} లోతులో ప్రారంభమైన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా తేలింది.<ref>{{cite web |title=NEAR COAST OF VENEZUELA 2026/06/24 22:04:32 UTC, Mw=7.8 |url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us6000t7zc |publisher=GEOSCOPE Observatory |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఈ రెండు భూకంపాలు సంభవించిన ప్రాంతానికి {{cvt|250|km}} పరిధిలో గత శతాబ్ద కాలంలో 6.0 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తీవ్రత కలిగిన ఏడు భూకంపాలు సంభవించాయి. సెప్టెంబర్ 2025లో, జూలియా మరియు లారా ప్రాంతాలలో సంభవించిన జంట భూకంపాల వల్ల (తీవ్రత 6.2 మరియు 6.3) ఒకరు మరణించారు, 110 మంది గాయపడ్డారు మరియు భారీ నష్టం వాటిల్లింది.<ref>[[2025 Zulia earthquakes]]</ref> సెప్టెంబర్ 2009లో సంభవించిన ఒక భూకంపం వల్ల మోరోన్ ([[Morón, Venezuela|Morón]]) లో 18 మంది గాయపడగా, భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{Interlanguage link|earthquake in September 2009|es|Terremoto de Venezuela de 2009}}</ref> 1989లో సంభవించిన 6.0 తీవ్రత కలిగిన భూకంపం వాలెన్సియా ([[Valencia, Venezuela|Valencia]]) లో స్వల్ప నష్టాన్ని కలిగించింది. అంతేకాకుండా, ఏప్రిల్ 1975లో మరింత పశ్చిమ దిశగా 6.1 తీవ్రతతో మరొక భూకంపం సంభవించింది.<ref name="anss2" /> ప్రధాన భూకంపం సంభవించిన రెండు గంటల వ్యవధిలోనే కారకాస్ ([[Caracas]]) నగరంలో ఆరు సార్లు భూప్రకంపనలు (ఆఫ్టర్ షాక్స్) చోటుచేసుకున్నాయి.<ref name=elpais/> మొత్తం 30 కంటే ఎక్కువ ఆఫ్టర్ షాక్స్ నమోదయ్యాయి,<ref>{{Cite news |date=25 June 2026 |title=Venezuelan leader says death toll has risen to at least 164 people |url=https://www.cnn.com/2026/06/24/weather/live-news/venezuela-earthquake-puerto-rico-tsunami?post-id=cmqtcoegj000o3b6t7ifu43s3 |access-date=25 June 2026 |publisher=[[CNN]]}}</ref> వీటిలో అత్యంత పెద్దది {{M|b}} 4.5 తీవ్రతతో నమోదైంది.<ref name="anss3">{{cite anss|M 4.5 – 13 km N of Caucagüito, Venezuela|2026|us6000t80d}}</ref> ఈ భూకంప ప్రకంపనలు బొగోటా ([[Bogotá]]), ఈశాన్య కొలంబియాతో పాటు ఉత్తర బ్రెజిల్ ప్రాంతాలైన మనౌస్ ([[Manaus]]), బెలెం ([[Belém]]), మరియు మకాపా ([[Macapá]]) లలో కూడా వ్యక్తమవడంతో ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించారు.<ref name="ap">{{cite web |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |title=Back-to-back powerful earthquakes slam Venezuela, collapsing buildings in the capital of Caracas |work=[[Associated Press News]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> అలాగే అరుబా ([[Aruba]]), బొనైర్, కురకావ్ ([[Curaçao]]), మరియు డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌లోని శాంటో డొమింగో ([[Santo Domingo]]) వంటి దేశాలలో కూడా ఈ ప్రకంపనలు స్పష్టంగా తెలిశాయి.<ref>{{Cite news|url=https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|title=Magnitude 7.0 Earthquake in the Caribbean Region, Effects Strongly Felt in Aruba Too|website=EA News Aruba|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=en|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625014216/https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://nu.cw/2026/06/24/zware-aardbeving-bij-venezuela-ook-voelbaar-op-curacao-en-bonaire/|title=Zware aardbeving bij Venezuela, ook voelbaar op Curaçao en Bonaire|website=NU.cw|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=nl|trans-title=Strong earthquake near Venezuela, also felt on Curaçao and Bonaire}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.diariolibre.com/actualidad/nacional/2026/06/24/sismo-en-venezuela-de-71-y-se-siente-en-republica-dominicana/3578420|title=Sismo de 7.1 se registra en Venezuela y se siente en República Dominicana|website=Diario Libre|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=es|trans-title=A 7.1 magnitude earthquake struck Venezuela and was felt in the Dominican Republic}}</ref> == ఆస్తి నష్టం మరియు ప్రాణనష్టం == [[File:Terremoto en La Pastora.webm|250px|thumb|[[Libertador Bolivarian Municipality|లిబర్టేడర్ బొలివేరియన్ మునిసిపాలిటీ]] లోని [[La Pastora Parish|లా పాస్టోరా పారిష్]] లో రెండవ భూకంపం సంభవించినప్పుడు, భవనాలు ఊగుతూ దెబ్బతినడాన్ని రికార్డ్ చేసిన సిసిటివి (CCTV) దృశ్యాలు]] భూకంపం సంభవించిన వెంటనే, వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ ([[Delcy Rodríguez]]), లా గ్వైరా ([[La Guaira]]) ప్రాంతాన్ని విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించారు.<ref name="eluniverso24a">{{cite news |title=32 muertos y La Guaira como zona de desastre, el balance de Delcy Rodríguez por terremotos en Venezuela |trans-title=32 dead and La Guaira declared a disaster zone: Delcy Rodríguez's assessment of the earthquakes in Venezuela |url=https://www.eluniverso.com/noticias/internacional/32-muertos-y-la-guaira-como-zona-de-desastre-el-balance-de-delcy-rodriguez-por-terremotos-en-venezuela-nota/ |access-date=25 June 2026 |work=El Universo |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు. ఈ మరణాల సంఖ్య ఆసుపత్రులలో నమోదైన గణాంకాల ప్రకారమేనని వెనిజులా ఆరోగ్య మంత్రి కార్లోస్ అల్వరాడో స్పష్టం చేశారు.<ref>{{cite news |work=Agencia EFE |title=El Gobierno de Venezuela eleva a unos 235 los muertos y a 4.300 los heridos por terremotos |trans-title=The Venezuelan government raises the death toll from the earthquakes to approximately 235 and the number of injured to 4,300 |url=https://rpp.pe/mundo/actualidad/el-gobierno-de-venezuela-eleva-a-unos-235-los-muertos-y-a-4-300-los-heridos-por-terremotos-noticia-1694786 |access-date=26 June 2026 |publisher=Radio Programas del Perú |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> అదృశ్యమైన వ్యక్తుల వివరాలను నమోదు చేసే ఒక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, దాదాపు 46,000 మందికి పైగా వ్యక్తుల సమాచారం తెలియాల్సి ఉంది, అయితే ఈ సంఖ్య ఇంకా అధికారికంగా ధృవీకరించబడలేదు.<ref name="ST26b" /> సమాచార వ్యవస్థలు పూర్తిగా దెబ్బతినడం మరియు వెనిజులాలో మీడియాపై ఉన్న ఆంక్షల (బ్లాకౌట్) కారణంగా ముఖ్యంగా సుదూర ప్రాంతాల నుండి ప్రాణనష్ట వివరాలు ఆలస్యంగా అందుతున్నాయి.<ref name=elpais/><ref name="BBC Live">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Powerful back-to-back earthquakes strike Venezuela, collapsing buildings in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref><ref name="BNO">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Major earthquake hits Venezuela; heavy damage reported |url=https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BNO News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625022314/https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |url-status=live }}</ref> జూన్ 24వ తేదీ వెనిజులాలో 1821 నాటి కారాబోబో యుద్ధాన్ని ([[Battle of Carabobo]]) స్మరించుకునే జాతీయ సెలవుదినం కావడంతో, భూకంపం సంభవించిన సమయంలో చాలా మంది ప్రజలు కార్యాలయాల్లో కాకుండా తమ ఇళ్లలోనే ఉన్నారు.<ref>{{cite news |title=Buildings collapse in Caracas after powerful earthquakes rock Venezuela |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |work=BBC News |date=25 June 2026 |archive-date=24 June 2026 |access-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> USGS PAGER సేవల అంచనా ప్రకారం, "భారీ ప్రాణనష్టం మరియు విస్తృతమైన ఆస్తి నష్టం సంభవించే అవకాశం ఉంది, ఈ విపత్తు చాలా తీవ్రమైనది".<ref name="CNA25a">{{cite news |title=Rescue work underway after quakes rock Venezuela, 'high casualties' likely |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |access-date=25 June 2026 |agency=Reuters |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625013925/https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |url-status=live }}</ref> ఈ వ్యవస్థ 7.5 తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 39% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,000,000 మంది మరణించడానికి 37% అవకాశం ఉందని లెక్కగట్టింది. అలాగే మరణాల సంఖ్య లక్ష దాటిపోవడానికి కూడా 11% అవకాశం ఉందని పేర్కొంది.<ref name="anss2" /> అంతకముందు వచ్చిన 7.2 తీవ్రత గల ఫోర్‌షాక్ వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 33% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,00,000 మంది మరణించడానికి 41% అవకాశం (లక్ష దాటడానికి 17% అవకాశం) ఉందని అంచనా వేసింది.<ref name="anss" />{{efn|ఈ రెండు అంచనాలు కేవలం విడివిడిగా ఒక భూకంపం కలిగించే నష్టాన్ని మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకున్నాయి. ఒక భూకంపం వల్ల జరిగిన నష్టం తదుపరి భూకంప నష్టాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందనే ఉమ్మడి ప్రభావాన్ని ఇవి లెక్కించలేదు.<ref>{{cite web |title=PAGER Scientific Background |url=https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |publisher=United States Geological Survey |access-date=25 June 2026 |archive-date=14 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260314172339/https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |url-status=live }}</ref>}} [[File:Dos edificios colapsaron en San Bernardino- sobrevivientes usaron luz para pedir auxilio.webm|thumb|[[Capital District (Venezuela)|దిస్త్రిటో కాపిటల్]] లోని [[San Bernardino Parish|సాన్ బెర్నార్డినో]] నుండి క్షేత్రస్థాయి వివరాలను అందిస్తున్న టెలిసూర్ ([[Telesur]]) వార్తా సంస్థ|left]] కారకాస్ నగరం అంతటా డజన్ల కొద్దీ భవనాలు కుప్పకూలినట్లు నివేదికలు వచ్చాయి.<ref name=elpais/><ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Magnitude 7.1 earthquake rocks Venezuela as buildings shake in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> నగరంలో లాస్ పాలోస్ గ్రాండేస్ ([[Los Palos Grandes]]) మరియు అల్టామిరా ([[Altamira, Caracas|Altamira]]) మునిసిపాలిటీలు అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్నాయని అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి డియోస్డాడో కాబెల్లో ([[Diosdado Cabello]]) తెలిపారు.<ref name="Buschschlüter1" /> అల్టామిరాలో కనీసం మూడు భవనాలు పూర్తిగా నేలమట్టం కాగా,<ref name="PhillipsGuardian1" /> అందులో ఒక 22 అంతస్తుల బహుళ అంతస్తుల భవనం కూడా ఉంది.<ref name="CNA24b">{{cite news |title=Venezuela twin quakes kill at least 32, injure more than 700 |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-kill-injure-people-6208561 |access-date=25 June 2026 |work=Agence France-Presse |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026}}</ref> ఆగ్నేయ కారకాస్‌లోని ఒక ప్రాంతంలో ఉన్న దాదాపు అన్ని ఎత్తైన భవనాలు తీవ్రంగా దెబ్బతినడం లేదా పూర్తిగా కూలిపోవడం జరిగాయి.<ref name="elpais">{{cite news|url=https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|title=El terremoto en Venezuela, en vivo – Decenas de edificios derrumbados in Caracas|date=June 24, 2026|access-date=June 25, 2026|newspaper=El País|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000625/https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|url-status=live|language=es-ES}}</ref> తూర్పు కారకాస్ మునిసిపాలిటీ అయిన చాకావో ([[Chacao Municipality|Chacao]]) మేయర్ గుస్తావో దుక్యూ, తమ పరిధిలో మరణాలు సంభవించాయని మరియు కనీసం 16 మంది గాయపడ్డారని ధృవీకరించారు.<ref name="DW24a">{{cite news |title=Alcalde de municipio caraqueño admite fallecidos tras terremotos, sin precisar cifra |trans-title=Mayor of Caracas municipality admits deaths after earthquakes, without specifying number |url=https://p.dw.com/p/5G1HY |access-date=25 June 2026 |work=DW News |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ మునిసిపాలిటీలో రెండు పెద్ద భవనాలు కూలిపోవడంతో చాలా మంది శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారు.<ref name="AP Photos">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Twin earthquakes strike Venezuela, in photos |url=https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |access-date=24 June 2026 |publisher=[[Associated Press]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625012716/https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |url-status=live }}</ref> బరుటా మునిసిపాలిటీలో ([[Baruta Municipality]]) రెండు నిర్మాణాలు కూలిపోవడంతో కనీసం ముగ్గురు మరణించారు. పింటో సాలినాస్‌లో ఒక భవనం కూలిన ఘటనలో ఇద్దరు మరణించారు.<ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Venezuela Live Updates: 2 Major Earthquakes Hit Country's Center |url=https://www.nytimes.com/live/2026/06/24/world/venezuela-earthquake |access-date=24 June 2026 |work=[[The New York Times]]}}</ref> ఫ్రెంచ్ దౌత్య కార్యాలయం (ఫ్రెంచ్ ఎంబసీ) మరియు వెనిజులా రెడ్‌క్రాస్ ప్రధాన కార్యాలయ భవనాలు కూడా ఈ భూకంపం ధాటికి తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.<ref name="f24"/> ట్రుజిల్లో ([[Trujillo (state)|Trujillo]]), కారాబోబో, అరాగువా, మిరాండా ([[Miranda (state)|Miranda]]), మరియు లా గ్వైరా రాష్ట్రాలలో కూడా అనేక భవనాలు కుప్పకూలాయి.<ref name=elpais/> కారకాస్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న లా గ్వైరా రాష్ట్రం అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్న ప్రాంతాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఇక్కడ 100 కంటే ఎక్కువ భవనాలు నేలమట్టమయ్యాయి.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Venezuela earthquakes death toll rises to 188 as rescuers search rubble for survivors |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=2026-06-25 |work=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref> రాజధానికి సేవలు అందించే ప్రధాన విమానాశ్రయం అయిన సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ([[Simón Bolívar International Airport (Venezuela)|Simón Bolívar International Airport]]) తీవ్రంగా దెబ్బతింది.<ref name="CNA25a" /> దీంతో అక్కడికి వచ్చే, మరియు అక్కడి నుండి వెళ్లే అన్ని విమాన సర్వీసులను రద్దు చేశారు.<ref name=elpais /> సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసిన చిత్రాలలో డజన్ల కొద్దీ భవనాలు పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా కూలిపోయినట్లు కనిపించాయి. నిలిచి ఉన్న భవనాల గోడలు పగుళ్లు ఇచ్చి, స్తంభాలు ముక్కలయ్యాయి. నగరంలో టెలికమ్యూనికేషన్ సేవలు పూర్తిగా నిలిచిపోయాయి.<ref name="diariolasamericas24a">{{cite news |title=La Guaira, entre edificios destruidos, heridos y pánico por los desaparecidos |trans-title= La Guaira, amidst destroyed buildings, injuries, and panic over the missing |url=https://www.diariolimericas.com/america-latina/la-guaira-afectada-el-colpaso-total-o-parcial-varios-edificios-terremoto-n5397763 |access-date=25 June 2026 |work=Diario las Américas |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> అర్జెంటీనా ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు లూకాస్ ట్రెజో ([[Lucas Trejo]]), లా గ్వైరాలోని ప్లాయా గ్రాండే ప్రాంతంలో తాము నివసిస్తున్న భవనం భూకంపానికి గురికావడంతో తన కుటుంబ సభ్యులు అదృశ్యమయ్యారని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.<ref>{{Cite tweet |number=2069998373071909054 |user=jairspineda |title=Attention: Lucas Trejo, player of @MaritimoLG, reports that his family is missing, in the Playa Grande area, in La Guaira. The building where they live was one of those affected by the earthquake |date=25 June 2026 |access-date=25 June 2026}}</ref> భూకంప కేంద్రానికి సమీపంలో ఉన్న జువాన్ జోస్ మోరా ([[Juan José Mora Municipality]]), ప్యూర్టో కాబెల్లో, మరియు సాన్ డియాగో మునిసిపాలిటీలలో కలిపి 13 మరణాలు సంభవించాయి. కారాబోబో గవర్నర్ రాఫెల్ లకావా మాట్లాడుతూ, భవనాలు కూలిపోవడం వల్ల తొమ్మిది మరణాలు సంభవించగా, మిగిలినవి ఇతర పరోక్ష కారణాల వల్ల జరిగాయని తెలిపారు. ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని అడాల్ఫో ప్రిన్స్ లారా మరియు డాక్టర్ మోలినా సియెర్రా సోషల్ సెక్యూరిటీ ఆసుపత్రులలో కనీసం 40 మంది క్షతగాత్రులకు చికిత్స అందిస్తున్నారు. మోరోన్ మరియు ఉరామా పారిష్‌లలో 25 కంటే ఎక్కువ ఇళ్లు పూర్తిగా ధ్వంసమవగా, ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని కొన్ని ప్రభుత్వ భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{cite news |title=Terremotos dejaron saldo de 13 fallecidos entre Juan José Mora, Puerto Cabello y San Diego |trans-title=Earthquakes left 13 dead in Juan José Mora, Puerto Cabello and San Diego |url=https://www.notitarde.com.ve/carabobo/102924/terremotos-dejaron-saldo-mortal-de-13-fallecidos-entre-juan-jose-mora-puerto-cabello-y-san-diego |access-date=26 June 2026 |work=[[Notitarde]] |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> ఫాల్కన్ ([[Falcón]]) రాష్ట్ర గవర్నర్ విక్టర్ క్లార్క్, తమ ప్రాంతంలో 32 మందికి గాయాలయ్యాయని, 15 మంది కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారని తెలిపారు.<ref name="Cano25a">{{cite news |last1=Cano |first1=Regina Garcia |last2=Arraez |first2=Juan Pablo |title=Back-to-back powerful earthquakes hit Venezuela, causing widespread damage |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |access-date=25 June 2026 |work=Associated Press |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> వెనిజులాలో విడివిడిగా సంభవించిన భవనాల కూలిపోవడం వల్ల తమ దేశ పౌరులు ఇద్దరు మరణించారని బ్రెజిల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ధృవీకరించింది.<ref>{{cite news |last1=Amâncio |first1=Túlio |last2=Cunha |first2=Marcela |last3=Matoso |first3=Filipe |last4=Ferreira |first4=Afonso |title=Itamaraty confirma morte de dois brasileiros após terremotos na Venezuela |trans-title=Itamaraty confirms the death of two Brazilians after earthquakes in Venezuela |url=https://g1.globo.com/politica/noticia/2026/06/25/itamaraty-confirma-morte-de-dois-brasileiros-apos-terremotos-na-venezuela.ghtml |access-date=25 June 2026 |work=G1 |lang=pt |date=25 June 2026}}</ref> స్పెయిన్ ప్రభుత్వం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఈ భూకంపాల వల్ల తమ పౌరులు ఇద్దరు మరణించగా, మరో 80 మంది అదృశ్యమయ్యారు.<ref>{{cite news |title=España confirma dos muertos y 80 desaparecidos tras los terremotos de Venezuela |trans-title=Spain confirms two dead and 80 missing after the Venezuela earthquakes |url=https://monitoreamos.com/mundo/espana-confirma-dos-muertos-y-80-desaparecidos-tras-los-terremotos-de-venezuela |access-date=26 June 2026 |work=Agencia EFE |publisher=Monitoreamos |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> == శోధన మరియు సహాయక చర్యలు == కారకాస్ నగరంలో, రెస్క్యూ సిబ్బంది మరియు స్వచ్ఛంద సేవకులు కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న ప్రాణాలతో ఉన్నవారి కోసం శోధించడం ప్రారంభించారు.<ref name="PhillipsGuardian1">{{cite news |last1=Phillips |first1=Tom |last2=Montilla |first2=Camille Rodríguez |title=Venezuela earthquake: powerful back-to-back quakes collapse buildings in capital Caracas |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jun/25/earthquake-venezuela-caracas-tremors-aftershocks |access-date=25 June 2026 |work=[[The Guardian]] |date=25 June 2026}}</ref> క్షతగాత్రులకు తక్షణ వైద్య సేవలు అందించడం కోసం కారకాస్‌లోని హాస్పిటల్ డి క్లినికాస్ సిబ్బందిని "రాత్రి షిఫ్టులో అదనంగా విధులు నిర్వహించాలని" యాజమాన్యం కోరింది.<ref name="ST24b" /> శిథిలాలను తొలగించి, వాటి కింద ఉన్నవారిని వెలికితీసే పనులు ఇంకా పూర్తి కానందున, మరణాల సంఖ్య మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ ([[Delcy Rodríguez]]) హెచ్చరించారు. ముఖ్యంగా విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించబడిన లా గ్వైరా ([[La Guaira (state)|లా గ్వైరా]]) రాష్ట్రం నుండి సంభవించిన మరణాల వివరాలు ఇంకా పూర్తిగా ధృవీకరించబడలేదని లేదా అధికారిక సంఖ్యకు జోడించబడలేదని ఆమె ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-24 |title=Venezuela earthquakes: Thousands feared dead, hundreds trapped as rescue efforts intensify |url=https://www.newsweek.com/earthquake-venezuela-montalban-7-1-caracas-12117211 |access-date=2026-06-26 |website=Newsweek |language=en}}</ref> లా గ్వైరా ప్రాంత నివాసితులు స్వచ్ఛందంగా స్పందించి, కూలిపోయిన అపార్ట్‌మెంట్ భవనాల నుండి తమ పొరుగువారిని రక్షించడానికి స్వంతంగా సహాయక చర్యలు ప్రారంభించారు. భూకంపం సంభవించి దాదాపు 24 గంటలు గడుస్తున్నప్పటికీ, నగరంలో భారీ యంత్రాలు, పరికరాల కొరత ఉండటం మరియు ప్రభుత్వ సహాయం పరిమితంగా అందడంతో వారు శిథిలాలను తొలగించడానికి తమ చేతులను మాత్రమే ఉపయోగించాల్సి వచ్చింది. గాయపడిన వారి సంఖ్య విపరీతంగా పెరగడంతో జోస్ మరియా వర్గాస్ ఆసుపత్రి పూర్తిగా నిండిపోయింది, దీనివల్ల కొంతమంది బాధితులకు ఆసుపత్రి వెలుపల బహిరంగ ప్రదేశాల్లోనే చికిత్స అందించాల్సి వచ్చింది. నగర క్రీడా మైదానం (స్టేడియం) వెలుపల సైనిక సరఫరా కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసి అవసరమైన సహాయాన్ని అందిస్తున్నారు. అత్యవసర శస్త్రచికిత్సలు నిర్వహించే సామర్థ్యంతో కూడిన ఫీల్డ్ హాస్పిటల్స్ (తాత్కాలిక ఆసుపత్రులు) రంగంలోకి దించుతామని వెనిజులా సాయుధ దళాలు ([[Venezuelan armed forces|వెనిజులా సాయుధ దళాలు]]) తెలిపాయి.<ref name="ST26a">{{cite news |title=On the streets and in hospitals, Venezuelans scramble to save lives after quake |url=https://www.straitstimes.com/world/on-the-streets-and-in-hospitals-venezuelans-scramble-to-save-lives-after-quake?ref=inline-article |access-date=26 June 2026 |work=Reuters |date=26 June 2026}}</ref> ప్రారంభ సహాయక చర్యల్లో పాలుపంచుకోవడానికి చాలా మంది నివాసితులు కారకాస్ నుండి లా గ్వైరాకు కారకాస్-లా గ్వైరా హైవే ([[Caracas-La Guaira highway]]) గుండా స్వంతంగా అవసరమైన వస్తు సామాగ్రిని చేరవేస్తున్నారు. మోరోన్ వంటి ప్రభావిత ప్రాంతాల్లోని ఇతర ఆసుపత్రులు కూడా గాయపడిన వారితో నిండిపోయాయి లేదా వైద్య సామాగ్రి కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయి.<ref name="ST26b">{{cite news |title=Venezuela races to rescue hundreds trapped in rubble after major twin earthquakes |url=https://www.straitstimes.com/world/venezuela-races-to-rescue-hundreds-trapped-in-rubble-after-major-twin-earthquakes |access-date=26 June 2026 |work=Reuters |publisher=The Straits Times |date=26 June 2026}}</ref> == ప్రభుత్వ స్పందన == [[File:Presidenta (E) Delcy Rodríguez se pronuncia sobre los Terremotos.webm|thumb|భూకంపాల గురించి మాట్లాడుతున్న తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు [[Delcy Rodríguez|డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్]]]] వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితిని ([[state of emergency]]) ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |title=Se Activa Estado de Emergencia en Venezuela tras Doble Terremoto Hoy: Delcy Rodríguez |lang=es |trans-title=State of Emergency Activated in Venezuela After Double Earthquake Today: Delcy Rodríguez |url=https://www.nmas.com.mx/internacional/cuantos-muertos-heridos-hay-terremoto-venezuela-hoy-24-de-junio-2026-mensaje-delcy-rodriguez/ |access-date=25 June 2026 |work=N+ |date=25 June 2026}}</ref> అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి డియోస్డాడో కాబెల్లో ([[Diosdado Cabello]]) మాట్లాడుతూ, "అనేక" రాష్ట్రాలు ఈ భూకంపం వల్ల ప్రభావితమయ్యాయని తెలిపారు.<ref name="Buschschlüter1">{{cite news |last1=Buschschlüter |first1=Vanessa |title=Several Venezuelan states affected, interior minister says |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref> కారకాస్‌లో కూలిపోయిన భవనాలలో గ్యాస్ లీకేజీ వల్ల పేలుళ్లు సంభవించకుండా ఉండేందుకు గ్యాస్ సరఫరాను నిలిపివేయాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.<ref>{{cite web | title=Séisme au Venezuela: Des immeubles effondrés à Caracas | url=https://www.radiolac.ch/actualite/international/seisme-au-venezuela-des-immeubles-effondres-a-caracas/ }}</ref> కారకాస్ మెట్రో ([[Caracas Metro]]) సేవలను తాత్కాలికంగా నిలిపివేశారు మరియు రాబోయే కొన్ని రోజుల పాటు పాఠశాలలు మూసివేయబడతాయని ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |title=Delcy Rodríguez declaró el estado de emergencia en Venezuela tras los dos terremotos que sacudieron al país |url=https://www.infobae.com/venezuela/2026/06/25/delcy-rodriguez-informara-sobre-la-situacion-en-venezuela-tras-los-dos-terremotos-que-sacudieron-el-pais/ |work=[[Infobae]] |date=24 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625021926/https://www.infobae.com/venezuela/2026/06/25/delcy-rodriguez-informara-sobre-la-situacion-en-venezuela-tras-los-dos-terremotos-que-sacudieron-el-pais/ |url-status=live }}</ref> శోధన మరియు సహాయక చర్యల కోసం బహుళ పక్ష అంతర్జాతీయ సంస్థల నుండి నిధుల సహాయాన్ని కోరనున్నట్లు రోడ్రిగ్జ్ తెలిపారు.<ref name="ST24b">{{cite news |title=Rescue work under way after quakes rock Venezuela, 'high casualties' likely |url=https://www.straitstimes.com/world/strong-earthquake-rocks-venezuela-colombia |date=25 June 2026 |agency=Reuters |access-date=25 June 2026 |publisher=The Straits Times}}</ref> అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి ([[International Monetary Fund]]) నుండి 200 మిలియన్ యుఎస్ డాలర్ల నిధులను పొందే ప్రక్రియను రోడ్రిగ్జ్ ప్రారంభించారు.<ref>{{cite news |lang=es |title=Un doble terremoto sacude el norte de Venezuela y deja al menos 164 muertos y casi un millar of heridos |trans-title=A double earthquake shakes northern Venezuela, leaving at least 164 dead and nearly a thousand injured |url=https://www.elboletin.com/un-doble-terremoto-sacude-el-norte-de-venezuela-y-deja-al-menos-164-muertos-y-casi-un-millar-de-heridos/?__cf_chl_rt_tk=wgfXWP1BA8o_k_0IDoVQUpuMpMEGp98wd8ie2sOejhM-1782384011-1.0.1.1-vAnpnXuu.Yo0pmxgs7L1m.8OutXALVRUdVxSTEW.6A0 |access-date=25 June 2026 |work=El Boletín |date=25 June 2026}}</ref> విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ([[Ministry of Education (Venezuela)|విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ]]) పాఠశాలలకు కొన్ని రోజుల పాటు సెలవులు ప్రకటిస్తూ, కొన్ని పాఠశాల భవనాలను పునరావాస కేంద్రాలుగా మరియు విరాళాల సేకరణ కేంద్రాలుగా ఉపయోగించనున్నట్లు పేర్కొంది.<ref name="WSLS"/> కారకాస్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ ([[Caracas Stock Exchange]]) మూసివేయబడింది మరియు ఆ ప్రాంగణాన్ని సహాయక చర్యల సమన్వయం కోసం కేటాయించారు.<ref name="f24">{{cite web |url=https://www.france24.com/en/americas/20260625-venezuela-powerful-earthquakes-caracas-building-collapse |title=Venezuela declares state of emergency after back-to-back earthquakes leave scores dead |work=[[France 24]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625002329/https://www.france24.com/en/americas/20260625-venezuela-powerful-earthquakes-caracas-building-collapse |url-status=live }}</ref> భూకంపం సంభవించిన వెంటనే డొమినికన్ రిపబ్లిక్ ([[Dominican Republic]]), ప్యూర్టో రికో ([[Puerto Rico]]), మరియు వర్జిన్ ఐలాండ్స్‌కు ([[Virgin Islands]]) సునామి హెచ్చరిక ([[tsunami advisory]]) జారీ చేయబడింది, అయితే ఆ తర్వాత దానిని ఉపసంహరించుకున్నారు.<ref name="ap"/><ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Strong earthquake rocks Venezuela capital |url=https://www.reuters.com/world/americas/earthquakes-shake-venezuela-capital-2026-06-24/ |access-date=24 June 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> == అంతర్జాతీయ స్పందనలు == === అంతర్జాతీయ సంస్థలు === * {{flag|European Union}}: యూరోపియన్ కమిషన్ ప్రెసిడెంట్ [[Ursula von der Leyen|ఉర్సులా వాన్ డెర్ లేయెన్]], వెనిజులాలో ప్రభావితమైన ప్రజలకు, ముఖ్యంగా బాధితులకు మరియు వారి కుటుంబాలకు తన సంఘీభావాన్ని ప్రకటించారు.<ref name="von der Leyen-X">{{Cite tweet |author=Ursula von der Leyen |author-link=Ursula von der Leyen |user=vonderleyen |number=2070038603321733496 |date=25 June 2026 |title=Expresamos nuestra solidaridad con todos los venezolanos tras los devastadores terremotos de anoche. }}</ref> యూరోపియన్ సంక్షోభ నిర్వహణ కమిషనర్ హడ్జా లహ్బీబ్, యూరోపియన్ యూనియన్ పరిస్థితిని నిరంతరం గమనిస్తోందని మరియు ఇయు నిధులతో నడిచే భాగస్వామ్య సంస్థలు ఇప్పటికే క్షేత్రస్థాయిలో సహాయాన్ని అందిస్తున్నాయని తెలిపారు. కోపర్నికస్ కార్యక్రమం ([[Copernicus Programme]]) ద్వారా ఉపగ్రహ సహాయాన్ని అందజేస్తున్నామని, కోరితే మరింత సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని ఆమె పేర్కొన్నారు.<ref name="DW-VENEZUELA">{{cite web |author1=Shakeel Sobhan |author2=Dmytro Hubenko |title=Buildings collapse after deadly earthquakes rock Venezuela |url=https://www.dw.com/en/buildings-collapse-after-deadly-earthquakes-rock-venezuela/live-77699720 |date=25 June 2026 |publisher=[[Deutsche Welle]] |access-date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|United Nations}}: అంతర్జాతీయ వలసల సంస్థ ([[International Organization for Migration]]) డైరెక్టర్ జనరల్ అమీ పోప్, వెనిజులాకు తక్షణ అంతర్జాతీయ సహాయం అవసరమని పిలుపునిచ్చారు మరియు ప్రభావిత జనాభా యొక్క అవసరాలను అంచనా వేయడానికి చర్యలు ప్రారంభించినట్లు ప్రకటించారు.<ref name="AJ-Venezuela earthquakes live">{{cite web |author1=Alma Milisic |author2=Umut Uras |title=Venezuela earthquakes live: At least 164 dead, 971 injured as toll rises |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/6/25/venezuela-earthquakes-live-two-powerful-quakes-shake-s-american-country |date=25 June 2026 |publisher=[[Al Jazeera English]] |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625011533/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/6/25/venezuela-earthquakes-live-two-powerful-quakes-shake-s-american-country |url-status=live }}</ref> === వివిధ దేశాలు === * {{flag|Argentina}}: అర్జెంటీనా ప్రెసిడెంట్ కార్యాలయం ఒక ప్రకటన విడుదల చేస్తూ: "అర్జెంటీనా రిపబ్లిక్ ఇక్కడి పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తోంది. అంతర్జాతీయ సంస్థల సమన్వయంతో అవసరమైన మానవతా సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది. మా ప్రభుత్వాల మధ్య ఉన్న రాజకీయ విభేదాలకు అతీతంగా, అధ్యక్షుడు జేవియర్ మైలీ ([[Javier Milei|జేవియర్ జి. మైలీ]]) వెనిజులా ప్రజలకు సంఘీభావంగా తన సహాయ హస్తాన్ని అందిస్తున్నారు" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/><ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title='Más allá de las diferencias': Argentina expresó su solidaridad con Venezuela tras los terremotos |url=https://www.clarin.com/politica/alla-diferencias-argentina-expreso-solidaridad-venezuela-terremotos_0_nEV10bAwvh.html |access-date=2026-06-25 |website=Clarín |language=es}}</ref> * {{flag|Azerbaijan}}: అజర్‌బైజాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ([[Ministry of Foreign Affairs (Azerbaijan)|విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ]]) ఈ విపత్తులో జరిగిన ప్రాణనష్టం మరియు ఆస్తి నష్టం పట్ల తీవ్ర సంతాపం వ్యక్తం చేసింది.<ref>{{Cite web |last=Pir |first=Nihat |date=2026-06-25 |title=Azerbaijan expresses condolences to Venezuela following powerful earthquakes |url=https://report.az/en/foreign-politics/azerbaijan-expresses-condolences-to-venezuela-following-powerful-earthquakes |access-date=2026-06-25 |website=Report.az |language=en}}</ref> * {{flag|Barbados}}: బార్బడోస్ ప్రధాన మంత్రి మియా మోట్లీ, వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్‌తో మాట్లాడి తన సంతాపాన్ని తెలియజేశారు మరియు సహాయం చేయడానికి బార్బడోస్ సిద్ధంగా ఉందని ప్రకటించారు.<ref name="Demerara Waves"/> * {{flag|Bolivia}}: మానవతా సహాయాన్ని అందించేందుకు ముందుకు వచ్చింది.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Brazil}}: బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు లుయిజ్ ఇనాసియో లులా దా సిల్వా ([[Luiz Inácio Lula da Silva|లులా దా సిల్వా]]) మాట్లాడుతూ, అక్కడి పరిస్థితిని అంచనా వేయడానికి తాము విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ మరియు కారకాస్‌లోని బ్రెజిల్ రాయబార కార్యాలయంతో మాట్లాడుతున్నట్లు తెలిపారు.<ref>{{cite web |last=Santos |first=Poliana |url=https://www.cnnbrasil.com.br/politica/lula-manifesta-apoio-a-venezuela-apos-terremotos/ |title=Lula manifesta apoio à Venezuela após terremotos |publisher=CNN Brasil |language=pt-br |date=24 June 2026 }}</ref> * {{flag|Canada}}: కెనడా ప్రధాని మార్క్ కార్నీ ఈ భూకంపాలను "వినాశకరమైనవి" గా అభివర్ణించారు మరియు కెనడా మానవతా సహాయాన్ని పంపుతుందని హామీ ఇచ్చారు.<ref>{{Cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/livestory/venezuela-earthquakes-deaths-survivors-recovery-aftermath-search-9.7248333 |title=Archived copy |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625141018/https://www.cbc.ca/news/world/livestory/venezuela-earthquakes-deaths-survivors-recovery-aftermath-search-9.7248333 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Chile}}: చిలీ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ప్రకటనలో, "చిలీ ప్రభుత్వం ఈ దారుణ విపత్తు పట్ల విచారం వ్యక్తం చేస్తోంది. అవసరమైతే మానవతా మరియు రెస్క్యూ సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/><ref name="Jimenez"/> మరుసటి రోజు, అధ్యక్షుడు జోస్ ఆంటోనియో కాస్ట్ భవన శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న వారిని రక్షించేందుకు ఫైర్ డిపార్ట్‌మెంట్‌కు చెందిన 37 మంది అర్బన్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ టీమ్ సభ్యులను చిలీ వైమానిక దళ ([[Chilean Air Force]]) విమానంలో పంపారు. రాబోయే రోజుల్లో మరో 10 మంది సిబ్బంది చేరనున్నారు.<ref>{{cite web |last1=Hansen |first1=Hans |title=Grupo de Búsqueda y Rescate de Bomberos viaja a Venezuela para ayudar a labores de socorro tras terremotos |url=https://infogate.cl/2026/06/grupo-de-b-squeda-y-rescate-de-bomberos-viaja-a-venezuela-para-ayudar-a-labores-de-socorro-tras-terremotos/ |website=infogate |access-date=26 June 2026 |language=es |date=25 June 2026}}</ref> * {{Flag|China}}: చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి గువో జియాకున్ మాట్లాడుతూ, చైనా సహాయాన్ని పంపడానికి సిద్ధంగా ఉందని, ప్రస్తుతానికి చైనా పౌరులెవరూ మరణించినట్లు నివేదికలు రాలేదని తెలిపారు.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Live: At least 32 people killed after back-to-back earthquakes rock Venezuela |url=https://www.abc.net.au/news/2026-06-25/earthquakes-hit-venezuelan-capital-caracas-high-casualties/106839738 |access-date=2026-06-25 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> * {{flag|Colombia}}: కొలంబియా జాతీయ రక్షణ మంత్రి పెడ్రో ఆర్నాల్ఫో సాంచెజ్ మానవతా సహాయాన్ని ప్రకటించారు. "సహజ విపత్తులలో సరిహద్దులు ఉండవు" అని ఆయన పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite web |last=Ospina |first=Dahana |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/06/25/colombia-ofrece-ayuda-a-venezuela-tras-devastador-sismo-de-75-en-los-desastres-naturales-no-existen-fronteras/ |title=Colombia ofrece ayuda a Venezuela tras devastador sismo de 7,5: "En los desastres naturales no existen fronteras" |language=es-CO |date=25 June 2026 |website=Infobae|access-date=2026-06-25}}</ref> * {{flag|Costa Rica}}: కోస్టారికా ప్రెసిడెన్సీ తన ప్రకటనలో: "భూకంపం తర్వాత దుఃఖంలో ఉన్న వెనిజులా ప్రజలను కోస్టారికా హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేసుకుంటోంది. మా సంఘీభావం ప్రతి బాధిత కుటుంబానికి మరియు ఈ రోజు ప్రాణాలను రక్షించడానికి శ్రమిస్తున్న వారందరికీ ఉంటుంది. మీరు ఒంటరిగా లేరు" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/> * {{flag|Croatia}}: క్రొయేషియా ప్రభుత్వం వెనిజులా ప్రజలకు తమ సంతాపాన్ని, సంఘీభావాన్ని తెలియజేసింది.<ref name="Index.hr"/> * {{flag|Cuba}}: క్యూబా విదేశాంగ మంత్రి బ్రూనో రోడ్రిగ్జ్ పsharedించారు: "భూకంపం కారణంగా జరిగిన ప్రాణనష్టం మరియు నష్టానికి వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు సోదర ప్రజలకు నా తీవ్ర సంతాపాన్ని తెలియజేస్తున్నాను. అక్కడ ఉన్న క్యూబా ఆరోగ్య కార్యకర్తలు పూర్తిగా సమీకరించబడ్డారు మరియు బాధితులకు వైద్య సేవలు అందిస్తున్నారు."<ref name="ctv"/> * {{flag|Czech Republic}}: చెక్ రిపబ్లిక్ విదేశాంగ మంత్రి పెటర్ మాసింకా తీవ్ర విచారం మరియు సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, అవసరమైన సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని తెలిపారు.<ref name="CZ-X"/> * {{flag|Dominican Republic}}: డొమినికన్ రిపబ్లిక్ అధ్యక్షుడు లూయిస్ అబినాడర్, తమ సైన్యం ప్రత్యేక "శోధన, రెస్క్యూ మరియు అత్యవసర స్పందన బృందాలను" సహాయం కోసం సిద్ధం చేసినట్లు తెలిపారు.<ref name="ctv"/> * {{flag|Ecuador}}: ఈక్వెడార్ అధ్యక్షుడు డేనియల్ నోబోవా అత్యవసర పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి తక్షణ మానవతా సహాయాన్ని పంపాలని ఆదేశించినట్లు తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> * {{flag|El Salvador}}: ఎల్ సాల్వడార్ అధ్యక్షుడు నయిబ్ బుకెలే 300 మంది రెస్క్యూ మరియు వైద్య సిబ్బందిని, అలాగే 50 టన్నుల సహాయక సామాగ్రిని పంపడానికి ముందుకు వచ్చారు.<ref>{{cite news |last1=Cerón |first1=José |title=El Salvador ofrece envío de 300 rescatistas y 50 toneladas de suministros a Venezuela tras fuertes sismos |url=https://www.infobae.com/el-salvador/2026/06/25/el-salvador-ofrece-envio-de-300-rescatistas-y-50-toneladas-de-ayuda-a-venezuela/ |work=Infobae |date=24 June 2026 |language=es}}</ref> * {{flag|France}}: ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయేల్ మాక్రాన్ శిథిలాలను తొలగించి రక్షించడంలో నిపుణులైన 85 మంది ఫ్రెంచ్ రెస్క్యూ సిబ్బందిని తక్షణమే పంపుతున్నట్లు ప్రకటించారు.<ref name="Europe1-FR"/> * {{flag|Germany}}: జర్మనీ రక్షణ మంత్రి బోరిస్ పిస్టోరియస్ సహాయం కోరిన వెంటనే అందుబాటులో ఉంచడానికి ఆరు జర్మన్ ఎయిర్‌బస్ A400M అట్లాస్ ([[Airbus A400M Atlas]]) రవాణా విమానాలను సిద్ధంగా ఉంచారు.<ref name="DW-VENEZUELA" /> * {{flag|Guyana}}: గయానా అధ్యక్షుడు ఇర్ఫాన్ అలీ తమ దేశ సామర్థ్యం మేరకు వెనిజులాకు సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Demerara Waves"/> * {{flag|Holy See}}: వాటికన్ సిటీకి చెందిన పోప్ లియో XIV వెనిజులాకు అత్యవసర విరాళంగా మొదటి విడతగా 100,000 యూరోలను మంజూరు చేశారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2026-06/pope-sends-aid-to-earthquake-struck-venezuela.html|title=Pope Leo sends aid to earthquake-struck Venezuela|date=25 June 2026|website=Vatican News|last=Blears|first=James|last2=Merlo|first2=Francesca}}</ref> * {{Flag|India}}: భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ X (ట్విట్టర్) లో సందేశాన్ని ఇస్తూ: "వెనిజులాలో సంభవించిన తీవ్రమైన భూకంపాల వల్ల జరిగిన వినాశనం నన్ను తీవ్రంగా కలచివేసింది. భారతదేశ ప్రజల తరపున, వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు ప్రజలకు, ముఖ్యంగా తమ ప్రియతములను కోల్పోయిన కుటుంబాలకు నా హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేస్తున్నాను. గాయపడిన వారు త్వరగా కోలుకోవాలని ప్రార్థిస్తున్నాము. ఈ కష్టసమయంలో భారతదేశం సాధ్యమైన అన్ని సహాయాలను అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది." అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite tweet |number=2069998132092649554 |user=narendramodi |title=Deeply saddened by the devastation caused by the severe earthquakes in Venezuela. On behalf of the people of India, I extend our heartfelt condolences to the Government and people of Venezuela, especially to the families who have lost their loved ones. We pray for the speedy recovery of those injured and stand in solidarity with all those affected during this difficult time. India stands ready to extend all possible assistance. |first=Narendra |last=Modi |date=2026-06-25 |access-date=2026-06-25}}</ref> * {{Flag|Iran}}: ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి ఎస్మాయిల్ బఘేయి వెనిజులా ప్రభుత్వానికి, ప్రజలకు ఇరాన్ సంఘీభావాన్ని తెలియజేశారు మరియు సహాయక చర్యల కోసం ఎలాంటి సహాయం చేయడానికైనా తమ దేశం సిద్ధంగా ఉందని ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=World offers solidarity and aid as Venezuela reels from quakes |url=https://english.alarabiya.net/News/world/2026/06/25/world-offers-solidarity-and-aid-as-venezuela-reels-from-quakes |access-date=2026-06-25 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> * {{flag|Israel}}: ఇజ్రాయెల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ శోధన మరియు రెస్క్యూ సహాయాన్ని అందించడానికి ముందుకు వచ్చింది.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Israel considers Venezuela aid mission following devastating twin earthquakes |url=https://www.ynetnews.com/article/hkgrkiqfml |access-date=2026-06-25 |work=Ynet |language=en|last=Eichner|first=Itamar|first2=Sharon|last2=Kidon|first2=Freid|first3=Shilo}}</ref> * {{flag|Italy}}: ఇటలీ ప్రధాని జార్జియా మెలోని వెనిజులా అధికారులకు మరియు ప్రజలకు సంఘీభావం తెలియజేశారు, మానవతా సహాయం మరియు సహాయక మార్గాలను తక్షణమే సక్రియం చేయడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని ధృవీకరించారు.<ref name="AA-IT"/> * {{flag|Malaysia}}: మలేషియా ప్రధాని అన్వర్ ఇబ్రహీం వెనిజులా ప్రజలకు సంతాపం తెలియజేస్తూ: "ప్రస్తుతం దుఃఖంలో ఉన్న ప్రతి కుటుంబానికి మరియు శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న తమ వారి సమాచారం కోసం ఎదురుచూస్తున్న వారికి నా సానుభూతి" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Malaysia sends condolences to Venezuela after deadly twin quakes |url=https://thesun.my/news/malaysia-news/malaysia-sends-condolences-to-venezuela-after-deadly-twin-quakes/ |access-date=2026-06-25 |website=The Sun |language=en-GB}}</ref> * {{flag|Mexico}}: మెక్సికో ప్రెసిడెంట్ క్లాడియా షీన్‌బామ్ X లో రాస్తూ, "అవసరమైన సహాయాన్ని సిద్ధం చేయమని నేను ఆదేశించాను. ప్రస్తుతానికి వారు నిపుణులైన రెస్క్యూ మరియు వైద్య సిబ్బంది రూపంలో మా మద్దతును కోరారు. మెక్సికో ఎల్లప్పుడూ సంఘీభావంగా ఉంటుంది" అని పేర్కొన్నారు.<ref name="ctv"/> * {{flag|Netherlands}}: నెదర్లాండ్స్ విదేశాంగ మంత్రి టామ్ బెరెండ్‌సెన్ వెనిజులా విదేశాంగ మంత్రి వైవన్ గిల్‌ను సంప్రదించి సహాయం చేయడానికి మరియు రికవరీ ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి నెదర్లాండ్స్ సిద్ధంగా ఉందని తెలిపారు.<ref name="ND-X-Berendsen"/> అభివృద్ధి సహకార మంత్రి స్జోర్డ్ స్జోర్డ్స్మా రెస్క్యూ కార్మికులు, శిక్షణ పొందిన కుక్కలు మరియు అవసరమైన పరికరాలతో కూడిన ఒక అర్బన్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ (USAR) బృందాన్ని మోహరించడానికి ప్రతిపాదించారు.<ref name="ND-X-Sjoerdsma"/> * {{flag|Pakistan}}: పాకిస్తాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ మాట్లాడుతూ, "వెనిజులాలో సంభవించిన భూకంపాల వల్ల జరిగిన వినాశనం మరియు ప్రాణనష్టం నన్ను తీవ్రంగా బాధించాయి" అని అన్నారు.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/6/25/world-reacts-as-devastating-venezuela-earthquakes-kill-at-least-32 |title=Archived copy |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625105150/https://www.aljazeera.com/news/2026/6/25/world-reacts-as-devastating-venezuela-earthquakes-kill-at-least-32 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Panama}}: మానవతా సహాయాన్ని అందించేందుకు ముందుకు వచ్చింది.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Peru}}: వెనిజులా ప్రజలకు తన సంఘీభావాన్ని ప్రకటించింది.<ref name="Jimenez"/> * {{flag|Philippines}}: ఫిలిప్పీన్స్ అధ్యక్షుడు బొంగ్‌బాంగ్ మార్కోస్ భూకంప బాధితులకు సానుభూతి తెలియజేస్తూ, ఈ కష్టసమయంలో ఫిలిప్పీన్స్ వెనిజులా ప్రజలతో కలిసి ఉంటుందని ఆకాంక్షించారు.<ref>{{Cite news |last=Cabato |first=Luisa |date=2026-06-25 |title=Marcos condoles with victims of Venezuela earthquakes |url=https://globalnation.inquirer.net/328734/marcos-condoles-with-victims-of-venezuela-earthquakes |access-date=2026-06-25 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |language=en}}</ref> * {{flag|Portugal}}: పోర్చుగల్ ప్రధాని లూయిస్ మోంటెనెగ్రో సంఘీభావం వ్యక్తం చేస్తూ, వెనిజులాకు అత్యవసర మరియు మానవతా సహాయాన్ని పంపడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Observador-PT"/> * {{flag|Qatar}}: ఖతార్ దేశం కూడా రెస్క్యూ సిబ్బందిని పంపినట్లు వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Russia}}: రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ తాత్కాలిక ప్రెసిడెంట్ డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్‌కు తన సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ: "మరణించిన వారి కుటుంబాలకు నా హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేయండి. ఈ ప్రకృతి వైపరీత్యం వల్ల ప్రభావితమైన వారందరూ త్వరగా కోలుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను... ఈ కష్ట సమయంలో స్నేహపూర్వక వెనిజులా ప్రజలకు మా మద్దతును తెలియజేస్తున్నాము" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Condolences to Acting President of Venezuela Delcy Rodriguez Gomez |url=http://en.kremlin.ru/events/president/news/80112 |access-date=2026-06-25 |website= |publisher=President of Russia |language=en |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625132800/http://en.kremlin.ru/events/president/news/80112 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}: విన్సెంటియన్ ప్రభుత్వం ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా వెనిజులాకు సంఘీభావం తెలిపింది, మరియు విదేశాంగ మంత్రి ఫిట్జ్‌గెరాల్డ్ బ్రాంబుల్ వెనిజులా ప్రభుత్వంతో సంప్రదింపులు జరుపుతున్నారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcsvg.com/2026/06/25/government-of-svg-expresses-solidarity-with-the-venezuelan-people-after-deadly-earthquakes/|title=Government of SVG expresses solidarity with the Venezuelan people after deadly earthquakes|first=Z.|last=Jack|date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|Saudi Arabia}}: సౌదీ అరేబియా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ బాధితుల కుటుంబాలకు, వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు ప్రజలకు తమ హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేసింది.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Saudi Arabia offers its condolences to victims of Venezuela earthquakes |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/06/25/saudi-arabia-offers-its-condolences-to-victims-of-venezuela-earthquakes |access-date=2026-06-25 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> * {{flag|Serbia}}: సెర్బియా అధ్యక్షుడు అలెక్సాండర్ వుచిక్ వెనిజులా ప్రజలకు సంఘీభావం ప్రకటించగా, విదేశాంగ మంత్రి మార్కో జురిచ్ తమ దేశం అవసరమైన ఎలాంటి సహాయాన్నైనా అందిస్తుందని తెలిపారు. * {{flag|Slovakia}}: స్లోవేకియా అధ్యక్షుడు పీటర్ పెల్లెగ్రిని మరియు ప్రధాన మంత్రి రాబర్ట్ ఫికో తమ సంతాపాన్ని మరియు సహాయం చేయడానికి సుముఖతను వ్యక్తం చేశారు.<ref name="SK-X"/><ref name="Davka.sk"/> * {{flag|South Korea}}: దక్షిణ కొరియా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ సంతాపాన్ని వ్యక్తంచేస్తూ, ప్రస్తుత పరిస్థితిని మరియు అందించాల్సిన సహాయాన్ని సమీక్షిస్తున్నట్లు తెలిపింది. కొరియన్ పౌరులకెవరికీ ఎలాంటి నష్టం జరగలేదని నివేదించింది.<ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/amp/foreignaffairs/20260625/korea-expresses-condolences-over-deadly-venezuela-quakes-no-korean-casualties-reported|title=Korea expresses condolences over deadly Venezuela quakes; no Korean casualties reported|work=The Korea Times|date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|Spain}}: స్పెయిన్ ప్రధాని పెడ్రో సాంచెజ్ "వెనిజులా ప్రజలకు పూర్తి మద్దతు" ప్రకటించారు,<ref name="ctv" /> మరియు సహాయం కోసం అక్కడి సైనిక అత్యవసర విభాగాన్ని ([[Military Emergencies Unit]]) పంపారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Última hora de los terremotos en Venezuela, en directo: el Gobierno confirma al menos 164 muertos y 971 heridos |url=https://cadenaser.com/nacional/2026/06/25/ultima-hora-en-directo-tras-los-dos-terremotos-que-han-sacudido-venezuela-cadena-ser/ |access-date=2026-06-25 |website=Cadena SER |language=es-ES}}</ref> * {{flag|Suriname}}: సూరినామ్ ప్రెసిడెంట్ జెన్నిఫర్ సిమన్స్ భూకంపం కలిగించిన వినాశనం పట్ల ఆందోళన మరియు సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, తమ దేశం సాధ్యమైనంత వరకు సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉందని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|website=Facebook |publisher=[[Facebook]] |author=Jennifer Simons |author-link=Jennifer Simons |date=25 June 2026 |title=Jennifer Simons – I have taken note with great concern of the devastation caused by the earthquakes |language=en-US |access-date=25 June 2026 |url=https://www.facebook.com/JenniferSimonsSuriname/posts/i-have-taken-note-with-great-concern-of-the-devastation-caused-by-the-earthquake/122201170352425497/}}</ref> * {{flag|Switzerland}}: స్విట్జర్లాండ్ అధ్యక్షుడు గై పార్మెలిన్ సంఘీభావాన్ని మరియు వెనిజులా కోరితే సహాయం అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Swiss-Info"/> ఆ తర్వాత స్విస్ ఫెడరల్ కౌన్సిల్ 80 మంది రెస్క్యూ కార్మికులతో కూడిన పెద్ద రెస్క్యూ టీమ్‌ను, కొన్ని టన్నుల రెస్క్యూ పరికరాలను పంపుతున్నట్లు ప్రకటించింది.<ref name="France-24-CH"/> స్విస్ రెస్క్యూ చైన్ ([[Rega (air rescue)|స్విస్ రెస్క్యూ చైన్]]) శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న భూకంప బాధితులను వెలికితీసేందుకు వెనిజులాకు పయనమవుతోంది.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Switzerland deploys rescue team to quake-hit Venezuela |url=https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-abroad-community/bern-calls-on-the-swiss-rescue-chain-to-help-venezuela/91649637 |access-date=2026-06-26|website=SWI swissinfo}}</ref> * {{flag|Syria}}: సిరియా అత్యవసర మరియు విపత్తు నిర్వహణ మంత్రి రేద్ అల్-సలేహ్ వెనిజులాకు తమ సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ, బాధితుల కుటుంబాలకు సానుభూతిని ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |date=25 June 2026 |title=Syrian emergency minister offers condolences to Venezuela after deadly earthquakes |url=https://sana.sy/en/syria/2325481/ |access-date=25 June 2026 |website=Syrian Arab News Agency}}</ref> * {{flag|Turkey}}: టర్కీ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ విపత్తులో జరిగిన ప్రాణనష్టం పట్ల తీవ్ర విచారం వ్యక్తం చేస్తూ, అవసరమైన అన్ని సహాయాలను అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు ప్రకటించింది.<ref name="AA-TR"/> * {{flag|United States}}: యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ ట్రూత్ సోషల్ ([[Truth Social]]) పోస్ట్‌లో: "వెనిజులా ప్రజలను తాకిన రెండు పెద్ద భూకంపాలు చాలా పెద్ద ఎత్తున సంభవించాయి మరియు వినాశకరమైన ప్రాణనష్టాన్ని కలిగించాయి... సహాయం చేయడానికి యునైటెడ్ స్టేట్స్ సిద్ధంగా ఉంది, ఇష్టపడుతోంది మరియు సమర్థవంతంగా ఉంది... మా ప్రభుత్వంలోని అన్ని ఏజెన్సీలను వేగంగా స్పందించడానికి సిద్ధంగా ఉండాలని నేను ఆదేశించాను" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |title=The two major earthquakes that just hit the great people of Venezuela are both massive in scale and have left a devastating number of deaths. The U.S.A. stands ready, willing, and able to help! I have instructed all agencies of our government to get ready to move quickly. We will be there for our new and great friends. Early reports are not good!!! President DJT |url=https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116808686040715251 |access-date=2026-06-25 |website=Truth Social |publisher=Donald Trump |language=en |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625081047/https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116808686040715251 |url-status=live }}</ref> విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో ([[Marco Rubio]]) కూడా X లో రాస్తూ, యునైటెడ్ స్టేట్స్ "వెంటనే శోధన మరియు రెస్క్యూ టీమ్‌లను, వైద్య వనరులను మరియు మానవతా సహాయాన్ని వెనిజులాకు మోహరిస్తోంది" అని పేర్కొన్నారు. ప్రెస్ బ్రిఫింగ్‌లో రూబియో మాట్లాడుతూ, ఫెమా (FEMA) రెస్క్యూ టీమ్‌లైన వర్జీనియా టాస్క్ ఫోర్స్ వన్ ([[Urban Search and Rescue Virginia Task Force 1|వర్జీనియా టాస్క్ ఫోర్స్ వన్]]) మరియు కాలిఫోర్నియా టాస్క్ ఫోర్స్ టు ([[Urban Search and Rescue California Task Force 2|కాలిఫోర్నియా టాస్క్ ఫోర్స్ టు]]) బృందాలను సహాయక చర్యల కోసం పంపినట్లు ధృవీకరించారు.<ref>{{Cite web |last=Domingo |first=Ida |date=2026-06-25 |title=Virginia rescue team deployed to Venezuela after deadly earthquakes, Rubio says |url=https://wjla.com/news/local/fairfax-county-search-and-rescue-venezuela-earthquake-disaster-response-marco-rubio-humanitarian-aid-response-first-responders-virginia-task-force-mission-recovery-relief-federal |access-date=2026-06-25 |website=WJLA |language=en}}</ref> విదేశాంగ సహాయ అండర్ సెక్రటరీ జెరెమీ పి. లెవిన్, వెనిజులాతో సమన్వయం చేసుకుంటూ సహాయాన్ని అందించడానికి విపత్తు సహాయక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> డిప్యూటీ సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ క్రిస్టోఫర్ లాండౌ వెనిజులా తాత్కాలిక ప్రభుత్వంతో కలిసి రెస్క్యూ టీమ్‌లు, వైద్య సంరక్షణ మరియు మానవతా వనరులను అందించడానికి యుఎస్ పనిచేస్తుందని పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite news |title=US says it is mobilizing assistance for Venezuela after earthquakes |url=https://www.straitstimes.com/world/us-says-it-is-mobilizing-assistance-for-venezuela-after-earthquakes |access-date=25 June 2026 |agency=Reuters |publisher=[[The Straits Times]] |date=25 Ju/ref> * {{flag|Uruguay}}: ఉరుగ్వే అధ్యక్షుడు యామందు ఓర్సి X లో రాస్తూ, "ఉరుగ్వే వెనిజులా అధికారులకు మరియు ప్రజలకు తన సంఘీభావాన్ని తెలియజేస్తోంది. మేము పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తున్నాము మరియు వెనిజులా ప్రభుత్వం అవసరమని భావించే దేనికైనా సహకరించడానికి మా సుముఖతను పునరుద్ఘాటిస్తున్నాము" అని పేర్కొన్నారు.<ref name="ctv"/> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[2026 లో భూకంపాల జాబితా]] * [[వెనిజులాలో భూకంపాల జాబితా]] == గమనికలు == {{గమనికల జాబితా}} == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} [[వర్గం:2026 భాకంపాలు]] [[వర్గం:వెనిజులాలో భూకంపాలు]] spc2u7i8sdvez7ygvr4kednr8nelu26 4891089 4891084 2026-06-26T05:16:58Z యర్రా రామారావు 28161 4891089 wikitext text/x-wiki {{Short description|M7.2, M7.5 డబుల్ట్ భూకంపం}} {{Infobox earthquake | image = | caption = | map2 = {{Location map many | Venezuela | relief = yes | label1 = | lat = 10.453 | long = -68.514 | mark = Bullseye1.png | marksize = 50 | position = right | width = 260 | float = center |label2 = కారకాస్ |lat2 = 10.506 |long2 = -66.914 |mark2 = Red pog.svg |mark2size = 10 |position2 = right | caption = }} | local-date = 24 జూన్ 2026 | timestamp = 2026-06-24 22:04:33 | timestamp-A = 2026-06-24 22:05:11 | local-time = 18:04:33 [[Time in Venezuela|VET]] ([[UTC-4]]) | local-time-A = 18:05:11 VET (UTC-4) | magnitude = {{M|w|link=y|7.2}} | magnitude-A = {{M|w|link=y|7.5}} | affected = [[వెనిజులా]] | location = {{coord|10.435|N|68.472|W}} | intensity = {{MMI|IX}} | tsunami = | landslide = | fault = [[San Sebastián Fault|సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్]] | type = [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్]] | damage = | foreshocks = | aftershocks = 30 | anss-url = us6000t7zc | anss-url-A = us6000t7zp | depth = {{cvt|21.9|km|mi|0|abbr=on}} | depth-A = {{cvt|10|km|mi|0|abbr=on}} | casualties = 235 మంది మృతి, 4,300 మందికి గాయాలు, 40,000 మంది అదృశ్యం | isc-event = 645903460 | pga = | pgv = | duration = }} 2026 జూన్ 24న, రెండు భారీ స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపాలు వాయువ్య మరియు మధ్య [[వెనిజులా]] ప్రాంతాలను అతలాకుతలం చేశాయి. ఈ రెండు భూకంపాల భూకంప కేంద్రాలు (ఎపికేంటర్లు) యారకూయ్ (Yaracuy) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో నమోదయ్యాయి. మొదటి భూకంపం రెక్టార్ స్కేలుపై తీవ్రతతో స్థానిక సమయం సాయంత్రం 18:04 గంటలకు సంభవించింది; దీనిని ప్రాథమిక భూకంపం (ఫోర్‌షాక్)గా వర్గీకరించారు. ఇది సంభవించిన 39 సెకన్ల తర్వాత రెక్టార్ స్కేలుపై తీవ్రతతో ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) సంభవించింది. ఈ జంట భూకంపాల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత నష్టం వాటిల్లింది, ముఖ్యంగా లా గ్వైరా (La Guaira), రాజధాని నగరమైన కారకాస్ (Caracas) తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc|title=M 7.2 - Venezuela Foreshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp|title=M 7.5 - Venezuela Mainshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు మరియు 40,000 మందికి పైగా అదృశ్యమైనట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. United States Geological Survey (USGS) కు చెందిన 'ప్రాంప్ట్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ గ్లోబల్ ఎర్త్‌క్వేక్స్ ఫర్ రెస్పాన్స్' (PAGER) వ్యవస్థ అంచనా ప్రకారం, ఈ విపత్తులో మరణాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉందని, ఇది 1,00,000 వరకు చేరవచ్చని హెచ్చరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/pager|title=PAGER - M 7.5 - Venezuela|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ ప్రధాన భూకంపం వెనిజులా చరిత్రలో 1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపం తర్వాత సంభవించిన అతిపెద్ద భూకంపంగా నమోదైంది.<ref>{{Cite web|url=https://www.seismos.org.ve/historico|title=Historical Earthquakes in Venezuela|publisher=FUNVISIS|language=es|access-date=2026-06-26}}</ref> == టెక్టోనిక్ అమరిక (భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం) == [[File:CaribbeanPlate.png|thumb|left|వెనిజులా భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం - కరేబియన్ ప్లేట్, ఉత్తర ఆండీస్, మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య]] ఉత్తర వెనిజులా ప్రాంతం ఒకే ఒక భూగర్భ లోపం (ఫాల్ట్) వెంబడి కాకుండా, కరేబియన్ ప్లేట్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య ఉన్న ఒక విస్తృతమైన, ట్రాన్స్‌ప్రెషనల్ సరిహద్దు వలయంలో ఉంది. దీని ప్రధాన క్రియాశీలక నిర్మాణం బోకోనో–సాన్ సెబాస్టియన్–ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ (Boconó–San Sebastián–El Pilar). దీని కదలికలు తూర్పున లాస్ బాజోస్ ఫాల్ట్స్ ద్వారా మరియు ట్రినిడాడ్ సమీపంలోని వార్మ్ స్ప్రింగ్స్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్‌కు బదిలీ అవుతాయి.<ref name="Audemard06" /> ఇది ఒక కంప్రెషనల్ మరియు రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ వ్యవస్థ. ఇది వెనిజులా ఆండీస్ పర్వతాల నుండి ట్రినిడాడ్ వరకు {{cvt|1,300|km}} కంటే ఎక్కువ దూరం విస్తరించి ఉంది.<ref name="Schubert84">{{cite journal |last1=Schubert |first1=Carlos |title=Basin formation along the Bocono-Moron-El Pilar Fault System, Venezuela |journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth |date=1984 |volume=89 |issue=B7 |pages=5711–5718 |doi=10.1029/JB089iB07p05711 |bibcode=1984JGR....89.5711S }}</ref> ఇది కరేబియన్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య జరిగే కుడి-పక్క కదలికను (డెక్స్ట్రల్ మోషన్) ఏడాదికి సుమారు {{cvt|10|mm|in|abbr=on}} చొప్పున సర్దుబాటు చేస్తుంది.<ref name="Audemard06">{{cite journal |last1=Audemard M. |first1=Franck A. |last2=Singer P. |first2=André |last3=Soulas |first3=Jean-Pierre |display-authors=etal |title=Quaternary faults and stress regime of Venezuela |journal=Revista de la Asociación Geológica Argentina |date=2006 |volume=61 |issue=4 |pages=480–491 |url=https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |access-date=2026-06-25 |archive-date=14 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414212055/https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |url-status=live }}</ref> 2026 జూన్ 24 నాటి జంట భూకంపాలు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ సమీపంలోని ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వలయంలోనే సంభవించాయి. యు.ఎస్. జియోలాజికల్ సర్వే (USGS) ప్రకారం, తీవ్రత కలిగిన ఫోర్‌షాక్ యుమారే (Yumare) సమీపంలో, మరియు తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) యుమారే–మోరోన్ (Yumare–Morón) ప్రాంతంలో సంభవించాయి.<ref name="USGS-foreshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |title=M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000042/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |url-status=live }}</ref><ref name="USGS-mainshock-location">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |title=M 7.5 – 16 km SW of Morón, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624234354/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |url-status=live }}</ref> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ వెంబడి ఉన్న సంక్లిష్ట ప్లేట్ సరిహద్దు సమీపంలో ఈ ప్రధాన భూకంపం తక్కువ లోతులో సంభవించిన స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపంగా USGS పేర్కొంది.<ref name="USGS-mainshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |title=M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625191912/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |url-status=live }}</ref> ఇది ఉత్తర వెనిజులాలోని తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే రైట్-లాటరల్ లోపాల ప్రాంతీయ టెక్టోనిక్ అమరికకు అనుగుణంగా ఉంది.<ref name="Audemard06" /> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ ఎక్కువగా ఉత్తర-మధ్య వెనిజులా తీరానికి ఆవల, వెనిజులా తీర శ్రేణికి (Venezuelan Coastal Range) ఉత్తరంగా ఉంది. సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (Simón Bolívar International Airport) సమీపంలో భూమిపై ఉన్న దీని ఒక చిన్న భాగాన్ని బ్రూస్కాస్ ఫాల్ట్ (Bruscas Fault) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇంకా తూర్పున, సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్ కరియాకో పుల్-అపార్ట్ బేసిన్ (Cariaco Basin) ద్వారా వేరు చేయబడి ఉన్నాయి. తీరానికి ఆవల ఉన్న సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్, రేఖాంశాలు −66° నుండి −66° వరకు ఉన్న ప్లేట్ సరిహద్దు మొత్తం పొడవులో {{cvt|400|km}} మేర విస్తరించి ఉన్నాయి.<ref name="ColónA">{{cite journal | last1=Colón | first1=S. | last2=Audemard | first2=F.A. | last3=Beck | first3=C. | last4=Avila | first4=J. | last5=Padrón | first5=C. | last6=De Batist | first6=M. | last7=Paolini | first7=M. | last8=Leal | first8=A.F. | last9=Van Welden | first9=A. | title=The 1900 Mw 7.6 earthquake offshore north–central Venezuela: Is La Tortuga or San Sebastián the source fault? | journal=Marine and Petroleum Geology | publisher=Elsevier BV | volume=67 | year=2015 | issn=0264-8172 | doi=10.1016/j.marpetgeo.2015.06.005 | pages=498–511| bibcode=2015MarPG..67..498C }}</ref> ఉత్తర వెనిజులాలో సంభవించిన పలు పెద్ద చారిత్రక భూకంపాలతో ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వ్యవస్థకు సంబంధం ఉంది. ఇందులో 1641, 1766, 1812, 1900, మరియు 1967 నాటి భూకంపాలు ఉన్నాయి. 2015 లో జరిగిన ఒక సముద్ర సిస్మిక్ అధ్యయనం ప్రకారం, తీవ్రతతో సంభవించిన 1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపానికి తూర్పు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ లో ఏర్పడిన పగుళ్లే కారణమని తేలింది. 1900 నాటి భూకంప పగుళ్ల కేంద్రం మైకేటియా (Maiquetía) కు తూర్పున మరియు కరియాకో బేసిన్ యొక్క ఉత్తర అంచు వెంబడి, 1812 నాటి కారకాస్ మరియు 1853 నాటి ఎల్ పిలార్ భూకంపాల పగుళ్ల ప్రాంతాల మధ్య ఉండి ఉండవచ్చు.<ref name="ColónA" /> == భూకంపాలు == {{multiple image | header = M7.2 మరియు M7.5 భూకంపాలకు సంబంధించిన USGS షేక్‌మ్యాప్‌లు | width = 200px | image1 = M 7.2 - 24 km ENE of San Felipe, Venezuela.png | alt1 = | caption1 = | image2 = M 7.5 - 23 km SE of Yumare, Venezuela.png | alt2 = | caption2 = }} మొదటి భూకంపం UTC సమయం ప్రకారం 22:04 గంటలకు యుమారే ([[Yumare]]) కి తూర్పు-ఈశాన్య దిశగా {{cvt|20.3|km|mi}} లోతులో {{M|ww|7.2}} తీవ్రతతో సంభవించింది. ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే ఒక భూగర్భ లోపంపై ఏర్పడిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్ (కుడి-పక్క కదలిక) వల్ల సంభవించింది.<ref name="anss">{{cite anss|M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zc}}</ref> జి.ఎఫ్.జెడ్ హెల్మ్‌హోల్ట్జ్ సెంటర్ ఫర్ జియోసైన్సెస్ ([[GFZ Helmholtz Centre for Geosciences]]) ఈ ప్రాథమిక భూకంపాన్ని (ఫోర్‌షాక్) {{cvt|12|km}} లోతులో, {{M|w|7.3}} తీవ్రతతో నమోదు చేసింది.<ref name="gfz2026mhpf">{{cite web |title=gfz2026mhpf : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpf/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఆ తర్వాత ముప్పై ఎనిమిది (38) సెకన్ల వ్యవధిలోనే, ఈ ఫోర్‌షాక్‌కు సరిగ్గా తూర్పు దిశగా {{cvt|10|km}} లోతులో {{M|ww|7.5}} తీవ్రతతో మరో భారీ భూకంపం సంభవించింది. ఈ రెండు భూకంపాల కేంద్రాలు యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Shukla |first=Piyush |date=June 25, 2026 |title=Twin earthquakes devastate Venezuela: Did the first quake trigger the second? Watch Video of the Venezuela earthquake that stunned seismologists — what does this rare double rupture reveal about the hidden dangers beneath northern Venezuela? - The Economic Times |url=https://m.economictimes.com/news/international/us/did-the-first-quake-trigger-the-second-watch-video-of-the-venezuela-earthquake-that-stunned-seismologists-what-does-this-rare-double-rupture-reveal-about-the-hidden-dangers-beneath-northern-venezuela/amp_articleshow/131995960.cms |access-date=2026-06-26 |website=m.economictimes.com}}</ref> ఈ భూకంపం తూర్పు-పడమర దిశగా ఉండే లోపంపై కుడి-పక్క కదలిక వల్ల గానీ, లేదా ఉత్తర-దక్షిణ దిశగా ఉండే లోపంపై ఎడమ-పక్క కదలిక వల్ల గానీ సంభవించి ఉండవచ్చు. ఇది సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ వెంబడి సంభవించి ఉంటుందని, దీని పగుళ్లు సుమారు {{convert|150 by 20|km|mi|abbr=off|adj=on}} పరిధికి పరిమితమై ఉండవచ్చని USGS పేర్కొంది.<ref name="anss2">{{cite anss|M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zp}}</ref> అయితే GFZ సంస్థ ఈ భూకంపాన్ని {{M|w|7.4}} తీవ్రతగా నివేదించింది మరియు దీని భూకంప కేంద్రాన్ని కారకాస్‌కు వాయువ్యంగా గుర్తించింది. GFZ యొక్క ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా ఉన్న లోపంపై జరిగిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా సూచించబడింది.<ref name="gfz2026mhpg">{{cite web |title=gfz2026mhpg : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpg/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> కారకాస్‌కు ఈశాన్యంగా 7.7 తీవ్రతతో సంభవించిన 1900 నాటి భూకంపం తర్వాత వెనిజులాలో నమోదైన అత్యంత పెద్ద భూకంపం ఇదే.<ref>{{cite news |title=Venezuela vivió el terremoto más potente desde el año 1900 |lang=es |trans-title=Venezuela experienced its most powerful earthquake since 1900 |url=https://www.dw.com/es/venezuela-vivi%C3%B3-el-terremoto-m%C3%A1s-potente-desde-el-a%C3%B1o-1900-seg%C3%BAn-el-usgs/a-77702282 |access-date=25 June 2026 |work=DW News |date=25 June 2026}}</ref> జియోస్కోప్ అబ్జర్వేటరీ ([[GEOSCOPE Observatory]]) మాత్రం కేవలం ఒకే ఒక {{M|w|7.8}} భూకంపం సంభవించినట్లు నివేదించింది, దీని భూకంప కేంద్రం ప్రాంతం USGS పేర్కొన్న భూకంప కేంద్రాలకు సమీపంలోనే ఉంది. ఈ సంస్థ అందించిన ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది {{cvt|12|km}} లోతులో ప్రారంభమైన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా తేలింది.<ref>{{cite web |title=NEAR COAST OF VENEZUELA 2026/06/24 22:04:32 UTC, Mw=7.8 |url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us6000t7zc |publisher=GEOSCOPE Observatory |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఈ రెండు భూకంపాలు సంభవించిన ప్రాంతానికి {{cvt|250|km}} పరిధిలో గత శతాబ్ద కాలంలో 6.0 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తీవ్రత కలిగిన ఏడు భూకంపాలు సంభవించాయి. సెప్టెంబర్ 2025లో, జూలియా మరియు లారా ప్రాంతాలలో సంభవించిన జంట భూకంపాల వల్ల (తీవ్రత 6.2 మరియు 6.3) ఒకరు మరణించారు, 110 మంది గాయపడ్డారు మరియు భారీ నష్టం వాటిల్లింది.<ref>[[2025 Zulia earthquakes]]</ref> సెప్టెంబర్ 2009లో సంభవించిన ఒక భూకంపం వల్ల మోరోన్ ([[Morón, Venezuela|Morón]]) లో 18 మంది గాయపడగా, భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{Interlanguage link|earthquake in September 2009|es|Terremoto de Venezuela de 2009}}</ref> 1989లో సంభవించిన 6.0 తీవ్రత కలిగిన భూకంపం వాలెన్సియా ([[Valencia, Venezuela|Valencia]]) లో స్వల్ప నష్టాన్ని కలిగించింది. అంతేకాకుండా, ఏప్రిల్ 1975లో మరింత పశ్చిమ దిశగా 6.1 తీవ్రతతో మరొక భూకంపం సంభవించింది.<ref name="anss2" /> ప్రధాన భూకంపం సంభవించిన రెండు గంటల వ్యవధిలోనే కారకాస్ ([[Caracas]]) నగరంలో ఆరు సార్లు భూప్రకంపనలు (ఆఫ్టర్ షాక్స్) చోటుచేసుకున్నాయి.<ref name=elpais/> మొత్తం 30 కంటే ఎక్కువ ఆఫ్టర్ షాక్స్ నమోదయ్యాయి,<ref>{{Cite news |date=25 June 2026 |title=Venezuelan leader says death toll has risen to at least 164 people |url=https://www.cnn.com/2026/06/24/weather/live-news/venezuela-earthquake-puerto-rico-tsunami?post-id=cmqtcoegj000o3b6t7ifu43s3 |access-date=25 June 2026 |publisher=[[CNN]]}}</ref> వీటిలో అత్యంత పెద్దది {{M|b}} 4.5 తీవ్రతతో నమోదైంది.<ref name="anss3">{{cite anss|M 4.5 – 13 km N of Caucagüito, Venezuela|2026|us6000t80d}}</ref> ఈ భూకంప ప్రకంపనలు బొగోటా ([[Bogotá]]), ఈశాన్య కొలంబియాతో పాటు ఉత్తర బ్రెజిల్ ప్రాంతాలైన మనౌస్ ([[Manaus]]), బెలెం ([[Belém]]), మరియు మకాపా ([[Macapá]]) లలో కూడా వ్యక్తమవడంతో ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించారు.<ref name="ap">{{cite web |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |title=Back-to-back powerful earthquakes slam Venezuela, collapsing buildings in the capital of Caracas |work=[[Associated Press News]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> అలాగే అరుబా ([[Aruba]]), బొనైర్, కురకావ్ ([[Curaçao]]), మరియు డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌లోని శాంటో డొమింగో ([[Santo Domingo]]) వంటి దేశాలలో కూడా ఈ ప్రకంపనలు స్పష్టంగా తెలిశాయి.<ref>{{Cite news|url=https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|title=Magnitude 7.0 Earthquake in the Caribbean Region, Effects Strongly Felt in Aruba Too|website=EA News Aruba|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=en|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625014216/https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://nu.cw/2026/06/24/zware-aardbeving-bij-venezuela-ook-voelbaar-op-curacao-en-bonaire/|title=Zware aardbeving bij Venezuela, ook voelbaar op Curaçao en Bonaire|website=NU.cw|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=nl|trans-title=Strong earthquake near Venezuela, also felt on Curaçao and Bonaire}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.diariolibre.com/actualidad/nacional/2026/06/24/sismo-en-venezuela-de-71-y-se-siente-en-republica-dominicana/3578420|title=Sismo de 7.1 se registra en Venezuela y se siente en República Dominicana|website=Diario Libre|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=es|trans-title=A 7.1 magnitude earthquake struck Venezuela and was felt in the Dominican Republic}}</ref> == ఆస్తి నష్టం మరియు ప్రాణనష్టం == [[File:Terremoto en La Pastora.webm|250px|thumb|[[Libertador Bolivarian Municipality|లిబర్టేడర్ బొలివేరియన్ మునిసిపాలిటీ]] లోని [[La Pastora Parish|లా పాస్టోరా పారిష్]] లో రెండవ భూకంపం సంభవించినప్పుడు, భవనాలు ఊగుతూ దెబ్బతినడాన్ని రికార్డ్ చేసిన సిసిటివి (CCTV) దృశ్యాలు]] భూకంపం సంభవించిన వెంటనే, వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ ([[Delcy Rodríguez]]), లా గ్వైరా ([[La Guaira]]) ప్రాంతాన్ని విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించారు.<ref name="eluniverso24a">{{cite news |title=32 muertos y La Guaira como zona de desastre, el balance de Delcy Rodríguez por terremotos en Venezuela |trans-title=32 dead and La Guaira declared a disaster zone: Delcy Rodríguez's assessment of the earthquakes in Venezuela |url=https://www.eluniverso.com/noticias/internacional/32-muertos-y-la-guaira-como-zona-de-desastre-el-balance-de-delcy-rodriguez-por-terremotos-en-venezuela-nota/ |access-date=25 June 2026 |work=El Universo |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు. ఈ మరణాల సంఖ్య ఆసుపత్రులలో నమోదైన గణాంకాల ప్రకారమేనని వెనిజులా ఆరోగ్య మంత్రి కార్లోస్ అల్వరాడో స్పష్టం చేశారు.<ref>{{cite news |work=Agencia EFE |title=El Gobierno de Venezuela eleva a unos 235 los muertos y a 4.300 los heridos por terremotos |trans-title=The Venezuelan government raises the death toll from the earthquakes to approximately 235 and the number of injured to 4,300 |url=https://rpp.pe/mundo/actualidad/el-gobierno-de-venezuela-eleva-a-unos-235-los-muertos-y-a-4-300-los-heridos-por-terremotos-noticia-1694786 |access-date=26 June 2026 |publisher=Radio Programas del Perú |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> అదృశ్యమైన వ్యక్తుల వివరాలను నమోదు చేసే ఒక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, దాదాపు 46,000 మందికి పైగా వ్యక్తుల సమాచారం తెలియాల్సి ఉంది, అయితే ఈ సంఖ్య ఇంకా అధికారికంగా ధృవీకరించబడలేదు.<ref name="ST26b" /> సమాచార వ్యవస్థలు పూర్తిగా దెబ్బతినడం మరియు వెనిజులాలో మీడియాపై ఉన్న ఆంక్షల (బ్లాకౌట్) కారణంగా ముఖ్యంగా సుదూర ప్రాంతాల నుండి ప్రాణనష్ట వివరాలు ఆలస్యంగా అందుతున్నాయి.<ref name=elpais/><ref name="BBC Live">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Powerful back-to-back earthquakes strike Venezuela, collapsing buildings in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref><ref name="BNO">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Major earthquake hits Venezuela; heavy damage reported |url=https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BNO News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625022314/https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |url-status=live }}</ref> జూన్ 24వ తేదీ వెనిజులాలో 1821 నాటి కారాబోబో యుద్ధాన్ని ([[Battle of Carabobo]]) స్మరించుకునే జాతీయ సెలవుదినం కావడంతో, భూకంపం సంభవించిన సమయంలో చాలా మంది ప్రజలు కార్యాలయాల్లో కాకుండా తమ ఇళ్లలోనే ఉన్నారు.<ref>{{cite news |title=Buildings collapse in Caracas after powerful earthquakes rock Venezuela |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |work=BBC News |date=25 June 2026 |archive-date=24 June 2026 |access-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> USGS PAGER సేవల అంచనా ప్రకారం, "భారీ ప్రాణనష్టం మరియు విస్తృతమైన ఆస్తి నష్టం సంభవించే అవకాశం ఉంది, ఈ విపత్తు చాలా తీవ్రమైనది".<ref name="CNA25a">{{cite news |title=Rescue work underway after quakes rock Venezuela, 'high casualties' likely |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |access-date=25 June 2026 |agency=Reuters |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625013925/https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |url-status=live }}</ref> ఈ వ్యవస్థ 7.5 తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 39% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,000,000 మంది మరణించడానికి 37% అవకాశం ఉందని లెక్కగట్టింది. అలాగే మరణాల సంఖ్య లక్ష దాటిపోవడానికి కూడా 11% అవకాశం ఉందని పేర్కొంది.<ref name="anss2" /> అంతకముందు వచ్చిన 7.2 తీవ్రత గల ఫోర్‌షాక్ వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 33% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,00,000 మంది మరణించడానికి 41% అవకాశం (లక్ష దాటడానికి 17% అవకాశం) ఉందని అంచనా వేసింది.<ref name="anss" />{{efn|ఈ రెండు అంచనాలు కేవలం విడివిడిగా ఒక భూకంపం కలిగించే నష్టాన్ని మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకున్నాయి. ఒక భూకంపం వల్ల జరిగిన నష్టం తదుపరి భూకంప నష్టాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందనే ఉమ్మడి ప్రభావాన్ని ఇవి లెక్కించలేదు.<ref>{{cite web |title=PAGER Scientific Background |url=https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |publisher=United States Geological Survey |access-date=25 June 2026 |archive-date=14 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260314172339/https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |url-status=live }}</ref>}} [[File:Dos edificios colapsaron en San Bernardino- sobrevivientes usaron luz para pedir auxilio.webm|thumb|[[Capital District (Venezuela)|దిస్త్రిటో కాపిటల్]] లోని [[San Bernardino Parish|సాన్ బెర్నార్డినో]] నుండి క్షేత్రస్థాయి వివరాలను అందిస్తున్న టెలిసూర్ ([[Telesur]]) వార్తా సంస్థ|left]] కారకాస్ నగరం అంతటా డజన్ల కొద్దీ భవనాలు కుప్పకూలినట్లు నివేదికలు వచ్చాయి.<ref name=elpais/><ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Magnitude 7.1 earthquake rocks Venezuela as buildings shake in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> నగరంలో లాస్ పాలోస్ గ్రాండేస్ ([[Los Palos Grandes]]) మరియు అల్టామిరా ([[Altamira, Caracas|Altamira]]) మునిసిపాలిటీలు అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్నాయని అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి డియోస్డాడో కాబెల్లో ([[Diosdado Cabello]]) తెలిపారు.<ref name="Buschschlüter1" /> అల్టామిరాలో కనీసం మూడు భవనాలు పూర్తిగా నేలమట్టం కాగా,<ref name="PhillipsGuardian1" /> అందులో ఒక 22 అంతస్తుల బహుళ అంతస్తుల భవనం కూడా ఉంది.<ref name="CNA24b">{{cite news |title=Venezuela twin quakes kill at least 32, injure more than 700 |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-kill-injure-people-6208561 |access-date=25 June 2026 |work=Agence France-Presse |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026}}</ref> ఆగ్నేయ కారకాస్‌లోని ఒక ప్రాంతంలో ఉన్న దాదాపు అన్ని ఎత్తైన భవనాలు తీవ్రంగా దెబ్బతినడం లేదా పూర్తిగా కూలిపోవడం జరిగాయి.<ref name="elpais">{{cite news|url=https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|title=El terremoto en Venezuela, en vivo – Decenas de edificios derrumbados in Caracas|date=June 24, 2026|access-date=June 25, 2026|newspaper=El País|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000625/https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|url-status=live|language=es-ES}}</ref> తూర్పు కారకాస్ మునిసిపాలిటీ అయిన చాకావో ([[Chacao Municipality|Chacao]]) మేయర్ గుస్తావో దుక్యూ, తమ పరిధిలో మరణాలు సంభవించాయని మరియు కనీసం 16 మంది గాయపడ్డారని ధృవీకరించారు.<ref name="DW24a">{{cite news |title=Alcalde de municipio caraqueño admite fallecidos tras terremotos, sin precisar cifra |trans-title=Mayor of Caracas municipality admits deaths after earthquakes, without specifying number |url=https://p.dw.com/p/5G1HY |access-date=25 June 2026 |work=DW News |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ మునిసిపాలిటీలో రెండు పెద్ద భవనాలు కూలిపోవడంతో చాలా మంది శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారు.<ref name="AP Photos">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Twin earthquakes strike Venezuela, in photos |url=https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |access-date=24 June 2026 |publisher=[[Associated Press]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625012716/https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |url-status=live }}</ref> బరుటా మునిసిపాలిటీలో ([[Baruta Municipality]]) రెండు నిర్మాణాలు కూలిపోవడంతో కనీసం ముగ్గురు మరణించారు. పింటో సాలినాస్‌లో ఒక భవనం కూలిన ఘటనలో ఇద్దరు మరణించారు.<ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Venezuela Live Updates: 2 Major Earthquakes Hit Country's Center |url=https://www.nytimes.com/live/2026/06/24/world/venezuela-earthquake |access-date=24 June 2026 |work=[[The New York Times]]}}</ref> ఫ్రెంచ్ దౌత్య కార్యాలయం (ఫ్రెంచ్ ఎంబసీ) మరియు వెనిజులా రెడ్‌క్రాస్ ప్రధాన కార్యాలయ భవనాలు కూడా ఈ భూకంపం ధాటికి తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.<ref name="f24"/> ట్రుజిల్లో ([[Trujillo (state)|Trujillo]]), కారాబోబో, అరాగువా, మిరాండా ([[Miranda (state)|Miranda]]), మరియు లా గ్వైరా రాష్ట్రాలలో కూడా అనేక భవనాలు కుప్పకూలాయి.<ref name=elpais/> కారకాస్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న లా గ్వైరా రాష్ట్రం అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్న ప్రాంతాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఇక్కడ 100 కంటే ఎక్కువ భవనాలు నేలమట్టమయ్యాయి.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Venezuela earthquakes death toll rises to 188 as rescuers search rubble for survivors |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=2026-06-25 |work=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref> రాజధానికి సేవలు అందించే ప్రధాన విమానాశ్రయం అయిన సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ([[Simón Bolívar International Airport (Venezuela)|Simón Bolívar International Airport]]) తీవ్రంగా దెబ్బతింది.<ref name="CNA25a" /> దీంతో అక్కడికి వచ్చే, మరియు అక్కడి నుండి వెళ్లే అన్ని విమాన సర్వీసులను రద్దు చేశారు.<ref name=elpais /> సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసిన చిత్రాలలో డజన్ల కొద్దీ భవనాలు పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా కూలిపోయినట్లు కనిపించాయి. నిలిచి ఉన్న భవనాల గోడలు పగుళ్లు ఇచ్చి, స్తంభాలు ముక్కలయ్యాయి. నగరంలో టెలికమ్యూనికేషన్ సేవలు పూర్తిగా నిలిచిపోయాయి.<ref name="diariolasamericas24a">{{cite news |title=La Guaira, entre edificios destruidos, heridos y pánico por los desaparecidos |trans-title= La Guaira, amidst destroyed buildings, injuries, and panic over the missing |url=https://www.diariolimericas.com/america-latina/la-guaira-afectada-el-colpaso-total-o-parcial-varios-edificios-terremoto-n5397763 |access-date=25 June 2026 |work=Diario las Américas |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> అర్జెంటీనా ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు లూకాస్ ట్రెజో ([[Lucas Trejo]]), లా గ్వైరాలోని ప్లాయా గ్రాండే ప్రాంతంలో తాము నివసిస్తున్న భవనం భూకంపానికి గురికావడంతో తన కుటుంబ సభ్యులు అదృశ్యమయ్యారని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.<ref>{{Cite tweet |number=2069998373071909054 |user=jairspineda |title=Attention: Lucas Trejo, player of @MaritimoLG, reports that his family is missing, in the Playa Grande area, in La Guaira. The building where they live was one of those affected by the earthquake |date=25 June 2026 |access-date=25 June 2026}}</ref> భూకంప కేంద్రానికి సమీపంలో ఉన్న జువాన్ జోస్ మోరా ([[Juan José Mora Municipality]]), ప్యూర్టో కాబెల్లో, మరియు సాన్ డియాగో మునిసిపాలిటీలలో కలిపి 13 మరణాలు సంభవించాయి. కారాబోబో గవర్నర్ రాఫెల్ లకావా మాట్లాడుతూ, భవనాలు కూలిపోవడం వల్ల తొమ్మిది మరణాలు సంభవించగా, మిగిలినవి ఇతర పరోక్ష కారణాల వల్ల జరిగాయని తెలిపారు. ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని అడాల్ఫో ప్రిన్స్ లారా మరియు డాక్టర్ మోలినా సియెర్రా సోషల్ సెక్యూరిటీ ఆసుపత్రులలో కనీసం 40 మంది క్షతగాత్రులకు చికిత్స అందిస్తున్నారు. మోరోన్ మరియు ఉరామా పారిష్‌లలో 25 కంటే ఎక్కువ ఇళ్లు పూర్తిగా ధ్వంసమవగా, ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని కొన్ని ప్రభుత్వ భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{cite news |title=Terremotos dejaron saldo de 13 fallecidos entre Juan José Mora, Puerto Cabello y San Diego |trans-title=Earthquakes left 13 dead in Juan José Mora, Puerto Cabello and San Diego |url=https://www.notitarde.com.ve/carabobo/102924/terremotos-dejaron-saldo-mortal-de-13-fallecidos-entre-juan-jose-mora-puerto-cabello-y-san-diego |access-date=26 June 2026 |work=[[Notitarde]] |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> ఫాల్కన్ ([[Falcón]]) రాష్ట్ర గవర్నర్ విక్టర్ క్లార్క్, తమ ప్రాంతంలో 32 మందికి గాయాలయ్యాయని, 15 మంది కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారని తెలిపారు.<ref name="Cano25a">{{cite news |last1=Cano |first1=Regina Garcia |last2=Arraez |first2=Juan Pablo |title=Back-to-back powerful earthquakes hit Venezuela, causing widespread damage |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |access-date=25 June 2026 |work=Associated Press |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> వెనిజులాలో విడివిడిగా సంభవించిన భవనాల కూలిపోవడం వల్ల తమ దేశ పౌరులు ఇద్దరు మరణించారని బ్రెజిల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ధృవీకరించింది.<ref>{{cite news |last1=Amâncio |first1=Túlio |last2=Cunha |first2=Marcela |last3=Matoso |first3=Filipe |last4=Ferreira |first4=Afonso |title=Itamaraty confirma morte de dois brasileiros após terremotos na Venezuela |trans-title=Itamaraty confirms the death of two Brazilians after earthquakes in Venezuela |url=https://g1.globo.com/politica/noticia/2026/06/25/itamaraty-confirma-morte-de-dois-brasileiros-apos-terremotos-na-venezuela.ghtml |access-date=25 June 2026 |work=G1 |lang=pt |date=25 June 2026}}</ref> స్పెయిన్ ప్రభుత్వం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఈ భూకంపాల వల్ల తమ పౌరులు ఇద్దరు మరణించగా, మరో 80 మంది అదృశ్యమయ్యారు.<ref>{{cite news |title=España confirma dos muertos y 80 desaparecidos tras los terremotos de Venezuela |trans-title=Spain confirms two dead and 80 missing after the Venezuela earthquakes |url=https://monitoreamos.com/mundo/espana-confirma-dos-muertos-y-80-desaparecidos-tras-los-terremotos-de-venezuela |access-date=26 June 2026 |work=Agencia EFE |publisher=Monitoreamos |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> == శోధన మరియు సహాయక చర్యలు == కారకాస్ నగరంలో, రెస్క్యూ సిబ్బంది మరియు స్వచ్ఛంద సేవకులు కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న ప్రాణాలతో ఉన్నవారి కోసం శోధించడం ప్రారంభించారు.<ref name="PhillipsGuardian1">{{cite news |last1=Phillips |first1=Tom |last2=Montilla |first2=Camille Rodríguez |title=Venezuela earthquake: powerful back-to-back quakes collapse buildings in capital Caracas |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jun/25/earthquake-venezuela-caracas-tremors-aftershocks |access-date=25 June 2026 |work=[[The Guardian]] |date=25 June 2026}}</ref> క్షతగాత్రులకు తక్షణ వైద్య సేవలు అందించడం కోసం కారకాస్‌లోని హాస్పిటల్ డి క్లినికాస్ సిబ్బందిని "రాత్రి షిఫ్టులో అదనంగా విధులు నిర్వహించాలని" యాజమాన్యం కోరింది.<ref name="ST24b" /> శిథిలాలను తొలగించి, వాటి కింద ఉన్నవారిని వెలికితీసే పనులు ఇంకా పూర్తి కానందున, మరణాల సంఖ్య మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ ([[Delcy Rodríguez]]) హెచ్చరించారు. ముఖ్యంగా విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించబడిన లా గ్వైరా ([[La Guaira (state)|లా గ్వైరా]]) రాష్ట్రం నుండి సంభవించిన మరణాల వివరాలు ఇంకా పూర్తిగా ధృవీకరించబడలేదని లేదా అధికారిక సంఖ్యకు జోడించబడలేదని ఆమె ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-24 |title=Venezuela earthquakes: Thousands feared dead, hundreds trapped as rescue efforts intensify |url=https://www.newsweek.com/earthquake-venezuela-montalban-7-1-caracas-12117211 |access-date=2026-06-26 |website=Newsweek |language=en}}</ref> లా గ్వైరా ప్రాంత నివాసితులు స్వచ్ఛందంగా స్పందించి, కూలిపోయిన అపార్ట్‌మెంట్ భవనాల నుండి తమ పొరుగువారిని రక్షించడానికి స్వంతంగా సహాయక చర్యలు ప్రారంభించారు. భూకంపం సంభవించి దాదాపు 24 గంటలు గడుస్తున్నప్పటికీ, నగరంలో భారీ యంత్రాలు, పరికరాల కొరత ఉండటం మరియు ప్రభుత్వ సహాయం పరిమితంగా అందడంతో వారు శిథిలాలను తొలగించడానికి తమ చేతులను మాత్రమే ఉపయోగించాల్సి వచ్చింది. గాయపడిన వారి సంఖ్య విపరీతంగా పెరగడంతో జోస్ మరియా వర్గాస్ ఆసుపత్రి పూర్తిగా నిండిపోయింది, దీనివల్ల కొంతమంది బాధితులకు ఆసుపత్రి వెలుపల బహిరంగ ప్రదేశాల్లోనే చికిత్స అందించాల్సి వచ్చింది. నగర క్రీడా మైదానం (స్టేడియం) వెలుపల సైనిక సరఫరా కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసి అవసరమైన సహాయాన్ని అందిస్తున్నారు. అత్యవసర శస్త్రచికిత్సలు నిర్వహించే సామర్థ్యంతో కూడిన ఫీల్డ్ హాస్పిటల్స్ (తాత్కాలిక ఆసుపత్రులు) రంగంలోకి దించుతామని వెనిజులా సాయుధ దళాలు ([[Venezuelan armed forces|వెనిజులా సాయుధ దళాలు]]) తెలిపాయి.<ref name="ST26a">{{cite news |title=On the streets and in hospitals, Venezuelans scramble to save lives after quake |url=https://www.straitstimes.com/world/on-the-streets-and-in-hospitals-venezuelans-scramble-to-save-lives-after-quake?ref=inline-article |access-date=26 June 2026 |work=Reuters |date=26 June 2026}}</ref> ప్రారంభ సహాయక చర్యల్లో పాలుపంచుకోవడానికి చాలా మంది నివాసితులు కారకాస్ నుండి లా గ్వైరాకు కారకాస్-లా గ్వైరా హైవే ([[Caracas-La Guaira highway]]) గుండా స్వంతంగా అవసరమైన వస్తు సామాగ్రిని చేరవేస్తున్నారు. మోరోన్ వంటి ప్రభావిత ప్రాంతాల్లోని ఇతర ఆసుపత్రులు కూడా గాయపడిన వారితో నిండిపోయాయి లేదా వైద్య సామాగ్రి కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయి.<ref name="ST26b">{{cite news |title=Venezuela races to rescue hundreds trapped in rubble after major twin earthquakes |url=https://www.straitstimes.com/world/venezuela-races-to-rescue-hundreds-trapped-in-rubble-after-major-twin-earthquakes |access-date=26 June 2026 |work=Reuters |publisher=The Straits Times |date=26 June 2026}}</ref> == ప్రభుత్వ స్పందన == [[File:Presidenta (E) Delcy Rodríguez se pronuncia sobre los Terremotos.webm|thumb|భూకంపాల గురించి మాట్లాడుతున్న తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు [[Delcy Rodríguez|డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్]]]] వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితిని ([[state of emergency]]) ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |title=Se Activa Estado de Emergencia en Venezuela tras Doble Terremoto Hoy: Delcy Rodríguez |lang=es |trans-title=State of Emergency Activated in Venezuela After Double Earthquake Today: Delcy Rodríguez |url=https://www.nmas.com.mx/internacional/cuantos-muertos-heridos-hay-terremoto-venezuela-hoy-24-de-junio-2026-mensaje-delcy-rodriguez/ |access-date=25 June 2026 |work=N+ |date=25 June 2026}}</ref> అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి డియోస్డాడో కాబెల్లో ([[Diosdado Cabello]]) మాట్లాడుతూ, "అనేక" రాష్ట్రాలు ఈ భూకంపం వల్ల ప్రభావితమయ్యాయని తెలిపారు.<ref name="Buschschlüter1">{{cite news |last1=Buschschlüter |first1=Vanessa |title=Several Venezuelan states affected, interior minister says |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref> కారకాస్‌లో కూలిపోయిన భవనాలలో గ్యాస్ లీకేజీ వల్ల పేలుళ్లు సంభవించకుండా ఉండేందుకు గ్యాస్ సరఫరాను నిలిపివేయాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.<ref>{{cite web | title=Séisme au Venezuela: Des immeubles effondrés à Caracas | url=https://www.radiolac.ch/actualite/international/seisme-au-venezuela-des-immeubles-effondres-a-caracas/ }}</ref> కారకాస్ మెట్రో ([[Caracas Metro]]) సేవలను తాత్కాలికంగా నిలిపివేశారు మరియు రాబోయే కొన్ని రోజుల పాటు పాఠశాలలు మూసివేయబడతాయని ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |title=Delcy Rodríguez declaró el estado de emergencia en Venezuela tras los dos terremotos que sacudieron al país |url=https://www.infobae.com/venezuela/2026/06/25/delcy-rodriguez-informara-sobre-la-situacion-en-venezuela-tras-los-dos-terremotos-que-sacudieron-el-pais/ |work=[[Infobae]] |date=24 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625021926/https://www.infobae.com/venezuela/2026/06/25/delcy-rodriguez-informara-sobre-la-situacion-en-venezuela-tras-los-dos-terremotos-que-sacudieron-el-pais/ |url-status=live }}</ref> శోధన మరియు సహాయక చర్యల కోసం బహుళ పక్ష అంతర్జాతీయ సంస్థల నుండి నిధుల సహాయాన్ని కోరనున్నట్లు రోడ్రిగ్జ్ తెలిపారు.<ref name="ST24b">{{cite news |title=Rescue work under way after quakes rock Venezuela, 'high casualties' likely |url=https://www.straitstimes.com/world/strong-earthquake-rocks-venezuela-colombia |date=25 June 2026 |agency=Reuters |access-date=25 June 2026 |publisher=The Straits Times}}</ref> అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి ([[International Monetary Fund]]) నుండి 200 మిలియన్ యుఎస్ డాలర్ల నిధులను పొందే ప్రక్రియను రోడ్రిగ్జ్ ప్రారంభించారు.<ref>{{cite news |lang=es |title=Un doble terremoto sacude el norte de Venezuela y deja al menos 164 muertos y casi un millar of heridos |trans-title=A double earthquake shakes northern Venezuela, leaving at least 164 dead and nearly a thousand injured |url=https://www.elboletin.com/un-doble-terremoto-sacude-el-norte-de-venezuela-y-deja-al-menos-164-muertos-y-casi-un-millar-de-heridos/?__cf_chl_rt_tk=wgfXWP1BA8o_k_0IDoVQUpuMpMEGp98wd8ie2sOejhM-1782384011-1.0.1.1-vAnpnXuu.Yo0pmxgs7L1m.8OutXALVRUdVxSTEW.6A0 |access-date=25 June 2026 |work=El Boletín |date=25 June 2026}}</ref> విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ([[Ministry of Education (Venezuela)|విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ]]) పాఠశాలలకు కొన్ని రోజుల పాటు సెలవులు ప్రకటిస్తూ, కొన్ని పాఠశాల భవనాలను పునరావాస కేంద్రాలుగా మరియు విరాళాల సేకరణ కేంద్రాలుగా ఉపయోగించనున్నట్లు పేర్కొంది.<ref name="WSLS"/> కారకాస్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ ([[Caracas Stock Exchange]]) మూసివేయబడింది మరియు ఆ ప్రాంగణాన్ని సహాయక చర్యల సమన్వయం కోసం కేటాయించారు.<ref name="f24">{{cite web |url=https://www.france24.com/en/americas/20260625-venezuela-powerful-earthquakes-caracas-building-collapse |title=Venezuela declares state of emergency after back-to-back earthquakes leave scores dead |work=[[France 24]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625002329/https://www.france24.com/en/americas/20260625-venezuela-powerful-earthquakes-caracas-building-collapse |url-status=live }}</ref> భూకంపం సంభవించిన వెంటనే డొమినికన్ రిపబ్లిక్ ([[Dominican Republic]]), ప్యూర్టో రికో ([[Puerto Rico]]), మరియు వర్జిన్ ఐలాండ్స్‌కు ([[Virgin Islands]]) సునామి హెచ్చరిక ([[tsunami advisory]]) జారీ చేయబడింది, అయితే ఆ తర్వాత దానిని ఉపసంహరించుకున్నారు.<ref name="ap"/><ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Strong earthquake rocks Venezuela capital |url=https://www.reuters.com/world/americas/earthquakes-shake-venezuela-capital-2026-06-24/ |access-date=24 June 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> == అంతర్జాతీయ స్పందనలు == === అంతర్జాతీయ సంస్థలు === * {{flag|European Union}}: యూరోపియన్ కమిషన్ ప్రెసిడెంట్ [[Ursula von der Leyen|ఉర్సులా వాన్ డెర్ లేయెన్]], వెనిజులాలో ప్రభావితమైన ప్రజలకు, ముఖ్యంగా బాధితులకు మరియు వారి కుటుంబాలకు తన సంఘీభావాన్ని ప్రకటించారు.<ref name="von der Leyen-X">{{Cite tweet |author=Ursula von der Leyen |author-link=Ursula von der Leyen |user=vonderleyen |number=2070038603321733496 |date=25 June 2026 |title=Expresamos nuestra solidaridad con todos los venezolanos tras los devastadores terremotos de anoche. }}</ref> యూరోపియన్ సంక్షోభ నిర్వహణ కమిషనర్ హడ్జా లహ్బీబ్, యూరోపియన్ యూనియన్ పరిస్థితిని నిరంతరం గమనిస్తోందని మరియు ఇయు నిధులతో నడిచే భాగస్వామ్య సంస్థలు ఇప్పటికే క్షేత్రస్థాయిలో సహాయాన్ని అందిస్తున్నాయని తెలిపారు. కోపర్నికస్ కార్యక్రమం ([[Copernicus Programme]]) ద్వారా ఉపగ్రహ సహాయాన్ని అందజేస్తున్నామని, కోరితే మరింత సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని ఆమె పేర్కొన్నారు.<ref name="DW-VENEZUELA">{{cite web |author1=Shakeel Sobhan |author2=Dmytro Hubenko |title=Buildings collapse after deadly earthquakes rock Venezuela |url=https://www.dw.com/en/buildings-collapse-after-deadly-earthquakes-rock-venezuela/live-77699720 |date=25 June 2026 |publisher=[[Deutsche Welle]] |access-date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|United Nations}}: అంతర్జాతీయ వలసల సంస్థ ([[International Organization for Migration]]) డైరెక్టర్ జనరల్ అమీ పోప్, వెనిజులాకు తక్షణ అంతర్జాతీయ సహాయం అవసరమని పిలుపునిచ్చారు మరియు ప్రభావిత జనాభా యొక్క అవసరాలను అంచనా వేయడానికి చర్యలు ప్రారంభించినట్లు ప్రకటించారు.<ref name="AJ-Venezuela earthquakes live">{{cite web |author1=Alma Milisic |author2=Umut Uras |title=Venezuela earthquakes live: At least 164 dead, 971 injured as toll rises |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/6/25/venezuela-earthquakes-live-two-powerful-quakes-shake-s-american-country |date=25 June 2026 |publisher=[[Al Jazeera English]] |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625011533/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/6/25/venezuela-earthquakes-live-two-powerful-quakes-shake-s-american-country |url-status=live }}</ref> === వివిధ దేశాలు === * {{flag|Argentina}}: అర్జెంటీనా ప్రెసిడెంట్ కార్యాలయం ఒక ప్రకటన విడుదల చేస్తూ: "అర్జెంటీనా రిపబ్లిక్ ఇక్కడి పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తోంది. అంతర్జాతీయ సంస్థల సమన్వయంతో అవసరమైన మానవతా సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది. మా ప్రభుత్వాల మధ్య ఉన్న రాజకీయ విభేదాలకు అతీతంగా, అధ్యక్షుడు జేవియర్ మైలీ ([[Javier Milei|జేవియర్ జి. మైలీ]]) వెనిజులా ప్రజలకు సంఘీభావంగా తన సహాయ హస్తాన్ని అందిస్తున్నారు" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/><ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title='Más allá de las diferencias': Argentina expresó su solidaridad con Venezuela tras los terremotos |url=https://www.clarin.com/politica/alla-diferencias-argentina-expreso-solidaridad-venezuela-terremotos_0_nEV10bAwvh.html |access-date=2026-06-25 |website=Clarín |language=es}}</ref> * {{flag|Azerbaijan}}: అజర్‌బైజాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ([[Ministry of Foreign Affairs (Azerbaijan)|విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ]]) ఈ విపత్తులో జరిగిన ప్రాణనష్టం మరియు ఆస్తి నష్టం పట్ల తీవ్ర సంతాపం వ్యక్తం చేసింది.<ref>{{Cite web |last=Pir |first=Nihat |date=2026-06-25 |title=Azerbaijan expresses condolences to Venezuela following powerful earthquakes |url=https://report.az/en/foreign-politics/azerbaijan-expresses-condolences-to-venezuela-following-powerful-earthquakes |access-date=2026-06-25 |website=Report.az |language=en}}</ref> * {{flag|Barbados}}: బార్బడోస్ ప్రధాన మంత్రి మియా మోట్లీ, వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్‌తో మాట్లాడి తన సంతాపాన్ని తెలియజేశారు మరియు సహాయం చేయడానికి బార్బడోస్ సిద్ధంగా ఉందని ప్రకటించారు.<ref name="Demerara Waves"/> * {{flag|Bolivia}}: మానవతా సహాయాన్ని అందించేందుకు ముందుకు వచ్చింది.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Brazil}}: బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు లుయిజ్ ఇనాసియో లులా దా సిల్వా ([[Luiz Inácio Lula da Silva|లులా దా సిల్వా]]) మాట్లాడుతూ, అక్కడి పరిస్థితిని అంచనా వేయడానికి తాము విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ మరియు కారకాస్‌లోని బ్రెజిల్ రాయబార కార్యాలయంతో మాట్లాడుతున్నట్లు తెలిపారు.<ref>{{cite web |last=Santos |first=Poliana |url=https://www.cnnbrasil.com.br/politica/lula-manifesta-apoio-a-venezuela-apos-terremotos/ |title=Lula manifesta apoio à Venezuela após terremotos |publisher=CNN Brasil |language=pt-br |date=24 June 2026 }}</ref> * {{flag|Canada}}: కెనడా ప్రధాని మార్క్ కార్నీ ఈ భూకంపాలను "వినాశకరమైనవి" గా అభివర్ణించారు మరియు కెనడా మానవతా సహాయాన్ని పంపుతుందని హామీ ఇచ్చారు.<ref>{{Cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/livestory/venezuela-earthquakes-deaths-survivors-recovery-aftermath-search-9.7248333 |title=Archived copy |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625141018/https://www.cbc.ca/news/world/livestory/venezuela-earthquakes-deaths-survivors-recovery-aftermath-search-9.7248333 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Chile}}: చిలీ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ప్రకటనలో, "చిలీ ప్రభుత్వం ఈ దారుణ విపత్తు పట్ల విచారం వ్యక్తం చేస్తోంది. అవసరమైతే మానవతా మరియు రెస్క్యూ సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/><ref name="Jimenez"/> మరుసటి రోజు, అధ్యక్షుడు జోస్ ఆంటోనియో కాస్ట్ భవన శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న వారిని రక్షించేందుకు ఫైర్ డిపార్ట్‌మెంట్‌కు చెందిన 37 మంది అర్బన్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ టీమ్ సభ్యులను చిలీ వైమానిక దళ ([[Chilean Air Force]]) విమానంలో పంపారు. రాబోయే రోజుల్లో మరో 10 మంది సిబ్బంది చేరనున్నారు.<ref>{{cite web |last1=Hansen |first1=Hans |title=Grupo de Búsqueda y Rescate de Bomberos viaja a Venezuela para ayudar a labores de socorro tras terremotos |url=https://infogate.cl/2026/06/grupo-de-b-squeda-y-rescate-de-bomberos-viaja-a-venezuela-para-ayudar-a-labores-de-socorro-tras-terremotos/ |website=infogate |access-date=26 June 2026 |language=es |date=25 June 2026}}</ref> * {{Flag|China}}: చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి గువో జియాకున్ మాట్లాడుతూ, చైనా సహాయాన్ని పంపడానికి సిద్ధంగా ఉందని, ప్రస్తుతానికి చైనా పౌరులెవరూ మరణించినట్లు నివేదికలు రాలేదని తెలిపారు.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Live: At least 32 people killed after back-to-back earthquakes rock Venezuela |url=https://www.abc.net.au/news/2026-06-25/earthquakes-hit-venezuelan-capital-caracas-high-casualties/106839738 |access-date=2026-06-25 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> * {{flag|Colombia}}: కొలంబియా జాతీయ రక్షణ మంత్రి పెడ్రో ఆర్నాల్ఫో సాంచెజ్ మానవతా సహాయాన్ని ప్రకటించారు. "సహజ విపత్తులలో సరిహద్దులు ఉండవు" అని ఆయన పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite web |last=Ospina |first=Dahana |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/06/25/colombia-ofrece-ayuda-a-venezuela-tras-devastador-sismo-de-75-en-los-desastres-naturales-no-existen-fronteras/ |title=Colombia ofrece ayuda a Venezuela tras devastador sismo de 7,5: "En los desastres naturales no existen fronteras" |language=es-CO |date=25 June 2026 |website=Infobae|access-date=2026-06-25}}</ref> * {{flag|Costa Rica}}: కోస్టారికా ప్రెసిడెన్సీ తన ప్రకటనలో: "భూకంపం తర్వాత దుఃఖంలో ఉన్న వెనిజులా ప్రజలను కోస్టారికా హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేసుకుంటోంది. మా సంఘీభావం ప్రతి బాధిత కుటుంబానికి మరియు ఈ రోజు ప్రాణాలను రక్షించడానికి శ్రమిస్తున్న వారందరికీ ఉంటుంది. మీరు ఒంటరిగా లేరు" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/> * {{flag|Croatia}}: క్రొయేషియా ప్రభుత్వం వెనిజులా ప్రజలకు తమ సంతాపాన్ని, సంఘీభావాన్ని తెలియజేసింది.<ref name="Index.hr"/> * {{flag|Cuba}}: క్యూబా విదేశాంగ మంత్రి బ్రూనో రోడ్రిగ్జ్ పsharedించారు: "భూకంపం కారణంగా జరిగిన ప్రాణనష్టం మరియు నష్టానికి వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు సోదర ప్రజలకు నా తీవ్ర సంతాపాన్ని తెలియజేస్తున్నాను. అక్కడ ఉన్న క్యూబా ఆరోగ్య కార్యకర్తలు పూర్తిగా సమీకరించబడ్డారు మరియు బాధితులకు వైద్య సేవలు అందిస్తున్నారు."<ref name="ctv"/> * {{flag|Czech Republic}}: చెక్ రిపబ్లిక్ విదేశాంగ మంత్రి పెటర్ మాసింకా తీవ్ర విచారం మరియు సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, అవసరమైన సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని తెలిపారు.<ref name="CZ-X"/> * {{flag|Dominican Republic}}: డొమినికన్ రిపబ్లిక్ అధ్యక్షుడు లూయిస్ అబినాడర్, తమ సైన్యం ప్రత్యేక "శోధన, రెస్క్యూ మరియు అత్యవసర స్పందన బృందాలను" సహాయం కోసం సిద్ధం చేసినట్లు తెలిపారు.<ref name="ctv"/> * {{flag|Ecuador}}: ఈక్వెడార్ అధ్యక్షుడు డేనియల్ నోబోవా అత్యవసర పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి తక్షణ మానవతా సహాయాన్ని పంపాలని ఆదేశించినట్లు తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> * {{flag|El Salvador}}: ఎల్ సాల్వడార్ అధ్యక్షుడు నయిబ్ బుకెలే 300 మంది రెస్క్యూ మరియు వైద్య సిబ్బందిని, అలాగే 50 టన్నుల సహాయక సామాగ్రిని పంపడానికి ముందుకు వచ్చారు.<ref>{{cite news |last1=Cerón |first1=José |title=El Salvador ofrece envío de 300 rescatistas y 50 toneladas de suministros a Venezuela tras fuertes sismos |url=https://www.infobae.com/el-salvador/2026/06/25/el-salvador-ofrece-envio-de-300-rescatistas-y-50-toneladas-de-ayuda-a-venezuela/ |work=Infobae |date=24 June 2026 |language=es}}</ref> * {{flag|France}}: ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయేల్ మాక్రాన్ శిథిలాలను తొలగించి రక్షించడంలో నిపుణులైన 85 మంది ఫ్రెంచ్ రెస్క్యూ సిబ్బందిని తక్షణమే పంపుతున్నట్లు ప్రకటించారు.<ref name="Europe1-FR"/> * {{flag|Germany}}: జర్మనీ రక్షణ మంత్రి బోరిస్ పిస్టోరియస్ సహాయం కోరిన వెంటనే అందుబాటులో ఉంచడానికి ఆరు జర్మన్ ఎయిర్‌బస్ A400M అట్లాస్ ([[Airbus A400M Atlas]]) రవాణా విమానాలను సిద్ధంగా ఉంచారు.<ref name="DW-VENEZUELA" /> * {{flag|Guyana}}: గయానా అధ్యక్షుడు ఇర్ఫాన్ అలీ తమ దేశ సామర్థ్యం మేరకు వెనిజులాకు సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Demerara Waves"/> * {{flag|Holy See}}: వాటికన్ సిటీకి చెందిన పోప్ లియో XIV వెనిజులాకు అత్యవసర విరాళంగా మొదటి విడతగా 100,000 యూరోలను మంజూరు చేశారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2026-06/pope-sends-aid-to-earthquake-struck-venezuela.html|title=Pope Leo sends aid to earthquake-struck Venezuela|date=25 June 2026|website=Vatican News|last=Blears|first=James|last2=Merlo|first2=Francesca}}</ref> * {{Flag|India}}: భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ X (ట్విట్టర్) లో సందేశాన్ని ఇస్తూ: "వెనిజులాలో సంభవించిన తీవ్రమైన భూకంపాల వల్ల జరిగిన వినాశనం నన్ను తీవ్రంగా కలచివేసింది. భారతదేశ ప్రజల తరపున, వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు ప్రజలకు, ముఖ్యంగా తమ ప్రియతములను కోల్పోయిన కుటుంబాలకు నా హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేస్తున్నాను. గాయపడిన వారు త్వరగా కోలుకోవాలని ప్రార్థిస్తున్నాము. ఈ కష్టసమయంలో భారతదేశం సాధ్యమైన అన్ని సహాయాలను అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది." అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite tweet |number=2069998132092649554 |user=narendramodi |title=Deeply saddened by the devastation caused by the severe earthquakes in Venezuela. On behalf of the people of India, I extend our heartfelt condolences to the Government and people of Venezuela, especially to the families who have lost their loved ones. We pray for the speedy recovery of those injured and stand in solidarity with all those affected during this difficult time. India stands ready to extend all possible assistance. |first=Narendra |last=Modi |date=2026-06-25 |access-date=2026-06-25}}</ref> * {{Flag|Iran}}: ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి ఎస్మాయిల్ బఘేయి వెనిజులా ప్రభుత్వానికి, ప్రజలకు ఇరాన్ సంఘీభావాన్ని తెలియజేశారు మరియు సహాయక చర్యల కోసం ఎలాంటి సహాయం చేయడానికైనా తమ దేశం సిద్ధంగా ఉందని ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=World offers solidarity and aid as Venezuela reels from quakes |url=https://english.alarabiya.net/News/world/2026/06/25/world-offers-solidarity-and-aid-as-venezuela-reels-from-quakes |access-date=2026-06-25 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> * {{flag|Israel}}: ఇజ్రాయెల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ శోధన మరియు రెస్క్యూ సహాయాన్ని అందించడానికి ముందుకు వచ్చింది.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Israel considers Venezuela aid mission following devastating twin earthquakes |url=https://www.ynetnews.com/article/hkgrkiqfml |access-date=2026-06-25 |work=Ynet |language=en|last=Eichner|first=Itamar|first2=Sharon|last2=Kidon|first2=Freid|first3=Shilo}}</ref> * {{flag|Italy}}: ఇటలీ ప్రధాని జార్జియా మెలోని వెనిజులా అధికారులకు మరియు ప్రజలకు సంఘీభావం తెలియజేశారు, మానవతా సహాయం మరియు సహాయక మార్గాలను తక్షణమే సక్రియం చేయడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని ధృవీకరించారు.<ref name="AA-IT"/> * {{flag|Malaysia}}: మలేషియా ప్రధాని అన్వర్ ఇబ్రహీం వెనిజులా ప్రజలకు సంతాపం తెలియజేస్తూ: "ప్రస్తుతం దుఃఖంలో ఉన్న ప్రతి కుటుంబానికి మరియు శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న తమ వారి సమాచారం కోసం ఎదురుచూస్తున్న వారికి నా సానుభూతి" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Malaysia sends condolences to Venezuela after deadly twin quakes |url=https://thesun.my/news/malaysia-news/malaysia-sends-condolences-to-venezuela-after-deadly-twin-quakes/ |access-date=2026-06-25 |website=The Sun |language=en-GB}}</ref> * {{flag|Mexico}}: మెక్సికో ప్రెసిడెంట్ క్లాడియా షీన్‌బామ్ X లో రాస్తూ, "అవసరమైన సహాయాన్ని సిద్ధం చేయమని నేను ఆదేశించాను. ప్రస్తుతానికి వారు నిపుణులైన రెస్క్యూ మరియు వైద్య సిబ్బంది రూపంలో మా మద్దతును కోరారు. మెక్సికో ఎల్లప్పుడూ సంఘీభావంగా ఉంటుంది" అని పేర్కొన్నారు.<ref name="ctv"/> * {{flag|Netherlands}}: నెదర్లాండ్స్ విదేశాంగ మంత్రి టామ్ బెరెండ్‌సెన్ వెనిజులా విదేశాంగ మంత్రి వైవన్ గిల్‌ను సంప్రదించి సహాయం చేయడానికి మరియు రికవరీ ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి నెదర్లాండ్స్ సిద్ధంగా ఉందని తెలిపారు.<ref name="ND-X-Berendsen"/> అభివృద్ధి సహకార మంత్రి స్జోర్డ్ స్జోర్డ్స్మా రెస్క్యూ కార్మికులు, శిక్షణ పొందిన కుక్కలు మరియు అవసరమైన పరికరాలతో కూడిన ఒక అర్బన్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ (USAR) బృందాన్ని మోహరించడానికి ప్రతిపాదించారు.<ref name="ND-X-Sjoerdsma"/> * {{flag|Pakistan}}: పాకిస్తాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ మాట్లాడుతూ, "వెనిజులాలో సంభవించిన భూకంపాల వల్ల జరిగిన వినాశనం మరియు ప్రాణనష్టం నన్ను తీవ్రంగా బాధించాయి" అని అన్నారు.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/6/25/world-reacts-as-devastating-venezuela-earthquakes-kill-at-least-32 |title=Archived copy |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625105150/https://www.aljazeera.com/news/2026/6/25/world-reacts-as-devastating-venezuela-earthquakes-kill-at-least-32 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Panama}}: మానవతా సహాయాన్ని అందించేందుకు ముందుకు వచ్చింది.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Peru}}: వెనిజులా ప్రజలకు తన సంఘీభావాన్ని ప్రకటించింది.<ref name="Jimenez"/> * {{flag|Philippines}}: ఫిలిప్పీన్స్ అధ్యక్షుడు బొంగ్‌బాంగ్ మార్కోస్ భూకంప బాధితులకు సానుభూతి తెలియజేస్తూ, ఈ కష్టసమయంలో ఫిలిప్పీన్స్ వెనిజులా ప్రజలతో కలిసి ఉంటుందని ఆకాంక్షించారు.<ref>{{Cite news |last=Cabato |first=Luisa |date=2026-06-25 |title=Marcos condoles with victims of Venezuela earthquakes |url=https://globalnation.inquirer.net/328734/marcos-condoles-with-victims-of-venezuela-earthquakes |access-date=2026-06-25 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |language=en}}</ref> * {{flag|Portugal}}: పోర్చుగల్ ప్రధాని లూయిస్ మోంటెనెగ్రో సంఘీభావం వ్యక్తం చేస్తూ, వెనిజులాకు అత్యవసర మరియు మానవతా సహాయాన్ని పంపడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Observador-PT"/> * {{flag|Qatar}}: ఖతార్ దేశం కూడా రెస్క్యూ సిబ్బందిని పంపినట్లు వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Russia}}: రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ తాత్కాలిక ప్రెసిడెంట్ డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్‌కు తన సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ: "మరణించిన వారి కుటుంబాలకు నా హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేయండి. ఈ ప్రకృతి వైపరీత్యం వల్ల ప్రభావితమైన వారందరూ త్వరగా కోలుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను... ఈ కష్ట సమయంలో స్నేహపూర్వక వెనిజులా ప్రజలకు మా మద్దతును తెలియజేస్తున్నాము" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Condolences to Acting President of Venezuela Delcy Rodriguez Gomez |url=http://en.kremlin.ru/events/president/news/80112 |access-date=2026-06-25 |website= |publisher=President of Russia |language=en |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625132800/http://en.kremlin.ru/events/president/news/80112 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}: విన్సెంటియన్ ప్రభుత్వం ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా వెనిజులాకు సంఘీభావం తెలిపింది, మరియు విదేశాంగ మంత్రి ఫిట్జ్‌గెరాల్డ్ బ్రాంబుల్ వెనిజులా ప్రభుత్వంతో సంప్రదింపులు జరుపుతున్నారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcsvg.com/2026/06/25/government-of-svg-expresses-solidarity-with-the-venezuelan-people-after-deadly-earthquakes/|title=Government of SVG expresses solidarity with the Venezuelan people after deadly earthquakes|first=Z.|last=Jack|date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|Saudi Arabia}}: సౌదీ అరేబియా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ బాధితుల కుటుంబాలకు, వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు ప్రజలకు తమ హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేసింది.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Saudi Arabia offers its condolences to victims of Venezuela earthquakes |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/06/25/saudi-arabia-offers-its-condolences-to-victims-of-venezuela-earthquakes |access-date=2026-06-25 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> * {{flag|Serbia}}: సెర్బియా అధ్యక్షుడు అలెక్సాండర్ వుచిక్ వెనిజులా ప్రజలకు సంఘీభావం ప్రకటించగా, విదేశాంగ మంత్రి మార్కో జురిచ్ తమ దేశం అవసరమైన ఎలాంటి సహాయాన్నైనా అందిస్తుందని తెలిపారు. * {{flag|Slovakia}}: స్లోవేకియా అధ్యక్షుడు పీటర్ పెల్లెగ్రిని మరియు ప్రధాన మంత్రి రాబర్ట్ ఫికో తమ సంతాపాన్ని మరియు సహాయం చేయడానికి సుముఖతను వ్యక్తం చేశారు.<ref name="SK-X"/><ref name="Davka.sk"/> * {{flag|South Korea}}: దక్షిణ కొరియా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ సంతాపాన్ని వ్యక్తంచేస్తూ, ప్రస్తుత పరిస్థితిని మరియు అందించాల్సిన సహాయాన్ని సమీక్షిస్తున్నట్లు తెలిపింది. కొరియన్ పౌరులకెవరికీ ఎలాంటి నష్టం జరగలేదని నివేదించింది.<ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/amp/foreignaffairs/20260625/korea-expresses-condolences-over-deadly-venezuela-quakes-no-korean-casualties-reported|title=Korea expresses condolences over deadly Venezuela quakes; no Korean casualties reported|work=The Korea Times|date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|Spain}}: స్పెయిన్ ప్రధాని పెడ్రో సాంచెజ్ "వెనిజులా ప్రజలకు పూర్తి మద్దతు" ప్రకటించారు,<ref name="ctv" /> మరియు సహాయం కోసం అక్కడి సైనిక అత్యవసర విభాగాన్ని ([[Military Emergencies Unit]]) పంపారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Última hora de los terremotos en Venezuela, en directo: el Gobierno confirma al menos 164 muertos y 971 heridos |url=https://cadenaser.com/nacional/2026/06/25/ultima-hora-en-directo-tras-los-dos-terremotos-que-han-sacudido-venezuela-cadena-ser/ |access-date=2026-06-25 |website=Cadena SER |language=es-ES}}</ref> * {{flag|Suriname}}: సూరినామ్ ప్రెసిడెంట్ జెన్నిఫర్ సిమన్స్ భూకంపం కలిగించిన వినాశనం పట్ల ఆందోళన మరియు సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, తమ దేశం సాధ్యమైనంత వరకు సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉందని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|website=Facebook |publisher=[[Facebook]] |author=Jennifer Simons |author-link=Jennifer Simons |date=25 June 2026 |title=Jennifer Simons – I have taken note with great concern of the devastation caused by the earthquakes |language=en-US |access-date=25 June 2026 |url=https://www.facebook.com/JenniferSimonsSuriname/posts/i-have-taken-note-with-great-concern-of-the-devastation-caused-by-the-earthquake/122201170352425497/}}</ref> * {{flag|Switzerland}}: స్విట్జర్లాండ్ అధ్యక్షుడు గై పార్మెలిన్ సంఘీభావాన్ని మరియు వెనిజులా కోరితే సహాయం అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Swiss-Info"/> ఆ తర్వాత స్విస్ ఫెడరల్ కౌన్సిల్ 80 మంది రెస్క్యూ కార్మికులతో కూడిన పెద్ద రెస్క్యూ టీమ్‌ను, కొన్ని టన్నుల రెస్క్యూ పరికరాలను పంపుతున్నట్లు ప్రకటించింది.<ref name="France-24-CH"/> స్విస్ రెస్క్యూ చైన్ ([[Rega (air rescue)|స్విస్ రెస్క్యూ చైన్]]) శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న భూకంప బాధితులను వెలికితీసేందుకు వెనిజులాకు పయనమవుతోంది.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Switzerland deploys rescue team to quake-hit Venezuela |url=https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-abroad-community/bern-calls-on-the-swiss-rescue-chain-to-help-venezuela/91649637 |access-date=2026-06-26|website=SWI swissinfo}}</ref> * {{flag|Syria}}: సిరియా అత్యవసర మరియు విపత్తు నిర్వహణ మంత్రి రేద్ అల్-సలేహ్ వెనిజులాకు తమ సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ, బాధితుల కుటుంబాలకు సానుభూతిని ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |date=25 June 2026 |title=Syrian emergency minister offers condolences to Venezuela after deadly earthquakes |url=https://sana.sy/en/syria/2325481/ |access-date=25 June 2026 |website=Syrian Arab News Agency}}</ref> * {{flag|Turkey}}: టర్కీ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ విపత్తులో జరిగిన ప్రాణనష్టం పట్ల తీవ్ర విచారం వ్యక్తం చేస్తూ, అవసరమైన అన్ని సహాయాలను అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు ప్రకటించింది.<ref name="AA-TR"/> * {{flag|United States}}: యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ ట్రూత్ సోషల్ ([[Truth Social]]) పోస్ట్‌లో: "వెనిజులా ప్రజలను తాకిన రెండు పెద్ద భూకంపాలు చాలా పెద్ద ఎత్తున సంభవించాయి మరియు వినాశకరమైన ప్రాణనష్టాన్ని కలిగించాయి... సహాయం చేయడానికి యునైటెడ్ స్టేట్స్ సిద్ధంగా ఉంది, ఇష్టపడుతోంది మరియు సమర్థవంతంగా ఉంది... మా ప్రభుత్వంలోని అన్ని ఏజెన్సీలను వేగంగా స్పందించడానికి సిద్ధంగా ఉండాలని నేను ఆదేశించాను" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |title=The two major earthquakes that just hit the great people of Venezuela are both massive in scale and have left a devastating number of deaths. The U.S.A. stands ready, willing, and able to help! I have instructed all agencies of our government to get ready to move quickly. We will be there for our new and great friends. Early reports are not good!!! President DJT |url=https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116808686040715251 |access-date=2026-06-25 |website=Truth Social |publisher=Donald Trump |language=en |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625081047/https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116808686040715251 |url-status=live }}</ref> విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో ([[Marco Rubio]]) కూడా X లో రాస్తూ, యునైటెడ్ స్టేట్స్ "వెంటనే శోధన మరియు రెస్క్యూ టీమ్‌లను, వైద్య వనరులను మరియు మానవతా సహాయాన్ని వెనిజులాకు మోహరిస్తోంది" అని పేర్కొన్నారు. ప్రెస్ బ్రిఫింగ్‌లో రూబియో మాట్లాడుతూ, ఫెమా (FEMA) రెస్క్యూ టీమ్‌లైన వర్జీనియా టాస్క్ ఫోర్స్ వన్ ([[Urban Search and Rescue Virginia Task Force 1|వర్జీనియా టాస్క్ ఫోర్స్ వన్]]) మరియు కాలిఫోర్నియా టాస్క్ ఫోర్స్ టు ([[Urban Search and Rescue California Task Force 2|కాలిఫోర్నియా టాస్క్ ఫోర్స్ టు]]) బృందాలను సహాయక చర్యల కోసం పంపినట్లు ధృవీకరించారు.<ref>{{Cite web |last=Domingo |first=Ida |date=2026-06-25 |title=Virginia rescue team deployed to Venezuela after deadly earthquakes, Rubio says |url=https://wjla.com/news/local/fairfax-county-search-and-rescue-venezuela-earthquake-disaster-response-marco-rubio-humanitarian-aid-response-first-responders-virginia-task-force-mission-recovery-relief-federal |access-date=2026-06-25 |website=WJLA |language=en}}</ref> విదేశాంగ సహాయ అండర్ సెక్రటరీ జెరెమీ పి. లెవిన్, వెనిజులాతో సమన్వయం చేసుకుంటూ సహాయాన్ని అందించడానికి విపత్తు సహాయక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> డిప్యూటీ సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ క్రిస్టోఫర్ లాండౌ వెనిజులా తాత్కాలిక ప్రభుత్వంతో కలిసి రెస్క్యూ టీమ్‌లు, వైద్య సంరక్షణ మరియు మానవతా వనరులను అందించడానికి యుఎస్ పనిచేస్తుందని పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite news |title=US says it is mobilizing assistance for Venezuela after earthquakes |url=https://www.straitstimes.com/world/us-says-it-is-mobilizing-assistance-for-venezuela-after-earthquakes |access-date=25 June 2026 |agency=Reuters |publisher=[[The Straits Times]] |date=25 Ju/ref> * {{flag|Uruguay}}: ఉరుగ్వే అధ్యక్షుడు యామందు ఓర్సి X లో రాస్తూ, "ఉరుగ్వే వెనిజులా అధికారులకు మరియు ప్రజలకు తన సంఘీభావాన్ని తెలియజేస్తోంది. మేము పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తున్నాము మరియు వెనిజులా ప్రభుత్వం అవసరమని భావించే దేనికైనా సహకరించడానికి మా సుముఖతను పునరుద్ఘాటిస్తున్నాము" అని పేర్కొన్నారు.<ref name="ctv"/> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[2026 లో భూకంపాల జాబితా]] * [[వెనిజులాలో భూకంపాల జాబితా]] == గమనికలు == {{గమనికల జాబితా}} == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} [[వర్గం:2026 భాకంపాలు]] [[వర్గం:వెనిజులాలో భూకంపాలు]] j7oovdkxgt4cw626n5lyx45y56vhj2f 4891091 4891089 2026-06-26T05:18:01Z యర్రా రామారావు 28161 [[Special:Contributions/యర్రా రామారావు|యర్రా రామారావు]] ([[User talk:యర్రా రామారావు|చర్చ]]) చేసిన మార్పులను [[User:ఉదయ్ కిరణ్|ఉదయ్ కిరణ్]] చివరి కూర్పు వరకు తిరగ్గొట్టారు. 4891084 wikitext text/x-wiki {{Short description|M7.2 మరియు M7.5 డబుల్ట్ భూకంపం}} {{Current disaster|event=earthquake|date=జూన్ 2026|time=recent}} {{Use dmy dates|date=జూన్ 2026}} {{Infobox earthquake | image = | caption = | map2 = {{Location map many | Venezuela | relief = yes | label1 = | lat = 10.453 | long = -68.514 | mark = Bullseye1.png | marksize = 50 | position = right | width = 260 | float = center |label2 = కారకాస్ |lat2 = 10.506 |long2 = -66.914 |mark2 = Red pog.svg |mark2size = 10 |position2 = right | caption = }} | local-date = 24 జూన్ 2026 | timestamp = 2026-06-24 22:04:33 | timestamp-A = 2026-06-24 22:05:11 | local-time = 18:04:33 [[Time in Venezuela|VET]] ([[UTC-4]]) | local-time-A = 18:05:11 VET (UTC-4) | magnitude = {{M|w|link=y|7.2}} | magnitude-A = {{M|w|link=y|7.5}} | affected = [[వెనిజులా]] | location = {{coord|10.435|N|68.472|W}} | intensity = {{MMI|IX}} | tsunami = | landslide = | fault = [[San Sebastián Fault|సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్]] | type = [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్]] | damage = | foreshocks = | aftershocks = 30 | anss-url = us6000t7zc | anss-url-A = us6000t7zp | depth = {{cvt|21.9|km|mi|0|abbr=on}} | depth-A = {{cvt|10|km|mi|0|abbr=on}} | casualties = 235 మంది మృతి, 4,300 మందికి గాయాలు, 40,000 మంది అదృశ్యం | isc-event = 645903460 | pga = | pgv = | duration = }} 2026 జూన్ 24న, రెండు భారీ స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపాలు వాయువ్య మరియు మధ్య [[వెనిజులా]] ప్రాంతాలను అతలాకుతలం చేశాయి. ఈ రెండు భూకంపాల భూకంప కేంద్రాలు (ఎపికేంటర్లు) యారకూయ్ (Yaracuy) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో నమోదయ్యాయి. మొదటి భూకంపం రెక్టార్ స్కేలుపై తీవ్రతతో స్థానిక సమయం సాయంత్రం 18:04 గంటలకు సంభవించింది; దీనిని ప్రాథమిక భూకంపం (ఫోర్‌షాక్)గా వర్గీకరించారు. ఇది సంభవించిన 39 సెకన్ల తర్వాత రెక్టార్ స్కేలుపై తీవ్రతతో ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) సంభవించింది. ఈ జంట భూకంపాల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత నష్టం వాటిల్లింది, ముఖ్యంగా లా గ్వైరా (La Guaira), రాజధాని నగరమైన కారకాస్ (Caracas) తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc|title=M 7.2 - Venezuela Foreshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp|title=M 7.5 - Venezuela Mainshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు మరియు 40,000 మందికి పైగా అదృశ్యమైనట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. United States Geological Survey (USGS) కు చెందిన 'ప్రాంప్ట్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ గ్లోబల్ ఎర్త్‌క్వేక్స్ ఫర్ రెస్పాన్స్' (PAGER) వ్యవస్థ అంచనా ప్రకారం, ఈ విపత్తులో మరణాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉందని, ఇది 1,00,000 వరకు చేరవచ్చని హెచ్చరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/pager|title=PAGER - M 7.5 - Venezuela|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ ప్రధాన భూకంపం వెనిజులా చరిత్రలో 1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపం తర్వాత సంభవించిన అతిపెద్ద భూకంపంగా నమోదైంది.<ref>{{Cite web|url=https://www.seismos.org.ve/historico|title=Historical Earthquakes in Venezuela|publisher=FUNVISIS|language=es|access-date=2026-06-26}}</ref> == టెక్టోనిక్ అమరిక (భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం) == [[File:CaribbeanPlate.png|thumb|left|వెనిజులా భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం - కరేబియన్ ప్లేట్, ఉత్తర ఆండీస్, మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య]] ఉత్తర వెనిజులా ప్రాంతం ఒకే ఒక భూగర్భ లోపం (ఫాల్ట్) వెంబడి కాకుండా, కరేబియన్ ప్లేట్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య ఉన్న ఒక విస్తృతమైన, ట్రాన్స్‌ప్రెషనల్ సరిహద్దు వలయంలో ఉంది. దీని ప్రధాన క్రియాశీలక నిర్మాణం బోకోనో–సాన్ సెబాస్టియన్–ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ (Boconó–San Sebastián–El Pilar). దీని కదలికలు తూర్పున లాస్ బాజోస్ ఫాల్ట్స్ ద్వారా మరియు ట్రినిడాడ్ సమీపంలోని వార్మ్ స్ప్రింగ్స్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్‌కు బదిలీ అవుతాయి.<ref name="Audemard06" /> ఇది ఒక కంప్రెషనల్ మరియు రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ వ్యవస్థ. ఇది వెనిజులా ఆండీస్ పర్వతాల నుండి ట్రినిడాడ్ వరకు {{cvt|1,300|km}} కంటే ఎక్కువ దూరం విస్తరించి ఉంది.<ref name="Schubert84">{{cite journal |last1=Schubert |first1=Carlos |title=Basin formation along the Bocono-Moron-El Pilar Fault System, Venezuela |journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth |date=1984 |volume=89 |issue=B7 |pages=5711–5718 |doi=10.1029/JB089iB07p05711 |bibcode=1984JGR....89.5711S }}</ref> ఇది కరేబియన్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య జరిగే కుడి-పక్క కదలికను (డెక్స్ట్రల్ మోషన్) ఏడాదికి సుమారు {{cvt|10|mm|in|abbr=on}} చొప్పున సర్దుబాటు చేస్తుంది.<ref name="Audemard06">{{cite journal |last1=Audemard M. |first1=Franck A. |last2=Singer P. |first2=André |last3=Soulas |first3=Jean-Pierre |display-authors=etal |title=Quaternary faults and stress regime of Venezuela |journal=Revista de la Asociación Geológica Argentina |date=2006 |volume=61 |issue=4 |pages=480–491 |url=https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |access-date=2026-06-25 |archive-date=14 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414212055/https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |url-status=live }}</ref> 2026 జూన్ 24 నాటి జంట భూకంపాలు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ సమీపంలోని ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వలయంలోనే సంభవించాయి. యు.ఎస్. జియోలాజికల్ సర్వే (USGS) ప్రకారం, తీవ్రత కలిగిన ఫోర్‌షాక్ యుమారే (Yumare) సమీపంలో, మరియు తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) యుమారే–మోరోన్ (Yumare–Morón) ప్రాంతంలో సంభవించాయి.<ref name="USGS-foreshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |title=M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000042/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |url-status=live }}</ref><ref name="USGS-mainshock-location">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |title=M 7.5 – 16 km SW of Morón, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624234354/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |url-status=live }}</ref> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ వెంబడి ఉన్న సంక్లిష్ట ప్లేట్ సరిహద్దు సమీపంలో ఈ ప్రధాన భూకంపం తక్కువ లోతులో సంభవించిన స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపంగా USGS పేర్కొంది.<ref name="USGS-mainshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |title=M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625191912/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |url-status=live }}</ref> ఇది ఉత్తర వెనిజులాలోని తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే రైట్-లాటరల్ లోపాల ప్రాంతీయ టెక్టోనిక్ అమరికకు అనుగుణంగా ఉంది.<ref name="Audemard06" /> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ ఎక్కువగా ఉత్తర-మధ్య వెనిజులా తీరానికి ఆవల, వెనిజులా తీర శ్రేణికి (Venezuelan Coastal Range) ఉత్తరంగా ఉంది. సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (Simón Bolívar International Airport) సమీపంలో భూమిపై ఉన్న దీని ఒక చిన్న భాగాన్ని బ్రూస్కాస్ ఫాల్ట్ (Bruscas Fault) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇంకా తూర్పున, సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్ కరియాకో పుల్-అపార్ట్ బేసిన్ (Cariaco Basin) ద్వారా వేరు చేయబడి ఉన్నాయి. తీరానికి ఆవల ఉన్న సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్, రేఖాంశాలు −66° నుండి −66° వరకు ఉన్న ప్లేట్ సరిహద్దు మొత్తం పొడవులో {{cvt|400|km}} మేర విస్తరించి ఉన్నాయి.<ref name="ColónA">{{cite journal | last1=Colón | first1=S. | last2=Audemard | first2=F.A. | last3=Beck | first3=C. | last4=Avila | first4=J. | last5=Padrón | first5=C. | last6=De Batist | first6=M. | last7=Paolini | first7=M. | last8=Leal | first8=A.F. | last9=Van Welden | first9=A. | title=The 1900 Mw 7.6 earthquake offshore north–central Venezuela: Is La Tortuga or San Sebastián the source fault? | journal=Marine and Petroleum Geology | publisher=Elsevier BV | volume=67 | year=2015 | issn=0264-8172 | doi=10.1016/j.marpetgeo.2015.06.005 | pages=498–511| bibcode=2015MarPG..67..498C }}</ref> ఉత్తర వెనిజులాలో సంభవించిన పలు పెద్ద చారిత్రక భూకంపాలతో ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వ్యవస్థకు సంబంధం ఉంది. ఇందులో 1641, 1766, 1812, 1900, మరియు 1967 నాటి భూకంపాలు ఉన్నాయి. 2015 లో జరిగిన ఒక సముద్ర సిస్మిక్ అధ్యయనం ప్రకారం, తీవ్రతతో సంభవించిన 1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపానికి తూర్పు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ లో ఏర్పడిన పగుళ్లే కారణమని తేలింది. 1900 నాటి భూకంప పగుళ్ల కేంద్రం మైకేటియా (Maiquetía) కు తూర్పున మరియు కరియాకో బేసిన్ యొక్క ఉత్తర అంచు వెంబడి, 1812 నాటి కారకాస్ మరియు 1853 నాటి ఎల్ పిలార్ భూకంపాల పగుళ్ల ప్రాంతాల మధ్య ఉండి ఉండవచ్చు.<ref name="ColónA" /> == భూకంపాలు == {{multiple image | header = M7.2 మరియు M7.5 భూకంపాలకు సంబంధించిన USGS షేక్‌మ్యాప్‌లు | width = 200px | image1 = M 7.2 - 24 km ENE of San Felipe, Venezuela.png | alt1 = | caption1 = | image2 = M 7.5 - 23 km SE of Yumare, Venezuela.png | alt2 = | caption2 = }} మొదటి భూకంపం UTC సమయం ప్రకారం 22:04 గంటలకు యుమారే ([[Yumare]]) కి తూర్పు-ఈశాన్య దిశగా {{cvt|20.3|km|mi}} లోతులో {{M|ww|7.2}} తీవ్రతతో సంభవించింది. ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే ఒక భూగర్భ లోపంపై ఏర్పడిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్ (కుడి-పక్క కదలిక) వల్ల సంభవించింది.<ref name="anss">{{cite anss|M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zc}}</ref> జి.ఎఫ్.జెడ్ హెల్మ్‌హోల్ట్జ్ సెంటర్ ఫర్ జియోసైన్సెస్ ([[GFZ Helmholtz Centre for Geosciences]]) ఈ ప్రాథమిక భూకంపాన్ని (ఫోర్‌షాక్) {{cvt|12|km}} లోతులో, {{M|w|7.3}} తీవ్రతతో నమోదు చేసింది.<ref name="gfz2026mhpf">{{cite web |title=gfz2026mhpf : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpf/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఆ తర్వాత ముప్పై ఎనిమిది (38) సెకన్ల వ్యవధిలోనే, ఈ ఫోర్‌షాక్‌కు సరిగ్గా తూర్పు దిశగా {{cvt|10|km}} లోతులో {{M|ww|7.5}} తీవ్రతతో మరో భారీ భూకంపం సంభవించింది. ఈ రెండు భూకంపాల కేంద్రాలు యారకూయ్ ([[Yaracuy]]) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Shukla |first=Piyush |date=June 25, 2026 |title=Twin earthquakes devastate Venezuela: Did the first quake trigger the second? Watch Video of the Venezuela earthquake that stunned seismologists — what does this rare double rupture reveal about the hidden dangers beneath northern Venezuela? - The Economic Times |url=https://m.economictimes.com/news/international/us/did-the-first-quake-trigger-the-second-watch-video-of-the-venezuela-earthquake-that-stunned-seismologists-what-does-this-rare-double-rupture-reveal-about-the-hidden-dangers-beneath-northern-venezuela/amp_articleshow/131995960.cms |access-date=2026-06-26 |website=m.economictimes.com}}</ref> ఈ భూకంపం తూర్పు-పడమర దిశగా ఉండే లోపంపై కుడి-పక్క కదలిక వల్ల గానీ, లేదా ఉత్తర-దక్షిణ దిశగా ఉండే లోపంపై ఎడమ-పక్క కదలిక వల్ల గానీ సంభవించి ఉండవచ్చు. ఇది సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ వెంబడి సంభవించి ఉంటుందని, దీని పగుళ్లు సుమారు {{convert|150 by 20|km|mi|abbr=off|adj=on}} పరిధికి పరిమితమై ఉండవచ్చని USGS పేర్కొంది.<ref name="anss2">{{cite anss|M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zp}}</ref> అయితే GFZ సంస్థ ఈ భూకంపాన్ని {{M|w|7.4}} తీవ్రతగా నివేదించింది మరియు దీని భూకంప కేంద్రాన్ని కారకాస్‌కు వాయువ్యంగా గుర్తించింది. GFZ యొక్క ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా ఉన్న లోపంపై జరిగిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా సూచించబడింది.<ref name="gfz2026mhpg">{{cite web |title=gfz2026mhpg : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpg/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> కారకాస్‌కు ఈశాన్యంగా 7.7 తీవ్రతతో సంభవించిన 1900 నాటి భూకంపం తర్వాత వెనిజులాలో నమోదైన అత్యంత పెద్ద భూకంపం ఇదే.<ref>{{cite news |title=Venezuela vivió el terremoto más potente desde el año 1900 |lang=es |trans-title=Venezuela experienced its most powerful earthquake since 1900 |url=https://www.dw.com/es/venezuela-vivi%C3%B3-el-terremoto-m%C3%A1s-potente-desde-el-a%C3%B1o-1900-seg%C3%BAn-el-usgs/a-77702282 |access-date=25 June 2026 |work=DW News |date=25 June 2026}}</ref> జియోస్కోప్ అబ్జర్వేటరీ ([[GEOSCOPE Observatory]]) మాత్రం కేవలం ఒకే ఒక {{M|w|7.8}} భూకంపం సంభవించినట్లు నివేదించింది, దీని భూకంప కేంద్రం ప్రాంతం USGS పేర్కొన్న భూకంప కేంద్రాలకు సమీపంలోనే ఉంది. ఈ సంస్థ అందించిన ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది {{cvt|12|km}} లోతులో ప్రారంభమైన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా తేలింది.<ref>{{cite web |title=NEAR COAST OF VENEZUELA 2026/06/24 22:04:32 UTC, Mw=7.8 |url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us6000t7zc |publisher=GEOSCOPE Observatory |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఈ రెండు భూకంపాలు సంభవించిన ప్రాంతానికి {{cvt|250|km}} పరిధిలో గత శతాబ్ద కాలంలో 6.0 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తీవ్రత కలిగిన ఏడు భూకంపాలు సంభవించాయి. సెప్టెంబర్ 2025లో, జూలియా మరియు లారా ప్రాంతాలలో సంభవించిన జంట భూకంపాల వల్ల (తీవ్రత 6.2 మరియు 6.3) ఒకరు మరణించారు, 110 మంది గాయపడ్డారు మరియు భారీ నష్టం వాటిల్లింది.<ref>[[2025 Zulia earthquakes]]</ref> సెప్టెంబర్ 2009లో సంభవించిన ఒక భూకంపం వల్ల మోరోన్ ([[Morón, Venezuela|Morón]]) లో 18 మంది గాయపడగా, భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{Interlanguage link|earthquake in September 2009|es|Terremoto de Venezuela de 2009}}</ref> 1989లో సంభవించిన 6.0 తీవ్రత కలిగిన భూకంపం వాలెన్సియా ([[Valencia, Venezuela|Valencia]]) లో స్వల్ప నష్టాన్ని కలిగించింది. అంతేకాకుండా, ఏప్రిల్ 1975లో మరింత పశ్చిమ దిశగా 6.1 తీవ్రతతో మరొక భూకంపం సంభవించింది.<ref name="anss2" /> ప్రధాన భూకంపం సంభవించిన రెండు గంటల వ్యవధిలోనే కారకాస్ ([[Caracas]]) నగరంలో ఆరు సార్లు భూప్రకంపనలు (ఆఫ్టర్ షాక్స్) చోటుచేసుకున్నాయి.<ref name=elpais/> మొత్తం 30 కంటే ఎక్కువ ఆఫ్టర్ షాక్స్ నమోదయ్యాయి,<ref>{{Cite news |date=25 June 2026 |title=Venezuelan leader says death toll has risen to at least 164 people |url=https://www.cnn.com/2026/06/24/weather/live-news/venezuela-earthquake-puerto-rico-tsunami?post-id=cmqtcoegj000o3b6t7ifu43s3 |access-date=25 June 2026 |publisher=[[CNN]]}}</ref> వీటిలో అత్యంత పెద్దది {{M|b}} 4.5 తీవ్రతతో నమోదైంది.<ref name="anss3">{{cite anss|M 4.5 – 13 km N of Caucagüito, Venezuela|2026|us6000t80d}}</ref> ఈ భూకంప ప్రకంపనలు బొగోటా ([[Bogotá]]), ఈశాన్య కొలంబియాతో పాటు ఉత్తర బ్రెజిల్ ప్రాంతాలైన మనౌస్ ([[Manaus]]), బెలెం ([[Belém]]), మరియు మకాపా ([[Macapá]]) లలో కూడా వ్యక్తమవడంతో ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించారు.<ref name="ap">{{cite web |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |title=Back-to-back powerful earthquakes slam Venezuela, collapsing buildings in the capital of Caracas |work=[[Associated Press News]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> అలాగే అరుబా ([[Aruba]]), బొనైర్, కురకావ్ ([[Curaçao]]), మరియు డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌లోని శాంటో డొమింగో ([[Santo Domingo]]) వంటి దేశాలలో కూడా ఈ ప్రకంపనలు స్పష్టంగా తెలిశాయి.<ref>{{Cite news|url=https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|title=Magnitude 7.0 Earthquake in the Caribbean Region, Effects Strongly Felt in Aruba Too|website=EA News Aruba|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=en|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625014216/https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://nu.cw/2026/06/24/zware-aardbeving-bij-venezuela-ook-voelbaar-op-curacao-en-bonaire/|title=Zware aardbeving bij Venezuela, ook voelbaar op Curaçao en Bonaire|website=NU.cw|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=nl|trans-title=Strong earthquake near Venezuela, also felt on Curaçao and Bonaire}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.diariolibre.com/actualidad/nacional/2026/06/24/sismo-en-venezuela-de-71-y-se-siente-en-republica-dominicana/3578420|title=Sismo de 7.1 se registra en Venezuela y se siente en República Dominicana|website=Diario Libre|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=es|trans-title=A 7.1 magnitude earthquake struck Venezuela and was felt in the Dominican Republic}}</ref> == ఆస్తి నష్టం మరియు ప్రాణనష్టం == [[File:Terremoto en La Pastora.webm|250px|thumb|[[Libertador Bolivarian Municipality|లిబర్టేడర్ బొలివేరియన్ మునిసిపాలిటీ]] లోని [[La Pastora Parish|లా పాస్టోరా పారిష్]] లో రెండవ భూకంపం సంభవించినప్పుడు, భవనాలు ఊగుతూ దెబ్బతినడాన్ని రికార్డ్ చేసిన సిసిటివి (CCTV) దృశ్యాలు]] భూకంపం సంభవించిన వెంటనే, వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ ([[Delcy Rodríguez]]), లా గ్వైరా ([[La Guaira]]) ప్రాంతాన్ని విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించారు.<ref name="eluniverso24a">{{cite news |title=32 muertos y La Guaira como zona de desastre, el balance de Delcy Rodríguez por terremotos en Venezuela |trans-title=32 dead and La Guaira declared a disaster zone: Delcy Rodríguez's assessment of the earthquakes in Venezuela |url=https://www.eluniverso.com/noticias/internacional/32-muertos-y-la-guaira-como-zona-de-desastre-el-balance-de-delcy-rodriguez-por-terremotos-en-venezuela-nota/ |access-date=25 June 2026 |work=El Universo |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు. ఈ మరణాల సంఖ్య ఆసుపత్రులలో నమోదైన గణాంకాల ప్రకారమేనని వెనిజులా ఆరోగ్య మంత్రి కార్లోస్ అల్వరాడో స్పష్టం చేశారు.<ref>{{cite news |work=Agencia EFE |title=El Gobierno de Venezuela eleva a unos 235 los muertos y a 4.300 los heridos por terremotos |trans-title=The Venezuelan government raises the death toll from the earthquakes to approximately 235 and the number of injured to 4,300 |url=https://rpp.pe/mundo/actualidad/el-gobierno-de-venezuela-eleva-a-unos-235-los-muertos-y-a-4-300-los-heridos-por-terremotos-noticia-1694786 |access-date=26 June 2026 |publisher=Radio Programas del Perú |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> అదృశ్యమైన వ్యక్తుల వివరాలను నమోదు చేసే ఒక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, దాదాపు 46,000 మందికి పైగా వ్యక్తుల సమాచారం తెలియాల్సి ఉంది, అయితే ఈ సంఖ్య ఇంకా అధికారికంగా ధృవీకరించబడలేదు.<ref name="ST26b" /> సమాచార వ్యవస్థలు పూర్తిగా దెబ్బతినడం మరియు వెనిజులాలో మీడియాపై ఉన్న ఆంక్షల (బ్లాకౌట్) కారణంగా ముఖ్యంగా సుదూర ప్రాంతాల నుండి ప్రాణనష్ట వివరాలు ఆలస్యంగా అందుతున్నాయి.<ref name=elpais/><ref name="BBC Live">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Powerful back-to-back earthquakes strike Venezuela, collapsing buildings in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref><ref name="BNO">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Major earthquake hits Venezuela; heavy damage reported |url=https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BNO News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625022314/https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |url-status=live }}</ref> జూన్ 24వ తేదీ వెనిజులాలో 1821 నాటి కారాబోబో యుద్ధాన్ని ([[Battle of Carabobo]]) స్మరించుకునే జాతీయ సెలవుదినం కావడంతో, భూకంపం సంభవించిన సమయంలో చాలా మంది ప్రజలు కార్యాలయాల్లో కాకుండా తమ ఇళ్లలోనే ఉన్నారు.<ref>{{cite news |title=Buildings collapse in Caracas after powerful earthquakes rock Venezuela |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |work=BBC News |date=25 June 2026 |archive-date=24 June 2026 |access-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> USGS PAGER సేవల అంచనా ప్రకారం, "భారీ ప్రాణనష్టం మరియు విస్తృతమైన ఆస్తి నష్టం సంభవించే అవకాశం ఉంది, ఈ విపత్తు చాలా తీవ్రమైనది".<ref name="CNA25a">{{cite news |title=Rescue work underway after quakes rock Venezuela, 'high casualties' likely |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |access-date=25 June 2026 |agency=Reuters |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625013925/https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |url-status=live }}</ref> ఈ వ్యవస్థ 7.5 తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 39% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,000,000 మంది మరణించడానికి 37% అవకాశం ఉందని లెక్కగట్టింది. అలాగే మరణాల సంఖ్య లక్ష దాటిపోవడానికి కూడా 11% అవకాశం ఉందని పేర్కొంది.<ref name="anss2" /> అంతకముందు వచ్చిన 7.2 తీవ్రత గల ఫోర్‌షాక్ వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 33% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,00,000 మంది మరణించడానికి 41% అవకాశం (లక్ష దాటడానికి 17% అవకాశం) ఉందని అంచనా వేసింది.<ref name="anss" />{{efn|ఈ రెండు అంచనాలు కేవలం విడివిడిగా ఒక భూకంపం కలిగించే నష్టాన్ని మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకున్నాయి. ఒక భూకంపం వల్ల జరిగిన నష్టం తదుపరి భూకంప నష్టాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందనే ఉమ్మడి ప్రభావాన్ని ఇవి లెక్కించలేదు.<ref>{{cite web |title=PAGER Scientific Background |url=https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |publisher=United States Geological Survey |access-date=25 June 2026 |archive-date=14 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260314172339/https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |url-status=live }}</ref>}} [[File:Dos edificios colapsaron en San Bernardino- sobrevivientes usaron luz para pedir auxilio.webm|thumb|[[Capital District (Venezuela)|దిస్త్రిటో కాపిటల్]] లోని [[San Bernardino Parish|సాన్ బెర్నార్డినో]] నుండి క్షేత్రస్థాయి వివరాలను అందిస్తున్న టెలిసూర్ ([[Telesur]]) వార్తా సంస్థ|left]] కారకాస్ నగరం అంతటా డజన్ల కొద్దీ భవనాలు కుప్పకూలినట్లు నివేదికలు వచ్చాయి.<ref name=elpais/><ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Magnitude 7.1 earthquake rocks Venezuela as buildings shake in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> నగరంలో లాస్ పాలోస్ గ్రాండేస్ ([[Los Palos Grandes]]) మరియు అల్టామిరా ([[Altamira, Caracas|Altamira]]) మునిసిపాలిటీలు అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్నాయని అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి డియోస్డాడో కాబెల్లో ([[Diosdado Cabello]]) తెలిపారు.<ref name="Buschschlüter1" /> అల్టామిరాలో కనీసం మూడు భవనాలు పూర్తిగా నేలమట్టం కాగా,<ref name="PhillipsGuardian1" /> అందులో ఒక 22 అంతస్తుల బహుళ అంతస్తుల భవనం కూడా ఉంది.<ref name="CNA24b">{{cite news |title=Venezuela twin quakes kill at least 32, injure more than 700 |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-kill-injure-people-6208561 |access-date=25 June 2026 |work=Agence France-Presse |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026}}</ref> ఆగ్నేయ కారకాస్‌లోని ఒక ప్రాంతంలో ఉన్న దాదాపు అన్ని ఎత్తైన భవనాలు తీవ్రంగా దెబ్బతినడం లేదా పూర్తిగా కూలిపోవడం జరిగాయి.<ref name="elpais">{{cite news|url=https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|title=El terremoto en Venezuela, en vivo – Decenas de edificios derrumbados in Caracas|date=June 24, 2026|access-date=June 25, 2026|newspaper=El País|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000625/https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|url-status=live|language=es-ES}}</ref> తూర్పు కారకాస్ మునిసిపాలిటీ అయిన చాకావో ([[Chacao Municipality|Chacao]]) మేయర్ గుస్తావో దుక్యూ, తమ పరిధిలో మరణాలు సంభవించాయని మరియు కనీసం 16 మంది గాయపడ్డారని ధృవీకరించారు.<ref name="DW24a">{{cite news |title=Alcalde de municipio caraqueño admite fallecidos tras terremotos, sin precisar cifra |trans-title=Mayor of Caracas municipality admits deaths after earthquakes, without specifying number |url=https://p.dw.com/p/5G1HY |access-date=25 June 2026 |work=DW News |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ మునిసిపాలిటీలో రెండు పెద్ద భవనాలు కూలిపోవడంతో చాలా మంది శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారు.<ref name="AP Photos">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Twin earthquakes strike Venezuela, in photos |url=https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |access-date=24 June 2026 |publisher=[[Associated Press]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625012716/https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |url-status=live }}</ref> బరుటా మునిసిపాలిటీలో ([[Baruta Municipality]]) రెండు నిర్మాణాలు కూలిపోవడంతో కనీసం ముగ్గురు మరణించారు. పింటో సాలినాస్‌లో ఒక భవనం కూలిన ఘటనలో ఇద్దరు మరణించారు.<ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Venezuela Live Updates: 2 Major Earthquakes Hit Country's Center |url=https://www.nytimes.com/live/2026/06/24/world/venezuela-earthquake |access-date=24 June 2026 |work=[[The New York Times]]}}</ref> ఫ్రెంచ్ దౌత్య కార్యాలయం (ఫ్రెంచ్ ఎంబసీ) మరియు వెనిజులా రెడ్‌క్రాస్ ప్రధాన కార్యాలయ భవనాలు కూడా ఈ భూకంపం ధాటికి తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.<ref name="f24"/> ట్రుజిల్లో ([[Trujillo (state)|Trujillo]]), కారాబోబో, అరాగువా, మిరాండా ([[Miranda (state)|Miranda]]), మరియు లా గ్వైరా రాష్ట్రాలలో కూడా అనేక భవనాలు కుప్పకూలాయి.<ref name=elpais/> కారకాస్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న లా గ్వైరా రాష్ట్రం అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్న ప్రాంతాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఇక్కడ 100 కంటే ఎక్కువ భవనాలు నేలమట్టమయ్యాయి.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Venezuela earthquakes death toll rises to 188 as rescuers search rubble for survivors |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=2026-06-25 |work=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref> రాజధానికి సేవలు అందించే ప్రధాన విమానాశ్రయం అయిన సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ([[Simón Bolívar International Airport (Venezuela)|Simón Bolívar International Airport]]) తీవ్రంగా దెబ్బతింది.<ref name="CNA25a" /> దీంతో అక్కడికి వచ్చే, మరియు అక్కడి నుండి వెళ్లే అన్ని విమాన సర్వీసులను రద్దు చేశారు.<ref name=elpais /> సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసిన చిత్రాలలో డజన్ల కొద్దీ భవనాలు పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా కూలిపోయినట్లు కనిపించాయి. నిలిచి ఉన్న భవనాల గోడలు పగుళ్లు ఇచ్చి, స్తంభాలు ముక్కలయ్యాయి. నగరంలో టెలికమ్యూనికేషన్ సేవలు పూర్తిగా నిలిచిపోయాయి.<ref name="diariolasamericas24a">{{cite news |title=La Guaira, entre edificios destruidos, heridos y pánico por los desaparecidos |trans-title= La Guaira, amidst destroyed buildings, injuries, and panic over the missing |url=https://www.diariolimericas.com/america-latina/la-guaira-afectada-el-colpaso-total-o-parcial-varios-edificios-terremoto-n5397763 |access-date=25 June 2026 |work=Diario las Américas |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> అర్జెంటీనా ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు లూకాస్ ట్రెజో ([[Lucas Trejo]]), లా గ్వైరాలోని ప్లాయా గ్రాండే ప్రాంతంలో తాము నివసిస్తున్న భవనం భూకంపానికి గురికావడంతో తన కుటుంబ సభ్యులు అదృశ్యమయ్యారని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.<ref>{{Cite tweet |number=2069998373071909054 |user=jairspineda |title=Attention: Lucas Trejo, player of @MaritimoLG, reports that his family is missing, in the Playa Grande area, in La Guaira. The building where they live was one of those affected by the earthquake |date=25 June 2026 |access-date=25 June 2026}}</ref> భూకంప కేంద్రానికి సమీపంలో ఉన్న జువాన్ జోస్ మోరా ([[Juan José Mora Municipality]]), ప్యూర్టో కాబెల్లో, మరియు సాన్ డియాగో మునిసిపాలిటీలలో కలిపి 13 మరణాలు సంభవించాయి. కారాబోబో గవర్నర్ రాఫెల్ లకావా మాట్లాడుతూ, భవనాలు కూలిపోవడం వల్ల తొమ్మిది మరణాలు సంభవించగా, మిగిలినవి ఇతర పరోక్ష కారణాల వల్ల జరిగాయని తెలిపారు. ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని అడాల్ఫో ప్రిన్స్ లారా మరియు డాక్టర్ మోలినా సియెర్రా సోషల్ సెక్యూరిటీ ఆసుపత్రులలో కనీసం 40 మంది క్షతగాత్రులకు చికిత్స అందిస్తున్నారు. మోరోన్ మరియు ఉరామా పారిష్‌లలో 25 కంటే ఎక్కువ ఇళ్లు పూర్తిగా ధ్వంసమవగా, ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని కొన్ని ప్రభుత్వ భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{cite news |title=Terremotos dejaron saldo de 13 fallecidos entre Juan José Mora, Puerto Cabello y San Diego |trans-title=Earthquakes left 13 dead in Juan José Mora, Puerto Cabello and San Diego |url=https://www.notitarde.com.ve/carabobo/102924/terremotos-dejaron-saldo-mortal-de-13-fallecidos-entre-juan-jose-mora-puerto-cabello-y-san-diego |access-date=26 June 2026 |work=[[Notitarde]] |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> ఫాల్కన్ ([[Falcón]]) రాష్ట్ర గవర్నర్ విక్టర్ క్లార్క్, తమ ప్రాంతంలో 32 మందికి గాయాలయ్యాయని, 15 మంది కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారని తెలిపారు.<ref name="Cano25a">{{cite news |last1=Cano |first1=Regina Garcia |last2=Arraez |first2=Juan Pablo |title=Back-to-back powerful earthquakes hit Venezuela, causing widespread damage |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |access-date=25 June 2026 |work=Associated Press |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> వెనిజులాలో విడివిడిగా సంభవించిన భవనాల కూలిపోవడం వల్ల తమ దేశ పౌరులు ఇద్దరు మరణించారని బ్రెజిల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ధృవీకరించింది.<ref>{{cite news |last1=Amâncio |first1=Túlio |last2=Cunha |first2=Marcela |last3=Matoso |first3=Filipe |last4=Ferreira |first4=Afonso |title=Itamaraty confirma morte de dois brasileiros após terremotos na Venezuela |trans-title=Itamaraty confirms the death of two Brazilians after earthquakes in Venezuela |url=https://g1.globo.com/politica/noticia/2026/06/25/itamaraty-confirma-morte-de-dois-brasileiros-apos-terremotos-na-venezuela.ghtml |access-date=25 June 2026 |work=G1 |lang=pt |date=25 June 2026}}</ref> స్పెయిన్ ప్రభుత్వం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఈ భూకంపాల వల్ల తమ పౌరులు ఇద్దరు మరణించగా, మరో 80 మంది అదృశ్యమయ్యారు.<ref>{{cite news |title=España confirma dos muertos y 80 desaparecidos tras los terremotos de Venezuela |trans-title=Spain confirms two dead and 80 missing after the Venezuela earthquakes |url=https://monitoreamos.com/mundo/espana-confirma-dos-muertos-y-80-desaparecidos-tras-los-terremotos-de-venezuela |access-date=26 June 2026 |work=Agencia EFE |publisher=Monitoreamos |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> == శోధన మరియు సహాయక చర్యలు == కారకాస్ నగరంలో, రెస్క్యూ సిబ్బంది మరియు స్వచ్ఛంద సేవకులు కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న ప్రాణాలతో ఉన్నవారి కోసం శోధించడం ప్రారంభించారు.<ref name="PhillipsGuardian1">{{cite news |last1=Phillips |first1=Tom |last2=Montilla |first2=Camille Rodríguez |title=Venezuela earthquake: powerful back-to-back quakes collapse buildings in capital Caracas |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jun/25/earthquake-venezuela-caracas-tremors-aftershocks |access-date=25 June 2026 |work=[[The Guardian]] |date=25 June 2026}}</ref> క్షతగాత్రులకు తక్షణ వైద్య సేవలు అందించడం కోసం కారకాస్‌లోని హాస్పిటల్ డి క్లినికాస్ సిబ్బందిని "రాత్రి షిఫ్టులో అదనంగా విధులు నిర్వహించాలని" యాజమాన్యం కోరింది.<ref name="ST24b" /> శిథిలాలను తొలగించి, వాటి కింద ఉన్నవారిని వెలికితీసే పనులు ఇంకా పూర్తి కానందున, మరణాల సంఖ్య మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ ([[Delcy Rodríguez]]) హెచ్చరించారు. ముఖ్యంగా విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించబడిన లా గ్వైరా ([[La Guaira (state)|లా గ్వైరా]]) రాష్ట్రం నుండి సంభవించిన మరణాల వివరాలు ఇంకా పూర్తిగా ధృవీకరించబడలేదని లేదా అధికారిక సంఖ్యకు జోడించబడలేదని ఆమె ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-24 |title=Venezuela earthquakes: Thousands feared dead, hundreds trapped as rescue efforts intensify |url=https://www.newsweek.com/earthquake-venezuela-montalban-7-1-caracas-12117211 |access-date=2026-06-26 |website=Newsweek |language=en}}</ref> లా గ్వైరా ప్రాంత నివాసితులు స్వచ్ఛందంగా స్పందించి, కూలిపోయిన అపార్ట్‌మెంట్ భవనాల నుండి తమ పొరుగువారిని రక్షించడానికి స్వంతంగా సహాయక చర్యలు ప్రారంభించారు. భూకంపం సంభవించి దాదాపు 24 గంటలు గడుస్తున్నప్పటికీ, నగరంలో భారీ యంత్రాలు, పరికరాల కొరత ఉండటం మరియు ప్రభుత్వ సహాయం పరిమితంగా అందడంతో వారు శిథిలాలను తొలగించడానికి తమ చేతులను మాత్రమే ఉపయోగించాల్సి వచ్చింది. గాయపడిన వారి సంఖ్య విపరీతంగా పెరగడంతో జోస్ మరియా వర్గాస్ ఆసుపత్రి పూర్తిగా నిండిపోయింది, దీనివల్ల కొంతమంది బాధితులకు ఆసుపత్రి వెలుపల బహిరంగ ప్రదేశాల్లోనే చికిత్స అందించాల్సి వచ్చింది. నగర క్రీడా మైదానం (స్టేడియం) వెలుపల సైనిక సరఫరా కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసి అవసరమైన సహాయాన్ని అందిస్తున్నారు. అత్యవసర శస్త్రచికిత్సలు నిర్వహించే సామర్థ్యంతో కూడిన ఫీల్డ్ హాస్పిటల్స్ (తాత్కాలిక ఆసుపత్రులు) రంగంలోకి దించుతామని వెనిజులా సాయుధ దళాలు ([[Venezuelan armed forces|వెనిజులా సాయుధ దళాలు]]) తెలిపాయి.<ref name="ST26a">{{cite news |title=On the streets and in hospitals, Venezuelans scramble to save lives after quake |url=https://www.straitstimes.com/world/on-the-streets-and-in-hospitals-venezuelans-scramble-to-save-lives-after-quake?ref=inline-article |access-date=26 June 2026 |work=Reuters |date=26 June 2026}}</ref> ప్రారంభ సహాయక చర్యల్లో పాలుపంచుకోవడానికి చాలా మంది నివాసితులు కారకాస్ నుండి లా గ్వైరాకు కారకాస్-లా గ్వైరా హైవే ([[Caracas-La Guaira highway]]) గుండా స్వంతంగా అవసరమైన వస్తు సామాగ్రిని చేరవేస్తున్నారు. మోరోన్ వంటి ప్రభావిత ప్రాంతాల్లోని ఇతర ఆసుపత్రులు కూడా గాయపడిన వారితో నిండిపోయాయి లేదా వైద్య సామాగ్రి కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయి.<ref name="ST26b">{{cite news |title=Venezuela races to rescue hundreds trapped in rubble after major twin earthquakes |url=https://www.straitstimes.com/world/venezuela-races-to-rescue-hundreds-trapped-in-rubble-after-major-twin-earthquakes |access-date=26 June 2026 |work=Reuters |publisher=The Straits Times |date=26 June 2026}}</ref> == ప్రభుత్వ స్పందన == [[File:Presidenta (E) Delcy Rodríguez se pronuncia sobre los Terremotos.webm|thumb|భూకంపాల గురించి మాట్లాడుతున్న తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు [[Delcy Rodríguez|డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్]]]] వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితిని ([[state of emergency]]) ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |title=Se Activa Estado de Emergencia en Venezuela tras Doble Terremoto Hoy: Delcy Rodríguez |lang=es |trans-title=State of Emergency Activated in Venezuela After Double Earthquake Today: Delcy Rodríguez |url=https://www.nmas.com.mx/internacional/cuantos-muertos-heridos-hay-terremoto-venezuela-hoy-24-de-junio-2026-mensaje-delcy-rodriguez/ |access-date=25 June 2026 |work=N+ |date=25 June 2026}}</ref> అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి డియోస్డాడో కాబెల్లో ([[Diosdado Cabello]]) మాట్లాడుతూ, "అనేక" రాష్ట్రాలు ఈ భూకంపం వల్ల ప్రభావితమయ్యాయని తెలిపారు.<ref name="Buschschlüter1">{{cite news |last1=Buschschlüter |first1=Vanessa |title=Several Venezuelan states affected, interior minister says |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref> కారకాస్‌లో కూలిపోయిన భవనాలలో గ్యాస్ లీకేజీ వల్ల పేలుళ్లు సంభవించకుండా ఉండేందుకు గ్యాస్ సరఫరాను నిలిపివేయాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.<ref>{{cite web | title=Séisme au Venezuela: Des immeubles effondrés à Caracas | url=https://www.radiolac.ch/actualite/international/seisme-au-venezuela-des-immeubles-effondres-a-caracas/ }}</ref> కారకాస్ మెట్రో ([[Caracas Metro]]) సేవలను తాత్కాలికంగా నిలిపివేశారు మరియు రాబోయే కొన్ని రోజుల పాటు పాఠశాలలు మూసివేయబడతాయని ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |title=Delcy Rodríguez declaró el estado de emergencia en Venezuela tras los dos terremotos que sacudieron al país |url=https://www.infobae.com/venezuela/2026/06/25/delcy-rodriguez-informara-sobre-la-situacion-en-venezuela-tras-los-dos-terremotos-que-sacudieron-el-pais/ |work=[[Infobae]] |date=24 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625021926/https://www.infobae.com/venezuela/2026/06/25/delcy-rodriguez-informara-sobre-la-situacion-en-venezuela-tras-los-dos-terremotos-que-sacudieron-el-pais/ |url-status=live }}</ref> శోధన మరియు సహాయక చర్యల కోసం బహుళ పక్ష అంతర్జాతీయ సంస్థల నుండి నిధుల సహాయాన్ని కోరనున్నట్లు రోడ్రిగ్జ్ తెలిపారు.<ref name="ST24b">{{cite news |title=Rescue work under way after quakes rock Venezuela, 'high casualties' likely |url=https://www.straitstimes.com/world/strong-earthquake-rocks-venezuela-colombia |date=25 June 2026 |agency=Reuters |access-date=25 June 2026 |publisher=The Straits Times}}</ref> అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి ([[International Monetary Fund]]) నుండి 200 మిలియన్ యుఎస్ డాలర్ల నిధులను పొందే ప్రక్రియను రోడ్రిగ్జ్ ప్రారంభించారు.<ref>{{cite news |lang=es |title=Un doble terremoto sacude el norte de Venezuela y deja al menos 164 muertos y casi un millar of heridos |trans-title=A double earthquake shakes northern Venezuela, leaving at least 164 dead and nearly a thousand injured |url=https://www.elboletin.com/un-doble-terremoto-sacude-el-norte-de-venezuela-y-deja-al-menos-164-muertos-y-casi-un-millar-de-heridos/?__cf_chl_rt_tk=wgfXWP1BA8o_k_0IDoVQUpuMpMEGp98wd8ie2sOejhM-1782384011-1.0.1.1-vAnpnXuu.Yo0pmxgs7L1m.8OutXALVRUdVxSTEW.6A0 |access-date=25 June 2026 |work=El Boletín |date=25 June 2026}}</ref> విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ([[Ministry of Education (Venezuela)|విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ]]) పాఠశాలలకు కొన్ని రోజుల పాటు సెలవులు ప్రకటిస్తూ, కొన్ని పాఠశాల భవనాలను పునరావాస కేంద్రాలుగా మరియు విరాళాల సేకరణ కేంద్రాలుగా ఉపయోగించనున్నట్లు పేర్కొంది.<ref name="WSLS"/> కారకాస్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ ([[Caracas Stock Exchange]]) మూసివేయబడింది మరియు ఆ ప్రాంగణాన్ని సహాయక చర్యల సమన్వయం కోసం కేటాయించారు.<ref name="f24">{{cite web |url=https://www.france24.com/en/americas/20260625-venezuela-powerful-earthquakes-caracas-building-collapse |title=Venezuela declares state of emergency after back-to-back earthquakes leave scores dead |work=[[France 24]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625002329/https://www.france24.com/en/americas/20260625-venezuela-powerful-earthquakes-caracas-building-collapse |url-status=live }}</ref> భూకంపం సంభవించిన వెంటనే డొమినికన్ రిపబ్లిక్ ([[Dominican Republic]]), ప్యూర్టో రికో ([[Puerto Rico]]), మరియు వర్జిన్ ఐలాండ్స్‌కు ([[Virgin Islands]]) సునామి హెచ్చరిక ([[tsunami advisory]]) జారీ చేయబడింది, అయితే ఆ తర్వాత దానిని ఉపసంహరించుకున్నారు.<ref name="ap"/><ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Strong earthquake rocks Venezuela capital |url=https://www.reuters.com/world/americas/earthquakes-shake-venezuela-capital-2026-06-24/ |access-date=24 June 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> == అంతర్జాతీయ స్పందనలు == === అంతర్జాతీయ సంస్థలు === * {{flag|European Union}}: యూరోపియన్ కమిషన్ ప్రెసిడెంట్ [[Ursula von der Leyen|ఉర్సులా వాన్ డెర్ లేయెన్]], వెనిజులాలో ప్రభావితమైన ప్రజలకు, ముఖ్యంగా బాధితులకు మరియు వారి కుటుంబాలకు తన సంఘీభావాన్ని ప్రకటించారు.<ref name="von der Leyen-X">{{Cite tweet |author=Ursula von der Leyen |author-link=Ursula von der Leyen |user=vonderleyen |number=2070038603321733496 |date=25 June 2026 |title=Expresamos nuestra solidaridad con todos los venezolanos tras los devastadores terremotos de anoche. }}</ref> యూరోపియన్ సంక్షోభ నిర్వహణ కమిషనర్ హడ్జా లహ్బీబ్, యూరోపియన్ యూనియన్ పరిస్థితిని నిరంతరం గమనిస్తోందని మరియు ఇయు నిధులతో నడిచే భాగస్వామ్య సంస్థలు ఇప్పటికే క్షేత్రస్థాయిలో సహాయాన్ని అందిస్తున్నాయని తెలిపారు. కోపర్నికస్ కార్యక్రమం ([[Copernicus Programme]]) ద్వారా ఉపగ్రహ సహాయాన్ని అందజేస్తున్నామని, కోరితే మరింత సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని ఆమె పేర్కొన్నారు.<ref name="DW-VENEZUELA">{{cite web |author1=Shakeel Sobhan |author2=Dmytro Hubenko |title=Buildings collapse after deadly earthquakes rock Venezuela |url=https://www.dw.com/en/buildings-collapse-after-deadly-earthquakes-rock-venezuela/live-77699720 |date=25 June 2026 |publisher=[[Deutsche Welle]] |access-date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|United Nations}}: అంతర్జాతీయ వలసల సంస్థ ([[International Organization for Migration]]) డైరెక్టర్ జనరల్ అమీ పోప్, వెనిజులాకు తక్షణ అంతర్జాతీయ సహాయం అవసరమని పిలుపునిచ్చారు మరియు ప్రభావిత జనాభా యొక్క అవసరాలను అంచనా వేయడానికి చర్యలు ప్రారంభించినట్లు ప్రకటించారు.<ref name="AJ-Venezuela earthquakes live">{{cite web |author1=Alma Milisic |author2=Umut Uras |title=Venezuela earthquakes live: At least 164 dead, 971 injured as toll rises |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/6/25/venezuela-earthquakes-live-two-powerful-quakes-shake-s-american-country |date=25 June 2026 |publisher=[[Al Jazeera English]] |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625011533/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/6/25/venezuela-earthquakes-live-two-powerful-quakes-shake-s-american-country |url-status=live }}</ref> === వివిధ దేశాలు === * {{flag|Argentina}}: అర్జెంటీనా ప్రెసిడెంట్ కార్యాలయం ఒక ప్రకటన విడుదల చేస్తూ: "అర్జెంటీనా రిపబ్లిక్ ఇక్కడి పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తోంది. అంతర్జాతీయ సంస్థల సమన్వయంతో అవసరమైన మానవతా సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది. మా ప్రభుత్వాల మధ్య ఉన్న రాజకీయ విభేదాలకు అతీతంగా, అధ్యక్షుడు జేవియర్ మైలీ ([[Javier Milei|జేవియర్ జి. మైలీ]]) వెనిజులా ప్రజలకు సంఘీభావంగా తన సహాయ హస్తాన్ని అందిస్తున్నారు" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/><ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title='Más allá de las diferencias': Argentina expresó su solidaridad con Venezuela tras los terremotos |url=https://www.clarin.com/politica/alla-diferencias-argentina-expreso-solidaridad-venezuela-terremotos_0_nEV10bAwvh.html |access-date=2026-06-25 |website=Clarín |language=es}}</ref> * {{flag|Azerbaijan}}: అజర్‌బైజాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ([[Ministry of Foreign Affairs (Azerbaijan)|విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ]]) ఈ విపత్తులో జరిగిన ప్రాణనష్టం మరియు ఆస్తి నష్టం పట్ల తీవ్ర సంతాపం వ్యక్తం చేసింది.<ref>{{Cite web |last=Pir |first=Nihat |date=2026-06-25 |title=Azerbaijan expresses condolences to Venezuela following powerful earthquakes |url=https://report.az/en/foreign-politics/azerbaijan-expresses-condolences-to-venezuela-following-powerful-earthquakes |access-date=2026-06-25 |website=Report.az |language=en}}</ref> * {{flag|Barbados}}: బార్బడోస్ ప్రధాన మంత్రి మియా మోట్లీ, వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్‌తో మాట్లాడి తన సంతాపాన్ని తెలియజేశారు మరియు సహాయం చేయడానికి బార్బడోస్ సిద్ధంగా ఉందని ప్రకటించారు.<ref name="Demerara Waves"/> * {{flag|Bolivia}}: మానవతా సహాయాన్ని అందించేందుకు ముందుకు వచ్చింది.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Brazil}}: బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు లుయిజ్ ఇనాసియో లులా దా సిల్వా ([[Luiz Inácio Lula da Silva|లులా దా సిల్వా]]) మాట్లాడుతూ, అక్కడి పరిస్థితిని అంచనా వేయడానికి తాము విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ మరియు కారకాస్‌లోని బ్రెజిల్ రాయబార కార్యాలయంతో మాట్లాడుతున్నట్లు తెలిపారు.<ref>{{cite web |last=Santos |first=Poliana |url=https://www.cnnbrasil.com.br/politica/lula-manifesta-apoio-a-venezuela-apos-terremotos/ |title=Lula manifesta apoio à Venezuela após terremotos |publisher=CNN Brasil |language=pt-br |date=24 June 2026 }}</ref> * {{flag|Canada}}: కెనడా ప్రధాని మార్క్ కార్నీ ఈ భూకంపాలను "వినాశకరమైనవి" గా అభివర్ణించారు మరియు కెనడా మానవతా సహాయాన్ని పంపుతుందని హామీ ఇచ్చారు.<ref>{{Cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/livestory/venezuela-earthquakes-deaths-survivors-recovery-aftermath-search-9.7248333 |title=Archived copy |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625141018/https://www.cbc.ca/news/world/livestory/venezuela-earthquakes-deaths-survivors-recovery-aftermath-search-9.7248333 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Chile}}: చిలీ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ప్రకటనలో, "చిలీ ప్రభుత్వం ఈ దారుణ విపత్తు పట్ల విచారం వ్యక్తం చేస్తోంది. అవసరమైతే మానవతా మరియు రెస్క్యూ సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/><ref name="Jimenez"/> మరుసటి రోజు, అధ్యక్షుడు జోస్ ఆంటోనియో కాస్ట్ భవన శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న వారిని రక్షించేందుకు ఫైర్ డిపార్ట్‌మెంట్‌కు చెందిన 37 మంది అర్బన్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ టీమ్ సభ్యులను చిలీ వైమానిక దళ ([[Chilean Air Force]]) విమానంలో పంపారు. రాబోయే రోజుల్లో మరో 10 మంది సిబ్బంది చేరనున్నారు.<ref>{{cite web |last1=Hansen |first1=Hans |title=Grupo de Búsqueda y Rescate de Bomberos viaja a Venezuela para ayudar a labores de socorro tras terremotos |url=https://infogate.cl/2026/06/grupo-de-b-squeda-y-rescate-de-bomberos-viaja-a-venezuela-para-ayudar-a-labores-de-socorro-tras-terremotos/ |website=infogate |access-date=26 June 2026 |language=es |date=25 June 2026}}</ref> * {{Flag|China}}: చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి గువో జియాకున్ మాట్లాడుతూ, చైనా సహాయాన్ని పంపడానికి సిద్ధంగా ఉందని, ప్రస్తుతానికి చైనా పౌరులెవరూ మరణించినట్లు నివేదికలు రాలేదని తెలిపారు.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Live: At least 32 people killed after back-to-back earthquakes rock Venezuela |url=https://www.abc.net.au/news/2026-06-25/earthquakes-hit-venezuelan-capital-caracas-high-casualties/106839738 |access-date=2026-06-25 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> * {{flag|Colombia}}: కొలంబియా జాతీయ రక్షణ మంత్రి పెడ్రో ఆర్నాల్ఫో సాంచెజ్ మానవతా సహాయాన్ని ప్రకటించారు. "సహజ విపత్తులలో సరిహద్దులు ఉండవు" అని ఆయన పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite web |last=Ospina |first=Dahana |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/06/25/colombia-ofrece-ayuda-a-venezuela-tras-devastador-sismo-de-75-en-los-desastres-naturales-no-existen-fronteras/ |title=Colombia ofrece ayuda a Venezuela tras devastador sismo de 7,5: "En los desastres naturales no existen fronteras" |language=es-CO |date=25 June 2026 |website=Infobae|access-date=2026-06-25}}</ref> * {{flag|Costa Rica}}: కోస్టారికా ప్రెసిడెన్సీ తన ప్రకటనలో: "భూకంపం తర్వాత దుఃఖంలో ఉన్న వెనిజులా ప్రజలను కోస్టారికా హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేసుకుంటోంది. మా సంఘీభావం ప్రతి బాధిత కుటుంబానికి మరియు ఈ రోజు ప్రాణాలను రక్షించడానికి శ్రమిస్తున్న వారందరికీ ఉంటుంది. మీరు ఒంటరిగా లేరు" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/> * {{flag|Croatia}}: క్రొయేషియా ప్రభుత్వం వెనిజులా ప్రజలకు తమ సంతాపాన్ని, సంఘీభావాన్ని తెలియజేసింది.<ref name="Index.hr"/> * {{flag|Cuba}}: క్యూబా విదేశాంగ మంత్రి బ్రూనో రోడ్రిగ్జ్ పsharedించారు: "భూకంపం కారణంగా జరిగిన ప్రాణనష్టం మరియు నష్టానికి వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు సోదర ప్రజలకు నా తీవ్ర సంతాపాన్ని తెలియజేస్తున్నాను. అక్కడ ఉన్న క్యూబా ఆరోగ్య కార్యకర్తలు పూర్తిగా సమీకరించబడ్డారు మరియు బాధితులకు వైద్య సేవలు అందిస్తున్నారు."<ref name="ctv"/> * {{flag|Czech Republic}}: చెక్ రిపబ్లిక్ విదేశాంగ మంత్రి పెటర్ మాసింకా తీవ్ర విచారం మరియు సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, అవసరమైన సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని తెలిపారు.<ref name="CZ-X"/> * {{flag|Dominican Republic}}: డొమినికన్ రిపబ్లిక్ అధ్యక్షుడు లూయిస్ అబినాడర్, తమ సైన్యం ప్రత్యేక "శోధన, రెస్క్యూ మరియు అత్యవసర స్పందన బృందాలను" సహాయం కోసం సిద్ధం చేసినట్లు తెలిపారు.<ref name="ctv"/> * {{flag|Ecuador}}: ఈక్వెడార్ అధ్యక్షుడు డేనియల్ నోబోవా అత్యవసర పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి తక్షణ మానవతా సహాయాన్ని పంపాలని ఆదేశించినట్లు తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> * {{flag|El Salvador}}: ఎల్ సాల్వడార్ అధ్యక్షుడు నయిబ్ బుకెలే 300 మంది రెస్క్యూ మరియు వైద్య సిబ్బందిని, అలాగే 50 టన్నుల సహాయక సామాగ్రిని పంపడానికి ముందుకు వచ్చారు.<ref>{{cite news |last1=Cerón |first1=José |title=El Salvador ofrece envío de 300 rescatistas y 50 toneladas de suministros a Venezuela tras fuertes sismos |url=https://www.infobae.com/el-salvador/2026/06/25/el-salvador-ofrece-envio-de-300-rescatistas-y-50-toneladas-de-ayuda-a-venezuela/ |work=Infobae |date=24 June 2026 |language=es}}</ref> * {{flag|France}}: ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయేల్ మాక్రాన్ శిథిలాలను తొలగించి రక్షించడంలో నిపుణులైన 85 మంది ఫ్రెంచ్ రెస్క్యూ సిబ్బందిని తక్షణమే పంపుతున్నట్లు ప్రకటించారు.<ref name="Europe1-FR"/> * {{flag|Germany}}: జర్మనీ రక్షణ మంత్రి బోరిస్ పిస్టోరియస్ సహాయం కోరిన వెంటనే అందుబాటులో ఉంచడానికి ఆరు జర్మన్ ఎయిర్‌బస్ A400M అట్లాస్ ([[Airbus A400M Atlas]]) రవాణా విమానాలను సిద్ధంగా ఉంచారు.<ref name="DW-VENEZUELA" /> * {{flag|Guyana}}: గయానా అధ్యక్షుడు ఇర్ఫాన్ అలీ తమ దేశ సామర్థ్యం మేరకు వెనిజులాకు సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Demerara Waves"/> * {{flag|Holy See}}: వాటికన్ సిటీకి చెందిన పోప్ లియో XIV వెనిజులాకు అత్యవసర విరాళంగా మొదటి విడతగా 100,000 యూరోలను మంజూరు చేశారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2026-06/pope-sends-aid-to-earthquake-struck-venezuela.html|title=Pope Leo sends aid to earthquake-struck Venezuela|date=25 June 2026|website=Vatican News|last=Blears|first=James|last2=Merlo|first2=Francesca}}</ref> * {{Flag|India}}: భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ X (ట్విట్టర్) లో సందేశాన్ని ఇస్తూ: "వెనిజులాలో సంభవించిన తీవ్రమైన భూకంపాల వల్ల జరిగిన వినాశనం నన్ను తీవ్రంగా కలచివేసింది. భారతదేశ ప్రజల తరపున, వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు ప్రజలకు, ముఖ్యంగా తమ ప్రియతములను కోల్పోయిన కుటుంబాలకు నా హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేస్తున్నాను. గాయపడిన వారు త్వరగా కోలుకోవాలని ప్రార్థిస్తున్నాము. ఈ కష్టసమయంలో భారతదేశం సాధ్యమైన అన్ని సహాయాలను అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది." అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite tweet |number=2069998132092649554 |user=narendramodi |title=Deeply saddened by the devastation caused by the severe earthquakes in Venezuela. On behalf of the people of India, I extend our heartfelt condolences to the Government and people of Venezuela, especially to the families who have lost their loved ones. We pray for the speedy recovery of those injured and stand in solidarity with all those affected during this difficult time. India stands ready to extend all possible assistance. |first=Narendra |last=Modi |date=2026-06-25 |access-date=2026-06-25}}</ref> * {{Flag|Iran}}: ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి ఎస్మాయిల్ బఘేయి వెనిజులా ప్రభుత్వానికి, ప్రజలకు ఇరాన్ సంఘీభావాన్ని తెలియజేశారు మరియు సహాయక చర్యల కోసం ఎలాంటి సహాయం చేయడానికైనా తమ దేశం సిద్ధంగా ఉందని ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=World offers solidarity and aid as Venezuela reels from quakes |url=https://english.alarabiya.net/News/world/2026/06/25/world-offers-solidarity-and-aid-as-venezuela-reels-from-quakes |access-date=2026-06-25 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> * {{flag|Israel}}: ఇజ్రాయెల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ శోధన మరియు రెస్క్యూ సహాయాన్ని అందించడానికి ముందుకు వచ్చింది.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Israel considers Venezuela aid mission following devastating twin earthquakes |url=https://www.ynetnews.com/article/hkgrkiqfml |access-date=2026-06-25 |work=Ynet |language=en|last=Eichner|first=Itamar|first2=Sharon|last2=Kidon|first2=Freid|first3=Shilo}}</ref> * {{flag|Italy}}: ఇటలీ ప్రధాని జార్జియా మెలోని వెనిజులా అధికారులకు మరియు ప్రజలకు సంఘీభావం తెలియజేశారు, మానవతా సహాయం మరియు సహాయక మార్గాలను తక్షణమే సక్రియం చేయడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని ధృవీకరించారు.<ref name="AA-IT"/> * {{flag|Malaysia}}: మలేషియా ప్రధాని అన్వర్ ఇబ్రహీం వెనిజులా ప్రజలకు సంతాపం తెలియజేస్తూ: "ప్రస్తుతం దుఃఖంలో ఉన్న ప్రతి కుటుంబానికి మరియు శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న తమ వారి సమాచారం కోసం ఎదురుచూస్తున్న వారికి నా సానుభూతి" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Malaysia sends condolences to Venezuela after deadly twin quakes |url=https://thesun.my/news/malaysia-news/malaysia-sends-condolences-to-venezuela-after-deadly-twin-quakes/ |access-date=2026-06-25 |website=The Sun |language=en-GB}}</ref> * {{flag|Mexico}}: మెక్సికో ప్రెసిడెంట్ క్లాడియా షీన్‌బామ్ X లో రాస్తూ, "అవసరమైన సహాయాన్ని సిద్ధం చేయమని నేను ఆదేశించాను. ప్రస్తుతానికి వారు నిపుణులైన రెస్క్యూ మరియు వైద్య సిబ్బంది రూపంలో మా మద్దతును కోరారు. మెక్సికో ఎల్లప్పుడూ సంఘీభావంగా ఉంటుంది" అని పేర్కొన్నారు.<ref name="ctv"/> * {{flag|Netherlands}}: నెదర్లాండ్స్ విదేశాంగ మంత్రి టామ్ బెరెండ్‌సెన్ వెనిజులా విదేశాంగ మంత్రి వైవన్ గిల్‌ను సంప్రదించి సహాయం చేయడానికి మరియు రికవరీ ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి నెదర్లాండ్స్ సిద్ధంగా ఉందని తెలిపారు.<ref name="ND-X-Berendsen"/> అభివృద్ధి సహకార మంత్రి స్జోర్డ్ స్జోర్డ్స్మా రెస్క్యూ కార్మికులు, శిక్షణ పొందిన కుక్కలు మరియు అవసరమైన పరికరాలతో కూడిన ఒక అర్బన్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ (USAR) బృందాన్ని మోహరించడానికి ప్రతిపాదించారు.<ref name="ND-X-Sjoerdsma"/> * {{flag|Pakistan}}: పాకిస్తాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ మాట్లాడుతూ, "వెనిజులాలో సంభవించిన భూకంపాల వల్ల జరిగిన వినాశనం మరియు ప్రాణనష్టం నన్ను తీవ్రంగా బాధించాయి" అని అన్నారు.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/6/25/world-reacts-as-devastating-venezuela-earthquakes-kill-at-least-32 |title=Archived copy |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625105150/https://www.aljazeera.com/news/2026/6/25/world-reacts-as-devastating-venezuela-earthquakes-kill-at-least-32 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Panama}}: మానవతా సహాయాన్ని అందించేందుకు ముందుకు వచ్చింది.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Peru}}: వెనిజులా ప్రజలకు తన సంఘీభావాన్ని ప్రకటించింది.<ref name="Jimenez"/> * {{flag|Philippines}}: ఫిలిప్పీన్స్ అధ్యక్షుడు బొంగ్‌బాంగ్ మార్కోస్ భూకంప బాధితులకు సానుభూతి తెలియజేస్తూ, ఈ కష్టసమయంలో ఫిలిప్పీన్స్ వెనిజులా ప్రజలతో కలిసి ఉంటుందని ఆకాంక్షించారు.<ref>{{Cite news |last=Cabato |first=Luisa |date=2026-06-25 |title=Marcos condoles with victims of Venezuela earthquakes |url=https://globalnation.inquirer.net/328734/marcos-condoles-with-victims-of-venezuela-earthquakes |access-date=2026-06-25 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |language=en}}</ref> * {{flag|Portugal}}: పోర్చుగల్ ప్రధాని లూయిస్ మోంటెనెగ్రో సంఘీభావం వ్యక్తం చేస్తూ, వెనిజులాకు అత్యవసర మరియు మానవతా సహాయాన్ని పంపడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Observador-PT"/> * {{flag|Qatar}}: ఖతార్ దేశం కూడా రెస్క్యూ సిబ్బందిని పంపినట్లు వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Russia}}: రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ తాత్కాలిక ప్రెసిడెంట్ డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్‌కు తన సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ: "మరణించిన వారి కుటుంబాలకు నా హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేయండి. ఈ ప్రకృతి వైపరీత్యం వల్ల ప్రభావితమైన వారందరూ త్వరగా కోలుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను... ఈ కష్ట సమయంలో స్నేహపూర్వక వెనిజులా ప్రజలకు మా మద్దతును తెలియజేస్తున్నాము" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Condolences to Acting President of Venezuela Delcy Rodriguez Gomez |url=http://en.kremlin.ru/events/president/news/80112 |access-date=2026-06-25 |website= |publisher=President of Russia |language=en |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625132800/http://en.kremlin.ru/events/president/news/80112 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}: విన్సెంటియన్ ప్రభుత్వం ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా వెనిజులాకు సంఘీభావం తెలిపింది, మరియు విదేశాంగ మంత్రి ఫిట్జ్‌గెరాల్డ్ బ్రాంబుల్ వెనిజులా ప్రభుత్వంతో సంప్రదింపులు జరుపుతున్నారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcsvg.com/2026/06/25/government-of-svg-expresses-solidarity-with-the-venezuelan-people-after-deadly-earthquakes/|title=Government of SVG expresses solidarity with the Venezuelan people after deadly earthquakes|first=Z.|last=Jack|date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|Saudi Arabia}}: సౌదీ అరేబియా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ బాధితుల కుటుంబాలకు, వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు ప్రజలకు తమ హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేసింది.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Saudi Arabia offers its condolences to victims of Venezuela earthquakes |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/06/25/saudi-arabia-offers-its-condolences-to-victims-of-venezuela-earthquakes |access-date=2026-06-25 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> * {{flag|Serbia}}: సెర్బియా అధ్యక్షుడు అలెక్సాండర్ వుచిక్ వెనిజులా ప్రజలకు సంఘీభావం ప్రకటించగా, విదేశాంగ మంత్రి మార్కో జురిచ్ తమ దేశం అవసరమైన ఎలాంటి సహాయాన్నైనా అందిస్తుందని తెలిపారు. * {{flag|Slovakia}}: స్లోవేకియా అధ్యక్షుడు పీటర్ పెల్లెగ్రిని మరియు ప్రధాన మంత్రి రాబర్ట్ ఫికో తమ సంతాపాన్ని మరియు సహాయం చేయడానికి సుముఖతను వ్యక్తం చేశారు.<ref name="SK-X"/><ref name="Davka.sk"/> * {{flag|South Korea}}: దక్షిణ కొరియా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ సంతాపాన్ని వ్యక్తంచేస్తూ, ప్రస్తుత పరిస్థితిని మరియు అందించాల్సిన సహాయాన్ని సమీక్షిస్తున్నట్లు తెలిపింది. కొరియన్ పౌరులకెవరికీ ఎలాంటి నష్టం జరగలేదని నివేదించింది.<ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/amp/foreignaffairs/20260625/korea-expresses-condolences-over-deadly-venezuela-quakes-no-korean-casualties-reported|title=Korea expresses condolences over deadly Venezuela quakes; no Korean casualties reported|work=The Korea Times|date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|Spain}}: స్పెయిన్ ప్రధాని పెడ్రో సాంచెజ్ "వెనిజులా ప్రజలకు పూర్తి మద్దతు" ప్రకటించారు,<ref name="ctv" /> మరియు సహాయం కోసం అక్కడి సైనిక అత్యవసర విభాగాన్ని ([[Military Emergencies Unit]]) పంపారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Última hora de los terremotos en Venezuela, en directo: el Gobierno confirma al menos 164 muertos y 971 heridos |url=https://cadenaser.com/nacional/2026/06/25/ultima-hora-en-directo-tras-los-dos-terremotos-que-han-sacudido-venezuela-cadena-ser/ |access-date=2026-06-25 |website=Cadena SER |language=es-ES}}</ref> * {{flag|Suriname}}: సూరినామ్ ప్రెసిడెంట్ జెన్నిఫర్ సిమన్స్ భూకంపం కలిగించిన వినాశనం పట్ల ఆందోళన మరియు సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, తమ దేశం సాధ్యమైనంత వరకు సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉందని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|website=Facebook |publisher=[[Facebook]] |author=Jennifer Simons |author-link=Jennifer Simons |date=25 June 2026 |title=Jennifer Simons – I have taken note with great concern of the devastation caused by the earthquakes |language=en-US |access-date=25 June 2026 |url=https://www.facebook.com/JenniferSimonsSuriname/posts/i-have-taken-note-with-great-concern-of-the-devastation-caused-by-the-earthquake/122201170352425497/}}</ref> * {{flag|Switzerland}}: స్విట్జర్లాండ్ అధ్యక్షుడు గై పార్మెలిన్ సంఘీభావాన్ని మరియు వెనిజులా కోరితే సహాయం అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Swiss-Info"/> ఆ తర్వాత స్విస్ ఫెడరల్ కౌన్సిల్ 80 మంది రెస్క్యూ కార్మికులతో కూడిన పెద్ద రెస్క్యూ టీమ్‌ను, కొన్ని టన్నుల రెస్క్యూ పరికరాలను పంపుతున్నట్లు ప్రకటించింది.<ref name="France-24-CH"/> స్విస్ రెస్క్యూ చైన్ ([[Rega (air rescue)|స్విస్ రెస్క్యూ చైన్]]) శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న భూకంప బాధితులను వెలికితీసేందుకు వెనిజులాకు పయనమవుతోంది.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Switzerland deploys rescue team to quake-hit Venezuela |url=https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-abroad-community/bern-calls-on-the-swiss-rescue-chain-to-help-venezuela/91649637 |access-date=2026-06-26|website=SWI swissinfo}}</ref> * {{flag|Syria}}: సిరియా అత్యవసర మరియు విపత్తు నిర్వహణ మంత్రి రేద్ అల్-సలేహ్ వెనిజులాకు తమ సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ, బాధితుల కుటుంబాలకు సానుభూతిని ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |date=25 June 2026 |title=Syrian emergency minister offers condolences to Venezuela after deadly earthquakes |url=https://sana.sy/en/syria/2325481/ |access-date=25 June 2026 |website=Syrian Arab News Agency}}</ref> * {{flag|Turkey}}: టర్కీ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ విపత్తులో జరిగిన ప్రాణనష్టం పట్ల తీవ్ర విచారం వ్యక్తం చేస్తూ, అవసరమైన అన్ని సహాయాలను అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు ప్రకటించింది.<ref name="AA-TR"/> * {{flag|United States}}: యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ ట్రూత్ సోషల్ ([[Truth Social]]) పోస్ట్‌లో: "వెనిజులా ప్రజలను తాకిన రెండు పెద్ద భూకంపాలు చాలా పెద్ద ఎత్తున సంభవించాయి మరియు వినాశకరమైన ప్రాణనష్టాన్ని కలిగించాయి... సహాయం చేయడానికి యునైటెడ్ స్టేట్స్ సిద్ధంగా ఉంది, ఇష్టపడుతోంది మరియు సమర్థవంతంగా ఉంది... మా ప్రభుత్వంలోని అన్ని ఏజెన్సీలను వేగంగా స్పందించడానికి సిద్ధంగా ఉండాలని నేను ఆదేశించాను" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |title=The two major earthquakes that just hit the great people of Venezuela are both massive in scale and have left a devastating number of deaths. The U.S.A. stands ready, willing, and able to help! I have instructed all agencies of our government to get ready to move quickly. We will be there for our new and great friends. Early reports are not good!!! President DJT |url=https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116808686040715251 |access-date=2026-06-25 |website=Truth Social |publisher=Donald Trump |language=en |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625081047/https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116808686040715251 |url-status=live }}</ref> విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో ([[Marco Rubio]]) కూడా X లో రాస్తూ, యునైటెడ్ స్టేట్స్ "వెంటనే శోధన మరియు రెస్క్యూ టీమ్‌లను, వైద్య వనరులను మరియు మానవతా సహాయాన్ని వెనిజులాకు మోహరిస్తోంది" అని పేర్కొన్నారు. ప్రెస్ బ్రిఫింగ్‌లో రూబియో మాట్లాడుతూ, ఫెమా (FEMA) రెస్క్యూ టీమ్‌లైన వర్జీనియా టాస్క్ ఫోర్స్ వన్ ([[Urban Search and Rescue Virginia Task Force 1|వర్జీనియా టాస్క్ ఫోర్స్ వన్]]) మరియు కాలిఫోర్నియా టాస్క్ ఫోర్స్ టు ([[Urban Search and Rescue California Task Force 2|కాలిఫోర్నియా టాస్క్ ఫోర్స్ టు]]) బృందాలను సహాయక చర్యల కోసం పంపినట్లు ధృవీకరించారు.<ref>{{Cite web |last=Domingo |first=Ida |date=2026-06-25 |title=Virginia rescue team deployed to Venezuela after deadly earthquakes, Rubio says |url=https://wjla.com/news/local/fairfax-county-search-and-rescue-venezuela-earthquake-disaster-response-marco-rubio-humanitarian-aid-response-first-responders-virginia-task-force-mission-recovery-relief-federal |access-date=2026-06-25 |website=WJLA |language=en}}</ref> విదేశాంగ సహాయ అండర్ సెక్రటరీ జెరెమీ పి. లెవిన్, వెనిజులాతో సమన్వయం చేసుకుంటూ సహాయాన్ని అందించడానికి విపత్తు సహాయక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> డిప్యూటీ సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ క్రిస్టోఫర్ లాండౌ వెనిజులా తాత్కాలిక ప్రభుత్వంతో కలిసి రెస్క్యూ టీమ్‌లు, వైద్య సంరక్షణ మరియు మానవతా వనరులను అందించడానికి యుఎస్ పనిచేస్తుందని పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite news |title=US says it is mobilizing assistance for Venezuela after earthquakes |url=https://www.straitstimes.com/world/us-says-it-is-mobilizing-assistance-for-venezuela-after-earthquakes |access-date=25 June 2026 |agency=Reuters |publisher=[[The Straits Times]] |date=25 Ju/ref> * {{flag|Uruguay}}: ఉరుగ్వే అధ్యక్షుడు యామందు ఓర్సి X లో రాస్తూ, "ఉరుగ్వే వెనిజులా అధికారులకు మరియు ప్రజలకు తన సంఘీభావాన్ని తెలియజేస్తోంది. మేము పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తున్నాము మరియు వెనిజులా ప్రభుత్వం అవసరమని భావించే దేనికైనా సహకరించడానికి మా సుముఖతను పునరుద్ఘాటిస్తున్నాము" అని పేర్కొన్నారు.<ref name="ctv"/> == ఇవి కూడా చూడండి == * [[2026 లో భూకంపాల జాబితా]] * [[వెనిజులాలో భూకంపాల జాబితా]] == గమనికలు == {{గమనికల జాబితా}} == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} [[వర్గం:2026 భాకంపాలు]] [[వర్గం:వెనిజులాలో భూకంపాలు]] spc2u7i8sdvez7ygvr4kednr8nelu26 4891092 4891091 2026-06-26T05:18:23Z ఉదయ్ కిరణ్ 124579 4891092 wikitext text/x-wiki {{Short description|M7.2 మరియు M7.5 డబుల్ట్ భూకంపం}} {{Current disaster|event=earthquake|date=జూన్ 2026|time=recent}} {{Use dmy dates|date=జూన్ 2026}} {{Infobox earthquake | image = | caption = | map2 = {{Location map many | Venezuela | relief = yes | label1 = | lat = 10.453 | long = -68.514 | mark = Bullseye1.png | marksize = 50 | position = right | width = 260 | float = center |label2 = కారకాస్ |lat2 = 10.506 |long2 = -66.914 |mark2 = Red pog.svg |mark2size = 10 |position2 = right | caption = }} | local-date = 24 జూన్ 2026 | timestamp = 2026-06-24 22:04:33 | timestamp-A = 2026-06-24 22:05:11 | local-time = 18:04:33 [[Time in Venezuela|VET]] ([[UTC-4]]) | local-time-A = 18:05:11 VET (UTC-4) | magnitude = {{M|w|link=y|7.2}} | magnitude-A = {{M|w|link=y|7.5}} | affected = [[వెనిజులా]] | location = {{coord|10.435|N|68.472|W}} | intensity = {{MMI|IX}} | tsunami = | landslide = | fault = [[San Sebastián Fault|సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్]] | type = [[Strike-slip fault|స్ట్రైక్-స్లిప్]] | damage = | foreshocks = | aftershocks = 30 | anss-url = us6000t7zc | anss-url-A = us6000t7zp | depth = {{cvt|21.9|km|mi|0|abbr=on}} | depth-A = {{cvt|10|km|mi|0|abbr=on}} | casualties = 235 మంది మృతి, 4,300 మందికి గాయాలు, 40,000 మంది అదృశ్యం | isc-event = 645903460 | pga = | pgv = | duration = }} 2026 జూన్ 24న, రెండు భారీ స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపాలు వాయువ్య మరియు మధ్య [[వెనిజులా]] ప్రాంతాలను అతలాకుతలం చేశాయి. ఈ రెండు భూకంపాల భూకంప కేంద్రాలు (ఎపికేంటర్లు) యారకూయ్ (Yaracuy) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో నమోదయ్యాయి. మొదటి భూకంపం రెక్టార్ స్కేలుపై తీవ్రతతో స్థానిక సమయం సాయంత్రం 18:04 గంటలకు సంభవించింది; దీనిని ప్రాథమిక భూకంపం (ఫోర్‌షాక్)గా వర్గీకరించారు. ఇది సంభవించిన 39 సెకన్ల తర్వాత రెక్టార్ స్కేలుపై తీవ్రతతో ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) సంభవించింది. ఈ జంట భూకంపాల వల్ల దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత నష్టం వాటిల్లింది, ముఖ్యంగా లా గ్వైరా (La Guaira), రాజధాని నగరమైన కారకాస్ (Caracas) తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc|title=M 7.2 - Venezuela Foreshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp|title=M 7.5 - Venezuela Mainshock|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు మరియు 40,000 మందికి పైగా అదృశ్యమైనట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. United States Geological Survey (USGS) కు చెందిన 'ప్రాంప్ట్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ గ్లోబల్ ఎర్త్‌క్వేక్స్ ఫర్ రెస్పాన్స్' (PAGER) వ్యవస్థ అంచనా ప్రకారం, ఈ విపత్తులో మరణాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉందని, ఇది 1,00,000 వరకు చేరవచ్చని హెచ్చరించింది.<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/pager|title=PAGER - M 7.5 - Venezuela|publisher=United States Geological Survey|language=en|access-date=2026-06-26}}</ref> ఈ ప్రధాన భూకంపం వెనిజులా చరిత్రలో 1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపం తర్వాత సంభవించిన అతిపెద్ద భూకంపంగా నమోదైంది.<ref>{{Cite web|url=https://www.seismos.org.ve/historico|title=Historical Earthquakes in Venezuela|publisher=FUNVISIS|language=es|access-date=2026-06-26}}</ref> == టెక్టోనిక్ అమరిక (భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం) == [[File:CaribbeanPlate.png|thumb|left|వెనిజులా భూగర్భ నిర్మాణ నేపథ్యం - కరేబియన్ ప్లేట్, ఉత్తర ఆండీస్, మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య]] ఉత్తర వెనిజులా ప్రాంతం ఒకే ఒక భూగర్భ లోపం (ఫాల్ట్) వెంబడి కాకుండా, కరేబియన్ ప్లేట్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య ఉన్న ఒక విస్తృతమైన, ట్రాన్స్‌ప్రెషనల్ సరిహద్దు వలయంలో ఉంది. దీని ప్రధాన క్రియాశీలక నిర్మాణం బోకోనో–సాన్ సెబాస్టియన్–ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ (Boconó–San Sebastián–El Pilar). దీని కదలికలు తూర్పున లాస్ బాజోస్ ఫాల్ట్స్ ద్వారా మరియు ట్రినిడాడ్ సమీపంలోని వార్మ్ స్ప్రింగ్స్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్‌కు బదిలీ అవుతాయి.<ref name="Audemard06" /> ఇది ఒక కంప్రెషనల్ మరియు రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ వ్యవస్థ. ఇది వెనిజులా ఆండీస్ పర్వతాల నుండి ట్రినిడాడ్ వరకు {{cvt|1,300|km}} కంటే ఎక్కువ దూరం విస్తరించి ఉంది.<ref name="Schubert84">{{cite journal |last1=Schubert |first1=Carlos |title=Basin formation along the Bocono-Moron-El Pilar Fault System, Venezuela |journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth |date=1984 |volume=89 |issue=B7 |pages=5711–5718 |doi=10.1029/JB089iB07p05711 |bibcode=1984JGR....89.5711S }}</ref> ఇది కరేబియన్ మరియు దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ల మధ్య జరిగే కుడి-పక్క కదలికను (డెక్స్ట్రల్ మోషన్) ఏడాదికి సుమారు {{cvt|10|mm|in|abbr=on}} చొప్పున సర్దుబాటు చేస్తుంది.<ref name="Audemard06">{{cite journal |last1=Audemard M. |first1=Franck A. |last2=Singer P. |first2=André |last3=Soulas |first3=Jean-Pierre |display-authors=etal |title=Quaternary faults and stress regime of Venezuela |journal=Revista de la Asociación Geológica Argentina |date=2006 |volume=61 |issue=4 |pages=480–491 |url=https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |access-date=2026-06-25 |archive-date=14 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414212055/https://revista.geologica.org.ar/raga/article/download/1217/1236 |url-status=live }}</ref> 2026 జూన్ 24 నాటి జంట భూకంపాలు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ సమీపంలోని ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వలయంలోనే సంభవించాయి. యు.ఎస్. జియోలాజికల్ సర్వే (USGS) ప్రకారం, తీవ్రత కలిగిన ఫోర్‌షాక్ యుమారే (Yumare) సమీపంలో, మరియు తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం (మెయిన్‌షాక్) యుమారే–మోరోన్ (Yumare–Morón) ప్రాంతంలో సంభవించాయి.<ref name="USGS-foreshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |title=M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000042/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/executive |url-status=live }}</ref><ref name="USGS-mainshock-location">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |title=M 7.5 – 16 km SW of Morón, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624234354/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/region-info |url-status=live }}</ref> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ సిస్టమ్ వెంబడి ఉన్న సంక్లిష్ట ప్లేట్ సరిహద్దు సమీపంలో ఈ ప్రధాన భూకంపం తక్కువ లోతులో సంభవించిన స్ట్రైక్-స్లిప్ భూకంపంగా USGS పేర్కొంది.<ref name="USGS-mainshock">{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |title=M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2026-06-24 |access-date=2026-06-26 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625191912/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zp/executive |url-status=live }}</ref> ఇది ఉత్తర వెనిజులాలోని తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే రైట్-లాటరల్ లోపాల ప్రాంతీయ టెక్టోనిక్ అమరికకు అనుగుణంగా ఉంది.<ref name="Audemard06" /> సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ ఎక్కువగా ఉత్తర-మధ్య వెనిజులా తీరానికి ఆవల, వెనిజులా తీర శ్రేణికి (Venezuelan Coastal Range) ఉత్తరంగా ఉంది. సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (Simón Bolívar International Airport) సమీపంలో భూమిపై ఉన్న దీని ఒక చిన్న భాగాన్ని బ్రూస్కాస్ ఫాల్ట్ (Bruscas Fault) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇంకా తూర్పున, సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్ కరియాకో పుల్-అపార్ట్ బేసిన్ (Cariaco Basin) ద్వారా వేరు చేయబడి ఉన్నాయి. తీరానికి ఆవల ఉన్న సాన్ సెబాస్టియన్ మరియు ఎల్ పిలార్ ఫాల్ట్స్, రేఖాంశాలు −66° నుండి −66° వరకు ఉన్న ప్లేట్ సరిహద్దు మొత్తం పొడవులో {{cvt|400|km}} మేర విస్తరించి ఉన్నాయి.<ref name="ColónA">{{cite journal | last1=Colón | first1=S. | last2=Audemard | first2=F.A. | last3=Beck | first3=C. | last4=Avila | first4=J. | last5=Padrón | first5=C. | last6=De Batist | first6=M. | last7=Paolini | first7=M. | last8=Leal | first8=A.F. | last9=Van Welden | first9=A. | title=The 1900 Mw 7.6 earthquake offshore north–central Venezuela: Is La Tortuga or San Sebastián the source fault? | journal=Marine and Petroleum Geology | publisher=Elsevier BV | volume=67 | year=2015 | issn=0264-8172 | doi=10.1016/j.marpetgeo.2015.06.005 | pages=498–511| bibcode=2015MarPG..67..498C }}</ref> ఉత్తర వెనిజులాలో సంభవించిన పలు పెద్ద చారిత్రక భూకంపాలతో ఈ ప్లేట్-సరిహద్దు వ్యవస్థకు సంబంధం ఉంది. ఇందులో 1641, 1766, 1812, 1900, మరియు 1967 నాటి భూకంపాలు ఉన్నాయి. 2015 లో జరిగిన ఒక సముద్ర సిస్మిక్ అధ్యయనం ప్రకారం, తీవ్రతతో సంభవించిన 1900 నాటి సాన్ నార్సిసో భూకంపానికి తూర్పు సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ లో ఏర్పడిన పగుళ్లే కారణమని తేలింది. 1900 నాటి భూకంప పగుళ్ల కేంద్రం మైకేటియా (Maiquetía) కు తూర్పున మరియు కరియాకో బేసిన్ యొక్క ఉత్తర అంచు వెంబడి, 1812 నాటి కారకాస్ మరియు 1853 నాటి ఎల్ పిలార్ భూకంపాల పగుళ్ల ప్రాంతాల మధ్య ఉండి ఉండవచ్చు.<ref name="ColónA" /> == భూకంపాలు == {{multiple image | header = M7.2 మరియు M7.5 భూకంపాలకు సంబంధించిన USGS షేక్‌మ్యాప్‌లు | width = 200px | image1 = M 7.2 - 24 km ENE of San Felipe, Venezuela.png | alt1 = | caption1 = | image2 = M 7.5 - 23 km SE of Yumare, Venezuela.png | alt2 = | caption2 = }} మొదటి భూకంపం UTC సమయం ప్రకారం 22:04 గంటలకు యుమారే (Yumare) కి తూర్పు-ఈశాన్య దిశగా {{cvt|20.3|km|mi}} లోతులో తీవ్రతతో సంభవించింది. ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా సాగే ఒక భూగర్భ లోపంపై ఏర్పడిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్ (కుడి-పక్క కదలిక) వల్ల సంభవించింది.<ref name="anss">{{cite anss|M 7.2 – 23 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zc}}</ref> జి.ఎఫ్.జెడ్ హెల్మ్‌హోల్ట్జ్ సెంటర్ ఫర్ జియోసైన్సెస్ (GFZ Helmholtz Centre for Geosciences) ఈ ప్రాథమిక భూకంపాన్ని (ఫోర్‌షాక్) {{cvt|12|km}} లోతులో, తీవ్రతతో నమోదు చేసింది.<ref name="gfz2026mhpf">{{cite web |title=gfz2026mhpf : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpf/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఆ తర్వాత ముప్పై ఎనిమిది (38) సెకన్ల వ్యవధిలోనే, ఈ ఫోర్‌షాక్‌కు సరిగ్గా తూర్పు దిశగా {{cvt|10|km}} లోతులో తీవ్రతతో మరో భారీ భూకంపం సంభవించింది. ఈ రెండు భూకంపాల కేంద్రాలు యారకూయ్ (Yaracuy) రాష్ట్రంలోని వెరోస్ (Veroes) మునిసిపాలిటీలో ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web |last=Shukla |first=Piyush |date=June 25, 2026 |title=Twin earthquakes devastate Venezuela: Did the first quake trigger the second? Watch Video of the Venezuela earthquake that stunned seismologists — what does this rare double rupture reveal about the hidden dangers beneath northern Venezuela? - The Economic Times |url=https://m.economictimes.com/news/international/us/did-the-first-quake-trigger-the-second-watch-video-of-the-venezuela-earthquake-that-stunned-seismologists-what-does-this-rare-double-rupture-reveal-about-the-hidden-dangers-beneath-northern-venezuela/amp_articleshow/131995960.cms |access-date=2026-06-26 |website=m.economictimes.com}}</ref> ఈ భూకంపం తూర్పు-పడమర దిశగా ఉండే లోపంపై కుడి-పక్క కదలిక వల్ల గానీ, లేదా ఉత్తర-దక్షిణ దిశగా ఉండే లోపంపై ఎడమ-పక్క కదలిక వల్ల గానీ సంభవించి ఉండవచ్చు. ఇది సాన్ సెబాస్టియన్ ఫాల్ట్ వెంబడి సంభవించి ఉంటుందని, దీని పగుళ్లు సుమారు {{convert|150 by 20|km|mi|abbr=off|adj=on}} పరిధికి పరిమితమై ఉండవచ్చని USGS పేర్కొంది.<ref name="anss2">{{cite anss|M 7.5 – 28 km SE of Yumare, Venezuela|2026|us6000t7zp}}</ref> అయితే GFZ సంస్థ ఈ భూకంపాన్ని తీవ్రతగా నివేదించింది మరియు దీని భూకంప కేంద్రాన్ని కారకాస్‌కు వాయువ్యంగా గుర్తించింది. GFZ యొక్క ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది తూర్పు-పడమర దిశగా ఉన్న లోపంపై జరిగిన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా సూచించబడింది.<ref name="gfz2026mhpg">{{cite web |title=gfz2026mhpg : 2026-06-25 Near Coast of Venezuela |url=https://geofon.gfz-potsdam.de/eqexplorer/events/gfz2026mhpg/general |publisher=GFZ Helmholtz Centre for Geosciences |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> కారకాస్‌కు ఈశాన్యంగా 7.7 తీవ్రతతో సంభవించిన 1900 నాటి భూకంపం తర్వాత వెనిజులాలో నమోదైన అత్యంత పెద్ద భూకంపం ఇదే.<ref>{{cite news |title=Venezuela vivió el terremoto más potente desde el año 1900 |lang=es |trans-title=Venezuela experienced its most powerful earthquake since 1900 |url=https://www.dw.com/es/venezuela-vivi%C3%B3-el-terremoto-m%C3%A1s-potente-desde-el-a%C3%B1o-1900-seg%C3%BAn-el-usgs/a-77702282 |access-date=25 June 2026 |work=DW News |date=25 June 2026}}</ref> జియోస్కోప్ అబ్జర్వేటరీ (GEOSCOPE Observatory) మాత్రం కేవలం ఒకే ఒక భూకంపం సంభవించినట్లు నివేదించింది, దీని భూకంప కేంద్రం ప్రాంతం USGS పేర్కొన్న భూకంప కేంద్రాలకు సమీపంలోనే ఉంది. ఈ సంస్థ అందించిన ఫోకల్ మెకానిజం ప్రకారం, ఇది {{cvt|12|km}} లోతులో ప్రారంభమైన రైట్-లాటరల్ స్ట్రైక్-స్లిప్ ఫాల్టింగ్‌గా తేలింది.<ref>{{cite web |title=NEAR COAST OF VENEZUELA 2026/06/24 22:04:32 UTC, Mw=7.8 |url=http://geoscope.ipgp.fr/index.php/en/catalog/earthquake-description?seis=us6000t7zc |publisher=GEOSCOPE Observatory |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026}}</ref> ఈ రెండు భూకంపాలు సంభవించిన ప్రాంతానికి {{cvt|250|km}} పరిధిలో గత శతాబ్ద కాలంలో 6.0 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తీవ్రత కలిగిన ఏడు భూకంపాలు సంభవించాయి. సెప్టెంబర్ 2025లో, జూలియా మరియు లారా ప్రాంతాలలో సంభవించిన జంట భూకంపాల వల్ల (తీవ్రత 6.2 మరియు 6.3) ఒకరు మరణించారు, 110 మంది గాయపడ్డారు మరియు భారీ నష్టం వాటిల్లింది.<ref>[[2025 Zulia earthquakes]]</ref> సెప్టెంబర్ 2009లో సంభవించిన ఒక భూకంపం వల్ల మోరోన్ (Morón) లో 18 మంది గాయపడగా, భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{Interlanguage link|earthquake in September 2009|es|Terremoto de Venezuela de 2009}}</ref> 1989లో సంభవించిన 6.0 తీవ్రత కలిగిన భూకంపం వాలెన్సియా (Valencia) లో స్వల్ప నష్టాన్ని కలిగించింది. అంతేకాకుండా, ఏప్రిల్ 1975లో మరింత పశ్చిమ దిశగా 6.1 తీవ్రతతో మరొక భూకంపం సంభవించింది.<ref name="anss2" /> ప్రధాన భూకంపం సంభవించిన రెండు గంటల వ్యవధిలోనే కారకాస్ (Caracas) నగరంలో ఆరు సార్లు భూప్రకంపనలు (ఆఫ్టర్ షాక్స్) చోటుచేసుకున్నాయి.<ref name=elpais/> మొత్తం 30 కంటే ఎక్కువ ఆఫ్టర్ షాక్స్ నమోదయ్యాయి,<ref>{{Cite news |date=25 June 2026 |title=Venezuelan leader says death toll has risen to at least 164 people |url=https://www.cnn.com/2026/06/24/weather/live-news/venezuela-earthquake-puerto-rico-tsunami?post-id=cmqtcoegj000o3b6t7ifu43s3 |access-date=25 June 2026 |publisher=[[CNN]]}}</ref> వీటిలో అత్యంత పెద్దది 4.5 తీవ్రతతో నమోదైంది.<ref name="anss3">{{cite anss|M 4.5 – 13 km N of Caucagüito, Venezuela|2026|us6000t80d}}</ref> ఈ భూకంప ప్రకంపనలు బొగోటా (Bogotá), ఈశాన్య కొలంబియాతో పాటు ఉత్తర బ్రెజిల్ ప్రాంతాలైన మనౌస్ (Manaus), బెలెం (Belém), మరియు మకాపా (Macapá) లలో కూడా వ్యక్తమవడంతో ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించారు.<ref name="ap">{{cite web |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |title=Back-to-back powerful earthquakes slam Venezuela, collapsing buildings in the capital of Caracas |work=[[Associated Press News]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> అలాగే అరుబా (Aruba), బొనైర్, కురకావ్ (Curaçao), మరియు డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌లోని శాంటో డొమింగో (Santo Domingo) వంటి దేశాలలో కూడా ఈ ప్రకంపనలు స్పష్టంగా తెలిశాయి.<ref>{{Cite news|url=https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|title=Magnitude 7.0 Earthquake in the Caribbean Region, Effects Strongly Felt in Aruba Too|website=EA News Aruba|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=en|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625014216/https://www.eanews.com/magnitude-7-0-earthquake-in-the-caribbean-region-effects-strongly-felt-in-aruba-too/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://nu.cw/2026/06/24/zware-aardbeving-bij-venezuela-ook-voelbaar-op-curacao-en-bonaire/|title=Zware aardbeving bij Venezuela, ook voelbaar op Curaçao en Bonaire|website=NU.cw|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=nl|trans-title=Strong earthquake near Venezuela, also felt on Curaçao and Bonaire}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.diariolibre.com/actualidad/nacional/2026/06/24/sismo-en-venezuela-de-71-y-se-siente-en-republica-dominicana/3578420|title=Sismo de 7.1 se registra en Venezuela y se siente en República Dominicana|website=Diario Libre|date=24 June 2026|access-date=25 June 2026|language=es|trans-title=A 7.1 magnitude earthquake struck Venezuela and was felt in the Dominican Republic}}</ref> == ఆస్తి నష్టం ప్రాణనష్టం == [[File:Terremoto en La Pastora.webm|250px|thumb|లిబర్టేడర్ బొలివేరియన్ మునిసిపాలిటీ లోని లా పాస్టోరా పారిష్ లో రెండవ భూకంపం సంభవించినప్పుడు, భవనాలు ఊగుతూ దెబ్బతినడాన్ని రికార్డ్ చేసిన సిసిటివి (CCTV) దృశ్యాలు]] భూకంపం సంభవించిన వెంటనే, వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ (Delcy Rodríguez), లా గ్వైరా (La Guaira) ప్రాంతాన్ని విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించారు.<ref name="eluniverso24a">{{cite news |title=32 muertos y La Guaira como zona de desastre, el balance de Delcy Rodríguez por terremotos en Venezuela |trans-title=32 dead and La Guaira declared a disaster zone: Delcy Rodríguez's assessment of the earthquakes in Venezuela |url=https://www.eluniverso.com/noticias/internacional/32-muertos-y-la-guaira-como-zona-de-desastre-el-balance-de-delcy-rodriguez-por-terremotos-en-venezuela-nota/ |access-date=25 June 2026 |work=El Universo |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ విపత్తులో కనీసం 235 మంది మరణించగా, 4,300 కంటే ఎక్కువ మంది గాయపడ్డారు. ఈ మరణాల సంఖ్య ఆసుపత్రులలో నమోదైన గణాంకాల ప్రకారమేనని వెనిజులా ఆరోగ్య మంత్రి కార్లోస్ అల్వరాడో స్పష్టం చేశారు.<ref>{{cite news |work=Agencia EFE |title=El Gobierno de Venezuela eleva a unos 235 los muertos y a 4.300 los heridos por terremotos |trans-title=The Venezuelan government raises the death toll from the earthquakes to approximately 235 and the number of injured to 4,300 |url=https://rpp.pe/mundo/actualidad/el-gobierno-de-venezuela-eleva-a-unos-235-los-muertos-y-a-4-300-los-heridos-por-terremotos-noticia-1694786 |access-date=26 June 2026 |publisher=Radio Programas del Perú |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> అదృశ్యమైన వ్యక్తుల వివరాలను నమోదు చేసే ఒక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, దాదాపు 46,000 మందికి పైగా వ్యక్తుల సమాచారం తెలియాల్సి ఉంది, అయితే ఈ సంఖ్య ఇంకా అధికారికంగా ధృవీకరించబడలేదు.<ref name="ST26b" /> సమాచార వ్యవస్థలు పూర్తిగా దెబ్బతినడం మరియు వెనిజులాలో మీడియాపై ఉన్న ఆంక్షల (బ్లాకౌట్) కారణంగా ముఖ్యంగా సుదూర ప్రాంతాల నుండి ప్రాణనష్ట వివరాలు ఆలస్యంగా అందుతున్నాయి.<ref name=elpais/><ref name="BBC Live">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Powerful back-to-back earthquakes strike Venezuela, collapsing buildings in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref><ref name="BNO">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Major earthquake hits Venezuela; heavy damage reported |url=https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BNO News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625022314/https://bnonews.com/index.php/2026/06/major-earthquake-hits-venezuela-heavy-damage-reported/ |url-status=live }}</ref> జూన్ 24వ తేదీ వెనిజులాలో 1821 నాటి కారాబోబో యుద్ధాన్ని (Battle of Carabobo) స్మరించుకునే జాతీయ సెలవుదినం కావడంతో, భూకంపం సంభవించిన సమయంలో చాలా మంది ప్రజలు కార్యాలయాల్లో కాకుండా తమ ఇళ్లలోనే ఉన్నారు.<ref>{{cite news |title=Buildings collapse in Caracas after powerful earthquakes rock Venezuela |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |work=BBC News |date=25 June 2026 |archive-date=24 June 2026 |access-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> USGS PAGER సేవల అంచనా ప్రకారం, "భారీ ప్రాణనష్టం మరియు విస్తృతమైన ఆస్తి నష్టం సంభవించే అవకాశం ఉంది, ఈ విపత్తు చాలా తీవ్రమైనది".<ref name="CNA25a">{{cite news |title=Rescue work underway after quakes rock Venezuela, 'high casualties' likely |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |access-date=25 June 2026 |agency=Reuters |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625013925/https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-rescue-high-casualties-6208561 |url-status=live }}</ref> ఈ వ్యవస్థ 7.5 తీవ్రత కలిగిన ప్రధాన భూకంపం వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 39% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,000,000 మంది మరణించడానికి 37% అవకాశం ఉందని లెక్కగట్టింది. అలాగే మరణాల సంఖ్య లక్ష దాటిపోవడానికి కూడా 11% అవకాశం ఉందని పేర్కొంది.<ref name="anss2" /> అంతకముందు వచ్చిన 7.2 తీవ్రత గల ఫోర్‌షాక్ వల్ల 1,000 నుండి 10,000 మంది మరణించడానికి 33% అవకాశం, మరియు 10,000 నుండి 1,00,000 మంది మరణించడానికి 41% అవకాశం (లక్ష దాటడానికి 17% అవకాశం) ఉందని అంచనా వేసింది.<ref name="anss" />{{efn|ఈ రెండు అంచనాలు కేవలం విడివిడిగా ఒక భూకంపం కలిగించే నష్టాన్ని మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకున్నాయి. ఒక భూకంపం వల్ల జరిగిన నష్టం తదుపరి భూకంప నష్టాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందనే ఉమ్మడి ప్రభావాన్ని ఇవి లెక్కించలేదు.<ref>{{cite web |title=PAGER Scientific Background |url=https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |publisher=United States Geological Survey |access-date=25 June 2026 |archive-date=14 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260314172339/https://earthquake.usgs.gov/data/pager/background.php |url-status=live }}</ref>}} [[File:Dos edificios colapsaron en San Bernardino- sobrevivientes usaron luz para pedir auxilio.webm|thumb|దిస్త్రిటో కాపిటల్ లోని సాన్ బెర్నార్డినో నుండి క్షేత్రస్థాయి వివరాలను అందిస్తున్న టెలిసూర్ (Telesur) వార్తా సంస్థ|left]] కారకాస్ నగరం అంతటా డజన్ల కొద్దీ భవనాలు కుప్పకూలినట్లు నివేదికలు వచ్చాయి.<ref name=elpais/><ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Magnitude 7.1 earthquake rocks Venezuela as buildings shake in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |access-date=24 June 2026 |publisher=[[BBC News]] |archive-date=24 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624225803/https://www.bbc.com/news/articles/cjegdqw5d3yo |url-status=live }}</ref> నగరంలో లాస్ పాలోస్ గ్రాండేస్ (Los Palos Grandes) మరియు అల్టామిరా (Altamira) మునిసిపాలిటీలు అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్నాయని అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి డియోస్డాడో కాబెల్లో (Diosdado Cabello) తెలిపారు.<ref name="Buschschlüter1" /> అల్టామిరాలో కనీసం మూడు భవనాలు పూర్తిగా నేలమట్టం కాగా,<ref name="PhillipsGuardian1" /> అందులో ఒక 22 అంతస్తుల బహుళ అంతస్తుల భవనం కూడా ఉంది.<ref name="CNA24b">{{cite news |title=Venezuela twin quakes kill at least 32, injure more than 700 |url=https://www.channelnewsasia.com/world/venezuela-earthquakes-kill-injure-people-6208561 |access-date=25 June 2026 |work=Agence France-Presse |publisher=Channel News Asia |date=25 June 2026}}</ref> ఆగ్నేయ కారకాస్‌లోని ఒక ప్రాంతంలో ఉన్న దాదాపు అన్ని ఎత్తైన భవనాలు తీవ్రంగా దెబ్బతినడం లేదా పూర్తిగా కూలిపోవడం జరిగాయి.<ref name="elpais">{{cite news|url=https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|title=El terremoto en Venezuela, en vivo – Decenas de edificios derrumbados in Caracas|date=June 24, 2026|access-date=June 25, 2026|newspaper=El País|archive-date=25 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000625/https://elpais.com/america/2026-06-24/el-terremoto-en-venezuela-en-vivo.html|url-status=live|language=es-ES}}</ref> తూర్పు కారకాస్ మునిసిపాలిటీ అయిన చాకావో (Chacao) మేయర్ గుస్తావో దుక్యూ, తమ పరిధిలో మరణాలు సంభవించాయని మరియు కనీసం 16 మంది గాయపడ్డారని ధృవీకరించారు.<ref name="DW24a">{{cite news |title=Alcalde de municipio caraqueño admite fallecidos tras terremotos, sin precisar cifra |trans-title=Mayor of Caracas municipality admits deaths after earthquakes, without specifying number |url=https://p.dw.com/p/5G1HY |access-date=25 June 2026 |work=DW News |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> ఈ మునిసిపాలిటీలో రెండు పెద్ద భవనాలు కూలిపోవడంతో చాలా మంది శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారు.<ref name="AP Photos">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Twin earthquakes strike Venezuela, in photos |url=https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |access-date=24 June 2026 |publisher=[[Associated Press]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625012716/https://apnews.com/photo-gallery/venezuela-earthquake-caracas-8ac96a783cd3c3b4312653806511d824 |url-status=live }}</ref> బరుటా మునిసిపాలిటీలో (Baruta Municipality) రెండు నిర్మాణాలు కూలిపోవడంతో కనీసం ముగ్గురు మరణించారు. పింటో సాలినాస్‌లో ఒక భవనం కూలిన ఘటనలో ఇద్దరు మరణించారు.<ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Venezuela Live Updates: 2 Major Earthquakes Hit Country's Center |url=https://www.nytimes.com/live/2026/06/24/world/venezuela-earthquake |access-date=24 June 2026 |work=[[The New York Times]]}}</ref> ఫ్రెంచ్ దౌత్య కార్యాలయం (ఫ్రెంచ్ ఎంబసీ) మరియు వెనిజులా రెడ్‌క్రాస్ ప్రధాన కార్యాలయ భవనాలు కూడా ఈ భూకంపం ధాటికి తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.<ref name="f24"/> ట్రుజిల్లో (Trujillo), కారాబోబో, అరాగువా, మిరాండా (Miranda), మరియు లా గ్వైరా రాష్ట్రాలలో కూడా అనేక భవనాలు కుప్పకూలాయి.<ref name=elpais/> కారకాస్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న లా గ్వైరా రాష్ట్రం అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతిన్న ప్రాంతాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఇక్కడ 100 కంటే ఎక్కువ భవనాలు నేలమట్టమయ్యాయి.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Venezuela earthquakes death toll rises to 188 as rescuers search rubble for survivors |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=2026-06-25 |work=[[BBC News]] |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref> రాజధానికి సేవలు అందించే ప్రధాన విమానాశ్రయం అయిన సైమన్ బొలివర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (Simón Bolívar International Airport) తీవ్రంగా దెబ్బతింది.<ref name="CNA25a" /> దీంతో అక్కడికి వచ్చే, మరియు అక్కడి నుండి వెళ్లే అన్ని విమాన సర్వీసులను రద్దు చేశారు.<ref name=elpais /> సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసిన చిత్రాలలో డజన్ల కొద్దీ భవనాలు పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా కూలిపోయినట్లు కనిపించాయి. నిలిచి ఉన్న భవనాల గోడలు పగుళ్లు ఇచ్చి, స్తంభాలు ముక్కలయ్యాయి. నగరంలో టెలికమ్యూనికేషన్ సేవలు పూర్తిగా నిలిచిపోయాయి.<ref name="diariolasamericas24a">{{cite news |title=La Guaira, entre edificios destruidos, heridos y pánico por los desaparecidos |trans-title= La Guaira, amidst destroyed buildings, injuries, and panic over the missing |url=https://www.diariolimericas.com/america-latina/la-guaira-afectada-el-colpaso-total-o-parcial-varios-edificios-terremoto-n5397763 |access-date=25 June 2026 |work=Diario las Américas |lang=es |date=25 June 2026}}</ref> అర్జెంటీనా ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు లూకాస్ ట్రెజో (Lucas Trejo), లా గ్వైరాలోని ప్లాయా గ్రాండే ప్రాంతంలో తాము నివసిస్తున్న భవనం భూకంపానికి గురికావడంతో తన కుటుంబ సభ్యులు అదృశ్యమయ్యారని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.<ref>{{Cite tweet |number=2069998373071909054 |user=jairspineda |title=Attention: Lucas Trejo, player of @MaritimoLG, reports that his family is missing, in the Playa Grande area, in La Guaira. The building where they live was one of those affected by the earthquake |date=25 June 2026 |access-date=25 June 2026}}</ref> భూకంప కేంద్రానికి సమీపంలో ఉన్న జువాన్ జోస్ మోరా (Juan José Mora Municipality), ప్యూర్టో కాబెల్లో, మరియు సాన్ డియాగో మునిసిపాలిటీలలో కలిపి 13 మరణాలు సంభవించాయి. కారాబోబో గవర్నర్ రాఫెల్ లకావా మాట్లాడుతూ, భవనాలు కూలిపోవడం వల్ల తొమ్మిది మరణాలు సంభవించగా, మిగిలినవి ఇతర పరోక్ష కారణాల వల్ల జరిగాయని తెలిపారు. ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని అడాల్ఫో ప్రిన్స్ లారా మరియు డాక్టర్ మోలినా సియెర్రా సోషల్ సెక్యూరిటీ ఆసుపత్రులలో కనీసం 40 మంది క్షతగాత్రులకు చికిత్స అందిస్తున్నారు. మోరోన్ మరియు ఉరామా పారిష్‌లలో 25 కంటే ఎక్కువ ఇళ్లు పూర్తిగా ధ్వంసమవగా, ప్యూర్టో కాబెల్లోలోని కొన్ని ప్రభుత్వ భవనాలు దెబ్బతిన్నాయి.<ref>{{cite news |title=Terremotos dejaron saldo de 13 fallecidos entre Juan José Mora, Puerto Cabello y San Diego |trans-title=Earthquakes left 13 dead in Juan José Mora, Puerto Cabello and San Diego |url=https://www.notitarde.com.ve/carabobo/102924/terremotos-dejaron-saldo-mortal-de-13-fallecidos-entre-juan-jose-mora-puerto-cabello-y-san-diego |access-date=26 June 2026 |work=[[Notitarde]] |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> ఫాల్కన్ ([[Falcón]]) రాష్ట్ర గవర్నర్ విక్టర్ క్లార్క్, తమ ప్రాంతంలో 32 మందికి గాయాలయ్యాయని, 15 మంది కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్నారని తెలిపారు.<ref name="Cano25a">{{cite news |last1=Cano |first1=Regina Garcia |last2=Arraez |first2=Juan Pablo |title=Back-to-back powerful earthquakes hit Venezuela, causing widespread damage |url=https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |access-date=25 June 2026 |work=Associated Press |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000529/https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-caracas-7179acaee70a9c543f953852f15d4814 |url-status=live }}</ref> వెనిజులాలో విడివిడిగా సంభవించిన భవనాల కూలిపోవడం వల్ల తమ దేశ పౌరులు ఇద్దరు మరణించారని బ్రెజిల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ధృవీకరించింది.<ref>{{cite news |last1=Amâncio |first1=Túlio |last2=Cunha |first2=Marcela |last3=Matoso |first3=Filipe |last4=Ferreira |first4=Afonso |title=Itamaraty confirma morte de dois brasileiros após terremotos na Venezuela |trans-title=Itamaraty confirms the death of two Brazilians after earthquakes in Venezuela |url=https://g1.globo.com/politica/noticia/2026/06/25/itamaraty-confirma-morte-de-dois-brasileiros-apos-terremotos-na-venezuela.ghtml |access-date=25 June 2026 |work=G1 |lang=pt |date=25 June 2026}}</ref> స్పెయిన్ ప్రభుత్వం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఈ భూకంపాల వల్ల తమ పౌరులు ఇద్దరు మరణించగా, మరో 80 మంది అదృశ్యమయ్యారు.<ref>{{cite news |title=España confirma dos muertos y 80 desaparecidos tras los terremotos de Venezuela |trans-title=Spain confirms two dead and 80 missing after the Venezuela earthquakes |url=https://monitoreamos.com/mundo/espana-confirma-dos-muertos-y-80-desaparecidos-tras-los-terremotos-de-venezuela |access-date=26 June 2026 |work=Agencia EFE |publisher=Monitoreamos |lang=es |date=26 June 2026}}</ref> == శోధన సహాయక చర్యలు == కారకాస్ నగరంలో, రెస్క్యూ సిబ్బంది మరియు స్వచ్ఛంద సేవకులు కూలిపోయిన భవనాల శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న ప్రాణాలతో ఉన్నవారి కోసం శోధించడం ప్రారంభించారు.<ref name="PhillipsGuardian1">{{cite news |last1=Phillips |first1=Tom |last2=Montilla |first2=Camille Rodríguez |title=Venezuela earthquake: powerful back-to-back quakes collapse buildings in capital Caracas |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jun/25/earthquake-venezuela-caracas-tremors-aftershocks |access-date=25 June 2026 |work=[[The Guardian]] |date=25 June 2026}}</ref> క్షతగాత్రులకు తక్షణ వైద్య సేవలు అందించడం కోసం కారకాస్‌లోని హాస్పిటల్ డి క్లినికాస్ సిబ్బందిని "రాత్రి షిఫ్టులో అదనంగా విధులు నిర్వహించాలని" యాజమాన్యం కోరింది.<ref name="ST24b" /> శిథిలాలను తొలగించి, వాటి కింద ఉన్నవారిని వెలికితీసే పనులు ఇంకా పూర్తి కానందున, మరణాల సంఖ్య మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ (Delcy Rodríguez) హెచ్చరించారు. ముఖ్యంగా విపత్తు ప్రాంతంగా ప్రకటించబడిన లా గ్వైరా (లా గ్వైరా) రాష్ట్రం నుండి సంభవించిన మరణాల వివరాలు ఇంకా పూర్తిగా ధృవీకరించబడలేదని లేదా అధికారిక సంఖ్యకు జోడించబడలేదని ఆమె ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-24 |title=Venezuela earthquakes: Thousands feared dead, hundreds trapped as rescue efforts intensify |url=https://www.newsweek.com/earthquake-venezuela-montalban-7-1-caracas-12117211 |access-date=2026-06-26 |website=Newsweek |language=en}}</ref> లా గ్వైరా ప్రాంత నివాసితులు స్వచ్ఛందంగా స్పందించి, కూలిపోయిన అపార్ట్‌మెంట్ భవనాల నుండి తమ పొరుగువారిని రక్షించడానికి స్వంతంగా సహాయక చర్యలు ప్రారంభించారు. భూకంపం సంభవించి దాదాపు 24 గంటలు గడుస్తున్నప్పటికీ, నగరంలో భారీ యంత్రాలు, పరికరాల కొరత ఉండటం మరియు ప్రభుత్వ సహాయం పరిమితంగా అందడంతో వారు శిథిలాలను తొలగించడానికి తమ చేతులను మాత్రమే ఉపయోగించాల్సి వచ్చింది. గాయపడిన వారి సంఖ్య విపరీతంగా పెరగడంతో జోస్ మరియా వర్గాస్ ఆసుపత్రి పూర్తిగా నిండిపోయింది, దీనివల్ల కొంతమంది బాధితులకు ఆసుపత్రి వెలుపల బహిరంగ ప్రదేశాల్లోనే చికిత్స అందించాల్సి వచ్చింది. నగర క్రీడా మైదానం (స్టేడియం) వెలుపల సైనిక సరఫరా కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసి అవసరమైన సహాయాన్ని అందిస్తున్నారు. అత్యవసర శస్త్రచికిత్సలు నిర్వహించే సామర్థ్యంతో కూడిన ఫీల్డ్ హాస్పిటల్స్ (తాత్కాలిక ఆసుపత్రులు) రంగంలోకి దించుతామని వెనిజులా సాయుధ దళాలు ([[Venezuelan armed forces|వెనిజులా సాయుధ దళాలు]]) తెలిపాయి.<ref name="ST26a">{{cite news |title=On the streets and in hospitals, Venezuelans scramble to save lives after quake |url=https://www.straitstimes.com/world/on-the-streets-and-in-hospitals-venezuelans-scramble-to-save-lives-after-quake?ref=inline-article |access-date=26 June 2026 |work=Reuters |date=26 June 2026}}</ref> ప్రారంభ సహాయక చర్యల్లో పాలుపంచుకోవడానికి చాలా మంది నివాసితులు కారకాస్ నుండి లా గ్వైరాకు కారకాస్-లా గ్వైరా హైవే (Caracas-La Guaira highway) గుండా స్వంతంగా అవసరమైన వస్తు సామాగ్రిని చేరవేస్తున్నారు. మోరోన్ వంటి ప్రభావిత ప్రాంతాల్లోని ఇతర ఆసుపత్రులు కూడా గాయపడిన వారితో నిండిపోయాయి లేదా వైద్య సామాగ్రి కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయి.<ref name="ST26b">{{cite news |title=Venezuela races to rescue hundreds trapped in rubble after major twin earthquakes |url=https://www.straitstimes.com/world/venezuela-races-to-rescue-hundreds-trapped-in-rubble-after-major-twin-earthquakes |access-date=26 June 2026 |work=Reuters |publisher=The Straits Times |date=26 June 2026}}</ref> == ప్రభుత్వ స్పందన == [[File:Presidenta (E) Delcy Rodríguez se pronuncia sobre los Terremotos.webm|thumb|భూకంపాల గురించి మాట్లాడుతున్న తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్]] వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితిని (state of emergency) ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |title=Se Activa Estado de Emergencia en Venezuela tras Doble Terremoto Hoy: Delcy Rodríguez |lang=es |trans-title=State of Emergency Activated in Venezuela After Double Earthquake Today: Delcy Rodríguez |url=https://www.nmas.com.mx/internacional/cuantos-muertos-heridos-hay-terremoto-venezuela-hoy-24-de-junio-2026-mensaje-delcy-rodriguez/ |access-date=25 June 2026 |work=N+ |date=25 June 2026}}</ref> అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి డియోస్డాడో కాబెల్లో (Diosdado Cabello) మాట్లాడుతూ, "అనేక" రాష్ట్రాలు ఈ భూకంపం వల్ల ప్రభావితమయ్యాయని తెలిపారు.<ref name="Buschschlüter1">{{cite news |last1=Buschschlüter |first1=Vanessa |title=Several Venezuelan states affected, interior minister says |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=25 June 2026 |date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625000621/https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |url-status=live }}</ref> కారకాస్‌లో కూలిపోయిన భవనాలలో గ్యాస్ లీకేజీ వల్ల పేలుళ్లు సంభవించకుండా ఉండేందుకు గ్యాస్ సరఫరాను నిలిపివేయాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.<ref>{{cite web | title=Séisme au Venezuela: Des immeubles effondrés à Caracas | url=https://www.radiolac.ch/actualite/international/seisme-au-venezuela-des-immeubles-effondres-a-caracas/ }}</ref> కారకాస్ మెట్రో (Caracas Metro) సేవలను తాత్కాలికంగా నిలిపివేశారు మరియు రాబోయే కొన్ని రోజుల పాటు పాఠశాలలు మూసివేయబడతాయని ప్రకటించారు.<ref>{{cite news |title=Delcy Rodríguez declaró el estado de emergencia en Venezuela tras los dos terremotos que sacudieron al país |url=https://www.infobae.com/venezuela/2026/06/25/delcy-rodriguez-informara-sobre-la-situacion-en-venezuela-tras-los-dos-terremotos-que-sacudieron-el-pais/ |work=[[Infobae]] |date=24 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625021926/https://www.infobae.com/venezuela/2026/06/25/delcy-rodriguez-informara-sobre-la-situacion-en-venezuela-tras-los-dos-terremotos-que-sacudieron-el-pais/ |url-status=live }}</ref> శోధన మరియు సహాయక చర్యల కోసం బహుళ పక్ష అంతర్జాతీయ సంస్థల నుండి నిధుల సహాయాన్ని కోరనున్నట్లు రోడ్రిగ్జ్ తెలిపారు.<ref name="ST24b">{{cite news |title=Rescue work under way after quakes rock Venezuela, 'high casualties' likely |url=https://www.straitstimes.com/world/strong-earthquake-rocks-venezuela-colombia |date=25 June 2026 |agency=Reuters |access-date=25 June 2026 |publisher=The Straits Times}}</ref> అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి ([[International Monetary Fund]]) నుండి 200 మిలియన్ యుఎస్ డాలర్ల నిధులను పొందే ప్రక్రియను రోడ్రిగ్జ్ ప్రారంభించారు.<ref>{{cite news |lang=es |title=Un doble terremoto sacude el norte de Venezuela y deja al menos 164 muertos y casi un millar of heridos |trans-title=A double earthquake shakes northern Venezuela, leaving at least 164 dead and nearly a thousand injured |url=https://www.elboletin.com/un-doble-terremoto-sacude-el-norte-de-venezuela-y-deja-al-menos-164-muertos-y-casi-un-millar-de-heridos/?__cf_chl_rt_tk=wgfXWP1BA8o_k_0IDoVQUpuMpMEGp98wd8ie2sOejhM-1782384011-1.0.1.1-vAnpnXuu.Yo0pmxgs7L1m.8OutXALVRUdVxSTEW.6A0 |access-date=25 June 2026 |work=El Boletín |date=25 June 2026}}</ref> విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ (విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ) పాఠశాలలకు కొన్ని రోజుల పాటు సెలవులు ప్రకటిస్తూ, కొన్ని పాఠశాల భవనాలను పునరావాస కేంద్రాలుగా మరియు విరాళాల సేకరణ కేంద్రాలుగా ఉపయోగించనున్నట్లు పేర్కొంది.<ref name="WSLS"/> కారకాస్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ (Caracas Stock Exchange) మూసివేయబడింది మరియు ఆ ప్రాంగణాన్ని సహాయక చర్యల సమన్వయం కోసం కేటాయించారు.<ref name="f24">{{cite web |url=https://www.france24.com/en/americas/20260625-venezuela-powerful-earthquakes-caracas-building-collapse |title=Venezuela declares state of emergency after back-to-back earthquakes leave scores dead |work=[[France 24]] |date=June 25, 2026 |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625002329/https://www.france24.com/en/americas/20260625-venezuela-powerful-earthquakes-caracas-building-collapse |url-status=live }}</ref> భూకంపం సంభవించిన వెంటనే డొమినికన్ రిపబ్లిక్ (Dominican Republic), ప్యూర్టో రికో ([[Puerto Rico]]), మరియు వర్జిన్ ఐలాండ్స్‌కు (Virgin Islands) సునామి హెచ్చరిక (tsunami advisory) జారీ చేయబడింది, అయితే ఆ తర్వాత దానిని ఉపసంహరించుకున్నారు.<ref name="ap"/><ref>{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Strong earthquake rocks Venezuela capital |url=https://www.reuters.com/world/americas/earthquakes-shake-venezuela-capital-2026-06-24/ |access-date=24 June 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> == అంతర్జాతీయ స్పందనలు == === అంతర్జాతీయ సంస్థలు === * {{flag|European Union}}: యూరోపియన్ కమిషన్ ప్రెసిడెంట్ ఉర్సులా వాన్ డెర్ లేయెన్, వెనిజులాలో ప్రభావితమైన ప్రజలకు, ముఖ్యంగా బాధితులకు మరియు వారి కుటుంబాలకు తన సంఘీభావాన్ని ప్రకటించారు.<ref name="von der Leyen-X">{{Cite tweet |author=Ursula von der Leyen |author-link=Ursula von der Leyen |user=vonderleyen |number=2070038603321733496 |date=25 June 2026 |title=Expresamos nuestra solidaridad con todos los venezolanos tras los devastadores terremotos de anoche. }}</ref> యూరోపియన్ సంక్షోభ నిర్వహణ కమిషనర్ హడ్జా లహ్బీబ్, యూరోపియన్ యూనియన్ పరిస్థితిని నిరంతరం గమనిస్తోందని మరియు ఇయు నిధులతో నడిచే భాగస్వామ్య సంస్థలు ఇప్పటికే క్షేత్రస్థాయిలో సహాయాన్ని అందిస్తున్నాయని తెలిపారు. కోపర్నికస్ కార్యక్రమం (Copernicus Programme) ద్వారా ఉపగ్రహ సహాయాన్ని అందజేస్తున్నామని, కోరితే మరింత సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని ఆమె పేర్కొన్నారు.<ref name="DW-VENEZUELA">{{cite web |author1=Shakeel Sobhan |author2=Dmytro Hubenko |title=Buildings collapse after deadly earthquakes rock Venezuela |url=https://www.dw.com/en/buildings-collapse-after-deadly-earthquakes-rock-venezuela/live-77699720 |date=25 June 2026 |publisher=[[Deutsche Welle]] |access-date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|United Nations}}: అంతర్జాతీయ వలసల సంస్థ (International Organization for Migration) డైరెక్టర్ జనరల్ అమీ పోప్, వెనిజులాకు తక్షణ అంతర్జాతీయ సహాయం అవసరమని పిలుపునిచ్చారు మరియు ప్రభావిత జనాభా యొక్క అవసరాలను అంచనా వేయడానికి చర్యలు ప్రారంభించినట్లు ప్రకటించారు.<ref name="AJ-Venezuela earthquakes live">{{cite web |author1=Alma Milisic |author2=Umut Uras |title=Venezuela earthquakes live: At least 164 dead, 971 injured as toll rises |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/6/25/venezuela-earthquakes-live-two-powerful-quakes-shake-s-american-country |date=25 June 2026 |publisher=[[Al Jazeera English]] |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625011533/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/6/25/venezuela-earthquakes-live-two-powerful-quakes-shake-s-american-country |url-status=live }}</ref> === వివిధ దేశాలు === * {{flag|Argentina}}: అర్జెంటీనా ప్రెసిడెంట్ కార్యాలయం ఒక ప్రకటన విడుదల చేస్తూ: "అర్జెంటీనా రిపబ్లిక్ ఇక్కడి పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తోంది. అంతర్జాతీయ సంస్థల సమన్వయంతో అవసరమైన మానవతా సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది. మా ప్రభుత్వాల మధ్య ఉన్న రాజకీయ విభేదాలకు అతీతంగా, అధ్యక్షుడు జేవియర్ మైలీ (జేవియర్ జి. మైలీ) వెనిజులా ప్రజలకు సంఘీభావంగా తన సహాయ హస్తాన్ని అందిస్తున్నారు" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/><ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title='Más allá de las diferencias': Argentina expresó su solidaridad con Venezuela tras los terremotos |url=https://www.clarin.com/politica/alla-diferencias-argentina-expreso-solidaridad-venezuela-terremotos_0_nEV10bAwvh.html |access-date=2026-06-25 |website=Clarín |language=es}}</ref> * {{flag|Azerbaijan}}: అజర్‌బైజాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ (విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ) ఈ విపత్తులో జరిగిన ప్రాణనష్టం మరియు ఆస్తి నష్టం పట్ల తీవ్ర సంతాపం వ్యక్తం చేసింది.<ref>{{Cite web |last=Pir |first=Nihat |date=2026-06-25 |title=Azerbaijan expresses condolences to Venezuela following powerful earthquakes |url=https://report.az/en/foreign-politics/azerbaijan-expresses-condolences-to-venezuela-following-powerful-earthquakes |access-date=2026-06-25 |website=Report.az |language=en}}</ref> * {{flag|Barbados}}: బార్బడోస్ ప్రధాన మంత్రి మియా మోట్లీ, వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్‌తో మాట్లాడి తన సంతాపాన్ని తెలియజేశారు మరియు సహాయం చేయడానికి బార్బడోస్ సిద్ధంగా ఉందని ప్రకటించారు.<ref name="Demerara Waves"/> * {{flag|Bolivia}}: మానవతా సహాయాన్ని అందించేందుకు ముందుకు వచ్చింది.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Brazil}}: బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు లుయిజ్ ఇనాసియో లులా దా సిల్వా (లులా దా సిల్వా) మాట్లాడుతూ, అక్కడి పరిస్థితిని అంచనా వేయడానికి తాము విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ మరియు కారకాస్‌లోని బ్రెజిల్ రాయబార కార్యాలయంతో మాట్లాడుతున్నట్లు తెలిపారు.<ref>{{cite web |last=Santos |first=Poliana |url=https://www.cnnbrasil.com.br/politica/lula-manifesta-apoio-a-venezuela-apos-terremotos/ |title=Lula manifesta apoio à Venezuela após terremotos |publisher=CNN Brasil |language=pt-br |date=24 June 2026 }}</ref> * {{flag|Canada}}: కెనడా ప్రధాని మార్క్ కార్నీ ఈ భూకంపాలను "వినాశకరమైనవి" గా అభివర్ణించారు మరియు కెనడా మానవతా సహాయాన్ని పంపుతుందని హామీ ఇచ్చారు.<ref>{{Cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/livestory/venezuela-earthquakes-deaths-survivors-recovery-aftermath-search-9.7248333 |title=Archived copy |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625141018/https://www.cbc.ca/news/world/livestory/venezuela-earthquakes-deaths-survivors-recovery-aftermath-search-9.7248333 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Chile}}: చిలీ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ప్రకటనలో, "చిలీ ప్రభుత్వం ఈ దారుణ విపత్తు పట్ల విచారం వ్యక్తం చేస్తోంది. అవసరమైతే మానవతా మరియు రెస్క్యూ సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/><ref name="Jimenez"/> మరుసటి రోజు, అధ్యక్షుడు జోస్ ఆంటోనియో కాస్ట్ భవన శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న వారిని రక్షించేందుకు ఫైర్ డిపార్ట్‌మెంట్‌కు చెందిన 37 మంది అర్బన్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ టీమ్ సభ్యులను చిలీ వైమానిక దళ (Chilean Air Force) విమానంలో పంపారు. రాబోయే రోజుల్లో మరో 10 మంది సిబ్బంది చేరనున్నారు.<ref>{{cite web |last1=Hansen |first1=Hans |title=Grupo de Búsqueda y Rescate de Bomberos viaja a Venezuela para ayudar a labores de socorro tras terremotos |url=https://infogate.cl/2026/06/grupo-de-b-squeda-y-rescate-de-bomberos-viaja-a-venezuela-para-ayudar-a-labores-de-socorro-tras-terremotos/ |website=infogate |access-date=26 June 2026 |language=es |date=25 June 2026}}</ref> * {{Flag|China}}: చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి గువో జియాకున్ మాట్లాడుతూ, చైనా సహాయాన్ని పంపడానికి సిద్ధంగా ఉందని, ప్రస్తుతానికి చైనా పౌరులెవరూ మరణించినట్లు నివేదికలు రాలేదని తెలిపారు.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Live: At least 32 people killed after back-to-back earthquakes rock Venezuela |url=https://www.abc.net.au/news/2026-06-25/earthquakes-hit-venezuelan-capital-caracas-high-casualties/106839738 |access-date=2026-06-25 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> * {{flag|Colombia}}: కొలంబియా జాతీయ రక్షణ మంత్రి పెడ్రో ఆర్నాల్ఫో సాంచెజ్ మానవతా సహాయాన్ని ప్రకటించారు. "సహజ విపత్తులలో సరిహద్దులు ఉండవు" అని ఆయన పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite web |last=Ospina |first=Dahana |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/06/25/colombia-ofrece-ayuda-a-venezuela-tras-devastador-sismo-de-75-en-los-desastres-naturales-no-existen-fronteras/ |title=Colombia ofrece ayuda a Venezuela tras devastador sismo de 7,5: "En los desastres naturales no existen fronteras" |language=es-CO |date=25 June 2026 |website=Infobae|access-date=2026-06-25}}</ref> * {{flag|Costa Rica}}: కోస్టారికా ప్రెసిడెన్సీ తన ప్రకటనలో: "భూకంపం తర్వాత దుఃఖంలో ఉన్న వెనిజులా ప్రజలను కోస్టారికా హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేసుకుంటోంది. మా సంఘీభావం ప్రతి బాధిత కుటుంబానికి మరియు ఈ రోజు ప్రాణాలను రక్షించడానికి శ్రమిస్తున్న వారందరికీ ఉంటుంది. మీరు ఒంటరిగా లేరు" అని పేర్కొంది.<ref name="ctv"/> * {{flag|Croatia}}: క్రొయేషియా ప్రభుత్వం వెనిజులా ప్రజలకు తమ సంతాపాన్ని, సంఘీభావాన్ని తెలియజేసింది.<ref name="Index.hr"/> * {{flag|Cuba}}: క్యూబా విదేశాంగ మంత్రి బ్రూనో రోడ్రిగ్జ్ పsharedించారు: "భూకంపం కారణంగా జరిగిన ప్రాణనష్టం మరియు నష్టానికి వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు సోదర ప్రజలకు నా తీవ్ర సంతాపాన్ని తెలియజేస్తున్నాను. అక్కడ ఉన్న క్యూబా ఆరోగ్య కార్యకర్తలు పూర్తిగా సమీకరించబడ్డారు మరియు బాధితులకు వైద్య సేవలు అందిస్తున్నారు."<ref name="ctv"/> * {{flag|Czech Republic}}: చెక్ రిపబ్లిక్ విదేశాంగ మంత్రి పెటర్ మాసింకా తీవ్ర విచారం మరియు సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, అవసరమైన సహాయాన్ని అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని తెలిపారు.<ref name="CZ-X"/> * {{flag|Dominican Republic}}: డొమినికన్ రిపబ్లిక్ అధ్యక్షుడు లూయిస్ అబినాడర్, తమ సైన్యం ప్రత్యేక "శోధన, రెస్క్యూ మరియు అత్యవసర స్పందన బృందాలను" సహాయం కోసం సిద్ధం చేసినట్లు తెలిపారు.<ref name="ctv"/> * {{flag|Ecuador}}: ఈక్వెడార్ అధ్యక్షుడు డేనియల్ నోబోవా అత్యవసర పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి తక్షణ మానవతా సహాయాన్ని పంపాలని ఆదేశించినట్లు తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> * {{flag|El Salvador}}: ఎల్ సాల్వడార్ అధ్యక్షుడు నయిబ్ బుకెలే 300 మంది రెస్క్యూ మరియు వైద్య సిబ్బందిని, అలాగే 50 టన్నుల సహాయక సామాగ్రిని పంపడానికి ముందుకు వచ్చారు.<ref>{{cite news |last1=Cerón |first1=José |title=El Salvador ofrece envío de 300 rescatistas y 50 toneladas de suministros a Venezuela tras fuertes sismos |url=https://www.infobae.com/el-salvador/2026/06/25/el-salvador-ofrece-envio-de-300-rescatistas-y-50-toneladas-de-ayuda-a-venezuela/ |work=Infobae |date=24 June 2026 |language=es}}</ref> * {{flag|France}}: ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయేల్ మాక్రాన్ శిథిలాలను తొలగించి రక్షించడంలో నిపుణులైన 85 మంది ఫ్రెంచ్ రెస్క్యూ సిబ్బందిని తక్షణమే పంపుతున్నట్లు ప్రకటించారు.<ref name="Europe1-FR"/> * {{flag|Germany}}: జర్మనీ రక్షణ మంత్రి బోరిస్ పిస్టోరియస్ సహాయం కోరిన వెంటనే అందుబాటులో ఉంచడానికి ఆరు జర్మన్ ఎయిర్‌బస్ A400M అట్లాస్ (Airbus A400M Atlas) రవాణా విమానాలను సిద్ధంగా ఉంచారు.<ref name="DW-VENEZUELA" /> * {{flag|Guyana}}: గయానా అధ్యక్షుడు ఇర్ఫాన్ అలీ తమ దేశ సామర్థ్యం మేరకు వెనిజులాకు సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Demerara Waves"/> * : వాటికన్ సిటీకి చెందిన పోప్ లియో XIV వెనిజులాకు అత్యవసర విరాళంగా మొదటి విడతగా 100,000 యూరోలను మంజూరు చేశారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2026-06/pope-sends-aid-to-earthquake-struck-venezuela.html|title=Pope Leo sends aid to earthquake-struck Venezuela|date=25 June 2026|website=Vatican News|last=Blears|first=James|last2=Merlo|first2=Francesca}}</ref> * {{Flag|India}}: భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ X (ట్విట్టర్) లో సందేశాన్ని ఇస్తూ: "వెనిజులాలో సంభవించిన తీవ్రమైన భూకంపాల వల్ల జరిగిన వినాశనం నన్ను తీవ్రంగా కలచివేసింది. భారతదేశ ప్రజల తరపున, వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు ప్రజలకు, ముఖ్యంగా తమ ప్రియతములను కోల్పోయిన కుటుంబాలకు నా హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేస్తున్నాను. గాయపడిన వారు త్వరగా కోలుకోవాలని ప్రార్థిస్తున్నాము. ఈ కష్టసమయంలో భారతదేశం సాధ్యమైన అన్ని సహాయాలను అందించడానికి సిద్ధంగా ఉంది." అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite tweet |number=2069998132092649554 |user=narendramodi |title=Deeply saddened by the devastation caused by the severe earthquakes in Venezuela. On behalf of the people of India, I extend our heartfelt condolences to the Government and people of Venezuela, especially to the families who have lost their loved ones. We pray for the speedy recovery of those injured and stand in solidarity with all those affected during this difficult time. India stands ready to extend all possible assistance. |first=Narendra |last=Modi |date=2026-06-25 |access-date=2026-06-25}}</ref> * {{Flag|Iran}}: ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి ఎస్మాయిల్ బఘేయి వెనిజులా ప్రభుత్వానికి, ప్రజలకు ఇరాన్ సంఘీభావాన్ని తెలియజేశారు మరియు సహాయక చర్యల కోసం ఎలాంటి సహాయం చేయడానికైనా తమ దేశం సిద్ధంగా ఉందని ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=World offers solidarity and aid as Venezuela reels from quakes |url=https://english.alarabiya.net/News/world/2026/06/25/world-offers-solidarity-and-aid-as-venezuela-reels-from-quakes |access-date=2026-06-25 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> * {{flag|Israel}}: ఇజ్రాయెల్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ శోధన మరియు రెస్క్యూ సహాయాన్ని అందించడానికి ముందుకు వచ్చింది.<ref>{{Cite news |date=2026-06-25 |title=Israel considers Venezuela aid mission following devastating twin earthquakes |url=https://www.ynetnews.com/article/hkgrkiqfml |access-date=2026-06-25 |work=Ynet |language=en|last=Eichner|first=Itamar|first2=Sharon|last2=Kidon|first2=Freid|first3=Shilo}}</ref> * {{flag|Italy}}: ఇటలీ ప్రధాని జార్జియా మెలోని వెనిజులా అధికారులకు మరియు ప్రజలకు సంఘీభావం తెలియజేశారు, మానవతా సహాయం మరియు సహాయక మార్గాలను తక్షణమే సక్రియం చేయడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని ధృవీకరించారు.<ref name="AA-IT"/> * {{flag|Malaysia}}: మలేషియా ప్రధాని అన్వర్ ఇబ్రహీం వెనిజులా ప్రజలకు సంతాపం తెలియజేస్తూ: "ప్రస్తుతం దుఃఖంలో ఉన్న ప్రతి కుటుంబానికి మరియు శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న తమ వారి సమాచారం కోసం ఎదురుచూస్తున్న వారికి నా సానుభూతి" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Malaysia sends condolences to Venezuela after deadly twin quakes |url=https://thesun.my/news/malaysia-news/malaysia-sends-condolences-to-venezuela-after-deadly-twin-quakes/ |access-date=2026-06-25 |website=The Sun |language=en-GB}}</ref> * {{flag|Mexico}}: మెక్సికో ప్రెసిడెంట్ క్లాడియా షీన్‌బామ్ X లో రాస్తూ, "అవసరమైన సహాయాన్ని సిద్ధం చేయమని నేను ఆదేశించాను. ప్రస్తుతానికి వారు నిపుణులైన రెస్క్యూ మరియు వైద్య సిబ్బంది రూపంలో మా మద్దతును కోరారు. మెక్సికో ఎల్లప్పుడూ సంఘీభావంగా ఉంటుంది" అని పేర్కొన్నారు.<ref name="ctv"/> * {{flag|Netherlands}}: నెదర్లాండ్స్ విదేశాంగ మంత్రి టామ్ బెరెండ్‌సెన్ వెనిజులా విదేశాంగ మంత్రి వైవన్ గిల్‌ను సంప్రదించి సహాయం చేయడానికి మరియు రికవరీ ప్రయత్నాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి నెదర్లాండ్స్ సిద్ధంగా ఉందని తెలిపారు.<ref name="ND-X-Berendsen"/> అభివృద్ధి సహకార మంత్రి స్జోర్డ్ స్జోర్డ్స్మా రెస్క్యూ కార్మికులు, శిక్షణ పొందిన కుక్కలు మరియు అవసరమైన పరికరాలతో కూడిన ఒక అర్బన్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ (USAR) బృందాన్ని మోహరించడానికి ప్రతిపాదించారు.<ref name="ND-X-Sjoerdsma"/> * {{flag|Pakistan}}: పాకిస్తాన్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ మాట్లాడుతూ, "వెనిజులాలో సంభవించిన భూకంపాల వల్ల జరిగిన వినాశనం మరియు ప్రాణనష్టం నన్ను తీవ్రంగా బాధించాయి" అని అన్నారు.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/6/25/world-reacts-as-devastating-venezuela-earthquakes-kill-at-least-32 |title=Archived copy |access-date=25 June 2026 |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625105150/https://www.aljazeera.com/news/2026/6/25/world-reacts-as-devastating-venezuela-earthquakes-kill-at-least-32 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Panama}}: మానవతా సహాయాన్ని అందించేందుకు ముందుకు వచ్చింది.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Peru}}: వెనిజులా ప్రజలకు తన సంఘీభావాన్ని ప్రకటించింది.<ref name="Jimenez"/> * {{flag|Philippines}}: ఫిలిప్పీన్స్ అధ్యక్షుడు బొంగ్‌బాంగ్ మార్కోస్ భూకంప బాధితులకు సానుభూతి తెలియజేస్తూ, ఈ కష్టసమయంలో ఫిలిప్పీన్స్ వెనిజులా ప్రజలతో కలిసి ఉంటుందని ఆకాంక్షించారు.<ref>{{Cite news |last=Cabato |first=Luisa |date=2026-06-25 |title=Marcos condoles with victims of Venezuela earthquakes |url=https://globalnation.inquirer.net/328734/marcos-condoles-with-victims-of-venezuela-earthquakes |access-date=2026-06-25 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |language=en}}</ref> * {{flag|Portugal}}: పోర్చుగల్ ప్రధాని లూయిస్ మోంటెనెగ్రో సంఘీభావం వ్యక్తం చేస్తూ, వెనిజులాకు అత్యవసర మరియు మానవతా సహాయాన్ని పంపడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Observador-PT"/> * {{flag|Qatar}}: ఖతార్ దేశం కూడా రెస్క్యూ సిబ్బందిని పంపినట్లు వెనిజులా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్ తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> * {{flag|Russia}}: రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ తాత్కాలిక ప్రెసిడెంట్ డెల్సీ రోడ్రిగ్జ్‌కు తన సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ: "మరణించిన వారి కుటుంబాలకు నా హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేయండి. ఈ ప్రకృతి వైపరీత్యం వల్ల ప్రభావితమైన వారందరూ త్వరగా కోలుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను... ఈ కష్ట సమయంలో స్నేహపూర్వక వెనిజులా ప్రజలకు మా మద్దతును తెలియజేస్తున్నాము" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Condolences to Acting President of Venezuela Delcy Rodriguez Gomez |url=http://en.kremlin.ru/events/president/news/80112 |access-date=2026-06-25 |website= |publisher=President of Russia |language=en |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625132800/http://en.kremlin.ru/events/president/news/80112 |url-status=live }}</ref> * {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}}: విన్సెంటియన్ ప్రభుత్వం ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా వెనిజులాకు సంఘీభావం తెలిపింది, మరియు విదేశాంగ మంత్రి ఫిట్జ్‌గెరాల్డ్ బ్రాంబుల్ వెనిజులా ప్రభుత్వంతో సంప్రదింపులు జరుపుతున్నారు.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcsvg.com/2026/06/25/government-of-svg-expresses-solidarity-with-the-venezuelan-people-after-deadly-earthquakes/|title=Government of SVG expresses solidarity with the Venezuelan people after deadly earthquakes|first=Z.|last=Jack|date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|Saudi Arabia}}: సౌదీ అరేబియా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ బాధితుల కుటుంబాలకు, వెనిజులా ప్రభుత్వానికి మరియు ప్రజలకు తమ హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేసింది.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Saudi Arabia offers its condolences to victims of Venezuela earthquakes |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2026/06/25/saudi-arabia-offers-its-condolences-to-victims-of-venezuela-earthquakes |access-date=2026-06-25 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> * {{flag|Serbia}}: సెర్బియా అధ్యక్షుడు అలెక్సాండర్ వుచిక్ వెనిజులా ప్రజలకు సంఘీభావం ప్రకటించగా, విదేశాంగ మంత్రి మార్కో జురిచ్ తమ దేశం అవసరమైన ఎలాంటి సహాయాన్నైనా అందిస్తుందని తెలిపారు. * {{flag|Slovakia}}: స్లోవేకియా అధ్యక్షుడు పీటర్ పెల్లెగ్రిని మరియు ప్రధాన మంత్రి రాబర్ట్ ఫికో తమ సంతాపాన్ని మరియు సహాయం చేయడానికి సుముఖతను వ్యక్తం చేశారు.<ref name="SK-X"/><ref name="Davka.sk"/> * {{flag|South Korea}}: దక్షిణ కొరియా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ సంతాపాన్ని వ్యక్తంచేస్తూ, ప్రస్తుత పరిస్థితిని మరియు అందించాల్సిన సహాయాన్ని సమీక్షిస్తున్నట్లు తెలిపింది. కొరియన్ పౌరులకెవరికీ ఎలాంటి నష్టం జరగలేదని నివేదించింది.<ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/amp/foreignaffairs/20260625/korea-expresses-condolences-over-deadly-venezuela-quakes-no-korean-casualties-reported|title=Korea expresses condolences over deadly Venezuela quakes; no Korean casualties reported|work=The Korea Times|date=25 June 2026}}</ref> * {{flag|Spain}}: స్పెయిన్ ప్రధాని పెడ్రో సాంచెజ్ "వెనిజులా ప్రజలకు పూర్తి మద్దతు" ప్రకటించారు,<ref name="ctv" /> మరియు సహాయం కోసం అక్కడి సైనిక అత్యవసర విభాగాన్ని (Military Emergencies Unit) పంపారు.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Última hora de los terremotos en Venezuela, en directo: el Gobierno confirma al menos 164 muertos y 971 heridos |url=https://cadenaser.com/nacional/2026/06/25/ultima-hora-en-directo-tras-los-dos-terremotos-que-han-sacudido-venezuela-cadena-ser/ |access-date=2026-06-25 |website=Cadena SER |language=es-ES}}</ref> * {{flag|Suriname}}: సూరినామ్ ప్రెసిడెంట్ జెన్నిఫర్ సిమన్స్ భూకంపం కలిగించిన వినాశనం పట్ల ఆందోళన మరియు సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, తమ దేశం సాధ్యమైనంత వరకు సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉందని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web|website=Facebook |publisher=[[Facebook]] |author=Jennifer Simons |author-link=Jennifer Simons |date=25 June 2026 |title=Jennifer Simons – I have taken note with great concern of the devastation caused by the earthquakes |language=en-US |access-date=25 June 2026 |url=https://www.facebook.com/JenniferSimonsSuriname/posts/i-have-taken-note-with-great-concern-of-the-devastation-caused-by-the-earthquake/122201170352425497/}}</ref> * {{flag|Switzerland}}: స్విట్జర్లాండ్ అధ్యక్షుడు గై పార్మెలిన్ సంఘీభావాన్ని మరియు వెనిజులా కోరితే సహాయం అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు తెలిపారు.<ref name="Swiss-Info"/> ఆ తర్వాత స్విస్ ఫెడరల్ కౌన్సిల్ 80 మంది రెస్క్యూ కార్మికులతో కూడిన పెద్ద రెస్క్యూ టీమ్‌ను, కొన్ని టన్నుల రెస్క్యూ పరికరాలను పంపుతున్నట్లు ప్రకటించింది.<ref name="France-24-CH"/> స్విస్ రెస్క్యూ చైన్ ([[Rega (air rescue)|స్విస్ రెస్క్యూ చైన్]]) శిథిలాల కింద చిక్కుకున్న భూకంప బాధితులను వెలికితీసేందుకు వెనిజులాకు పయనమవుతోంది.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=Switzerland deploys rescue team to quake-hit Venezuela |url=https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-abroad-community/bern-calls-on-the-swiss-rescue-chain-to-help-venezuela/91649637 |access-date=2026-06-26|website=SWI swissinfo}}</ref> * {{flag|Syria}}: సిరియా అత్యవసర మరియు విపత్తు నిర్వహణ మంత్రి రేద్ అల్-సలేహ్ వెనిజులాకు తమ సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ, బాధితుల కుటుంబాలకు సానుభూతిని ప్రకటించారు.<ref>{{Cite web |date=25 June 2026 |title=Syrian emergency minister offers condolences to Venezuela after deadly earthquakes |url=https://sana.sy/en/syria/2325481/ |access-date=25 June 2026 |website=Syrian Arab News Agency}}</ref> * {{flag|Turkey}}: టర్కీ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ విపత్తులో జరిగిన ప్రాణనష్టం పట్ల తీవ్ర విచారం వ్యక్తం చేస్తూ, అవసరమైన అన్ని సహాయాలను అందించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు ప్రకటించింది.<ref name="AA-TR"/> * {{flag|United States}}: యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ ట్రంప్ ట్రూత్ సోషల్ (Truth Social) పోస్ట్‌లో: "వెనిజులా ప్రజలను తాకిన రెండు పెద్ద భూకంపాలు చాలా పెద్ద ఎత్తున సంభవించాయి మరియు వినాశకరమైన ప్రాణనష్టాన్ని కలిగించాయి... సహాయం చేయడానికి యునైటెడ్ స్టేట్స్ సిద్ధంగా ఉంది, ఇష్టపడుతోంది మరియు సమర్థవంతంగా ఉంది... మా ప్రభుత్వంలోని అన్ని ఏజెన్సీలను వేగంగా స్పందించడానికి సిద్ధంగా ఉండాలని నేను ఆదేశించాను" అని పేర్కొన్నారు.<ref>{{Cite web |title=The two major earthquakes that just hit the great people of Venezuela are both massive in scale and have left a devastating number of deaths. The U.S.A. stands ready, willing, and able to help! I have instructed all agencies of our government to get ready to move quickly. We will be there for our new and great friends. Early reports are not good!!! President DJT |url=https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116808686040715251 |access-date=2026-06-25 |website=Truth Social |publisher=Donald Trump |language=en |archive-date=25 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625081047/https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116808686040715251 |url-status=live }}</ref> విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో (Marco Rubio) కూడా X లో రాస్తూ, యునైటెడ్ స్టేట్స్ "వెంటనే శోధన మరియు రెస్క్యూ టీమ్‌లను, వైద్య వనరులను మరియు మానవతా సహాయాన్ని వెనిజులాకు మోహరిస్తోంది" అని పేర్కొన్నారు. ప్రెస్ బ్రిఫింగ్‌లో రూబియో మాట్లాడుతూ, ఫెమా (FEMA) రెస్క్యూ టీమ్‌లైన వర్జీనియా టాస్క్ ఫోర్స్ వన్ (వర్జీనియా టాస్క్ ఫోర్స్ వన్) మరియు కాలిఫోర్నియా టాస్క్ ఫోర్స్ టు (కాలిఫోర్నియా టాస్క్ ఫోర్స్ టు) బృందాలను సహాయక చర్యల కోసం పంపినట్లు ధృవీకరించారు.<ref>{{Cite web |last=Domingo |first=Ida |date=2026-06-25 |title=Virginia rescue team deployed to Venezuela after deadly earthquakes, Rubio says |url=https://wjla.com/news/local/fairfax-county-search-and-rescue-venezuela-earthquake-disaster-response-marco-rubio-humanitarian-aid-response-first-responders-virginia-task-force-mission-recovery-relief-federal |access-date=2026-06-25 |website=WJLA |language=en}}</ref> విదేశాంగ సహాయ అండర్ సెక్రటరీ జెరెమీ పి. లెవిన్, వెనిజులాతో సమన్వయం చేసుకుంటూ సహాయాన్ని అందించడానికి విపత్తు సహాయక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసినట్లు తెలిపారు.<ref name="WSLS"/> డిప్యూటీ సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ క్రిస్టోఫర్ లాండౌ వెనిజులా తాత్కాలిక ప్రభుత్వంతో కలిసి రెస్క్యూ టీమ్‌లు, వైద్య సంరక్షణ మరియు మానవతా వనరులను అందించడానికి యుఎస్ పనిచేస్తుందని పేర్కొన్నారు.<ref>{{cite news |title=US says it is mobilizing assistance for Venezuela after earthquakes |url=https://www.straitstimes.com/world/us-says-it-is-mobilizing-assistance-for-venezuela-after-earthquakes |access-date=25 June 2026 |agency=Reuters |publisher=The Straits Times |date=25 Ju/ref> * {{flag|Uruguay}}: ఉరుగ్వే అధ్యక్షుడు యామందు ఓర్సి X లో రాస్తూ, "ఉరుగ్వే వెనిజులా అధికారులకు మరియు ప్రజలకు తన సంఘీభావాన్ని తెలియజేస్తోంది. మేము పరిస్థితిని నిశితంగా గమనిస్తున్నాము మరియు వెనిజులా ప్రభుత్వం అవసరమని భావించే దేనికైనా సహకరించడానికి మా సుముఖతను పునరుద్ఘాటిస్తున్నాము" అని పేర్కొన్నారు.<ref name="ctv"/> == ఇవి కూడా చూడండి == * 2026 లో భూకంపాల జాబితా * వెనిజులాలో భూకంపాల జాబితా == గమనికలు == == మూలాలు == {{మూలాల జాబితా}} [[వర్గం:2026 భాకంపాలు]] [[వర్గం:వెనిజులాలో భూకంపాలు]] ssy55qxx0jf1up7dcy28pvglmqwy9xd 1 500142 4891059 2026-06-26T04:14:59Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి */ కొత్త విభాగం 4891059 wikitext text/x-wiki == అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి == అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి ఈ వాక్యం కొమ్ము హరిబాబు మొదటిసారిగా సోషల్ మీడియా లో పోస్ట్ చేసారు. ఇది వైరల్ అయ్యింది. కానీ రచయిత పేరు వెలుగులోకి రాలేదు. దయచేసి గమనించగలరు. [[వాడుకరి:కొమ్ము హరిబాబు|కొమ్ము హరిబాబు]] ([[వాడుకరి చర్చ:కొమ్ము హరిబాబు|చర్చ]]) 04:14, 26 జూన్ 2026 (UTC) 0pqraqexf2hcrhbxdqmrxx7wb8t2v5w 4891060 4891059 2026-06-26T04:21:38Z కొమ్ము హరిబాబు 151153 /* అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి */ సమాధానం 4891060 wikitext text/x-wiki == అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి == అందరూ బాగుండాలి అందులో నేనుండాలి ఈ వాక్యం కొమ్ము హరిబాబు మొదటిసారిగా సోషల్ మీడియా లో పోస్ట్ చేసారు. ఇది వైరల్ అయ్యింది. కానీ రచయిత పేరు వెలుగులోకి రాలేదు. దయచేసి గమనించగలరు. [[వాడుకరి:కొమ్ము హరిబాబు|కొమ్ము హరిబాబు]] ([[వాడుకరి చర్చ:కొమ్ము హరిబాబు|చర్చ]]) 04:14, 26 జూన్ 2026 (UTC) :<nowiki>https://te.wikipedia.org/wiki/చర్చ:అందరూ_బాగుండాలి_అందులో_నేనుండాలి#c-కొమ్ము_హరిబాబు-20260626041400-అందరూ_బాగుండాలి_అందులో_నేనుం</nowiki> [[వాడుకరి:కొమ్ము హరిబాబు|కొమ్ము హరిబాబు]] ([[వాడుకరి చర్చ:కొమ్ము హరిబాబు|చర్చ]]) 04:21, 26 జూన్ 2026 (UTC) 8pnc70htb4u7modx03ujua5c93qga5k 0 500143 4891069 2026-06-26T04:52:55Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox Officeholder | name = సి. కృష్ణన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start1 = 2011 మే | term_end1 = 2016 మే | predecessor1 = ఎ. తమిఝరసు | successor1 = [[ఎస్. వెట్రివెల్]] | constituency1 = ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్...' 4891069 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = సి. కృష్ణన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start1 = 2011 మే | term_end1 = 2016 మే | predecessor1 = ఎ. తమిఝరసు | successor1 = [[ఎస్. వెట్రివెల్]] | constituency1 = [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] | party = [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} ''' సి. కృష్ణన్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన తమిళనాడు శాసనసభకు [[2011 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2011లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ==రాజకీయ జీవితం== సి. కృష్ణన్ [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2006 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2006లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎ. తమిళరసు చేతిలో 3,663 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు.<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> ఆయన [[2011 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2011 శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థి ఎ. తమిళరసుపై 46,544 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] i5jcp8nkismff7kcgazvrunei075a4g 4891072 4891069 2026-06-26T04:54:34Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891072 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = సి. కృష్ణన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start1 = 2011 మే | term_end1 = 2016 మే | predecessor1 = ఎ. తమిఝరసు | successor1 = [[ఎస్. వెట్రివెల్]] | constituency1 = [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] | party = [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} ''' సి. కృష్ణన్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన తమిళనాడు శాసనసభకు [[2011 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2011లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{cite web|title=List of MLAs from Tamil Nadu 2011|url=http://www.assembly.tn.gov.in/member_list.pdf|url-status=dead|publisher=Govt. of Tamil Nadu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320103427/http://www.assembly.tn.gov.in/member_list.pdf|archivedate=2012-03-20}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== సి. కృష్ణన్ [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2006 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2006లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎ. తమిళరసు చేతిలో 3,663 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు.<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> ఆయన [[2011 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2011 శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థి ఎ. తమిళరసుపై 46,544 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] 38dgb0lrrsl8v12ashezy9vomr0mpk5 4891076 4891072 2026-06-26T05:01:25Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891076 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = సి. కృష్ణన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start1 = 2011 మే | term_end1 = 2016 మే | predecessor1 = ఎ. తమిఝరసు | successor1 = [[ఎస్. వెట్రివెల్]] | constituency1 = [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] | party = [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} ''' సి. కృష్ణన్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన తమిళనాడు శాసనసభకు [[2011 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2011లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{cite web|title=List of MLAs from Tamil Nadu 2011|url=http://www.assembly.tn.gov.in/member_list.pdf|url-status=dead|publisher=Govt. of Tamil Nadu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320103427/http://www.assembly.tn.gov.in/member_list.pdf|archivedate=2012-03-20}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== సి. కృష్ణన్ [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2006 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2006లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎ. తమిళరసు చేతిలో 3,663 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు.<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> ఆయన [[2011 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2011 శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థి ఎ. తమిళరసుపై 46,544 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref><ref name="Former Omalur MLA expelled from AIADMK over alleged anti-party acts">{{cite news |title=Former Omalur MLA expelled from AIADMK over alleged anti-party acts |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/coimbatore/former-omalur-mla-expelled-from-aiadmk-over-alleged-anti-party-acts/articleshow/126218654.cms |access-date=26 June 2026 |publisher=The Times of India |date=29 December 2025}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] plog8kqr0b31583qy5sriqgfir04jl9 4891079 4891076 2026-06-26T05:07:08Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891079 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = సి. కృష్ణన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start1 = 2011 మే | term_end1 = 2016 మే | predecessor1 = [[ఎ. తమిళరసు]] | successor1 = [[ఎస్. వెట్రివెల్]] | constituency1 = [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] | party = [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} ''' సి. కృష్ణన్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన తమిళనాడు శాసనసభకు [[2011 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2011లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{cite web|title=List of MLAs from Tamil Nadu 2011|url=http://www.assembly.tn.gov.in/member_list.pdf|url-status=dead|publisher=Govt. of Tamil Nadu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320103427/http://www.assembly.tn.gov.in/member_list.pdf|archivedate=2012-03-20}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== సి. కృష్ణన్ [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2006 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2006లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థి [[ఎ. తమిళరసు]] చేతిలో 3,663 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు.<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> ఆయన [[2011 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2011 శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థి [[ఎ. తమిళరసు]]పై 46,544 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref><ref name="Former Omalur MLA expelled from AIADMK over alleged anti-party acts">{{cite news |title=Former Omalur MLA expelled from AIADMK over alleged anti-party acts |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/coimbatore/former-omalur-mla-expelled-from-aiadmk-over-alleged-anti-party-acts/articleshow/126218654.cms |access-date=26 June 2026 |publisher=The Times of India |date=29 December 2025}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] lgifl70fqvgvpouiemj47o0kdm97o0y 0 500144 4891081 2026-06-26T05:09:33Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox Officeholder | name = ఎ. తమిళరసు | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start1 = 2006 | term_end1 = 2011 | predecessor1 = ఎస్. సెమ్మలై | successor1 = [[సి. కృష్ణన్]] | constituency1 = ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూ...' 4891081 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఎ. తమిళరసు | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start1 = 2006 | term_end1 = 2011 | predecessor1 = ఎస్. సెమ్మలై | successor1 = [[సి. కృష్ణన్]] | constituency1 = [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] | party = [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} '''ఎ. తమిళరసు''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన తమిళనాడు శాసనసభకు [[2006 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2006లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ==రాజకీయ జీవితం== ఎ. తమిళరసు [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2006 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2006లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థి సి. కృష్ణన్ పై 3,663 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> ఆయన [[2011 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2011 శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థి సి. కృష్ణన్ చేతిలో 46,544 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు.<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] 8vtvdzjn27z0gi7al4f5g6elaotjswd 4891082 4891081 2026-06-26T05:10:22Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891082 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఎ. తమిళరసు | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start1 = 2006 | term_end1 = 2011 | predecessor1 = ఎస్. సెమ్మలై | successor1 = [[సి. కృష్ణన్]] | constituency1 = [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] | party = [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} '''ఎ. తమిళరసు''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన తమిళనాడు శాసనసభకు [[2006 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2006లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|ఓమలూరు]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{cite web|title=Statistical Report on General Election, 2006|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatisticalReport-TN06.pdf|url-status=dead|publisher=Election Commission of India|page=6|accessdate=2017-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101007221700/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatisticalReport-TN06.pdf|archivedate=7 October 2010}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== ఎ. తమిళరసు [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2006 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2006లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థి సి. కృష్ణన్ పై 3,663 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref>{{cite web|last=Election Commission of India|title=2006 Election Statistical Report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007200819/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_TN_2006.pdf|archive-date=7 Oct 2010|access-date=12 May 2006}}</ref> ఆయన [[2011 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2011 శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[ఓమలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థి సి. కృష్ణన్ చేతిలో 46,544 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు.<ref>{{Cite report |url=http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |title=Detailes Result 2011, Aseembly Election Tamil Nadu |access-date=9 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215085458/http://www.elections.tn.gov.in/Web/Index_card_TNLA2011/10-DETAILEDRESULT_ver4.3.pdf |archive-date=15 February 2017 |work=Election Commission of Tamil Nadu}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] l1u2vtay8r01xtvmz3muaru9ephfn8b 0 500145 4891088 2026-06-26T05:16:53Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1354684216|Sagar Kashyap]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4891088 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=సాగర్ కశ్యప్|image=Sagar Kashyap.JPG|caption=వింబుల్డన్ సెంటర్ కోర్ట్‌లో సాగర్ కశ్యప్|image_size=300px|birth_name=|birth_date=|birth_place=|death_date=|death_place=|occupation=టెన్నిస్ ప్లేయర్|years_active=|other_names=|spouse=|children=|website=}} '''సాగర్ కశ్యప్''' భారతదేశంలోని [[కర్ణాటక]] రాష్ట్రం మైసూర్ కు చెందిన మాజీ అండర్-18 టెన్నిస్ ఆటగాడు, [[వింబుల్డన్ టెన్నిస్ ఛాంపియన్‌షిప్|వింబుల్డన్ ఛాంపియన్షిప్]] అంపైరింగ్ చేసిన అతి పిన్న వయస్కుడైన భారతీయుడు. మైసూర్ కు చెందిన సాగర్ కశ్యప్ 12 సంవత్సరాల వయస్సులో టెన్నిస్ ఆడటం ప్రారంభించాడు.<ref name="siasat">{{Cite web|date=2010-04-30|title=Mysore lad youngest Indian umpire at Wimbledon|url=http://www.siasat.com/english/news/mysore-lad-youngest-indian-umpire-wimbledon|access-date=2012-04-14|publisher=Siasat}}</ref> అతను మాజీ అండర్-18 జూనియర్ ఐటిఎఫ్ ఆటగాడు, వివిధ జాతీయ, అంతర్జాతీయ టోర్నమెంట్లలో ఆడాడు.<ref name="toisagar">{{Cite web|date=2011-05-07|title=Kashyap to officiate upto Wimbledon quarters|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-07/top-stories/29519662_1_itf-umpire-wimbledon|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130518185020/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-07/top-stories/29519662_1_itf-umpire-wimbledon|archive-date=2013-05-18|access-date=2012-04-14|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref name="siasat" /> మైసూర్లోని విద్యా వికాస్ ఇంజనీరింగ్ కళాశాలకు చెందిన కంప్యూటర్ ఇంజనీర్ అయిన ఆయన 2005లో [[న్యూఢిల్లీ]]<nowiki/>లో జరిగిన ఫెడ్ కప్ కోసం లైన్ అంపైర్ గా ప్రారంభించాడు. [[బెంగళూరు]]<nowiki/>లో జరిగిన ఐటిఎఫ్ ఈవెంట్లలో లైన్ అంపైర్ గా కూడా వ్యవహరించాడు.<ref name="siasat" /> ఆయన అప్పుడు సూపర్వైజర్ హోదాకు ఎదిగాడు, ఐటిఎఫ్ ఈవెంట్లలో లెవల్ 1 చైర్ అంపైర్ గా ఉన్నాడు, ఇది అతనికి రెండవ రౌండ్ వరకు అధికారికం చేయడానికి అర్హత వచ్చింది. ఆయన ముంబైలో ఒక వర్క్‌షాప్‌కు హాజరయ్యాడు, వైట్ బ్యాడ్జ్ అంపైర్ అయ్యాడు.<ref name="toisagar" /><ref name="htsagar">{{Cite web|date=2009-06-27|title=Qualified success|url=http://www.hindustantimes.com/sports-news/Tennis/Qualified-success/Article1-426157.aspx|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130125200930/http://www.hindustantimes.com/sports-news/Tennis/Qualified-success/Article1-426157.aspx|archive-date=2013-01-25|access-date=2012-04-14|publisher=Hindustan Times}}</ref> 2011లో [[వింబుల్డన్ టెన్నిస్ ఛాంపియన్‌షిప్|వింబుల్డన్ ఛాంపియన్షిప్]] అంపైరింగ్ చేసిన అతి పిన్న వయస్కుడైన భారతీయుడిగా నిలిచాడు.<ref name="siasat" /> == మూలాలు == [[వర్గం:కర్ణాటక క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] 6k9xlx920bmgrv7x0o5vqxnh5pnewir 4891094 4891088 2026-06-26T05:19:41Z Muralikrishna m 106628 4891094 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=సాగర్ కశ్యప్|image=Sagar Kashyap.JPG|caption=వింబుల్డన్ సెంటర్ కోర్ట్‌లో సాగర్ కశ్యప్|image_size=300px|birth_name=|birth_date=|birth_place=|death_date=|death_place=|occupation=టెన్నిస్ ప్లేయర్|years_active=|other_names=|spouse=|children=|website=}} '''సాగర్ కశ్యప్''' భారతదేశంలోని [[కర్ణాటక]] రాష్ట్రం మైసూర్ కు చెందిన మాజీ అండర్-18 టెన్నిస్ ఆటగాడు, [[వింబుల్డన్ టెన్నిస్ ఛాంపియన్‌షిప్|వింబుల్డన్ ఛాంపియన్షిప్]] అంపైరింగ్ చేసిన అతి పిన్న వయస్కుడైన భారతీయుడు. == కెరీర్ == మైసూర్ కు చెందిన సాగర్ కశ్యప్ 12 సంవత్సరాల వయస్సులో టెన్నిస్ ఆడటం ప్రారంభించాడు.<ref name="siasat">{{Cite web|date=2010-04-30|title=Mysore lad youngest Indian umpire at Wimbledon|url=http://www.siasat.com/english/news/mysore-lad-youngest-indian-umpire-wimbledon|access-date=2012-04-14|publisher=Siasat}}</ref> ఆయన మాజీ అండర్-18 జూనియర్ ఐటిఎఫ్ ఆటగాడు, వివిధ జాతీయ, అంతర్జాతీయ టోర్నమెంట్లలో ఆడాడు.<ref name="toisagar">{{Cite web|date=2011-05-07|title=Kashyap to officiate upto Wimbledon quarters|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-07/top-stories/29519662_1_itf-umpire-wimbledon|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130518185020/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-05-07/top-stories/29519662_1_itf-umpire-wimbledon|archive-date=2013-05-18|access-date=2012-04-14|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref name="siasat" /> స్థానిక విద్యా వికాస్ ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలో కంప్యూటర్ ఇంజనీర్ పట్టాపుచ్చుకున్న ఆయన 2005లో [[న్యూఢిల్లీ]]<nowiki/>లో జరిగిన ఫెడ్ కప్ కోసం లైన్ అంపైర్ గా కెరీర్ ప్రారంభించాడు. [[బెంగళూరు]]<nowiki/>లో జరిగిన ఐటిఎఫ్ ఈవెంట్లలో లైన్ అంపైర్ గా కూడా వ్యవహరించాడు.<ref name="siasat" /> ఆయన అప్పుడు సూపర్వైజర్ హోదాకు ఎదిగాడు, ఐటిఎఫ్ ఈవెంట్లలో లెవల్ 1 చైర్ అంపైర్ గా ఉన్నాడు, ఇది అతనికి రెండవ రౌండ్ వరకు అధికారికం చేయడానికి అర్హత వచ్చింది. ఆయన ముంబైలో ఒక వర్క్‌షాప్‌కు హాజరయ్యాడు, వైట్ బ్యాడ్జ్ అంపైర్ అయ్యాడు.<ref name="toisagar" /><ref name="htsagar">{{Cite web|date=2009-06-27|title=Qualified success|url=http://www.hindustantimes.com/sports-news/Tennis/Qualified-success/Article1-426157.aspx|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130125200930/http://www.hindustantimes.com/sports-news/Tennis/Qualified-success/Article1-426157.aspx|archive-date=2013-01-25|access-date=2012-04-14|publisher=Hindustan Times}}</ref> 2011లో [[వింబుల్డన్ టెన్నిస్ ఛాంపియన్‌షిప్|వింబుల్డన్ ఛాంపియన్షిప్]] అంపైరింగ్ చేసిన అతి పిన్న వయస్కుడైన భారతీయుడిగా నిలిచాడు.<ref name="siasat" /> == మూలాలు == [[వర్గం:కర్ణాటక క్రీడాకారులు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] e0b3x67fkdk5rc63csytjwlkobdlqyt 0 500146 4891098 2026-06-26T05:24:36Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox Officeholder | name = జి. వెంకటాచలం | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2026 మే 4 | term_end = ప్రస్తుతం | constituency = [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టూరు]] | party = ఆల్ ఇండియా అన...' 4891098 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = జి. వెంకటాచలం | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2026 మే 4 | term_end = ప్రస్తుతం | constituency = [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టూరు]] | party = [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | predecessor = [[ఎస్. సదాశివం]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} | profession = | alma_mater = |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} '''జి. వెంకటాచలం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026లో శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu election results 2026: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-results-full-list-of-winners/article70908112.ece|title=Tamil Nadu election results 2026: Full list of winners|last1=|first1=|date=4 May 2026|access-date=5 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505150617/https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-results-full-list-of-winners/article70908112.ece|archive-date=5 May 2026|publisher=The Hindu|language=en-IN}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== జి. వెంకటాచలం [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎం. మిధున్ చక్రవర్తిపై 19,105 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu Assembly Election Results 2026 Winners: TVK secures 108 seats; DMK wins 59 — check constituency-wise">{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-assembly-election-results-2026-winners-list-constituency-wise-seat-wise-10664508/|title=Tamil Nadu Assembly Election Results 2026 Winners: TVK secures 108 seats; DMK wins 59 — check constituency-wise|date=4 May 2026|access-date=1 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260601080233/https://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-assembly-election-results-2026-winners-list-constituency-wise-seat-wise-10664508/|archive-date=1 June 2026|publisher=The Indian Express|language=en}}</ref> జి. వెంకటాచలం 86,498 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, ఎం. మిధున్ చక్రవర్తి 67,393 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] ahjpgkcvxqaark9knp40lbhkhemg7dh 4891126 4891098 2026-06-26T06:08:32Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891126 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = జి. వెంకటాచలం | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2026 మే 4 | term_end = ప్రస్తుతం | constituency = [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టూరు]] | party = [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | predecessor = [[ఎస్. సదాశివం]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} | profession = | alma_mater = |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} '''జి. వెంకటాచలం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026లో శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu election results 2026: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-results-full-list-of-winners/article70908112.ece|title=Tamil Nadu election results 2026: Full list of winners|last1=|first1=|date=4 May 2026|access-date=5 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505150617/https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-results-full-list-of-winners/article70908112.ece|archive-date=5 May 2026|publisher=The Hindu|language=en-IN}}</ref> ఆయన [[2016 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2016]] [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ==రాజకీయ జీవితం== జి. వెంకటాచలం [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎం. మిధున్ చక్రవర్తిపై 19,105 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu Assembly Election Results 2026 Winners: TVK secures 108 seats; DMK wins 59 — check constituency-wise">{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-assembly-election-results-2026-winners-list-constituency-wise-seat-wise-10664508/|title=Tamil Nadu Assembly Election Results 2026 Winners: TVK secures 108 seats; DMK wins 59 — check constituency-wise|date=4 May 2026|access-date=1 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260601080233/https://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-assembly-election-results-2026-winners-list-constituency-wise-seat-wise-10664508/|archive-date=1 June 2026|publisher=The Indian Express|language=en}}</ref> జి. వెంకటాచలం 86,498 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, ఎం. మిధున్ చక్రవర్తి 67,393 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] tbrawmmhs27jm8l5mwzkwmec6mhzszs 0 500147 4891099 2026-06-26T05:29:03Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox Officeholder | name = ఎస్. సదాశివం | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2021 మే | term_end = 2026 మే 4 | constituency = [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టూరు]] | party = పట్టాళి మక్కల్ కట్...' 4891099 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఎస్. సదాశివం | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2021 మే | term_end = 2026 మే 4 | constituency = [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టూరు]] | party = [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] | predecessor = | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} | profession = | alma_mater = |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} '''ఎస్. సదాశివం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== ఎస్. సదాశివం [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎస్. శ్రీనివాసపెరుమల్‌పై 656 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. ఎస్. సదాశివం 97,055 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, శ్రీనివాసపెరుమల్ 96,399 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] tlmykt6lf7obzkvbogencnwr3n3bb5x 4891101 4891099 2026-06-26T05:29:50Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891101 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఎస్. సదాశివం | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2021 మే | term_end = 2026 మే 4 | constituency = [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం|మెట్టూరు]] | party = [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] | predecessor =[[ఎస్. సెమ్మలై]] |successor = [[జి. వెంకటాచలం]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} | profession = | alma_mater = |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} '''ఎస్. సదాశివం''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== ఎస్. సదాశివం [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[మెట్టూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎస్. శ్రీనివాసపెరుమల్‌పై 656 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. ఎస్. సదాశివం 97,055 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, శ్రీనివాసపెరుమల్ 96,399 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] em10ly0nbe758cgtfdsx1w8ezn0lwn9 0 500148 4891103 2026-06-26T05:32:31Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1345000692|Khare]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4891103 wikitext text/x-wiki ఖరే అనేది భారతదేశంలో చిత్రగుప్తవంశీ కాయస్థులలో కనిపించే హిందూ కుటుంబ ఇంటిపేరు, దాని అర్థం 'స్వచ్ఛమైనది' అని.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=juF1DwAAQBAJ&dq=%22khare%22+kayastha&pg=PT65|title=The Struggle of My Life: Autobiography of Swami Sahajanand|last=Pradhan|first=Ramchandra|publisher=Oxford University Press|year=2018}}</ref> == ప్రముఖ వ్యక్తులు == * అడోన్నా జాంటినా ఖరే (జననం 1980) అమెరికన్ కళాకారిణి * [[ఐశ్వర్య ఖరే]] (జననం 1995) భారతీయ టెలివిజన్ నటి * అమిత్ ఖరే (జననం 1961) ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ అధికారి * [[అనన్య ఖరే]] (జననం 1968) భారతీయ టెలివిజన్, చలనచిత్ర నటి * అతుల్ ఖరే (జననం 1959) ఆపరేషనల్ సపోర్ట్ కోసం అండర్ సెక్రటరీ జనరల్ UN డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ ఆపరేషనల్ సపోర్ట్ * బిషున్ నారాయణ్ ఖరే (1933-2013), గ్రహాల వాతావరణాల రసాయన శాస్త్రం, జీవశాస్త్రానికి సంబంధించిన అణువుల శాస్త్రంలో నైపుణ్యం కలిగిన శాస్త్రవేత్త * చంద్రశేఖర్ ఖరే (జననం 1968) కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం లాస్ ఏంజిల్స్లో గణితశాస్త్ర ప్రొఫెసర్ * హరీష్ ఖరే, భారతీయ పాత్రికేయుడు * మిచెల్ ఖరే (జననం 1992) అమెరికన్ యూట్యూబర్, టెలివిజన్ హోస్ట్, నటి, మాజీ ప్రొఫెషనల్ సైక్లిస్ట్ * నందా ఖరే (1946-2022), భారతీయ రచయిత, సివిల్ ఇంజనీర్ * నారాయణ్ భాస్కర్ ఖరే (1884-1970), భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, సెంట్రల్ ప్రావిన్స్ ముఖ్యమంత్రి (ప్రస్తుతం మధ్యప్రదేశ్) * ఆర్. ఎస్. ఖరే (జననం 1936) సామాజిక-సాంస్కృతిక మానవ శాస్త్రవేత్త, వర్జీనియా విశ్వవిద్యాలయంలో మానవ శాస్త్ర ప్రొఫెసర్ * రోహిత్ ఖరే, భారతీయ అమెరికన్ కంప్యూటర్ శాస్త్రవేత్త, వ్యవస్థాపకుడు * సందీప్ ఖరే (జననం 1973) మరాఠీ కవి, ప్రదర్శన కళాకారుడు, నటుడు, గాయకుడు-పాటల రచయిత * [[సోనాలి ఖరే]] (జననం 1982) భారతీయ మరాఠీ చలనచిత్ర, టెలివిజన్ నటి * విష్ణు ఖరే (1940-2018), భారతీయ హిందీ కవి, అనువాదకుడు, సాహిత్య, చలనచిత్ర విమర్శకుడు, పాత్రికేయుడు, రచయిత * విశ్వేశ్వర్ నాథ్ ఖరే (జననం 1939), 33వ భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి) * [[పుష్ప ఖరే]], భారతీయ ఖగోళశాస్త్రవేత్త. * [[రాజు ఖరే]] (జననం 1976), [[మహారాష్ట్ర]] రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. * [[అమన్‌దీప్ ఖరే]], ఛత్తీస్‌గఢ్ క్రికెట్ జట్టు తరపున ఆడే భారతీయ క్రికెటర్. == మూలాలు == o2dq9qc38mytufi8xm0la27e1wbsuaf 4891105 4891103 2026-06-26T05:33:25Z Muralikrishna m 106628 4891105 wikitext text/x-wiki ఖరే అనేది భారతదేశంలో చిత్రగుప్తవంశీ కాయస్థులలో కనిపించే హిందూ కుటుంబ ఇంటిపేరు, దాని అర్థం 'స్వచ్ఛమైనది' అని.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=juF1DwAAQBAJ&dq=%22khare%22+kayastha&pg=PT65|title=The Struggle of My Life: Autobiography of Swami Sahajanand|last=Pradhan|first=Ramchandra|publisher=Oxford University Press|year=2018}}</ref> == ప్రముఖ వ్యక్తులు == * అడోన్నా జాంటినా ఖరే (జననం 1980) అమెరికన్ కళాకారిణి * [[ఐశ్వర్య ఖరే]] (జననం 1995) భారతీయ టెలివిజన్ నటి * అమిత్ ఖరే (జననం 1961) ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ అధికారి * [[అనన్య ఖరే]] (జననం 1968) భారతీయ టెలివిజన్, చలనచిత్ర నటి * అతుల్ ఖరే (జననం 1959) ఆపరేషనల్ సపోర్ట్ కోసం అండర్ సెక్రటరీ జనరల్ UN డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ ఆపరేషనల్ సపోర్ట్ * బిషున్ నారాయణ్ ఖరే (1933-2013), గ్రహాల వాతావరణాల రసాయన శాస్త్రం, జీవశాస్త్రానికి సంబంధించిన అణువుల శాస్త్రంలో నైపుణ్యం కలిగిన శాస్త్రవేత్త * చంద్రశేఖర్ ఖరే (జననం 1968) కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం లాస్ ఏంజిల్స్లో గణితశాస్త్ర ప్రొఫెసర్ * హరీష్ ఖరే, భారతీయ పాత్రికేయుడు * మిచెల్ ఖరే (జననం 1992) అమెరికన్ యూట్యూబర్, టెలివిజన్ హోస్ట్, నటి, మాజీ ప్రొఫెషనల్ సైక్లిస్ట్ * నందా ఖరే (1946-2022), భారతీయ రచయిత, సివిల్ ఇంజనీర్ * నారాయణ్ భాస్కర్ ఖరే (1884-1970), భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, సెంట్రల్ ప్రావిన్స్ ముఖ్యమంత్రి (ప్రస్తుతం మధ్యప్రదేశ్) * ఆర్. ఎస్. ఖరే (జననం 1936) సామాజిక-సాంస్కృతిక మానవ శాస్త్రవేత్త, వర్జీనియా విశ్వవిద్యాలయంలో మానవ శాస్త్ర ప్రొఫెసర్ * రోహిత్ ఖరే, భారతీయ అమెరికన్ కంప్యూటర్ శాస్త్రవేత్త, వ్యవస్థాపకుడు * సందీప్ ఖరే (జననం 1973) మరాఠీ కవి, ప్రదర్శన కళాకారుడు, నటుడు, గాయకుడు-పాటల రచయిత * [[సోనాలి ఖరే]] (జననం 1982) భారతీయ మరాఠీ చలనచిత్ర, టెలివిజన్ నటి * విష్ణు ఖరే (1940-2018), భారతీయ హిందీ కవి, అనువాదకుడు, సాహిత్య, చలనచిత్ర విమర్శకుడు, పాత్రికేయుడు, రచయిత * విశ్వేశ్వర్ నాథ్ ఖరే (జననం 1939), 33వ భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి) * [[పుష్ప ఖరే]], భారతీయ ఖగోళశాస్త్రవేత్త. * [[రాజు ఖరే]] (జననం 1976), [[మహారాష్ట్ర]] రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. * [[అమన్‌దీప్ ఖరే]], ఛత్తీస్‌గఢ్ క్రికెట్ జట్టు తరపున ఆడే భారతీయ క్రికెటర్. == మూలాలు == [[వర్గం:భారతదేశం]] [[వర్గం:ఇంటిపేరు]] bcrzlzo9mf04lh490vxuelb0zwqh7u8 4891106 4891105 2026-06-26T05:34:19Z Muralikrishna m 106628 4891106 wikitext text/x-wiki ఖరే అనేది భారతదేశంలో చిత్రగుప్తవంశీ కాయస్థులలో కనిపించే హిందూ కుటుంబ ఇంటిపేరు, దాని అర్థం 'స్వచ్ఛమైనది' అని.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=juF1DwAAQBAJ&dq=%22khare%22+kayastha&pg=PT65|title=The Struggle of My Life: Autobiography of Swami Sahajanand|last=Pradhan|first=Ramchandra|publisher=Oxford University Press|year=2018}}</ref> == ప్రముఖ వ్యక్తులు == * అడోన్నా జాంటినా ఖరే (జననం 1980) అమెరికన్ కళాకారిణి * [[ఐశ్వర్య ఖరే]] (జననం 1995) భారతీయ టెలివిజన్ నటి * అమిత్ ఖరే (జననం 1961) ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ అధికారి * [[అనన్య ఖరే]] (జననం 1968) భారతీయ టెలివిజన్, చలనచిత్ర నటి * అతుల్ ఖరే (జననం 1959) ఆపరేషనల్ సపోర్ట్ కోసం అండర్ సెక్రటరీ జనరల్ UN డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ ఆపరేషనల్ సపోర్ట్ * బిషున్ నారాయణ్ ఖరే (1933-2013), గ్రహాల వాతావరణాల రసాయన శాస్త్రం, జీవశాస్త్రానికి సంబంధించిన అణువుల శాస్త్రంలో నైపుణ్యం కలిగిన శాస్త్రవేత్త * చంద్రశేఖర్ ఖరే (జననం 1968) కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం లాస్ ఏంజిల్స్లో గణితశాస్త్ర ప్రొఫెసర్ * హరీష్ ఖరే, భారతీయ పాత్రికేయుడు * మిచెల్ ఖరే (జననం 1992) అమెరికన్ యూట్యూబర్, టెలివిజన్ హోస్ట్, నటి, మాజీ ప్రొఫెషనల్ సైక్లిస్ట్ * నందా ఖరే (1946-2022), భారతీయ రచయిత, సివిల్ ఇంజనీర్ * నారాయణ్ భాస్కర్ ఖరే (1884-1970), భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, సెంట్రల్ ప్రావిన్స్ ముఖ్యమంత్రి (ప్రస్తుతం మధ్యప్రదేశ్) * ఆర్. ఎస్. ఖరే (జననం 1936) సామాజిక-సాంస్కృతిక మానవ శాస్త్రవేత్త, వర్జీనియా విశ్వవిద్యాలయంలో మానవ శాస్త్ర ప్రొఫెసర్ * రోహిత్ ఖరే, భారతీయ అమెరికన్ కంప్యూటర్ శాస్త్రవేత్త, వ్యవస్థాపకుడు * సందీప్ ఖరే (జననం 1973) మరాఠీ కవి, ప్రదర్శన కళాకారుడు, నటుడు, గాయకుడు-పాటల రచయిత * [[సోనాలి ఖరే]] (జననం 1982) భారతీయ మరాఠీ చలనచిత్ర, టెలివిజన్ నటి * విష్ణు ఖరే (1940-2018), భారతీయ హిందీ కవి, అనువాదకుడు, సాహిత్య, చలనచిత్ర విమర్శకుడు, పాత్రికేయుడు, రచయిత * విశ్వేశ్వర్ నాథ్ ఖరే (జననం 1939), 33వ భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి) * [[పుష్ప ఖరే]], భారతీయ ఖగోళశాస్త్రవేత్త. * [[రాజు ఖరే]] (జననం 1976), [[మహారాష్ట్ర]] రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. * [[అమన్‌దీప్ ఖరే]], ఛత్తీస్‌గఢ్ క్రికెట్ జట్టు తరపున ఆడే భారతీయ క్రికెటర్. == మూలాలు == [[వర్గం:భారతదేశం]] [[వర్గం:ఇంటిపేర్లు]] 4zyl1z85uw88d9jzgogw0bd9h0dzke2 0 500149 4891112 2026-06-26T05:39:59Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox Officeholder | name = ఎస్. సుందరరాజన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2021 మే | term_end = 2026 మే 4 | constituency = [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] | party = ఆల్ ఇండియా అన్నా ద...' 4891112 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఎస్. సుందరరాజన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2021 మే | term_end = 2026 మే 4 | constituency = [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] | party = [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | predecessor = |successor = | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} | profession = | alma_mater = |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} '''ఎస్. సుందరరాజన్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== ఎస్. సుందరరాజన్ [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి కెఎం రాజేష్ పై 20,045 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. ఎస్. సుందరరాజన్ 1,15,472 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, కెఎం రాజేష్ 95,427 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు.<ref name="Sankari Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news |title=Sankari Constituency Election Results 2016 - 2026 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/sankari |access-date=25 June 2026 |publisher=The Times of India |date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053524/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/sankari |archive-date=25 June 2026 |language=en}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] ilnodaei0c4na4grs9z73zjipbpr8fj 4891114 4891112 2026-06-26T05:54:57Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891114 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఎస్. సుందరరాజన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2021 మే | term_end = 2026 మే 4 | constituency = [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం|సంగగిరి]] | party = [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | predecessor = |successor = | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} | profession = | alma_mater = |birth_place= [[తమిళనాడు]], భారతదేశం |birth_date= }} '''ఎస్. సుందరరాజన్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== ఎస్. సుందరరాజన్ [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|ఏఐఏడీఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి కె.ఎం. రాజేష్ పై 20,045 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. ఎస్. సుందరరాజన్ 1,15,472 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, కె.ఎం. రాజేష్ 95,427 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు.<ref name="Sankari Constituency Election Results 2016 - 2026">{{cite news |title=Sankari Constituency Election Results 2016 - 2026 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/sankari |access-date=25 June 2026 |publisher=The Times of India |date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625053524/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/tamil-nadu/constituency-show/sankari |archive-date=25 June 2026 |language=en}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] nc762s8bberyjy1cqbuvdgeo46it238 0 500150 4891118 2026-06-26T05:59:59Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox Officeholder | name = ఎస్. లక్ష్మణన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2026 మే 4 | term_end = ప్రస్తుతం | constituency = [[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం వెస్ట్]] | party = తమిళగ...' 4891118 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఎస్. లక్ష్మణన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2026 మే 4 | term_end = ప్రస్తుతం | constituency = [[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం వెస్ట్]] | party = [[తమిళగ వెట్రి కళగం]] | predecessor = [[అరుల్ రామదాస్]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]] |birth_date= }} '''ఎస్. లక్ష్మణన్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026లో శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu Assembly Election Results 2026 Winners: TVK secures 108 seats; DMK wins 59 — check constituency-wise">{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-assembly-election-results-2026-winners-list-constituency-wise-seat-wise-10664508/|title=Tamil Nadu Assembly Election Results 2026 Winners: TVK secures 108 seats; DMK wins 59 — check constituency-wise|date=4 May 2026|access-date=1 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260601080233/https://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-assembly-election-results-2026-winners-list-constituency-wise-seat-wise-10664508/|archive-date=1 June 2026|publisher=The Indian Express|language=en}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== ఎస్. లక్ష్మణన్ [[తమిళగ వెట్రి కళగం]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[తమిళగ వెట్రి కళగం|టీవీకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థి ఎం. కార్తేపై 74,867 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu election results 2026: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-results-full-list-of-winners/article70908112.ece|title=Tamil Nadu election results 2026: Full list of winners|last1=|first1=|date=4 May 2026|access-date=5 May 2026|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505150617/https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-results-full-list-of-winners/article70908112.ece|archive-date=5 మే 2026|publisher=The Hindu|language=en-IN}}</ref> లక్ష్మణన్ 1,20,407 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, ఎం. కార్తే 45,540 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] [[వర్గం:తమిళగ వెట్రి కళగం రాజకీయ నాయకులు]] fr3cvoijxf4gdkhh36efc46ihxyqdt2 0 500151 4891119 2026-06-26T06:03:15Z Muralikrishna m 106628 "[[:en:Special:Redirect/revision/1317520872|Vijay Kiragandur]]" పేజీని అనువదించి సృష్టించారు 4891119 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=విజయ్ కిరగందూర్|image=Vijay Kiragandur at the 70th NFA.jpg|caption=2024లో [[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు|జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు]]ను స్వీకరిస్తున్న విజయ్ కిరగందూర్|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|1976|10|03|df=y}}|birth_place=[[బెంగళూరు]], కర్ణాటక, భారతదేశం|alma_mater=|occupation=చిత్ర నిర్మాత|years_active=2014{{ndash}}ప్రస్తుతం|awards=|known_for=}} '''విజయ్ కిరగందూర్''' (జననం 1976 అక్టోబరు 3), ఒక భారతీయ [[నిర్మాత|చిత్ర నిర్మాత]], పంపిణీదారు, ప్రధానంగా [[కన్నడ సినిమా|కన్నడ చిత్ర పరిశ్రమ]]<nowiki/>లో చురుకుగా ఉన్నాడు.<ref name="auto2">{{Cite web|date=31 January 2023|title=Hombale Films will go all out to ensure Kantara 2 wins a Golden Globe or Oscar, says Vijay Kiragandur I Exclusive|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/hombale-films-will-go-all-out-to-ensure-kantara-2-wins-a-golden-globe-or-oscar-says-vijay-kiragandur-i-exclusive-kgf2-kantara-2328714-2023-01-31|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231211024949/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/hombale-films-will-go-all-out-to-ensure-kantara-2-wins-a-golden-globe-or-oscar-says-vijay-kiragandur-i-exclusive-kgf2-kantara-2328714-2023-01-31|archive-date=11 December 2023|access-date=4 February 2025|website=[[India Today]]}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|date=13 April 2022|title=KGF producer Vijay Kiragandur on expanding film's universe: 'We have plans to do a few more chapters. It will get bigger and better'|url=https://www.firstpost.com/entertainment/kgf-producer-vijay-kiragandur-on-expanding-films-universe-we-have-plans-to-do-a-few-more-chapters-it-will-get-bigger-and-better-10549841.html|website=[[Firstpost]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Service|first=Express News|date=18 November 2024|title=We believe a story like 'Mahavatar Narsimha' deserves to be told: Vijay Kiragandur|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/Nov/18/we-believe-a-story-like-mahavatar-narsimha-deserves-to-be-told-vijay-kiragandur|website=[[The New Indian Express]]}}</ref> అతను [[హోంబలే ఫిల్మ్స్]] నిర్మాణ సంస్థ స్థాపకుడు.<ref>{{Cite web|date=22 December 2022|title=Hombale Films' founder Vijay Kiragandur: We have submitted our application for Oscars for Kantara, have fingers crossed|url=https://www.firstpost.com/entertainment/hombale-films-founder-vijay-kiragandur-we-have-submitted-our-application-for-oscars-for-rishab-shettys-kantara-have-fingers-crossed-11856831.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223133208/https://www.firstpost.com/entertainment/hombale-films-founder-vijay-kiragandur-we-have-submitted-our-application-for-oscars-for-rishab-shettys-kantara-have-fingers-crossed-11856831.html|archive-date=23 December 2023|access-date=4 February 2025|website=[[Firstpost]]}}</ref><ref>{{Cite web|title='Salaar is 80-85% complete, except for: Hombale Films boss Vijay Kiragandur shares key details|url=https://www.ottplay.com/news/salaar-is-80-85-complete-except-for-hombale-films-boss-vijay-kiragandur-shares-key-details/5bf7defef1444|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230127181137/https://www.ottplay.com/news/salaar-is-80-85-complete-except-for-hombale-films-boss-vijay-kiragandur-shares-key-details/5bf7defef1444|archive-date=27 January 2023|access-date=4 February 2025|website=[[OTTPlay]]}}</ref> ఆయన నిర్మించిన ప్రముఖ చిత్రాలలో ''రాజకుమార'', ''కేజీఎఫ్'' ఫిల్మ్ సిరీస్, సలార్ః పార్ట్ 1-సీజ్ఫైర్ ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|last=Nachiyar|first=Nalme|date=28 December 2022|title=The brains behind 'Kantara,' 'KGF 2' and 'Salaar': A deep-dive into the workings of Hombale Films|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-brainchild-behind-kantara-kgf-2-and-salaar-a-deep-dive-into-the-workings-of-hombale-films/article66307151.ece|website=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite web|date=9 January 2023|title=Yash may be replaced after KGF 5, says producer Vijay Kiragandur: 'Like the James Bond series, heroes keep changing'|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/yash-may-be-replaced-after-kgf-5-says-producer-vijay-kiragandur-like-the-james-bond-series-101673248128770.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240108191254/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/yash-may-be-replaced-after-kgf-5-says-producer-vijay-kiragandur-like-the-james-bond-series-101673248128770.html|archive-date=8 January 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Hindustan Times]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Singh|first=Simran|title=Vijay Kiragandur, producer who made blockbusters KGF, Kantara possible, turns 48|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-vijay-kiragandur-producer-who-made-blockbusters-kgf-kantara-possible-turns-48-3111284|website=[[DNA India]]}}</ref> ఆయన రెండు జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలను ''[[కె.జి.యఫ్ చాప్టర్ 2|కేజీఎఫ్ః చాప్టర్ 2]]'', ''[[కాంతార]]'' చిత్రాలకు గెలుచుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|title=Hombale Films celebrates major wins at 70th National Film Awards 2022|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/hombale-films-celebrates-major-wins-at-70th-national-film-awards-2022-3224735|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008235317/https://www.deccanherald.com/entertainment/hombale-films-celebrates-major-wins-at-70th-national-film-awards-2022-3224735|archive-date=8 October 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Deccan Herald]]}}</ref><ref>{{Cite web|date=9 October 2024|title=We Are Deeply Honoured To Receive National Film Awards For Kantara And KGF Chapter 2: Hombale Films|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/kannada/we-are-deeply-honoured-to-receive-national-film-awards-for-kantara-and-kgf-chapter-2-hombale-films-article-114058232|website=[[Times Now]]}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == విజయ్ కిరగందూర్ 1976 అక్టోబరు 3న భారతదేశంలోని [[కర్ణాటక]] రాష్ట్రం [[బెంగళూరు]]<nowiki/>లో జన్మించాడు.<ref>{{Cite web|last=Singh|first=Simran|title=Vijay Kiragandur, producer who made blockbusters KGF, Kantara possible, turns 48|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-vijay-kiragandur-producer-who-made-blockbusters-kgf-kantara-possible-turns-48-3111284/amp|website=DNA India}}</ref> == కెరీర్ == 2012లో విజయ్ కిరగందూర్, చాళువే గౌడతో కలిసి [[హోంబలే ఫిల్మ్స్]] స్థాపించాడు.<ref>{{Cite web|date=9 October 2024|title=Producer Vijay Kiragandur shares KGF 3, Kantara 2 updates|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/yash-kgf-chapter-3-rishab-shetty-kantara-2-updates-producer-vijay-kiragandur-2614275-2024-10-09|website=India Today}}</ref> ఈ సంస్థ ప్రారంభ నిర్మాణం 2014లో [[పునీత్ రాజ్‍కుమార్]] నటించిన కన్నడ చిత్రం ''నిందిందలే''. దీని తరువాత 2015లో మాస్టర్ పీస్ వచ్చింది, ఇందులో యశ్ ప్రధాన పాత్రలో నటించాడు.<ref>{{Cite web|last=Sharadhaa|first=A.|date=3 January 2023|title=Hombale films redefining Indian film industry|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2023/Jan/03/hombale-films-redefining-indian-film-industry-2534046.html|website=The New Indian Express}}</ref> 2017లో ఆయన సంతోష్ ఆనంద్ రామ్ దర్శకత్వం వహించిన, పునీత్ రాజ్‍కుమార్ నటించిన ''రాజకుమార'' చిత్రాన్ని నిర్మించాడు, ఇది ఆ సమయంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన కన్నడ చిత్రంగా నిలిచింది, ఇది ₹75 కోట్లకు పైగా వసూలు చేసింది.<ref>{{Cite web|title=This man is the highly paid actor in Kannada film industry|url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/puneeth-rajkumar-sudeep-yash-darshan-salary-raajakumara-anjaniputra-kannada-stars-salary|website=Asianet Newsable}}</ref> 2018లో, యశ్ నటించిన కె. జి. ఎఫ్ః చాప్టర్ 1 చిత్రాన్ని విజయ్ నిర్మించాడు, దీనికి [[ప్రశాంత్ నీల్]] దర్శకత్వం వహించాడు. ఈ చిత్రం బహుళ భాషలలో విడుదలై, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ₹200 కోట్లకు పైగా వసూలు చేసిన మొదటి కన్నడ చిత్రంగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|date=9 February 2019|title=Yash reveals he has approached Sanjay Dutt for KGF Chapter 2|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/yash-reveals-he-has-approached-sanjay-dutt-for-kgf-chapter-2-1452187-2019-02-09|website=India Today}}</ref> దీని సీక్వెల్, కె. జి. ఎఫ్.: చాప్టర్ 2, 2022 ఏప్రిల్ 14లో విడుదలై, ప్రపంచవ్యాప్తంగా 2022లో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన రెండవ భారతీయ చిత్రం, భారతదేశంలో 2022లో అత్యధిక వసూలు చేసిన చిత్రంగా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యధిక వసూళ్లు చేసిన ఐదవ భారతీయ చిత్రంగా, భారతదేశంలో అత్యధిక వసూళ్లు పొందిన మూడవ చిత్రంగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|title=Exclusive: Blockbuster KGF makers all set to enter Bollywood|url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/exclusive-blockbuster-kgf-makers-all-set-to-enter-bollywood-drb-rce003|website=Asianet Newsable}}</ref> ఆయన తదుపరి చిత్రం ''[[కాంతార]]'', ఇందులో [[రిషబ్ శెట్టి]] రచించి, దర్శకత్వం వహించి, నటించాడు. ఇది 2022 సెప్టెంబరు 30న విడుదలై సానుకూల సమీక్షలను అందుకుంది. {{Indian Rupee}} 160,000,000 తో నిర్మించిన ఈ చిత్రం ప్రపంచవ్యాప్తంగా {{Indian Rupee}} 4,000,000,000 కంటే ఎక్కువ వసూలు చేసింది. ఇది కన్నడ సినిమా రెండవ అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన చిత్రంగా నిలిచింది, ఇతర కన్నడ చిత్రాల కంటే ఎక్కువ టిక్కెట్లు అమ్ముడై, కె. జి. ఎఫ్‌. 2 చాప్టర్ 2ను అధిగమించింది.<ref>{{Cite web|date=31 December 2022|title=Top highest grossing films at the Indian box office in 2022 - KGF Chapter 2 tops followed by RRR and Avatar 2|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/top-highest-grossing-films-at-the-indian-box-office-in-2022-kgf-chapter-2-tops-followed-by-rrr-and-avatar-2-1205238|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221231054512/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/top-highest-grossing-films-at-the-indian-box-office-in-2022-kgf-chapter-2-tops-followed-by-rrr-and-avatar-2-1205238|archive-date=31 December 2022|access-date=4 February 2025|website=PINKVILLA}}</ref><ref>{{Cite web|date=2 June 2022|title=Indian box office crosses Rs 4,002 crore between Jan-April: Report|url=https://www.financialexpress.com/business/brandwagon-indian-box-office-crosses-rs-4002-crore-between-jan-april-report-2546184/}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === నిర్మాతగా === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- style="text-align:center;" ! scope="col" |సంవత్సరం ! scope="col" |సినిమా ! scope="col" |దర్శకుడు ! scope="col" |గమనిక !రిఫరెండెంట్. |- |2014 |''నిందిందలే'' |[[జయంత్ సి పరాన్జీ|జయంత్ సి. పరంజీ]] |తొలి సినిమా |<ref>{{Cite web|title=With Kantara & KGF, How Hombale Films Is Changing The Movie Business|url=https://www.ottplay.com/interview/with-kantara-kgf-how-hombale-films-is-changing-the-movie-business/12bf620e2b978|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221203025944/https://www.ottplay.com/interview/with-kantara-kgf-how-hombale-films-is-changing-the-movie-business/12bf620e2b978|archive-date=3 December 2022|access-date=4 February 2025|website=[[OTTPlay]]}}</ref> |- |2015 |<nowiki><i id="mwqQ">మాస్టర్ పీస్</i></nowiki> |మంజు మాండవీయ | |<ref>{{Cite web|last=Sharadhaa|first=A.|date=24 December 2015|title=Great Expectations from a 'Masterpiece' Effort|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2015/Dec/24/great-expectations-from-a-masterpiece-effort-859926.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128160515/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2015/dec/24/Great-Expectations-from-a-Masterpiece-Effort-859926.html|archive-date=28 November 2020|access-date=4 February 2025|website=[[The New Indian Express]]}}</ref> |- |2017 |''రాజకుమార'' |సంతోష్ ఆనందద్రామ్ | |<ref name="auto">{{Cite web|title=The rise and rise of Hombale Films|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/the-rise-and-rise-of-hombale-films-1021941.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716172338/https://www.deccanherald.com/entertainment/the-rise-and-rise-of-hombale-films-1021941.html|archive-date=16 July 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Deccan Herald]]}}</ref> |- |2018 |''[[కె.జి.యఫ్ చాప్టర్ 1|కె.జి.ఎఫ్‌. 1:1 వ చాప్టర్]]'' |[[ప్రశాంత్ నీల్]] | |<ref name="auto1">{{Cite web|date=13 April 2022|title=KGF producer Vijay Kiragandur on expanding film's universe: 'We have plans to do a few more chapters. It will get bigger and better'|url=https://www.firstpost.com/entertainment/kgf-producer-vijay-kiragandur-on-expanding-films-universe-we-have-plans-to-do-a-few-more-chapters-it-will-get-bigger-and-better-10549841.html|website=[[Firstpost]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.firstpost.com/entertainment/kgf-producer-vijay-kiragandur-on-expanding-films-universe-we-have-plans-to-do-a-few-more-chapters-it-will-get-bigger-and-better-10549841.html "KGF producer Vijay Kiragandur on expanding film's universe: 'We have plans to do a few more chapters. It will get bigger and better'"]. ''[[Firstpost]]''. 13 April 2022.</cite></ref> |- |2021 |''[[యువరత్న (2021 సినిమా)|యువరత్న]]'' |సంతోష్ ఆనందద్రామ్ | |<ref name="auto" /> |- | rowspan="2" |2022 |''[[కె.జి.యఫ్ చాప్టర్ 2|కె.జి.ఎఫ్‌. 1:2 చాప్టర్]]'' |ప్రశాంత్ నీల్ | |<ref>{{Cite web|last=Team|first=DNA Web|title=KGF Chapter 2 star Yash can't do any smaller movies, will only do pan-India films, says producer Vijay Kiragandur|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-kgf-chapter-2-star-yash-can-t-do-any-smaller-movies-will-only-do-pan-india-films-producer-vijay-kiragandur-2955722|website=[[DNA India]]}}</ref> |- |''[[కాంతార]]'' |[[రిషబ్ శెట్టి]] | |<ref>{{Cite web|date=1 December 2022|title=EXCLUSIVE; Vijay Kiragandur decodes the success of Kantara and Hombale Films: 'Our mission is to be a fresh and interesting voice'|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/vijay-kiragandur-decodes-the-success-of-kantara-and-hombale-films-8299931/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212202128/https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/vijay-kiragandur-decodes-the-success-of-kantara-and-hombale-films-8299931/|archive-date=12 December 2022|access-date=4 February 2025|website=[[The Indian Express]]}}</ref> |- | rowspan="3" |2023 |''రాఘవేంద్ర స్టోర్స్'' |సంతోష్ ఆనందద్రామ్ | |<ref>{{Cite web|last=Sharadhaa|first=A.|date=27 January 2023|title=Vijay Kiragandur, Ashwini Puneeth Rajkumar and Tara get Shri Raghavendra Chitravani Special Awards|url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2023/Jan/27/vijay-kiragandur-ashwini-puneeth-rajkumar-and-tara-get-shri-raghavendra-chitravani-special-awards-39336.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230325132852/https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2023/jan/27/vijay-kiragandur-ashwini-puneeth-rajkumar-and-tara-get-shri-raghavendra-chitravani-special-awards-39336.html|archive-date=25 March 2023|access-date=4 February 2025|website=[[Cinema Express]]}}</ref> |- |''<nowiki><i id="mw_w">ధూమ్</i></nowiki>'' |పవన్ కుమార్ |[[మలయాళ సినిమా]] |<ref>{{Cite web|date=24 November 2022|title=Fahadh Faasil meets Kantara's Rishab Shetty. See epic pic with producer Vijay Kiragandur|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-meets-kantaras-rishab-shetty-see-epic-pic-with-producer-vijay-kiragandur-2301287-2022-11-24|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128144417/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-meets-kantaras-rishab-shetty-see-epic-pic-with-producer-vijay-kiragandur-2301287-2022-11-24|archive-date=28 November 2022|access-date=4 February 2025|website=[[India Today]]}}</ref> |- |''[[సలార్ పార్ట్ 1 సీజ్ ఫైర్|సలార్ః పార్ట్ 1-]]<nowiki/>సీజ్ఫైర్'' |ప్రశాంత్ నీల్ |[[తెలుగు సినిమా]] |<ref>{{Cite web|last=FC|first=Team|date=12 December 2023|title=Salaar Release Date Fixed based on Astrology says, Producer Vijay Kiragandur|url=https://www.filmcompanion.in/news/salaar-release-date-fixed-based-on-astrology-says-producer-vijay-kiragandur|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909175437/https://www.filmcompanion.in/news/salaar-release-date-fixed-based-on-astrology-says-producer-vijay-kiragandur|archive-date=9 September 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Film Companion]]}}</ref> |- | rowspan="3" |2024 |''[[రఘు తాత]]'' |సుమన్ కుమార్ |[[తమిళ సినిమా]] |<ref>{{Cite web|date=4 December 2022|title=Hombale Films unveils poster of Keerthy Suresh-starrer 'Raghuthatha'|url=https://www.zeebiz.com/trending/entertainment/news-hombale-films-unveils-poster-of-keerthy-suresh-starrer-raghuthatha-210832|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240523050849/https://www.zeebiz.com/trending/entertainment/news-hombale-films-unveils-poster-of-keerthy-suresh-starrer-raghuthatha-210832|archive-date=23 May 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Zee Business]]}}</ref> |- |''యువ'' |సంతోష్ ఆనందద్రామ్ | |<ref>{{Cite web|last=Sharadhaa|first=A.|date=28 March 2024|title=Vijay Kiragandur: It is imperative to nurture new talents, fostering growth in the Kannada industry|url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/interviews/2024/Mar/28/vijay-kiragandur-it-is-imperative-to-nurture-new-talents-fostering-growth-in-the-kannada-industry|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240408173731/https://www.cinemaexpress.com/kannada/interviews/2024/Mar/28/vijay-kiragandur-it-is-imperative-to-nurture-new-talents-fostering-growth-in-the-kannada-industry|archive-date=8 April 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Cinema Express]]}}</ref> |- |''బఘీర'' |డాక్టర్ సూరి | |<ref>{{Cite web|title=Bagheera to release at 400 screens in Karnataka|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/bagheera-to-release-at-400-screens-in-karnataka/articleshow/114790017.cms|website=[[Bangalore Mirror]]}}</ref> |- | rowspan="2" |2025 |''[[మహావతార్ నరసింహ|మహావతార నరసింహ]]'' |అశ్వనీ కుమార్ |యానిమేషన్ మూవీ |<ref>{{Cite web|date=5 December 2024|title=Hombale Films' Vijay Kiragandur on Mahavatar Narsimha under Mahavatar series: ' It will present awe-inspiring tales of Lord Vishnu's avatars &...'|url=https://www.firstpost.com/entertainment/hombale-films-vijay-kiragandur-on-mahavatar-narsimha-under-mahavatar-series-it-will-present-awe-inspiring-tales-of-lord-vishnus-avatars-13842066.html|website=[[Firstpost]]}}</ref> |- |[[కాంతార: చాప్టర్ 1|కాంతార-1 చాప్టర్]] |రిషబ్ శెట్టి | |<ref>{{Cite web|last=Hungama|first=Bollywood|date=10 October 2024|title=Vijay Kiragandur unveils exciting updates on Kantara 2 and KGF: "We've completed about 30 per cent of the filming" : Bollywood News - Bollywood Hungama|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/vijay-kiragandur-unveils-exciting-updates-kantara-2-kgf-weve-completed-30-per-cent-filming/|website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> |- |2026 | |[[రక్షిత్ శెట్టి]] |ప్రీ ప్రొడక్షన్ |<ref>{{Cite web|title=KGF & SALAAR Fame Producer Hombale films signs Rakshit Shetty for their 10th film titled RICHARD ANTHONY|url=https://www.aninews.in/news/business/business/kgf-amp-salaar-fame-producer-hombale-films-signs-rakshit-shetty-for-their-10th-film-titled-richard-anthony20210713111651/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401131845/https://www.aninews.in/news/business/business/kgf-amp-salaar-fame-producer-hombale-films-signs-rakshit-shetty-for-their-10th-film-titled-richard-anthony20210713111651/|archive-date=1 April 2022|access-date=4 February 2025|website=[[ANI News]]}}</ref> |- |2027 | |ప్రశాంత్ నీల్ |తెలుగు సినిమా చిత్రీకరణ<br /> |<ref>{{Cite web|date=3 January 2024|title=EXCLUSIVE: 'Salaar 2 will release in 2025': Vijay Kiragandur confirms sequel of Prabhas & Prashanth Neel film|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/exclusive-salaar-2-will-release-in-2025-vijay-kiragandur-confirms-sequel-of-prabhas-prashanth-neel-film-1269153|website=[[Pinkvilla]]}}</ref> |- |} === పంపిణీదారుగా === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- style="text-align:center;" ! scope="col" |సంవత్సరం ! scope="col" |సినిమా ! scope="col" |దర్శకుడు ! scope="col" |భాష |మూలం  |- | rowspan="8" |2024 |''[[ది గోట్ లైఫ్|మేక జీవితం]]'' |ఆశీర్వాదం. |మలయాళం |<ref>{{Cite web|last=Service|first=Express News|date=25 March 2024|title=Hombale Films to distribute Blessy's 'Aadujeevitham' in Karnataka|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Mar/25/hombale-films-to-distribute-blessys-aadujeevitham-in-karnataka|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241209183957/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Mar/25/hombale-films-to-distribute-blessys-aadujeevitham-in-karnataka|archive-date=9 December 2024|access-date=4 February 2025|website=The New Indian Express}}</ref> |- |''రోమియో'' |వినాయక్ వైథియానాథన్ | rowspan="2" |తమిళ భాష | |- |''పడవ.'' |చింబు దేవెన్ | |- |''[[ప్ర‌స‌న్న‌వ‌ద‌నం|ప్రసన్న వదనం]]'' |అర్జున్ వై. కె. | rowspan="3" |[[తెలుగు సినిమా|తెలుగు]] |<ref>{{Cite web|date=25 April 2024|title=Actor Suhas gets the backing from 'KGF' makers|url=https://thesouthfirst.com/entertainment/suhass-starrer-prasanna-vadanam-gets-the-backing-from-hombale-films/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240524201557/https://thesouthfirst.com/entertainment/suhass-starrer-prasanna-vadanam-gets-the-backing-from-hombale-films/|archive-date=24 May 2024|access-date=4 February 2025|website=The South First}}</ref> |- |''[[ఉత్సవం (2024 తెలుగు సినిమా)|ఉత్సవం]]'' |అర్జున్ సాయి |<ref>{{Cite web|last=Features|first=C. E.|date=13 August 2024|title=Utsavam's theatrical rights acquired by Mythri Movie Makers|url=https://www.cinemaexpress.com/telugu/news/2024/Aug/13/utsavams-theatrical-rights-acquired-by-mythri-movie-makers|website=Cinema Express}}</ref> |- |''[[అహో విక్రమార్క]]'' |పెటా త్రికోటి | |- |''[[ఎఆర్‌ఎం|ARM]]'' |జితిన్ లాల్ | rowspan="2" |మలయాళం |<ref>{{Cite web|last=Features|first=C. E.|date=5 September 2024|title=Hombale Films to distribute ARM in Karnataka|url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2024/Sep/05/hombale-films-to-distribute-arm-in-karnataka|website=Cinema Express}}</ref> |- |''[[పని (2024 తెలుగు సినిమా)|పానీ]]'' |[[జోజు జార్జ్]] |<ref>{{Cite web|last=Kumaraswamy|first=D.|date=28 November 2024|title=ಜೋಜು ಜಾರ್ಜ್ ಅಭಿನಯದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ ಪಣಿ ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್ ಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಾರಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ|url=https://www.samyuktavaani.com/the-joju-george-starrer-malayalam-film-pani-trailer-has-been-praised-everywhere/}}</ref> |- |} == అవార్డులు, నామినేషన్లు == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |అవార్డు ! scope="col" |వర్గం ! scope="col" |సినిమా ! scope="col" |ఫలితం |  |- |2017 కర్ణాటక రాష్ట్ర చలనచిత్ర పురస్కారాలు |ఉత్తమ కుటుంబ వినోదాత్మక చిత్రం | rowspan="2" |''రాజకుమార''|{{Won}} |<ref>{{Cite web|title=State Film Award 2017: Suddi bags Best Film award|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/state-film-award-2017-699865.html|website=[[Deccan Herald]]}}</ref> |- |7వ దక్షిణ భారత అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు |ఉత్తమ చిత్రం|{{Won}} |<ref>{{Cite web|last=Narayanan|first=Nirmal|date=15 September 2018|title=SIIMA Awards 2018 Telugu Kannada winners list live updates: Baahubali 2 and Rajakumara turn best movies [Photos]|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-awards-live-update-check-out-see-tollywood-sandalwood-winners-list-780619|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201015075146/https://www.ibtimes.co.in/siima-awards-live-update-check-out-see-tollywood-sandalwood-winners-list-780619|archive-date=15 October 2020|access-date=4 February 2025|website=[[International Business Times]]}}</ref> |- |జీ కన్నడ హేమ్మేయ కంధిగా అవార్డులు |ఉత్తమ చిత్రం | rowspan="3" |''[[కె.జి.యఫ్ చాప్టర్ 1]]''|{{Won}} |<ref>{{Cite web|date=16 August 2019|title=Hemmeya Kannadiga Awards 2019 Winners List: A Big Win For Rachitha Ram, Yash And Chikkana - Zee Kannada|url=https://zeekannada.zee5.com/hemmeya-kannadiga-awards-2019-winners-list-a-big-win-for-rachitha-ram-yash-and-chikkana/amp/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190816163846/https://zeekannada.zee5.com/hemmeya-kannadiga-awards-2019-winners-list-a-big-win-for-rachitha-ram-yash-and-chikkana/amp/|archive-date=16 August 2019|website=[[Zee Kannada]]}}</ref> |- |8వ సైమా అవార్డులు |ఉత్తమ చిత్రం|{{Won}} |<ref>{{Cite web|title=SIIMA Awards 2019: KGF star Yash pulls off a suave look in an all blue attire and wins Best Actor Award ; PINKVILLA|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/siima-awards-2019-kgf-star-yash-pulls-suave-look-all-blue-attire-and-wins-best-actor-award-468093?amp|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220608174832/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/siima-awards-2019-kgf-star-yash-pulls-suave-look-all-blue-attire-and-wins-best-actor-award-468093?amp|archive-date=8 June 2022|access-date=4 February 2025|website=[[Pinkvilla]]}}</ref> |- |[[66వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులు సౌత్|66వ ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్]] |[[ఉత్తమ చిత్రంగా ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డు - కన్నడ|ఉత్తమ చిత్రం-కన్నడ]]|{{Won}} |<ref>{{Cite web|title=Winners of the 66th filmfare awards south 2019 Latest News : Winners of the 66th filmfare awards south 2019 Videos and Photos - FILMFARE; Filmfare.com|url=https://www.filmfare.com/topic/winners-of-the-66th-filmfare-awards--south--2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226145026/https://www.filmfare.com/topic/winners-of-the-66th-filmfare-awards--south--2019|archive-date=26 December 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Filmfare]]}}</ref> |- |10వ దక్షిణ భారత అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు |ఉత్తమ చిత్రం |''[[యువరత్న (2021 సినిమా)|యువరత్న]]''|{{Nom}} |<ref>{{Cite web|date=7 August 2018|title=7th SIIMA awards: Complete Kannada nominations list|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/7th-siima-awards-complete-kannada-nominations-list/articleshow/65308460.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211231025203/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/7th-siima-awards-complete-kannada-nominations-list/articleshow/65308460.cms|archive-date=31 December 2021|access-date=4 February 2025|website=The Times of India|via=[[The Economic Times]] - The Times of India}}</ref> |- | rowspan="2" |[[70వ భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు|70వ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు]] |కన్నడ ఫీచర్ ఫిల్మ్ |''[[కె.జి.యఫ్ చాప్టర్ 2|కేజీఎఫ్ః చాప్టర్ 2]]''|{{Won}} |<ref>{{Cite web|last=Sharadhaa|first=A.|date=20 August 2024|title=National award wins for KGF Chapter 2, Kantara a double delight for Hombale Films|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/Aug/20/national-award-wins-for-kgf-chapter-2-kantara-a-double-delight-for-hombale-films|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826111523/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/Aug/20/national-award-wins-for-kgf-chapter-2-kantara-a-double-delight-for-hombale-films|archive-date=26 August 2024|access-date=4 February 2025|website=[[The New Indian Express]]}}</ref> |- |[[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ ప్రజాదరణ పొందిన సినిమా|ఉత్తమ ప్రజాదరణ పొందిన చిత్రం]] |''[[కాంతార]]''|{{Won}} |<ref>{{Cite web|title=Hombale films celebrates historic wins at the 70th National Film Awards|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/hombale-films-celebrates-historic-wins-at-the-70th-national-film-awards-article-12838643.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241009104209/https://www.moneycontrol.com/entertainment/hombale-films-celebrates-historic-wins-at-the-70th-national-film-awards-article-12838643.html|archive-date=9 October 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Moneycontrol]]}}</ref> |- | rowspan="2" |[[68వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్|68వ ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్]] |[[ఉత్తమ చిత్రంగా ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డు - కన్నడ|ఉత్తమ చిత్రం]] |''కాంతార''|{{Won}} |<ref>{{Cite web|title=Winners of the 68th Filmfare Awards South ( Kannada ) 2023 &#124; Filmfare.com|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/winners-of-the-68th-filmfare-awards-south-kannada-2023_-67191.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716220320/https://www.filmfare.com/news/bollywood/winners-of-the-68th-filmfare-awards-south-kannada-2023_-67191.html|archive-date=16 July 2024|access-date=5 February 2025|website=www.filmfare.com}}</ref> |- |ఉత్తమ చిత్రం |''కేజీఎఫ్ః చాప్టర్ 2''|{{Nom}} |<ref>{{Cite web|title=Nominations of 68th Filmfare Awards South 2023 Kannada &#124; Filmfare.com|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2023/kannada/nominations|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241110024654/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2023/kannada/nominations|archive-date=10 November 2024|access-date=5 February 2025}}</ref> |- |3వ ఐఫా ఉత్సవం |ఉత్తమ చిత్రం |''[[సలార్ పార్ట్ 1 సీజ్ ఫైర్|సలార్ః పార్ట్ 1]]''|{{Nom}} |<ref>{{Cite web|title=IIFA UTSAVAM 2024 UNVEILS NOMINATIONS, HONORING THE DIVERSITY OF SOUTH INDIAN CINEMA!|url=https://www.iifa.com/news/utsavam-news-details/iifa-utsavam-2024-unveils-nominations-honoring-the-diversity-of-south-indian-cinema-|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124010459/https://www.iifa.com/news/utsavam-news-details/iifa-utsavam-2024-unveils-nominations-honoring-the-diversity-of-south-indian-cinema-|archive-date=24 January 2025|access-date=5 February 2025|website=IIFA}}</ref> |- |[[12వ సౌత్ ఇండియన్ ఇంటర్నేషనల్ మూవీ అవార్డ్స్|12వ దక్షిణ భారత అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు]] |ఉత్తమ తొలి నిర్మాత (మలయాళం) |''ధూమ్''|{{Nom}} |<ref>{{Cite web|title=SIIMA &#124; Nominations 2024|url=https://www.siima.in/nominations|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210112504/https://www.siima.in/nominations|archive-date=10 December 2024|access-date=5 February 2025|website=www.siima.in}}</ref> |- |} == మూలాలు == [[వర్గం:1976 జననాలు]] [[వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] hvm5rxp0yxu287754tkoifc7rhsre1r 4891124 4891119 2026-06-26T06:06:38Z Muralikrishna m 106628 4891124 wikitext text/x-wiki {{సమాచారపెట్టె వ్యక్తి|name=విజయ్ కిరగందూర్|image=Vijay Kiragandur at the 70th NFA.jpg|caption=2024లో [[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు|జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు]]ను స్వీకరిస్తున్న విజయ్ కిరగందూర్|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|1976|10|03|df=y}}|birth_place=[[బెంగళూరు]], కర్ణాటక, భారతదేశం|alma_mater=|occupation=చిత్ర నిర్మాత|years_active=2014{{ndash}}ప్రస్తుతం|awards=|known_for=}} '''విజయ్ కిరగందూర్''' (జననం 1976 అక్టోబరు 3), ఒక భారతీయ [[నిర్మాత|చిత్ర నిర్మాత]], పంపిణీదారు, ప్రధానంగా [[కన్నడ సినిమా|కన్నడ చిత్ర పరిశ్రమ]]<nowiki/>లో చురుకుగా ఉన్నాడు.<ref name="auto2">{{Cite web|date=31 January 2023|title=Hombale Films will go all out to ensure Kantara 2 wins a Golden Globe or Oscar, says Vijay Kiragandur I Exclusive|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/hombale-films-will-go-all-out-to-ensure-kantara-2-wins-a-golden-globe-or-oscar-says-vijay-kiragandur-i-exclusive-kgf2-kantara-2328714-2023-01-31|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231211024949/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/hombale-films-will-go-all-out-to-ensure-kantara-2-wins-a-golden-globe-or-oscar-says-vijay-kiragandur-i-exclusive-kgf2-kantara-2328714-2023-01-31|archive-date=11 December 2023|access-date=4 February 2025|website=[[India Today]]}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|date=13 April 2022|title=KGF producer Vijay Kiragandur on expanding film's universe: 'We have plans to do a few more chapters. It will get bigger and better'|url=https://www.firstpost.com/entertainment/kgf-producer-vijay-kiragandur-on-expanding-films-universe-we-have-plans-to-do-a-few-more-chapters-it-will-get-bigger-and-better-10549841.html|website=[[Firstpost]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Service|first=Express News|date=18 November 2024|title=We believe a story like 'Mahavatar Narsimha' deserves to be told: Vijay Kiragandur|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/Nov/18/we-believe-a-story-like-mahavatar-narsimha-deserves-to-be-told-vijay-kiragandur|website=[[The New Indian Express]]}}</ref> అతను [[హోంబలే ఫిల్మ్స్]] నిర్మాణ సంస్థ స్థాపకుడు.<ref>{{Cite web|date=22 December 2022|title=Hombale Films' founder Vijay Kiragandur: We have submitted our application for Oscars for Kantara, have fingers crossed|url=https://www.firstpost.com/entertainment/hombale-films-founder-vijay-kiragandur-we-have-submitted-our-application-for-oscars-for-rishab-shettys-kantara-have-fingers-crossed-11856831.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223133208/https://www.firstpost.com/entertainment/hombale-films-founder-vijay-kiragandur-we-have-submitted-our-application-for-oscars-for-rishab-shettys-kantara-have-fingers-crossed-11856831.html|archive-date=23 December 2023|access-date=4 February 2025|website=[[Firstpost]]}}</ref><ref>{{Cite web|title='Salaar is 80-85% complete, except for: Hombale Films boss Vijay Kiragandur shares key details|url=https://www.ottplay.com/news/salaar-is-80-85-complete-except-for-hombale-films-boss-vijay-kiragandur-shares-key-details/5bf7defef1444|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230127181137/https://www.ottplay.com/news/salaar-is-80-85-complete-except-for-hombale-films-boss-vijay-kiragandur-shares-key-details/5bf7defef1444|archive-date=27 January 2023|access-date=4 February 2025|website=[[OTTPlay]]}}</ref> ఆయన నిర్మించిన ప్రముఖ చిత్రాలలో ''రాజకుమార'', ''కేజీఎఫ్'' ఫిల్మ్ సిరీస్, సలార్ః పార్ట్ 1-సీజ్ఫైర్ ఉన్నాయి.<ref>{{Cite web|last=Nachiyar|first=Nalme|date=28 December 2022|title=The brains behind 'Kantara,' 'KGF 2' and 'Salaar': A deep-dive into the workings of Hombale Films|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-brainchild-behind-kantara-kgf-2-and-salaar-a-deep-dive-into-the-workings-of-hombale-films/article66307151.ece|website=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite web|date=9 January 2023|title=Yash may be replaced after KGF 5, says producer Vijay Kiragandur: 'Like the James Bond series, heroes keep changing'|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/yash-may-be-replaced-after-kgf-5-says-producer-vijay-kiragandur-like-the-james-bond-series-101673248128770.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240108191254/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/yash-may-be-replaced-after-kgf-5-says-producer-vijay-kiragandur-like-the-james-bond-series-101673248128770.html|archive-date=8 January 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Hindustan Times]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Singh|first=Simran|title=Vijay Kiragandur, producer who made blockbusters KGF, Kantara possible, turns 48|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-vijay-kiragandur-producer-who-made-blockbusters-kgf-kantara-possible-turns-48-3111284|website=[[DNA India]]}}</ref> ఆయన రెండు జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలను ''[[కె.జి.యఫ్ చాప్టర్ 2|కేజీఎఫ్ః చాప్టర్ 2]]'', ''[[కాంతార]]'' చిత్రాలకు గెలుచుకున్నాడు.<ref>{{Cite web|title=Hombale Films celebrates major wins at 70th National Film Awards 2022|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/hombale-films-celebrates-major-wins-at-70th-national-film-awards-2022-3224735|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008235317/https://www.deccanherald.com/entertainment/hombale-films-celebrates-major-wins-at-70th-national-film-awards-2022-3224735|archive-date=8 October 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Deccan Herald]]}}</ref><ref>{{Cite web|date=9 October 2024|title=We Are Deeply Honoured To Receive National Film Awards For Kantara And KGF Chapter 2: Hombale Films|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/kannada/we-are-deeply-honoured-to-receive-national-film-awards-for-kantara-and-kgf-chapter-2-hombale-films-article-114058232|website=[[Times Now]]}}</ref> == ప్రారంభ జీవితం == విజయ్ కిరగందూర్ 1976 అక్టోబరు 3న భారతదేశంలోని [[కర్ణాటక]] రాష్ట్రం [[బెంగళూరు]]<nowiki/>లో జన్మించాడు.<ref>{{Cite web|last=Singh|first=Simran|title=Vijay Kiragandur, producer who made blockbusters KGF, Kantara possible, turns 48|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-vijay-kiragandur-producer-who-made-blockbusters-kgf-kantara-possible-turns-48-3111284/amp|website=DNA India}}</ref> == కెరీర్ == 2012లో విజయ్ కిరగందూర్, చాళువే గౌడతో కలిసి [[హోంబలే ఫిల్మ్స్]] స్థాపించాడు.<ref>{{Cite web|date=9 October 2024|title=Producer Vijay Kiragandur shares KGF 3, Kantara 2 updates|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/yash-kgf-chapter-3-rishab-shetty-kantara-2-updates-producer-vijay-kiragandur-2614275-2024-10-09|website=India Today}}</ref> ఈ సంస్థ ప్రారంభ నిర్మాణం 2014లో [[పునీత్ రాజ్‍కుమార్]] నటించిన కన్నడ చిత్రం ''నిందిందలే''. దీని తరువాత 2015లో మాస్టర్ పీస్ వచ్చింది, ఇందులో యశ్ ప్రధాన పాత్రలో నటించాడు.<ref>{{Cite web|last=Sharadhaa|first=A.|date=3 January 2023|title=Hombale films redefining Indian film industry|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2023/Jan/03/hombale-films-redefining-indian-film-industry-2534046.html|website=The New Indian Express}}</ref> 2017లో ఆయన సంతోష్ ఆనంద్ రామ్ దర్శకత్వం వహించిన, పునీత్ రాజ్‍కుమార్ నటించిన ''రాజకుమార'' చిత్రాన్ని నిర్మించాడు, ఇది ఆ సమయంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన కన్నడ చిత్రంగా నిలిచింది, ఇది ₹75 కోట్లకు పైగా వసూలు చేసింది.<ref>{{Cite web|title=This man is the highly paid actor in Kannada film industry|url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/puneeth-rajkumar-sudeep-yash-darshan-salary-raajakumara-anjaniputra-kannada-stars-salary|website=Asianet Newsable}}</ref> 2018లో, యశ్ నటించిన కె. జి. ఎఫ్ః చాప్టర్ 1 చిత్రాన్ని విజయ్ నిర్మించాడు, దీనికి [[ప్రశాంత్ నీల్]] దర్శకత్వం వహించాడు. ఈ చిత్రం బహుళ భాషలలో విడుదలై, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ₹200 కోట్లకు పైగా వసూలు చేసిన మొదటి కన్నడ చిత్రంగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|date=9 February 2019|title=Yash reveals he has approached Sanjay Dutt for KGF Chapter 2|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/yash-reveals-he-has-approached-sanjay-dutt-for-kgf-chapter-2-1452187-2019-02-09|website=India Today}}</ref> దీని సీక్వెల్, కె. జి. ఎఫ్.: చాప్టర్ 2, 2022 ఏప్రిల్ 14లో విడుదలై, ప్రపంచవ్యాప్తంగా 2022లో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన రెండవ భారతీయ చిత్రం, భారతదేశంలో 2022లో అత్యధిక వసూలు చేసిన చిత్రంగా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యధిక వసూళ్లు చేసిన ఐదవ భారతీయ చిత్రంగా, భారతదేశంలో అత్యధిక వసూళ్లు పొందిన మూడవ చిత్రంగా నిలిచింది.<ref>{{Cite web|title=Exclusive: Blockbuster KGF makers all set to enter Bollywood|url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/exclusive-blockbuster-kgf-makers-all-set-to-enter-bollywood-drb-rce003|website=Asianet Newsable}}</ref> ఆయన తదుపరి చిత్రం ''[[కాంతార]]'', ఇందులో [[రిషబ్ శెట్టి]] రచించి, దర్శకత్వం వహించి, నటించాడు. ఇది 2022 సెప్టెంబరు 30న విడుదలై సానుకూల సమీక్షలను అందుకుంది. {{Indian Rupee}} 160,000,000 తో నిర్మించిన ఈ చిత్రం ప్రపంచవ్యాప్తంగా {{Indian Rupee}} 4,000,000,000 కంటే ఎక్కువ వసూలు చేసింది. ఇది కన్నడ సినిమా రెండవ అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన చిత్రంగా నిలిచింది, ఇతర కన్నడ చిత్రాల కంటే ఎక్కువ టిక్కెట్లు అమ్ముడై, కె. జి. ఎఫ్‌. 2 చాప్టర్ 2ను అధిగమించింది.<ref>{{Cite web|date=31 December 2022|title=Top highest grossing films at the Indian box office in 2022 - KGF Chapter 2 tops followed by RRR and Avatar 2|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/top-highest-grossing-films-at-the-indian-box-office-in-2022-kgf-chapter-2-tops-followed-by-rrr-and-avatar-2-1205238|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221231054512/https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/top-highest-grossing-films-at-the-indian-box-office-in-2022-kgf-chapter-2-tops-followed-by-rrr-and-avatar-2-1205238|archive-date=31 December 2022|access-date=4 February 2025|website=PINKVILLA}}</ref><ref>{{Cite web|date=2 June 2022|title=Indian box office crosses Rs 4,002 crore between Jan-April: Report|url=https://www.financialexpress.com/business/brandwagon-indian-box-office-crosses-rs-4002-crore-between-jan-april-report-2546184/}}</ref> == ఫిల్మోగ్రఫీ == === నిర్మాతగా === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- style="text-align:center;" ! scope="col" |సంవత్సరం ! scope="col" |సినిమా ! scope="col" |దర్శకుడు ! scope="col" |గమనిక !రిఫరెండెంట్. |- |2014 |''నిందిందలే'' |[[జయంత్ సి పరాన్జీ|జయంత్ సి. పరంజీ]] |తొలి సినిమా |<ref>{{Cite web|title=With Kantara & KGF, How Hombale Films Is Changing The Movie Business|url=https://www.ottplay.com/interview/with-kantara-kgf-how-hombale-films-is-changing-the-movie-business/12bf620e2b978|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221203025944/https://www.ottplay.com/interview/with-kantara-kgf-how-hombale-films-is-changing-the-movie-business/12bf620e2b978|archive-date=3 December 2022|access-date=4 February 2025|website=[[OTTPlay]]}}</ref> |- |2015 |మాస్టర్ పీస్ |మంజు మాండవీయ | |<ref>{{Cite web|last=Sharadhaa|first=A.|date=24 December 2015|title=Great Expectations from a 'Masterpiece' Effort|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2015/Dec/24/great-expectations-from-a-masterpiece-effort-859926.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128160515/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2015/dec/24/Great-Expectations-from-a-Masterpiece-Effort-859926.html|archive-date=28 November 2020|access-date=4 February 2025|website=[[The New Indian Express]]}}</ref> |- |2017 |''రాజకుమార'' |సంతోష్ ఆనందద్రామ్ | |<ref name="auto">{{Cite web|title=The rise and rise of Hombale Films|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/the-rise-and-rise-of-hombale-films-1021941.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716172338/https://www.deccanherald.com/entertainment/the-rise-and-rise-of-hombale-films-1021941.html|archive-date=16 July 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Deccan Herald]]}}</ref> |- |2018 |''[[కె.జి.యఫ్ చాప్టర్ 1|కె.జి.ఎఫ్‌. 1:1 వ చాప్టర్]]'' |[[ప్రశాంత్ నీల్]] | |<ref name="auto1">{{Cite web|date=13 April 2022|title=KGF producer Vijay Kiragandur on expanding film's universe: 'We have plans to do a few more chapters. It will get bigger and better'|url=https://www.firstpost.com/entertainment/kgf-producer-vijay-kiragandur-on-expanding-films-universe-we-have-plans-to-do-a-few-more-chapters-it-will-get-bigger-and-better-10549841.html|website=[[Firstpost]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.firstpost.com/entertainment/kgf-producer-vijay-kiragandur-on-expanding-films-universe-we-have-plans-to-do-a-few-more-chapters-it-will-get-bigger-and-better-10549841.html "KGF producer Vijay Kiragandur on expanding film's universe: 'We have plans to do a few more chapters. It will get bigger and better'"]. ''[[Firstpost]]''. 13 April 2022.</cite></ref> |- |2021 |''[[యువరత్న (2021 సినిమా)|యువరత్న]]'' |సంతోష్ ఆనందద్రామ్ | |<ref name="auto" /> |- | rowspan="2" |2022 |''[[కె.జి.యఫ్ చాప్టర్ 2|కె.జి.ఎఫ్‌. 1:2 చాప్టర్]]'' |ప్రశాంత్ నీల్ | |<ref>{{Cite web|last=Team|first=DNA Web|title=KGF Chapter 2 star Yash can't do any smaller movies, will only do pan-India films, says producer Vijay Kiragandur|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-kgf-chapter-2-star-yash-can-t-do-any-smaller-movies-will-only-do-pan-india-films-producer-vijay-kiragandur-2955722|website=[[DNA India]]}}</ref> |- |''[[కాంతార]]'' |[[రిషబ్ శెట్టి]] | |<ref>{{Cite web|date=1 December 2022|title=EXCLUSIVE; Vijay Kiragandur decodes the success of Kantara and Hombale Films: 'Our mission is to be a fresh and interesting voice'|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/vijay-kiragandur-decodes-the-success-of-kantara-and-hombale-films-8299931/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212202128/https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/vijay-kiragandur-decodes-the-success-of-kantara-and-hombale-films-8299931/|archive-date=12 December 2022|access-date=4 February 2025|website=[[The Indian Express]]}}</ref> |- | rowspan="3" |2023 |''రాఘవేంద్ర స్టోర్స్'' |సంతోష్ ఆనందద్రామ్ | |<ref>{{Cite web|last=Sharadhaa|first=A.|date=27 January 2023|title=Vijay Kiragandur, Ashwini Puneeth Rajkumar and Tara get Shri Raghavendra Chitravani Special Awards|url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2023/Jan/27/vijay-kiragandur-ashwini-puneeth-rajkumar-and-tara-get-shri-raghavendra-chitravani-special-awards-39336.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230325132852/https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2023/jan/27/vijay-kiragandur-ashwini-puneeth-rajkumar-and-tara-get-shri-raghavendra-chitravani-special-awards-39336.html|archive-date=25 March 2023|access-date=4 February 2025|website=[[Cinema Express]]}}</ref> |- |''ధూమ్'' |పవన్ కుమార్ |[[మలయాళ సినిమా]] |<ref>{{Cite web|date=24 November 2022|title=Fahadh Faasil meets Kantara's Rishab Shetty. See epic pic with producer Vijay Kiragandur|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-meets-kantaras-rishab-shetty-see-epic-pic-with-producer-vijay-kiragandur-2301287-2022-11-24|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128144417/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/fahadh-faasil-meets-kantaras-rishab-shetty-see-epic-pic-with-producer-vijay-kiragandur-2301287-2022-11-24|archive-date=28 November 2022|access-date=4 February 2025|website=[[India Today]]}}</ref> |- |''[[సలార్ పార్ట్ 1 సీజ్ ఫైర్|సలార్ః పార్ట్ 1-]]<nowiki/>సీజ్ఫైర్'' |ప్రశాంత్ నీల్ |[[తెలుగు సినిమా]] |<ref>{{Cite web|last=FC|first=Team|date=12 December 2023|title=Salaar Release Date Fixed based on Astrology says, Producer Vijay Kiragandur|url=https://www.filmcompanion.in/news/salaar-release-date-fixed-based-on-astrology-says-producer-vijay-kiragandur|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909175437/https://www.filmcompanion.in/news/salaar-release-date-fixed-based-on-astrology-says-producer-vijay-kiragandur|archive-date=9 September 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Film Companion]]}}</ref> |- | rowspan="3" |2024 |''[[రఘు తాత]]'' |సుమన్ కుమార్ |[[తమిళ సినిమా]] |<ref>{{Cite web|date=4 December 2022|title=Hombale Films unveils poster of Keerthy Suresh-starrer 'Raghuthatha'|url=https://www.zeebiz.com/trending/entertainment/news-hombale-films-unveils-poster-of-keerthy-suresh-starrer-raghuthatha-210832|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240523050849/https://www.zeebiz.com/trending/entertainment/news-hombale-films-unveils-poster-of-keerthy-suresh-starrer-raghuthatha-210832|archive-date=23 May 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Zee Business]]}}</ref> |- |''యువ'' |సంతోష్ ఆనందద్రామ్ | |<ref>{{Cite web|last=Sharadhaa|first=A.|date=28 March 2024|title=Vijay Kiragandur: It is imperative to nurture new talents, fostering growth in the Kannada industry|url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/interviews/2024/Mar/28/vijay-kiragandur-it-is-imperative-to-nurture-new-talents-fostering-growth-in-the-kannada-industry|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240408173731/https://www.cinemaexpress.com/kannada/interviews/2024/Mar/28/vijay-kiragandur-it-is-imperative-to-nurture-new-talents-fostering-growth-in-the-kannada-industry|archive-date=8 April 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Cinema Express]]}}</ref> |- |''బఘీర'' |డాక్టర్ సూరి | |<ref>{{Cite web|title=Bagheera to release at 400 screens in Karnataka|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/bagheera-to-release-at-400-screens-in-karnataka/articleshow/114790017.cms|website=[[Bangalore Mirror]]}}</ref> |- | rowspan="2" |2025 |''[[మహావతార్ నరసింహ|మహావతార నరసింహ]]'' |అశ్వనీ కుమార్ |యానిమేషన్ మూవీ |<ref>{{Cite web|date=5 December 2024|title=Hombale Films' Vijay Kiragandur on Mahavatar Narsimha under Mahavatar series: ' It will present awe-inspiring tales of Lord Vishnu's avatars &...'|url=https://www.firstpost.com/entertainment/hombale-films-vijay-kiragandur-on-mahavatar-narsimha-under-mahavatar-series-it-will-present-awe-inspiring-tales-of-lord-vishnus-avatars-13842066.html|website=[[Firstpost]]}}</ref> |- |[[కాంతార: చాప్టర్ 1|కాంతార-1 చాప్టర్]] |రిషబ్ శెట్టి | |<ref>{{Cite web|last=Hungama|first=Bollywood|date=10 October 2024|title=Vijay Kiragandur unveils exciting updates on Kantara 2 and KGF: "We've completed about 30 per cent of the filming" : Bollywood News - Bollywood Hungama|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/vijay-kiragandur-unveils-exciting-updates-kantara-2-kgf-weve-completed-30-per-cent-filming/|website=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> |- |2026 | |[[రక్షిత్ శెట్టి]] |ప్రీ ప్రొడక్షన్ |<ref>{{Cite web|title=KGF & SALAAR Fame Producer Hombale films signs Rakshit Shetty for their 10th film titled RICHARD ANTHONY|url=https://www.aninews.in/news/business/business/kgf-amp-salaar-fame-producer-hombale-films-signs-rakshit-shetty-for-their-10th-film-titled-richard-anthony20210713111651/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401131845/https://www.aninews.in/news/business/business/kgf-amp-salaar-fame-producer-hombale-films-signs-rakshit-shetty-for-their-10th-film-titled-richard-anthony20210713111651/|archive-date=1 April 2022|access-date=4 February 2025|website=[[ANI News]]}}</ref> |- |2027 | |ప్రశాంత్ నీల్ |తెలుగు సినిమా చిత్రీకరణ<br /> |<ref>{{Cite web|date=3 January 2024|title=EXCLUSIVE: 'Salaar 2 will release in 2025': Vijay Kiragandur confirms sequel of Prabhas & Prashanth Neel film|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/exclusive-salaar-2-will-release-in-2025-vijay-kiragandur-confirms-sequel-of-prabhas-prashanth-neel-film-1269153|website=[[Pinkvilla]]}}</ref> |- |} === పంపిణీదారుగా === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- style="text-align:center;" ! scope="col" |సంవత్సరం ! scope="col" |సినిమా ! scope="col" |దర్శకుడు ! scope="col" |భాష |మూలం  |- | rowspan="8" |2024 |''[[ది గోట్ లైఫ్|మేక జీవితం]]'' |ఆశీర్వాదం. |మలయాళం |<ref>{{Cite web|last=Service|first=Express News|date=25 March 2024|title=Hombale Films to distribute Blessy's 'Aadujeevitham' in Karnataka|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Mar/25/hombale-films-to-distribute-blessys-aadujeevitham-in-karnataka|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241209183957/https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Mar/25/hombale-films-to-distribute-blessys-aadujeevitham-in-karnataka|archive-date=9 December 2024|access-date=4 February 2025|website=The New Indian Express}}</ref> |- |''రోమియో'' |వినాయక్ వైథియానాథన్ | rowspan="2" |తమిళ భాష | |- |''పడవ.'' |చింబు దేవెన్ | |- |''[[ప్ర‌స‌న్న‌వ‌ద‌నం|ప్రసన్న వదనం]]'' |అర్జున్ వై. కె. | rowspan="3" |[[తెలుగు సినిమా|తెలుగు]] |<ref>{{Cite web|date=25 April 2024|title=Actor Suhas gets the backing from 'KGF' makers|url=https://thesouthfirst.com/entertainment/suhass-starrer-prasanna-vadanam-gets-the-backing-from-hombale-films/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240524201557/https://thesouthfirst.com/entertainment/suhass-starrer-prasanna-vadanam-gets-the-backing-from-hombale-films/|archive-date=24 May 2024|access-date=4 February 2025|website=The South First}}</ref> |- |''[[ఉత్సవం (2024 తెలుగు సినిమా)|ఉత్సవం]]'' |అర్జున్ సాయి |<ref>{{Cite web|last=Features|first=C. E.|date=13 August 2024|title=Utsavam's theatrical rights acquired by Mythri Movie Makers|url=https://www.cinemaexpress.com/telugu/news/2024/Aug/13/utsavams-theatrical-rights-acquired-by-mythri-movie-makers|website=Cinema Express}}</ref> |- |''[[అహో విక్రమార్క]]'' |పెటా త్రికోటి | |- |''[[ఎఆర్‌ఎం|ARM]]'' |జితిన్ లాల్ | rowspan="2" |మలయాళం |<ref>{{Cite web|last=Features|first=C. E.|date=5 September 2024|title=Hombale Films to distribute ARM in Karnataka|url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2024/Sep/05/hombale-films-to-distribute-arm-in-karnataka|website=Cinema Express}}</ref> |- |''[[పని (2024 తెలుగు సినిమా)|పానీ]]'' |[[జోజు జార్జ్]] |<ref>{{Cite web|last=Kumaraswamy|first=D.|date=28 November 2024|title=ಜೋಜು ಜಾರ್ಜ್ ಅಭಿನಯದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ ಪಣಿ ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್ ಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಾರಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ|url=https://www.samyuktavaani.com/the-joju-george-starrer-malayalam-film-pani-trailer-has-been-praised-everywhere/}}</ref> |- |} == అవార్డులు, నామినేషన్లు == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |అవార్డు ! scope="col" |వర్గం ! scope="col" |సినిమా ! scope="col" |ఫలితం |  |- |2017 కర్ణాటక రాష్ట్ర చలనచిత్ర పురస్కారాలు |ఉత్తమ కుటుంబ వినోదాత్మక చిత్రం | rowspan="2" |''రాజకుమార'' |<ref>{{Cite web|title=State Film Award 2017: Suddi bags Best Film award|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/state-film-award-2017-699865.html|website=[[Deccan Herald]]}}</ref> |- |7వ దక్షిణ భారత అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు |ఉత్తమ చిత్రం| |<ref>{{Cite web|last=Narayanan|first=Nirmal|date=15 September 2018|title=SIIMA Awards 2018 Telugu Kannada winners list live updates: Baahubali 2 and Rajakumara turn best movies [Photos]|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-awards-live-update-check-out-see-tollywood-sandalwood-winners-list-780619|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201015075146/https://www.ibtimes.co.in/siima-awards-live-update-check-out-see-tollywood-sandalwood-winners-list-780619|archive-date=15 October 2020|access-date=4 February 2025|website=[[International Business Times]]}}</ref> |- |జీ కన్నడ హేమ్మేయ కంధిగా అవార్డులు |ఉత్తమ చిత్రం | rowspan="3" |''[[కె.జి.యఫ్ చాప్టర్ 1]]'' |<ref>{{Cite web|date=16 August 2019|title=Hemmeya Kannadiga Awards 2019 Winners List: A Big Win For Rachitha Ram, Yash And Chikkana - Zee Kannada|url=https://zeekannada.zee5.com/hemmeya-kannadiga-awards-2019-winners-list-a-big-win-for-rachitha-ram-yash-and-chikkana/amp/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190816163846/https://zeekannada.zee5.com/hemmeya-kannadiga-awards-2019-winners-list-a-big-win-for-rachitha-ram-yash-and-chikkana/amp/|archive-date=16 August 2019|website=[[Zee Kannada]]}}</ref> |- |8వ సైమా అవార్డులు |ఉత్తమ చిత్రం| |<ref>{{Cite web|title=SIIMA Awards 2019: KGF star Yash pulls off a suave look in an all blue attire and wins Best Actor Award ; PINKVILLA|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/siima-awards-2019-kgf-star-yash-pulls-suave-look-all-blue-attire-and-wins-best-actor-award-468093?amp|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220608174832/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/siima-awards-2019-kgf-star-yash-pulls-suave-look-all-blue-attire-and-wins-best-actor-award-468093?amp|archive-date=8 June 2022|access-date=4 February 2025|website=[[Pinkvilla]]}}</ref> |- |[[66వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులు సౌత్|66వ ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్]] |[[ఉత్తమ చిత్రంగా ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డు - కన్నడ|ఉత్తమ చిత్రం-కన్నడ]] |<ref>{{Cite web|title=Winners of the 66th filmfare awards south 2019 Latest News : Winners of the 66th filmfare awards south 2019 Videos and Photos - FILMFARE; Filmfare.com|url=https://www.filmfare.com/topic/winners-of-the-66th-filmfare-awards--south--2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226145026/https://www.filmfare.com/topic/winners-of-the-66th-filmfare-awards--south--2019|archive-date=26 December 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Filmfare]]}}</ref> |- |10వ దక్షిణ భారత అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు |ఉత్తమ చిత్రం |''[[యువరత్న (2021 సినిమా)|యువరత్న]]'' |<ref>{{Cite web|date=7 August 2018|title=7th SIIMA awards: Complete Kannada nominations list|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/7th-siima-awards-complete-kannada-nominations-list/articleshow/65308460.cms|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211231025203/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/7th-siima-awards-complete-kannada-nominations-list/articleshow/65308460.cms|archive-date=31 December 2021|access-date=4 February 2025|website=The Times of India|via=[[The Economic Times]] - The Times of India}}</ref> |- | rowspan="2" |[[70వ భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు|70వ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు]] |కన్నడ ఫీచర్ ఫిల్మ్ |''[[కె.జి.యఫ్ చాప్టర్ 2|కేజీఎఫ్ః చాప్టర్ 2]]'' |<ref>{{Cite web|last=Sharadhaa|first=A.|date=20 August 2024|title=National award wins for KGF Chapter 2, Kantara a double delight for Hombale Films|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/Aug/20/national-award-wins-for-kgf-chapter-2-kantara-a-double-delight-for-hombale-films|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826111523/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/Aug/20/national-award-wins-for-kgf-chapter-2-kantara-a-double-delight-for-hombale-films|archive-date=26 August 2024|access-date=4 February 2025|website=[[The New Indian Express]]}}</ref> |- |[[భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ ప్రజాదరణ పొందిన సినిమా|ఉత్తమ ప్రజాదరణ పొందిన చిత్రం]] |''[[కాంతార]]'' |<ref>{{Cite web|title=Hombale films celebrates historic wins at the 70th National Film Awards|url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/hombale-films-celebrates-historic-wins-at-the-70th-national-film-awards-article-12838643.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241009104209/https://www.moneycontrol.com/entertainment/hombale-films-celebrates-historic-wins-at-the-70th-national-film-awards-article-12838643.html|archive-date=9 October 2024|access-date=4 February 2025|website=[[Moneycontrol]]}}</ref> |- | rowspan="2" |[[68వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్|68వ ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్]] |[[ఉత్తమ చిత్రంగా ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డు - కన్నడ|ఉత్తమ చిత్రం]] |''కాంతార''|విజేత |<ref>{{Cite web|title=Winners of the 68th Filmfare Awards South ( Kannada ) 2023 &#124; Filmfare.com|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/winners-of-the-68th-filmfare-awards-south-kannada-2023_-67191.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716220320/https://www.filmfare.com/news/bollywood/winners-of-the-68th-filmfare-awards-south-kannada-2023_-67191.html|archive-date=16 July 2024|access-date=5 February 2025|website=www.filmfare.com}}</ref> |- |ఉత్తమ చిత్రం |''కేజీఎఫ్ః చాప్టర్ 2''|ప్రతిపాదించబడింది |<ref>{{Cite web|title=Nominations of 68th Filmfare Awards South 2023 Kannada &#124; Filmfare.com|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2023/kannada/nominations|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241110024654/https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-south-2023/kannada/nominations|archive-date=10 November 2024|access-date=5 February 2025}}</ref> |- |3వ ఐఫా ఉత్సవం |ఉత్తమ చిత్రం |''[[సలార్ పార్ట్ 1 సీజ్ ఫైర్|సలార్ః పార్ట్ 1]] ప్రతిపాదించబడింది'' |<ref>{{Cite web|title=IIFA UTSAVAM 2024 UNVEILS NOMINATIONS, HONORING THE DIVERSITY OF SOUTH INDIAN CINEMA!|url=https://www.iifa.com/news/utsavam-news-details/iifa-utsavam-2024-unveils-nominations-honoring-the-diversity-of-south-indian-cinema-|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124010459/https://www.iifa.com/news/utsavam-news-details/iifa-utsavam-2024-unveils-nominations-honoring-the-diversity-of-south-indian-cinema-|archive-date=24 January 2025|access-date=5 February 2025|website=IIFA}}</ref> |- |[[12వ సౌత్ ఇండియన్ ఇంటర్నేషనల్ మూవీ అవార్డ్స్|12వ దక్షిణ భారత అంతర్జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు]] |ఉత్తమ తొలి నిర్మాత (మలయాళం) |''ధూమ్''|''ప్రతిపాదించబడింది'' |<ref>{{Cite web|title=SIIMA &#124; Nominations 2024|url=https://www.siima.in/nominations|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241210112504/https://www.siima.in/nominations|archive-date=10 December 2024|access-date=5 February 2025|website=www.siima.in}}</ref> |} == మూలాలు == [[వర్గం:1976 జననాలు]] [[వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు]] [[వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు]] [[వర్గం:Articles with hCards]] rmklat67wiz8iz6cloa5o7l3chxxl9m 0 500152 4891120 2026-06-26T06:04:27Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox Officeholder | name = అరుల్ రామదాస్ | image = ArulRamadas.jpg | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2021 మే | term_end = 2026 మే 4 | constituency = [[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం వెస్ట్]] | party...' 4891120 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = అరుల్ రామదాస్ | image = ArulRamadas.jpg | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2021 మే | term_end = 2026 మే 4 | constituency = [[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం వెస్ట్]] | party = అనైతింధియ జననాయక పదుగప్పు కజగం |otherparty = [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] | predecessor = |successor = | father = పి. రామదాస్ | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = కల్పనా అరుల్ | children = 1 కుమారుడు, 1 కుమార్తె |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} | profession = | alma_mater = బ్యాచిలర్ ఆఫ్ సైన్స్ , కెమిస్ట్రీ |birth_place= సేలం, [[తమిళనాడు]], భారతదేశం {{birth date and age|df=yes|1971|8|13}} }} '''అరుల్ రామదాస్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== అరుల్ రామదాస్ [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎ. రాజేంద్రన్ పై 21,499 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. అరుల్ రామదాస్ 1,05,483 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, ఎ. రాజేంద్రన్ 83,984 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] j7q3rqxlvzjnnj0yfgsw26scbk27vxu 4891121 4891120 2026-06-26T06:05:31Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891121 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = అరుల్ రామదాస్ | image = ArulRamadas.jpg | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2021 మే | term_end = 2026 మే 4 | constituency = [[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం వెస్ట్]] | party = అనైతింధియ జననాయక పదుగప్పు కజగం |otherparty = [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] | predecessor = |successor = | father = పి. రామదాస్ | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = కల్పనా అరుల్ | children = 1 కుమారుడు, 1 కుమార్తె |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} | profession = | alma_mater = బ్యాచిలర్ ఆఫ్ సైన్స్ , కెమిస్ట్రీ |birth_place= సేలం, [[తమిళనాడు]], భారతదేశం {{birth date and age|df=yes|1971|8|13}} }} '''అరుల్ రామదాస్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="My loyalty lies with PMK founder Ramadoss: Salem West MLA R. Arul">{{cite news |last1= |first1= |title=My loyalty lies with PMK founder Ramadoss: Salem West MLA R. Arul |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/my-loyalty-lies-with-pmk-founder-ramadoss-salem-west-mla-r-arul/article69724238.ece |access-date=23 June 2025 |publisher=The Hindu |date=22 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623142216/https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/my-loyalty-lies-with-pmk-founder-ramadoss-salem-west-mla-r-arul/article69724238.ece |archive-date=23 June 2025 |language=en-IN}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== అరుల్ రామదాస్ [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2021 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2021లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సేలం వెస్ట్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[పట్టాళి మక్కల్ కట్చి|పిఎంకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎ. రాజేంద్రన్ పై 21,499 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. అరుల్ రామదాస్ 1,05,483 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, ఎ. రాజేంద్రన్ 83,984 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] 4wg97ny9c1ngcipa8enws4v9tet6i15 0 500153 4891130 2026-06-26T06:10:33Z Purushotham9966 105954 [[WP:AES|←]]Created page with 'డాడాక్టర్ పులిగండ్ల మధుసూదనశాస్త్రి సొంత వూరు నెల్లూరు జిల్లా ఉదయగిరి మం డలం కోటాయపల్లె, డాక్టర్ గారి తండ్రి నెల్లూరులో ప్రసిద్ధ ఆయుర్వేద వైద్యులు డాక్టర్ నరసింహశాస్త్...' 4891130 wikitext text/x-wiki డాడాక్టర్ పులిగండ్ల మధుసూదనశాస్త్రి సొంత వూరు నెల్లూరు జిల్లా ఉదయగిరి మం డలం కోటాయపల్లె, డాక్టర్ గారి తండ్రి నెల్లూరులో ప్రసిద్ధ ఆయుర్వేద వైద్యులు డాక్టర్ నరసింహశాస్త్రి, తల్లి దుర్గాంబ,. డాక్టర్ గారి హైస్కూల్, ఇంటర్మీడియట్ చదువు నెల్లూరు వి.ఆర్. ఉన్నత పాఠశాల, కాలేజీల్లో కొనసాగినది. మద్రాసు ప్రభుత్వ మెడికల్ కాలేజీలో 1953-58 మధ్యకాలంలో మెడిసిన్ చదివి, 1960 లో వైద్యవృత్తిలో ప్రవేశించారు.1961-63లో గుంటూరు ప్రభుత్వ మెడికల్ కాలేజీలో చదివి ఎం. ఎస్. జనరల్ surgeon పట్టా పొందారు. నెల్లూరు ప్రభుత్వ హాస్పిటల్లో డాక్టర్ గా సేవలందిస్తూ, విరామసమయంలో ఇంటివద్ద ప్రాక్టీస్ చేసేవారు. విద్యార్థి దశలోనే పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య వంటి పెద్దల స్పూర్తితో సోషలిస్టు భావాలపట్ల ఆకర్షితులయినారు. సెలవురోజుల్లో గ్రామాలకు వెళ్ళి పేదప్రజాలకు వైద్యం చేసేవారు. 1965 లో ప్రభుత్వం ప్రభుత్వ డాక్టర్లు ప్రైవేట్ ప్రాక్టీస్ ను నిషేధించడంతో ప్రభుత్వ ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి, నెల్లూరు పొగతోటలో “విజయ నర్సింగ్ హోమ్” ప్రాక్టీస్ కొనసాగించారు. 1960-63 లో గుంటూరు మెడికల్ కాలేజీలో M.S చదివి సర్జన్ అయి, నెల్లూరులో ప్రభుత్వ వైద్యులుగా పనిచేస్తూ, విరామ సమయంలో ప్రైవేట్ ప్రాక్టీస్ కొనసాగించారు, 1965 లో ప్రభుత్వ ఉద్యోగాన్ని విడిచిపెట్టి పొగతోటలో విజయ నర్సింగ్ హోమ్ నెలకొల్పి, డాక్టర్ గారు ప్రజల సమస్యలకోసం పనిచేస్తూ 1981లో ఇరవయ్యవ వార్డునుంచి నెల్లూరు నగర మున్సిపల్ కౌన్సి లర్ స్థానానికి స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా ఎన్నికై ప్రజల సమస్యలను పరిష్కరించడానికి కృషి చేశారు. సేవాకార్యక్రమలు నెల్లూరులో మిత్రులతో కలిసి ఇస్.కస్ (ఇండో సోవియట్ ఫ్రెండ్షిప్ సొసైటి)నెలకొల్పి ఆ సంస్థ కార్యదర్శి హోదాలో 1969 లో సోవియట్ యూనియన్ పర్యటించారు. 1974 లో అఖిల భారత శాంతిసంఘం తరఫున క్యూబా సందర్శించారు. నెల్లూరు IMA సంఘం ప్రతినిధిగా 1974 ఏర్పాటు అయిన స్టడిటూర్.లో కెనడా, అమెరికా దేశాలలో 28 రోజులు పర్యటించారు. నెల్లూరు లయన్స్ క్లబ్ లో క్రియాశీలంగా పనిచేస్తూ, 1983-84 లో నెల్లూరు జిల్లా లయన్స్ క్లబ్ గవర్నరు పదవికి ఎంపిక అయ్యారు. ఆయేడే రెండో పర్యాయం సోవియట్ యూనియన్ పర్యటించారు. 1986 లో UNO సంస్థ డెన్మార్క్ లో నిర్వహించిన అంతర్ జాతీయ శాంతిసభల్లో పాల్గొని ఉపన్యసించారు. జపాన్ దేశంలో జరిగిన ‘ఫిజీషియన్సు యగెనెస్టూ న్యూక్లియర్ వార్” అంతర్జాతీయ సమావేశంలో పాల్గొని ప్రసంగించడం విశేషం. డాక్టర్ గారు చైనా, ఇంగ్లాండ్, ఫ్రాన్స్, ఇటలీ, స్విడ్జర్ ల్యాండ్, హాలాండ్ గ్రీస్, శ్రీలంక, మలేషియా, ఈజిప్టు, సింగపూర్, థాయ్.ల్యాండ్, దేశాలను దర్శించి వచ్చారు. లయన్స్ క్లబ్ డిస్ట్రిక్ట్ గవర్నరు హోదాలో హవాయ్ ద్వీపంలో జరిగిన అంతర్జాతీయ లయన్స్ క్లబ్ సమ్మేళనానికీ హాజరయ్యారు. నెల్లూరు లైసెన్సు క్లబ్ స్దాపనక, దాని నిర్వహణకు మధుసూదనశాస్త్రి తీవ్రంగా పాటుపడ్డారు.1083-84లో నెల్లూరు లైసెన్సు క్లబ్ డిస్ట్రీక్టు గవర్నరు పదవికి ఎన్నికయ్యారు.1983-84లో లైసెన్సు క్లబ్ గవర్నరు హోదాలో హవాయి ద్వీపంలో జరిగిన అంతర్జాతీయ లైన్సు సమ్మేళనానికి వెళ్ళి వచ్చారు. నెల్లూరు కెమెరా క్లబ్ స్థాపన డాక్టర్ గారికి ఫొటోగ్రఫి హాబి, ఆకళమీద ఆసక్తి. 1969లోనే కొందరు మిత్రులతో కలిసి నెల్లూరు కెమెరా క్లబ్ ను నెలకొల్పి పదేళ్ళు విజయవంతంగా జరిపించారు. ఏటా జాతీయ స్థాయిలో ఫొటోగ్రఫి పోటీలు జరిపి ఈ క్లబ్ ఫొటోగ్రఫి సెలోన్లు నిర్వహించారు. కుటుంబ విషయాలు మధుసూదన శాస్త్రి వివాహం 1960లో రాజ్యలక్ష్మితో జరిగింది. ఈ దంపతులకు నలుగురు సంతానం, అందులో ముగ్గురు వైద్యవృత్తిలో ప్రవేశించారు. 1978 లో నెల్లూరులో సంగీత అభిమనులతో కలిసి రసికరంజని గానసభ నెలకొల్పి ఎందరెందరో విద్వాంసుల కర్నాట సంగీత కచేరీలు ఏర్పాటుచేసి పురజనులకు, నెల్లూరు సంగీత ప్రియులకు, మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ వంటి గొప్ప గొప్ప కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుల సంగీత కచేరీలు విని ఆనందించే అవకాశం కలిగించారు. డాక్టర్ గారికి పి.వి.నరసింహారావుతో ఆత్మీయమైన స్నేహం ఉండేది. మధుసూద శాస్త్రి తండ్రిగారు రచించిన పుస్తక ఆవిష్కరణసభకు పివి నెల్లూరు వచ్చారు. ఈయన IMA రాష్ట్ర అధ్యక్షులుగా, జాతీయ స్థాయిలో ఉపాధ్యక్షులుగా ఎన్నికై, ఆ బాధ్యతలను సమర్ధవంతంగా నిర్వహించారు. Association of Surgeons of India సంఘం రాష్ట్ర యూనిట్ అధ్యక్షుడుగా పేద ప్రజలకు అనేక ఉచిత వైద్య సేవాకార్యక్రమాలు అందించారు. మధుసూధన శాస్త్రి 2021 అగస్టు 17 న 65 వ ఏట వృద్ధులయి, మరణించారు. ఆధారాలు:1.Hans India daily dated 23-8-2021. 2. జమీన్ రైతు వారపత్రిక 17-8-2021. aat716kq9pz3ogx7i2qqulx9b3tow3c 0 500154 4891132 2026-06-26T06:12:42Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox Officeholder | name = కె. శివకుమార్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2026 మే 4 | term_end = ప్రస్తుతం | constituency = [[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం నార్త్]] | party = తమిళగ వ...' 4891132 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = కె. శివకుమార్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2026 మే 4 | term_end = ప్రస్తుతం | constituency = [[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం నార్త్]] | party = [[తమిళగ వెట్రి కళగం]] | predecessor = [[ఆర్. రాజేంద్రన్]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]] |birth_date= }} '''కె. శివకుమార్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026లో శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu Assembly Election Results 2026 Winners: TVK secures 108 seats; DMK wins 59 — check constituency-wise">{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-assembly-election-results-2026-winners-list-constituency-wise-seat-wise-10664508/|title=Tamil Nadu Assembly Election Results 2026 Winners: TVK secures 108 seats; DMK wins 59 — check constituency-wise|date=4 May 2026|access-date=1 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260601080233/https://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-assembly-election-results-2026-winners-list-constituency-wise-seat-wise-10664508/|archive-date=1 June 2026|publisher=The Indian Express|language=en}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== కె. శివకుమార్ [[తమిళగ వెట్రి కళగం]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[తమిళగ వెట్రి కళగం|టీవీకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఆర్. రాజేంద్రన్‌పై 14,034 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu election results 2026: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-results-full-list-of-winners/article70908112.ece|title=Tamil Nadu election results 2026: Full list of winners|last1=|first1=|date=4 May 2026|access-date=5 May 2026|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505150617/https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-results-full-list-of-winners/article70908112.ece|archive-date=5 మే 2026|publisher=The Hindu|language=en-IN}}</ref> కె. శివకుమార్ 81,132 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, రాజీవ్‌గాంధీ 80,334 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] [[వర్గం:తమిళగ వెట్రి కళగం రాజకీయ నాయకులు]] i6u206gddjsr6jbdjiudsr8x8dz8go9 0 500155 4891133 2026-06-26T06:15:39Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox Officeholder | name = ఆర్. రాజేంద్రన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2021 మే | term_end = 2026 మే 4 | constituency = [[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం నార్త్]] | party = ద్రవిడ మున...' 4891133 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఆర్. రాజేంద్రన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2021 మే | term_end = 2026 మే 4 | constituency = [[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం నార్త్]] | party = [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | predecessor = ఆర్. మోహన్ రాజ్ |successor = [[కె. శివకుమార్]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]] |birth_date= }} '''ఆర్. రాజేంద్రన్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన తమిళనాడు శాసనసభకు [[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results 2016|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref><ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] lnixtl54y19al24an4ll7b2hgeekydk 4891135 4891133 2026-06-26T06:17:10Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 4891135 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఆర్. రాజేంద్రన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2021 మే | term_end = 2026 మే 4 | constituency = [[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం నార్త్]] | party = [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం]] | predecessor = ఆర్. మోహన్ రాజ్ |successor = [[కె. శివకుమార్]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]] |birth_date= }} '''ఆర్. రాజేంద్రన్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన తమిళనాడు శాసనసభకు [[సేలం నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం నార్త్]], [[పనమరతుపట్టి శాసనసభ నియోజకవర్గం|పనమరతుపట్టి]] నియోజకవర్గాల నుండి మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు..<ref name="Assembly Election Results Dates Candidate List Opinion/Exit Poll Latest News, Political Consulting Survey Election Campaign Management Company India">{{cite news|url=https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|title=Assembly Election Results 2016|date=23 June 2023|work=|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100936/https://infoelections.com/infoelection/index.php/election-results/tamil-nadu-election-results/7247-tamil-nadu-constituency-wise-election-result.html|archivedate=23 June 2023|language=en-gb}}</ref><ref name="Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers">{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|title=Tamil Nadu election result 2021: Seat-wise full list of winners and losers|last1=India Today|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100424/https://www.indiatoday.in/elections/tamil-nadu-assembly-polls-2021/story/tamil-nadu-election-result-2021-seat-wise-full-list-of-winners-and-losers-1798013-2021-05-02|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref><ref name="Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|title=Tamil Nadu Election Results 2021: Full list of winners|last1=Financial Express|date=3 May 2021|accessdate=23 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623100511/https://www.financialexpress.com/india-news/tamil-nadu-election-results-2021-full-list-of-winners/2243538/|archivedate=23 June 2023|language=en}}</ref> ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] ia2n8yqt4xp6flvg0pv3d72ty1gpv6v 14 500156 4891134 2026-06-26T06:16:32Z Chaduvari 97 [[WP:AES|←]]Created page with 'వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో భాగంగా మంచి వ్యాసం స్థాయికి మెరుగుపరచి సమీక్ష కోసం ప్రతిపాదించిన వ్యాసాలు ఈ వర్గం లోకి చేరతాయి. {{tl|వికీప్రాజెక...' 4891134 wikitext text/x-wiki వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో భాగంగా మంచి వ్యాసం స్థాయికి మెరుగుపరచి సమీక్ష కోసం ప్రతిపాదించిన వ్యాసాలు ఈ వర్గం లోకి చేరతాయి. {{tl|వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 లో భాగం}} అనే మూసలో "1" అనే పరామితికి ఏదైనా విలువ ఇచ్చి, ఆ మూసను ఏదైనా వ్యాసప్య్సం చర్చ పేక్జీలో చేర్చినపుడు ఆ పేజీ ఈ వర్గం లోకి చేరుతుంది. 68fyjkchhyu58mgykwsr3js3zmnospm 10 500157 4891138 2026-06-26T06:25:05Z Chaduvari 97 [[WP:AES|←]]Created page with '{{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|1|{{clear}} {{ambox | type = growth | image =[[Image:WLW Project growth icon.svg|60px]] | text = {{#if:{{{1|}}}|''{{ARTICLEPAGENAME}}'' పేజీని [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా మెరుగుపరచి మంచి వ్యాస...' 4891138 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|1|{{clear}} {{ambox | type = growth | image =[[Image:WLW Project growth icon.svg|60px]] | text = {{#if:{{{1|}}}|''{{ARTICLEPAGENAME}}'' పేజీని [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా మెరుగుపరచి మంచి వ్యాసంగా ప్రతిపాదించారు. ఈ వ్యాసాన్ని సమీక్షించి, ఇందులోని నాణ్యత సంతృప్తికరంగా ఉంటే దీనికి మంచి వ్యాసం హోదా ఇవ్వవలసినది. ఇంకా మెరుగుపరచవలసిన అవసరం ఉంటే, అవసరమైన సూచనలను ఈ చర్చ పేజీలోనే ఇవ్వవలసినది. ఆ సూచనల మేరకు వ్యాసాన్ని మెరుగుపరుస్తారు.<includeonly>[[వర్గం:మంచి వ్యాసం ప్రతిపాదనలు]] [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5 ప్రాజెక్టులో మెరుగుపరచిన వ్యాసాలు|{{ARTICLEPAGENAME}}]]</includeonly>|''{{ARTICLEPAGENAME}}'' పేజీని [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5]] ప్రాజెక్టులో భాగంగా సృష్టించారు. దీన్ని, అవసరం మేరకు [{{SERVER}}{{localurl:{{ARTICLEPAGENAME}}|action=edit}} విస్తరించి], తెలుగు వికీపీడియా అభివృద్ధికి తోడ్పడండి.<includeonly>[[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5 ప్రాజెక్టులో సృష్టించిన వ్యాసాలు|{{ARTICLEPAGENAME}}]]</includeonly>}}}}}}<noinclude> [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5]] </noinclude> 22qpr4ccw61eoefm7pfb1ew54m3uhfe 0 500158 4891141 2026-06-26T06:27:05Z Batthini Vinay Kumar Goud 78298 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Infobox Officeholder | name = ఎ. విజయ్ తమిళన్ పార్తిబన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2026 మే 4 | term_end = ప్రస్తుతం | constituency = [[సేలం సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం సౌత్]] | party = ...' 4891141 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = ఎ. విజయ్ తమిళన్ పార్తిబన్ | office = [[తమిళనాడు శాసనసభ|తమిళనాడు శాసనసభ సభ్యుడు]] | term_start = 2026 మే 4 | term_end = ప్రస్తుతం | constituency = [[సేలం సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం|సేలం సౌత్]] | party = [[తమిళగ వెట్రి కళగం]] | predecessor = [[ఇ. బాలసుబ్రమణియన్]] | father = | occupation = [[రాజకీయ నాయకుడు]] | spouse = | children = | profession = | alma_mater = |nationality = {{flag|India|name=భారతీయుడు}} |birth_place= [[తమిళనాడు]] |birth_date= }} '''ఎ. విజయ్ తమిళన్ పార్తిబన్''' [[తమిళనాడు]] రాష్ట్రానికి చెందిన [[రాజకీయ నాయకుడు]]. ఆయన [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026లో శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సేలం సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu Assembly Election Results 2026 Winners: TVK secures 108 seats; DMK wins 59 — check constituency-wise">{{cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-assembly-election-results-2026-winners-list-constituency-wise-seat-wise-10664508/|title=Tamil Nadu Assembly Election Results 2026 Winners: TVK secures 108 seats; DMK wins 59 — check constituency-wise|date=4 May 2026|access-date=1 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260601080233/https://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-assembly-election-results-2026-winners-list-constituency-wise-seat-wise-10664508/|archive-date=1 June 2026|publisher=The Indian Express|language=en}}</ref> ==రాజకీయ జీవితం== ఎ. విజయ్ తమిళన్ పార్తిబన్ [[తమిళగ వెట్రి కళగం]] పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి [[2026 తమిళనాడు శాసనసభ ఎన్నికలు|2026లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో]] [[సేలం సౌత్ శాసనసభ నియోజకవర్గం]] నుండి [[తమిళగ వెట్రి కళగం|టీవీకే]] అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి [[ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం|డీఎంకే]] అభ్యర్థి ఎం. లోగనాథన్‌పై 33,369 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.<ref name="Tamil Nadu election results 2026: Full list of winners">{{cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-results-full-list-of-winners/article70908112.ece|title=Tamil Nadu election results 2026: Full list of winners|last1=|first1=|date=4 May 2026|access-date=5 May 2026|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505150617/https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/tamil-nadu-assembly-election-2026-results-full-list-of-winners/article70908112.ece|archive-date=5 మే 2026|publisher=The Hindu|language=en-IN}}</ref> ఎ. విజయ్ తమిళన్ పార్తిబన్ 91,371 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, ఎం. లోగనాథన్‌ 58,002 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు. ==మూలాలు== {{మూలాలజాబితా}} [[వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు శాసన సభ్యులు]] [[వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు]] [[వర్గం:తమిళగ వెట్రి కళగం రాజకీయ నాయకులు]] hhz43ifsxqhauozln932c21j0573vpb 14 500159 4891144 2026-06-26T06:31:41Z Chaduvari 97 [[WP:AES|←]]Created page with 'వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో భాగంగా మంచి వ్యాసం స్థాయికి మెరుగుపరచి సమీక్ష కోసం ప్రతిపాదించిన వ్యాసాలు ఈ వర్గం లోకి చేరతాయి. {{tl|వికీప్రాజెక...' 4891144 wikitext text/x-wiki వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో భాగంగా మంచి వ్యాసం స్థాయికి మెరుగుపరచి సమీక్ష కోసం ప్రతిపాదించిన వ్యాసాలు ఈ వర్గం లోకి చేరతాయి. {{tl|వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 లో భాగం}} అనే మూసలో "1" అనే పరామితికి ఏదైనా విలువ ఇచ్చి, ఆ మూసను ఏదైనా వ్యాసప్య్సం చర్చ పేక్జీలో చేర్చినపుడు ఆ పేజీ ఈ వర్గం లోకి చేరుతుంది. [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5]] pes29wfn1ksy60wwg1auxw4f1edu95p 14 500160 4891146 2026-06-26T06:34:49Z Chaduvari 97 [[WP:AES|←]]Created page with 'వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో భాగంగా మంచి వ్యాసం స్థాయికి మెరుగుపరచి సమీక్ష కోసం ప్రతిపాదించిన వ్యాసాలు ఈ వర్గం లోకి చేరతాయి. {{tl|వికీప్రాజెక...' 4891146 wikitext text/x-wiki వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 ప్రాజెక్టులో భాగంగా మంచి వ్యాసం స్థాయికి మెరుగుపరచి సమీక్ష కోసం ప్రతిపాదించిన వ్యాసాలు ఈ వర్గం లోకి చేరతాయి. {{tl|వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-4 లో భాగం}} అనే మూసను, పరామితికి ఏ విలువా ఇవ్వకుండా, ఏదైనా వ్యాసం చర్చ పేజీలో చేర్చినపుడు ఆ పేజీ ఈ వర్గం లోకి చేరుతుంది. 0gl4892i68yq87rscudc8hl288cl76g 14 500161 4891148 2026-06-26T06:36:52Z Chaduvari 97 [[WP:AES|←]]Created page with '[[వర్గం:వికీప్రాజెక్టులు]]' 4891148 wikitext text/x-wiki [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టులు]] ltqsyso29xih2upempvgsa70faff1ls 14 500162 4891150 2026-06-26T06:39:19Z Chaduvari 97 [[WP:AES|←]]Created page with '[[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5]]' 4891150 wikitext text/x-wiki [[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5]] g9mxzooe9v612071qb6jexkt4du6kb2 10 500163 4891156 2026-06-26T06:47:21Z Chaduvari 97 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Top icon | imagename = WLW Project growth icon.svg | wikilink = వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ వ్యాసాల సృష్టి/ఎడిటథాన్-5 | description = ఈ వాడుకరి, యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ కంటెంటు విస్తరణ ప్రాజెక్టులోని ఎ...' 4891156 wikitext text/x-wiki {{Top icon | imagename = WLW Project growth icon.svg | wikilink = వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ వ్యాసాల సృష్టి/ఎడిటథాన్-5 | description = ఈ వాడుకరి, యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ కంటెంటు విస్తరణ ప్రాజెక్టులోని ఎడిటథాన్-5 లో వ్యాసాల సృష్టికి, అభివృద్ధికీ తోడ్పడ్డారు. | id = twug-ggl5-icon | sortkey = {{{sortkey|}}} | width = {{{width|}}} | height = {{{height|}}} | usercat = {{#ifeq:{{NAMESPACENUMBER}}|2|[[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5 ప్రాజెక్టులో కృషి చేసిన వాడుకరులు]]}} | nocat = {{{nocat|}}} }}<noinclude> [[వర్గం:వాడుకరి పేజీ టాప్‌ఐకన్లు]] {{Documentation}} </noinclude> fw7jovrdk4eyl4hs7od1q9yzazm4a1v 10 500164 4891158 2026-06-26T06:48:40Z Chaduvari 97 [[WP:AES|←]]Created page with '<div style="float:left; border:solid #000000 1px; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:#ffffa8" | style="width:45px;height:45px;background:#000000;text-align:center;font-size:11pt;color:#ffaecd" | [[దస్త్రం:WLW Project growth icon.svg|50px]] | style="font-size:10pt;padding:2pt;line-height:1.25em;" | ఈ వాడుకరి '''వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర...' 4891158 wikitext text/x-wiki <div style="float:left; border:solid #000000 1px; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:#ffffa8" | style="width:45px;height:45px;background:#000000;text-align:center;font-size:11pt;color:#ffaecd" | [[దస్త్రం:WLW Project growth icon.svg|50px]] | style="font-size:10pt;padding:2pt;line-height:1.25em;" | ఈ వాడుకరి '''[[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5|యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5]]''' ప్రాజెక్టులో సభ్యులు |}</div><noinclude>[[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు సభ్యుల మూసలు|యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5 ప్రాజెక్టు సభ్యులు]]</noinclude><includeonly>[[వర్గం:వికీప్రాజెక్టు యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5 ప్రాజెక్టులో కృషి చేసిన వాడుకరులు‎|{{PAGENAME}}]]</includeonly> 2phnql9vk2fxz6waucmequ5zdbaa2te 1 500165 4891169 2026-06-26T08:15:20Z యర్రా రామారావు 28161 [[WP:AES|←]]Created page with '{{అనువాదం చేయవలసిన సమాచారపెట్టెలు}}' 4891169 wikitext text/x-wiki {{అనువాదం చేయవలసిన సమాచారపెట్టెలు}} 16paucgijrkh4s4vbsmrsjucou9tmy9 1 500166 4891176 2026-06-26T08:43:16Z Pavan santhosh.s 33622 [[WP:AES|←]]Created page with '{{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626083920/https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/srikakulam/incharge-collector-and-mla-visit-coastal-villages-1460780.html}}' 4891176 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626083920/https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/srikakulam/incharge-collector-and-mla-visit-coastal-villages-1460780.html}} i35vrby2sv1zzjcds3ru7yy7uijbvn6 1 500167 4891179 2026-06-26T08:51:34Z Pavan santhosh.s 33622 [[WP:AES|←]]Created page with '{{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/126111514}}' 4891179 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/126111514}} 8lrp8nqymy6so4se43rjz6s537qpjz2 1 500168 4891182 2026-06-26T08:56:45Z Pavan santhosh.s 33622 [[WP:AES|←]]Created page with '{{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/srikakulam/farmers-should-be-given-a-license-1420333.html}}' 4891182 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/srikakulam/farmers-should-be-given-a-license-1420333.html}} 6ybrhtyvf1cd5scpo1hkx8fdj8r0bzc 2 500169 4891186 2026-06-26T09:11:04Z Chaduvari 97 [[WP:AES|←]]Created page with ' ఇప్పటి వరకూ మొదటిపేజీలో ఈ వారం వ్యాసాలుగా ప్రదర్శించిన వ్యాసాల జాబితా ఇది. ఆ వ్యాసాలకు సంబంధించిన ప్రాథమిక డేటాను కూడా ఈ జాబితాలో చూడవచ్చు. ఈ డేటాను 2026 జూన్ 25 న సేకరించాం. వ...' 4891186 wikitext text/x-wiki ఇప్పటి వరకూ మొదటిపేజీలో ఈ వారం వ్యాసాలుగా ప్రదర్శించిన వ్యాసాల జాబితా ఇది. ఆ వ్యాసాలకు సంబంధించిన ప్రాథమిక డేటాను కూడా ఈ జాబితాలో చూడవచ్చు. ఈ డేటాను 2026 జూన్ 25 న సేకరించాం. [[వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5|యూజర్‌గ్రూపు-గూగుల్ ఎడిటథాన్-5]] లో భాగంగా మెరుగుపరచి, మంచివ్యాసంగా ప్రతిపాదించడానికి అవసరమైన అర్హత గల వ్యాసాలు ఇవి. వాడుకరిపేరు కాలములో సంతకం చేసి, అభివృద్ధి చెయ్యడం మొదలుపెట్టండి. మొత్తం పది వ్యాసాలనూ ఒక్కసారే ఎంచుకోవచ్చు. == 1 == {| class="wikitable sortable" |+ఈ వారం వ్యాసాల స్థితి - 2026 జూన్ 26 నాటికి !పేజీ పేరు !పేజీ పరిమాణం !బయటికి పోయే లింకులు !లోనికి వచ్చే లింకులు !వర్గాలు !బొమ్మలు !సమాచారపెట్టె !పదాల సంఖ్య !భాషా లింకులు !వాడుకరిపేరు |- |[[గణన యంత్రం]] |12897 |5 |2 |3 |4 |లేదు |301 |120 | |- |[[ఐఐటీ పాట్నా]] |73508 |35 |3 |3 |7 |ఉంది |1581 |9 | |- |[[తైల చిత్రలేఖనం]] |62030 |7 |2 |2 |31 |లేదు |2222 |73 | |- |[[బహుళ వర్ణపట చిత్రాలు]] |39834 |13 |1 | |3 |లేదు |1115 |8 | |- |[[ట్రావన్‌కోర్]] |55887 |68 |90 |3 |18 |ఉంది |1222 |38 | |- |[[మలబార్ తీరం]] |34259 |78 |51 |3 |8 |ఉంది |874 |46 | |- |[[బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ]] |77028 |129 |91 |1 |20 |ఉంది |2543 |30 | |- |[[స్వతంత్ర పార్టీ]] |32978 |170 |821 |4 |4 |ఉంది |839 |17 | |- |[[అయోధ్య వివాదం]] |97864 |87 |19 |1 |2 |లేదు |1542 |16 | |- |[[కేరళ జానపద నృత్యాలు]] |40849 |39 |22 |5 |9 |లేదు |1605 |1 | |- |[[బీజాపూర్ (కర్ణాటక)]] |33305 |88 |27 |3 |8 |ఉంది |671 |48 | |- |[[కైలాస దేవాలయం (ఎల్లోరా)]] |15520 |11 |3 |3 |9 |ఉంది |570 |33 | |- |[[గుల్మార్గ్]] |24940 |27 |8 |3 |12 |ఉంది |860 |27 | |- |[[తిరువణ్ణామలై]] |53507 |98 |154 |2 |9 |ఉంది |1550 |34 | |- |[[స్వానుభవ చరిత్ర]] |46874 |48 |6 |5 |4 |లేదు |1121 |59 | |- |[[దిండిగల్]] |22468 |77 |76 |2 |5 |ఉంది |714 |43 | |- |[[మైసూరు సామ్రాజ్యం]] |70403 |79 |137 |2 |10 |ఉంది |2476 |51 | |- |[[కాపీహక్కు]] |58042 |36 |7 | |1 |లేదు |1984 |119 | |- |[[ఆర్య వైద్య శాల, కొటక్కల్]] |48529 |44 |1 |5 |7 |ఉంది |1462 |3 | |- |[[సార్వభౌమిక దేశపు దివాలా]] |38109 |22 |8 |1 |1 |లేదు |1107 |27 | |- |[[వినాయక జయంతి]] |11096 |141 |15 |7 |7 |ఉంది |295 |8 | |- |[[కొమ్మమూరు కాలువ]] |25501 |23 |19 |2 |3 |ఉంది |769 |0 | |- |[[కొల్హాపూర్]] |36532 |99 |217 |2 |10 |ఉంది |944 |60 | |- |[[రాడార్]] |39337 |6 |37 |1 |6 |లేదు |1277 |105 | |- |[[హల్దీఘాటీ యుద్ధం]] |33340 |44 |5 |2 |6 |ఉంది |934 |10 | |- |[[ఇథనాల్]] |34195 |64 |37 |4 |19 |ఉంది |774 |121 | |- |[[పిజ్జా]] |38901 |34 |9 |2 |37 |ఉంది |640 |147 | |- |[[వాకాటకులు]] |43068 |98 |50 |5 |14 |ఉంది |1298 |27 | |- |[[అగ్నిపథ్ పథకం]] |48206 |4 |2 |2 |0 |లేదు |854 |5 | |- |[[హార్ముజ్ జలసంధి]] |58782 |35 |8 |3 |6 |ఉంది |1754 |123 | |- |[[అతడు అడవిని జయించాడు]] |20781 |13 |2 |1 |1 |ఉంది |727 |0 | |- |[[బేరెంట్స్ సముద్రం]] |23005 |25 |18 |2 |2 |ఉంది |640 |110 | |- |[[భారతీయ ఖగోళ వేధశాల]] |19162 |22 |8 |1 |3 |ఉంది |645 |13 | |- |[[క్రెటేషస్-పాలియోజీన్ విలుప్తి ఘటన]] |64896 |59 |2 |3 |7 |లేదు |1643 |62 | |- |[[డైనోసార్]] |58182 |100 |15 |4 |6 |ఉంది |1955 |176 | |- |[[బాకు (నగరం)]] |87760 |43 |20 |4 |30 |ఉంది |3351 |217 | |- |[[2008 భారత పాకిస్తాన్ ప్రతిష్ఠంభన]] |49666 |57 |16 |2 |13 |ఉంది |1139 |1 | |- |[[క్రికెట్ ప్రపంచ కప్]] |47132 |77 |114 |3 |10 |ఉంది |1108 |59 | |- |[[నార్కెట్‌పల్లి - అద్దంకి - మేదరమెట్ల రహదారి]] |16158 |32 |10 |2 |2 |ఉంది |584 |1 | |- |[[నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా]] |34285 |73 |97 |3 |4 |ఉంది |836 |14 | |- |[[వీరేంద్రనాథ్ ఛటోపాధ్యాయ]] |50202 |53 |7 |6 |1 |ఉంది |1806 |12 | |- |[[బ్రిటిషు భారతదేశంలో వెట్టి చాకిరీ వ్యవస్థ]] |62035 |36 |20 |3 |4 |లేదు |2010 |5 | |- |[[డెహ్రాడూన్]] |73078 |156 |269 |4 |13 |ఉంది |2060 |86 | |- |[[వీరపాండ్య కట్టబ్రహ్మన]] |17150 |12 |47 |4 |2 |ఉంది |580 |8 | |- |[[నక్షత్రాల పుట్టుక]] |58841 |45 |5 |2 |11 |లేదు |1724 |55 | |- |[[భారతదేశంలో ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం]] |27656 |18 |30 |1 |1 |లేదు |961 |7 | |- |[[శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం]] |92796 |51 |29 |2 |4 |ఉంది |3116 |1 | |- |[[ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్]] |101381 |71 |32 |3 |4 |ఉంది |3668 |34 | |- |[[ఆనీ లార్సెన్ వ్యవహారం]] |36021 |18 |4 |2 |0 |లేదు |1344 |1 | |- |[[కోమగట మారు సంఘటన]] |34032 |19 |7 |3 |5 |ఉంది |1273 |13 | |- |[[చంద్రశేఖర్ సింగ్]] |10294 |14 |42 |7 |0 |ఉంది |322 |5 | |- |[[మాలతీదేవి చౌదరి]] |30416 |24 |8 |5 |4 |ఉంది |951 |11 | |- |[[చిత్రలేఖన చరిత్ర]] |47107 |47 |25 |1 |29 |లేదు |1580 |27 | |- |[[సురేంద్ర (కార్టూనిస్ట్)]] |15320 |67 |31 |6 |3 |ఉంది |448 |0 | |- |[[నీరజ్ చోప్రా]] |65840 |64 |5 |3 |6 |ఉంది |1387 |52 | |- |[[సుభాని (కార్టూనిస్ట్)]] |13977 |54 |31 |6 |3 |ఉంది |393 |0 | |- |[[మ్యూనిక్ ఒప్పందం]] |96237 |56 |5 |2 |18 |ఉంది |3322 |74 | |- |[[గ్రంథచౌర్యం]] |83725 |25 |3 | |4 |లేదు |1983 |79 | |- |[[కేదార్‌నాథ్ ఆలయం]] |38147 |49 |79 |9 |12 |ఉంది |1158 |25 | |- |[[మహాడ్ సత్యాగ్రహం]] |15480 |13 |1 |3 |2 |లేదు |560 |8 | |- |[[ఒసామా బిన్ లాడెన్ సంహారం]] |113234 |52 |1 |3 |5 |ఉంది |4324 |33 | |- |[[చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్]] |19619 |34 |43 |9 |10 |ఉంది |451 |6 | |- |[[ధీరుభాయ్ అంబానీ]] |19436 |16 |19 |4 |1 |ఉంది |640 |48 | |- |[[దేశీయ ఆర్యులు]] |124788 |85 |24 |2 |2 |లేదు |2877 |12 | |- |[[సిమ్లా]] |41509 |139 |234 |3 |4 |ఉంది |1355 |82 | |- |[[2020 భారత చైనా సరిహద్దు కొట్లాటలు]] |222240 |134 |7 |2 |27 |ఉంది |4911 |31 | |- |[[పాంగోంగ్ సరస్సు]] |33130 |30 |9 |2 |11 |ఉంది |776 |44 | |- |[[కేంద్రీయ టిబెట్ ప్రభుత్వం]] |44501 |34 |9 |2 |7 |ఉంది |1149 |44 | |- |[[సియాచెన్ హిమానీనదం]] |63733 |54 |38 |4 |8 |ఉంది |1583 |46 | |- |[[మైకేల్ ఫారడే]] |69772 |68 |3 |1 |17 |ఉంది |1956 |152 | |- |[[వాస్తవాధీన రేఖ]] |29362 |25 |38 |6 |4 |లేదు |845 |31 | |- |[[భారత చైనా సరిహద్దు వివాదం]] |78562 |54 |26 |2 |11 |లేదు |2509 |22 | |- |[[వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్]] |97976 |41 |57 |5 |6 |ఉంది |3131 |36 | |- |[[స్పేస్ షటిల్]] |55852 |28 |12 |1 |7 |ఉంది |1806 |101 | |- |[[మదురా ద్వీపం]] |23547 |11 |2 |1 |7 |ఉంది |835 |62 | |- |[[న్యుమోనియా]] |59128 |119 |92 |5 |18 |ఉంది |2010 |136 | |- |[[ఫిరోజ్ గాంధీ]] |28308 |33 |19 |7 |3 |ఉంది |784 |30 | |- |[[ఎస్. శ్రీనివాస అయ్యంగార్]] |54646 |84 |71 |7 |2 |ఉంది |1708 |7 | |- |[[వేబ్యాక్ మెషీన్]] |41273 |20 |8 |3 |1 |ఉంది |1127 |114 | |- |[[మాతా అమృతానందమయి]] |9798 |4 |248 |1 |1 |లేదు |94 |32 | |- |[[విస్కాన్సిన్]] |178825 |163 |158 |2 |28 |ఉంది |4842 |194 | |- |[[తబ్లీఘీ జమాత్]] |77941 |61 |5 |2 |3 |ఉంది |1955 |26 | |- |[[హోమీ జహంగీర్ భాభా]] |46948 |49 |26 |8 |6 |ఉంది |1417 |44 | |- |[[ఇసుక]] |5903 |9 |61 |2 |2 |లేదు |277 |143 | |- |[[బ్రోమిన్]] |68735 |297 |65 |6 |11 |ఉంది |2556 |151 | |- |[[వందన శివ]] |52624 |67 |12 |1 |6 |ఉంది |1200 |60 | |- |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం]] |36220 |39 |10 |3 |3 |ఉంది |520 |2 | |- |[[సుందర్‌లాల్ బహుగుణ]] |22776 |31 |7 |5 |2 |ఉంది |599 |14 | |- |[[గ్రీన్‌హౌస్ వాయువు]] |128473 |88 |19 |1 |22 |లేదు |3365 |87 | |- |[[బ్లాక్ హోల్]] |117325 |75 |16 |4 |8 |లేదు |3534 |184 | |- |[[ఇగ్నాజ్ సెమెల్‌వెయ్స్]] |97887 |100 | |2 |13 |ఉంది |3083 |73 | |- |[[కల్నల్ సాండర్స్]] |58460 |38 | |3 |10 |ఉంది |1975 |48 | |- |[[చిలికా సరస్సు]] |97042 |110 |9 |1 |32 |ఉంది |2798 |31 | |- |[[పారిశ్రామిక విప్లవం]] |218455 |76 |49 |1 |22 |లేదు |8212 |150 | |- |[[చౌరీ చౌరా సంఘటన]] |24151 |117 |41 |3 |5 |లేదు |749 |16 | |- |[[మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్]] |309452 |96 |33 |2 |39 |ఉంది |10708 |158 | |- |[[సెరెంగెటి]] |25622 |23 |6 |2 |8 |లేదు |923 |45 | |- |[[భూ సర్వే]] |71830 |26 |5 |2 |12 |లేదు |2328 |56 | |- |[[జల వనరులు]] |71555 |69 |5 |3 |11 |లేదు |2753 |44 | |- |[[జేమ్స్ వెబ్ స్పేస్ టెలిస్కోప్]] |127829 |75 |5 |2 |42 |ఉంది |3491 |101 | |- |[[ఓజోన్ క్షీణత]] |118669 |58 |20 |3 |13 |ఉంది |3650 |64 | |- |[[మీనాక్షి ఆలయం]] |118644 |146 |9 |9 |25 |ఉంది |3954 |42 | |- |[[కస్తూరిబాయి గాంధీ]] |61488 |28 |37 |5 |5 |ఉంది |2298 |42 | |- |[[నియాండర్తల్]] |216260 |304 |42 |3 |18 |ఉంది |3993 |113 | |- |[[ఆర్కిమెడిస్]] |54434 |66 |37 | |9 |ఉంది |1622 |189 | |- |[[గ్లోబల్ వార్మింగ్]] |280139 |140 |35 |3 |19 |లేదు |4586 |135 | |- |[[అగ్నిపర్వతం]] |83688 |94 |46 |2 |27 |లేదు |2462 |202 | |- |[[ఉత్తర ధ్రువం]] |50781 |35 |14 |1 |8 |లేదు |1842 |153 | |- |[[తేజస్ (యుద్ధ విమానం)]] |172698 |104 |11 |1 |13 |ఉంది |3365 |39 | |- |[[నీటి కాలుష్యం]] |69881 |65 |10 |1 |14 |లేదు |1440 |75 | |- |[[హిందూ కుష్]] |92380 |30 |18 |2 |11 |ఉంది |2602 |96 | |- |[[టెర్రాఫార్మింగ్]] |46950 |54 |1 |2 |4 |లేదు |1078 |48 | |- |[[కలచూరి రాజవంశం]] |21721 |20 |5 |1 |6 |ఉంది |662 |8 | |- |[[ఆర్డిపిథెకస్]] |38331 |86 |30 |3 |4 |ఉంది |1213 |48 | |- |[[మొదటి ఆదిత్యచోళుడు]] |22996 |29 |10 |3 |4 |ఉంది |664 |12 | |- |[[ఆఫ్రికా నుండి హోమినిన్ల తొలి వలసలు]] |67230 |72 |3 |2 |5 |లేదు |1938 |16 | |- |[[ప్లైస్టోసీన్]] |43021 |104 |33 |2 |5 |లేదు |1295 |95 | |- |[[ఆధునిక మానవుల ఇటీవలి ఆఫ్రికా మూలం]] |81166 |94 |33 |2 |7 |లేదు |1465 |40 | |- |[[మానవ పరిణామం]] |259306 |261 |39 |2 |22 |లేదు |6582 |92 | |- |[[పిల్ట్‌డౌన్ మనిషి]] |54242 |37 |1 |3 |6 |లేదు |1899 |43 | |- |[[ఆస్ట్రలోపిథెకస్]] |45585 |106 |34 |4 |7 |లేదు |1001 |84 | |- |[[టెర్రకోట]] |38348 |10 |23 |4 |22 |లేదు |1321 |64 | |- |[[భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధాలు, ఘర్షణలు]] |75664 |63 |21 |2 |5 |లేదు |512 |44 | |- |[[పాంపే]] |45944 |18 |9 |2 |10 |ఉంది |1477 |105 | |- |[[చంద్రయాన్]]-3 |72449 |54 |15 |2 |9 |ఉంది |1470 |64 | |- |[[మహా ఘాత పరికల్పన]] |34716 |23 |7 |2 |3 |లేదు |1020 |38 | |- |[[ఆర్టికల్ 370 రద్దు]] |192732 |124 |10 | |4 |లేదు |5105 |12 | |- |[[పరమాణు సిద్ధాంతం]] |65145 |55 |2 |1 |7 |లేదు |2335 |61 | |- |[[గిరీశం]] |65082 |36 |4 |1 |0 |ఉంది |2262 |0 | |- |[[దీర్ఘ కృపాణ రాత్రి]] |53137 |39 |5 |2 |7 |ఉంది |1538 |66 | |- |[[సిరియస్ నక్షత్రం]] |100634 |85 |4 |2 |10 |లేదు |3356 |98 | |- |[[మలిశెట్టి వెంకటరమణ]] |22474 |7 |2 |5 |9 |ఉంది |716 |0 | |- |[[మేడపాటి వెంకటరెడ్డి]] |36098 |41 |2 |6 |2 |ఉంది |711 |0 | |- |[[సుమేరు నాగరికత]] |225718 |102 |11 |5 |55 |ఉంది |5761 |127 | |- |[[మొదటి రాజేంద్ర చోళుడు]] |35718 |23 |45 |3 |6 |ఉంది |1034 |29 | |- |[[జవాహర్‌లాల్ నెహ్రూ రాజకీయ జీవితం, 1945-1947]] |206381 |44 |2 |2 |14 |లేదు |7375 |0 | |- |[[రాఖీగఢీ]] |39124 |22 |5 |1 |4 |ఉంది |1058 |21 | |- |[[ఎం. హరికిషన్]] |25065 |26 |12 |8 |6 |ఉంది |648 |0 | |- |[[మార్లిన్ డీట్రిచ్]] |39486 |47 |4 | |8 |ఉంది |1172 |167 | |- |[[పాబ్లో ఎస్కోబార్]] |82812 |51 |2 |2 |8 |ఉంది |2097 |100 | |- |[[రాజేంద్ర సింగ్]] |36469 |88 |39 |6 |2 |ఉంది |1190 |11 | |- |[[భారత రాజ్యాంగ పీఠిక]] |17296 |12 |4 |1 |2 |లేదు |579 |17 | |- |[[లె కార్బుజియె]] |38958 |56 |13 |2 |22 |ఉంది |903 |174 | |- |[[కాకతీయుల కాలంలో వ్యవసాయ రంగం]] |22285 |57 |2 |2 |3 |లేదు |635 |0 | |- |[[అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం]] |97017 |64 |31 |2 |9 |ఉంది |2869 |120 | |- |[[లెడ్(II) నైట్రేట్]] |30422 |59 |1 |2 |9 |ఉంది |812 |42 | |- |[[జింకు ఆక్సైడ్]] |56503 |82 |4 |4 |6 |ఉంది |1714 |58 | |- |[[ప్రత్యేక హోదా]] |18740 |26 |2 |1 |1 |లేదు |326 |0 | |- |[[ఖండోబా]] |47586 |22 |5 | |9 |ఉంది |1473 |18 | |- |[[బేతాళ కథలు]] |44760 |15 |7 |3 |3 |లేదు |1301 |19 | |- |[[క్రియా యోగం]] |11889 |16 |8 |1 |3 |లేదు |433 |25 | |- |[[అట్లాంటిక్ విమానం కూల్చివేత ఘటన]] |38023 |24 |9 |1 |6 |ఉంది |1014 |4 | |- |[[మెక్‌మహాన్ రేఖ]] |43472 |19 |20 |4 |7 |లేదు |1479 |31 | |- |[[ఆంటోనీ లావోయిజర్]] |120610 |73 |13 |6 |14 |ఉంది |3856 |109 | |- |[[హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్]] |36177 |65 |11 |6 |6 |ఉంది |1101 |72 | |- |[[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]] |169131 |90 |10 |1 |30 |ఉంది |4445 |90 | |- |[[మహారాజా నందకుమార్]] |44808 |31 |2 |2 |7 |లేదు |1509 |4 | |- |[[శ్రీ శుకబ్రహ్మాశ్రమం]] |13169 |12 |3 |3 |7 |ఉంది |375 |0 | |- |[[భారత అమెరికా సంబంధాలు]] |193519 |141 |5 |2 |20 |ఉంది |5432 |20 | |- |[[కాలీబంగా]] |47987 |20 |5 |2 |6 |ఉంది |1667 |25 | |- |[[ఎం.వి.ఎస్. హరనాథరావు]] |12260 |41 |3 |11 |1 |ఉంది |273 |4 | |- |[[నాగార్జున సాగర్ శ్రీశైలం పులుల అభయారణ్యం]] |24732 |29 |8 |1 |2 |ఉంది |810 |3 | |- |[[కుతుబ్ షాహీ సమాధులు]] |26802 |16 |13 |2 |23 |ఉంది |938 |8 | |- |[[రత్నం బాల్ పెన్ వర్క్స్]] |18888 |24 |1 |3 |1 |లేదు |656 |0 | |- |[[ఎ. వి. గురవారెడ్డి]] |15340 |18 |1 |1 |1 |ఉంది |418 |2 | |- |[[మంచుమనిషి]] |74184 |48 |7 |4 |8 |ఉంది |1761 |67 | |- |[[నిక్ వుజిసిక్]] |17184 |26 |3 |1 |2 |ఉంది |353 |48 | |- |[[సియాటెల్]] |249252 |223 |32 |3 |44 |ఉంది |6831 |157 | |- |[[ఉత్తర సర్కారుల్లో ఐరోపా వారి యుద్ధాలు]] |30942 |29 |3 |3 |1 |లేదు |1219 |0 | |- |[[మచిలీపట్నం ముట్టడి]] |43543 |28 |7 |3 |1 |లేదు |1851 |5 | |- |[[ప్లాసీ యుద్ధం]] |100689 |41 |105 |4 |12 |ఉంది |3881 |53 | |- |[[వరంగల్ జిల్లా]] |19070 |121 |1315 |3 |3 |ఉంది |387 |34 | |- |[[బ్రహ్మోస్]] |105500 |96 |35 |2 |11 |ఉంది |2084 |37 | |- |[[ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణి]] |60267 |45 |30 |1 |15 |లేదు |1901 |65 | |- |[[భారతీయ బాలిస్టిక్ క్షిపణి రక్షణ కార్యక్రమం]] |61600 |28 |8 |1 |3 |ఉంది |2022 |10 | |- |[[ఆపరేషన్ ఎంటెబీ]] |95907 |46 |5 |4 |13 |ఉంది |2422 |55 | |- |[[శ్రీకాకుళం ఉద్యమం]] |20188 |25 |7 |2 |1 |లేదు |654 |3 | |- |[[రాయల్ ఇండియన్ నేవీ తిరుగుబాటు]] |62566 |39 |12 |3 |2 |ఉంది |2400 |13 | |- |[[భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం 1947]] |36225 |37 |90 |3 |1 |లేదు |651 |24 | |- |[[భాభా అణు పరిశోధనా కేంద్రం]] |20417 |23 |29 |3 |3 |ఉంది |568 |14 | |- |[[ఫాస్పారిక్ ఆమ్లం]] |32631 |44 |5 |4 |6 |ఉంది |1013 |70 | |- |[[బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత]] |49307 |63 |27 |3 |5 |ఉంది |1529 |15 | |- |[[బెంజీన్]] |48213 |108 |12 |3 |9 |ఉంది |1659 |90 | |- |[[సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం]] |72691 |109 |35 |3 |8 |ఉంది |2500 |98 | |- |[[భారతదేశ ఏకీకరణ]] |144493 |97 |22 |1 |15 |లేదు |4955 |13 | |- |[[భారత విభజన]] |199900 |139 |314 |3 |5 |ఉంది |6826 |73 | |- |[[ఉత్తర సర్కారులు]] |48566 |102 |26 |3 |5 |ఉంది |1294 |8 | |- |[[అమోల్ పాలేకర్]] |19770 |35 |29 |12 |2 |ఉంది |207 |26 | |- |[[సునీతా కృష్ణన్]] |39369 |37 |7 |9 |3 |ఉంది |927 |22 | |- |[[శ్రీ లక్ష్మీనారాయణ స్వామి ఆలయం, అవనిగడ్డ]] |18475 |8 |3 |2 |3 |ఉంది |644 |0 | |- |[[ఆంధ్రప్రదేశ్ తోలు బొమ్మలాట]] |38174 |13 |1 |3 |11 |ఉంది |1324 |0 | |- |[[కేశవ శంకర్ పిళ్ళై]] |16027 |26 |6 |10 |1 |ఉంది |483 |10 | |- |[[తాతా రమేశ్ బాబు]] |32842 |40 |6 |12 |35 |ఉంది |836 |0 | |- |[[పాకిస్తాన్‌లో హిందూ దేవాలయాలు]] |23330 |55 |6 |3 |2 |ఉంది |795 |5 | |- |[[తూర్పు గాంగులు]] |24477 |36 |44 |4 |8 |ఉంది |583 |19 | |- |[[కుమారజీవుడు]] |70480 |35 |7 |3 |4 |ఉంది |2323 |42 | |- |[[పన్వేల్ రైల్వే స్టేషను]] |29436 |237 |75 |10 |6 |ఉంది |743 |4 | |- |[[నాలుగు ప్రాథమిక బలాలు]] |46841 |25 |3 |3 |6 |లేదు |2189 |78 | |- |[[అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి]] |80116 |74 |50 |5 |32 |ఉంది |2021 |141 | |- |[[బ్రహ్మపరివర్తన వేడుక]] |14281 |35 |1 |2 |1 |లేదు |581 |0 | |- |[[కనువూరు విష్ణురెడ్డి]] |13145 |12 |2 |3 |1 |ఉంది |304 |0 | |- |[[జాన్ ఎవరెట్ క్లౌ]] |14365 |25 |1 |4 |2 |ఉంది |465 |0 | |- |[[శ్రీ కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం]] |35704 |34 |13 |3 |34 |ఉంది |1071 |3 | |- |[[శ్రీ సూర్యనారాయణస్వామి దేవస్థానం, అరసవల్లి]] |29464 |41 |21 |4 |24 |ఉంది |802 |7 | |- |[[భర్త పట్ల క్రౌర్యం]] |106114 |78 |19 |7 |1 |లేదు |1968 |0 | |- |[[గుండు సుదర్శన్]] |22243 |81 |65 |4 |1 |ఉంది |560 |4 | |- |[[జెట్ ఎయిర్వేస్]] |45172 |31 |8 |2 |3 |ఉంది |1138 |44 | |- |[[రొమిల్లా థాపర్]] |26970 |56 |12 |5 |2 |ఉంది |889 |24 | |- |[[గాడ్గే బాబా]] |31060 |53 |3 |7 |3 |ఉంది |832 |5 | |- |[[ఐరావతేశ్వర దేవాలయం]] |15539 |24 |40 |3 |17 |ఉంది |466 |21 | |- |[[సికింద్రాబాద్ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను]] |148495 |700 |181 |9 |32 |ఉంది |3216 |8 | |- |[[సంక్రాంతి]] |13713 |73 |449 |1 |4 |లేదు |362 |10 | |- |[[కోరింగ వన్యప్రాణి అభయారణ్యం]] |14129 |34 |11 |2 |4 |ఉంది |535 |2 | |- |[[బేరియం]] |23845 |297 |67 |3 |3 |ఉంది |916 |154 | |- |[[బోయకొట్టములు పండ్రెండు]] |11651 |20 |2 |2 |1 |ఉంది |327 |0 | |- |[[హుద్‌హుద్ తుఫాను]] |50564 |46 |6 |2 |5 |ఉంది |778 |16 | |- |[[బుద్ధుని జీవిత గాథలు చెక్కబడ్డ ఏనుగు దంతపు కళాకృతి]] |23879 |21 |3 |1 |60 |లేదు |279 |2 | |- |[[సిసిలీ]] |14512 |19 |29 |3 |11 |ఉంది |517 |163 | |- |[[ఆశావాది ప్రకాశరావు]] |48311 |68 |23 |7 |1 |ఉంది |293 |4 | |- |[[పిక్టోరియలిజం]] |32771 |187 |5 |4 |20 |లేదు |1243 |32 | |- |[[క్షీరారామం]] |11157 |168 |86 |3 |7 |ఉంది |328 |3 | |- |[[రాహుల్ సాంకృత్యాయన్]] |22518 |63 |31 |10 |1 |ఉంది |746 |23 | |- |[[ఫుట్‌బాల్]] |35240 |40 |256 |4 |7 |లేదు |1206 |246 | |- |[[కూరెళ్ల విఠలాచార్య]] |94950 |58 |22 |7 |23 |ఉంది |2091 |3 | |- |[[క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం]] |67015 |53 |266 |4 |5 |లేదు |2543 |34 | |- |[[రామనాథ స్వామి దేవాలయం]] |37438 |76 |85 |8 |31 |ఉంది |987 |21 | |- |[[మందేశ్వర (శనేశ్వర) స్వామి దేవాలయం]] |21564 |39 |2 |4 |2 |ఉంది |650 |0 | |- |[[మద్రాసు రాష్ట్రం]] |50068 |76 |130 | |4 |ఉంది |1611 |20 | |- |[[తులసీదాసు]] |31748 |23 |287 |8 |2 |ఉంది |612 |60 | |- |[[భూఖండ చలనము]] |30225 |43 |3 |1 |2 |లేదు |1009 |63 | |- |} a7aj80fmuvq8r11tlvi7dvhz6pxjeoi 3 500170 4891195 2026-06-26T09:22:11Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4891195 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Supriya Jilugu గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Supriya Jilugu గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 09:22, 26 జూన్ 2026 (UTC) 4eac61ddtvk787dfx50qpj9gofm32mo 3 500171 4891196 2026-06-26T09:22:46Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4891196 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Rao AG గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Rao AG గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 09:22, 26 జూన్ 2026 (UTC) oi69n2rbwmkg9wpmnhrfx25gs248z3m 3 500172 4891198 2026-06-26T09:23:35Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4891198 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Vishveshwar reddy గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Vishveshwar reddy గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 09:23, 26 జూన్ 2026 (UTC) 7dsndmzzw08gkcbjftm653w66s1m53l 3 500173 4891199 2026-06-26T09:24:02Z Nrgullapalli 11739 వికీపీడియాకు స్వాగతం! ([[WP:TW|TW]]) 4891199 wikitext text/x-wiki ==స్వాగతం== <!--{{Subst:Welcome}}~~~~ --> <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">Sri nookambicaanakapalli గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[Wikipedia:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|<span style="color:white;">స్వాగతం!</span>]]! [[దస్త్రం:Wikipedia-logo.png|40px]]</span></div></div> Sri nookambicaanakapalli గారు, తెలుగు వికీపీడియాకు [[వికీపీడియా:కొత్త సభ్యులకు స్వాగతము|స్వాగతం!]] వికీపీడియాలో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. {{#if:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}|<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: light grey;"> వికీపీడియాలో దిద్దుబాట్లు ఎలా చెయ్యాలో మీకు వివరించేందుకు, మీ సందేహాలను తీర్చేందుకూ [[వాడుకరి:{{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}}]] గారిని ప్రత్యేకంగా మీకోసం గురువుగా కేటాయించారు. ఏ సంకోచమూ లేకుండా వారిని మీ సందేహాలు అడగవచ్చు. మీకు [[ప్రత్యేక:Homepage|ప్రత్యేకంగా ఒక హోంపేజీ]] కూడా ఉంది చూడండి. అక్కడ మీకవసరమైన ఏ సహాయమైనా చేసేందుకు {{#mentor:{{BASEPAGENAME}}}} గారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. వారిని [[ప్రత్యేక:Homepage|పలకరించండి]].</div>|}} * [[దస్త్రం:Wikipedia Gurinchi Meeku Telusa?.pdf|thumb|పై బొమ్మపై నొక్కి తెలుగు వికీపీడియాను పరిచయం చేసే పుస్తకం చూడండి.]][[:s:వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట|వికీపీడియాలో రచనలు ఎలా చెయ్యాలో చెప్పే పుస్తకం]] చూడండి. తెలుగు వ్యాసరచన గురించి [[విషయ వ్యక్తీకరణ]], కంప్యూటర్ లో తెలుగు టైపు చెయ్యడం గురించి [[వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]], [[కీ బోర్డు]] వ్యాసాలు ఉపయోగపడతాయి. * "మరియు" అనే పదం తెలుగుకు సహజమైన వాడుక కాదు. ప్రామాణిక ప్రచురణల్లో దాన్ని వాడరు. వికీపీడియాలో కూడా దాన్ని వాడరాదు. మరింత సమాచారం కోసం [[వికీపీడియా:శైలి/భాష]] చూడండి. * వికీపీడియాలో ప్రతీ పేజీకి అనుబంధంగా ఒక చర్చ పేజీ ఉంటుంది. వ్యాస విషయానికి సంబంధించిన చర్చ, సంబంధిత చర్చ పేజీలో చెయ్యాలి. మీ వాడుకరి పేజీకి కూడా అనుబంధంగా చర్చ పేజీ ఉంది. ఆ పేజీలోనే ఈ స్వాగత సందేశం పెట్టాను, గమనించారా? * చర్చ పేజీల్లో ఏమైనా రాసినపుడు దాని పక్కన సంతకం పెట్టాలి. నాలుగు టిల్డెలతో (టిల్డె అంటే - కీబోర్డులో "1" అంకె మీటకు ఎడమ పక్కన ఉన్న మీట. షిఫ్ట్ కీతో కలిపి దాన్ని నొక్కాలి.) <nowiki>~~~~</nowiki> ఇలా రాస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి - అదే సంతకం! దిద్దుబాటు పెట్టె (వికీలో ఎక్కడైనా సరే.., రాసేది, ఇప్పుడు నేను ఇదంతా రాసినదీ దిద్దుబాటు పెట్టెలోనే) పైభాగం లోని ([[File:OOUI JS signature icon LTR.png|20px]]) బొమ్మపై నొక్కినా సంతకం చేరుతుంది. (సంతకం, చర్చ పేజీల్లో మాత్రమే చెయ్యాలి. వ్యాస పేజీలలో చెయ్యరాదు.) చర్చ పేజీలను [[వికీపీడియా:చర్చ పేజీలను ఉపయోగించడం ఎలా|ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. * వికీపీడియాలో విజ్ఞాన సర్వస్వం పేజీలే కాకుండా వాటికి ఉపయోగపడే అనేక ఇతర పేజీలు కూడా ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేరువేరు [[వికీపీడియా:పేరుబరి|పేరుబరుల్లో]] ఉంటాయి. ఈ పేజీల పేర్లకు ముందు ఆ పేరుబరి పేరు వస్తుంది - "వికీపీడియా:" "వాడుకరి:" "మూస:" "వర్గం:" -ఇలాగ (విజ్ఞాన సర్వస పేజీలకు ముందు ఇలాంటిదేమీ ఉండదు.). ఈ పేజీలకు కూడా అనుంబంధంగా చర్చ పేజీలుంటాయి. * వికీ గురించి, వికీపద్ధతుల గురించీ, వికీలో పనిచెయ్యడం గురించీ [[సహాయం:పరిచయం|తెలుసుకోండి]], ఇతరులకు చెప్పండి. * వికీపీడియాలో సవరణలు చెయ్యాలంటే కొత్తవారికి "విజువల్ ఎడిటరు" తేలిగ్గా, చాలా సౌకర్యంగా ఉంటుంది. దాన్ని మీ డిఫాల్టు ఎడిటరుగా ఎంచుకోండి. [[సహాయం:విజువల్ ఎడిటరును ఎంచుకోవడం|ఎలా ఎంచుకోవాలో]] తెలుసుకోండి. ---- ఇకపోతే.. * ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణాల్లోని దాదాపుగా ప్రతీ ఊరికీ, మండలానికీ, జిల్లాకీ, పట్టణానికీ, నగరానికీ వికీలో పేజీ ఉంది. మీ ఊరి పేజీ చూడండి. అందులో సవరణలు ఏమైనా అవసరమనుకుంటే చేసెయ్యండి. వెనకాడకండి. * ప్రతీ తెలుగు సినిమాకీ ఒక పేజీ పెట్టాలనేది సంకల్పం. అందులో మీరూ పాలుపంచుకోవచ్చు. * [[మానవ పరిణామం]], [[మాయాబజార్]], [[ఇస్రో]], [[ఘట్టమనేని కృష్ణ| కృష్ణ (సినిమా నటుడు)]], [[జవాహర్ లాల్ నెహ్రూ]], [[మహా ఘాత పరికల్పన|చంద్రుడెలా పుట్టాడు]], [[తిరుమల ప్రసాదం]], [[హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు]], [[కొండారెడ్డి బురుజు]],..ఇలాంటి వేలాది వ్యాసాలు ఉన్నవి. రండి. విజ్ఞాన సర్వస్వ ప్రపంచంలో విహరించండి. ఇక్కడ రాయండి. తప్పులను సరిదిద్దండి. ఒప్పులకు మెరుగులు పెట్టండి. ------ * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి. ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [https://www.facebook.com/groups/560945180622204/ తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * ఈ సైటు గురించి [[వికీపీడియా:అభిప్రాయాలు|అభిప్రాయాలు]] తెలపండి. * వికీపీడియాను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikipedia.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. తెలుగు వికీపీడియాలో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;<!-- Template:Welcome--> [[వాడుకరి:Nrgullapalli|Nrgullapalli]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nrgullapalli|చర్చ]]) 09:24, 26 జూన్ 2026 (UTC) s7pmynblwrr9wpv76dfewuejt38ae2k 1 500174 4891211 2026-06-26T10:03:07Z Pavan santhosh.s 33622 [[WP:AES|←]]Created page with '{{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626100146/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/126087306}}' 4891211 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626100146/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/126087306}} cgx7dvwsw4andy61tas78esg8x7x0iz 1 500175 4891214 2026-06-26T10:07:31Z Pavan santhosh.s 33622 [[WP:AES|←]]Created page with '{{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626100626/https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/vizianagaram/the-thieves-were-caught-1370049.html}}' 4891214 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626100626/https://www.andhrajyothy.com/2025/andhra-pradesh/vizianagaram/the-thieves-were-caught-1370049.html}} 0z2hc6bfcnskuhanyrx5x2x545uiaea 1 500176 4891218 2026-06-26T10:15:24Z Pavan santhosh.s 33622 [[WP:AES|←]]Created page with '{{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626101108/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178}}' 4891218 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://web.archive.org/web/20260626101108/https://www.eenadu.net/telugu-news/districts/srikakulam-news/10/125037178}} 3s0skis2o5u0rsnvmbo951f6xyj7rd5 0 500177 4891220 2026-06-26T10:19:26Z Pavan santhosh.s 33622 Pavan santhosh.s, [[తలతారియా]] పేజీని [[తలతరియా]] కు తరలించారు: శీర్షికలో తప్పు దొర్లింది 4891220 wikitext text/x-wiki #దారిమార్పు [[తలతరియా]] dyoyu31pfayrsbjuzceyncqg2dv1m1b 1 500178 4891222 2026-06-26T10:19:26Z Pavan santhosh.s 33622 Pavan santhosh.s, [[చర్చ:తలతారియా]] పేజీని [[చర్చ:తలతరియా]] కు తరలించారు: శీర్షికలో తప్పు దొర్లింది 4891222 wikitext text/x-wiki #దారిమార్పు [[చర్చ:తలతరియా]] 0scunhq1cvpau6xlkj5rs04las76omf 1 500179 4891232 2026-06-26T10:29:46Z Pavan santhosh.s 33622 [[WP:AES|←]]Created page with '{{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.andhrajyothy.com/2022/andhra-pradesh/srikakulam/complete-land-survey-expeditiously-930107.html}}' 4891232 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.andhrajyothy.com/2022/andhra-pradesh/srikakulam/complete-land-survey-expeditiously-930107.html}} rvde3hjkipbkkg8hg876y8fpkxvde9n 1 500180 4891234 2026-06-26T10:36:06Z Pavan santhosh.s 33622 [[WP:AES|←]]Created page with '{{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.sakshi.com/news/andhra-pradesh/mptc-kolla-appanna-murder-family-numbers-201910}}' 4891234 wikitext text/x-wiki {{గ్రామం పేరు నిర్ధారణ|మూలం=https://www.sakshi.com/news/andhra-pradesh/mptc-kolla-appanna-murder-family-numbers-201910}} 51etdxvn7nvr89ejw8lui500nofniim 2 500181 4891242 2026-06-26T11:37:11Z Agileregulatory3 151171 [[WP:AES|←]]Created page with '=== '''Boost Export Success with CAPEXIL Online Registration in India''' === == Introduction == India is one of the world's leading exporters of chemicals and allied products, supplying industrial goods to numerous international markets. Businesses involved in manufacturing or exporting products covered under the Chemical and Allied Products Export Promotion Council (CAPEXIL) should obtain the required registration to ensure regulatory compliance and impro...' 4891242 wikitext text/x-wiki === '''Boost Export Success with CAPEXIL Online Registration in India''' === == Introduction == India is one of the world's leading exporters of chemicals and allied products, supplying industrial goods to numerous international markets. Businesses involved in manufacturing or exporting products covered under the Chemical and Allied Products Export Promotion Council (CAPEXIL) should obtain the required registration to ensure regulatory compliance and improve export opportunities. CAPEXIL functions under the Ministry of Commerce and Industry and promotes exports by providing exporters with industry support, trade promotion initiatives, and Registration-Cum-Membership Certificates (RCMC). Exporters registered with CAPEXIL can also become eligible for various export promotion schemes and official recognition. Proper registration is an important step for businesses planning sustainable growth in global markets. == Why CAPEXIL Registration is Important == Exporters dealing in products falling under CAPEXIL's product panels benefit from structured regulatory recognition and industry support. Registration helps businesses maintain export compliance, improve credibility among overseas buyers, participate in trade promotion activities, and access benefits available under applicable export schemes. It also strengthens confidence among international business partners. Early registration helps businesses prepare for long-term export growth. == Understanding CAPEXIL Online Registration == For exporters of chemicals and allied products, '''CAPEXIL Online Registration''' is an important compliance requirement. The registration process generally involves creating an application through the electronic RCMC system, submitting business and export documents, selecting the applicable product panel, completing verification, and obtaining the Registration-Cum-Membership Certificate (RCMC). Electronic filing has simplified the registration process and improved transparency. Completing registration before commencing exports helps avoid unnecessary compliance issues. == CAPEXIL Registration and Export Recognition == The CAPEXIL Registration process provides official recognition to eligible exporters dealing with notified chemical and allied products. Registered exporters can strengthen their business reputation, maintain organized export documentation, and participate more effectively in international trade activities supported by the council. Proper registration also demonstrates commitment to regulatory compliance. Maintaining updated membership records is equally important. == Benefits of CAPEXIL Registration == Obtaining registration offers several advantages: * Official exporter recognition * Improved export credibility * Better regulatory compliance * Access to export promotion support * Organized documentation * Enhanced buyer confidence * Long-term international business growth These benefits support sustainable export expansion. == CAPEXIL Certificate == After successful approval, exporters receive a '''CAPEXIL Certificate''', commonly issued as the Registration-Cum-Membership Certificate (RCMC). The certificate confirms the exporter's membership under CAPEXIL and may be required for participation in export promotion activities and for claiming benefits under eligible government export schemes. Businesses should ensure the certificate remains valid through timely renewals. Proper record management supports uninterrupted export operations. == CAPEXIL RCMC == The CAPEXIL RCMC serves as official evidence of membership with the export promotion council. The certificate is linked with India's export promotion framework and is generally required for exporters dealing in products covered under CAPEXIL. It also supports access to various trade facilitation services and export-related schemes, subject to applicable regulations. Applicants should carefully select the correct product panel during registration. == CAPEXIL Certification == Many exporters refer to the registration process as CAPEXIL Certification, although the primary document issued is the Registration-Cum-Membership Certificate (RCMC). Proper certification demonstrates that the exporter has completed the required registration process under the council and complies with the applicable export framework. == Registration Process == === Step 1: Verify Eligibility === Confirm that exported products fall under CAPEXIL product panels. === Step 2: Prepare Documents === Collect business, IEC, GST, PAN, and supporting documents. === Step 3: Submit Online Application === Complete the electronic RCMC application. === Step 4: Verification === Authorities review the submitted documents. === Step 5: Fee Payment === Pay the applicable admission and membership charges. === Step 6: Certificate Issuance === Receive the CAPEXIL RCMC after approval. == Documents Commonly Required == Applicants generally require: * Import Export Code (IEC) * PAN Card * GST Registration * Business Registration Documents * Bank Certificate * Export Turnover Details (where applicable) * Authorized Signatory Documents Complete documentation helps improve approval timelines. == Common Registration Challenges == Exporters often encounter: * Incorrect product panel selection * Incomplete documentation * IEC information mismatch * Delayed document verification * Incorrect application details Proper planning and professional guidance help minimize these issues. == Why Choose Agile Regulatory? == Agile Regulatory provides complete assistance for CAPEXIL online registration, RCMC applications, documentation preparation, export compliance, certificate management, and end-to-end regulatory support for exporters across India. == Conclusion == CAPEXIL Online Registration is an essential compliance requirement for exporters dealing in chemical and allied products covered by the council. Proper registration strengthens export credibility, improves regulatory compliance, and enables businesses to access official export promotion support. Agile Regulatory assists exporters throughout the registration process with expert documentation, application filing, and compliance guidance. == FAQs == === 1. What is CAPEXIL Online Registration? === It is the electronic process of obtaining CAPEXIL membership and the Registration-Cum-Membership Certificate (RCMC) for eligible exporters. === 2. What is a CAPEXIL Certificate? === The CAPEXIL Certificate is the RCMC issued to eligible exporters after successful registration. === 3. Who requires CAPEXIL Registration? === Businesses exporting products covered under CAPEXIL's notified product panels generally require registration. === 4. What is CAPEXIL RCMC? === CAPEXIL RCMC is the Registration-Cum-Membership Certificate issued to recognized exporters for export promotion purposes. === 5. How can Agile Regulatory help? === Agile Regulatory provides complete assistance with CAPEXIL online registration, RCMC applications, documentation, compliance consulting, and export regulatory support. 92bjboli2hftl47i04y53nvukmtoxp9