వేమూరి ఇంగ్లీషు-తెలుగు నిఘంటువు/I

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>tewikibooks</dbname>
    <base>https://te.wikibooks.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikibooks చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>వేమూరి ఇంగ్లీషు-తెలుగు నిఘంటువు/I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3001</id>
    <revision>
      <id>39330</id>
      <parentid>39318</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T02:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vemurione</username>
        <id>1689</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* I */</comment>
      <origin>39330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116561" sha1="osgk2snx4j6xgp9lonsxs7m3j9mwcli" xml:space="preserve">
=నిఘంటువు=
*This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002.
* You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made. 
* PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks

19 Aug 2015.

==I==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! నిర్వచనములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
! ఆసక్తికర చిత్రములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
|-
|width=&quot;895&quot;|&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL నిర్వచనములుAlphabetically Sorted Below This Line ( * ''' Should precede each new line) ---&gt;

* 
* '''I, pron. నేను; 
* iamb, n. పద్యంలో వచ్చే లగం అనే గణం; ఒక లఘువు, తరువాత ఒక గురువు ఉన్న గణం; (rel.) foot అంటే గణం; iamb అంటే లగం; line అంటే పాదం; 
* iambic pentameter, n. లఘువు, గురువు చొప్పున ఐదు వరుసగా వచ్చే పద్య పాదం; అయిదు లగాలు ఉన్న పద్య పాదం; (note) iambic pentameter is a metrical speech rhythm that is natural to the English language, and one that Shakespeare made use of; ex: EVery TIME we TALK, we STRING toGETHer ACCented and UNACCented SYLLables withOUT even THINKing aBOUT it;
* iambus, n. లగం; ఛందస్సులో లఘువు వెంబడి గురువు ఉన్న గణం; 
* iatrogenic, adj. చికిత్సాజనిత; 
** iatrogenic disease, ph. వైద్యుడి వల్ల కాని, వైద్య సిబ్బంది వల్ల కాని కలుగజేయబడ్డ రుగ్మత; వైద్యం చెయ్యడం వల్ల వచ్చిన వ్యాధి; 
* ibex, n. స్కీను; [[మేషం]]; కాప్రా; హిమాలయాలలో ఉండే మేకని పోలిన జంతువు; 
* ibis, n.  కంకణపు కొంగ; ఒక జాతి కొంగ; పొడవాటి ముక్కు చివర కిందికి తిరిగి ఉండడం ఐబిస్ ల ప్రత్యేకత; సైబీరియా  ప్రాంతాలలోని విపరీతమైన చలికి తట్టుకోలేక ఈ పక్షులు  చలికాలంలో దక్షిణభారత దేశానికి  వలస వస్తుంటాయి; 
** American White Ibis, ph. అమెరికన్ తెల్ల కంకణపు కొంగ; [bio.] ''Eudocimus albus'' of the Threskiornithidae family; 
** black-headed ibis, ph. నల్ల తల కొంగ;
** white ibis, ph. తెల్ల కంకణము;  తెల్ల కంకణపు కొంగ; ఎర్ర కాళ్ళ కొంగ;
* ice, n. [[మంచు]]; మంచుగడ్డ; హిమం; గడ్డమంచు; 
** ice age, ph. మంచు యుగం; హిమనీ యుగం; 
** ice apple, ph. తాటిముంజె; 
** ice cube, ph. మంచుముక్క; మంచుగడ్డ; 
** ice water, ph చల్లటి నీరు;  
* iceberg, n. సముద్రంలో తేలియాడు మంచుకొండ; 
* ichnology, n. జీవుల ఆనవాళ్లయిన బొరియలు, ఆవాసాలు, కాలి గుర్తులు, మలం లాంటివి కూడా శిలాజాలుగా మారతాయి. వీటిని ఇక్నో ఫాసిల్స్(Ichno fossils) లేదా Trace Fossils అంటారు. జాడ శిలాజాల శాస్త్రాన్ని ఇంగ్లీషులో ఇక్నోలజీ (Ichnology) అంటారు;
* ichthyology, n. మత్స్య శాస్త్రం; మీను శాస్త్రం; మీన విజ్ఞానం; చేపల శాస్త్రం; 
* icicle, n. మంచుకాడ; పొడుగ్గా కాడ రూపంలో పేరుకున్న నీరు; సాధారణంగా చూరుల వెంబడి కారే నీరు గడ్డ కట్టి ఇలా తయారవుతుంది; 
* icon, n. (1) ప్రతిమ; విగ్రహం; అర్చ; మూర్తి; చిత్రకం; (2) గురుతు; 
* iconoclast, n. (1) విగ్రహాలని ధ్వంసం చేసే వ్యక్తి; (2) సంప్రదాయపు ఆచారాలని, సంస్థలని వ్యతిరేకించే వ్యక్తి; (ety.) Iconoclast came from two Greek words &quot;eikon&quot; and &quot;klastes.&quot; In Greek, 'eikon' means 'image' and 'klastes' means 'breaker';
* icosahedron, n. [math.]  వింశతిముఖి; ఇరవై ముఖములు ఉన్న ఘన బహుముఖి; 
* idea, n. ఊహ; భావం; భావన; ఆలోచన; ఉద్దేశం; వెరవు; సాధనం; తలపు; స్ఫురితం; ఉపాయం; అవపారిక; 
** 	central idea, ph. ముఖ్యాంశం; 
* ideal, adj. ఆదర్శ; 
** ideal gas, ph.  ఆదర్శ వాయువు; a hypothetical gas whose molecules occupy negligible space and have no interactions, and which consequently obeys the gas laws exactly;
* ideal, n. ఆదర్శం; ఆదర్శ ప్రాయం; ఆశయం; 
* idealism, n. (1) ఆదర్శవాదం; భావవాదం; (2) ఒక తత్త్వం; మౌలికంగా  “స్వయానుభవ ఆధ్యాత్మిక వాదం.” ఇది జ్ఞానానికి సంబంధించినది; అనగా, వాస్తవికత అనేది ఏదో విధంగా మనస్సు (consciousness) మీదనే ఆధారపడి ఉంటుంది. అనగా, తన అనుభవంతో మేళవించినదే ప్రపంచం (సృష్టి) అని చెప్పేది. అనగా, స్థూల ప్రపంచం కల్ల, ఒక మాయ అని చెప్పేది. అనగా, బల్ల మీద పండు అక్కడ ఉందా, లేదా అనేది చూసేవాడి మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. చెట్టు కూలినప్పుడు పుట్టిన శబ్ద తరంగాలు ఒక చెవి లోని కర్ణభేరికి తగిలి అది ప్రకంపించి ఆ ప్రకంపనలు ఒక మెదడులోని శ్రవణ నాడీ కేంద్రాలని ఉత్తేజపరచినప్పుడు ఆ మెదడు చెప్పిన భాష్యమే శబ్దం. అనగా మెదడులోని చేతన (consciousness) ఏది చెబితే అదే మనకి ద్యోతకమవుతుంది కాని నిజంగా ప్రపంచం ఎలా ఉందో అన్నది &quot;అజ్ఞేయం&quot; (unknowable). జీవితం గానీ, లోకం గానీ ఆదర్శప్రాయంగా ఉండటం ఎలాగో చిత్రించి చెప్పే నిర్వచనం ఆదర్శవాదం; తన అనుభవంతో మేళవించినదే ప్రపంచమని చెప్పే సిద్ధాంతం కనుక స్వీయానుభవ ఆధ్యాత్మిక వాదమని అనవచ్చు; స్థూల ప్రపంచము కల్ల యను వాదము; see also realism;
** absolute idealism, ph. అఖండ ఆదర్శవాదం;  అఖండ భావవాదం; 
** subjective idealism, ph. స్వీయాత్మక ఆదర్శవాదం;  స్వీయాత్మక భావవాదం; 
* idealist, n. ఆదర్శవాది; 
* idealistic, adj. ఆదర్శ ప్రాయమైన; ఆదర్శవంత; 
* identical, adj. సర్వసమం; సర్వసమానం; 
* identification, n. (1) గుర్తు; ఆనవాలు; అభిజ్ఞానం; (2) తాదాత్మ్యం; సాయుజ్యం; 
* identify, v. t. (1) గుర్తుపట్టు; గుర్తించు; పోలిక పట్టు; పోల్తి పట్టు; (2) తాదాత్మ్యం చెందు; 
* identify, n. (1) సర్వసమానత్వం; తాదాత్మ్యం; ఏకత్వం; సర్వసమానత్వం; (2) తత్సమరాశి; (3) గుర్తు; (4) వైయక్తికత; 
* identity, n. గుర్తు; ఆనవాలు; అభిజ్ఞానం; 
* ideogram, n.  చిత్రలిపి; భావలిపి; భాషతో నిమిత్తం లేకుండా ఒక భావాన్ని తెలిపే బొమ్మ; 
[[File:Perros_No.svg|thumb|right|ఈ బొమ్మలో కుక్క ముట్టె పిక్టోగ్రాము, ఎర్రటి వృత్తము, అడ్డు గీత ఇడియోగ్రాము]]
* idiocy, n. (1) మూఢత్వం; వెర్రిబాగులతనం; (2) పిచ్చితనం; బుద్ధిమాంద్యం; 
* idiolect, n. వైయక్తిక వ్యావహారికం; వ్యక్తిపరమైన శైలీ భేదాల సంపుటి; (rel.) dialect;
* idiopathic, adj. తెలియని కారణం వల్ల; కారణరహితంగా; 
* idiom, n. జాతీయం; నుడికారం; పలుకుబడి; భాషీయం; భాషాసంప్రదాయం; జాతీయాలు ఆ భాషా వ్యవహర్తలకు మాత్రమే బోధపడతాయి. ఒక జాతి సమిష్టి అనుభవం వీటిలో ఇమిడి ఉంటుంది. ఇందులో విడి విడి పదాలు కాక, పదాలన్నీ కలిసి ఒక కొత్త అభిప్రాయం, కొత్త అర్థాన్ని వ్యక్తం చేస్తాయి. 
** loan idiom, ph, అన్వయ జాతీయం; ఇతర భాషల ప్రభావంతో ఆధునిక తెలుగులోకి వచ్చి చేరిన ఒక జాతీయం; హిందీలోని &quot;దిమాగ్ ఘుట్నో మే హోనా&quot; (Dimaag Ghutno Mein Hona) అనే నానుడి తెలుగులోకి దిగుమతి అయి &quot;మెదడు మోకాలిలోకి దిగజారడం&quot; అయినట్లు;  
* idiot, n. ఒక రకమైన బుద్ధిమాంద్యతతో పుట్టిన వ్యక్తి; mentally defective person with a mental age of not more than 35 months; imbecile and moron were more porous categories; see also stupid; వివేక సూచిక 0-20 మధ్య ఉన్న వ్యక్తి; 
** idiot savant, n. బుద్ధిమాంద్యతతో పుట్టినా ఒకే ఒక శాఖలో (ఉ. సంగీతంలో కాని, చిత్రకళలో కాని, గణితంలో కాని) విశేషమైన ప్రతిభ చూపించే వ్యక్తి; 
* idiosyncrasy, n. విలక్షణం; విలక్షణ స్వభావం; తిక్క; ఉలిపికట్టెతనం; చమత్కార స్వభావం; 
* idle, adj. సోమరి; అక్రియ; ఏ పనీ చెయ్యకుండా ఉన్న స్థితి; 
* idleness, n. సోమరితనం; 
* idler, n. సోమరి; 
* idol, n. ప్రతిమ; విగ్రహం; అర్చ; మూర్తి; 
* idolator, n. విగ్రహారాధకుడు; 
* idolatry, n. విగ్రహారాధన; 
* if, conj. అయినచో; అయితే; ఇలా అయితే; 
* ifs and buts, ph. అయతే గియితేలు; 
* igneous, adj. అగ్నిక; అగ్నిజ; అగ్ని; 
** igneous rock, ph. అగ్నికశిల; అగ్నిశిల; 
* ignite, v. i. రాజుకొను; రగులుకొను; అంటుకొను; 
* ignite, v. t. రగుల్చు; రగిలించు; అంటించు; ముట్టించు; వెలిగించు; మండించుట; 
* ignition, n. రగుల్పాటు; రగుల్చుట; జ్వలనం; ప్రజ్వలనం; 
** ignition point, ph. జ్వలన స్థానం; జ్వలన బిందువు; 
* ignoble, adj. నీచమైన; 
* ignominy, n. అపకీర్తి; అప్రతిష్ఠ; 
* ignorance, n. అజ్ఞానం; అగ్రహణం; అవజ్ఞాతం; ఎరుకమి; తమస్సు; అవిద్య; అరయమి; తెలియమి; మరకువ; see also nescience; 
** ignorance is bliss, ph. అజ్ఞానమే ఆనందం; 
* ignore, v. i. విస్మరించు; ఉపేక్షించు; నిర్లక్ష్యం చేయు; ఆధారం లేదని ఒదిలిపెట్టు; 
[[File:Varanus_benghalensis.jpg|thumb|right|బెంగాలీ ఉడుం]]
* iguana, n. పెద్ద [[ఉడుము|ఉడుం]]; గోధిక; see also guana; 
* ileum, n. తుంటి ఎముక; కుండలిని; శేషాంత్రం; 
* ill-bred, adj. వెకిలి; మోటైన; సరి అయిన పెంపకం లేని; 
* illegal, adj. అక్రమమైన; చట్టవిరుద్ధమైన; వికర్మ; దొంగ; 
** illegal act, ph. అక్రమం; చట్టవిరుద్ధం; వికర్మం; అడ్డగోలు;
** illegal construction, ph. అక్రమ నిర్మాణం; అడ్డగోలు కట్టడం; 
** illegal encroachment, ph. అక్రమ ఆక్రమణ; అడ్డగోలు ఆక్రమణ; 
* illegible, adj. అస్పష్టమైన; చదవడానికి స్పష్టత లేని; కొక్కిరి బిక్కిరి; 
* illegitimate, adj. చట్టవిరుద్ధమైన; జారజ; 
** illegitimate child, ph. చట్టవిరుద్ధమైన వివాహం వల్ల పుట్టిన బిడ్డ; జారజుడు; 
* Illiad, n. (ఇలియాడ్) ట్రాయ్ నగరపు యుద్ధం గురించి గ్రీకు మహాకవి హోమర్ రాసిన గ్రంథం; 
* ill-fated, adj. దుర్గతికీ పాలైన; అదృష్టం వక్రించిన; దైవోపహతులైన; 
* ill-health, n.  అనారోగ్యం; నలత; 
* illicit, adj. నిషిద్ధమైన; చట్టవిరుద్ధమైన; దొంగ; దొంగచాటు; 
** illicit liquor, ph. దొంగ సారా;  
* illiteracy, n. [[నిరక్షరాస్యత]]; చదువనేర్చని; 
* illiterate, n. నిరక్షరాస్యుడు; చదవడం రాయడం తెలియని వాడు; 
* illness, n. నలత; సుస్తీ; అనారోగ్యం; అస్వస్థత; జబ్బు; రోగం; రుగ్మత; జాడ్యం; see also disease and sickness; 
** 	terminal illness, ph. అవసాన అస్వస్థత; ప్రాణం తీసే జబ్బు; 
* illogic, n. కుతర్కం; 
* illogical, adj. కుతర్కమైన; తర్కాభాసమైన; 
* ill-repute, n. అప్రతిష్ఠ; 
* ill-tempered, adj. కోపిష్టి; కోపదారి; 
* illuminate, v. t. ద్యోతించు; కాంతివంతం చేయు; 
* illuminated, adj. ద్యోతితం; జ్వలితం; కాంతివంతం చేయబడ్డ; 
* illuminating, adj. ఉద్దీపక; 
** illuminating power, ph. దీప్తి; ద్యోతక శక్తి; ఉద్దీపక శక్తి; 
* illumination, n. ఉద్దీపనం; వెలుగు; వెలుతురు; ప్రకాశం; ఉద్భాసం; ద్యోతకం; ద్యూతి; పొద్దు; 
* illusion, n. భ్రమ; భ్రాంతి; ఆరోపం; కనికట్టు; మాయ; మోళీ; ఇంద్రజాలం; illusions pertain to the mind and delusions pertain to a belief;
* illustrated, adj. (1) సచిత్ర; (2) సోదాహరణ; 
* illustrative, adj. నిదర్శనాత్మక; 
* illustration, n. (1) బొమ్మ; చిత్రం; చిత్తరువు; (2) ఉదాహరణ; దృష్టాంతం; ఆఖ్యాయికం; 
* illustrious, adj. ఘనతకెక్కిన; ప్రఖ్యాత; ప్రముఖ; ప్రసిద్ధ; 
* ill-will, n. వైమనస్యం; వైరస్యం; 
* image, n. ప్రతిరూపం; ప్రతిబింబం; ప్రతిమ; ప్రతీక; బింబం; చిత్రం; 
** 	virtual image, ph. మిధ్యాబింబం; కాల్పనిక బింబం; 
* imagery, n. (1) బొమ్మకట్టుడు; పదచిత్రం; ప్రతీకాత్మకం; (2) ఉత్ప్రేక్ష; ఉత్ప్రేక్షాలంకారం; 
** 	concrete imagery, ph. మూర్త పదచిత్రం; 
* imaginary, adj. కాల్పనిక; కల్పిత; అసత్య; ఊహ్య; భావుక; భావకల్పిత; ఊహాత్మక; 
** imaginary axis, ph. కాల్పనిక అక్షం; భావుకాక్షం; ఊహాత్మక అక్షం; కల్పన అక్షం; 
** imaginary number, ph. కాల్పనిక అంకం; భావుకాంకం; ఊహాత్మక సంఖ్య; కల్పన సంఖ్య;
** imaginary line, ph. ఊహాత్మక రేఖ; భావుక రేఖ; కల్పన రేఖ;
** imaginary part, ph. కాల్పనిక భాగం; 
* imagination, n. ఊహ; ఊహాశక్తి; భావన; కల్పన; భావుకత్వం; కల్పనాశక్తి; ఊహాశీలత; ఉత్ప్రేక్ష; 
* imagine, v. i. భావించు; ఊహించు; అనుకో; 
* imagism, n. a type of poetic philosophy popularized by poets like Ezra Pound; 
* imbecile, n. బుద్ధిహీనుడు; మూఢుడు; దుర్బల మనస్కుడు; 
* imbibe, v. t. తాగు; పీల్చు; సేవించు; ఆస్వాదించు; వివేక సూచిక 21-50 మధ్య ఉన్న వ్యక్తి; 
* imbue, v. t. నానబెట్టు; నాటు; మనస్సులో ఉంచుకొను; 
* imitate, v. t. అనుకరించు; పోలునట్లు చేయు; ప్రతిరూపం నిర్మించు; 
* imitation, adj. నకిలీ; దొంగ; 
* imitation, n. అనుకరణ; అనుకారం; అనుకృతి; నకిలీ; అనుసృజన;
* immanent, adj. అంతర్భూతమైన; లోనున్న; అంతర్వ్యాప్తమైన; స్వాభావికమైన; 
* immanent, n. అంతర్యామి; అంతర్భూతుడు; 
** 	God is immanent, ph. దేవుడు సర్వాంతర్యామి; దేవుడు అన్నిటిలోను ఉన్నాడు; 
* immeasurable, adj. అప్రమేయ; అపరిగణనీయ; కొలవలేనంత; కొలతకు రాని; 
* immediate, adj. తక్షణ; వెంటనే; అవశ్య; సద్యో; 
** immediate address, ph. [comp.] తక్షణ విలాసం; సద్యో విలాసం; 
* immediately, adv. వెంటనే; తక్షణం; ఎకాయెకీ; సత్వరం; అవశ్యం: అప్పటికప్పుడు; అవ్యవధానంగా; 
* immense, adj. అపార; 
* immerse, v. i. మునుగు; 
* immerse, v. t. ముంచు; 
* immersion, n. ముంపు; నిమజ్జనం; పరిప్లుతం; 
* immesurable, adj. అతిమాత్రం; అతిమాత్రపు; 
* immigration, n. రావలస; 
* immittance, n. శబ్దప్రసరణకి అవరోధం లేకపోవడం; impedance అనే మాటకి వ్యతిరేక భావం; impedance, resistance అనే మాటలకి అర్థం దరిదాపుగా ఒక్కటే! చెవులు బాగా పని చేస్తున్నాయో లేదో చెప్పడానికి వాడే పరీక్షలో ఈ మాట వాడుతూ ఉంటారు;   
* immobile, adj. స్థిరమైన; స్థావర; నిశ్చలమైన; అచల; అచర; కదలని; కదల్చలేని; ప్రచలిత; 
** immobile object, ph. స్థాణువు; 
* immodest, adj. సిగ్గులేని; 
* immolate, v. t. త్యాగం చేయు; అగ్ని ప్రవేశం చేయు; 
* immorality, n. దుర్నీతి; అవినీతి; వ్యభిచర్యం; 
* immortal, adj. అమర; అమర్త్య; చావులేని; నిత్య; 
* immortality, n. అమరత్వం; అమర్త్యం; నిత్యత్వం; చావులేకపోవడం; 
* immovable, adj. కదలని; కదల్చలేని; స్థావర; స్థిర; అచల; 
** immune response, ph. రక్షక ప్రతిస్పందన; రోగనిరోధక స్పందన; 
** immune system, ph.  రక్షక వ్యవస్థ; 
* immunity, n. రోగ నిరోధక శక్తి; అసంక్రామ్యత; రక్షణ; రక్షకశక్తి; రక్షరేకు; అభయప్రదానం; శరీరం రోగగ్రస్తం కాకుండా రక్షించుకోగలిగే శక్తి; 
** herd immunity, ph. మంద రక్షణ; మంద రక్షకశక్తి; మంద రక్షరేకు; చుట్టూ ఉన్న వాళ్ళు ఆరోగ్యంగా ఉండడం వల్ల మన శరీరం రోగగ్రస్తం కాకుండా రక్షించుకోగలిగే రోగ నిరోధక శక్తి; 
* immunization, n. అసంక్రమకరణం; అభయప్రదానం; రోగం సంక్రమించకుండా శరీరాన్ని పదిలపరచడం; 
* immutable, adj. మార్పుచెందని; మార్పులేని; స్థిరమైన; 
* impact, n. తాకిడి; ప్రభావం; అభిఘాతం; 
** impacted tooth, ph. అంతర్ఘటన దంతం; పూరిగా ఎదగకుండా ఇగుళ్లలోనే ఉండిపోయిన పన్ను; 
* impair, v. t. బలహీనపరచు; పాడుచేయు; చెడగొట్టు; విలువ తగ్గించు; 
* impart, v. t. ఇచ్చు; ఒసగు; అబ్బించు; 
* impartial, adj. సమశీల; నిష్పాక్షిక; పక్షపాత రహిత; 
** impartial person, ph. సమశీల వ్రతయుతుడు; పక్షపాత రహితుడు; నిష్పాక్షికుడు; 
* impassable, n. దుస్తరం; దాటరానిది; చొరరానిది; 
* impasse, n. (ఇంపేస్)  కఠిన పరిస్థితి; విషమ స్థితి; దిగ్బంధ స్థితి; తప్పించుకోలేని పరిస్థితి; 
* impassioned, adj. ఉద్రేకముతోఁ గూడిన, మనస్సునకు తగులునట్లు చెప్పిన,
** impassioned plea, ph. మనస్సునకు తగులునట్లు చెప్పిన విజ్ఞప్తి; 
* impatient, adj. ఓర్పులేని; సహనం లేని; ఆతురత; 
* impatience, n. ఆతురత; ఓరిమి లేకపోవడం; విసుగు; చిరాకు; 
* impatiens, n. సోకుడుముడుగు; రంగురంగుల పూలు పూసే ఒక రకం మొక్క; see touch-me-not; ok 
* impeach, v. t. అభిశంసించు; దోషారోపణ చేయు; 
* impeachment, n. అభిశంసన; దోషారోపణ; 
* impeccable, adj. మచ్చలేని; నిష్కళంకమైన; దోషం లేని; తప్పులెన్నరాని; 
* impede, v. t. అడ్డగించు; నిరోధించు; అవరోధించు; 
* impedance, n. (1) అవరోధకం; అవరోధం; అంకిలం; అర్గళం; క్లేశకం; స్తోభకం; స్తోభం; Impedance is the opposition by a system to the flow of energy from a source. For constant signals, this impedance can also be constant. For varying signals, it usually changes with frequency; (2) ప్రత్యావర్తక విద్యుత్ ప్రవాహానికి ఆటంకం కలిగించేది; In general, impedance (symbol: Z) has a complex value; this means that loads generally have a resistance component (symbol: R) which forms the real part and a reactance component (symbol: X) which forms the imaginary part;
* impediment, n. ప్రతిబంధకం; ఆటంకం; అంకిలి; విఘాతం; అర్గళం; పురోగతికి పెద్ద దెబ్బ; 
* impel, v. t. ప్రేరేపించు; ముందుకు తోయు; 
* impeller, n. ప్రేరేపకి; ముందుకు తోసేది; 
* impending, adj. కాగల; జరగబోయే; 
* impenetrable, adj. చొరరాని; దుర్గమ; గహన; 
* imperative, adj. విధివాచక; ఆజ్ఞారూపక; 
** imperative language, ph. [comp.] విధాయక భాష; Any programming language that specifies explicit manipulation of the state of the computer system e.g. SQL ; Not to be confused with a procedural language, which specifies an explicit sequence of steps; 
** imperative mood, ph. [gram.] విద్యర్ధకం; విధివాచకం; ప్రార్థనార్ధకం; ఉభయ ప్రార్థనార్ధకం; 
* imperative, n. విధివాచకం; విధాయకం;
* imperceptible, adj. ఇంద్రియగోచరం కాని; 
* imperfect, adj. అసంపూర్ణమైన; అసమాప్త; అసమగ్ర; లోపం ఉన్న; కొరత ఉన్న; లోపభూయిష్టమైన; 
* imperfection, n. లోపం; లోటు; తయారీలో వచ్చిన లోపం; 
* imperial, adj. సార్వభౌమత్వ; సామ్రాజ్యవాద; 
* imperialism, n. సామ్రాజ్యవాదం; 
* imperil, v. t. ఆపద కలిగించు; 
* imperishable, adj. నాశనం లేని; కుళ్ళని; పాడుకాని; నిల్వ చేసినా పాడు కాని; 
* impersonal, adj. అవ్యక్త; వ్యక్తి సంబంధం లేకుండా; 
* impervious, adj. అప్రవేశ్య; అభేద్యమైన; లోనికి చొరజాలని; 
* impetuousness, n. దురుసుతనం;
* impish, adj. చిలిపి; తమాశాకి అల్లరి చేసే తత్త్వం; 
* implant, v. t. రోగి శరీరాన్ని వైద్యుడు కోసి లోపల మరొక వస్తువుని పెట్టడం; 
* implant, v. t. నాటు; విత్తు నాటు; 
* implement, n. పనిముట్టు; సరంజాము; సరకు; 
* implement, v. t. ఉపయోగించు; వాడు; వాడుకలో పెట్టు; అమలు చేయు; అమలు పరచు; ఆచరించు; 
* implementation, n. కార్యాచరణ; ఆచరణ; అమలు; 
* implication, n. అన్యాపదేశం: అంతస్సూచన; ధ్వనింపు; 
* implicit, adj. అవ్యక్త; అంతర్లీన; అంతర్గత; గర్భితమైన; 
* implore, v. t. ప్రార్థించు; బ్రతిమాలు; బుజ్జగించు; విన్నపం చేసుకొను; విన్నవించుకొను; 
* implosion, n. అంతస్పోటనం; 
* imply, v. t. భావమునిచ్చు; ధ్వనించు; 
* import, n. (1) దిగుమతి; (2) అంతర్భావం; 
** import of a sentence, ph. వాక్యం యొక్క అంతర్భావం; 
* importance, n. ప్రాముఖ్యం; ప్రాధాన్యం; 
* important, adj. ముఖ్యమైన; ప్రధానమైన; మేటైన; 
** important person, ph. ముఖ్యుడు; మేటరి; ప్రెగడ; 
* imported, adj. సీమ; కిరానా; దిగుమతి చేసికొన్న; 
** imported stuff, ph. సీమ సరుకు; కిరానా సామాను; 
* impose, v. t. ఇబ్బంది కలిగించు; పిలవని పేరంటం వలె వచ్చు; శిక్షించు; 
* imposition, n. ఇబ్బంది; పిలవని పేరంటం; శిక్ష; 
* impossible, adj. అసంభవమైన; అసాధ్యమైన; దుస్సాధ్యమైన; వల్లమాలిన; 
* impossible, n. అసంభవం; అసాధ్యం; దుస్సాధ్యం; మృగ్యం;
* impostor, n. మరొకరివలె నటించేవాడు; దొంగ; మోసగాడు; దగుల్బాజీ; 
* impotence, n. నపుంసకత్వం; నిర్వీర్యత్వం; పుంసత్వలోపం; ధ్వజభంగం; పిరికితనం; క్లెబ్యం; 
* impotency, n. ధ్వజభంగం; నపుంసకత్వం; నిర్వీర్యత్వం; క్లీబ్యం; 
* impotent, adj. నిర్వీర్యం; శక్తిహీనం; బలహీనం; 
** impotent person, ph. నిర్వీర్యుడు; ఖొజ్జా; పేడి; 
* impound, v. t. దాచిపెట్టు; బంధించు; సామానులని అటకాయించి బంధించు; 
* impoverish, v. t. దారిద్య్రం కలిగించు; శక్తిహీనం చేయు; క్షీణింపజేయు; 
* impractical, adj. అఘటిత; 
* imprecate, v. t. శపించు; 
* impregnate, v. t. సిక్తం చేయు; నింపు; గర్భం కలిగించు; గర్భాదారణ చేయు; 
* impress, v. i. నచ్చుకొను; 
* impress, v. t. ముద్ర వేయు; మనస్సుకి హత్తుకునేటట్లు చేయు; మంచి అభిప్రాయం కలుగజేయు; 
* impressed, adj. ముద్ర వేయు; ముద్రాంకిత; నిహిత; నచ్చు; మంచి అభిప్రాయం కలుగు; 
** impressed force, ph. నిహిత బలం; 
* impression, n. (1) ముద్ర; ముద్రణ; గురుతు; (2) ముద్రాంకితం; వాసన; సంస్కారం; (3) అభిప్రాయం; భావముద్ర; భావం;
** positive impression, ph.  ఆదరణ భావం; 
* impressionistic, adj. అనుభూతాత్మక; 
** impressionistic painting, ph. అనుభూతాత్మక వర్ణచిత్రం; 
* imprint, n. ముద్ర; గుర్తు; అచ్చు; చిహ్నం; 
* imprinting, n. మనోముద్రణ; జంతువులలో పిల్ల మనోఫలకం మీద తల్లిదండ్రుల ముద్ర పడటం; 
* imprisonment, n. నిర్భంధం; కారాగార శిక్ష; ఖైదులో పెట్టడం; 
* improbable, adj. అసంభవమైన; అసంభావ్యమైన; సత్యదూరమైన; 
* improper, adj. అనుచిత; అపసవ్య; తగని; అక్రమ; అపక్రమ; విషమ; 
** improper fraction, ph. అపక్రమ భిన్నం; 
* improper, n. అనుచితం; తగనిది; అక్రమమైనది; 
* improve, v. t. బాగుపరచు; అభివృద్ధి చేయు; పురడించు; 
* improved, adj. మెరుగుపరచబడ్డ; పురడించిన; 
* improvement, n. అభివృద్ధి; మెరుగుదల; బాగుపడడం; 
* improvisation, n. మనోధర్మం; ఆశువుగా ప్రామాణికమైన సంగీతానికి చిలవలు, పలవలు చెక్కడం; ముందుగా తయారవకుండా అక్కడికక్కడ కల్పించి ప్రదర్శించడం; అభివృద్దీకరణ; 
* improvise, v. t. మనోధర్మం చేయు; ఆశువుగా విద్యని ప్రదర్శించు; ముందుగా తయారవకుండా అక్కడిక్కడ కల్పించి ప్రదర్శించు; 
* impudence, n. (1) నీలుగడం; అమర్యాదకరమైన ప్రవర్తన; (2) సిగ్గు లేకపోవడం; 
* impulse, n. ప్రచోదనం; సంవేగం; 
* impulsive, adj. సంవేగ; 
** impulsive force, ph. సంవేగ బలం; 
** impulsive pressure, ph. సంవేగ పీడనం; 
* impure, adj. కల్తీ; అశుద్ధ; అవిశుద్ధి; స్వచ్ఛం కాని; ములుకువ; 
* impurity, n. అశౌచం; కల్మషం; అపరిశుద్ధం; కల్తీ పదార్థం; 
* imputation, n. అపవాదు; ఆరోపణ; 
* inability, n. అశక్తత; సమర్ధత లేకపోవడం; 
* in absentia, adv. పరోక్షంగా; గైరుహాజరులో; 
* inaccurate, adj. సరికాని; ఖరారు కాని; తప్పు అయిన; 
* inadequacy, n. చాలమి; కొరత; అసమగ్రత; 
* inadequate, adj. సరిపోని; చాలని; కొరవడిన; అసమగ్ర; 
* inadvertently, adv. ఏమరుపాటున; పరాకుగా; అనుకోకుండా; అనవధానంగా; 
* inanimate, adj. అచర; స్థిర; చలనం లేని; ప్రాణం లేని; 
* inapplicable, n. అవర్తితం; వర్తించనిది; పొసగనిది; ఉపయోగించనిది; 
* inappropriate, adj. సరికాని; అసందర్భ; అసమంజస; అక్రమమైన; తగని; అయుక్త; యుక్తముకాని;
* inappropriate expenditure, ph. అక్రమ వ్యయం; యుక్తముకాని ఖర్చు; 
* inappropriate income, ph. అక్రమ ఆర్జన; 
* inattention, n. ఏమరుపాటు; అనవధానం; పరధ్యానం; 
* inauguration, n. ప్రారంభోత్సవం; అంకురార్పణం; స్నాతకం; స్నాతకోత్సవం; 
* inauspicious, adj. అమంగళ; అశుభ; 
* inborn, adj. సహజమైన; జన్మసిద్ధ; పుట్టుకతో వచ్చిన; స్వాభావిక;
* in-camera, adv. [legal] చాటుగా; రహస్యంగా; గదిలో 
* incandescence, n. తాపదీప్తి; కాకవెలుగు; light of heat;
* incandescent, adj. తాపదీప్త; ప్రజ్వలన; వేడి చేత వెలుగు పుట్టించే; 
** incandescent lamp, ph. ప్రజ్వలన దీపం; కాక దీపం;  
* incantation, n. అభిచారం; మంత్రం; 
* incarcerate, v. t. ఖైదులో పెట్టు; బంధించు; 
* incapability, n. అసమర్ధత; 
* incarnation, n. అవతారం; 
* incendiary, adj. ఇళ్ళని కాల్చే స్తోమత గల; 
* incense, v. i. కోపోద్దీపమగు; 
* incense, n. సుగంధ ద్రవ్యం; ధూపం; 
** incense stick, n. అగరువత్తి; 
* incentive, n. ప్రచోదనం; ప్రోత్సాహకం; ఉసి కోల్పేది; ప్రేరేపకం; ప్రేరకం; 
* inception, n. ప్రారంభం; 
* incessant, adj. ఎడతెగని; నిరాఘాటంగా; అనవతరంగా; 
* incest, n. వావిడికము; వావివరసతప్పడము; అగమ్యాగమనము; ఒకే కుటుంబ సభ్యుల మధ్య లైంగిక సంబంధం; వివాహము కూడని వరుస (వావి) గలవారితో వ్యభిచారము;
* inch, n. అంగుళం; 
* inch, v. i. నెమ్మదిగా జరుగు; 
* incident, adj. పతన; 
** incident angle, ph. పతన కోణం; 
** incident light, ph. పతన కాంతి; 
** incident ray, ph. పతన కిరణం; 
* incident, n. సంఘటన; 
* incidental, n. ఆగంతుకం; అప్రధానం; అనుషంగికం; 
* incidental, adj. అనుషంగిక; అప్రధాన; ప్రధాన కార్యక్రమంతోపాటు, అప్రయత్నంగా జరిగిన; (అనగా, ప్రమాదవశాత్తూ కాదు); 
* incidentally, adv. అనుషంగికంగా; (see also) accidentally; 
* incineration, n. భస్మీకరణం; 
* incinerator, n. భస్మి; భస్మం చేసే ఉపకరణం; 
* incipit, n. ప్రారంభ వాక్యం; కథన ప్రారంభం; 
* incision, n. కోత; గంటు; నాటు; 
* incisors, n. కుంతలాలు; కొరకడానికి వాడే పళ్ళు; the front teeth present in most mammals;
* incite, v. t. రేకెత్తించు; రెచ్చగొట్టు; ప్రేరేపించు; ఉసికొలుపు; ఉత్తేజపరచు; 
* inclement, adj. పాడుగా ఉన్న; జడివాన, తుపాను మొదలైన పరిస్థితుల వల్ల పాడుపడిన; 
* inclination, n. (1) అభిమతం; అభిరుచి; చిత్తవృత్తి; (2) అభిలాష; ఉబలాటం; (3) వాలు; మొగ్గు; నతి; 
* incline, n. వాలు; ఆస్థ; తటం; 
* inclined, adj. వాలు; వాలిన; మొగ్గిన; దోర; తొంగలి; నత; 
** inclined plane, ph. వాలు తలం; దోర తలం; మొగ్గుబల్ల; తొంగలి బల్ల; ఆస్థ ఫలకం; 
* incognito, n. ఇతరులకి దొరకకుండా తప్పించుకోగల జ్ఞానం; మారువేషం; 
* incoherent, adj. అసంబద్ధమైన; పొంతనలేని; అకటవికటమైన; అసంగతమైన; 
* income, n. [[ఆదాయం]]; ఆయము; రాబడి; వచ్చుబడి; వరుమానం; సంపాదన; (rel.) earnings; 
** low-income, ph.  అల్పాదాయం;
** 	net income, ph. నికరాదాయం; 
** income tax, ph. ఆదాయపు పన్ను; రాబడి పన్ను; 
* incomparable, adj. సాటిలేని; అనన్య సామాన్యమైన; అసదృశమైన; అసమానమైన; నిరుపమాన; 
* incompatible, adj. సామరస్యం లేని; అసంగతమైన; పొసగని; 
* incompetence, n. అప్రయోజకత్వం; అసమర్ధత; 
* incomplete, adj. అర్ధాంతర; అసంపూర్ణ; అరకొర; అసమగ్ర; 
* incomplete, n. అసంపూర్ణం; అర్ధాంతరం; 
* incomprehensible, n. అప్రమేయం; దుర్‌గ్రాహ్యం; అవిజ్ఞేయం; 
* inconceivable, n. అచింత్యం; ఊహించడానికి కూడా వీలు లేని; 
* incongruity, n. అసంగతత్త్వం; 
* inconsequential, adj. ఆషామాషీ; 
* inconsiderate person, ph. అసమీక్ష్యకారి; 
* inconsistency, n. వైరుధ్యం; పరస్పర వైరుధ్యం; 
* inconsistent, adj. అసంగతమైన; అసంబద్ధమైన; పరస్పర విరుద్ధమైన; 
* incontinent, n. మల మూత్ర విసర్జనలపై పట్టు తప్పటం; 
* incontrovertible, adj. తిరుగులేని; నిరాక్షేపమైన; నిర్వివాదమైన; రూఢియైన; నిస్సందేహ; చర్చకు అవకాశంలేని;
* inconvenience, n. ఇబ్బంది; 
* inconvenient, n. ప్రతికూలం; (ant.) అనుకూలం; 
* incorporate, v. t. సంస్థీకరించు; వ్యవస్థీకరించు; 
* incorporation, n. సంస్థ; వ్యవస్థాపన; 
* incorporation, v. t. సంస్థాపన; 
* incorrigible, adj. మూర్ఖ; మొండి; 
* increase, v. i. ఎసరు; ఎసరేగు; ఎసలారు; 
* increase, v. t. పెంచు; ఎక్కువ చేయు; ఎక్కించు; 
* incredible, adj. నమ్మశక్యంకాని; వింతైన; విడ్డూరమైన; అపురూపమైన; 
* incredulous, adj. నమ్మతగని; నమ్మరాని; 
* increment, n. (1) పెరుగుదల; (2) జీతంలో పెరుగుదల; 
* incriminate, v. t. నేరారోపణ చేయు; అభియోగించు; 
* incrimination, n. నేరారోపణ; అభియోగం; 
* incubation, n. పొదుగుట; ఉద్భూతం; డింభోషణం; 
** incubation period, ph. ఉద్భూత కాలం; డింభోషణ కాలం; 
** incubation period of a disease, ph. రోగం యొక్క ఉద్భూత కాలం; రోగోద్భూత కాలం; 
* incubator, n. పొదుగుపెట్టె; డింభోషణి; 
* incubus, n. ఆడదానితో రతిని కాంక్షించే మగ దయ్యం; (ant.) succubus; 
* incur, v. t. పొందు; పడు; 
* incus, n. రదనికాస్తి; మధ్య చెవిలో ఉన్న ఒక చిన్న ఎముక; 
* indebted, adj. రుణపడియుండు; రుణగ్రస్తమైయుండు; అప్పుపడి ఉండు; 
* indeed, inter. అలాగా; 
* indefinite, adj. అస్పష్టమైన; అపారమైన; అనిర్దిష్ట; 
* indefinable, adj. అనిర్వచనీయ; 
* indelible, adj. చెరగని; 
* indemnity, n. (1) నష్టపరిహారం; (2) a contractual agreement between two parties;
* indentation, n. (1) లోత్త; (2) గంటు; పేరా మొదటి వరసని మార్జిన్ నుండి దూరంగా జరిపి రాయడం; 
* indenture, n. ఒడంబడిక; ఒప్పందం; ఖరారునామా; ముచ్చిలికా; 
** indentured labor, ph. ఒప్పందపు కూలి; ముచ్చిలకా దాస్యం; 
* independent, adj. స్వతంత్ర; నిరాలంబ; 
* independence, n. స్వతంత్రం; నిరాలంబం; 
* indestructible, adj. అవ్యయ; 
* indestructible, n. అవ్యయం; 
* indeterminate, adj. అనిర్దిష్ట; 
* index, n. సూచిక; పదపట్టిక; అనుక్రమణిక; పదసూచి; చింతామణి; ఒక పుస్తకంలోని ముఖ్యమైన మాటలు ఏయే పుటలలో కనిపిస్తాయో చెప్పే సూచిక; సాధారణంగా ఈ సూచిక పుస్తకం చివర ఉంటుంది; 
** index finger, ph. తర్జని; చూపుడువేలు; 
** index register, ph. [comp.] సూచిక పల్టీపేరు; తర్జని పల్టీపేరు; 
* India, n. భారతదేశం; ఇండియా; 
** India ink, ph. త్వరగా ఆరే (నల్ల) సిరా; భారతీయులలా నల్లగా ఉంటుందని మొదట్లో ఈ సిరాకి ఈ పేరు పెట్టారు, బ్రిటీష్‌వారు. దరిమిలా ఈ రకం సిరాని అన్ని రకాల రంగులలోనూ చేస్తున్నారు. పిల్ల చచ్చినా పురిటి వాసన పోలేదన్నట్లు ఈ పేరు మాత్రం మిగిలింది. 
** India rubber, ph. సందర్షిణి; same as natural rubber; [bot.] ''Hevea brasiliensis;''
* Indian, adj. భారత్; భారతీయ; భారతదేశానికి సంబంధించిన; ఇండియా ఉపఖండానికి సంబంధించిన; 
** Indian aconite, ph. నాభి; 
** Indian airspace, ph. భారతీయ గగనతలం; 
** Indian aloe, n. ph. కలబంద; 
** Indian beech, n. ph. కానుగ; [bot.] ''Millettia pinnata, Pongamia pinnata;''
** Indian birthwort, ph. ఈశ్వర వేరు; 
** Indian butter tree, ph. ఇప్పచెట్టు; 
** Indian coral, ph. పారిజాతం; 
** Indian gum arabic, ph. తుమ్మ; 
** Indian jalap, ph. తెగడ చెట్టు; 
** Indian kino, ph. వేగిస చెట్టు; 
** Indian lilac, ph. తురక వేప చెట్టు; 
** Indian mulberry, ph. మద్ది; 
** Indian olibanum, ph. పరంగి సాంబ్రాణి; 
** Indian pennywort, ph. బ్రహ్మీ మొక్క; 
** Indian spikenard, n. జటామాంసి; [bot.] ''Nardostachys jatamansi'' of the Valerian family;
** Indian spinach, ph. [[బచ్చలి]]; 
** Indian Subcontinent, ph. ఇండియా ఉపఖంఢం; ఈ ఉపఖండంలో భారతదేశం, నేపాల్, బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక; భూటాన్, పాకిస్తాన్, మయాన్‌మార్, హిందూ మహాసముద్రంలోని చిల్లర దీవులు ఉన్నాయి; 
* Indian, n. m. భారతీయుడు; 
* Indian-ness, n. భారతాత్మ; 
* indicate, v. t. సూచించు; 
* indicator, n. సూచి; సూచిక; సంసూచిక; ముల్లు; అర్థకం; స్పోరకం; 
** indicator function, ph. స్పోరక ప్రమేయం; 
** indicator of depth, ph. దఘ్నార్థకం; లోతుసూచిక; 
** indicator of direction, ph. దిక్సూచి; 
** indicator of meaning, ph. భావార్థకం; భావసూచిక; 
** indicator of plural, ph. బహువచన స్పోరకం; 
** indicator of size, ph. పరిమాణార్థకం; 
* indictment, n. నేరారోపణం; 
* indifference, n. ఉపేక్ష; ముభావం; ఉదాసీనత; 
* indigenous, adj. దేశవాళీ; స్వదేశీ; దేశీయ; 
* indigestion, n. అజీర్ణం; అగ్నిమాంద్యం; అజీర్తి; 
* indignation, n. రోషం; ఆగ్రహం; కోపం; 
* indigo, n. నీలిమందు; ಅవిరి; 
** indigo plant, ph. నీలిమొక్క; రంజని; నీలిగోరింట; మధుపర్ణిక; అవిరి; 
* indirect, adj. పరోక్ష; అపసవ్య; 
* indirectly, adv. చూచావాచాయగా; పరభారిగా; 
* indiscreet, adj. విచక్షణారహిత; ఆలోచనలేని; అనాలోచిత; 
* indiscriminately, adv. విచక్షణా రహితంగా; 
* indispensable, adj. అనివార్య; ఆవశ్యక; అపరిహార్య; తప్పనిసరి అయిన; 
* indisposed, adj. అస్వస్థ; విముఖ; 
* indisputable, n. నిర్వివాదాంశం; 
* indistinct, adj. అస్వచ్ఛం; 
* Indium, n. ఇండియం; ఒక రసాయన మూలకం; (అణుసంఖ్య 99, సంక్షిప్త నామం, In); (ety.) from the indigo blue spectral line; has nothing to do with India; 
* individual, adj. వ్యష్టి; వైయక్తిక; ప్రత్యక్‍; 
* individual, n. (1) వ్యక్తి; ఆసామీ; నఫరు; (2) వైయక్తికం; 
** individual incidents, ph. వ్యష్టి సంఘటనలు; వైయక్తిక సంఘటనలు; 
** individual souls, ph. ప్రత్యగాత్మలు; 
* individualistic, adj. వ్యక్తివాద; 
* individuality, n. వ్యక్తిత్వం; వైయుక్తికత; 
* individualization, n. వ్యష్టీకరించడం; 
* individually, adv. నఫరుగతిగా; 
* Indo-Aryan, adj. హింద్వార్య; ఔత్తరాహ; 
* indoctrinate, v. t. బోధించు; బోధచేయు; బలాత్కారంగా సమ్మతింపజేయు; 
* indoctrination, n. బోధ; 
* indolent, n. మొండి; 
* indolence, n. సోమరితనం; బద్ధకం; 
* induce, v. t. ప్రేరేపించు; ప్రోత్సహించు; ఉన్ముఖుని చేయు; ప్రలోభపెట్టు; 
* induced, adj. ప్రేరిత; ప్రలోభిత; 
** induced current, ph. ప్రేరిత ప్రవాహం; 
* inducement, n. ప్రేరణ; ప్రోత్సాహం; 
* induction, n. (1) అర్థాపత్తి; ఆగమనం; నిగమనం; వ్యష్టి సంఘటనల పరంపర నుండి సాధారణ సూత్రాన్ని ప్రతిపాదించే పద్ధతే ఆగమనం; (ant.) deduction; (2) ప్రేరేపణ; ప్రేరణ; ప్రలోభం; 
** induction coil, ph. ప్రేరణ తీగచుట్ట; 
** induction cooking, ph. Induction cooking uses an electromagnetic field that transfers currents directly to the cookware placed on a glass surface. The heat is created from within the cookware itself; as soon as you remove it from a burner, the heating stops.
** induction method, ph. ఆగమన పద్ధతి; a mathematical technique used to prove a statement is true for all positive integers by showing it holds for the first case (base case) and then demonstrating that if it's true for any given number, it must also be true for the next number (inductive step), essentially proving it for all; 
** induction motor, ph. ప్రేరక చాలకం; ప్రేరక చాలక యంత్రం; an electric motor that uses alternating current (AC), propelled by a magnetic field that rotates. They comprise a rotor, a stator, and coils that convert electrical energy into mechanical energy using electromagnetic induction. 
* indulge, v. i. అనుభవించు; 
* industrial, adj. పారిశ్రామిక; 
** industrial chemistry, ph. పారిశ్రామిక రసాయనం; 
** industrial estate, ph. పారిశ్రామిక వాడ; 
** industrial revolution, ph. పారిశ్రామిక విప్లవం; 
** industrial wastes, ph. పారిశ్రామిక వ్యర్ధాలు; 
* industrialist, n. పారిశ్రామికుడు; పారిశ్రామికవేత్త; 
* industrialization, n. పారిశ్రామికీకరణం; పరిశ్రమల విస్తరణ; 
* industrious, adj. శ్రమించెడు; 
* industry, n. శ్రమ; పరిశ్రమ; 
* inedible, adj. అఖాదీ; తినడానికి పనికిరాని; 
** inedible oil, ph. అఖాదీ తైలం;
** ineffable, adj.  వర్ణనకి లొంగని; వర్ణింఫశక్యముకాని; వాచామగోచరమైన; అనిర్వచనీయమైన; చెప్పనలవికాని;  
* ineffectual, n. వ్యర్థం; 
* inelastic, adj. అస్థితిస్థాపక; స్థితిస్థాపక రహిత; స్థితిస్థాపకత లేని;
* inept, adj.  అప్రయోజక; చతురత లేని; నైపుణ్యం లేని; 
* inert, adj. జడ; స్తబ్ధ; మంద; అచేతన; తామసిక; 
** inert gas, ph. జడ వాయువు; మందవాయువు; స్తబ్దవాయువు; 
* inequality, n.  వైషమ్యం; 
* inertia, n. జడత్వం; జడత; జడిమ; స్తబ్ధత; తమస్సు; 
* inertial, adj. జడత్వ; 
** inertial frame, ph. జడత్వ చట్రం; 
** inertial frame of reference, ph. ప్రమాణ జడత్వ చట్రం; 
** inertial mass, ph. జడత్వ గురుత్వం; తామస గురుత్వం; 
* inestimable, adj. అగణ్య; 
* inequality, n. అసమానత్వం; విసమీకరణం; వైషమం; న్యూనాధిక్యత; 
* inequity, n. అసమానత; ప్రతిసమం; 
* inevitable, n. నియతం; అనివార్యం; విధాయకం; 
* inexhaustible, adj. అవ్యయ; అవ్యయమైన; 
* inexhaustible, n. అవ్యయం; 
* inexpensive, n. అగ్గువ; చవుక; 
* infallible, n. అచ్యుతం; తప్పుకి అతీతం; 
* infamy, n. అపకీర్తి; అప్రతిష్ఠ; దుర్యశం; 
* infancy, n. శైశవం; శైశవావస్థ; పసితనం; 
* infant, adj. శిశు; శైశవ; 
* infant, n. శిశువు; పసిబిడ్డ; పసికందు; నెత్తురుకందు; నెలకూన; చిరుత; బుడుత; బొట్టె; కిశోరం;కందు; పసివాడు; ప్రసవం అయినప్పటినుండి మాటలు వచ్చేవరకు  శైశవ దశ;
* infanticide, n. శిశుమేధం; శిశుహత్య; 
* infantry, n. కాల్బలం; పదాతిబలం; 
* infarct, n. ప్రాణరహిత కణజాలం; శరీరంలో రక్తపు సరఫరా లేక కొద్ది మేర చచ్చిపోయిన భాగం; 
* infarction, n. కణజాల మరణం; శరీరంలో రక్తపు సరఫరా లేక కొద్ది మేర చచ్చిపోవడం;  
** coronary infarction, ph. గుండెలోని కండరాలకి రక్తపు సరఫరా లేక కొద్ది మేర కణజాలం చచ్చిపోవడం; 
* infatuation, n. మోహం; చిత్తమోహం; వ్యామోహం; మూఢ ప్రేమ; అభినివేశం; తేలగింపు; 
* infect, v. t. సూక్ష్మజీవులని శరీరంలో చొరబడేట్టు చేసి రోగం కలిగించడం; 
* infection, n. తిష్ట; తిష్ట రోగం; సంక్రమణం; సోకుడు; అంటునలత; లాతికణావేశం; అన్యకణావేశం; సూక్ష్మజీవులు శరీరంలో చొరబడి ఒక చోట స్థావరం ఏర్పరచుకోవడం; see also infestation; 
** 	vaginal infection, ph.  యోని తిష్ట; 
* infectious, adj. తిష్ట; సంక్రామిక;, 
** infectious disease, ph. తిష్ట రోగం; సంక్రామిక రోగం; అంటునలత; 
* inference, n. అనుమాన ప్రమాణం; అనుమితి; అనుభావనము; అర్థాపత్తి; ఉత్తరపక్షం; గ్రాహ్యం; ఒక అంశం నుండి గ్రహించే సారాంశం, ఆకళింపు,
** inference engine, ph. అనుమితి సాధకం; 
** inference rule, ph. అనుమితి నియమం; 
* inferior, adj. చవకబారు; తీసికట్టు; తక్కువైన; నీచ; నీచమైన; కింది; బీడు; అల్కా; హీన; అధో; కీత; న్యూన; అవాచీ; అవద్య; 
** inferior land, ph. కీతనేల; 
** inferior vena cava. ph. అధోబృహత్సిర; the large vein that returns blood from the legs and abdomen to the heart;
* inferiority, n. న్యూనత; లోకువ; హీనత; అప్రధాన్యత; 
** inferiority complex, ph. ఆత్మన్యూనతా శంక; ఆత్మన్యూనతా భావం; 
* infertile, adj. నిస్సారమైన; పండని; గొడ్డు; 
* infestation, n. సూక్ష్మజీవులు, పరభుక్కులు జీవి ఉపరితలం మీద స్థావరం ఏర్పరచుకోవడం; see also infection;36. 
* infidelity, n. అవిశ్వాసం; 
** 	conjugal infidelity, ph. వ్యభిచారం; 
* infinite, adj. అనంతమైన; అనంత; అపరిమిత; అంతూ దరీ లేని; 
** infinite regress, ph.  అనవస్థా దోషం; ఏదైనా ప్రతిపాదన మరొక ప్రతిపాదనపై ఆధారపడి, ఆ ప్రతిపాదన ఇంకొక దానిపై, అది మరొక దానిపై, ఇలా అనంతంగా ఆధారపడుతూ పోవడాన్ని అనవస్థా దోషం (Infinite Regress) అంటారు. అలాంటి దోషమున్న ప్రతిపాదన తర్కసమ్మతం కాదన్న మాట.
** infinite series, ph. అనంత శ్రేణి; 
* infinitesimal, adj. అత్యల్ప; అత్యంత సూక్ష్మమైన; 
** infinitesimal calculus, ph. అత్యల్ప కలనం; An infinite number of infinitesimals are summed to calculate an integral;
* infinitive, n. తుమర్థం; తుమున్నర్థకం; క్రియ యొక్క సామాన్య రూపం; క్రియ యొక్క దాత్వర్ధక రూపం; ఇంగ్లీషులో సాధారణంగా ఏ క్రియకైనా ముందు to చేర్చితే అది infinitive రూపం అవుతుంది; ఉదా: to love, to eat, to run, to believe, to follow, to laugh, to stare, to wonder.  
* infinity, n. అనంతం; దిగంతం; మహత్తు; అంతులేనిది; 
* infirmary, n. ఆసుపత్రి; 
* infirmity, n. అశక్తి; నిస్త్రాణ; నలత; సుస్తీ; 
* infix, adj. మధ్యలో వేసిన; మధ్యలో వచ్చే; 
* inflammable, adj. జ్వలనశీలమైన; మండే గుణం కల; మండే; 
* inflammation, n. వాపు; శోఫ; ఉబ్బు; ఉలుపు; 
* inflammatory, adj. (1) వేడిని పుట్టించే; తాపజనక; (2) కోపం కలిగించే; రెచ్చగొట్టే; 
* inflate, v. t. ఊదు; గాలితో నింపు; 
* inflation, n. ద్రవ్యోల్బణం; దివాలేషం; డబ్బు సరఫరా ఎక్కువవడం వల్ల వస్తువుల ధరలు, చాకిరీల ధరలు అదేపనిగా పెరుగుతూ పోవడం; దివాలేషం అంటే కరువు కాదు. కరువు రోజులలో ధరలు పెరగడానికి కారణం వస్తువులు దొరకక పోవడం; 
* inflection, n. [gram.] రూపభేదం; (note) his is an inflection of he; ఇంటి is an inflection of ఇల్లు; 
* inflow, n. ఆన; 
** barrier to inflow, ph. ఆనకట్ట; 
* influence, n. ప్రభావం; ప్రభ; ప్రాబల్యం; పలుకుబడి; మాట చెల్లుబడి; పరపతి; 
* influence, v. t. ప్రభావితం చేయు; 
* influencer, n. ప్రభావశాలి; పలుకుబడి ఉన్న వ్యక్తి; ఇతరులను ప్రభావితం చేసే వ్యక్తి; సమాజంలో లేదా సోషల్ మీడియాలో గుర్తింపు ఉన్న వ్యక్తి; ప్రచారకర్త; 
 ఒక విషయం లేదా వస్తువు గురించి ఇతరులకు తెలిపి, దానిని వాడేలా ప్రోత్సహించే వ్యక్తి.  
* influenza, n. ఫ్లూ; విషపడిశం; 
* inform, v. t. తెలియజేయు; (rel.) tell; 
* informal, adj. అనియత; 
** informal education, ph. అనియత విద్య; 
* information, n. సమాచారం; వార్త; విశేషం; వక్కాణం; తెలిమానం;
** information highway, n. సరదా; సమాచార రహదారి; సమాపథం; సమాచార మహాపథం; 
** information theory, n. సమాచార సిద్ధాంతం; 
** informed sources, ph. అభిజ్ఞ వర్గాలు; 
* informer, n. వేగులవాడు; ఆచూకీదారు; 
* infra, adj. అధో; నీచ; తక్కువ; కింద; 
* infraction, n. అతిక్రమణ; 
* infrared, adj. అత్యారుణ; పరారుణ; 
** 	far infrared, ph. దూర పరారుణ; 
* infrastructural, adj. ఉపనిర్మాణ; 
* infrasound, n. అధోశబ్దం; sound waves with frequencies below the lower limit of human audibility; 
* infrastructure, n. అవస్థాపన సౌకర్యాలు; ఉపనిర్మాణం; ఉపకరణ సౌకర్యాలు; 
* infringement, n. అతిక్రమణం; ఉల్లంఘనం; 
* in good faith, ph. విశ్వాసంతో; నమ్మకంతో; 
* ingenious, adj., అబిరుచి చూపించు; తెలివయిన; ఊహాశక్తితో నిండిన; 
* ingenuous, adj., అమాయకమయిన; నిగర్వమయిన; దర్పములేని; 
* ingot, n. పాళా; లోహపు కడ్డీ; 
* ingrained, adj.  అస్థిగతమైన; గట్టిగా పట్టిన; 
* ingredients, n. pl. అంశములు; ఘటకద్రవ్యములు; ఘటకాంశాలు; అంగములు; సంబారాలు; సరంజామా;  ఒక అంశాన్ని తయారు చెయ్యడానికి కావలసిన వస్తువులు; 
* ingress, n. లోనికి పోయే దారి; 
* inhabit, v. i. నివసించు; అధివసించు; 
* inhabitant, n. నివాసి; వాస్తవ్యుడు; సాకీను; 
* inhabited, adj. జనసంకీర్ణ; 
* inhalation, n. ఉచ్ఛ్వాసం; పూరకం; 
* inhalation and exhalation, ph. ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసాలు; పూరక రేచకాలు; 
* inhale, v. i. ఎగపీల్చు; 
* inherent, adj. స్వతస్సిద్ధమైన; స్వాభావికమైన; ప్రాకృతిక; స్వయంసిద్ధ; సిద్ధం; 
* inheritance, n. వారసత్వం; వంశానుగతం; పారంపర్యం; ఉత్తరాధికారం; మిరాసి; దాయభాగం; దాయం; తల్లిదండ్రులనుండి పిల్లలకి సంక్రమించే సొత్తు; 
** inheritance from brother, ph. భ్రాతృకం;
** inheritance from father, ph. పైతృకం;
** inheritance from mother, ph. మాతృకం;
* inherited, adj. పారంపరిక; వారసత్వపు; 
* inhibitory, adj. నియామక; 
* inhospitable, adj. నిరాదరణ; 
* inhuman, adj. అమానుష; 
* inhumane, n. అమానుషం; 
* inhumanely, adv. అమానుషంగా; 
* inimitable, adj. సాటిలేని; 
* initial, adj. ఆరంభ; ప్రథమ; మొదటి; ముక్తాయి; 
** initial condition, ph. ప్రారంభ పరిస్థితి; 
* initials, n. pl. పొడి అక్షరాలు; ఆద్యక్షరాలు; 
* initiation, n.  ప్రారంభ ఉపదేశం; దీక్ష; ప్రారంభ కార్యక్రమం; 
* initiative, n. చొరవ; ఉపక్రమం; ప్రథమయత్నం; 
* injunction, n. నిషేధాజ్ఞ; ఉత్తర్వు; 
* injure, v. i. గాయపడు; దెబ్బ తగిలించుకొను; 
* injure, v. t. గాయపరచు; దెబ్బ తగిలించు; 
* injured, n.m. గాయపడ్డవాడు; క్షతగాత్రుడు; దెబ్బతగిలినవాడు; 
** injured person, ph. క్షతగాత్రుడు; 
* injurious, adj. క్షతకరం; హానికరం; 
* injury, n. దెబ్బ; గాయం; క్షతం; 
* injustice, n. అక్రమం; అన్యాయం; 
* ink, n. సిరా; మషి; మసి; 
* ink bottle, n. సిరాబుడ్డి; మషీమణి; 
* inkblot, n. సిరామరక; 
* inlaid, adj. ఖచిత; ఆఖచిత; 
** inlaid with precious stones, ph. రత్నఖచిత; 
* inland, adj. దేశాంతర్గత; అంతర్దేశీయ; 
* in-laws, n. pl. అత్తవారు; వియ్యాలవారు; 
* inlay, v.t. పొదుగు; తాపడం చేయు; చెక్కు; 
* inlet, n. (1) సముద్రం భూమి లోనికి చొచ్చుకు వచ్చిన చోటు; (2) యంత్రం లోనికి వాయువుని గాని ద్రవాన్ని గాని పంపే గొట్టం; (3) ప్రవేశ ద్వారం; నిష్క్రమణ ద్వారం; ప్రవేశిక; అంతర్ద్వారం;
* in lieu of, ph. బదులుగా; స్థానంలో; 
* inmate, n. బందీ; ఖైదులోగాని, పిచ్చాసుపత్రిలోగాని బందీ అయిన వ్యక్తి; 
* inn, n. (1) సత్రవ; (2) హొటేలు; 
* innate, adj. సహజమైన; అంతర్జనిత; అంతర్లీన; 
* inner, adj. అంతర్గత; అంతర్గతమైన; అంతర్భూత; అంతరంగ;
** inner planets, ph. అంతర్ గ్రహాలు; 
** inner voice, ph. అంతర్వాణి; 
* innocent, adj. దోషము లేని; నేరములేని; అపకారము చెయ్యని; తప్పులేని; నిరుపద్రవమైన; అమాయక; సాధువైన;
** innocent person, ph. నిర్దోషి; నిరపరాధి; అమాయకుడు; 
** innocuous, adj. అపకారము చేసే సమర్ధత లేని; అపాయకరంగాని; హాని చేయని; అమాయకపు; 
* innovation, n. నవకల్పన; నవసృజన; అవిశ్య; 
* innuendo, n. వ్యాజ్యోక్తి; చాటూక్తి; అన్యాపదేశం; ఉపాలంభం; ఆక్షేపణ; అసలు అనుభూతిని మనస్సులో దాచిపెట్టి పైపైన మరొక విధంగా ప్రవర్తించడం; 
* innumerable, adj. అసంఖ్యాక; అసంఖ్యేయ; హేరాళము; లెక్కలేనన్ని; లెక్కపెట్టలేనన్ని; 
** inoculate, v. t. (1) రోగకారక పదార్థాన్ని కానీ ప్రతిజనిని కాని శరీరం లోకి ప్రవేశపెట్టే ప్రక్రియ; వైద్య రంగంలో ఈ &quot;రోగకారక&quot; పదార్థం సర్వసాధారణంగా &quot;వేక్సీను&quot; అవుతుంది. ఆ పరిష్తితులలో inoculation  ని  vaccination  అంటారు; (2) ఒక సూక్ష్మజీవిని లాతి పర్యావరణంలోకి ప్రవేశపెట్టడం; 
* inorganic, adj. అనాంగిక; వికర్బన; అసేంద్రియ; 
** inorganic chemistry, ph. అనాంగిక రసాయనం; వికర్బన రసాయనం; అసేంద్రియ రసాయనం; 
* input, adj. అంతర్‌హిత; అంతర్యాన; అంతర్యాగ; ఆగత; నివిష్ట; నివేశ్య; 
** input data, ph. దాపతాంశాలు;  ప్రవేశాంశాలు; ఆగతాంశాలు; ప్రవేశిక దత్తాంశాలు; అంతర్యానాంశాలు; అంతర్యాగాంశాలు; 
** input device, ph.  నివేశ్యన సాధనం; నివేశనోపకరణం; 
** I/O device, ph. ఆదాన-ప్రధాన సంవిధానం; 
* input, n. ఆగామి; నివేశన; దాపలం; ఆదానం; ప్రవేశాంశం; ప్రవేశికం; ఆగతం; ఆన; అంతర్యానం; అంతర్యాగం; లోరవానా (లోనికి రవానా); మేత; పెట్టు; అంతర్హితం; యాతం; నివేశనము; అంతర్గతం;
* inquest, n. పంచాయతీ; అపమృత్యు విచారణ; 
* inquiry, n. భోగట్టా; 
* inquisition, n. ధర్మపరీక్ష; 
* inquisitiveness, n. జిజ్ఞాస; ఆదిత్స; 
* inradius, n. [math.] అంతర్వ్యాసార్ధం; the radius of a circle (sphere) inscribed in a polygon (polyhedron); see also circumradius;
* insanity, n. వెర్రి; పిచ్చి; ఉన్మాదం; చిత్తవిభ్రమం; చిత్తచాంచల్యం; 
* inscription, n. రాత; అభిలేఖనం; 
** inscription on copper plate, ph. తామ్ర పత్రాల మీద రాత; 
** inscription on stone, ph. రాతి మీద రాత; శిలాభిలేఖనం; శిలాశేసనం; 
* insect, n. కీటకం; క్రిమి; పురుగు; 
** insect pest, ph. చీడ; చీడపురుగు; 
* insecticide, n. కీటక సంహారి; కీటకారి; క్రిమిసంహారి; 
** contact insecticide, ph. సంకర్షక క్రిమిసంహారి; స్పర్శా క్రిమిసంహారి;
* insecurity, n. భద్రతారాహిత్యం; అభద్రత; 
** insecure feeling, ph. అభద్రతా భావం; 
* inseparable, adj. అవినాభావ; 
* insemination, n. వీర్యదానం; 
** 	artificial insemination, ph. కృత్రిమ వీర్యదానం; కృత్రిమ గర్భాదానం; 
* insert, v. t. దోపు; దూర్చు; జొప్పించు; జొనుపు; ఆగమించు; 
* insert, n. జొప్పించబడ్డది; దోపినది; ప్రక్షిప్తం;  
* insertion, n. దోపడం; దూర్చడం; జొప్పించడం; జొనుపడం; ఆగమనం; 
* inside, n. లోపల; 
* insiders, n. pl. అస్మదీయులు; 
* insight, n. సూక్ష్మాక్షిక; లోచూపు; దివ్యచక్షువు; 
* insignificant, n. అల్పం; స్వల్పం; 
* insinuation, n. నిందారోపణ; వ్యంగ్యోక్తి; 
* insipid, adj. చప్ప; చప్పని; చప్పనైన; చప్పిడి; నిస్సారమైన; రుచిలేని; పేలవమైన; 
* insist, v. t. పట్టుబట్టు; బలవంతం చేయు; హఠం చేయు; 
* insistent, adj. హఠ; బలవంతపు; 
* insolence, n. తృణీకారం; నిర్లక్ష్యం; 
* insolent, adj. మర్యాద లేని; తృణీకార భావంతో; 
* insolvency, n. దీవాలా; 
* insolvent, n. దీవాలా తీసిన వ్యక్తి; 
* insomnia, n. నిద్రలేమి; నిద్ర పట్టకపోవటం; 
* inspection, n. విలోకనం; తనిఖీ; పరీక్ష; 
* inspector, n. తనిఖీదారు; 
* inspiration, n. (1) ప్రేరణ; ఉత్తేజం; స్ఫూర్తి; ఉద్దీపనం; దైవావేశం; (2) ఉచ్ఛ్వాసం; గాలి పీల్చడం; 
* install, v. t. తురుము; కూర్చు; కీల్కొల్పు; సంఘటించు; సిద్ధపరచు; 
* installment, instalment (Br.), n. విడత; వాయిదా; కంతు; దాటు; దఫా; కిస్తు; కిస్తీ;
** installment payment, ph. కిస్తీ; వాయిదా వాయి; 
* installments, n. విడతలు; వాయిదాలు; దఫాలు; కిస్తీలు; కంతులు; 
** 	by installments, ph. వాయిదాల మీద; కిస్తీ బందీ; కంతులవారీగా;
** 	first installment, ph. మొదటి వాయిదా; మొదటి దఫా; మొదటి కంతు; 
* instance, n. (1) ఉదాహరణం; దృష్తాంతము; చాటువ; (2) మారు; సారి; మచ్చు; 
* instant, n. క్షణం; 
* instantaneous, adj. క్షణిక; యుగపత్తు; సద్య; సద్యో; 
** instantaneous acceleration, ph. సద్య [[త్వరణం]]; 
** instantaneous position, ph. సద్య స్థానం; యుగపత్ స్థానం; 
** instantaneous velocity, ph. సద్య ధృతిగతి; సద్య వేగం; 
* instead, prep. బదులుగా; మారుగా; ప్రతిగా; ప్రత్యామ్నాయంగా; 
* instigate, v. t. ప్రేరేపించు; ప్రోద్బలం చేయు; పురికొలుపు; ఉసిగొలుపు; 
* instigation, n. ప్రేరేపణ; ప్రోద్బలం; దుర్బోధ చేసేవ్యక్తి; పుల్లలు పెట్టే వ్యక్తి; 
* instill, v. t. (1) బొట్లు బొట్లుగా దిగజార్చు; (2) బోధ చేయు; 
* instinct, n. ఉపజ్ఞ; సహజేచ్ఛ; సహజజ్ఞానం; సహజాతం; సహజ స్ఫురణ; వాసన; ప్రవృత్తి; అంతఃప్రవృత్తి; ఇంగిత జ్ఞానం; జంతుజ్ఞానం; 
** 	killer instinct, ph. జిఘాంస; యుయుత్స; గెలిచే వరకు పోరాడాలనే కోరిక; 
** 	person with a killer instinct, ph. జిఘాంసువు; 
* instinctive, adj. సహజాత;
* institute, n. సంస్థ; పీఠం; 
* institution, n. సంస్థ; పీఠం; 
* institutional, adj. సంస్థాగత; 
* instruction, n. (1) ఉపదేశం; బోధన; అధ్యాపన; (2) ఆదేశం; సమాదేశం; నిర్దేశం; 
** instruction set, ph. ఆదేశ గణం; 
* instructional, adj. ఉపదేశాత్మక; బోధనాత్మక; 
* instrument, n. (1) సాధకం; సాధనం; ఉపకరణం; పనిముట్టు; కొరముట్టు; పరికరం; ఎత్తళి; జంత్రం; ఆతోద్యం; (2) దస్తావేజు; 
** 	musical instrument, ph. ఆతోద్యం; ఉ. జంత్రవాద్యం; 
** 	percussion instrument, ph. అవనాధం; ఉ. డప్పు; మృదంగం; తబలా, వాయులీనం, వీణ; 
** 	wind instrument, ph. సుషిరం, ఉ. వేణువు; 
** instrument of accession, ph. విలీన పత్రం; 
* instrumental, adj. (1) కరణార్థక; (2) జంత్ర; 
** instrumental music, ph. జంత్ర వాద్యము; 
* insubordination, n. అవిధేయత; ఆజ్ఞాధిక్కారం; 
* insulator, n. బంధకి; బంధకం; అవాహకం; నిరోధకం;
* insult, n. అవమానం; పరాభవం; తిరస్కారం; న్యక్కారం; 
* insurgence, n. తిరుగుబాటు; విద్రోహం; 
* insurance, n. [[బీమా]]; 
** 	life insurance, ph. జీవిత బీమా; 
** 	permanent insurance, ph. అతైంతిక బీమా; శాశ్వత బీమా; 
** 	temporary insurance, ph. తైంతిక బీమా; అశాశ్వత బీమా; 
** insurance policy, ph. బీమా పట్టా; బీమా పట్టా పత్రం; 
** insurance premium, ph. బీమా అడితి; బీమా ప్రీమియం; 
* insurrection, n. ఉపప్లవం; తిరుగుబాటు; విప్లవం; 
* intact, adv. చెక్కుచెదరకుండా; 
* intake, n. ఆన; 
* integer, n. పూర్ణాంకం; పూర్ణసంఖ్య; అభిన్న సంఖ్య; అభిన్నాంకం; 
** integer data type, ph. పూర్ణాంక దత్తాంశ ప్రకారం; 
* integrability, adj. సమాకలనీయత; 
* integral, adj. సమాకలన; అవినాభావ; 
** integral calculus, ph. సమాకలన కలనం; 
** integral connection, ph. అవినాభావ సంబంధం; 
* integrable, adj. సమాకలనీయ; సమాకలన ప్రక్రియకి లొంగే; 
* integrand, n. సమాకల్యం; సమాకలన ప్రక్రియకి లొంగబడ్డది;
* integrated, adj. సమాకలిత; 
** integrated circuit, ph. సమాకలిత విద్యుద్వలయం
* integration, n. (1) సమాకలనం; చయనకలనం; (2) కలపడం; వీలీనత; ఏకీకరణ; సమన్వయం; 
* integrity, n. చిత్తశుద్ధి; నిజాయితీ; న్యాయవర్తన; పెద్దమనిషితనం; 
* intellect, n. (1) బుద్ధి; జ్ఞానశక్తి; ధిషణ; చిత్తం; (2)బుద్ధజీవి; 
** 	sharp intellect, ph. కుశాగ్ర బుద్ధి; 
* intellectual, adj. వివేచనాత్మక; శేముష్య; బౌద్ధిక; మేథో; 
** intellectual evolution, ph.  బౌద్ధిక పరిణామం; 
** intellectual mirage, ph. జ్ఞానమరీచిక; 
** intellectual property, ph.  మేథో సంపత్తి; మేథో సంపద; శేముషీ సంపద;   
* intellectual, n. మేధావి; శేముషీవంతుడు; మనీషి; 
* intelligence, n. (1) వివేకం; తెలివి; తెలివితేటలు; ప్రజ్ఞానం; (2) గూఢసమాచారం; వర్తమానం; అపసర్పము; వేగు; 
** 	artificial intelligence, ph. విశ్వామిత్ర వివేకం; కృత్రిమ మేధ; 
** intelligence gatherer, ph. వేగరి; అపసర్పుడు 
** intelligence quotient, ph. బుద్ధిబలం; బుద్ధలబ్దం; 
* intelligentsia, n. pl. విజ్ఞులు; మేధావర్గం; వివేకవంతులు; 
* intend, v.i. ఉద్దేశించు; తలపెట్టు; 
* intended, adv. ఉద్దేశించిన; 
* intended, n. ఉద్దిష్టం; అభిలషణీయం; వాంఛనీయం; 
* intense, adj. తీవ్ర; తీక్షణ; ఉద్ధృత; 
* intensely, adv. ముమ్మరంగా; తీవ్రంగా; ఉధృతంగా; 
* intensity, n. తీవ్రత; తీక్షణత; ఉద్ధృతి; 
* intent, n. ఉద్దేశం; తలపోత; 
* intention, n. ఉద్దేశం; సంకల్పం; తలపోత; వివక్షత; మనోగతం; 
* intentionally, adv. ఉద్దేశపూర్వకంగా; సంకల్పశుద్ధితో; బుద్ధిపూర్వకంగా; చెయ్యాలని చేసిన; 
* inter, adj. అంతర్; పరస్పర; ఒండొంటి; అన్యోన్య; 
* inter, v. t. పాతు; పాతిపెట్టు; భూస్థాపితం చేయు; 
* interaction, n. సంకర్షణ; 
** 	short-range interaction, ph. లఘు సంకర్షణ; 
* intercalary month, n. అధిక మాసం; లుప్త మాసం; పురుషోత్తమ మాసం; మల మాసం; మలిమ్లుచం; సూర్యసంక్రమణం లేని చంద్ర మాసం; 
* intercede, v. t. అటకాయించు; 
* intercept, v. t. అడ్డగించు; ఆపు; నిలుపు; 
* inter-cellular, adj. కణాంతర; 
* interchangeability, n.  పరస్పర పరివర్తకత;
* interchangeable, n.  పరస్పర పరివర్తకం;
* intercontinental, adj. ఖండాంతర; 
* intercourse, n. సంభోగం; రతిక్రీడ; 
* inter-crop, n. అంతర పంట; ఒక పొలంలో ఒక జాతి మొక్కల మధ్య ఉన్న ఖాళీ స్థలంలో మరొక పంట వెయ్యడం; ఉదాహరణకి అల్లం, పసుపు, జొన్న పొలాలలో పెండలం వేసి పండించడం; 
* interdependence, n. పరస్పరావలంబనం; అన్యోన్యాశ్రయం; పరస్పరాధీనత; 
* interface, n. అంతరాననం; అంతరముఖం; అంతరవదనం; అంతరవర్తనం; వినిమయసీమ; 
** graphical interface, ph. చిత్రాంతరాననం; 
** command-line interface, ph. అక్షరాంతాననం; 
* interest, n. (1) వడ్డీ; మిత్తి; తేమానం; ఫాయిదా; (2) శ్రద్ధ; మొగ్గు; (3) అభిరుచి; ఆసక్తి; 
** 	compound interest, ph. చక్ర వడ్డీ; 
** 	simple interest, ph. బారు వడ్డీ; 
** 	vested interest interest, ph. స్వార్ధం; స్వకార్యం;
* interesting, adj. ఆసక్తికరమైన; ఆసక్తివంతమైన; 
* interface, n. అంతరాననం; అంతరముఖం; అంతరవదనం; అంతరవర్తనం; అంతర్ముఖం; పరస్పర ఫలకం; ప్రతిముఖం; కలనయంత్రా నికి బాహ్య ప్రపంచానికి మధ్య సంభాషణలు జరగడానికి మధ్యవర్తిగా పనిచేసే శాల్తీ; 
** graphical interface, ph. చిత్రాంతరాననం; చిత్రాంతరవర్తనం; 
** command line interface, ph. అక్షరాంతాననం; 
* interference, n. జోక్యం; 
* interim, adj. అందాకా; తాత్కాలిక; మధ్యంతర; 
** 	in the interim, ph. ఈ మధ్యలో; 
* interior, adj. అభ్యంతర; లో; లోపలి; 
** interior room, ph. అభ్యంతర మందిరం; లోపలి గది; 
* interjection, n. సాధువాదార్థకం; ఆశ్చర్యార్థకం; 
* interlude, n. విష్కంభం; విరామ సమయం; 
* intermediate, adj. మధ్యంతర; మాధ్యమిక; అంతస్థ; నడుమంతరపు; 
* intermediate, n. మధ్యంతరం; మాధ్యమికం; అంతస్థం; నడుమంతరం; మధ్యస్థం; 
* Intermediate, n. మధ్యంతర విద్య; నడుమి విద్య; భారతదేశంలో ఒకానొకప్పుడు ఉన్నత పాఠశాల విద్య (11 వ తరగతి) అయిన తరువాత, విశ్వవిద్యాలయానికి వెళ్లే ముందు, రెండేళ్లపాటు కళాశాలలో చదివే చదువు; అంతకు పూర్వం (బ్రిటిష్ వారి కాలంలో) దీనినే FA అనేవారు; దీనినే అమెరికాలో జూనియర్ కాలేజీ అంటారు. ఈ జూనియర్ కాలేజీలలో వృత్తివిద్యలు కూడా నేర్పుతారు.      
* interment, n. పాతిపెట్టడం; శవాన్ని భూస్థాపితం చేయడం; 
* intermission, n. విరామం; విరామ సమయం; 
* intermittent, adj. విడచి విడచి వచ్చే; అడపా తడపా వచ్చే; అంతరాయిక;
** intermittent catastrophe theory, ph. అంతరాయిక వినిపాత వాదం; 
* intermittently, adv. అంతరాయికంగా; అప్పుడప్పుడు; ఒక్కోసారి; 
* internal, adj. ఆంతరంగిక; అంతరంగ; అంతర్గత; అంతర్ గర్భిత; అంతర్; అంతర; అంతర్భూత; లోపలి; 
** internal combustion, ph. అంతర్ దహన; 
** internal forces, ph. అంతర్గత శక్తులు; 
** internal planets, ph. అంతర్ గ్రహాలు; సౌరకుటుంబంలో సూర్యుడికి, గురుడికి మధ్యనున్న గ్రహాలని అంతర్‌గ్రహాలు అంటారు; 
* International, adj. అంతర్జాతీయ; 
* International Monetary Fund, n. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి; 
* internationalist, n. అంతర్జాతీయతా వాది; 
* Internet, n. అంతర్జాలం; లీవల; (ఇక్కడ మధ్య అనడానికి &quot;నడి- లీ- కౌన్- / కౌ- &quot; అనే మూడింటిలో ఏదైనా పనికొస్తుంది); ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉన్న కలన యంత్రాలు ఒకదానికొకటి సమాచారం పంపుకుందుకి వీలుగా ఉండే ప్రసారక సదుపాయం; మనుష్యులు మాట్లాడుకుందికి టెలిఫోను సౌకర్యం ఎలాగో అలాగే అంతర్జాలం కలనయంత్రాలు మాట్లాడుకుందికి ఉపయోగపడుతోంది; 
*
{|style=&quot;border-style: solid; border-width: 5 px&quot;
|
'''---Usage Note: Internet 
* ---The '''Internet''' is a system that facilitates communication among many interconnected computers and devices throughout the world. You can use the Internet to send e-mails or access the World Wide Web (WWW) information. The Internet is the highway and the WWW is the repository of information;''' 
|}
* 
* internode, n. కణుపుల మధ్యనున్న కాండం; 
* interpolation, n. అంతర్వేశనం; ప్రక్షేపణ; 
* interpret, v. t. వివరించు; వ్యాఖ్యానించు; అనువదించు; 
** interpreted programming language, ph. అనువదిత విధిభాష; అనుదిత విధిభాష; A programming language, such as JavaScript, that is designed to be translated into executable code on the fly as the program is executed line by line;
* interpreter, n. ద్విభాషి; దుబాసీ; ఒకరి నోటి మాటని తన నోటితో అనువాదం చేసే వ్యక్తి; see also translator; 
* interrogate, v. t. ప్రశ్నించు; అడుగు; 
* interrogation, n. ప్రశ్న; 
** interrogation mark, ph. ప్రశ్నార్థక చిహ్నం; క్వొశ్చెన్ మార్కు; 
* interrogative, adj. ప్రశ్నార్థక; ప్రశ్నవాచక; 
* interruption, n. అంతరాయం; ఆటంకం; 
* intersection, n. ఖండన; మిళితం; 
**  point of intersection, ph. ఖండన బిందువు; మిళిత బిందువు;
* interstellar, adj. తారాంతర; 
* interstitial, adj. మధ్యంతర; 
* intertwine, v. i. ముడిపడు; 
* intertwined, adj. జమిలి;
* interval, n. అంతరం; వ్యవధి; వ్యవధానం; మధ్యకాలం; ఎడతెరిపి; 
** time interval, ph.  కాల వ్యవధి; 
* intervene, v. t. కలుగజేసుకొను; 
* interview, n. అభిముఖ సమావేశం; పరిపృచ్ఛట; భేటీ; ముఖాముఖీ; అడబల్కు; అడబల్కరం; see also rendezvous; 
* intestate, n. మరణశాసనం లేని పరిస్థితి;
* intestinal, adj. ఆంత్ర; పేగుకి సంబంధించిన; 
* intestine, adj. పేగు; ఆంత్రం; 
** 	large intestine, ph. పెద్ద పేగు; 
** 	small intestine, ph. చిన్న పేగు; 
* intimacy, n. స్నేహం; లీయత; చనువు; ఆత్మీయత; 
* intimate, v. t. తెలియజేయు; 
* intimidate, v. t. బెదిరించు; బెదరగొట్టు; 
* intimidation, n. బెదిరింపు; 
* intolerable, adj. సహించరాని; భరించరాని; దుస్సహ; 
* intolerable, n. దుర్భరం; వెక్కసం; 
* intolerance, n. అసహనం; 
* intonate, v. t. స్వరభేదాలని పాటిస్తూ మాట్లాడు; నొక్కవలసిన చోట నొక్కుతూ మాట్లాడు; 
* intonation, n. వాక్యస్వరం; 
* intone, v. i. వంతపాడు; 
* intoxicant, n. మత్తుపదార్థం; నిషాపదార్థం; మద్యం; 
* intoxication, n. ముయికం; మత్తు; మత్తా; కైపు; నిషా; దిమ్ము; లాహిరి; 
** intoxicating drink, ph. మత్తు ఎక్కించే పానీయాలు; మద్యం; కల్లు; సారా మొదలయినవి; 
* intracranial, adj. కరోట్యంతర; 
** intra-syllabic symbols, ph. గుణింతాలకి వాడే గుర్తులు; 
* intricacy, n. చిక్కు; తికమక; జటిలత; 
** intricate procedure, ph. [idiom] ద్రావిడ ప్రాణాయామం; క్లిష్టమైన పద్ధతి; 
* intrigue, n. [[తంత్రం]]; కుతంత్రం; గూడుపుఠానీ; 
* intrinsic, adj. సహజమైన; స్వాభావిక; నిజ; 
** intrinsic value, ph. సహజమైన విలువ; సహజసిద్ధమైన విలువ; యదార్థమైన విలువ; నిజం విలువ; 
* introduction, n. (1) ఉపోద్ఘాతం; ఉపక్రమణం; ప్రస్తావన; ప్రవేశిక; see also preface; prologue; prelude; foreword; (2) పరిచయం; 
* introspection, n. ఆత్మపరిశోధన; ఆత్మశోధన; ఆత్మచింతన; ఆత్మావలోకనం; అంతర్లోకన;
* introvert, n. అంతర్ముఖత్వం; m. అంతర్ముఖుడు; f. అంతర్ముఖి; 
* intrude, v. t. చొరబడు; 
* intruders, n. pl. చొరబాటుదారులు; 
* intruders, n. pl. చొరబాటుదారులు; 
* intrusion, n. చొరబాటు; 
* intuition, n. ఉపజ్ఞ; ఉపజ్ఞాతం; అంతర్బుద్ధి; అంతఃప్రబోధం; అంతఃస్పురణ; అర్ధాపత్త; కారణ కార్య సమీక్ష లేకుండా సూక్ష్మగ్రాహ్యత ప్రదర్శించడం; knowledge acquired without instruction;
* intuitive, adj.  అతీంద్రియ;  సూక్ష్మగ్రాహ్య; ఉపజ్ఞామూలక; 
* inundate, v. t. ముంచు; ముంచెత్తు; 
* invade, v. t. దండెత్తు; దాడి చేయు; ముట్టడించు; 
* invalid, adj. (ఇన్ వేలిడ్) చట్టపరంగా ఆమోదయోగ్యం కాని; 
* invalid, n. (ఇన్ వెలిడ్) అనారోగ్యం వల్ల కాని, ముసలితనం వల్ల కాని తన పని తాను చేసుకోలేని వ్యక్తి; 
* invariant, adj. కూటస్థ; మార్పు చెందని; గణిత ప్రక్రియల వల్ల మార్పు చెందని; 
** invariant embedding, ph. [math.] కూటస్థ తాపడం; 
* invasion, n. దండయాత్ర; దాడి; ముట్టడి; 
** invasive plant, ph. బెడద మొక్క; 
* invective, n. దూషణ; సాధించు; తిట్టు; కించపరచేలా విమర్శ; 
* invent, v. i. కనిపెట్టు; సృజించు; see also discover; 
* invention, n. సంజనితం; అభిసర్గం; సృజనం; పరికథ; పరికల్పనం; ఉపేతం; ఒనరిక; ఆవిష్కరణ; ఆవిష్కారం; 
* inventiveness, n. సృజనాత్మకం; ఒనరిక; 
* inventor, n. స్రష్ట; ప్రణేత; నిర్మాత; సృష్టికారకుడు; కల్పనకర్త; ఉపేత; ఆవిష్కర్త; 
* inverse, adj. విలోమ; విపర్య; (ant.) అనులోమ; 
** 	inverse square law, ph. విలోమ వర్గ సూత్రం; 
** inversely proportional, ph. విలోమానుపాతం; 
* inversion, n. విపర్యాసం; 
** 	thermal inversion, ph. తాప విపర్యాసం; 
** invert sugar, ph. త్రిశంకు చక్కెర; Sucrose = Glucose-Fructose (attached together), Invert Sugar = Free Glucose + Free Fructose (apart); 
* inverted, adj. అధోముఖ; తలకిందులయిన; 
* inverted, n. వ్యత్యాస్తం; తలకిందులు; 
* invertebrate, n. అకశేరుకం; అపృష్ట వంశి; వెన్నుపూస లేని జంతువులు; 
* invest, v. t.  మదుపు పెట్టు; పెట్టుబడి పెట్టు;
* investors, n. pl.  మదుపర్లు; పెట్టుబడిదారులు; 
* investigative, v. t. విచారించు; అన్వేషించు; పరిశోధించు; 
* investigative, adj. అన్వేషణాత్మక; పరిశోధనాత్మక; 
* investigation, n. పరిశోధన; దర్యాప్తు; విచారణ; అరయిక; అన్వేషణ; 
* investigator, n. m. పరిశోధకుడు; శోధకుడు; అన్వేషకుడు; విచారకుడు; 
* investment, n. పెట్టుబడి; 
* invincible, adj. అజేయ; 
* invisible, adj. అదృశ్య; అశరీర; అసదృశ; కనపడని; అగుపడని; ప్రచ్ఛన్న;
** invisible hand, ph. అసదృశ్య హస్తం; 
** invisible ink, ph. అశరీర సిరా; 
** invisible spectrum, ph. ప్రచ్ఛన్న వర్ణమాల; 
** invisible universe, ph. అదృశ్య విశ్వం; 
** invisible voice, ph. అశరీర వాణి; ఆకాశవాణి;
* invitation, n. ఆహ్వానం; పిలుపు; ఆమంత్రణం; 
* invite, v.t. ఆహ్వానించు; పిలుచు; 
** invited guests, ph. ఆహూతులు; ఆహ్వానితులు; 
* invocation, n. ఆవాహన; ప్రార్థన; నాందీశ్లోకం; 
* invoice, n. ఉల్లాకు; కొన్న సరకుల పేర్లు, ధరలు చూపించే జాబితా; 
* invoke, v. t. ఆమంత్రించు; 
* involuntary, adj. అసంకల్పిత; అసంకల్ప; అప్రయత్న; అనైచ్ఛిక; అనియంత్రిక; ఐచ్ఛికం కాని; 
** involuntary action, ph. అనియంత్రిక చర్య; అసంకల్ప చర్య;
** involuntary muscles, ph. అనైచ్ఛిక కండరములు; అనియంత్రిక కండరములు;
** involuntary reflex, ph. అసంకల్ప ప్రతీకారం; 
* involvement, n. తాదాత్మ్యం; 
* inward, adj. అంతర్గత; 
* inundation, n. వరద; ముంపు; జలప్లుతం; 
* ion, n. అణుశకలం; అణువులో భాగం; అణువులోని ఎలక్ట్రానులని కొన్నింటిని విడగొట్టినప్పుడు మిగిలిన శకలాలు; 
* ionization, n. శకలీకరణం; అణువులు విద్యుదావేశం పొందడం; 
* ionized, adj. ప్రోద్ధుత; (Br.) ionised; 
* ionizing, adj. ప్రోద్ధుత; (Br.) ionising; 
** ionizing radiation, ph. ప్రోద్ధుత వికీర్ణం; ప్రోద్ధుత వికిరణం;
* ionosphere, n. అణుశకలావరణం; శకలావరణం; అయనోవరణం; 
* iota, n. (1) గ్రీకు భాషలో ఒక అక్షరం; (2) పల్లెత్తు; కించిత్తు; ఈషత్తు; ఇంచుక; ఇసుమంత; రవంత; లవలేశం; 
* IOU, n. రిణపణ్ణా; రుణపత్రం; 
* ipso facto, n. దానంతగా అది; అంతటితోనే; 
* irascibility, n. చిరాకు; చికాకు;
* ire, n. ఆగ్రహం; 
* Iridium, n. ఇరిడియం; ఒక రసాయన మూలకం; (అణుసంఖ్య 77, సంక్షిప్త నామం, Ir); [Lat.]. iris = rainbow; 
* iris, n. (1) కానీనికా పటలం; నేత్ర విభాజకం; కంటిపాప చుట్టూ ఉండే గుండ్రని పొర; ఈ పొరకి ఉండే రంగే కంటి రంగు; (2) ఇంద్ర ధనుస్సు; హరివిల్లు; (3) శీతల దేశాలలో పూసే ఒక రకం పువ్వు; 
* iridescent, adj. బహువర్ణదీప్తి; ఇంద్రధనుస్సు వలె;  (ety.) iris = rainbow, escence = becoming;  
* iron, adj. ఇనప; అయో; 
** iron filings, ph. ఇనప రజను; అయోచూర్ణం; 
** iron tip, ph. అయోముఖి; 
* Iron, n. (1) [[ఇనుము]]; అశ్మసారం; ఆయసం; ఒక రసాయన మూలం; (అణుసంఖ్య 26, సంక్షిప్త నామం; Fe); [Lat.] ferrum; (2) ఇస్థిరి; (3) ఇస్థిరి పెట్టి; 
**  cast iron, ph. పోత ఇనుము; దుక్క ఇనుముని కరిగించి, అందులో తుక్కు ఇనుముని, తదితర లోహాలని కలిపి, దానిని రకరకాల ఆకారాలు ఉన్న అచ్చులతో పోసి చల్లార్చగా వచ్చినది;   
** 	pig iron, ph. దుక్క ఇనుము; దంప ఇనుము; blast furnace నుండి వచ్చిన కచ్చా ఇనుముని పోత పోసినప్పుడు వచ్చే దుక్కలు పందిపిల్ల ఆకారంలో ఉండేవిట; అందుకని pig iron అన్న పేరు వచ్చింది.  
**  scrap iron, ph. తుక్కు ఇనుము; పాత ఇనప సరుకు; 
** 	wrought iron, ph. చేత ఇనుము; దుక్క ఇనుముని బొగ్గుల కొలిమిలో వేడి చేసి, సుత్తితో బాది, మలినములను పోగొట్టగా మిగిలిన ఇనుము; 
* iron, v. t. ఇస్థిరి చేయు; 
** Iron Age, ph. ఆశ్మయుగం; ఇనప యుగం; క్రీ.పూ.1000 నుండి క్రీ.శ. 100 వరకు; కంచుయుగం తరువాత వచ్చిన కాలం; 
** iron horse, ph. ఆశ్మాశ్వం; రైలింజను; 
** ironing box, ph. ఇస్త్రీపెట్టి; 
* ironical, adv. ఇత్సితంగా; 
* irony, n. వ్యాజస్తుతి; వక్రోక్తి; వ్యంగ్యం; ఇత్సితం; అన్నది ఒకటి, దానివల్ల స్పురించే అర్ధం మరొకటి అవడం; 
* irradiation, n. ఉద్యోతనం; (lit.) to expose to light; 
* irrational, adj. (1) అకారణమైన; హేతుబద్ధం కాని; తర్కబద్ధం కాని; (2) అనిష్ప; నిష్పత్తిలా రాయడానికి వీలు పడని; 
** irrational fear, ph. కారణం లేని భయం; అకారణమైన భయం; 
** irrational number, ph. అనిష్ప సంఖ్య; అనిష్పాంకం; కరణీయ సంఖ్య; a number that cannot be expressed as a ratio;
* irregular, adj. వ్యతిక్రమ; క్రమభంగ; క్రమవిపర్య; అవకతవక; అపవాద; ఉచ్చావచ; 
** irregular form, ph. అపవాద రూపం; వ్యతిక్రమ రూపం; క్రమభంగ రూపం; 
** irregular number, ph. అనిష్ప సంఖ్య; అనిష్పాంకం; 
** irregular prime, ph. వ్యతిక్రమ ప్రధాన సంఖ్య; 
* irregularity, n. వ్యతిక్రమం; క్రమభంగం; క్రమవిపర్యం; అవకతవకతనం; 
* irregularly, adv. అడ్డగోలుగా; వరసావావీ లేకుండా; తర్కరహితంగా; 
* irrelevant, adj. అప్రస్తుత; 
* irresponsibility, n. బాధ్యతారాహిత్యం; 
* irreversible, adj. అప్రత్యావర్తక; అనుత్క్రమణీయ; 
* irreversible, n. అప్రత్యావర్తకం; 
* irrigated, adj. సాగు; సాగు చెయ్యడానికి సమకూర్చే నీటి పారుదల;
** irrigated land, ph. నదీమాతృకం; సాగుభూమి; ఆయకట్టు; పారకం; 
** irrigated water, ph. సాగు నీరు; 
* irrigation, n. సాగు; సేద్యం; నీటి పారుదల; నీటికట్టు; 
** drip irrigation, ph. బిందు వ్యవసాయం; బిందు సాగు; 
** 	lift irrigation, ph. కపిలె సాగు; ఎత్తిపోతల సేద్యం; ఎత్తిపోతల సాగు; 
* irritability, n. చికాకు; 
* irritation, n. బాధ; వ్యధ; చికాకు; 
* ischium, n. తుంటి ఎముక; 
* isinglass, n. [[అభ్రకం]]; గిరిజం; 
* island, n. (ఐలెండ్) దీవి; [[ద్వీపం]]; [[లంక]]; 
** 	offshore island, ph. తీరస్థ దీవి; 
* islet, n. చిన్న దీవి; దీవిక; 
* ism, suff. ఇజం; ప్రపంచాన్ని ఒక మూస పోసిన దృష్టితో చూసే తత్త్వం; 
* iso, pref. సమ; 
* isobar, n. సమవాయి; సమభార రేఖ; సమపీడన రేఖ; 
* isogamy, n. [bio.] సమ సంయోగం; ఒక రకం లైంగిక పునరోత్పత్తి; (ant.) anisogamy;
* isogloss, n. [ling.] భేదకరేఖ; ఒక భాషలో గమనించదగ్గ మార్పులని విడదీసే భౌగోళిక రేఖ; గోదావరి దాటితే భాషలో మార్పు వినిపిస్తుంది కనుక గోదావరిని ఒక భేదక రేఖగా పరిగణించవచ్చ;
* isolated, adj. వియుక్త; వివిక్త; వ్యష్ఠి; విడిగా ఉంచిన; 
** isolated double bond, ph. వియుక్త జంటబంధం; 
** isolated  system, ph.  వివిక్త వ్యవస్థ; వియుక్త వ్యవస్థ; వ్యష్ఠిగా ఉంచిన వ్యవస్థ; 
* isolation, n. విడివిడి; ఒంటరిపాటు; వేరుచేయుట; పార్థక్యం; పృథక్కరణ; ఏకాంతత్వం; సంపర్కరాహిత్యము; ప్రత్యేకించుట; 
* isomer, n. సమభాగి; సమాంగి; రెండు బణువులలోని వివిధ అణువులు సమానంగానే ఉండి, వాటి నిర్మాణ క్రమాలు తేడాగా ఉంటే ఆ రెండింటిని సమభాగులు అంటారు.
* isomerism, n. సమభాగత్వం; సమాంగత; సమాంగత్వం; సాదృశ్యం; అనేక భాగములతో రకరకాల విన్యాసాలు కలిగిన నిర్మాణ క్రమాలతో ఒప్పారే రసాయనాలు; 
** 	chain isomerism, ph. శృంఖల సమాభాగత్వం; శృంఖల సమాంగత; శృంఖల సమాంగత్వం; శృంఖల సాదృశత్వం; 
** 	conformational isomerism, ph. అనురూపాత్మక సమభాగత్వం; అ. సమాంగత్వం; అ. సాదృశ్యం; 
** 	group isomerism, ph. సామూహిక సమభాగత్వం; సా. సమాంగత; సా. సమాంగత్వం; సా. సాదృశ్యం; 
** 	optical isomerism, ph. దృక్ సమభాగత్వం; దృక్ సమాంగత; దృక్ సమాంగత్వం; దృక్ సాదృశ్యం; 
** 	positional isomerism, ph. స్థాన సమభాగత్వం; స్థాన సమాంగత; స్థాన సమాంగత్వం; స్థాన సాదృశ్యం; 
** 	stereo isomerism, ph. ప్రాదేశిక సమభాగత్వం; ప్రా. సమాంగత్వం; 
** 	structural isomerism, ph. నిర్మాణాత్మక సమభాగత్వం; ని. సమాంగత; ని. సమాంగత్వం; 
* isometric, adj. సమపరిమాణ; సమానమైన కొలతలుగల;
** isometric exercise, ph. సమపరిమాణ వ్యాయామం; కండరాలలో కదలిక రాకుండా తన్యత పుట్టించే వ్యాయామ పద్ధతి; 
* isomorphism, n. సమరూపత; 
* isopropyl alcohol, n. రబ్బింగ్ ఆల్కహాలు; ఉద్వర్తన ఒలంతం; జ్వరం వచ్చినప్పుడు దీనిని శరీరం మీద వేసి రుద్దితే ఉష్ణం తగ్గుతుంది కనుక ఈ పేరు వచ్చింది; C&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;OH; 
* isosceles, adj. సమద్విబాహు; 
* isotherm, n. సమతాపి; సమతాపరేఖ; ఒక మేపులో ఒకే తాపోగ్రత ఉన్న బిందువలని కలుపుతూ గీసే గీత; 
* isothermal, adj. సమతాప; 
* isotope, n. ఏకస్థాని; ఆవర్తన పట్టికలో ఒకే గదిలో ఉంచవలసిన రసాయన మూలకాలు; 
** radio-isotopes, వికీర్ణ ఏకస్థానులు; 
* isotropic, adj. సమదైశిక; ఏ దిశలో కొలిచినా లక్షణాలలో మార్పు లేకపోయే; 
* isotropy, n. సమదైశికత; ఏ దిశలో కొలిచినా లక్షణాలలో మార్పు లేకపోవడం; 
* issue, n. (1) సంచిక; (2) సంతతి; (3)సమస్య; (4) విషయం; అంశం; 
** life and death issue, ph. జీవన్మరణ సమస్య; 
** issue at hand, ph. ప్రస్తుతపు సమస్య; 
* issue, v. t. జారీ చేయు; 
* isthmus, n. భూసంధి; 
* it, pron. proximate. ఇది; 
* it, pron. remote. అది; 
* italics, n. pl.  వాలు అక్షరాలు; 
* itch, n. దురద; గుల; జిల; దూల; తీట; కండూతి; కసిమిరి; 
* item, n. మూర్తి; శాల్తీ; అంశం; ఉరువు; 
* iterate, v. t. ఆమ్రేడించు; పదే పదే చేయు; 
* iterative, adj. ఆమ్రేడిత; పునరుత్థాన; 
** iterative method, ph. పునరుత్థాన పద్ధతి; చేసిన లెక్కనే చిన్న చిన్న మార్పులతో పదే పదే చేయడం; 
* itinerary, n. కార్యక్రమం; 
* itis, suff. వాపు; శోఫ; ఆర్తి; 
* its, pron. proximate. దీని; 
* its, pron. remote. దాని; 
* ivory, n. దంతం; 
** ivory tower, ph. [idiom] దంతపు మేడ; ఒంటి స్తంభపు మేడ; విశ్వవిద్యాలయం; 
* ivy gourd, n. దొండ; దొండ పాదు;'''

|width=&quot;65&quot;| &lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL Images Below This Line (center|150px|thumb) ---&gt;

|-
|- &lt;!--- Nothing Below This Line! ---&gt;
|}

==మూలం==
* V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN 0-9678080-2-2
[[వర్గం:వేమూరి ఇంగ్లీషు-తెలుగు నిఘంటువు]]</text>
      <sha1>osgk2snx4j6xgp9lonsxs7m3j9mwcli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వేమూరి ఇంగ్లీషు-తెలుగు నిఘంటువు/M</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3004</id>
    <revision>
      <id>39329</id>
      <parentid>39313</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T02:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vemurione</username>
        <id>1689</id>
      </contributor>
      <comment>/* Part 2: Mf-Mz */</comment>
      <origin>39329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152879" sha1="cmwnkstiwes31jj6cpky963e0q6hr37" xml:space="preserve">
పరువు

&lt;br /&gt;

=నిఘంటువు=

*This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002.
* This dictionary uses American spelling for the primary entry. Equivalent British spellings are also shown as n added feature.
* You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made. 
* PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks

19 Aug 2015.

==Part 1: Ma-Me ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! నిర్వచనములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
! ఆసక్తికర చిత్రములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
|-
|width=&quot;895&quot;|&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;

'''
[[File:Blue-and-Yellow-Macaw.jpg|right|thumb|/Blue-and-Yellow-Macaw]]
* macaw, n. మాకా; రామ చిలుకని పోలిన పెద్ద చిలుక; దీని తొట్టతొలి జన్మస్థలం దక్షిణ అమెరికా ఖండం; [bio.] ''Ara ararauna'' of the Psittacidae family; 
* mace, n. (1) గద; (2) జాపత్రి; జాజికాయ లోపల ఉన్న గింజ చుట్టూ వలలా ఉన్న కవచమే జాపత్రి; జాజికాయ ని nutmeg అనిన్నీ, జాపత్రిని  mace అనిన్నీ అంటారు;  
* machination, n. పథకం; కుట్ర;
* machine, n. యంత్రం; మర; జంత్రం; మిషను;
** 	sewing machine, ph. కుట్టు మిషను;
**  machine learning, ph. యాంత్రికాభ్యాసం; యాంత్రిక అభ్యాసం; యంత్రాలకి స్వయం ప్రతిభతో పనులు చెయ్యడం ఎలాగో నేర్పే శాస్త్రం; 
* 
{|style=&quot;border-style: solid; border-width: 5 px&quot;
|
'''---Usage Note: machine, appliance, device, gadget, tool.
* ---''Machine'' is a generic word for a piece of equipment that needs electricity or another type of power. An ''appliance'' is a large machine that is used in the home.'''
|}
* 
* machinery, n. యంత్రాంగం; యంత్రసముదాయం;
* Machiavellian, n. మేకీవిల్లియం; కౌటిల్యం; కుటిల రాజనీతి;
* macro, adj. స్థూలమైన; పేద్ద; మహా;
* macrocosm, n. స్థూలప్రపంచం; విశ్వం; ప్రపంచం;
* macrophage, n. మహాబక్షణి; కణబక్షక కణాలలో కల్లా పెద్దగా తినమరిగిన కణం; ఈ కణాలు పైనుండి చొరబడ్డ సూక్ష్మజీవుల వంటి లాతి జీవులని, చచ్చిపోయిన స్వంత కణజాలన్నీ కబళించెస్తాయి;   
* mad, n. పిచ్చి; వెర్రి; ఉన్మత్తత; 
* madam, n. స్త్రీ; 
* mademoiselle, n. (మేమ్యుజెల్) కుమారి; అవివాహిత;
* made, pt. &amp; pp. make;
* madness, n. పిచ్చితనం; వెర్రితనం; ఉన్మత్తత;
* maelstrom, n. (1) సుడిగుండం; (2) గందరగోళమైన పరిస్థితి; 
* mafia, n. ముష్కరమూక; చట్టవ్యతిరేకమైన పనులు చేసే రహస్య ముఠా;  
* magazine, n. (1) పత్రిక; సంచికల వారీగా ప్రచురితమయే పత్రిక; (2) తుపాకీలో గుళ్ళు అమర్చే సొరుగులాంటి సదుపాయం; గుళ్ళగిడ్డంగి;
* maggot, n. ఈగ గుడ్డు; మక్షిక డింభం;
* magic, n. ఇంద్రజాలం; కనికట్టు; మాయ; మంత్రం;
** magic wand, ph. మంత్ర దండం;
* magician, n. ఇంద్రజాలికుడు; మాంత్రికుడు; మాయలాడి;
* magma, n.  భూగర్భంలో ద్రవరూపంలో ఉండే రాయి;  see also lava;
* magnate, n. ఘనుడు; అగ్రగణ్యుడు; పెద్ద;
** business magnate,  ph. పెద్ద వ్యాపారస్తుడు; 
* Magnesium, n. మగ్నం; [[మెగ్నీషియం|మెగ్నీసియం]]; ఒక రసాయన మూలకం; (అణుసంఖ్య 12, సంక్షిప్త నామం, Mg);
** Magnesium sulfate, ph. మగ్నగంధకితం; మహాగ్నీషగంధకితము; MgSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;;
* magnet, n. సూదంటురాయి; అయస్కాంతం; స్కాంతం; లోహకాంతం; చుంబకం;
** 	bar magnet, ph. అయస్కాంతపు కడ్డీ; అయస్కాంత దండం; దండాయస్కాంతం;
** 	iron magnet, ph. అయస్కాంతం;
* magnetic, adj. అయస్కాంత తత్వం; చుంబక; చుంబకీయ;
** magnetic field, ph. అయస్కాంత  క్షేత్రం;
** magnetic pole, ph. అయస్కాంత ధ్రువం;
* magnetism, n. (1) అయస్కాంత తత్వం; లోహచుంబకత్వం; (2) ఆకర్షణ;
* magnetite, n. కాకిరాయి; ఇనుము యొక్క ముడి పదార్థం; Fe&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;;
* magnetization, n. అయస్కాంతీకరణం; స్కాంతీకరణం; ఒక వస్తువుకి అయస్కాంతపు లక్షణాలు వచ్చేలా చెయ్యడం;
* magnetized, adj.  అయస్కాంతీకృత;
* magnetosphere, n. అయస్కాంతావరణం; భూమి చుట్టూ ఉండే అయస్కాంత క్షేత్రం;
* magnification, n.  ఆవర్ధనం;   పెద్దగా చెయ్యడం; 
* magnitude, n. పరిమాణం; పరిమేయత; స్థూలత్వం; కాయస్తం; మహత్వం; ప్రాముఖ్యం; తరగతి;
*
{|style=&quot;border-style: solid; border-width: 5 px&quot;
|
'''---Usage Note: magnitude, brightness, absolute and apparent of stars
* ---నక్షత్రం నిజంగా ఎంత వెలుగుని వెలిగక్కుతున్నాదో చెప్పడం కష్టం; ఒక నక్షత్రం తన ఉపరితలం నుండి ఎంత కాంతిని వెదజల్లుతున్నాదో (దీనినే తేజస్సు లేదా luminosity అంటారు) ఆ నక్షత్రం ఉపరితలం దగ్గరకి వెళ్లి కొలవలేము కదా! కనుక ఆ నక్షత్రాన్ని ఒక ప్రామాణికమైన దూరంలో (అనగా 10 పార్సెక్కుల దూరంలో) నిలిపి చూసినప్పుడు కంటికి కనిపించే దీప్తి ఎంతుంటుందో అంచనా వేస్తాం. ఈ అంచనాని absolute magnitude of a star అని అంటారు; it is the brightness with which a star would appear if placed at a standard distance of 10 parsecs or 32.6 light-years; దీనిని మనం శుద్ధ దీప్తి (absolute brightness) అని కాని శుద్ధ శ్రేణి (absolute magnitude) అని కాని అందాం. ఆ నక్షత్రం తన నిజ స్థానంలో ఉన్నప్పుడు మన కంటికి కనిపించేది దృశ్య దీప్తి (apparent brightness) లేదా దృశ్య శ్రేణి (apparent magnitude).

* ఉదాహరణకి మృగవ్యాధుడు-ఎ భూమికి 8.6 జ్యోతిర్వషాల (light-years) దూరంలోఉన్నాడు. భూమి నుండి చూసినప్పుడు ఈ తార దృశ్య దీప్తి -1.46. ఇదే తారని 10 పార్సెక్కుల (= 32.6 జ్యోతిర్-వర్షాల) ప్రామాణిక దూరంలో నిలిపి చూస్తే కనిపించే శుద్ధ దీప్తి +1.4. మన సూర్యుడు భూమికి 8.0 జ్యోతిర్-నిమిషాల దూరంలో ఉన్నాడు. భూమి నుండి చూసినప్పుడు సూర్యుడి దృశ్య దీప్తి - 26.74. సూర్యుడిని 10 పార్సెక్కుల (= 32.6 జ్యోతిర్-వర్షాల) ప్రామాణిక దూరంలో నిలిపి చూస్తే కనిపించే శుద్ధ దీప్తి +4.83. కనుక సూర్యుడి కంటే మృగవ్యాధుడు స్వతహాగా చాలా ఎక్కువ దీప్తి అయిన నక్షత్రం; ఎంతో దూరంగా ఉండబట్టి మినుక్కు, మినుక్కు మంటూ కనబడుతోంది!'''
|}
*
** 	star of the first magnitude, ph. మొదటి తరగతి తార; మొదటి తరగతి తార ఆరవ తరగతి తార కంటె 100 రెట్లు ఎక్కువ ప్రకాశవంతంగా ఉంటుంది; మొదటి తరగతి తార రెండవ తరగతి తార కంటె 2.5 రెట్లు ఎక్కువ ప్రకాశవంతంగా ఉంటుంది; రెండవ తరగతి తార మూడవ తరగతి తార కంటె 2.5 రెట్లు ఎక్కువ ప్రకాశవంతంగా ఉంటుంది; ఒక తరగతి తేడా ఉంటే వాటి ప్రకాశత్వంలో ఉరమరగా 100 కి పంచ-మూలం (fifth-root of 100) అంత తేడా ఉంటుంది. ఉదాహరణకి సిరియస్ నక్షత్రం ప్రకాశత్వం -1.47. అక్కడ నుండి 40 డిగ్రీలు ఈశాన్యంగా కనిపించే వసాత్ నక్షత్రం ప్రకాశత్వం 3.53. కనుక వసాత్ అయిదవ తరగతి నక్షత్రం అవుతుంది కనుక వసాత్ కంటె సిరియస్ ప్రకాశత్వం 100 రెట్లు ఎక్కువ!
** star of the fourth magnitude, ph. నాల్గవ తరగతి తార;
** magnitude of a star (absolute),  ph.  శుద్ధ శ్రేణి; శుద్ధ దీప్తి; పరమ ప్రకాశత్వం; నక్షత్రాన్ని 10  పార్సెక్‍ లు = 36.6 జోతిర్వషాల దూరంలో ఉంచితే ఎంత ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తుందో అదే ఆ నక్షత్రం యొక్క పరమ ప్రకాశత్వం;
** magnitude of a star (apparent),  ph. దృష్ట ప్రకాశత్వం; మామూలుగా నక్షత్రాన్ని కంటితో చూసినప్పుడు కనిపించే ప్రకాశత్వం; ఇది ఆ నక్షత్రం యొక్క స్వయం ప్రకాశత్వం మీదా, ఆ నక్షత్రానికీ, ప్రేక్షకునికీ మధ్య ఉండే దూరం మీదా ఆధారపడి ఉంటుంది; దీనిని బట్టే నక్షత్రం యొక్క తరగతి నిర్ణయిస్తారు;
* magnify, v. t. పెద్దదిగా చేయు;
** magnifying glass, ph. భూతద్దం;
* maid, n. (1) కన్య; వివాహము కాని బాలిక; (2) ఇంట్లో చిల్లరపనులు చేసే పనిమనిషి;
** maid servant, ph. దాసి; పనిమనిషి; ఇంట్లో చిల్లరపనులు చేసే పనిమనిషి;
* maiden, n. కన్య; పెళ్లి కాని పిల్ల;
* maiden, adj. ప్రప్రథమమైన;
* maim, v. t. గాయపరచు; అంగవైకల్యం చేయు; అవిటిగా చేయు;
* main, adj. ప్రధాన; ముఖ్య;
** main points, ph. ముఖ్యాంశాలు;
* mainstay, n. ఆధారం;
* maintain, v. t. (1) కాపాడు; రక్షించు; పోషించు; (2) నడిపించు;
* maintainer, n. పరిపోషణ కర్త; సంరక్షకుడు; పోషకుడు;
* maintenance, n. (1) పరిపోషణ; సంరక్షణ; పోషణ; కాపు; భృతి; ఆలన; (2) భరణం; మనోవర్తి; (3) నిర్వహణ;
* maize, n. మొక్కజొన్న; corn;
* majestic, adj. గంభీరమైన;
* major, n. యుక్తవయస్సు వచ్చిన వ్యక్తి; (ant.) minor;
* major, adj. భారీ; పెద్ద; దీర్ఘ;
* major axis, n. దీర్ఘ అక్షం; బృహదక్షం; దీర్ఘ వృత్తంలో కేంద్రం నుండి దూరబిందువు దిశలో గీసిన రేఖ;
* majority, n. (1) సంఖ్యాధికత్వం; అధికసంఖ్యాకులు; మెజారిటీ; (2) యుక్తవయస్సు; మెజారిటీ;
** 	silent majority, ph. అధికసంఖ్యాక మౌనభూషణులు;
* make, n. చేత; పని;
* make, v. t. చేయు;
** make believe, ph. నమ్మేటట్లు చేయు; నటన; కనుకట్టు;
* makeup, n. (1) [cinema] ముస్తాబు; అలంకరణ; అంగరచన; రూపశిల్పం; కైసేత; (2)  నిర్మాణం; నిర్మాణక్రమం;
* mal, pref. తప్పు; చెడు; దుర్; వక్ర; కు; మల;
* Malabar catmint, n. మాభేరి; [bot.] ''Anisomeles malabarica'';
* Malabar nightshade, n. అల్లుబచ్చలి;
* Malabar nut, n. అడ్డసరం;
* malady, n. వ్యాధి; జబ్బు; రోగం;
* malaise, n. వ్యాకులత; ఆవేదన; అశాంతి; సుస్తీ; కారణం ఐడియాని చెప్పలేని అనారోగ్యపు స్థితి; 
* malapropism, n. అర్థం లేని శబ్ద ప్రయోగం;
* malaria, n. మన్నెపు జ్వరం; కొండ జ్వరం; చలిజ్వరం; మలేరియా; (lit.) చెడుగాలి;
* male, adj. మగ; కోడె; పోతు; పుంజు; గండు;
** male bee, ph. పోతుటీగ;
** male buffalo,  ph. ఎనుబోతు;
** male cat, ph. పోతుపిల్లి;
** male cuckoo, ph. గండు కోయిల;
** male elephant, ph. పోతుటేనుగు;
** male fowl, ph. పుంజు;
** male fox, ph. నక్కపోతు;
** male snake, ph. కోడె త్రాచు;
* male, n. మగవాడు; పురుషుడు; మగ జంతువు;
* malevolence, n. అక్షాంతి; [see also] envy;
* malice, n. ద్వేషం; కార్పణ్యం; ఈర్ష్య; జుగుప్స; శత్రుత్వం; పగ; దుష్టభావం;
* malicious, adj. ద్వేషపూరిత; ద్రోహచింతగల;
* malign, v. t. దుర్భాషలాడు; దూషించు;
* mall, n. అంగడిల్లు;  ఒకే చోట అనేక విక్రయ సాలలు ఉన్న భవనం;
* malleable, adj. సుతిమెత్తని; సుత్తితో కొట్టుటవలన సాఁగునట్టి; అవాంతరనీవ్యత; ఒత్తిడి వల్ల రూపం మారే గుణం కల;
* mallet, n. కొయ్యసుత్తి; కొయ్యగూటం; కర్ర సమ్మెట; కాజం;
* malleus, n. కూటకాస్తి; మధ్య చెవిలో సుత్తి ఆకారంలో ఉండే ఒక చిన్న ఎముక; 
* malnutrition, n. కుపోషణ; పోషణ చాలకపోవడం; పోషణచాలిమి;
* malodor, n. దుర్వాసన; దుర్గంధం; కంపు; నీచుకంపు; గవులు; పూతిగంధం; వసాగంధం; గబ్బు కంపు;
* malodorous, adj. పూతిగంధిల; వసాగంధిల; దుర్గంధ పూరిత; దుర్గంధమైన; కంపుకొట్టే;
* malt, n. నారు; మొలక; మోక; నిసువు; ఈరిక; ఉప్పిళ్లు; మొక్క మొలిచేవరకు నానబెట్టి ఎండబెట్టిన గింజలు; ఈ గింజలు ఏవైనా కావచ్చు (ఉ: గోధుమ, శనగ, బటానీ, బార్లీ, మొదలైనవి కాని అనేక కారణల వల్ల ఈ సందర్భంలో బార్లీని ఎక్కువ వాడతారు; Malt is a cereal grain, most commonly barley, that's soaked, germinated (sprouted), and then dried (kilned) to develop sugars and enzymes, making it sweeter and easier to digest, and is essential for brewing beer, distilling whiskey, making malted milk, and flavoring baked goods. The process, called malting, transforms the grain, adding flavors from nutty to chocolatey depending on the kilning temperature, while providing starches, proteins, and sugars for fermentation and brewing. 
** malt liquor, ph. నారునీరా; మొక్క మొలిచే వరకు బార్లీ గింజలని నానబెట్టి, వాటితో చేసిన సారా;
* mammal, n. s. క్షీరదం; స్తన్యదం; పిల్లలకి పాలిచ్చే జంతువు; జరాయుజములు;
* mammalia, n. క్షీరదాలు; జీవశాస్త్రంలో క్షీరదాలు ఒక తరగతి (class);
* mammilla, n. ౘనుమొన;
* man, n. (1) మానవుడు; మనిషి; జంతువు కాదనే భావం; (2) మగాడు; పురుషుడు; స్త్రీ కాదనే భావం; (3) పెద్దవాడు; పిల్లవాడు కాడనే భావం;
** 	family man, ph. గృహమేధి; గృహస్థు; 
** 	middle man, ph. మధ్యవర్తి;
** 	respectable man, ph. గృహమేధి; 
* man-made, adj. పౌరుషేయము; మనిషి చేసినది;
* manage, v. t. నిర్వహించు; పెత్తనముచేయు; పరిపాలించు; అదుపులోపెట్టు; నడిపించు; నెట్టుకువచ్చు; అజమాయిషీ చేయు; 
* manager, n. నిర్వాహకుడు; అధినేత; పెత్తందారు; అజమాయిషీదారు; వ్యవహర్త; ప్రవర్తకుడు; ఉపదర్శి; మేనేజరు; (rel.) యజమాని;
* management, n. అజమాయిషీ; అధ్వర్యం; నిర్వాకం; పెత్తనం; యాజమాన్యం; యోజన;
** 	financial management, ph. విత్తయోజనం;
* mandate, v. t. శాసించు; విధించు; ఆజ్ఞాపించు;
* mandatory, adj. విధాయకమైన; తప్పనిసరి;
* mandible, n. చిబుకాస్తి;
* mane, n. జూలు; గుర్రం, సింహం మొ. జంతువుల మెడమీద వెంట్రుకలు;
* man-eater, n. (1) నరమాంసానికి మరగిన పులి; (2) నరమాంస భక్షకుడు; పొలదిండి;
* maneuver, n. జిత్తు; యుక్తి; ఉపాయం;
* Manganese, n. మంగనం; ఒక రసాయన మూలకం; (అణుసంఖ్య 25, సంక్షిప్త నామం, Mn); [Lat. magnes = magnet];
* manger, n. కొల్లం; పశువులకు మేత వేసే తొట్టి;
* mango, n. (1) మామిడి; మావి; రసాలం; మాకంద పండు (2) మామిడిపండు; మామిడికాయ;
** mango jelly, ph. మామిడి తాండ్ర;
** mango juice, ph. మామిడి పండు రసం;
** mango fruit, ph. మామిడి పండు; మామిడి కాయ;
** mango stone, ph. మామిడి టెంక;
** mango pulp, ph. మామిడి పండు ముద్ద; 
* mangoes, types of, ph. పలురకాల మామిడిపళ్ళు; చెరకు రసాలు; పెద్ద రసాలు; చిన్న రసాలు; పంచదార కలశ; ఎండ్రాసు; నూజివీడు రసాలు; సువర్ణరేֻఖ; బంగినపల్లి; కలక్టరు; జహంగీరు; కోలంగోవా; నీలాలు; 
* mangrove, n. మడ; మడచెట్టు; నల్లమడ; సముద్రపు ఉప్పునీటి వాతావరణంలో పెరిగే నీటి చెట్లు; 
**    forest mangrove, ph. మడాడవి; మడారణ్యం;
* mania, n. వెర్రి; వేలంవెర్రి; వ్యామోహం; ఉన్మాదం; మేనియా; మేనియా అంటే డిప్రెషన్ కి వ్యతిరేకంగా ఉండే ఒక వింత మానసిక పరిస్థితి. మేనియాతో కూడిన డిప్రెషన్ ని బైపోలార్ డిజార్డర్ (Bipolar Disorder) అంటారు. బైపోలార్ డిజార్డర్ సంక్లిష్టమైనది,ప్రమాదమైనది; మేనియా లక్షణాలు కొన్ని: (1) అత్యుత్సాహం, అతిశక్తి, అతిసంతోషం (ఒకోసారి మనసులో చెప్పుకోలేని బాధ dysphoria); (2) నిద్ర లేమి (నిద్ర లేకపోయినా శక్తి తగ్గదు); (3) నిర్లక్ష్యం (అప్పులు చేయటం, జూదమాడటం, నగలు కొనెయ్యటం, వివాహేతర సంబంధాలు కలిగించుకోవటం); 
(4) చాలా గొప్పవాడిని/దానిని అని భ్రమించడం (Delusions of grandeur); (5) ఆలోచనల పరంపరలు (Flight of ideas), ఒక ఆలోచన పూర్తికాకముందే మరొక ఆలోచన, ఏకాగ్రత లోపించడం;
** 	kleptomania, ph. దొంగతనం చెయ్యాలనే వెర్రి కోరిక; చౌర్యోన్మాదం;
** 	nymphomania, ph. విపరీతమైన లైంగిక వాంఛ; 
* maniac, n. వెర్రివాడు; అదుపులో లేని బుద్ధులు కలవాడు; ఉన్మాది;
** 	kleptomaniac, ph.  అసంకల్పచోరుడు; చౌర్యోన్మాది;
** 	nymphomaniac, ph. రిరంసువు; విపరీతమైన లైంగిక వాంఛగల స్త్రీ; see also succubus and incubus;
* manifestation, n. సాక్షాత్కారం; వ్యంజితం; వివర్తం; వ్యాకృతం; ఆవిర్భావం; వ్యక్తి;
* manifested, n. వ్యక్తము; వ్యంజితం;
* manifesto, n. ఆదర్శ తరంగిణి; ఆదర్శాలు రాసిన ప్రచురణ; ప్రణాళిక;
** 	communist manifesto, ph. కమ్యూనిష్టు వారి ఆదర్శాలు రాసిన ప్రచురణ;
** 	election manifesto, ph. ఎన్నికల ప్రణాళిక;
* manifold, n. (1) కారు ఇంజనులో ఒక భాగం; లోపల నుండి బయటకి రెండు, మూడు రంధ్రాలు ఉన్న గది; (2) [math.] a curved surface in a higher-dimensional space; a topologically closed surface or an analog of this in three or more dimensions; a flat surface in a higher-dimensional space is called a hyperplane;
* Manila envelope, ph. టపా చెయ్యడానికి అనుకూలమైన గోధుమ రంగు కాగితపు సంచి;
* mankind, n. మానవజాతి;
* manliness, n. మగతనం; మగటిమి;
* manner, n. తీరు; తరహా; వరస; వాటం; వైఖరి; వ్యవహారం; రీతి; విధం; ఫక్కీ; ప్రకారం; బాపతు; పగిది, pagidi
* manners, n. నడవడి; ప్రవర్తన;
* manor, n. భవనం;
* manpower, n. అంగబలం; బలగం;
* mansion, n. భవనం; సౌధం; హర్మ్యం; పటారం; హవేలీ; 
* manslaughter, n. నరవధ; నరహత్య;
* mantel, n. తీనె; 
* mantis, n. గొల్లభామ; మిడత;
** praying mantis, ph. దండాల మిడత;
* mantissa, n. ఘాతభిన్నాంకం;
* mantle, n. (1) ముసుగు; కప్పు; పైపొర; ప్రావారం; ఉత్తరీయం; వల్కలం; ఆచ్ఛాదనం; (2) ఒక రకం దీపపు వత్తి; (3) భూగర్భంలో ఉండే ఒక పొర; 
** Earth's mantle, ph.  భూ ప్రావారం; 
* manual, adj.(1) కై; చేతి; కాయిక; కాయ; చేతికి సంబంధించిన; (2) మానవీయ; ఆటోమేటిక్ కాని; 
** manual labor, ph.  కూలి; కాయ కష్టం;
** manual support, ph. కై దండ;
** manual work, ph. కైసేత; చేతితో చేసే పని; 
* manual, n. చేతి పుస్తకం; కైపొత్తం; a book of instructions, especially for operating a machine or learning a subject; 
* mantis, n. గొల్లభామ; large, usually green, insects distributed worldwide in temperate and tropical habitats. They have triangular heads with bulging eyes supported on flexible necks. They feed on other insects and clasp their prey in forelimbs held up as if in prayer;  
* mantle, n. (1) ముసుగు; కప్పు; వల్కలం; ఆచ్ఛాదనం; (2) ఒక రకం దీపపు వత్తి;
* manufacture, n. తయారీ; ఉత్పత్తి;
* manufacturers, n. ఉత్పత్తిదారులు; తయారీదారులు;
* manure, n. ఎరువు; గత్త; గొబ్బరం; పాంశువు;
** 	leaf manure, ph. ఆకెరువు;
** 	cow manure, ph. పేడెరువు; సస్యార్ధసంచిత గోమయం;
* manuscript, n. చేతితో రాసినది; చేతితో రాసిన గ్రంథం; (rel.) typescript;
* many, adj. చాల; ఎన్నో; పెక్కు; పలు; అనేక;
** many people, ph. ఎంతోమంది; పెక్కురు; పలువురు; అనేకులు;
* map, n. దేశపటం; నక్ష; మానచిత్రం; మేరతేనం; మేపు;
* mar, v. t. పాడుచేయు; చెడగొట్టు;
* maraud, v. i. కొల్లగొట్టు;
* marble, n. (1) పాలరాయి; చలువరాయి; సున్నపురాయి; సంగమల; (2) గోలీకాయ; అల్లికాయ;
* march, v. i. నడుచు; పోవు;
* march, v. t. నడిపించు;
* mare, n. (1) ఆడగుర్రం; ఘోటిక; గోడిగ; బడబ; (2) ఆడ గాడిద;
** mare's nest, ph. [idiom] గాడిద గుడ్డు; అసంభవమైనది; కుందేటి కొమ్ము; 
* margarine, n. వనస్పతి; మార్జరీను; a soft hydrogenated oil; 
* margin, n. బద్దె; అంచు; ఉపాంతం; వార; మార్జిన్;
** 	bottom margin, ph. నీచోపాంతం;
** 	left margin, ph. వామోపాంతం; ఎడమ అంచు;
** 	right margin, ph. కుడి బద్దె; కుడి అంచు; దక్షిణోపాంతం;
** 	top margin, ph. మీద బద్దె; మీద అంచు; శీర్షోపాంతం;
* marginal, adj. (1) ఉపాంతర; అంచున వ్రాసిన; (2) బొటాబొటీ; పరిమిత; నామమాత్ర; 
** marginal output, ph. ఉపాంతర ఉత్పాదన; 
** marginal return, ph. ఉపాంతర లబ్ది; 
* marginalization, n. ఉపాంతీకరణ; ఒక సమూహంలో కొందరిని తక్కువ ప్రాముఖ్యత లేదా ద్వితీయ స్థానానికి బదిలీ చేసే ప్రక్రియ;
* marginalize, n. ఉపాంతరీకరించు; ఉపాంతీకరించు; 
* margosa, n. వేప; same as neem;
* Mariana trench, n. మరియానా కందకం;
* marigold, n. బంతి; బంతిపువ్వు;
* marinate, v. t. ఊరబెట్టు;
* marine, adj. సాగర;
* mariner, n. నావికుడు;
* marital, adj. వైవాహిక; దాంపత్యపు;
** marital problems, ph. దాంపత్యపు స్పర్ధలు;
* marjoram, n. (1) మరువం;  (2) పాశ్చాత్యదేశాల వంటలలో వాడే ఒక సుగంధ పత్రి; [bot.] Origanum marjorana; ok
* marijuana, n. గంజాయి; మేరువానా; [bot.] ''Cannabis sativa''; గంజాయి మొక్క నుండి వచ్చిన మొగ్గలు, పువ్వులు, ఆకులు, వగైరా ని ఎండబెట్టి. చుట్టల మాదిరి చుట్టి కాల్చుతారు; (rel.) హషీష్ అన్నది గంజాయి మొక్క నుండి స్రవించే పాలని ముద్దలా చేసి అమ్ముతారు; దీనిని కూడా చుట్టల మాదిరి చుట్టి కాల్చుతారు; 
* mark, n. (1) సూచిక; కెతనం; ఆనవాలు; (2) మరక; (3) గుణాంకం; మార్కు;
** 	diacritical mark, ph. శబ్దసూచిక; శబ్దలక్షణ సూచిక;
** 	first mark, ph. ప్రథమ గుణాంకం;
* mark, v. t. గుర్తువేయు;
* Markab, n. పూర్వాభాద్ర; ఒక నక్షత్రం పేరు;
* marker, n. సాభిజ్ఞానం; గుర్తు;
* market, v. t. అమ్ము; విక్రయించు;
* market, n. సంత; అంగడి; బజారు; విపణి; మార్కెట్;
**  black market, ph. నల్ల బజారు; చీకటి వ్యాపారం;
**  black money, ph. అక్రమ సంపాదనలో వచ్చిన డబ్బుని నల్ల డబ్బు అంటారు; నల్ల డబ్బును ఆదాయ వనరులలో చూపకుండా దాచిపెట్టు విధానము
మనీ లాండరింగ్ అంటారు; మన దేశమున దీనిని హవాలా కార్య కలాపాలు అని కూడా పిలుస్తారు;
** 	fish market, ph. మైలసంత; చేపల బజారు;
** 	meat market, ph. మైలసంత;
** 	vegetable market, ph. మడిసంత;
** market street, ph. విపణి వీధి; అంగడి వాడ;
* marketable, adj. అమ్ముడు పోగల;
* marketing, n. విక్రయం; వ్యాపారప్రచారం; క్రయవిక్రయాదులు; 
* marking nut, n. నల్ల జీడిపిక్క;
* marks, n. గుణాంకాలు; అంకాలు; పరీక్షలో వచ్చే “మార్కులు”; 
* marmalade, n. same as fruit preserve; పండ్ల రసం, గుజ్జు, తొక్కలు అన్నీ కలిపి పాకంపట్టి నిల్వ ఉండేటట్లు చేసిన పదార్ధం.   
* maroon, n. ముదరెఱుపు రంగు;
* marriage, n. వివాహం; పెండ్లి; పెళ్ళి; దాంపత్యం; ఉద్వాహం; ఉద్వహం; ఉద్వాహనం; ఉద్వహనం;  (rel.) wedding;
** 	hypergamous marriage, ph. అనులోమ వివాహం;
** 	hypogamous marriage, ph. ప్రతిలోమ వివాహం;
* marrow, n. (1) మజ్జ; మూలుగు; మేద; మేదస్సు; కుల్యిక; అస్థిసారం; ఎముక సొన; ఎముకల లోపల ఉండే ఒక రకమైన కొవ్వు పదార్థం; (2) దవ్వ;
* marry, v. i. వివాహమాడు; చేపట్టు; పెండ్లి చేసుకొను; పెండ్లాడు; చేసుకొను;
* marry, v. t. వివాహం చేయు; పెండ్లి చేయు;
* Mars, n. అంగారకుడు; అంగారక గ్రహం; మంగళ గ్రహం; కుజుడు;
* marsh, n. చిత్తడినేల; పంకభూమి; మురుగునేల; ఉబ్బనేల; పర్ర; కరవాక;
** salt marsh, ph. కరవాక;
** marsh gas, ph. చిత్తడి వాయువు; పంక వాయువు;
[[File:Trainyard.bradleygee.jpg|thumb|right|మారుగుళ్ల దొడ్డి]]
* marshalling yard, n. మారుగుళ్ల దొడ్డి; రైలు పెట్టలని ఒక వరసలో అమర్చడానికి వాడే ప్రదేశం;
* mart, n. వ్యాపారస్థలం; కొట్టు; షాపు;
* martin, n. ఏట్రింత పిట్ట;
* martynia, n. తేలుకొండి కాయ;
* martyr, n. త్యాగాళువు; త్యాగి; తన లక్ష్యసిద్ధికి ప్రాణాన్ని త్యాగం చేసిన వ్యక్తి;
* marvel, n. వింత; విడ్డూరం; విచిత్రం; అద్భుతం; 
* mascara, n. కాటుక; కళ్ళకి పూసుకునే ఒక అలంకారం; అంజనం;
* macerated, adj. భావన; నానబెట్టిన; ఊరబెట్టిన; 
** macerated ginger, ph. భావన అల్లం; పంచదారలో ఊరబెట్టిన అల్లం; 
* masculine, adj. మగ; పుంభావ; పుం;
** masculine gender, ph. పుంలింగం; 
* masculinity, adj. మగతనం; మగటిమి; పుంభావం;
* mashed, adj. ఎనిపిన; ముద్ద చేసిన; 
* mask, n. ముసుగు; ప్రచ్ఛాదకి; బురఖా;
* mask, v. t. ముసుగు వేయు; కప్పు; ప్రచ్చాదించు;
* masochism, n. ఆత్మ హనన కారుణ్యం; మజోకిస్టులా ప్రవర్తించే తత్వం; తన శరీరానికి బాధ కలిగించే పనులు జరిగితేనే కాని రతి క్రీడలో ఆనందం పొందలేని వింత మానసిక తత్వం; తనకు హాని జరిగే విధంగా ప్రవర్తించే తత్వం; see also sadism;
* masochist, n. మజోకిస్టు; శరీరానికి బాధ కలిగించే పనులు జరిగితేనే కాని రతి క్రీడను ఆనందించలేని వ్యక్తి; తనకే హాని జరిగే విధంగా ప్రవర్తించే వ్యక్తి;
* mason, n. తాపీ పనివాడు; కాసీదు; కాసే పనివాడు; రాతి పనివాడు; ఇటిక పనివాడు; కుడ్యకారుడు;
* mason's level, n. మూలమట్టం;
* masonry, n. కట్టడం; రాతి కట్టడం; ఇటిక కట్టడం;
** 	brick masonry, ph. ఇటిక కట్టడం;
** 	stone masonry, ph. రాతి కట్టడం;
* mass, adj. తండ; సామూహిక; మూకుమ్మడి; 
** mass action, ph. తండ చర్య;
** mass arrests, ph. మూకుమ్మడి నిర్భంధాలు; మూకుమ్మడి ఆపుదలలు; 
** mass burial, ph. సామూహిక ఖననం; తండ ఖననం;
** mass number, ph.  గరిమ సంఖ్య; ఒక మూలకపు అణుగర్భంలో ఉండే ప్రోటానులు, నూట్రానుల మొత్తపు సంఖ్య;  ఉదాహరణకి సాధారణ కర్బనంలో 8 ప్రోటానులు, 4 నూట్రానులు ఉంటాయి కనుక కర్బనం గరిమ సంఖ్య 12; ఒక మూలకానికి సమభాగులు ఉన్నయెడల ప్రోటానులని, నూట్రానుల సగటు విలువని కలపగా వచ్చిన సంఖ్య; 
* mass, n. రాసి; ద్రవ్యరాసి; ధుర; తండం; పుద్గాలం; గరిమ; ముద్ద; భారం; కాయస్థం;
** 	center of mass, ph. గరిమనాభి;
** 	inertial mass, ph. గరిమ గురుత్వం; జడత్వ గురుత్వం;
* massacre, n. జనసంహారం; నరమేధం;
* massage, n. మర్దనా; మాలీసు; సంవహనం;
* massage, v. t. మర్దనా చేయు; మాలీసు చేయు; ఒత్తు; పిసుకు;
* masseur, n. m. సంవాహకుడు; అంగమర్ధనుడు; మర్దనా చేసే పరిచారకుడు;
* masseuse, n. f. మర్దనా చేసే పరిచారిక; సంవహనకి;
* masses, n. జనాలు; ప్రజ; ప్రజానీకం; మంది; జనసామాన్యం; జనబాహుళ్యం; జనసందోహం;
* massive, adj. గురుతరమైన; స్థూల;
* massiveness, n. గురుత్వం; గరిమత్వం; భారీతనం;
* mast, n. కూపకం; స్తంభం; తెరచాప కొయ్య; కంబం; 
* master, n. (1) యజమాని; ఓజు; ఖామందు; (2) గురువు; ఆచార్య; (3) ప్రవీణుడు; నేర్పరి; (4) సంధాత;
** master of ceremonies, ph. కార్యక్రమపు సంధాత;
** master plan, ph. బృహత్ ప్రణాళిక; పెద్ద ప్రణాళిక;
* masterpiece, n. కళాఖండము; 
* masticate, v. t. నములు;
* mastication, n. నములుట; చర్వణం;
* mastitis, n. స్తనసోఫ; స్తనముల వాపు;
* masturbation, n. ముష్టిమైథునం; హస్తప్రయోగం; మర్మస్థానాలని చేతితో తాకి లైంగిక కోర్కెలు తీర్చుకోవడం;
* mat, n. చాప; కిలంజం;
** mat for meditation, ph. చిత్రాసనం;
* match, n. (1) అగ్గిపుల్ల; (2) ఉజ్జీ;  ఉద్ది; జత; సమానమైనది; ఎన; పొంతన; (3) ఆట; పందెం; ఎదురు; పోటీ; (4) సంబంధం; వివాహనిర్ణయం;
* matchbox, n. అగ్గిపెట్టె;
* matchstick, n. అగ్గిపుల్ల;
* matching, adj. నప్పిన; జోడు కుదిరిన;
* matchless, adj. ఎనలేని; సాటిలేని; అతులిత;
* matchmaker, n. పెళ్ళిళ్ళ పేరయ్య;
* mate, n. భార్య; సహధర్మచారిణి; భార్య; సహధర్మచారుడు; సహాధ్యాయి; సహాధ్యాయుడు;
* mate, v. i. జత చేరు; వివాహం చేసికొను; రతిక్రీడ చేయు;
* Materia medica, n. పదార్థ గుణ సంహిత; ఔషధ లక్షణ సంగ్రహం; వస్తుగుణ ప్రకాశిక; వస్తుగుణ దీపిక;
* material, adj. భౌతికమైన; స్థూల; వస్తు; ఉపాదాన; పాదార్థిక; 
** material body, ph.  స్థూల దేహం; 
** material cause, ph.  ఉపాదాన హేతువు; పాదార్థిక హేతువు;
** material reason, ph. పాదార్థిక కారణం;
** material resources, ph. భౌతిక వనరులు;
** material world, ph. భౌతిక ప్రపంచం;   స్థూల ప్రపంచం; 
** material universe, ph. భౌతిక ప్రపంచం; వస్తు ప్రపంచం;
* material, n. (1) పదార్థం; సరుకు; సంభారం; (2) విషయం; (3) గుడ్డ;
** 	raw material, ph. ముడిపదార్థం; ముడిసరుకు; ముడి సంభారాలు; 
* materialist, n. కుక్షింభరుడు; కుక్షింభరి; భౌతికవాది; ప్రత్యక్షంగా కనిపించేదే ప్రధానమని వాదించే వ్యక్తి; అనాత్మవాది; లోకాయతికుడు; 
* materialistic, adj. కుక్షింభర; ప్రాపంచిక; భౌతిక; లోకాయత;
* materialism, n. కుక్షింభరత్వం; భౌతికవాదం; లోకాయతం; భోగలాలసం;
* materialize, v. i. (1) జరుగు; సంభవించు; (2) మూర్తీభవించు; కార్యరూపం దాల్చు; అకస్మాత్తుగా కనబడు; 
* maternal, adj. తల్లివైపునుండి; తల్లికి సంబంధించిన;
** maternal uncle, ph. మేనమామ;
** maternal uncle's daughter, ph. మేన వదిన; మేన మరదలు;
** maternal uncle's son, ph. మేనబావ; బావ;
** maternal uncle's wife, ph. మాతులాని; అత్త; అత్తమ్మ;
** maternal grandmother, ph. అమ్మమ్మ;
* maternity, adj. గర్భవతికి సంబంధించిన; ప్రసవానికి సంబంధించిన; పురిటికి సంబంధించిన; ప్రసూతి;
** maternity hospital, ph. ప్రసూతి వైద్యశాల;
** maternity ward, ph. పురుళ్ల వార్డు; ప్రసూతి విభాగం;
* mathematical, adj. గణితాత్మక; గణిత; లెక్కల;
** mathematical brain, ph. లెక్కల బుర్ర;
** mathematical operation, ph. గణితాత్మక సంక్రియ; గణితాత్మక పరికర్మ;
* mathematics, n. గణితం; లెక్కలు; గణిత శాస్త్రం; అంకశాస్త్రం; అంకవిద్య; అంకతంత్రము; ధూలికర్మ; 
* mathematician, n. గణిత శావేత్త; గణితాచారి;
* matinee, n. పగటాట;
* matriarch, n. f. మూలమగువ; కుటుంబానికి అధిపతిగా ఉన్న స్త్రీ;
* matriarchal, n. మాతృస్వామ్య; మాతృతంత్ర; మాతృయజమాన;
* matriarchy, n. మాతృస్వామ్యం; మాతృతంత్రం; మాతృ అధికారం;
* matricide, n. మాతృ హత్య; మాతృఘాతం;
* matrix, n. (1) అచ్చు; మూస; వరుధారణి; ప్రస్థారం; (2) చిక్కు; అల్లుడు; పడుగు, పేకలతో అల్లబడ్డది; (3) మాతృక; అడ్డు వరుసలు, నిలువు వరుసలు ఉన్న ఒక గణిత విన్యాసం; (ety.) an arrangement of ites with rows and columns; (4) ఖనిజ నిక్షేపాలతోపాటు కనిపించే శిలామయ, మృత్తికామయ నేపథ్య పదార్థం; 
** matrix algebra, ph. మాత్రిక బీజగణితం;
* matter, n. (1) పదార్థం; ద్రవ్యం; మూర్త వసువు; (2) విషయం; బాపతు; ఎడాటం; 
** 	anti matter, ph. నిష్‌పదార్థం; ప్రతిపదార్థం; 
** 	dark matter, ph. కృష్ణపదార్థం; అజ్ఞాత పదార్థం; గుప్త పదార్థం; 
* mattress, n. పరువు; తల్పం; తలిమం;
* matty, adj. చాపీయ; చాపలా ఉన్న; అల్లబడ్డ;
** matty cloth, ph. అల్లినట్టు కనిపించే బట్ట;
* mature, adj. ఎదిగిన; ఈడువచ్చిన; ముదిరిన; పక్వమైన; పండిన; ముగ్గిన; సిద్ధమైన; తయారైన; ప్రౌఢ;
* maturity, n. ఈడు; పరిపక్వత; పరిపాకం; ప్రౌఢిమ; ప్రౌఢత్వం;
* maul, v. t. చీల్చి చెండాడు;
* mausoleum, n. మసోలీ; అద్భుతమైన గోరీ; సమాధి;
* maw worm, n. నులి పురుగు;
* maxilla, n. దవడలు;
* maxi, pref. పెను; పెద్ద;
* maxim, n. సూక్తి; నీతివాక్యం; పన్నా; నిజం అని అందరూ ఒప్పుకున్న సూత్రం; see also paradox;
* maximization, n.  గరిష్టీకరణం; 
* maximum, n. అత్యధికం; గరిష్ఠం; పరమం; మహత్తమం; ఊర్ధ్వతమం;
** maximum limit, ph. గరిష్ఠ పరిమితి;
* maze, n. చిక్కు; వ్యూహం;
* meadow, n. మైదానం; పచ్చిక బయలు; క్షేత్రం; బీడు;
* meager, n. చాలీచాలని; బహుకొద్దిగా;
* meal, n. (1) భోజనం; బోనం; భుక్తి; కూడు; ప్రాశనం; ఒక నిర్ధిష్టమైన వేళకి తినే తిండి; (2) పిండి;
** 	corn meal, ph. మొక్కజొన్న పిండి;
* meals, n. భోజనాలు; బోనాలు; 
* mealtime, n. భోజనాల వేళ;
* 
{|style=&quot;border-style: solid; border-width: 5 px&quot;
|
'''---Usage note: mealtime
* ---The first meal of the day is ''breakfast'', which is eaten after getting up. ''Lunch'' is the meal that is eaten around 12.00 p.m. In most Western countries, ''dinner'', which is eaten around 6.00 p.m., is the main meal of the day. ''Supper'' is an informal or light evening meal. ''Brunch,'' a hybrid between breakfast and lunch, is eaten fairly late in the morning.'''
|}
*
* mean, adj. నీచ; అల్పబుద్ధిగల;
** mean fellow, ph. నీచుడు; లుచ్ఛా;
* mean, n. సగటు; సరాసరి;
** arithmetic mean of x and y = (x+y)/2;
** geometric mean of x and y = sqrt(x times y);
* meander, v. i. మెలికలు తిరుగు;
* meandering river, n. తిరుగుళ్ల గంగ;
* meaning, n. అర్థం; ఉద్దేశం; భావం; తెల్లం;
** 	figurative meaning, ph. గౌణార్థం; ఉద్దిష్టార్థం;
** 	literal meaning, ph. వాచ్యార్థం; శాబ్దికార్థం; 
** 	precise meaning, ph. రూఢ్యర్థం;
** 	special meaning, ph. విశిష్టార్థం;
** 	word by word meaning, ph. ముక్కస్య ముక్కార్థం;
* meaningful, adj. సార్థక; అర్థవంత; అర్థయుక్త;
* meaningfulness, n. సార్థక్యం; అర్థవంతం; అర్థయుక్తం;
* meaningless, adj. అర్ధంలేని; అర్థరహిత; నిరర్థక; భావశూన్య; కదర్థ;
** meaningless task, ph. అర్ధంలేని పని;
* means, n. సాధనం; తెరువు; మార్గం; వెరపు;
* meanwhile, adv. అందాకా; అంతలో; ఈలోగా;
* measles, n. పొంగు; తట్టు; రోమాంతిక; చిన్న అమ్మవారు; ఎర్రని నూకల వంటి తట్టుతో ఒక జాతి వైరస్‍ వల్ల వచ్చే జబ్బు; (rel.) chicken pox;
* measure, n. (1) కొలత; మానం; ప్రమ; ప్రమాణం; ప్రస్థం; తన్మాత్ర; (2) కొలబద్ధ;
* measurement, n. కొలత; మితి; మానం; మాపనం; కొలువడి;
* measuring, adj. కొల; కొలత;
** measuring cup, ph. కొలమానిక; ప్రస్థమానం;
** measuring instrument, ph. కొలమాపకం;
** measuring jar, ph. కొలజాడీ; కొలముంత; ప్రస్థమానం;
** measuring rod, ph.  కొలబద్ధ; మానదండం;
** measuring tape, ph. కొలపట్టీ; మానసూత్రం;
** measuring tool, ph. కొలముట్టు;
** measuring vessel, ph. కొలజాడీ; కొలత గిన్నె; ప్రస్థమానం; 
** measuring wire, ph. కొలత్రాడు; మానరజ్జువు; 
* meat, n. మాంసం; పొలసు; పిసితం; పలం; flesh of animals eaten as food; 
**  chicken (meat), ph. కోడిమాంసం;
**  mutton (meat), ph. మేఁకమాంసం;
**  beef (meat), ph. గోమాంసం; గొడ్డుమాంసం; 
**  pork (meat), ph. పందిమాంసం;
**  human (meat), ph. పొల; నరమాంసం;
* 
{|style=&quot;border-style: solid; border-width: 5 px&quot;
|
'''---Usage Note: Meat
* --- The meats of some animals have special names: The meat from a cow (or bull or ox) is ''beef.'' The meat from a calf is ''veal.'' The meat from a pig is ''pork'' or ''ham.'' The meat from a goat is ''mutton.'' The meat from a deer is ''venison.'' Usually the meat from birds is same as the bird’s name: chicken, duck, etc.'''
|}
* 
* meatless, adj. ఆమిష శూన్య;
* mechanic, n. యంత్రసూరి;
* mechanical, adj. యంత్ర; యాంత్రిక; కీలు;
**  mechanical advantage, ph. యంత్రలాభం;
** mechanical behavior, ph. యాంత్రిక ప్రవర్తన;
** mechanical doll, ph. కీలు బొమ్మ; మర బొమ్మ; 
** mechanical energy, ph. యాంత్రిక శక్తి;
** mechanical horse, ph. కీలు గుర్రం;
* mechanic, n. యంత్ర సూరి; యంత్రములని మరమ్మత్తు చేసే వ్యక్తి; 
* mechanics, n. యాంత్రిక శాస్త్రం; యంత్ర శాస్త్రం; యంత్రగతి శాస్త్రం; ప్రయోగించిన బలాన్ని, దానివల్ల కలిగే కదలికనీ అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం; (note) mechanics is that area of science concerned with the behaviour of physical bodies when subjected to forces or displacements;  
**     celestial mechanics, ph. ఖగోళ యంత్రగతి శాస్త్రం; ఖగోళ యంత్రశాస్త్రం; నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, ఇతర ఖగోళ శాల్తీల కదలికలకి సంబంధించిన శాస్త్రం
**     classical mechanics, ph. సంప్రదాయక యంత్రగతి శాస్త్రం; సంప్రదాయక యంత్రశాస్త్రం;
**.    fluid mechanics, ph. ప్రవాహి యంత్రశాస్త్రం;
**     Hamiltonian mechanics, ph. హేమిల్టనీయ యంత్రశాస్త్రం;
**     Lagrangian mechanics, ph.  లగ్రాంజీయ యంత్రశాస్త్రం;
**     Newtonian mechanics, ph.   నూటనిక యంత్రశాస్త్రం; 
**     orbital mechanics, ph.  కక్ష్యలని నిర్ణయించే యంత్రశాస్త్రం;
**     quantum mechanics, ph. గుళిక యంత్రశాస్త్రం; క్వాంటం యంత్రశాస్త్రం;
**     relativistic mechanics, ph. సాపేక్ష యంత్రగతి శాస్త్రం; సాపేక్ష యంత్రశాస్త్రం; కాంతి వేగం దరిదాపుల్లో ప్రయాణించే రేణువుల కదలికలకి సంబంధించిన శాస్త్రం
**     statistical mechanics, ph. సాంఖ్యక యంత్రశాస్త్రం; పదార్థాల సమూహ ఉష్ణగతి లక్షణాల గురించి  వివరించే శాస్త్రం;
*
{|style=&quot;border-style: solid; border-width: 5 px&quot;
|
'''---Usage Note: Difference between Newtonian and Lagrangian mechanics

* --- Newtonian mechanics starts with the three laws, but mathematically, the important one is  𝐹 = 𝑚𝑥¨.  When Newton discovered the laws of motion, he had no idea about Lagrangian mechanics (in fact, Lagrange came almost 50 years after his death), so at the time, the laws were essentially empirical laws. So when you first learn about them, you’re usually just told, F = ma is just true.

* --- Lagrangian mechanics start from a deeper principle and through which, you can derive Newton’s laws. We start with a scalar function of position and velocity (as a function of position) which basically encodes possible paths in space (so you also need to add in a &quot;start&quot; point and an &quot;end&quot; point). Lagrangian mechanics then asks: “I have all these possible paths in space, how do I select a path that is physically correct?”'''
|}
*
* mechanism, n. యంత్రాంగం; సంవిధానం;
** 	balance mechanism, ph. సంతులన యంత్రాంగం;
* mechanized, adj. యంత్రసజ్జిత;
* medal, n. పతకం; బిరుదుబిళ్ళ; మెడలు;
* media, n. pl. [phys.] (1) యానకాలు; (2) మాధ్యమాలు; ప్రసార మాధ్యమాలు; (sing.) medium;
** multimedia, ph. బహుళ మాధ్యమాలు; 
** yellow media, ph. పచ్చ మాధ్యమాలు; ప్రజలని ఉద్రేకపరచడానికి నిజంతో నిమిత్తం లేకుండా రంగురంగుల బొమ్మలతోటీ, పతాక శీర్షికలతోటీ వార్తలని ప్రసారం చెయ్యడం; 
* median, n. నడిమి; మధ్య రేఖ;
* median strip, ph. రహదారి యొక్క ఇరువైపుల బాటలకీ మధ్యనున్న జాగా;
* mediation, n. మాధ్యస్థం; మధ్యవర్తిత్వం;
* mediator, n. మధ్యవర్తి; మాధ్యస్థుడు;
* medical, adj. వైద్యసంబంధమైన; ఆరోగ్య సంబంధమైన;
** medical treatment, ph. చికిత్స;
* medicated, adj. ఔషధీకృత;
* medicine, n. (1) (మెడ్సిన్) మందు; ఔషధం; ఆయుర్‌ద్రవ్యం; (2)(మెడిసిన్) వైద్యశాస్త్రం; వైద్య విద్య;
* medicinal, adj. ఔషధీయ; రోగనాశక; మందులకు పనికివచ్చే;
** medicinal herb, ph. ఓషధి;
* meditation, n. మననం; జపం; ధ్యానం; ఉపాసన;
** meditation room, ph. మనన మందిరం; ధ్యాన మందిరం;
* medium, adj. మధ్యస్థమైన;
* medium, n. (1) యానకం; (2) మాధ్యమం; 
**  aqueous medium,  ph. జల మాధ్యమం; నీటి మాధ్యమం; 
** 	communication medium, ph. ప్రసార మాధ్యమం;  ప్రసార యానకం;
**  organic medium, ph.  కర్బన మాధ్యమం; 
**  reaction medium,  ph. చర్యా మాధ్యమం; 
** 	Telugu medium, ph. తెలుగు మాధ్యమం;
* Mediterranean sea, n. మధ్యధరా సముద్రం; నడిపుడమి కడలి;
* Medulla, n. దవ్వ; దూట; ఏ శరీరాంగానికి అయినా అంతర్భాగంలో ఉండే కట్టడం;
** Medulla oblongata, ph. మజ్జా ముఖం; మెదడు వెనక ఉండి మన శ్వాసని నియంత్రించే ఒక కట్టడం;
* medulloblastoma, n. చిన్న పిల్లలకి మెదడులో వచ్చే ఒక రకమైన కేన్‌సరు కంతి; 
* meet, v. t  కలుసుకొను; తగులు;
* meeting, n. సభ; సమావేశం; కలయిక; మీటింగు;
** 	closed-door meeting, ph. జనాంతిక సమావేశం;
** 	orientation meeting, ph. దృగ్విన్యాస సమావేశం;
** 	summit meeting, ph. శిఖరాగ్ర సమావేశం;
* mega, adj. మహత్; బృహత్; స్థూల; మెగా;
* Mega, pref. (1) మిలియను; 1,000,000; (2) కంప్యూటరు రంగంలో మెగా అంటే 1,048,576=220;
* Megabits, n. మిలియను ద్వింకములు; కంప్యూటరు రంగంలో మాత్రం 1,048,576=220 ద్వింకములు; మెగా బిట్లు;
* Megrez, n. అత్రి నక్షత్రం; సప్తర్షి మండలం (Big Dipper) లో కాంటివిహీనమైన తార; 
* melanosis, n.  శరీరపు రంగు  నల్లగా మారటం; మెలనిన్ తయారీ ఓపం వల్ల వచ్చే లక్షణం; 
* melee, n.  (మేలే) తొక్కిసలాట;
* mellifluous, adj. తేనెవలె తియ్యనైన; మధురమైన; కోమలమైన; శ్రావ్యమైన; ఇంఫైన; తియ్యని ప్రవాహముకల; 
* melodrama, n.  మోతాదు మించిన ఉద్వేగంతో, సాధారణంగా సుఖాంతం అయే నాటకం కాని, సినిమా కాని; నాటకీయత ఎక్కువ, పాత్ర పోషణ తక్కువ ఉన్న నాటకం కాని, సినిమా కాని;  ఎత్తిపొడవడానికి వాడే మాట; A melodrama is a story or play in which there are a lot of exciting or sad events and in which people's emotions are very exaggerated. Key constitutive factors: pathos, overwrought or heightened emotion, moral polarization (good vs. evil), non-classical narrative structure (e.g., use of extreme coincidences); 
* melodious, adj. శ్రావ్య; శ్రవణపేయ; కర్ణపేయ; సుశ్రావ్య;
* melody, n. శ్రావ్యత; రక్తి; మాధుర్యము; స్వర మాధుర్యం; a sweet and agreeable relation between successive notes; The fundamental difference between Western and Indian classical music is that the latter is based on melody. Melody means ``one note at a time.'' Western Classical music, on the other hand, is based on harmony; పాశ్చాత్య సంగీతం ప్రధానంగా హార్మనీ (Harmony) ఆధారితం. అంటే, ఒకే సమయంలో పలువురు గాయకులు లేదా వాయిద్యాలు కలిసి వినిపించే స్వరాల సమాహారాన్ని హార్మనీ అంటారు. ఒర్కెస్ట్రా సంగీతం పూర్తిగా హార్మనీపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
* melon, n. కర్బూజా; పుచ్చపండు; తర్బూజా;
** 	muskmelon, ph. కర్బూజా; పుచ్చపండు;
** 	watermelon, ph. పుచ్చపండు;
* melt, v. i. కరుగు; v. t. కరగించు; చలించు;
* melting point, ph. కరుగు స్థానం; ద్రవీభవన స్థానం; కరిగే ఉష్ణోగ్రత;
* member, n. సభ్యుడు; సభ్యురాలు; కూటరి; మెంబరు;
* membrane, n. పొర; త్వచం; త్వక్కు; పటలం; కుబుసం; జిలి;
** 	cell membrane, ph. కణ త్వచం; కణ పటలం;
* meme, n. అనుకరణ; హాస్యానుకరణ; అంతర్జాలంలో ఒకరిని చూసి మరొకరు అనుకరించడం; an image, video, piece of text, etc., typically humorous in nature, that is copied and spread rapidly by internet users, often with slight variations; a word coined by Richard Dawkins, the evolutionary biologist, to represent a unit of &quot;social gossip&quot; (that rhymes with gene) that gets mutated and transmitted in social circles; 
* memento, n. జ్ఞాపిక; స్మృతి చిహ్నం;
* memo, n. రాసిన ప్రతిపాదన; short for memorandum;
* memorable, adj. చిరస్మరణీయ;
* memorandum, n. నివేదిక; వినతిపత్రం; విన్నపం; మనవి; విజ్ఞాపన; యాదాస్తు; జ్ఞాపిక; స్మరణలేఖ్యం; గిల్లుపత్రం; దరఖాస్తు; తాఖీదు; మెమో; మెమొరాండం;
* memorial, adj. సంస్మరణ;
* memorial, n. (1) స్మారక సభ; (2) స్మారక చిహ్నం;
* memorize, v. i. కంఠస్థం చేయు; ధారణ చేయు;
* memory, n. (1) జ్ఞాపకం; జ్ఞాపకశక్తి; స్మృతి; ధారణ; (2) [comp.] కొట్టు; కోఠీ; గరిస; కంప్యూటరులో దత్తాంశాలని, ఆదేశాలని దాచే ప్రదేశం;
** eidetic memory, ph. తత్కాల జ్ఞాపక శక్తి; తాత్కాలిక జ్ఞాపక శక్తి; 
** long-term memory, ph. దీర్ఘకాలిక జ్ఞాపక శక్తి; 
** photographic memory, ph. బొమ్మకట్టు జ్ఞాపక శక్తి;
** short-term memory, ph. తత్కాల జ్ఞాపక శక్తి; 
* memoirs, (మెమ్వార్స్) n. pl.  జీవితానుభవాలు; పూర్వస్మృతులు;
* men, n. పురుషులు; మగవారు; (note) man అన్నది ఉభయ లింగాలకీ వర్తిస్తుంది కాని, men అంటే మాత్రం పురుషులు అనే అర్థమే వస్తుంది;
* menarche, n. సమర్తాడడం; పెద్దమనిషి అవడం; రజస్వల అవడం; పుష్పవతి అవడం;
* mendacity, n.  అబద్ధం; 
* menorrhagia, n. ఎరక్రుసుమ; రక్తప్రద; స్త్రీ రుతు కాలంలో అతిగా జరిగే రక్త స్రావం;
* menses, n.ముట్టు; రుతు స్రావం; రుతు కాలం; బయటుండుట; వాకిటుండుట;
* mend, v. t. మరమ్మత్తు చేయు; బాగు చేయు;
* mendicant, n. m. అవధూతుడు;
* menial, n. గులాము; దాసుడు;
* menopause, n. రజోనివృత్తి; ముట్లుడుగు కాలం;
* menstruation, n. రుతువు; రుతుకాలం; బయటుండడం; వాకిటుండడం; ముట్టవడం;
* menstrual, adj. రుతు;
** menstrual discharge, ph. రుతు స్రావం;
** menstrual period, ph. రుతు కాలం;
* mensuration, n. మాపన శాస్త్రం; మాపనం; కొలతలకి సంబంధించిన లెక్కలు; కొలత; భూమి కొలత; క్షేత్రమితి;
* mental, adj. మానసిక; మానస; మనస్; మనో;
** mental debility, ph.  మానసిక దౌర్బల్యం; కశ్మలం; 
** mental hospital, ph. పిచ్చాసుపత్రి;
* mentality, n. మానసికతత్వం; మనస్తత్వం; మనోగతి; చిత్తవృత్తి;
* menthol, n. పుదీనా కర్పూరం; పుదీనా ఆకులలో నుండి తీసిన ఒక సుగంధ ద్రవ్యం; రసాయన శాపు దృష్ట్యా ఇది ఒక ఒలంతం (alcohol);  see also mint camphor;
* mention, v. i. పేర్కొను; చెప్పు; నుడువు;
* menu, n. (మెన్యూ) (1) వడ్డనకి తయారైన వంటకాల జాబితా; వాటి ధరలు; మెన్యూ; (2) ఎంపిక అంశాల పట్టిక; ఎంపిక జాబితా; 
* mephitic, adj. దుర్గంధభరితమైన; దుర్వాసనతోకూడిన; కంపుకొట్టే;
* mercenary, n. కిరాయి సైనికుడు; కూలికి యుద్ధం చేసే వ్యక్తి;
* merchandise, n. సరుకులు; సామానులు; దినుసులు; వస్తువులు; సామగ్రి; సార్థములు;
* merchant, n. వణిజుడు; వ్యాపారస్తుడు; సార్ధవాహుడు; సెట్టి; సాహుకారు;
** merchant marine, ph. వాణిజ్య నౌకాదళం;
* Mercury, n. (1) బుధుడు; బుధగ్రహం; (2) పాదరసం; రసం; పారదం;  రసపతి; రసరాట్టు; తడివెండి; ఒక రసాయన మూలకం; (అణుసంఖ్య 80, సంక్షిప్తనామం = Hg  [Lat. hydrargyrum = liquid silver];
** mercuric chloride, ph. రసహరితం; ఖాండవ కర్పూరం; Mercury (II) chloride; corrosive sublimate;  HgCl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;;
** mercuric sulfide, ph. ఇంగిలీకం; రససింధూరం; Mercury (II) sulfide;  HgS;
** mercurous chloride, ph. రసకర్పూరం; Mercury (I) chloride; white sublimate of mercury;  Hg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;;
* mercurial, adj. చంచల; చపలమైన; అస్థిర;  
* mercy, n. దయ; కనికరం; కృప; కరుణ;
* mere, adj. కేవలం; ఉత్త; వడారము; 
* merely, adv. కేవలం; ఫక్తు; వడారము; 
* merger, n. కలిస, పోవుట; ఐక్యమగుట; లయమగుట; లీనీకరణ;
* meridian, n. (1) మధ్యాహ్న రేఖ; యామ్యోత్తర రేఖ; ధ్రువరేఖ; భూగోళంలో ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి వెళ్లే ఊహా రేఖ; (2) ధ్రువవృత్తం; మయామ్యోత్తర రేఖ; ఖగోళంలో ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి ప్రేక్షకుని శిరస్సు మీదుగా వెళ్లే ఊహా వృత్తం;
** prime meridian, ph. భూగోళం మీద ఉత్తరం ధ్రువం నుండి దక్షిణ ధ్రువానికి ఇంగ్లండు లోని గ్రీన్విచ్ వేధశాల మీదుగా వెళ్లే ఊహా రేఖ; భూగోళం మీద, దీనికి ఎట్టఎదురుగా, పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉన్న  ఊహా రేఖని &quot;అంతర్జాతీయ తేదీ రేఖ&quot; (International Date Line) అంటారు. తూర్పుకి ప్రయాణం చేస్తూ ఈ రేఖని దాటినప్పుడు మీ కేలండరులో ఒక రోజు ముందుకి జరుపుకోవాలి;  
* merit, n. యోగ్యత; శ్రేష్టత;
** merit certificate, ph. యోగ్యతా పత్రం; ప్రశంసాపత్రం;
* merits, n. యోగ్యతలు; సలక్షణాలు;
** merits and demerits, ph. గుణగణాలు; లాభనష్టాలు; 
* mermaid, n. మత్స్య కన్య; సగం స్త్రీ, సగం చేప అయిన వింత కల్పిత జీవి; see also echidna;
* merry-go-round, n.  రంగులరాట్నం; మెర్రీగుర్రం; 
* mesa, n. నెత్తం; కొండనెత్తము; పీఠభూమి; సానువు; కోన; కొండ మీద చదునైన ప్రదేశం;
* mesh, n. వలయం;  జల్లి; జాలీ; see also grid;
* mesh, v. i. సరితూగు; అమురు; జతపడు;
* mesmerism, n. మెస్మరీయం; [[మెస్మరిజం]]; ఒక వ్యక్తికి ఒక విధమైన మైకం కల్పించి ఆ వ్యక్తిచేత చెప్పిన విధంగా ప్రవర్తింపజేసే పద్ధతి;
* meso, pref. మధ్య;
* mesoblast, n. మధ్యాస్తరం; అంతశ్చర్మానికి, బహిశ్చర్మానికి మధ్యనున్న పొర; mesoderm;
* mesosphere, n. మధ్యావరణం; ఆస్తరావరణము పైన 85కి మీ వరకు విస్తరించి ఉంటుంది. ఇక్కడ ఎత్తు పెరిగే కొద్ది ఉష్ణోగ్రత తగ్గుతుంది. ఇదే భూ వాతావరణంలోో చల్లని పొర. ఇక్కడే వాతావరణంలో ప్రవేశించిన ఉల్కలు కాలి మండిపోయేది;
* mesozoic era, n. మధ్య జీవయుగం;
* mess, n. (1) భోజనశాల; పాకశాల; మెస్సు; (2) చాలా చిందరవందరగా ఉన్న స్థితి;
* message, n. సందేశం; వర్తమానం; వార్త; వేగు; మాట; దూతిక; దూతం; కబురు; సమాచారం;  కచేలం; 
* messenger, n. వార్తాహరుడు; దూత; వార్తికుడు; చారుడు; pl. హర్కారాలు అనగా వార్తాహరులు; 
** messenger RNA, ph. దూతిక రైకామ్లం; the form of RNA in which genetic information transcribed from DNA as a sequence of bases is transferred to a ribosome;
* meta, pref. (1) మధ్య; తో; ఆవలి; సంబంధించిన; అసలుది కానిది; (2) లోకోత్తర; బీజాతీత; అధిభౌతిక; ఉన్నత; 
** meta data, ph. &quot;డేటా&quot; కి సంబంధించిన సమాచారం; ఉదా. సినిమా ని &quot;డేటా&quot; గా ఊహించుకుంటే ఆ సినిమాకి సంబంధించిన విశేషాలు &quot;మెటా డేటా&quot; అవుతుంది; 
** metaverse, ph. అసలది కాని విశ్వం; ఊహాత్మక విశ్వం; 
* metabolism, n. పాచకం; జీవనప్రక్రియ; చయాపచయం;
* metacarpals, n. కరభాస్థికలు; పాణి శలాకలు; అరచేతిలోని ఎముకలు;
** metacarpal bones, ph. పాణిశలాకలు; కరభాస్థికలు; అరచేతిలోని ఎముకలు;
** metatarsal bones, ph. ప్రపాదాస్థికలు; పాద శలాకలు; పాదము లోని ఎముకలు;
* metastasis, n. శరీరంలో వ్యాధి ఒక చోటు నుండి మరొక చోటుకి ప్రయాణం చేయుట; ముఖ్యంగా కేన్సరు వ్యాధి యెడల ఈ పదం ఉపయోగిస్తారు
* metal, n. (1) లోహం; ధాతువు; (2) కంకర;
** 	base metal, ph. హీన ధాతువు; పరుష లోహం; ఇనుము, రాగి, సీసము, మొ.;
** 	noble metal, ph. రాచ ధాతువు; వెండి, బంగారము, మొ.;
** metal collar,  ph. పొన్ను;
* metallic, adj. లోహ; ధాతు;
** metallic luster, ph. లోహ ద్యుతి; ధాతు ద్యుతి;
* metallurgy, n. లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం;
* metamorphosis, n. మార్పు; పరిపూర్ణమైన మార్పు; రూపవిక్రియ; రూపపరిణామం;
* metaphor, n. రూపకాలంకారం; అధ్యారోపం;
* metaphysics, n. అధిభౌతిక శాస్త్రం; పారలౌకిక శాస్త్రం; ఆధ్యాత్మిక విద్య; ఇది తత్వశాస్త్రం (ఫిలాసఫీ)లో ఒక విభాగం. మనకు తెలిసిన వాస్తవ ప్రపంచాన్ని అన్ని రకాలుగా అధ్యయనం చేసేదే అధిభౌతిక శాస్త్రం. దీనికి ఊహాప్రపంచంతో సంబంధం లేదు. Metaphysics is the branch of philosophy that examines the fundamental nature of reality, including the relationship between mind and matter, between substance and attribute, and between potentiality and actuality; meta = beyond or above; metaphysics deals with things beyond physical experience; 
* metathesis, n. [ling.]  వర్ణవ్యత్యయం; శబ్ద ఉచ్చారణలో  అక్షరాల వరస మారుగుళ్లు అవడం; ఉదా: ఇంగ్లీషులో రెండు హల్లులని వరస తప్పించి ఉచ్చరించడం (ask ని aks అని ఉచ్చరించడం); 
* metempsychosis, n. పరకాయప్రవేశం;
* meteor, n. ఉల్క; వాతావరణం లోనికి ప్రవేశించిన తల తెగిన తోకచుక్క; అంతరిక్షం నుండి వాతావరణం గుండా కిందకి పడే ఒక ఘన పదార్థం;
** meteor shower, ph. ఉల్కాపాతం;
* meteorite, n. ఉల్కాశిల; భూపతనమైన ఉల్క; కింద పడ్డ ఉల్క;
* meteoroid, n. తల తెగిన తోకచుక్క; శిధిలమైన తోకచుక్క; సూర్యుడి చుట్టూ పరిభ్రమిస్తూన్న రాయి వంటి ఘనపదార్థం; సౌర కుటుంబంలో ఇటువంటివి చాలా ఉన్నాయి; ఇవి భూమి వాతావరణంలో ప్రవేశించి భూపతనమైతే అప్పుడు వాటిని ఉల్కలు అంటారు;
* meteorology, n. వాతావరణ శాస్త్రం; [Gr. meteoron = గాలిలో ఉండేది];
* meter, metre [Br.] n. (1) మీటరు; మాపకం; కొలమానం; మితి; (2) పద్యపాదంలో ఉన్న గణాల సమాఖ్య;
** 	barometer, n. భారమితి; వాతావరణంలోని గాలి బరువుని కొలిచేది;
** 	thermometer, n. ఉష్ణమితి; ఉష్ణంపుల్ల; వేడిని కొలిచేది; థర్మామీటరు;
* methanal, n. పాడాల్; కాష్టాల్; మెతనాలు; ఫార్మాల్డిహైడు; CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O;
* methane, n. ఏకేను; పాడేను; మెతేను; చిత్తడి వాయువు; పంక వాయువు; CH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;;
* methanoic acid, n. పాడోయిక్ ఆమ్లం; పిపీలికామ్లం; ఫార్మిక్ ఆమ్లం; HCOOH;
* methanol, n. పాడోల్; కాష్టోల్; మెతనోలు; మెతల్ ఆల్కహాలు; CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;OH; 
* method, n. పద్ధతి; మార్గం; విధి; విధానం;
** 	common sense method, ph. లౌకిక పద్ధతి;
** 	historical method, ph. చారిత్రక పద్ధతి;
** 	systematic method, ph. క్రమ పద్ధతి;
* methyl alcohol, n. కాష్టోల్; పాడోల్; కర్రసారా; మెతనోలు; మెతల్ ఆల్కహాలు;
* methyl group, n. మెతల్ గుంపు;
* methyl radical, n. మెతల్ రాసి;
* meticulously, adv. అతి జాగ్రత్తగా;
* metonymy, n. ఇంగ్లీషు భాషలో ఒక అలంకారం; ఒక మాటకి బదులు దానికి దగ్గర సంబంధం ఉన్న మరొక మాటని వాడడం; ఉ. సనాతన ధర్మం నశించి పోతోందని శృంగేరీ మఠం ఆక్రోశించింది అన్నప్పుడు శృంగేరీ మఠాధిపతి సంతాపం వెలిబుచ్చేరని అర్థం చెప్పుకోవాలి;
* metre, n. మీటరు; (note) మెట్రిక్ పద్ధతిలో ఈ వర్ణక్రమాన్నే వాడాలి;
* metric system, n. మెట్రిక్ పద్ధతి; శతాంశ పద్ధతులని ఉపయోగించి, బరువులని, దూరాలని కొలవడం; 
* metropolis, n. మహానగరం; ప్రధాన నగరం; కస్బా; ముఖ్య పట్టణం;
* Mexican poppy, n. బ్రహ్మదండి; బలురక్కెస;

|width=&quot;65&quot;| &lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL Images Below This Line (center|150px|thumb) ---&gt;

|-
|- &lt;!--- Nothing Below This Line! ---&gt;
|}

==Part 2: Mf-Mz ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! నిర్వచనములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
! ఆసక్తికర చిత్రములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
|-
|width=&quot;895&quot;|&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL నిర్వచనములుAlphabetically Sorted Below This Line ( * ''' Should precede each new line) ---&gt;

* miasma, n. దోషం; మౌలిక దోషం; రోగకారణం; హోమియోపతీ శాస్త్రం ప్రకారం, శరీరంలో ఒక మౌలికమైన దోషం ఉన్నప్పుడు శరీరం రోగగ్రస్త మవుతుంది;
* mica, n. అభ్రకం; గిరిజం; కాకిబంగారం; గనులలో దొరికే ఒక రకం అల్లూమినో సిలికేటు అనే ఖనిజం;
* micro, adj. సూక్ష్మ;
* microbe, n.  సూక్ష్మజీవి; రోగకారకమైన సూక్ష్మజీవి; same as microorganism;
* microgravity, n. సూక్ష్మ గురుత్వం; ఒక కక్ష్యలో తిరుగుతున్న నభోనౌకలో అనుభవానికి వచ్చేఅతి కొద్ది గురుత్వ బలం; 
* micrometer, n. మీటరులో మిలియనో వంతు పొడుగు; మైక్రాను; 
* micron, n. మీటరులో మిలియనో వంతు పొడుగు; మైక్రోమీటరు; 
* microorganism, n. సూక్ష్మజీవి; మైక్రోబు; బేక్టీరియాలు, వైరసులు, రికెట్సియాలు, స్పైరోకీట్లు, ప్రోటోజోవాలు సూక్ష్మజీవులకి ఉదాహరణలు;
* microprocessor, n. సూక్ష్మసంకలిని; మైక్రోప్రాసెసర్; వేలి గోరు ప్రమాణంలో ఉన్న అర్ధవాహిని చితుకు మీద నిర్మించిన కలన యంత్రం; 
* microscope, n. సూక్ష్మదర్శిని; కంటికి కనబడనంత చిన్నగా ఉన్న వస్తువులని చూడడానికి వాడే పరికరం; 
* microsome, n. సూక్ష్మకాయం; (lit.) small body;
* mid, adj. మధ్య; నడు; అర్ధ;
* middle, adj. మధ్య; నడుమ; అంతరాళ;
** middle man, ph. మధ్యవర్తి; దళారి;
** middle point, ph. అంతరాళం;
* midnight, n. అర్ధరాత్రి; నడురేయి; నడిరేయి;
* midrib, మధ్యశిర; ఈనె;
* midwife, n. మంత్రసాని;
* migrain, n. అనంతావర్తం; పార్శ్వపు నొప్పి; ఒక రకమైన విపరీతమైన తలనొప్పి; ఉదయం మొదలై రోజంతా ఉంటుంది. వెలుగు, ధ్వనులు నొప్పిని అధికం చెయ్యొచ్చు. ఒక్కోసారి నొప్పి రావడానికి ముందు వాంతిరావడం, కడుపులో తిప్పినట్లుంటుంది. “Migraine” derives from the Greek hemicrania, literally “half a head,” because migraines typically affect half of the head.
* migrant, n. ప్రవాసి; వలస పోయిన వ్యక్తి;
* migration, n. వలస;
** migration routes, ph. వలస వీధులు;
* mil, n. సహస్రాంశము; వెయ్యవ భాగం;
* mild, adj. సన్న; మంద; మేదక;
** mild breeze, ph. మందమారుతం;
* mildew, n. బూడిద తెగులు; మజ్జిగ తెగులు;
* mile, n. మైలు; (note) 8 కిలోమీటర్లు 5 మైళ్లకి సమానం; దూరాన్ని కొలిచే ఒక కొలమానం; 
** nautical mile, ph. Nautical miles are used to measure the distance traveled through the water. A nautical mile is slightly longer than a mile on land, equaling 1.1508 land-measured (or statute) miles. The nautical mile is based on the Earth’s longitude and latitude coordinates, with one nautical mile equaling one minute of latitude;
* milestone, n. మైలురాయి;
* milieu, n. సంగతి, సందర్భం; సామాజిక వాతావరణం; 
* military, n. సైన్యం; మిలిటరీ;
* militia, n. పౌరసేన;
* milk, adj. పాల; క్షీరం; గొల్ల;
* milk, n. పాలు; క్షీరం; దుగ్ధం; పయస్సు;
** 	breast milk, ph. చనుబాలు; స్తన్యం;
** 	condensed milk, ph. చిలువాలు;
**  homogenized milk, ph. పాలని అతి సన్నటి బెజ్జాలు ఉన్న జల్లెడ గుండా ఎక్కువ పీడనంతో పోనిచ్చి, వెన్నని అతి సూక్ష్మ కణాలుగా విభజించి, పాలు, వెన్న విడిపోకుండా చేసే పధ్ధతి; 
**  Pastuerized milk, ph. పాలని వేడి చేసి పాలల్లోని సూక్ష్మజీవులని చంపగా మిగిలిన ఆరోగ్యకరమైన పాలు; 
** 	powder milk, ph. పాలపొడి;
** 	skimmed milk, ph. వెన్న తీసేసిన పాలు;
** milk products, ph. పయస్యములు; పాలనుండి వచ్చే పదార్థాలు; పెరుగు, వెన్న, నెయ్యి, చీజు, వగైరాలు;
* milk, v. t. పితుకు; పిండు;
* milkmaid, n. గొల్లభామ;
* milkshake,  పాలసుగంధి; పాలల్లో ఐస్‌క్రీమ్ కలిపి రంగరించగా వచ్చినది;
* milk teeth, n. పాలపండ్లు;
* Milky Way, n. పాలపుంత; పాలవెల్లి; పాలకడలి; ఆకాశ గంగ; సోమధార; దివిజ గంగ; మన  క్షీరసాగరం (గేలక్సీ) పేరు;
** 	thicker Milky Way, ph. పాలకడలి; 
** 	thinner Milky Way, ph. ఆకాశ గంగ; దివిజ గంగ;
* mill, n. మర; గానుగ; తిరుగలి; మిల్లు;
** flour mill, ph. పిండి మర; 
** rice mill, ph. ధాన్యం మర; జిన్ను;
* mill, v. t.  మరపట్టు; ఆడించు; మరపట్టించు; ఆడు; ఆడించు;
* milled, adj. మరపట్టిన; మరాడించిన;
* millennials, n. pl. జనాభాలో సా. శ. 1980-2000 మధ్యలో పుట్టినవారు;
* millennium, n. సహస్రాబ్దం; వెయ్యి సంవత్సరముల కాలం;
* millets, n. (1) చిరు ధాన్యాలు; సిరి ధాన్యాలు; జొన్నలు, సజ్జ, రాగి, మొదలగునవి; (ety.) చిరు ధాన్యాలు because of smaller seeds compared to rice, wheat, corn, and other larger ones; సిరి ధాన్యాలు is a more recent coinage to promote their use; 
** barnyard millets, ph. ఊదలు; ఊదర్లు;
** brown-top millets, ph. అండు కొర్రలు;
** finger millets, ph. రాగి; రాగులు; 
** foxtail millets, ph. కొర్ర; కొర్రలు;
** great millets, ph.  జొన్న; జొన్నలు; 
** Italian millets, ph. కొర్ర; కొర్రలు;
** Kodo millets, ph. ఊద; ఊదలు; అరికె; అరికెలు; 
** little millets, ph. సామ; సామలు; 
** pearl millets, ph. సజ్జలు;
** spiked millets, ph. సజ్జ; సజ్జలు; 
* million, n. పది లక్షలు; మిలియను;
* millipede, n. రోకలిబండ; గాజుపురుగు; సహస్ర పాది; ఎన్నో కాళ్లుగల ఒక క్రిమి; (lit.) వెయ్యి పాదములు కలది; నిజానికి సహస్రపాదికి 200-400 కాళ్లే ఉంటాయి; ప్రతి శరీర ఖండానికి (body segment) రెండు జతల కాళ్ళు ఉండటం వీటి లక్షణం; 
* millstone, n. తిరగలి; తిరుగలి; తిరుగలి రాయి;
* Milkyway, n. పాలపుంత; ఆకాశగంగ; మన సూర్యమండలం ఉన్న క్షీరసాగరం (galaxy) పేరు;  
* mime, n. మూకాభినయం;
* mimesis, n. అనుకరణ;
* mimic, v. t. అనుకరించు;
* mimicry, n. పరిహాసానుకరణ; స్వరవంచన; ధ్వన్యనుకరణ; 
* mince, v. t. పొట్టుచేయు; చిన్న ముక్కలుగా తరుగు;
** minced jackfruit, ph. పనస పొట్టు;
* mind, n. మనస్సు; మది; అంతఃకరణం; అంతరంగం; ఉల్లము; డెందము; ఎద; ఎడద; చేతనం; చేతస్సు; చిత్తము; భౌతికమైన మెదడులో, కంటికి కనపడని విధంగా,  భౌతికమైన ఉనికి లేని మనస్సు ఉంటుందనే భావం ఒకటి ఉంది; ఈ మెదడుకి, మనస్సుకీ మధ్య ఉండే లంకెనే ఆత్మ అంటారని తాత్వికుడు రెనే డెకార్ట్ అంటారు; ఇంగ్లీషులో mind అనే మాటలో వేదాంతం నాలుగు స్థాయిలను గుర్తిస్తుంది: (1) మనస్సు - ఆలోచనలకు మూలం. (2) బుద్ధి అంటే వివేకము. అనగా, ఈ ఆలోచన మంచిది, ఆ వాక్యము సత్యము అనుకునే తెలివితేటలు. (3) చిత్తము. ఇంగ్లీషు అనువాదం consciousness. Krishna consciousness అంటే చిత్తములో కృష్ణునికి తప్ప ఎవరికీ స్థానం ఉండకపోవడం. అందుకే ఆయన చిత్తచోరుడు. (4) అహంకారము. అహం అంటే నేను. మమ అంటే నాది. నేను చాలాగొప్పవాణ్ణి అనుకోవడం అహంకారం. అన్నీ నావి అనుకోవడం మమకారము. 
** 	frame of mind, ph. చిత్తవృత్తి;
** 	peace of mind, ph. మనశ్శాంతి;
**  presence of mind, ph. సద్యస్ఫూర్తి; 
** 	state of mind, ph. చిత్తవృత్తి;
** 	subconscious mind, ph. ఉపచేతనం;
**  mind-body system, ph. దేహేంద్రియ మనస్సంఘాతము;
* mine, n. (1) గని; ఖని;  (2) ఆకరం; (3) మందుపాతర;
* mine, poss. pron. నాది; నావి; అస్మదీయం;
* miner, n. m. ఖనకుడు;
* mineral, n. ఖనిజం;
** mineral salt, ph. ఖనిజ లవణం;
** mineral oil, ph. ఖనిజ తైలము; ఖనిజపు చమురు;
** mineral pitch, ph. గంజిత్తు; గని+జిత్తు; శిలాజిత్; a dark, semisolid, bituminous substance that is used in India and Nepal to treat a variety of ailments, including inflammation, weakness, bone fractures, bleeding, and wounds; 
** mineral spring, ph. గనిజబ్బుగ్గ;
* mineralogy, n. ఖనిజ శాస్త్రం;
* mini, pref. పిట్ట; పిల్ల; చిన్న;
* miniature, adj. చిట్టి; బుల్లి; లఘు;
* minimal, adj. అల్పిష్ఠ; కనిష్ఠ; కనీస;
* minimization, n. కనిష్ఠీకరణం; 
* minimize, v. t. అత్యల్పించు; కనిష్ఠీకరించు;
* minimum, n. అత్యల్పం; కనిష్ఠం; కనీసం; అధమం;
** 	at the minimum, ph. హీనపక్షం;
* minister, n. (1) మంత్రి; అమాత్యుడు; సచివుడు; (2) క్రైస్తవ మత గురువు; చర్చిలో ఒక మతాధికారి;
* ministry, n. (1) మంత్రివర్గం; అమాత్య కూటమి; (2) మంత్రాలయం; మంత్రిత్వం;
* minor, adj. చిరుత; చిన్న; లఘు; మంద;
** minor axis, ph. లఘు అక్షం;
** minor crime, ph. ఉపపాపం; చిన్నతప్పు;
** minor offense, ph. స్వల్పనేరం; మందాపరాధం;
* minor, n. చిరుత; అయుక్తుడు; బాలుడు; బాలిక; 18 సంవత్సరముల వయస్సు నిండని వ్యక్తి; మైనరు;
* minorities, n. బడుగు వర్గాలు; అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు;
* minority, n. (1) చిరుత ప్రాయం; బాల్యదశ; లేబ్రాయము; అయుక్తవయస్సు; కౌమారత్వం; (2) అల్పసంఖ్యాక వర్గం;
* mint, n. (1) టంకశాల; (2) పొదీనా; [bot.] ''Mentha viridis'';
* minuend, n. వియోజ్యం; శోధనీయము;  4 నుండి 3 ని తీసివేసినప్పుడు, 4 వియోజ్యం; 3 వ్యవకలితం; see also subtrahend; 
* minute, adj. (మైన్యూట్) స్వల్పమైన; అతిచిన్నదైన; సూక్ష్మమైన; అణు;
* minute, n. (మైన్యూట్) స్వల్పం; అల్పం; అల్పిష్ఠం; ఆణకం; అణుప్రమాణం; (rel.) tiny; subtle;
* minute, n. (మినిట్); (1) నిమిషము; గంటలో అరవైయ్యవ వంతు; లిప్త; కల; (2) డిగ్రీలో అరవైయ్యవ వంతు;
* minutes, n. pl. (మినిట్స్) సభలలో జరిగే వ్యవహార సంగ్రహం;
* miracle, n. మహాత్మ్యం; మహాద్భుతం;
* mirage, n. ఎండమావి; మృగతృష్ణ; మరీచిక; మంచి ఎండలో కళ్ళకు దూరంలో నీళ్ళు ఉన్నట్టు గోచరించడాన్ని ఎండమావులు అంటారు. ఎడారుల్లో ఈ స్థితి ఏర్పడుతుంది. తృష్ణ అంటే దప్పిక. మృగతృష్ణ అంటే జంతువులకు దప్పిక కలిగించేది;
* mire, n. రొంపి; ఊబి; బురదనేల; రొచ్చు; అడుసు; పంకం; పంకిలం; జంబాలం; ఉబ్బలి;
* mirror, n. అద్దం; దర్పణం; కర్కరం; ఆదర్శనం; ముకురం; 
** framed mirror, ph. చెక్కుటద్దము;
** mirror image, ph.  బింబం; ప్రతిబింబం; దర్పణ బింబం; 
** mirror symmetry, ph. దర్పణ సౌష్ఠవం;
* misanthrope, n. మానవద్వేషి; నరద్రోహి;
* miscarriage, n. (1) గర్భస్రావం; గర్భపాతం; అకాల ప్రసవం; కట్టుక; (2) అక్రమరీతి; అక్రమ వైఖరి; అన్యాయం; భంగపాటు; వ్యాఘాతం; విఘాతం;
** miscarriage of justice, ph. న్యాయానికి అన్యాయం జరిగిపోవడం;
* miscellaneous, adj. వివిధ; చిల్లర మల్లర; చిల్లర; నానా; నానావిధ;
* miscellaneous, n. అమాంబాపతులు; చిల్లర మల్లర; చిల్లర; మ్రుక్కడి;
* miscellany, n. కలగూరగంప; కదంబం;
* mischief, n. పెంకితనం; అల్లరి; దుండగం; ఆగడం; రాలుగాయితనం; ఆకతాయితనం; తుంటరితనం;
** mischief maker, ph. పెంకి పిల్ల; అల్లరి పిల్ల; పెంకివాడు; అల్లరివాడు; దుండగీడు;
* mischievous fellow, ph. పెంకి పిల్లాడు; రాలుగాయి; ఆకతాయి;
* mischievousness, n. పెంకితనం; రాలుగాయితనం; ఆకతాయితనం; తుంటరితనం; దుడుకుతనం;
* misconception, n. అపోహ; భ్రమ, తప్పుభావము; అపార్థము; దురూహ; 
* misconduct, n. దుష్‌ప్రవర్తన; దుర్నడత;
* misdeed, n. పొరపాటు; చెడ్డపని; దుష్కృత్యం; కాకృత్యం; 
* misdemeanor, n. కపటచేష్ట; చెడ్డపని; కీలు; అకృత్యం; దుష్‌కృతం; దుష్‌ప్రవర్తన; దురాకృతం; దుశ్చేష్ట; వికర్మ; ఉన్మార్గం; చెడు దారి; చట్టవిరుద్ధమైన పని;
* miser, n. లోభి; పిసినిగొట్టు; పిసినారి; పీనాసి; కింపచానుఁడు; అడియరి; టక్కుఁడు;
** 	extreme miser, ph. పరమ లోభి;
* miserliness, n. లోభం; లోభత్వం; కాపీనం; పిసినారితనం; పిసినిగొట్టుతనం;
* misfortune, n. దురదృష్టం; ఓగు; 
* misgiving, n. సందేహం; సంశయం;
* mishap, n. దుర్ఘటన; విపత్తు; అశ్రి;
* misinformation, n. అపసమాచారం; 
* misinterpretation, n. వక్రీకరణం; తప్పు అర్థం చెప్పడం; దురర్థం చెప్పడం; 
* mislead, v. t. తప్పుదారిలో పెట్టు; మభ్యపరచు;
** misleading statement, ph. విప్రలంభం;
* mismatch, n. విజ్జోడు; జత కలవకపోవడం;
* mismatched pair, ph.  విజ్జోడు; 
* misnomer, n. దుర్నామం; లక్షణాలకి సరిపడని పేరు;
* misogynist, n. ఆడవారంటే చులకన భావం కల వ్యక్తి; పురుషాహంకారి; ఆడ జాతి యెడల వివక్ష చూపే వ్యక్తి; 
* misprint, n. అచ్చుతప్పు; ముద్రారాక్షసం;
* misrepresentation, n. మభ్యపరచుట; అసత్యకథనం; తప్పుగా వర్ణించడం;
* missile, n. కంపణము; అవాయి; క్షిపణి;
** guided missile, ph. మార్గణ క్షిపణి; మార్గణం;
** heat-seeking missile, ph, ఉష్ణ మార్గణం; 
* miss, v. i. ఏమారు; 
** how did I miss this, ph. నేను ఎట్లు ఏమారితిని?
* missing, adj. తొస్సి;
** missing tooth, ph. తొస్సి పన్ను;
** missing syllable, ph. తొస్సి మాట;
* mission, n. (1) మఠం; (2) ప్రచారక వర్గం; (3) బృహత్కార్యం;
* missionaries, n. మతబోధకులు; మతప్రచారకులు; మిషనరీలు;
* mist, n. కుహేళి; తుషారం; సూక్ష్మమైన బిందువులు గాలిలో తేలియాడిన పరిస్థితి;
* mistake, n. పొరపాటు; తప్పు; కైతప్పు;
** 	printing mistake, ph. అచ్చుతప్పు; ముద్రారాక్షసం;
* mistrust, n. అపనమ్మకం;
* mistletoe, n. బదనిక; పరభుక్కి అయిన ఒక జాతి మొక్క; 
* mistress, n. ఉపపత్ని; ఉంపుడుకత్తె; దయిత; ధర్మకార్యాలకు పీటల మీద భర్త ప్రక్కన కూర్చునే అర్హత గల వాళ్లనే ధర్మపత్నులంటారు.
మిగిలిన వాళ్లందరూ వల్లభలు, దయితలు;
* misunderstanding, n. అపార్థం; అపావబోధము; 
* misuse, n. దుర్వినియోగం;
* mite, n. తవుటి పురుగు;
* mitigation, n.  ఉపశాంతి;
* mix, v. t. కలుపు; రంగరించు; కలబోయు; మిళాయించు; మేళవించు;
* mix, n. మాదక ద్రవ్యాలలో కలిపే పళ్లరసం వంటి పానీయం;
* mixed, adj. కలగలసిన; కలగలుపు; కదంబ; మిళిత; చంపూ;
* mixture, n. మిశ్రమం; కలగలుపు; కరంబం; కదంబకం; మిళితం;
* mix-up, n. తారుమారు; గందరగోళం; తికమక;
* Mizar, n. వసిష్ట నక్షత్రం; Mizar and Alcor are two stars forming a naked eye double in the handle of the Big Dipper (or Plough) asterism in the constellation of Ursa Major. Mizar is the second star from the end of the Big Dipper's handle, and Alcor, its fainter companion. Mizar is really four stars, and Alcor is really two stars. So what we see as two stars are really six in one!
* mnemonics, n. pl. స్పోరకములు; జ్ఞాపకార్థం ఉంచుకొనే గుర్తులు;
* moan, n. మూలుగు; నిట్టూర్పు;
* moat, n. కందకం; ఆగడ్త; పరిఖ; దవంత్రి;
* mob, n. మూక; దండు; తొంబ; మూకప్రజ; గుంపు, అల్లరిమూక; క్రమశిక్షణ పాటించని జన సమూహం;
** mob battle, ph.  సంకుల సమరం; 
** mob disorder, ph. దొమ్మీ;
* mobile, adj. చర; చలన; చంచత్; చంచత్వ; జంగమ; జంగమాత్మక; చరిష్ణు; గమనశీల; కదలాడునట్టి;
** mobile computing, ph. చలన కలనం; జంగమ కలనం; 
** mobile phone, ph. చరవాణి; జంగవాణి; 
* mobility, n. చలనశీలత; చంచలత; చంచత్వం; జంగమత్వం; కదలే గుణం; గమనశీలత;
* mock, v. t. (1) పరిహసించు; ఎకసక్కేలాడు; ఎగతాళి చెయ్యు; ఎద్దేవాచేయు; (2) అనుకరించు
** mock parliament, ph. శాసన సభని అనుకరిస్తూ విద్యార్థులు తరగతిలో చేసే ప్రయోగం;
** mock trial, ph. న్యాయస్థానంలోని విచారణని అనుకరిస్తూ విద్యార్థులు తరగతిలో చేసే ప్రయోగం;
** mock theta function, ph. [[శ్రీనివాస రామానుజన్]] కనిపెట్టిన కొత్త రకం [[ప్రమేయం]];
* mockery, n. అపహాస్యం; గేలి; అవహేళన; 
* mode, n. వెరవు;
* model, n. (1) నమూనా; మాదిరి; మచ్చు; మూదల; ప్రతిరూపం; మోస్తరు; (2) మేలుబంతి; ఒరవడి;
* moderately, adv. మితంగా; పరిమితంగా;
* moderator, n.  మధ్యవర్తి; సంచాలకుడు; మితవాది; మితి మీరకుండా అడ్డు పెట్టేది; one that restrains or regulates; 
* moderates, n. మితవాదులు;
* moderation, n. మోతాదు; మితి;
* modern, adj. అధునాతన; ఆధునిక; నూతన; నవీన; నవ్య; నవయుగ; అభినవ; ప్రత్యగ్రమ; నాజూకైన; కొత్త; ఇటీవలి; అర్వాచీన; 
* modernity, n. ఆధునికత; ఇందీవలికం; నవ్యత;
* modernization, n. నవీకరణ;  అధునీకరణం; ఆధునికీకరణ; ఇందీవలింపు; 
* modest, adj. వినీత;
** modest person, ph. వినీతుడు; సొంత డబ్బా కొట్టుకోని మనిషి;
* modesty, n. వినయం; నమ్రత; అణకువ; 
* modicum, n. మోతాదు;
* modification, n. మార్పు; సవరింపు;
* modular, adj. గుళిక; ఘడీ; 
** modular arithmetic, ph. గుళిక గణితం; ఘడీ గణితం; 
** modular form, ph. ఘడీ స్వరూపం;
* module, n. గుళిక;
* Modus operandi, ph. A Latin phrase meaning, &quot;a distinct pattern or method of operation especially that indicates or suggests the work of a single criminal in more than one crime.&quot; 
* Modus ponens, ph. A Latin phrase meaning, &quot;a form of deductive argument and a rule of logical inference that involves reasoning from a hypothetical proposition. If the antecedent is true, then the consequent must also be true. For example, &quot;If A is true, B is true; but A is true; therefore, B is true;&quot;
* Modus tollens, ph. A deductive argument form in propositional logic that involves denying the consequent of an &quot;if-then statement;&quot; For example, if you know that it's not raining and you also know that &quot;If it rains, then the streets are wet&quot;, you can conclude that the streets are not wet;
* Modus vivendi, ph. A Latin phrase meaning, &quot;an agreement or arrangement that allows conflicting parties to coexist peacefully. For example, &quot;Our two countries must put aside the memory of war and seek a modus vivendi.&quot; 
* mofussil, adj. [Ind. Engl.] గ్రామీణ; నగరేతర; పరిసర;
* mogul, n. వ్యాపార రంగాన్ని ఎక్కువగా ప్రభావితం చెయ్యగల వ్యాపారస్తుడు;  see also tycoon; 
* moist, adj. తేమగల; చెమ్మగిల్లిన; తడిసిన; క్లిన్న;
* moisten, v. t. తడుపు; తడిపి పెట్టు; పదును పెట్టు;
* moisture, n. తేమ; చెమ్మ; తడి; నెమ్ము;
* molar, adj. (1) బుగ్గకి సంబంధించిన; (2) రసాయనశాస్త్రంలో మోల్ అనే కొలమానానికి సంబంధించిన;
* molars, n. pl. దంతములు; చర్వణకములు; బుగ్గవైపు పళ్లు; మానవులలో ఇవి మూడు జతలు ఉంటాయి; వీటిలో మూడవ జతని జ్ఞానదంతాలు అంటారు. 
* molasses, n. ఇక్షుసారం; బెల్లపుపాగు; మొలాసిస్; Molasses is the thick, brown syrup left over after sugar crystals are removed from the juice. Molasses is a rich source of minerals, including iron, calcium, magnesium, potassium, and manganese. These minerals are essential for good health and play a role in maintaining strong bones, a healthy immune system, and proper muscle function;
[[File:Fuligo_septica_bl1.JPG|thumb|right|slime mold=ఒక రకం బూజు]]
* mold, [Br.] mould, n. (1) బూజు; బూడిద తెగులు; చెమ్మగానున్న ఆహారపదార్థాలపై మొలిచే బూజు; ఒక రకం శిలీంధ్రం; (2) అచ్చు; మూస;
** 	slime mold, ph. జిగురు బూజు;
* mold, [Br.] mould, v. t.  తీర్చిదిద్దు; మలుచు;
* mole, n. (1) పుట్టుమచ్చ; (2) భూమిలో బొరియ చేసికొని బతికే ఒక ఎలుక జాతి చిన్న జంతువు; (3) మన మధ్యలో చేరిన శత్రుపక్షం వారి గూఢచారి; (4) ఒక బణువులో పదార్థం ఎంతుందో చెప్పే ఒక కొలమానం; 
* molecule, n. బణువు; (ety.) బహుళంగా, అంటే మెండుగా, ఉన్న అణు సముదాయం;
** molecular formula, ph. బణు సాంఖ్యక్రమం; ఒకొక్క బణువులో ఎన్నెన్ని అణువులు ఉన్నాయో సూచించే పద్ధతి;   ఉదా. నీరు = H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O, పంచదార = C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;;
** molecular weight, ph. బణుభారం;
* molt, n. పాము కుబుసం; పాము పొర; నిర్మోకం;
* molten, adj. కరిగించిన; కరగబెట్టిన;
* molting, v. i. కుబుసం విడవడం; పొర విడవడం; ecdysis;
* Molybdenum, n. మోలిబ్డినం; ఒక రసాయన మూలకం; (అణుసంఖ్య 42, సంక్షిప్త నామం; Mo) [Gr. molybdos = lead];
* Mom, n. అమ్మ;
* moment, n. (1) క్షణం; సమయం; (2) ఘాతిక; భ్రామకం;
** 	dipole moment, ph. ద్విధ్రువ భ్రామకం;
** 	every moment, ph. క్షణక్షణం; అనుక్షణం;
** moment of inertia, ph. జడత్వ భ్రామకం;
* momentum, n.  (1) [Phy.]  భారగతి; (exp.)  భారం అంటే weight,  గతి అంటే motion అనీ అనుకోవాలి;  రయజాతం; (exp.) రయం అంటే velocity కనుక రయం నుండి పుట్టినది రయజాతం; ద్రవ్యవేగం; (exp.) ద్రవ్యం అంటే mass, వేగం అంటే velocity అనీ అనుకుంటే దీని అర్థం అవగతం అవుతుంది; momentum = mv = mass x velocity; (2) ఊపు; ఉద్వేగం; ఆవేగం; 
** 	angular momentum, ph. కోణీయ ఉద్వేగం; కోణీయ రయజాతం;  angular momentum = mvr = momentum x radius;
**  orbital angular momentum, ph. గతి కోణీయ ఉద్వేగం; ప్రదక్షణం చెయ్యడం వల్ల కలిగే కోణీయ ఉద్వేగం;
**  spin angular momentum, ph. భ్రమణ కోణీయ ఉద్వేగం; ఆత్మభ్రమణం వల్ల కలిగే కోణీయ ఉద్వేగం; 
* monad, n.  సూక్ష్మాత్మ;
** 	finite monad, ph. ప్రత్యగాత్మ;
* monarch, n. m. ఏకరాజు; సార్వభౌముడు; చక్రవర్తి;
* monarchy, n. సార్వభౌమత్వం; రాచరికం; ఏకరాజాధిపత్యము; government by a monarch or single sovereign ruler;
* monastery, n. విహారం; సాధువులు, భిక్కులు, మొదలైన మత నిష్ఠాపరులు నివసించే చోటు; 
* Monday, n. సోమవారం; ఇందువారం;
* mondegreen, n. ఒక పాటలో కానీ, పద్యంలో కానీ అసలు మాటలకి బదులు మరేవో మాటలు వాడడం; (1) A word or phrase inspired by misheard language; (2) A made-up lyric or line that replaces a song's real words;
* monetary, adj. ద్రవ్యసంబంధ; డబ్బు సరఫరా, ప్రసరణలకి సంబంధించిన; (rel.) fiscal;
* money, n. డబ్బు; ధనం; ద్రవ్యం; సొమ్ము; అర్థం; పైకం; రొక్కం; విత్తం; దుడ్డు;
**  black money ph. నల్ల ధనం; అక్రమంగా ఆర్జించిన డబ్బు; 
** 	coin money, ph. నగదు; నాణేల రూపంలో ఉన్న డబ్బు;
** 	earnest money, ph. ధరావత్తు; బయానా;
** 	hush money, ph. నోరు మూసుకుని ఉన్నందుకు ఇచ్చే లంచం;
** 	ready money, ph. రొక్కం;
**  money laundering ph. అక్రమ ఆర్జనలపై పన్నులు కట్టకుండా తప్పించుకోడానికి నల్ల ధనాన్ని తెల్ల ధనంగా మార్చే పద్ధతి; 
* monger,n. వ్యాపారి; వర్తకుడు;
** fishmonger,  ph. చేపల వ్యాపారి; 
* mongoose, n. ముంగిస; నకులం; [bio.] ''Viverra ichneumon'';
* mongrel, n. కంచరం; వేరు వేరు జంతువులకి పుట్టినది;
* monism, n. అద్వైతవాదం; ఏకేశ్వరవాదం; ఏకసత్తావాదం;
* monitor, n. పరివీక్షకి; పరివీక్షకుడు;
* monitor, v. t. పరివీక్షించు;
* monk, n. సన్యాసి; క్రైస్తవ సన్యాసి; ముని; [Gr. monakos = one who is alone];
** Monk fruit, ph. బుద్ధ ఫలం; లోహాంగువో; ముని పండు; [bot.] Siraitia grosvenorii; Lo Han Guo) translates to &quot;Buddha fruit&quot;. A zero-calorie, natural sweetener, it is increasingly popular among diabetic patients in India as a healthy sugar alternative.
* monkey, n. కోతి; మర్కటం; వానరం; తిమ్మడు; తిమ్మి; మల్లు;
* mono, pref. ఏక;
* monoaction, n. ఏకపాత్రాభినయం;
* monochloromethane, n. ఏకహరితఏకేను; క్లోరోమెతేను; మెతల్‍ క్లోరైడ్‍; ఒక కర్బన రసాయనం పేరు; CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Cl;
* monochromatic, adj. ఏకవర్ణపు;
* monogram, n. ఏకరాత; గొలుసుకట్టు రాత; కలం పైకి ఎత్తకుండా పేరు రాయడం; పేరులోని పొడి అక్షరాలని ఈవిధంగా రాయడం;
* monograph, n. ఒకే విషయాన్ని క్షుణ్ణంగా పరిశీలిస్తూ రాసిన గ్రంథం;
** monozygotic twins, ph. ఏక సంయుక్త బీజ కవలలు;
* monolith, n. ఏకశిల;
* monologue, n. ఏకభాష్యం; ఏకభాషణ; ఏకాంతభాషణ;
* monopolist, n. గుత్తదారు; గుత్తాధిపతి; ఏకాధికారి; మస్తాౙరు; ఒక సరకును తాను మాత్రమే అమ్ముటకు అవకాశము పొందినవాఁడు;
* monopoly, n. గుత్తవ్యాపారం; గుత్తాధిపత్యం; ఇజారా; ముస్తాజరీ; మక్తా; [Gr. mono = one, poly= trade];
* monosaccharide, n. ఏకచక్కెర; గ్లూకోజు ఒక ఉదాహరణ; 
* monosodium glutamate, n. చైనా ఉప్పు; గ్లూటామిక్ ఆమ్లంతో సోడియం కలవగా వచ్చే లవణం; చైనా, జపాను వంటలలో ఈ ఉప్పుని విరివిగా వాడతారు; MSG; C&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;NNaO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;; 
* monotheism, n. ఏకేశ్వరోపాసన; ఏకేశ్వరవాదం; ఒకడే దేవుడు ఉన్నాడు అనే నమ్మకం;
* monotone, n.ఏకదిష్టం; ఏకశృతం;
* monotonic, adj. ఏకదిష్ట; ఏకశృత;
** monotonic function, ph. ఏకదిష్ట ప్రమేయం;
* monotonous, adj. ఏకస్వన; ఏకరూప; ఒకే విధంగా ఉండడం వల్ల విసుగు పుట్టించెడు;
* monotony, n. ఏకరూపత; ఏకస్వరత; విసుగు;
* monotype, n. అక్షరాల కూర్పు; పాత రోజులలో అచ్చు వేసే పద్ధతి; (rel.) linotype;
* monsoon, n.  (1) వర్షాకాలం; వర్షరుతువు;  (2)   రుతుపవనాలు;
** monsoon winds, ph. రుతుపవనాలు;
* month, n. నెల; మాసం;
** 	anomalistic month, ph. 27.55455 రోజులు; చంద్రుడు భూమి చుట్టూ ప్రదక్షిణం చేస్తూన్నపుడు ఒక సమీప బిందువు నుండి, అదే సమీప బిందువుకి చేరుకోవడానికి పట్టే కాలం;
** 	draconic month, ph. 27.21200 రోజులు;
** 	excalary month, ph. లుప్తమాసం; క్షయమాసం;
** 	intercalary month, ph. అధికమాసం;
** 	last month, ph. పోయిన నెల; గత మాసం;
** 	nodical month, ph. 27.21200 రోజులు;
** 	per month, ph. నెలకి; నెలసరి; నెల ఒక్కంటికి; మాసానికి;
** 	sidereal month, 27.32166 రోజులు; దూరంగా ఉన్న నక్షత్రాల నేపథ్యంలో చంద్రుడు భూమి చుట్టూ ప్రదక్షిణం చెయ్యడానికి పట్టే కాలం;
** 	supernumerary month, ph. అధిక మాసం,
** 	synodic month, ph. 29.530588 రోజులు; అమావాస్యనుండి అమావాస్య వరకు ఉన్న కాలం;
** month by month, ph. నెల నెలా;
* monthly, adj. నెలవారీ; నెలసరి; నెల ఒక్కంటికి;
* monthly, n. మాసపత్రిక; మాసికం; 
** bi-monthly, ph. ద్వైమాసికం; ద్విమాస పరిమితమైనది; 
** tri-monthly, ph. త్రైమాసికం; త్రిమాస పరిమితమైనది; quarterly; 
** six-monthly, ph. షాణ్మాసికం; షట్ మాస పరిమితమైనది; half-yearly;  
* monument, n. స్మారకం; స్మారక భవంతి; స్మారక కట్టడం;
* mood, n. మనస్సు; మనస్థితి; మనోభావం; మనోదశ; మానసికావస్థ; భావావేశం;
** 	imperative mood, ph. [gram.] విధ్యర్థం; ఆజ్ఞార్థకం; 
** 	indicative mood, ph.  నిశ్చితార్దకం;
** 	infinitive mood,  ph. తుమున్నర్ధకం; 
** 	subjunctive mood, ph.  సంశయార్ధకం;
* moody, adj. ముసురు మూతితో ఉండు; మూతి ముడుచుకుని ఉండు; 
* moon, n. చంద్రుడు; నెల; నెలరాజు; రేరాజు; జాబిల్లి; శశి; ఇందు; ఉడుపతి; కడలి మీగడముద్ద; కడలి వెన్న; 
**  blue moon, ph. రాకా చంద్రుడు; చంద్రుడు భూమి చుట్టూ తిరిగే కక్ష్యలో ఒక్కోసారి ఒకే నెలలో రెండు పూర్ణిమలు వస్తాయి. అందులో రెండవదానిని &quot;రాకా పూర్ణిమ&quot; అంటారు;
** 	crescent moon, చంద్రవంక; నెలవంక; శశిరేఖ; బాలచంద్రుడు;
** 	full moon, ph. పూర్ణచంద్రుడు; రాకాచంద్రుడు; నిండు చంద్రుడు;
** 	half moon, ph. అర్థచంద్రుడు;
**  new moon, ph. అమావాస్య; అమావాస్య తిధిలో చంద్రుడు పూర్తిగా సూర్యమండలాన్వర్తియై - అనగా ఆసాంతము సూర్యుని పరిధిలోనికి వెళ్లకుండా - ఒక దారపుపోగంత చంద్రకళ సూర్యోదయాని కంటే ముందుగా కన్పడినపుడు దానినే &quot;సినీవాలీ &quot; అమావాస్య అంటారు; సిద్ధాంత పరంగా నైతే కృష్ణ చతుర్దశి తో కూడిన అమావాస్యే &quot;సినీవాలీ&quot; అమావాస్య; 
** 	once in a blue moon, ph. ఏటికో, కోటికో, యుగానికో ఒకసారి; 
** 	waning moon, ph. క్షీణచంద్రుడు;
** 	waxing moon, ph. వర్ధమాన చంద్రుడు;
* moonlight, n. వెన్నెల; నెలవెలుగు; రేయెండ; చంద్రరశ్మి; చంద్రకాంతి; చంద్రిక; చందిరిక; చంద్రగోళి; చంద్రద్యుతి; చంద్రబాల; చంద్రశాల; చంద్రాతపము; చంద్రాలోకము; చాంద్రి; చార్వి; సుధాకర భాతి; కౌముది; అకల్క; అమృతతరంగిణి; ఐందవాతపము; కామవల్లభ; కైరవి; జ్యోత్స్న; జ్యోత్స్నిక;  మాలతి; శాతపత్రకము; శాతపత్రకి; హేల;
* moonquake, n. చంద్రకంపం;
* moonshine, n. పరిపక్వం చెందని విష్కీ జాతి మాదక ద్రవ్యాలు
* moonstone, n. ఏణాంక మణి;
* moor, n.  బీడు; బీడు భూమి; మెరక; వ్యవసాయానికి పనికిరాని మెరక భూమి; 
* mooring, n. ఠావు; తావు;
** moot point, ph. చర్చనీయాంశం; a fact that doesn't matter because it's not relevant to the current situation;
* mop, n. అలుగ్గుడ్డ; అలుకుజుట్ట;
* moral, adj. నైతిక;
** moral governor, ph.  నైతిక పాలకుడు; 
** moral normativity, ph.   నైతిక ధార్మికత; నైతికత; 
** moral values, ph. నైతిక విలువలు;
* moral, n. నీతి; కథయొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం;
* morality, n. నీతి; నీతి, నియమం;
* morass, n. బాడవ నేల;
* morbid, adj. (1)  అనారోగ్యాన్ని సూచించే; రోగాన్ని సూచించే; రోగసూచక; (2) మరణసూచక; 
** morbid dilation, ph. రోగాన్ని సూచించే ఉబ్బు; 
* morbidity, n. అనారోగ్యం; రోగగ్రస్తం; అనారోగ్యానికి కారణం; 
* more, adj. మరిన్ని; మరికొంచెం; ఇంకా; హెచ్చుగా; 
** more or less ph. ఇంచుమించుగా; దాదాపు; ఉరమరగా; దరిదాపుగా;
* mordant, n. వర్ణబంధకి; వర్ణలగ్ని; వర్ణస్థాపకి; color binder;
* moreover, adv. పైపెచ్చు; పైగా; అంతే కాకుండా;
* morning, n. ఉదయం; ప్రొద్దు; ప్రభాతం; వరువాత; వేఁకువ; ప్రాతఃకాలం; దివాది; పూర్వాహ్ణము;  
** 	early morning, ph.  వేఁకువ; ప్రభాతం; తెల్లవారుజాము;
** 	good morning, ph. శుభోదయం; సుప్రభాతం;
** morning sickness, ph. వేవిళ్లు;
* moron, n. మందబుద్ధి; బుద్ధిహీనుడు; మొద్దు; మొద్దావతారం; పశుప్రాయుడు; వివేక సూచిక 51-70 కి మధ్యనున్న వ్యక్తి; 
* morph, n. రూపం; పదాంశం;
* morphemes, n. pl. [ling.] శబ్దాలు; పదాంశాలు; ఒక్క మాటలో అర్థవంతమైన కనిష్ఠాంశాలు; ఉ. చురుకుతనం అనే మాటలో &quot;చురుకు&quot; &quot;తనం&quot; అనే రెండు పదాంశాలు ఉన్నాయి;
** bound morpheme, ph. నిబద్ధ రూపం; విసంధి లేని మాటలు; ఉదా. ఇంగ్లీషులో  inept  ని in, ept అని విడదీసి అర్థాలు చెప్పలేము; తెలుగులో చెలులు అన్న మాటని చెలు, లు అని విడదీయలేము;
* morphine, n. అభిని; నొప్పిని తగ్గించే ఒక బలమైన మందు;
* morphology, n. రూపనిర్మాణ శాస్త్రం; రూపనిర్మాణం; స్వరూప శాస్త్రం;
* mortal, adj. మరణించేది; మరణం కలిగించేది;
* mortal, n. మర్త్యుడు; మరణించే స్వభావం కలవాళ్ళు అని వ్యుత్పత్తి; 
* mortality, adj. మరణించేది; చావు; మృత్యువు; మర్త్యత్వం;
* mortar, n. (1) పొత్రం; ఱోలు; గార; కల్వం; (2) బెందడి; సున్నం; చెక్కసున్నం; సిమెంటు; ఱాతి సున్నం; గార; 
* mortgage, n. గిరవు; తనఖా; కుదువ; అడమానం; ఆయకం; 
** mortgage loan, ph. ఆయకం; గృహార్ణ; ఇల్లు కొనడానికి చేసే అప్పు;
* mortician, n. శవసంరక్షకుడు; కాటికాపరి;
* mortise, n.  కుసి బెజ్జం; వడ్రంగంలో రెండు కర్రలని అతకడానికి ఒక కర్రలో పెట్టే బెజ్జం; రెండవ కర్రకి ఉండే ముక్కుని కుసి అంటారు;
* morsel, n. ముద్ద; కబళం; కరుడు; పిడచ;
* mosque, n. మసీదు;
* mosquito, n. దోమ; చీకటీగ; దంశము; మశకము;
** mosquito net, ph. దోమతెర;
* most, adj. గరిష్థ;
* moss, n. నాచు; పాకుడు; పాచి; శైవాలం; green slime floating in dirty water;
* mote, n. నలుసు; త్రసరేణువు; చూరు చోంచి వచ్చే కిరణవారంలో తేలియాడుతూ కనిపించే దుమ్ము రేణువు; 
* motel, n. (మొటేల్) కార్లలో ప్రయాణం చేసే ప్రయాణీకుల సౌకర్యం కొరకు కట్టిన హొటేల్; motor + hotel;
* moth, n. చిమ్మెట; చిల్లక; శలభం; వడ్లచిలుక; బట్టలను తినే పురుగు; ఇవి రాత్రించరులు; Lepidoptera జాతికి చెందిన పరుపు రెక్కల పురుగు; see also butterfly;
** hawk moths, ph. ఆరు అంగుళాల వరకు పరిమాణం కలిగి గంటకు 50 కిలోమీటర్ల వేగంతో ఎగురగలవు. పూదేనియ కోసం మూగే హమ్మింగ్ బర్డ్స్ (Hummingbirds) లాగే ఈ హాక్ మాత్స్ కూడా తరచుగా పూలచెట్ల వద్దనే కనిపిస్తాయి; 
** vampire moth, ph. మరో రకం వడ్లచిలుకలు తమ ముల్లువంటి పదునైన తొండాన్ని మనుషులు, పశువుల చర్మం మీద గుచ్చి రక్తం తాగుతాయి. ఈ రక్తపిపాసి మాత్స్ తో చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి; 
* mother, adj. తల్లి; మాతృ;
** mother board, ph. మాతృ ఫలకం; కంప్యూటర్ లోపల ఉండే ప్రాథమిక ప్రింటెడ్ సర్క్యూట్ బోర్డ్;  మదర్‌బోర్డులు చిప్స్, మెమరీ స్లాట్‌లు, ఫర్మ్‌వేర్ చిప్స్ మరియు పవర్ కనెక్టర్ కోసం సాకెట్‌లను కలిగి ఉంటాయి.
** mother cell, ph. తల్లి మాతృ;
** mother planet, ph.  మాతృగోళం; మాతృగ్రహం; 
** mother tongue, ph. మాతృభాష; తల్లిబాస;
* mother, n. అమ్మ; అంబ; తల్లి; మాత; జనని; జనయిత్రి; ధాత్రి; తాయి;
** 	adoptive mother, ph. పెంపుడు తల్లి; పెంచుకున్న తల్లి;
** 	birth mother, ph. జనక తల్లి; కన్న తల్లి; 
** 	step mother, ph. సవతి తల్లి; మారటి తల్లి;
* mother-in-law, n. అత్తగారు; భార్య తల్లి; భర్త తల్లి;
* mother-of-pearl, n. ముత్యపు చిప్ప; ఆలిచిప్ప; ముత్యపు చిప్పలో ఉండే పొర;
* mothers-in-law, n. pl. అత్తలు;
* motherhood, n. మాతృత్వం;
* motherland,  n. మాతృభూమి;
* motif, n. పదే పదే ప్రత్యక్షమయే ప్రసక్తి; కళాత్మక రచనలో ప్రధాన ఆంశం; 
* motility, n. చలనశక్తి; చలనత్వం;
* motion, n. (1) గతి; చలనం; గమనం; కదలిక; చారణం; చోపనం; (2) విరేచనం; (3) అర్జీ దాఖలు చేయుట; ప్రతిపాదన;
** 	forward motion, ph. ఋజుర్గతి; ఋజుగతి;
** 	proper motion, ph. నిజ గమనం; నక్షత్ర నిజగతి;
** 	retrograde motion, ph. వక్రగతి; పశ్చగమనం; గ్రహచేష్ట; గ్రహం వెనక్కి నడచినట్లు కనబడడం;
** motion picture, ph. చలన చిత్రం; సినిమా;
* motionless, adj. నిశ్చల;
* motivate, v. i.  అభిముఖీకరించు; అంగీకరించునట్లు చేయు; ప్రేరేపించు; 
* motivation, n. ప్రచోదనం; ప్రేరణ; ప్రేరణకారణం;
* motive, n. ప్రేరణ; ప్రేరణకారణం; ఉద్దేశము; నిమిత్తము;
* motor, adj. చలన; చాలక; గతివాహక; జంగమ;
** motor nerves, ph. చలన నాడులు; చాలక నాడులు;
** motor strip, ph. చలనచార; మెదడులో ఈ చెవి వద్దనుండి ఆ చెవి వరకు ఉన్న మేర;
* motor, n. చాలకం;
** 	electrical motor, ph. విద్యుచ్చాలకం;  విద్యుత్ చాలకం;
**  mechanical or manual motor, ph. చేచాలకం; కైచాలకం; మానవచాలకం;
**  hydro motor, ph. జలచాలకం; వాశ్చాలకం;
* mottle, n. డాగు; మచ్చ; మరక;
* mount, n. (1) శిఖరం; (2) వాహనం;
* mound, n. తిప్ప; దిబ్బ; గుట్ట;
* mount, n. వాహనం; తత్తడి; సవారీ చెయ్యడానికి అనువైన సాధనం;
* mount, v. t. (1) ఎక్కు; సవారీ చేయు; (2) తొక్కు; పొర్లు;
* mountain, n. పర్వతం; నగం; గిరి; అద్రి; కొండ; చట్టు; traditionally, a hill is not considered to be a mountain if the summit is under 1,000 feet; If a hill eventually becomes tall enough to be generally classified as a mountain, it must be located on shifting fault lines that cause an increase in size. For example, the Himalayas once were small hills that grew — over millions of years — into the tallest mountain range on Earth, thanks to ongoing collisions between two large tectonic plates. Conversely, mountains can become hills after millions of years of erosion, causing them to shrink.
** Mountain peak, ph. పర్వత శిఖరం; నగ శృంగం;
* mourn, v. i. దురపిల్లు; 
* mouse, n. చుంచు; చుంచెలుక; చిట్టెలుక; అంజలిక; గిరిక; ఆఖువు; 
** 	field mouse, ph. కల్లెలుక;
* mouth, n. నోరు; మూతి; వాయి;
* movable, adj. చర; జంగమాత్మక;
** movable property, ph. చరాస్తి;
* move, n. (1) ఎత్తు; ఆటలో ఒక ఎత్తు; (2) బదిలీ;
* move, v. i. (1) జరుగు; (2) కదులు; మెదులు; అదురు; చలించు; (3) తిరుగు; మసలు; చెరలాడు; త్రిమ్మరు; క్రుమ్మరు; 
** do not move, ph. జరగకు; కదలకు; మెదలకు;
** move with gusto, ph. అదురు; 
* move, v. t. జరపు; కదపు; మెదపు; తరలించు; నప్పు; 
** 	do not move, ph. జరపకు; కదపకు; మెదపకు;
* moved, v. i. జరిగిన; కదలిన; మెదలిన;
* movement, n. (1) చలనం; కదలిక;  ఇసిరింత; ధూపనం; గతి; గమనం; (2) ఉద్యమం; (3) ఆందోళన;
** 	fast movement, ph. ద్రుత గమనం;
** 	national movement, ph. జాతీయోద్యమం;
** 	slow movement, ph. మెదలిక;
** 	women's liberation movement, ph. స్త్రీ విమోచన ఉద్యమం;
* movie, n. చలనచిత్రం; తెరాట;
* moving, adj. కదులుచున్న; ఉచ్చల;
* mrigal, n. ఎర్రమీసు; ఎరమీను; ఒక రకం చేప;
* mowing, n. లవనము; గడ్డిని కోయడం;
* mucilage, n. తెమడ; క్లేదము; జిగురు;
* mucus, n. అమత్వక్కు నుండి స్రవించే ద్రవం; ఇది శ్లేష్మం, కఫం, కళ్లె, చీమిడి, ఏదయినా కావచ్చు; see also phlegm;
** mucus membrane, ph. అమత్వక్కు;
* mud, n. బురద; బెందడి; పంకము; అడుసు; ఉబ్బలి; 
* muddy, adj. బురద; పంకిలము;
* muddy-up, adj. కెలుకు; బురద చేయు; పంకిల పరచు;
* mud minnow, n. మట్టగిడస; ఒక జాతి చేప; 
* muffle, v. t. నొక్కు; అణచివేయు;
* mug, v. t. మీదపడి కొట్టు;
* mug, n. పాన పాత్ర; చేతితో పట్టుకోడానికి చెవి ఉన్న పాత్ర; ఒక రకం కప్పు; 
* muggy, adj. ఉక్కగా ఉన్న; ఉమ్మదముగా ఉన్న; వాతావరణంలో వేడి, చెమ్మదనం ఉన్నప్పుడు అసౌకర్యంగా ఉండే అనుభూతి; 
* mujahideen, n. (ముజహిదీన్) విశ్వాసులు అవిశ్వాసులపై జరిపే మత యుద్ధాన్ని అరబ్బీ భాషలో 'జిహాద్ ' అంటారు. ఈ యుద్ధంలో పాల్గొనే యోధుడిని 'ముజాహిద్' అంటారు; బహువచనంలో ముజహిదీన్; 
* mule, n. కంచర గాడిద; వేసడం; వేష్ట్రం; అతిభారగం; 
* Mulligatawny, n.  మిరియాల చారు; మిలగు రసం; (ety.) మిళగు = మిరియాలు, తన్నీ = నీరు; This is the name given by the British;
* multi, pref. బహు;
* multidimensional, adj. బహుప్రమాణ;
* multifaceted, adj. విశ్వతోముఖ; బహుముఖ; బహుముఖీన; 
* multilingual, adj. బహుభాషా;
** multilingual center, ph. బహుభాషా కేంద్రం; 
* multilingualism, n. బహుభాషితం;
** multimedia, n. pl.  బహుళ మాధ్యమాలు; 
* multinationals, n. pl. బహుళజాతి కంపెనీలు;
** multiple choice, adj. ph. బహూత్తర; బహుళైచ్చిక; 
* multiplex, adj. బహుముఖ;
* multiplexer, n. బహుముఖి; ఒక వాకేతాన్ని అనేక దిశలలో పంపిణీ చేసే యంత్ర సాధనం;
* multiplicand, n. గుణ్యం;
* multiplication, n. గుణకారం; హెచ్చవేత; నిహతం;
** 	cross multiplication,  ph. వజ్రగుణకారం; అడ్డగుణకారం;
** multiplication table, ph. ఎక్కం; గుణకార సారణం; గుణసారణి;
* multiplier, n. గుణకం;
* multiply, v. i. వృద్ధిపొందు;
* multiply, v. t. గుణించు; హెచ్చవేయు;
* multipurpose, adj.  బహుళార్థక; బహుళార్థసాధక; 
* multitude, n. సందోహం; 
* mumble, v. i., v. t., సణుగు; గొణుగు;
* mummy, n. చిరకాలం శిధిలమైపోకుండా ఉన్న శవం;
* mumps, n. గవదలు; గాలిబిళ్లలు; పాషాణగర్ధభం; చెవుల వెనక ఉన్న గ్రంథులు వాచడం; ఒక వైరస్‍ వల్ల వచ్చే జబ్బు; 
* mundane, adj. (1) ప్రాపంచిక; లౌకిక; ఇహలోక సంబంధమైన; (2) నిరుత్తేజమైన; ఉత్సాహం లేని; బోరు కొట్టే; 
* municipal, adj. పురపాలక;
** municipal high school, ph. పురపాలక ఉన్నత పాఠశాల;
* municipality, n. పురపాలక సంఘం;
* munificence, n. ధాతృత్వం;
* murals, n. భిత్తి చిత్రాలు; గోడ మీద చిత్రించబడే చిత్రాలు;
* murder, n. హత్య; ఖూనీ; హననం; 
* murderer, n. హంత; m. హంతకుడు; f. హంతకి; హంతకురాలు;
* murmur, n. మురముర; గుసగుస; ముర్మర ధ్వని; గొణుగుడు;
* muscle, n. కండరం; స్నాయువు; పేశి;
** 	biceps muscle, ph. ద్విసిర కండరం; దండ;
** 	triceps muscle, ph. త్రిసిర కండరం;
** musculo-skeletal system, ph. కంకాళ-కండర వ్యవస్థ;
* museum, n. సంగ్రహణాలయం; చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాల;
* mushroom, n. పుట్టగొడుగు; పుట్టకొక్కు; అహిచ్ఛత్రం; కవకం; క్యాకువు; ఒక రకమైన శిలీంధ్రం; -- see also toadstool
* music, n. (1) పాట; గానం; సంగీతం; నాదం; వాద్యం; గీత వాద్య సమ్మేళనం; (2) స్వరకల్పన; (3) వీనులవిందు; 
**  Carnatic music, ph. (lit.) చెవికి ఇంపైన సంగీతం; దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రసిద్ధి చెందిన సంగీతపు బాణీ: 
**  classical music, ph. శాస్త్రీయ సంగీతం; 
** 	extempore music, ph. మనోధర్మ సంగీతం; మనోధర్మం;
**  folk music,  ph. జానపద సంగీతం; 
** 	instrumental music, ph. వాద్య సంగీతం; వాదనం;
** 	orchestra music, ph. బహువాద్య సమ్మేళన సంగీతం; బహువాద్య సమ్మేళనం; 
** 	vocal music, ph. గాత్ర సంగీతం; గాత్రం; 
**  Western music, ph. పాశ్చాత్య సంగీతం;  
* musical, adj. సంగీత; స్వర;
** musical composition, ph. సంగీత రచన; స్వరకల్పన;
** musical notes, ph. స్వరములు; భారతీయ సంగీతంలో స, రి, గ, మ, ప, ద, ని అనే 7 స్వరములు వాడతారు. పాశ్చాత్య సంగీతంలో ఇవి Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si (C, D, E, F, G, A, B) కి సమానం;  
** musical instruments, ph. వాద్యములు;
** musical score, ph. స్వరకల్పన;
* musical, n. సంగీత నాటకం; యక్షగానం;
* musician, n. పాటకుడు; గాయకుడు, గాయని, సంగీత వేత్త/శాస్త్రజ్ఞుడు; భాగవతార్;
* musings, n. ఊహాగానాలు; 
* musk, n. కస్తూరి; మృగనాభి; కురంగనాభం; ఇఱ్ఱి గోరజం; హరిణమదం; ఒక జాతి లేడి పొట్ట దగ్గర ఉండే తిత్తులలో దొరికే ఎరుపు రంగు బంక లాంటి పదార్థం; దీన్ని సుగంధ అత్తరుల తయారీలో వాడతారు;
* musk deer, n. కస్తూరి మృగం; కుచ్చుల మెకం; కస్తూరి కురంగం; ఇఱ్ఱి; 
* muskrat, n. కంపెలుక; చుచ్చుందరం;
* muslin, adj.  ఉలిపిరి;
* muslin cloth, ph.  ఉలిపిరి బట్ట; పలుచని బట్ట; 
* mustache, n. మీసం; శ్మశ్రువు;
** 	wearing a mustache, ph. మీస ధారణ;
* mustard, n. ఆవాలు;
**  black mustard, ph. నల్ల ఆవాలు; [bot.] ''Brassica nigra'';
**  Indian mustard, ph.  ఎర్ర ఆవాలు; [bot.] ''Brassica juncea'';
** 	white mustard, ph. తెల్ల ఆవాలు; కదంబకం; [bot.] ''Brassica alba'';
* muster, n. పనివాళ్ల పేర్ల జాబితా;
* musty, adj. గవులు కంపు; ముక్క వాసన; గుహల వాసన;
* mutability, n. మార్పు; మారే తత్త్వం;
* mutatis mutandis, ph. వివరములలో తగిన మార్పులతో; ఉదా: &quot;what is true of undergraduate teaching in England is equally true, mutatis mutandis, of American graduate schools&quot;
* mutagen, n. ఉత్పరివర్తకం;
* mutation, n. ఉత్పరివర్తన; యాధృచ్ఛిక పరివర్తన; మార్పు;
** 	dominant mutation, ph. ప్రబల ఉత్పరివర్తన; 
** 	recessive mutation, ph.  మసక ఉత్పరివర్తన; 
* mutilation, n.  వైకల్యం; వికలత్వం; వికలత; 
* mutiny, n. తిరుగుబాటు;
* muttering, n. గొణుగుడు; సణుగుడు;
* mutton, n. మేకమాంసం; గొర్రె మాంసం; యాటకూర; 
* mutual, adj. పరస్పర; పారస్పర్య; అన్యోన్య; ఉభయ;
** mutual agreement, ph. పరస్పర అంగీకారం; ఒకరితో మరొకరు అంగీకరించడం;
** mutual dislike, ph. ఒకరినొకరు నచ్చుకోకపోవడం;
* mutually, adv. ఉభయతారక; పరస్పర; 
** mutually beneficial, ph. ఉభయతారకం; పరస్పరం లాభకరం;
** mutually complementary concepts, ph. పరస్పర పూరక భావాలు;
** mutually dependent, adj. పరస్పరాశ్రయ; 
** mutually dependent, n. పరస్పర ఆశ్రయాలు;
** mutually exclusive, adj.  పరస్పర వ్యావర్తక; 
** mutually exclusive  environments, ph.  పరస్పర వ్యావర్తక పరిసరాలు; 
** mutually opposed, ph. విప్రతిపన్నం;
* muzzle, n. (1) ముట్టె; పశువుల మూతి భాగం; (2) తుపాకి; ఫిరంగి మొదలైన ఆయుధాల మూతి;
* my, pos. pron. నా; నాది; మదీయ; నా యొక్క;
* mycelium, n. బూజు; శిలీంధ్రజాలం;
* mycology, n. శిలీంధ్రశాస్త్రం;
* myna, n. మైనా పిట్ట; గోరువంక; గోరింక;
* myopia, n. హ్రస్వదృష్టి; దగ్గర వస్తువులు మాత్రమే కనబడే దృష్టి దోషం; (ant.) presbyopia;
* myriad, n. (1) 10,000; (2) అయుతం; (3) చెప్పలేనన్ని; బోలెడు; లెక్కకు మీరిన;
* myrrh, n.  సాంబ్రాణి; బోళము; గోపరసము; పరిమళము గల ఒక రకం బంక; 
* mystery, n. (1) హేత్వాతీతం; హేతువుకి అందనిది; గుహ్యము; (2) అపరాధ పరిశోధక కథ;
* mystic, n. m. తాంత్రికుడు; ఆధ్యాత్మికుడు; మార్మికుడు; 
* mystique, n. (మిస్టీక్)(1) కొందరి వ్యక్తుల చుట్టూ ఉండే భయ-భక్త వాతావరణం; (2) కొన్ని కార్యక్రమాలచుట్టూ ఉండే రహశ్య వాతావరణం; 
* mystical, adj. ఆధ్యాత్మిక; తాంత్రిక; దురవగాహమైన; సులభంగా ఆకళింకు లొంగని; 
* myth, n. (1) సత్యదూరం; బూటకం; కల్పిత గాథ; పుక్కిటి పురాణం; (2) పురాణము; పురాణ కథ; నిజంగా జరిగేయా, లేదా అనే వివేచన లేకుండా తరతరాలుగా చెల్లుబాటు అవుతూ వస్తూన్న వీర గాథలు; ఇటువంటి కథలలో మానవులు, దేవుళ్ళు, వింత జంతువులు కూడ కనబడుతూ ఉంటాయి; 
* mythological, adj. పౌరాణిక;
* mythology, n. పౌరాణిక కథ; పురాణ గాథా సర్వస్వం; పురాణం;'''

|width=&quot;65&quot;| &lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL Images Below This Line (center|150px|thumb) ---&gt;

|-
|- &lt;!--- Nothing Below This Line! ---&gt;
|}

==మూలం==
* V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN 0-9678080-2-2
[[వర్గం:వేమూరి ఇంగ్లీషు-తెలుగు నిఘంటువు]]</text>
      <sha1>cmwnkstiwes31jj6cpky963e0q6hr37</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సామెతలు - అ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3095</id>
    <revision>
      <id>39331</id>
      <parentid>12777</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T10:46:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38473-43</username>
        <id>3503</id>
      </contributor>
      <comment>/* అగ్నిశేషం, ఋణశేషం, వ్రణశేషం,శత్రుశేషం ఉంచరాదు */ Addition</comment>
      <origin>39331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157256" sha1="9o5569zuvcb67adx4vphfdxj8xyn874" xml:space="preserve">{{తెలుగుభాషాసింగారం}}
{{సామెతల పేజీల శీర్షిక|అ}}
==అంకపొంకాలు లేనిది [[శివలింగం]] ==
శివలింగానికి   అంకము (సంఖ్యా విలువ ) కానీ పొంకము (గర్వము ఉండవు అని అర్థం). అంటే అది మిక్కిలి గొప్పది అని మానవ సంఖ్యా శాస్త్రం లేదా సాధారణ గర్వానికి అతీతం అని వివరణ .

;వాడుక

ఈశ్వరుని గొప్ప తనాన్ని తెలియచేయుటకు వాడుతారు.

==అంకెకు రాని ఆలి - కీలెడలిన కాలు==
భార్య అంటే భర్తను అర్థం చేసుకొని భర్తకు అణిగిమణిగి ఉండాలి అని నానుడి అలా ఉండకపోతే కాపురం నిలువదు అని అందుకే భార్య అంకెకు రావడం (వశమగు ఉండడం) మంచిది. అలా వశమవ్వకపోతే, ఎడలి పోయిన (విడిపోయిన) కీలు లాగ బాధిస్తూ ఉంటది అని వివరణ ఆ కాలితో ముందుకి సాగలేము వెనక్కు వెళ్లలేము.

==అంగట్లో అన్నీ ఉన్నా అల్లుడి నోట్లో [[శని]] ఉన్నట్టు==
;అర్ధం
సాధారణంగా అల్లుడంటేనే విశేష గౌరవ మర్యాదలు చూపడం మన సంప్రదాయం. ఇక విందు భోజనాలకి చెప్పనవసరం లేదు కాని ఎన్ని చేసిన ఏదోకారణంగా అల్లుడు తినలేని పరిస్థితులు ఎదురవుతూ ఉంటాయి. అలాగే కొంతమందికి అన్నీ అందుబాటులో ఉన్నా అనుభవించటానికి ఏదో కారణంగా ఆటంకాలు ఉంటాయి. అలాంటి సమయంలో ఈ సామెతని వాడుతుంటారు.
ఈ జాతీయానికి సరైన అర్ధం మనకు అన్ని రకాల అవకాశాలు ఉన్నా ఏ అవకాశం అందని పరిస్థితి. అంగడి అంటే సరుకులు అమ్మే చోటు. కొత్త అల్లుడు అత్తవారి ఇంటికి వచ్చినపుడు మర్యాదలు సహజం. కొన్నాళ్ళకు పాతబడ్డ ఆ అల్లుడు అత్తవారి ఇంట్లోనే తిష్ట వేస్తే ఆ మర్యాదలు పెద్దగా జరగవు. అప్పుడు అంగట్లొ అన్నీ ఉంటాయి కాని అత్త వారింట్లో ఎవరూ వాటిని కొనరు. అల్లుడికి పెట్టరు. అలా రూపొందినదే ఈ సామెత. ప్రభుత్వ నిధులు ఎన్ని ఉన్నా ఆ ఫలాలు సామాన్యులకు అందవు. ఈ సందర్భంలో కూడా ఈ సామెతను గుర్తు చేసుకోవచ్చు. 
;వాడుక

మన దేశంలో అన్ని వనరులూ పుష్కలంగా ఉన్నాయి. కాని లంచగొండితనం వలన దేశం అభివృద్ధి కావడం లేదు. ''అంగట్లో అన్నీ ఉన్నా అల్లుడి నోట్లో శని ఉంది''
==అంగటి వీధిలో అబ్బా అంటే, ఎవరికి పుట్టావురా కొడకా అన్నట్లు==
దీనికి పెద్దగా వివరణ ఇవ్వాల్సిన అవసరం లేదు. అంగట్లో (ఇంటి బయట లేదా దారిలో) ఏదయినా దెబ్బ తగిలి అబ్బా అంటే ఏ అబ్బని తలిచావురా అని అన్నట్టు. దీనిని నలుగురిలో మాట్లాడేప్పుడు భాషా విశేషాలను గుర్తించి మాట్లాడాలి లేదంటే దానిని గుర్తించి కించపరిచే వాళ్ళు వేచి ఉన్నారు అని లేదా ఒకడి నొప్పి ఇంకొకడి వెటకారానికి నాంధి అనికూడా చెప్పుకోవచ్చు.

==అంగట్లో [[అరువు]] - తల మీద బరువు==
అరవు అనగా అప్పు అని అర్థము అంగట్లో అప్పువుంటే తలమీద బరువు వున్నట్లే అని అర్థము
==అంగట్లో అష్ట భాగ్యం - అల్లుని నోట్లో అష్ట దరిద్రం==
''' అన్నీ వున్నాయి కాని అల్లుని నోట్లో శని వున్నది ''' అనే సమానార్థంతో ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అంగట్లో ఎక్కువైతే ముంగిట్లో కొస్తుంది==
ఏదైనా సరకులు అవసరానికి వాటిని కొనేవారికన్న తక్కువైతే ఆ వస్తువుకొరకు అందరు ఎగబడి అంగడికి ఎగబడతారు.... అప్పుడు దాని ధర కూడా అమాంతం పెరిగి పోతుంది. అవే వస్తువులు అవసరానికన్నా ఎక్కువయితే అవే వస్తువులు అనేక రాయితీలతో మన ఇంటిముంగిటకే వస్తాయనే అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అంగిట [[బెల్లం]] - [[ఆత్మ]]లో విషం==
''' పయోముఖ విష కుంభం ''' అనే సంస్కృత సామెత లాంటిదే ఇది కూడాను. నోటితో తియ్యని మాటలు మాట్లాడుతున్నా.... మనసులో మాత్రంచాల చెడు భావన వున్నదని అర్థం.
==అంగిట విషం - మున్నాలిక తియ్యదనం==
ఇది కూడా పై సామెత లాంటి అర్థాన్నే ఇస్తుంది. పైపైన మంచిగా మాట్లాడుతు లోన చెడు భావన కలిగి వున్న వారినుద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతారు.

==[[అంగడి]] అమ్మి గొంగళి కొన్నట్లు==
==అంగడి [[బియ్యం]] - తంగేటి కట్టెలు==
==అంగరక్ష లెన్నివున్నా శ్రీరామరక్ష వుండాలి ==
స్వంతంగా ఎంత బలం వున్నా..... ఎన్ని వున్నా దైవ బలం కూడా వుండాలని దీని అర్థం.
==అంగడినుంచి తెచ్చే ముందర పెట్టుక ఏడ్చే==
ఉల్లిపాయ
==[[అంచు]] డాబే గాని కోక [[డాబు]] లేదు==
[[కోక]] అనగా చీర అని అర్థం. దానికున్న అంచు మాత్రం మహా బాగావుండి అసలు చీరలో పస లేదు అని అర్థం. ఇలాంటి సమానర్థంలో మరొక సామెత కూడా ఉంది. [[పైన పఠారం లోన లొఠారం]]

==అంటనప్పుడు ఆముదం రాసుకున్నా అంటదు==
==అంటే ఆరడి - అనకుంటే అలుసు==
== అంటుకోను ఆముదం లేకుంటే మీసాలకు సంపెంగ నూనెట==
ఇదే అర్థంలో మరొక సామెత వుంది: అది: మింగ మెతుకు లేదు మీసాలకు సంపెంగ నూనె
== అంటే ఆరడి - అనకుంటే అలుసు==
==[[అండ]] ఉంటే కొండనైనా బద్దలు కొట్టవచ్చు==
ఒంటరిగా కన్నా మరొకరి తోడుతో పనులను చక్కగా అవుతాయి ఆదుకొనేవారుంటే ఎంతటి కష్టమైన పనినైనా సులభంగా చెయొచ్చని
ఈసామెత అర్థం. దీనికి సమానర్థంతో [[ఐకమత్యమే మహా భలము]] అనే సామెతకూడ ఉంది.
==అండలుంటే [[కొండ]]లు దాటవచ్చు==
సహాయంగా ఎవరైనా వుంటే ఎంతపనైనా చేయ వచ్చు అనే అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు. ''ఐక మత్యమే మహాబలము '' అని దీకిని గూడార్థము.
==అంతనాడు లేదు, ఇంతనాడు లేదు,సంతనాడు పెట్టింది ముంతంత కొప్పు==
సాధారణంగా ఏటువంటి అలంకారాలు చేసుకోనివారు ఏమైనా ఉత్సవాలు, ఊరేగింపులు, పదిమందిలో కలిసే పెళ్ళిళ్ళలో మాత్రం విశేషంగా అలంకారాలు చేసుకొని అందరిలోకి ప్రత్యేకంగా కనిపించాలని ప్రయత్నాలు చేస్తుంటారు.ఒకామె చిన్నప్పుడుగానీ, మరీ వయస్సులో ఉన్నప్పుడుగానీ, మరి ఏ ఇతర సందర్భాలలోగానీ పెద్ద కొప్పు పెట్టి, అందంగా కనిపించడానికి ప్రయత్నం చేయలేదట. ఆ ఊరిలో సంత జరుగుతుందని తెలిసి ఆ సంతలో ఎంతోమంది కొత్తకొత్త వారు వస్తారని వారందరి చూపు తనపైన పడాలని అందంగా పెద్దగా ఉండే కొప్పు పెట్టుకొని వెళ్ళిందట. సందర్భానుసారంగా మాత్రమే అలంకరించుకోవాలని ఈ సామెత
==అంత ఉరుము ఉరిమి ఇంతేనా కురిసేదన్నట్టు==
అమితంగా వాగ్దానాలు చేసి చాలా స్వల్పంగా దానాలు చేసేవారిని గురించి, ఎంతెంతో పనిచేస్తామని చెప్పి చాలాకొద్దిగా పనిచేసేవారిని గురించి, ఎక్కువగా హెచ్చులు చెప్పి తక్కువ పని చేసే పద్ధతి సందర్భంగా వాడె సామెత ఇది. ఇలాంటిదే మరొక సామెత: [[ఇంత ఉరుము ఉరిమి మంగలం మీద పడ్డట్టు]]
==అంత లావున్నావు తేలు మంత్రం కూడ తెలియదా ==
లావుగా వున్నంత మాత్రాన అన్ని విద్యలు తెలిసివుండవు. ఒక అమాయకుడు లావుగా వున్నతన్ని చూసి ఇతడు అంత లావున్నాడు కనుక అన్ని విద్యలు తెలిసి వుంటాయని భావించి తనకు తేలు కుట్టింది మంత్రం వేయమని అడిగాడట. ఆ లావుటతను తనకు తెలియదనగా &quot;అంత లావున్నావు తేలు మంత్రం కూడ తెలియదా&quot; అని వెళ్లి పోయాడట అమాయకంగా.
==అంత్య నిష్టూరం కన్నా, ఆది నిష్టూరం మేలు==
ఒక పనిని మొదలుపెట్టే ముందు దాని పర్యవసానాలు బాగా ఆలోచించి, ముందుగానే ఊహించి, సంబంధిత వ్యక్తులతో దానిని గురించి చర్చించి మొదలుపెట్టమని చెప్పేందుకు ఉద్దేశించినదే ఈ సామెత. 
[[కీడెంచి మేలెంచు|కీడెంచి మేలెంచమనే]] సామెతకు ఇది కాస్త దగ్గరగా ఉంటుంది.
==అందని పండ్లకు అర్రులు చాచినట్లు==
మనకి అందవు లేదా దొరకవు అని తెలిసినా వాటి మీద ఆశ పెట్టుకోడం అనేది అందని పండ్లు కోసం అర్రులు చాచటం లాంటిది అని అర్థం.
==అందని ద్రాక్షలు పుల్లన==
ఒక నక్క ఒక రైతు యొక్క ద్రాక్ష తోటలోకి ప్రవేశించింది.అక్కడ దానికి ఎత్తయిన పందిళ్ళకు చక్కటి ద్రాక్షలు వేలాడుతూ కనపడ్డాయి.ఆ పండిన ద్రాక్షలను చూసిన నక్కకు, నోరు ఊరి, ఎట్లాగయినా సరే ఆ పళ్ళను తినాలని నిర్ణయించుకున్నది. మామూలుగా అయితే ఆనక్కకు పళ్ళు అందవు. అందుకని, అది తన ముందు కాళ్ళ మీద లేచి ఆ పళ్ళను అందుకోబోయింది. కానీ, పాపం దానికి ద్రాక్ష పళ్ళు అందలేదు. ఆపైన నక్క ఎగిరి అందుకోవాలని తెగ ఆరాటపడింది. ఎంత ఎగిరినా దానికి ఆయాసం వచ్చింది కానీ, ద్రాక్ష పళ్ళు మాత్రం అందలేదు. ఎగిరి, ఎగిరి ఆయాసంతో ఇక యెగరలేక విసిగి, &quot;''ఛీ ఛీ ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లగా ఉంటాయట నేను తినడమేమిటి?''&quot; అని గొణుక్కుంటూ వెళ్ళిపొయింది. అలాగే, ఎవరైనా ఏదో పొందాలని ప్రయత్నించి అది దొరకక పోతే, అప్పటివరకు దేని కోసం అయితే తీవ్ర ప్రయత్నం చేశామో అది ఎంత చెత్తదో, ఎంత పనికిరాదో చెప్పటం మొదలుపెడతాము. అప్పుడు అందని ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లన అని నలుగురు నవ్వుకుంటారు.
==అందరూ శ్రీ వైష్ణవులే బుట్టలో చేపలన్నీ మాయం==
తాము శ్రీవైష్ణవులము, మాంసాహారం తినము అని చెప్పుకుంటూ బుట్టలో చేపలన్నీ ఖాళీ చేసారు అని అర్ధం. అందరూ గొప్పవాళ్ళే కాని చేసేవన్ని తప్పుడు పనులే. ఎవరికి వారే తమకి తాము గొప్ప వాళ్ళమని చెప్పుకుంటారు కాని ఎవరి తప్పులు వారికే ఉన్నాయి. ఇలాంటి సందర్భంలో ఈ సామెత వాడుతార
==అందితే జుట్టు అందక పోతె కాళ్లు==
అవకాశవాది తన పని పూర్తి చేసుకోటానికి ముందు గడ్డం పట్టుకు బ్రతిమిలాడతాడు, అయినా పని కాకపోతే కాళ్ళు పట్టుకుని బ్రతిమిలాడతాడటానికి కూడా వెనకాడడు. ఈ సామెత ఒక అవకాశవాది తత్వాన్ని తెలియచేస్తోంది.
==అండ వున్నవానిదే అందలం==
ఐకమత్యమే మహా భలము అని దీనికి అర్థము.
==అంతకు తగిన గంత, గంతకు తగిన [[బొంత]]==
==అంత నీతే వుంటే ఇంత సంతెందుకు?==
==అంత పెద్ద పుస్తకం చంకలో వుంది పంచాంగం చెప్పలేవా?==
ఇదే అర్థంలో మరొక సామెత వున్నది: అది. [[ఇంతలావున్నావు తేలు మంత్రం తెలియదా?]]
==అంతా తెలిసినవాడూ లేడు, ఏమీ తెలియనివాడూ లేడు==
మానవులలో ప్రతి విషయము పూర్తిగా తెలిసిన వాడున్నూ, ఏవిషయము కొంతైనా తెలియని వాడున్నూ లేడని దీని అర్థము.
==అంతా బాపలే, మరి [[కోడిపెట్ట]] ఏమైనట్లు?==
దీనికి సమానమైన అర్థంలో మరొక సామెత ఉంది. [[అందరూ వైష్ణవులే .......... బుట్టలో రొయ్యలు మాయం అయ్యాయి]] బాపన వాళ్లైనా చాటు మాటుగా మాంసం తింటారని దీనికి గూఢార్థము.
==అంతా మావాళ్ళేగానీ అన్నానికి రమ్మనే వాళ్ళు లేరు==
[చూపులకు చుట్టాలు రమ్మంటే కోపాలు ] అనే సామెత లాంటిదే ఈదీను.
==అందం చందం నావంతు - ముద్దూ మురిపెం నీవంతు అన్నదట==
==అందం చందం లేని మొగుడు మంచం నిండా వున్నట్లు==
అకార పుష్టి నైవేద్య నష్ఠి అనే సామెత లాంటిదే ఇదీను.
==అందముంటే సరా! అదృష్టముండొద్దూ!==
==అందని మ్రానిపండ్లకు [[అఱ్ఱు]]లు చాచినట్లు==
మనకి అందవు లేదా దొరకవు అని తెలిసినా వాటి మీద ఆశ పెట్టుకోడం అనేది అందని పండ్లు కోసం అర్రులు చాచటం లాంటిది అని అర్థం.
  ఎంత ఏడ్చినా,అత్తగారింటికి వెళ్ళడం తప్పదు

==అందరికీ శకునం చెప్పే బల్లి తాను బోయి కుడితి తొట్లో పడ్డట్లు==
అందరికి రాబోవు కష్టాలను చెప్పేవారు తమకు రాబోవు కష్టాలను ఎరుగరు అని దీని అర్థము. అనగా ఈ శకునాలు వట్టి భూటకమని అర్థము.
==అందరికీ అన్నం పెట్టే వాడు రైతే==
==అందరినీ మెప్పించడం అలవి గాని పని==
అందరినీ మెప్పించడము ఎంతమాత్రము వీలుకాదని దీని అర్థము. ఎంత మంచి విషయమైనా దాన్ని కూడా వ్వతిరేకించే వాడొకడుంటాడని దీని భావము.
==అందరూ అందలమెక్కితే మోసేవారెవ్వరు?==
==అందరూ ఒక ఎత్తు - [[అగస్త్యుడు]] ఒక్కడూ ఒక ఎత్తు==
==అందానికి పెట్టిన సొమ్ము [[ఆపద]]కు అడ్డం వస్తుంది==
==అందాల గంధాలు, అధరాల మధువులు కౌగిలింతల పాలన్నట్లు==
==అందాల విందులు, అధరాల మధువులు నీకే అన్నదట==
==అందాలు నావి - సంబరాలు నీవి అందిట==
==అందితే సిగ/జుట్టు అందకపోతే కాళ్ళు==
అవకాశాన్ని బట్టి ఎదిరించడమో, కాళ్ల బేరానికి రావడమో చేసె వారిగురించిన సామెత ఇది. ఇదే సమానార్థంలో మరొక సామెత.... ఏ ఎండకాగొడుగు పట్టినట్టు.
అంకెకు రాని ఆలిని ఆరుగురు బిడ్డల తల్లయినా విడవాలి/ [[ఏ ఎండకు ఆ గొడుగు పట్టి నట్టు]] సమానర్థంలో మరొక సామెత

==అందితే తియ్యన అందకుంటే పుల్లన==
[అందని ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లన ] అనే సామెతకు సమానర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు. ఎంత ప్రయత్నించినా ద్రాక్ష పళ్ళు అందక పోతే..... తన ప్రయత్నము విపలమైనదని ఒప్పుకోక ఆ ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లనివి అని తన ఓటమిని కప్పి పుచ్చుకునే ప్రయత్నం ఇది.
==అందీ అందని పరువాలు ఉసికొలిపే కాముని కవ్వింతలు==
==అంధుడికి అద్దం చూపించినట్లు==
కొంతమంది ఎంత వివరంగా విషయాన్నంతా చెప్పినా గ్రహించలేరు. అలాంటి వారి జ్ఞానాన్ని సూచించడానికి ఈ సామెత ఉపకరిస్తుంది. అలాగే మరికొన్ని సందర్భాల్లో ఎంత శ్రమపడినా శ్రమను ఎదుటివారు గుర్తించక నిర్లిప్తంగా, నిరాసక్తంగా తోసివేసినప్పుడు కూడా ఈ సామెతను సందర్భానుసారం చెప్పటానికి ఉపయోగపడుతుంది. అంధుడికి ఎంత మాత్రమూ ఎదుటి వస్తువులు కనిపించక పోవటం సర్వసాధారణం. అటువంటిది అందాన్ని ఒకటికి పది సార్లు చూసుకోడానికి నేత్ర దృష్టి బాగా ఉన్నవారు ఉపయోగించే అద్దాన్ని అంధుడి ముందు పెట్టి చూసుకోమంటే దానివల్ల అంధుడికి కలిగే ఆనందం శూన్యం. అతడి ముందు అద్దాన్ని ఉంచడం వల్ల పడిన శ్రమ కూడా వృథా అవుతుంది. ఈ సామెతలో అద్దం విజ్ఞానంతోను, పాండిత్యంతోనూ కొంతమంది పోల్చి చెబుతుంటారు. అంధత్వమనేది అజ్ఞానానికి, పామరత్వానికి నిదర్శనం. అద్దంల్లాంటి పాండిత్యం కలిగిన వారు, అంధుడిలాంటి అజ్ఞాని ముందు తన పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించడం వల్ల ఫలితం శూన్యమనేది సామెత భావన.
== అంధుడికి [[అద్దం]] చూపించినట్లు==
అంధుడి ముందు పెట్టి చూసుకోమంటే దానివల్ల అంధుడికి కలిగే ఆనందం శూన్యం. అతడి ముందు అద్దాన్ని ఉంచడం వల్ల పడిన శ్రమ కూడా వృథా అవుతుంది. ఈ సామెతలో అద్దం విజ్ఞానంతోను, [[పాండిత్యం]]తోనూ కొంతమంది పోల్చి చెబుతుంటారు. అంధత్వమనేది అజ్ఞానానికి, పామరత్వానికి నిదర్శనం. అద్దంల్లాంటి పాండిత్యం కలిగిన వారు, అంధుడిలాంటి అజ్ఞాని ముందు తన పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించడం వల్ల ఫలితం శూన్యమనేది సామెత భావన..
==అంబటిలోకి ఉప్పే లేకుంటే పిండి వంటల మీదకు పోయిందట మనసు==
తాను తాగే అంబలిలో ఉప్పు తక్కువైనందున అందులో ఉప్పు కూడా తెచ్చి వేసుకోలేని వాడు పిండి వంటలు కోరుకున్నట్లు...... అని దీనికి అర్థము.
==అంబలా అంటే ముఖాలే చెప్తాయి అన్నట్లు==
== అంబలి తాగేవాడికి మీసాలు ఎత్తేవాడు==
గంజి తాగేవానికి మీసాలు ఎగబట్టేవాడొకడన్నట్టు వంటిదే ఈ సామెత. తన స్థాయికి మించి పనులు చేసే వారినుద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అంబరాన బిడ్డ పుడితే ఆముదం పెట్టి ముడ్డి కడిగిందట==
లేక లేక పుట్టిన పిల్లలను గారాబంగా పెంచినప్పుడు ఈ సామెత వాడతారు
==అంభంలో కుంభం ఆదివారంలో సోమవారం అన్నట్లు==
==&quot;అ - ఆ&quot; లు రావు గానీ అగ్రతాంబూలం కావాలట==
అనర్హులు కూడా అందలం ఎక్కాలనే ప్రయత్నం చేయడాన్ని ఈ సామెత తెలియ జేస్తుంది.
==&quot;అ - ఆ&quot; లు రావు గానీ అమరం చదువుతాడట==

==అకట వికటపు రాజుకు అవివేకపు ప్రధాని, చాదస్తపు పరివారము==
==అక్క ఆరాటమే గానీ బావ బ్రతకడన్నట్లు==
==అక్క కాపురం అడగక్కర లేదు - చెల్లెలి కాపురం చెప్పక్కర లేదు==
==అక్కచెల్లెళ్ళకు అన్నం పెట్టి లెక్క వ్రాసినట్లు
సొంత వాళ్లకు, అయిన వాళ్లకు పెట్టిన ఖర్చును కూడా లెక్కగడితే.. ఇలాంటి సామెతలు వాడతారు.

==అక్క పగ, బావ మంచి==
==అక్క మనదైతే బావ మన వాడవుతాడా?==
==అక్క మొగుడు కుక్క==
==అక్కర వున్నంతవరకూ ఆదినారాయణ - అక్కఱ తీరిన తర్వాత గూదనారాయణ==
దీనికి సమానర్థంలో మరికొన్ని సామెతలు: 1. ఏరు దాటాక తెప్ప తగలేసే రకం. 2. ఏరు దాటునంత వరకు ఓడ మల్లయ్య గారు..... ఏరు దాటాక బోడి మల్లయ్య.
==అక్కరకురాని చుట్ట మెందుకు?==
ఇది సుమతీ శతక పద్యంలోని భాగము..... అక్కరకు రాని చుట్టము, మ్రొక్కిన వరమీయని వేల్పు, యుద్ధమునందు పారిపోయిన గుర్రము మొదలగు వాటిని వదిలి పెట్టాలని దీని అర్థము.
==అక్కరకు వచ్చినవాడే మనవాడు==
==అక్కర తీరితే అల్లుడు అశుద్ధంతో సమానమన్నట్లు==
==అక్కరకు రానిది అవనిలో లేదు==
ప్రతి వస్తువు కూడా పనివచ్చేదే అనే అర్థంలో ఈ సామెతను ఉపయోగిస్తారు. (శ్రీ శ్రీ కవితలోని కొన్ని మాటలను ఇక్కడ గుర్తు చేసుకోవచ్చు: అగ్గిపుల్ల, కుక్కపిల్ల, సబ్బు బిళ్ళ కాదేది కవితకనర్హం.... .....
== అక్కా పప్పు వండవే చెడేవాడు బావ ఉన్నాడు గదా?==
==[[అగడ్త]]లో పడ్డ [[పిల్లి]]కి అదే వైకుంఠం==
అగడ్త అనేది పూర్వం కోటల పరిరక్షణకు ప్రహారి చట్టూ తీసిన గొయ్యి లాంటిది. అగడ్తలు చాలా లోతుగా ఉంటాయి. అగడ్తలో పడ్డ పిల్లి అదే సర్వసం అనుకుంటుంది. ఇదే అర్థములో మరొక సామెత ఉంది. అగడ్తలో పడ్డ కప్పకు అదే వైకుంఠం
==అగడ్తలో పడ్డ [[కప్ప]]కు అదే వైకుంఠం==
==[[అగసాలిని]], [[వెలయాలి]]ని నమ్మరాదు==
సమాజంలో ఉన్న కులాలకు సంబంధించినది ఈ సామెత/ అగసాలి అనగా బంగారపు పని చేసే కంసాలి అని, వెలయాలు అనగా వేశ్య అని అర్థము.
==అగసాలి పొందు, వెలమల చెలిమి నమ్మరాదు==
ఇది సమాజములోని కొన్ని కులాలకు చెందిన సామెత: అగసాలి అనగా బంగారపు పని చేసే కంసాలి. వెలమ అనగా సమాజములో ఒక ఉన్నత కులము.
==[[అగ్గి]] చూపితే [[వెన్న]] అడక్కుండా కరుగుతుంది==
==అగ్గిమీద [[గుగ్గిలం]] లాగా==
==అగ్నిచెంత వెన్న ఎంత తడవాగో ఆడవారి కోపము అంత తడవాగు==
అగ్ని చెంతే వెన్న వెంటనే కరిగి పోతుంది. అదే విధముగా ఆడవారి కోపము కూడా అతి స్వల్ప కాలమే అని ఈ సామెతకు అర్థము.
==అగ్నిదేవుడు చలికాలంలో చిన్నవాడు ఎండాకాలంలో ఎదిగినవాడు==
==అగ్నిలో [[ఆజ్యం]] పోసినట్లు==
[ అగ్నికి వాయువు తోడైనట్లు] అనే సామెత లాంటితే ఈ సామెత కూడాను.
==అగ్నిలో [[మిడత]] పడ్డట్లు==

== అగ్నిశేషం, ఋణశేషం, వ్రణశేషం,శత్రుశేషం ఉంచరాదు ==
అగ్ని పూర్తిగా ఆర్పకుంటే తిరిగి రగులుకుంటుంది, అప్పు పూర్తిగా తీర్చకుంటే వడ్డీ రూపంలో ఎక్కువ తీర్చవలసి వస్తుంది. అలాగే ఒక్క శత్రువు మిగిలివున్నా ప్రాణానికి ముప్పు తప్పదు. అందుకే దేని శేషాన్ని మిగల్చకూడదు.

== అగ్గిపక్కన వెన్న ఆడవారి కోపం ఒకటే==
పురుషుడికి కోపం వస్తే ప్రతీకారం తీర్చుకొనేదాకా వూరుకోడు. కానీ స్త్రీల కోపము తాత్కాలికమే వేడి తగిలిన వెన్నలాగా స్త్రీ మనస్సు కరిగిపోతుంది అని ఈ సామెతకు అర్థము.
== అగ్నికి వాయువు తోడైనట్లు==
అగ్నిని ఎవరైన చల్లార్చడానికే ప్రయత్నిస్తారు. అలాంటి అగ్నికి వాయువు తోడైతే చల్లార్చడం చాలా కష్టం. మన కోపాన్ని అగ్నితో పోలుస్తారు. ఎవరైనా ఎవరి మీదైనా అగ్నిలాంటి కోపంతో ప్రజ్వరిల్లుతూ ఉన్నప్పుడు పక్కన ఉండే వాళ్ళు కావలసినవాళ్ళైతే ఆ కోపాన్ని తగ్గించడానికి ప్రయత్నిస్తారు కాని మధ్యన ఉండేవాళ్ళు కానివాళ్ళు ఐతే ఆ కోపాన్ని ఉన్నవీ లేనివి చెప్పి పెంచడానికి చూస్తారు. ఇలాంటి సమయంలో ఈసామెతని వాడుతారు.
అగ్నిలో ఆజ్యం పోసినట్లు అనే సామెతను కూడా ఇలాంటి సందర్భంలో వాడుతారు.
==అగ్గువ అయితే అంగడికి వస్తుంది  అన్నాడట==
==అగ్రహారం పోతే పోయింది గానీ చట్టం మొత్తం తెలిసింది==
==అచ్చట్లు - ముచ్చట్లు - ఎదనిండా వెన్నెల్లు అన్నట్టు==
==అచ్చట్లు, [[ముచ్చట్లు]] [[దుప్పట్ల]] ముసుగులో అన్నదట==
==అచ్చమ్మ పెళ్ళిలో బుచ్చమ్మ శోభనం అన్నట్లు==
==అచ్చివచ్చిన [[భూమి]] అడుగైనా చాలు==
[[గంగి గోవు పాలు గరిటెడైనా చాలు]] అన్న సామెత లాంటిదే ఇదీను.
==అచ్చివచ్చే కాలానికి నడిచివచ్చే కొడుకు  పుడతాడట==
==అచ్చు పోసిన [[ఆబోతు]]వలె==
గతంలో కొన్ని పల్లెల్లో ఒక కోడెను ఇది ఆబోతు అని పేరు పెట్టి వూరి మీదకు వదిలి పెడతారు. అది అందరిదీను. అది ఎక్కడ తిరిగినా..... ఎవరింటికి వెళ్ళినా దానిని ఏమీ అనరు. ఇది ఆనాటి ఆచారము. ఏపనీ లేకుండా ఊరు మీద పడి తిరిగే వారిని ఈ సామెతతో పోల్చి చెపుతుంటారు.
==అజీర్ణానికి లంఖణం మందు==
అజీర్ణము అనగా తిన్నది అరగక పోవడము. దానికి మందు ఏమిటంటే...... ఉపవాసముండడమే అని అర్థము.
==అటునుండి నరుక్కు రా==
[[వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు]] [[అమరావతి]]ని పాలించే కాలంలో దోపిడీ దొంగల బెడద ఎక్కువగా ఉండేది. వారి బారి నుండి ప్రజలను కాపాడేందుకు ఆయన ఆ దోపిడీ దొంగలను పట్టి, బంధించి, వారందరినీ వరసగా నిలబెట్టి తలలు నరకమని తలారులను ఆజ్ఞాపించాడు. ప్రాణాలు కాపాడుకునే దారి లేక ఆ దొంగలు 'అటు నుండి నరుక్కు రా' అంటే 'కాదు అటు నుండే రా' అని ఆ తలారిని ప్రాధేయ పడ్డారట. కొంత మందిని నరికిన తరువాతైనా ప్రభువుకు జాలి కలిగి మిగిలిన వాళ్ళను క్షమించక పోతాడా, ఆ విధంగా ప్రాణాలు దక్కక పోతాయా అని వారి ఆశ అన్నమాట. ఆ విధంగా ఈ సామెత పుట్టింది. (ఈ విషయమై వివరాలకు [[మంగళగిరి#వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు|మంగళగిరి]] పేజీ చూడండి.)
ఒక పనిని ఒక పద్ధతిలో చెయ్యడం కుదరకపోతే వేరే విధంగా చెయ్యమని చెప్పే సందర్భంలో ఈ సామెతను ప్రస్తుతం వాడుతున్నారు.
==అటైతే [[కందిపప్పు]] - యిటైతే [[పెసరపప్పు]]==
==అటైతే వైద్యకట్నం - యిటైతే వైతరిణీ గోదానం==
==అట్టే చూస్తే అయ్యవారు కోతిలా కనబడతారు==
==అట్లు వండినమ్మకు ఆరుగురు అమర్చాలి==
==అట్లు వండే అత్తకు అరవైఆరు ఎత్తులు పెట్టినట్లు==
==అడక్కుండా చెప్పులిచ్చాడు అడిగితే గుర్రం యిస్తాడేమో అన్నట్లు==
==అడక్కుంటే జోలె అడుక్కుపోతోంది==
==అడవి పత్రి - వాన నీరు==
==అడవిలో తిని ఆకుతో తుడుచుకున్నట్లు==
==అడిగిందే పాపం - అనుగ్రహించటం తన స్వభావం అన్నట్లు==
==అడిగింది రొట్టె - యిచ్చింది రాయి==
==అడిగితే చిరాకు - అడగకపోతే పరాకు==
==అడిగేటంత అన్యాయానికి లోబడతానా?==
==అడవిలో పడ్డట్లుగా ==
==అడుసు త్రొక్కనేల కాలు కడగనేల==
కావాలని కష్టాలు తెచ్చుకోనేల? ఆ తర్వాత బాధ పడనేల?... అని అర్థం.
==అడకత్తెరలో పోకచెక్క==
అడకత్తెరలో చిక్కిన పోకచెక్కకి వత్తిడి రెండు వైపుల ఉండి తప్పించుకోలేని పరిస్థితి కలుగుతుంది. అలాగే జీవితంలో బాగా కావలసిన ఇద్దరు వ్యక్తుల కలతల మధ్య చిక్కుకొని ఎటూ చెప్పలేని పరిస్థితిలో ఈ సామెత వాడుతుంటారు.
==అడగందే అమ్మైనా (అన్నం) పెట్టదు==
ఆకలి తెలుసుకొని అన్నం పెట్టేదే అమ్మ.కాని అమ్మ ఐనా కొన్ని సందర్భాలలో ఆకలి తీర్చడం మరచి పోవచ్చు.మొగమాటంతో అమ్మ పెడ్తుందిలే అని ఊరుకుంటే ఆకలి తీరేదెలా.అమ్మ దగ్గర మొగమాట పడేవాళ్ళు ఎవరి దగ్గరా చొరవగా ఉండలేరు.చొరవ తీసుకుని అడగక పోతే ఏ పని జరగదు.అన్నిటికీ మొగమాట పడేవారిని చూసి చెప్పే సామెత ఇది.
==అడవిలో కాచిన వెన్నెల.... ముదిమిన చేసిన పెళ్ళి రెండు ఒకటే==
అడవిలో కాచిన వెన్నెల ఉపయోగం లేనట్లే ముసలి వానికి పెళ్ళి చేస్తే ఫలితం ఉండని దీని అర్థం.
ఏదైనా నిరుపయోగము అని చెప్ప దలిస్తే ఈ సామెతను వాడుతారు. అడవిలో కాచిన వెన్నెల మానవులకు ఉపయోగము కాదు..... వయస్సు మీరిన తర్వాత చేసిన పెళ్ళి కూడా అక్కరకు రాదు అని దీని అర్థము.

==అడిగేవాడికి చేప్పేవాడు లోకువ==
ఎవరైనా ఎవరిని అయినా ఎదైనా అడిగితే వారు చెప్పేటప్పుడు వీడు నాకు చెప్పేదేంటి అనే భావన ఉంటుంది. అందుకే అడిగేవాడికి చెప్పే వాడు లోకువ అంటారు.
==అడుక్కునేవాడికి అరవైఆరు కూరలు==
ఇంట్లో వంట చేసుకునే వారికి ఒకటి లేదా రెండు కూరలూ... అదే అడుక్కునే వాడికి అరవై ఆరు కూరలు అని అర్థం. ఇలాంటిదే మరొక సామెత: అద్దెకుండే వానికి అరవై ఇండ్లు, స్వంతగానికి ఒకటే ఇల్లు.
==అడుక్కునేవాడిదగ్గర గీక్కునేవాడు==
ఆకులు నాకే వాడి దగ్గర మూతులు నాకే వాడు
==అడుక్కుతినేవాడికి అరవై వూళ్ళు ==
ఇదే అర్థము మరొక సామెత వున్నది: అది: [[అడుక్కునేవాడికి అరవైఆరు కూరలు]]
ఇంట్లో వంట చేసుకునే వారికి ఒకటి లేదా రెండు కూరలూ... అదే అడుక్కునే వాడికి అరవై ఆరు కూరలు అని అర్థం. ఇలాంటిదే మరొక సామెత: అద్దెకుండే వానికి అరవై ఇండ్లు, స్వంతగానికి ఒకటే ఇల్లు.
==అడుక్కుతినేవాడికి ఆలయ్యేకంటే ధనవంతుడికి దాసి అయ్యేది మేలు ==
==అడుక్కోవటానికి ఈ గడప కాకపోతే యింకో గడప ==
==అడుసు తొక్కనేల కాలు కడగనేల==
అడుసు అంటే బురద (బాడి). బురదను ముట్టుకుంటే అంటుకుంటుంది. ఈ విషయం తెలిసీ దాన్ని తొక్కటం ఎందుకు, తర్వాత అంటుకుంది అని బాధపడి కడుక్కోవటం ఎందుకు అని పూర్తి అర్ధం. అంటే, తెలిసి తప్పు చేయటం ఎందుకు తర్వాత బాధపడటం ఎందుకు అనే అర్ధం కోసం వాడతారు.
*పంకప్రక్షాళనన్యాయము
==అడుగు తప్పితే పిడుగు తప్పుతుంది==
==అడుగు దాటితే అక్కర దాటుతుంది ==
==అడుగు పెట్టగానే పిడుగు పడ్డట్లు ==
==అడ్డ జామీనులకు పోతే తెడ్డు దెబ్బలు తప్పవు==
==అడ్డం దిడ్డం తిరిగే తెడ్డుకు రుచేం తెలుసు? ==
కూరలలో తిప్పే గరిటెను తెడ్డు అని అంటారు. అది కూరలలో తిరుగుతున్నా.... ఆ కూర రుచి దానికి తెలియదు అని అర్థము.
==అడ్డాల నాడు బిడ్డలు కానీ గడ్డాల నాడు బిడ్డలా!?==
ఉయ్యాలలో ఉన్నప్పుడైతే మాట వింటారు గానీ, గడ్డాలు, మీసాలు వచ్చిన తరువాత వింటారా? అని [[మొక్కై వంగనిది మానై వంగునా]]

==అడ్డెడు తినేవాడికి ఆలెందుకు? యిద్దుము మోసేవానికి ఎద్దెందుకు==
==అడ్డెడు వడ్ల ఆశకు పోతే తూమెడు వడ్లు గొడ్డు తినిపోయిందిట ==
==అతడెంత ఘనుడైనా అడుగక తప్పదు ==
== అతని కంటె ఘనుడు ఆచంట మల్లన్న==
ఎవరికి వారు తామె గొప్పవారమని విర్ర వీగుతుంటారు. ఒకరికి మించిన వారు మరొకరు వుంటారని వారు ఎరుగరు. అలా విర్ర వీగే వారి గురించి ఈ సామెత వాడతారు. అలాంటిదే మరో సామెత ఉంది. అది. తాడిని తన్నే వాడుంటే..... వాడి తలను తన్నే వాడు మరొకడుంటాడు.
==అతిచేస్తే మతి చెడుతుందన్నట్టు==
ఏ పనైనా ఎంతవరకు చేయాలో అంతవరకే చేయాలి. హద్దులను పాటించాలి. అలా కాకపోతే అన్నీ అనర్థాలే
==అతికించిన కోరమీసం ఎంతసేపు నిలుస్తుంది? ==
==అతి వినయం ధూర్త లక్షణం==
అవసరం అయిన దానికన్నా అధికంగా వినయాన్ని చూపేవారి గురించి ఈ సామెత వాడతారు. ఇలా అతి వినయం చూపుట దుష్టుల యొక్క లక్షణం అని అర్ధం. హృదయంలో లేని గౌరవాన్ని ప్రవర్తనలో చూపెట్టేందుకు ప్రయత్నిస్తున్న సందర్భంలో కూడా వాడతారు. '''నక్క వినయం''' అనే జాతీయం దీనికి దగ్గరగా ఉంటుంది.
==అతితెలివికి ఆకలెక్కువ==
==అతివృష్టయినా అనావృష్టయినా ఆకలిబాధ తప్పదు ==
వర్షము ఎక్కువైనా........ అసలు వర్షము లేకపోయినా కరువు తప్పదని దీని అర్థము.
==అతిరహస్యం బట్టబయలు==
ఏదైనా విషయం రహస్యంగా ఉంచే ప్రయత్నంలో అతిగా ప్రయాసపడి, అనుమానాస్పదంగా ప్రవర్తిస్తే, ఆ రహస్యం కాస్తా బట్టబయలయ్యే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరించటానికి ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అతి సుకుమారం - కటిక దరిద్రం==
==అత్త అడుక్కొని తింటుంటే అల్లునికి మనుగుడుపా? ==
==అత్త అప్పుతీరే - అల్లునికి భ్రమతీరే ==
==అత్త కాలము కొన్నాళ్ళు - కోడలి కాలము కొన్నాళ్ళు ==
==అత్తకు అల్లుడాశ - అల్లుడికి అత్తాశ ==
==అత్తకు మంచి లేదు - చింతకు పచ్చి లేదు ==
==అత్తకు లేక చస్తుంటే అల్లుడు వచ్చి దీపావళి పండగన్నాడట ==
==అత్త కొట్టిన కుండ అడుగోటికుండ, కోడలు కొట్టిన కుండ క్రొత్తకుండ ==
ఇదే అర్థాన్నిచ్చె మరొక సామెత ఉంది. అది. [[ఉంటే లిక్కి...... పోతే కొడవలి]] అత్త పగలగొట్టిన కుండ ఓటుది అని..... కోడలు పగల గొట్టిన కుండ..... ఓటుదైనా అది కొత్త కుండ అని అత్తగారు కోడలిని దెప్పి పొడుస్తుందని భావము.
==అత్త చేసిన పనికి ఆరళ్ళు లేవు ==
==అత్తను ఉంచుకున్నవాడు దరిద్రుడు ==
ఇది ప్రాసకొరకు వున్న సామెత మాత్రమే...................... కాని అర్థవంతమైనది కాదు.

==అత్తను కొట్టి అటకెక్కింది - మొగుణ్ణి కొట్టి మొగసాల కెక్కింది ==
==అత్త పెట్టే ఆరళ్ళు కనబడతాయిగానీ, కోడలి కొంటె పనులు కనబడవు ==
==అత్త పేరు పెట్టి కూతుర్ని కొట్టినట్లు==
==అత్త మంచీలేదు - వేప తీపీలేదు==
ఆత్తలందరూ చెడ్డవారని ఈ సామెతకు అర్థము.
==అత్త మీద కోపం దుత్త మీద చూపినట్లు==
ఒకరి మీద కోపమొస్తే చేతిలోని వస్తువులను విసిరికొట్టడము మానవ సహజము. అదే విధంగా ఒక కోడలు తన అత్తమీద కోపంతో చేతిలోనున్న దుత్తను పగలగొట్టిందట. దుత్త అనగా ఒక చిన్న మట్టి కుండ.

==అత్తముండ కన్న ఉత్తముండ మేలు==
==అత్త మెత్తన, కత్తి మెత్తన ఉండవు==
[[అత్త మంచీలేదు - వేప తీపీలేదు]] అనే సామెత లాగే ఈ సామెతకు ఆత్తలందరూ చెడ్డవారని ఈ సామెతకు అర్థము.
==అత్త రంకుకు పోతూ కోడలికి బుద్ధి చెప్పిందట==
[ఎదుటి వారికి చెప్పేటందుకే నీతులున్నాయి] అనే సామెత అర్థము దీనికి వర్తిస్తుంది. అత్త చెడు పనులు చేస్తూ తన కోడలికి చెడు పనులు చేయకు అని చెప్పి నట్లు.
==అత్తమీద కోపం దుత్తమీద తీర్చుకున్నట్లు.==
దుత్త అంటే మట్టితో చేసిన చిన్న కుండ. మజ్జిగ వంటి వాటిని నిలవ ఉంచేందుకు వాడుతారు. కోడలికి అత్త మీద కోపం వచ్చిందంట, కానీ ఏమి చేస్తుంది పాపం అత్తేమో పెద్దావిడ, ఏమన్నా అందామా అంటే మొగుడు ఊరుకోడు అందుకని ఆ కోపాన్ని చేతిలో ఉన్న దుత్త మీద చూపుతూ విసిరి పగలకొట్టిందట.
అందుకనే సాధారణంగా ఒకరి మీద కోపం మరొకరి మీద చూపించినప్పుడు అంటారు, &quot;అత్త మీద కోపం దుత్త మీద చూపినట్లు&quot; అని.
ఉదాహరణకు ఆఫీసులో బాసు తిట్టాడని ఇంట్లో భార్యని విసుక్కునేవారు.
==అత్తవల్ల దొంగతనము, మొగుడి వల్ల రంకుతనం నేర్చుకున్నట్లు==
==అత్తవారింటి అల్లుణ్ణీ ఆముదాల చేలో ఆబోతునూ చూడాలి==
==అత్తవారింటి ఐశ్వర్యంకన్న పుట్టింటి గంజి మేలు==
==అత్తవారింటి లేమి అల్లుడెరుగు==
==అత్తవారింటి సుఖం మోచేతి దెబ్బ వంటిది==
==అత్త సొమ్ము అల్లుడు దానం చేసినట్లు ==
తనది కాని సొమ్మును దానమిచ్చు వారిని ఉద్దేశించి ఈ సామెత చెప్పబడింది. [[ముడ్డి తనది కాకపోతే గోదావరి దాక దేక మన్నాడట]] అనే సామెత దీనికి సమానార్థము.
; ఒకరి సొమ్ముని వేరొకరు ఖర్చు పెట్టినా, ఒకరి సొమ్ముని వేరొకరు ఇంకొకరికి దానంగా ఇచ్చినా ఈ సామెతనుపయోగించి ఎక్కిరించడం అలవాటు, బహుశా [[ఇల్లరికం]] వచ్చిన అల్లుళ్ళ గురించి మొదట ఈ సామెత మొదలయి ఉండవచ్చు!
== అత్తరు పన్నీరు గురుగురులు దాని దగ్గరకు పోతే లబలబలు==
మొగలి పూల సువాసనలు గుబాళింపులు అత్తరు పన్నీరుల గుబాళింపుల లాగానే ఉంటాయి. అయితే ఆ మొగలి పూల పొద దగ్గరకు వెళ్లాలంటేనే ముందు భయం వేస్తుంది. ధైర్యం చేసి మొగలి పూవును ఎలాగో ఒకలాగా తెచ్చుకున్నా ఏమాత్రం అజాగ్రత్తగా ఉన్నా మొగలిపూవుకు ఉండే ముళ్లలాంటివి గుచ్చుకుని లబలబలాడాల్సి వస్తుంది.
==అత్తా! నీ కొంగు తొలిగిందన్నా తప్పే, లేదన్నా తప్పే==
==అత్తింటి కాపురం కత్తి మీద సాములాంటిది==
==అతి తెలివి అరవై రకాలు==
==అతిథి కోసమే తిథులు ఉన్నట్లు==
అతిథి అంటే తిథి, వారం, వర్జ్యములు లాంటివి ఏమీ చూడకుండా, అనుకోకుండా వచ్చేవాడు అని. ఇది కొంచెం వ్యంగ్యంగా, అలాంటి వాళ్ళకోసమే తిథులుంటాయి అని వచ్చిన సామెత.

==అదును లేని పైరు - ముదిమిలోని బిడ్డ ఒక్కటే ==
అదనుకు అనగా సమయానికి పైరు వేయక పేతే సరైన ఫలితమివ్వదు. అలాగే ముసలి వయస్సులో పిల్లలు పుడుతే వారు తల్లి దండ్రులకు సేవ చేసే వయసులో వుండరు అని ఈ సామెతకు అర్థం.
==అత్తలేని కోడలు ఉత్తమురాలు కోడలు లేని అత్త గుణవంతురాలు==
కోడలు ఎంత ఉత్తమురాలైనా అత్త మెప్పు పొందడం అరుదు. అదే అత్త లేని ఇంట్లో కోడలిదే పెత్తనం కాబట్టి ఇక ఆమెకు ఎదురేముంటుంది? ఇక ఆమె ఏం చేసిన గొప్పే! అత్త లేని ఇంట మంచి పేరు తెచ్చుకోవడం కోడలికి బహు సులువు. అదే విదంగా కోడలిని ఆరళ్ళు పెట్టని అత్తలూ అరుదే. కోడలు కాపురానికి రానంతవరకూ అత్తలందరూ గుణవంతులే.. కోడలు వస్తే గానీ అత్తల గుణం బయట పడదు. అత్తలేని కోడల్ని, కోడలులేని అత్తని ఎవరైనా మెచ్చుకుంటే ఆ అదృష్టానికి నోచుకోని కొందరు అక్కసు వెళ్ళబుచ్చుతూ ఈ సామెతని వాడతారు.
ఒక జానపద గేయం ఈ సామెతతో మొదలవుతుంది. [[దంపుడు పాట]]గా బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. [[ఘంటసాల]] గానం చేసిన రికార్డు బాగా జనాదరణ పొందింది. 
::ఆహూ ఊహూ ... అత్త లేని కోడలుత్తమురాలూ కోడల్లేనత్త గుణవంతురాలూ .. ఆహూ ఊహూ..
::కోడాల కోడాల కొడుకు పెళ్ళామా 
::పచ్చిపాలమీద మీగడేమాయె కోడలా
::వేడిపాలమీద వెన్న ఏమాయే కోడలా 
::అత్తమ్మ ఊరకే ఆరళ్ళు గానీ
::పచ్చిపాలమీద మీగడుంటుందా
::వేడిపాలమీద వెన్న ఉంటుందా
::ఉట్టీ మీదున్న సున్నుండలేమాయె కోడలా
::ఇంటికి పెద్దయిన గండుపిల్లుండగా 
::ఇంకెవరు వస్తారె అత్తమ్మా
గయ్యాళి అత్త పాత్ర [[తెలుగు సాహిత్యం]]లోనూ, [[తెలుగు సినిమా]]లలోనూ, ప్రత్యేకించి [[జానపద సాహిత్యం]]లో అతి సాధారణం. 
==అత్తా ఒకింటి కోడలే==
ప్రస్తుతము అత్తగా వున్న అకామె గతంలో ఒక ఇంటి కోడలే అనే విషయం మరచిపోయి ప్రవర్తించడాన్ని ఈ సామెత తెలియ జేస్తుంది.

==అతుకుల కాపురం - చితుకుల మంట==
==అతుకుల బొంత - గతుకుల బాట==
==అదిగో తెల్లకాకి అంటే ఇదిగో పిల్ల కాకి అన్నట్లు==
అసలు అక్కడ జరిగేది ఏమి లేకుండానే, ఏదో ఉందని చెప్పే వారి పక్కన దానికి మరో నాలుగు కలిపి చెప్పే వాళ్ళు ఉంటారు. అదిగో తెల్లకాకి అంటే ఇదిగో దానికి పుట్టిన పిల్ల కాకి అని, ముందు చెప్పినదే పెద్ద తప్పు దాన్ని సమర్థిస్తూ చెప్పేది ఇంకాపెద్ద తప్పు చెప్పే వారు కూడా ఉంటారు.
==అదిగో పులి అంటే ఇదిగో తోక అన్నట్టు==
ఒక అసత్యం గురించి, లేని విషయం గురించి ఒకరు చెప్పే విషయాన్ని మరొకరు గుడ్డిగా నమ్మి అది నిజమేననేందుకు ఋజువులు వెదకడం, లేక దొరికే ప్రతిదాన్నీ ఋజువుగా భావించే సందర్భంలో ఇలా అంటారు. అబద్ధం వ్యాప్తి జరిగే విధానం ఇది. అయితే ఇందులో అమాయకత్వం, తెలియనితనం కనిపిస్తాయే గానీ కావాలని ఇతరులను వంచించే ప్రయత్నం కాదు. తాము విన్నదీ, కన్నదీ అబద్ధమని తరువాత తెలుసుకున్నపుడు అనుకుంటారు '''అదిగో పులి అంటే ఇదిగో తోక అన్నట్లయింద'''ని 
కావాలని అబద్ధాన్ని నిజంగా చూపే ప్రయత్నాన్ని వర్ణించడానికి ఒక సామెత ఉంది: [[ఎద్దు ఈనిందని ఒకడంటే, దూడను గాట కట్టెయ్యమని మరోడన్నాడంట]]
==అదిగో అంటే ఆరునెల్లు==
అతి నిదానంగా పని చేసె వారిని గురించి ఈ సామెత వాడతారు. అలాంటి వారు ఇప్పుడే వస్తా నని మరలా రారు. అలాంటి వారి గురించి ఈ సామెత వాడతారు.
== అద్దం అబద్ధం ఆడుతుందా !==
అద్దంలో చూస్తే చూచిన వారి ముఖం ఎలా వుందో అదేవిధంగా కనబడుతుంది కాని... అంతకన్నా అందంగానో.... లేదా అంద విహీనంగానో కనబడదు. అందుచేత అద్దం అబద్ధం చెప్పదంటారు.
==అద్దెకు తెచ్చిన గుర్రం అగడ్త దాటుతుందా==
అద్దెకు గాని, అరువుకు గాని ఉచితంగా గాని పనులకు తెచ్చుకొన్న వస్తువులు పెద్ద పెద్ద పనులకు ఉపయోగించవని ఈ సామెతకు అర్థం&gt;
[[దస్త్రం:One of the moad vellore fort.JPG|thumb|right|వెల్లూరు కోట అగడ్త]]

==అదే పతకవైతే అమ్ముకు తిననా? ==
ఒక వస్తువును ఉపయోగించడానికి వీలులేకపోతే ఎంత విలువైనదైనా ఏం ప్రయోజనం? ఏమీలేదు; అనే అర్థంలో వాడతారు. ఆడాళ్లు ఈ సామెత ఉపయోగిస్తే విపరీతమైన అర్థం స్ఫురిస్తుంది.
==అనగా అనగా రాగం తినగా తినగా రోగం==
సాధనతొ ఏదైనా సాధ్యమే అని దీని భావం. పాడగా పాడగా సంగీతం / రాగం వస్తుంది. అలాగే అతిగా తింటూ కూర్చుంటే రోగాలు వస్తాయని అర్ధం.
ఈ అర్థానికి దగ్గరగా [[వేమన]] పద్యం ఒకటి ఉంది:
అనగననగ రాగ మతిశయిల్లుచు నుండు&lt;br /&gt;
తినగతినగ వేము తియ్యనుండు&lt;br /&gt;
సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన&lt;br /&gt;
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ
==అని అనిపించుకోవలెనా అత్తగారూ! ==
ఒకరిని ఒక అనరాని మాట అని వారిచే నాలుగు మాటలు అనిపించుకోవడమనే తెలివి తక్కువ పని తెలియ జేస్తుంది ఈ సామెత.
==అన్నం పెట్టిన చెయ్యిని నరికినట్లు==
ఉపకారికి అపకారము చేసినట్టి సందర్భంలో ఈ సామెతను చెబుతారు. [[తిన్నింటి వాసాలు లెక్కపెట్టినట్లు]] అనే మరొక సామెత ఇలాంటిదే.
==అన్నం అడిగిన వాడికి సున్నం పెట్టినట్లు==
నిరంతరం ద్రోహచింతనతో ఉండేవారి గురించి.ఉపకారం చేయమని అడగటానికి వెళ్ళిన వ్యక్తికి ఉపకారం చేయకపోగా చేస్తున్నట్లు నటించి అపకారం చేసి అవమానించటం.అందని పూలు దేవుడికి అర్పణం అన్నట్టు. స్వార్థపరులు, అవకాశవాదుల మనస్తత్వం .
==అన్నదమ్ముల పొత్తు చిన్నప్పుడు, అప్పచెల్లెళ్ళ పొత్తు పెద్దప్పుడు==
==అన్నదీక్షే కానీ అక్షర దీక్ష లేదు==
==అన్నం పెట్టిన చెయ్యిని నరికినట్లు ==
==అన్న ద్వేషం, బ్రహ్మ ద్వేషం పనికిరావు ==
==అన్నవస్త్రాల కోసం పోతే ఉన్న వస్త్రాలు ఊడిపోయాయట==
లేని దానికోసం కక్కుర్తి పడటం
ఒక జంట పక్క ఊరు వెళ్ళేందుకు బట్టలు సర్దుకొని ప్రయాణము అవుతారు. దారిలో మరొక జంట వీరిని కలిసి, ఇప్పుడే వస్తాము మా సామాను చూస్తూ ఉండమని చెప్పి పాత బట్టలు ధరించి కొత్త బట్టలను మూట గట్టి ఆ మూటను చూస్తూ వుండమని చెప్పి వెళ్తారు. వెళ్ళిన వాళ్ళు కొత్త బట్టలు తీసుకొని వస్తారు! ఇది చూసి ఆశ్చర్యపోయిన మన పాత జంట &quot;ఏమిటి విషయము&quot; అని అడిగితే.., ఫలానా జమిందారు పేదవారికి అన్న వస్త్రాలు దానం చేస్తున్నాడు అని చెప్పి, అందుకనే మేము పేదవారిలాగా వెళ్ళి అతను ఇచ్చిన కొత్త బట్టలు తెచ్చుకున్నాము అని చెప్తారు. దీనితో మన జంటకి కూడా ఆశ పుట్టి బట్టలన్నీ మూట కట్టి వారికి అప్పగించి పాత దుస్తులు ధరించి వెళ్తారు. వెళ్తే ఏముంది.., జమీందారూ లేడు.. కొత్త బట్టలూ లేవు. ఈసురోమంటూ వెనక్కి వచ్చి చూస్తే.. వాళ్ళ దుస్తులు తీసుకుని కొత్త జంట ఎప్పుడో ఉడాయించారట.
మేలు జరుగుతుందని ఆశపడివెళితే అనుకున్న మేలు జరగకపోగా మరికొంత కీడు వచ్చిపడటం. ఓ వ్యక్తి దరిద్రంతో బాధపడుతూ తనకు కావలసిన అన్నం, వస్త్రాలు ఎవరో దానం చేస్తానంటే వెళ్ళాడట. కానీ అక్కడి పరిస్థితి మారిపోయి ఆ ప్రదేశంలో ఎదురైన కొంతమంది ఉన్న వస్త్రాన్ని కూడా లాక్కున్నారట. లాభం వస్తుందనుకున్నప్పుడు ఆశించిన లాభం రాకపోగా అనుకోని నష్టం ప్రాప్తించటం.
==అన్నవారూ, పడినవారూ బాగున్నారు, మధ్యవారు పడిచచ్చారు==
ఇరు వర్గాల మధ్య పోట్లాట జరిగితే............ తీర్పు చెప్పడానికి మద్యలోకి వెళితే వారికి జరిగే అపనింద గురించి ఈ సామెత పుట్టింది. మాటలు అన్నవారుగాని, పడిన వారుగాని బాగుంటారు............. మద్యలో వెళ్ళినవారు నింద మోయాల్చొస్తుందని దీని అర్థం. [[కోడెల పోట్లాటలో దూడలు నలిగినట్లు]] అనే సామెతతో దీనికి పోలిక ఉంది.
;ఎవరైనా వేరే వాళ్ళని తిడితే, అలా తిట్టాకూడదని సర్దిచెప్పే వారు మధ్యలో తిట్లుతింటారు. అటు అన్న వాళ్ళని ఎవరూ ఏమి అనరు ఇటు తిన్న వాళ్ళని ఎవరు ఏమి అనరు కాని మధ్యలో తగువు తీర్చటానికి వచ్చిన వాళ్ళు మాత్రం మాటలు పడతారు. దానివలన మధ్యలో వెళ్ళిన వ్వక్తి ఆ ఇద్దరికి శత్రువౌతాడు. ఈ సామెత అర్థం అదె.
== అన్యాయపు ఊరిలో ఆలూ మగలకే రంకు==

==అన్యాయపు సంపాదన ఆవిరై పోతుంది==
అన్యాయంగా సంపాదించిన సొమ్ము అక్కర తీర్చదని దీని అర్థము. ధన సంపాదనకు అన్యాయ మార్గాన్ని ఎంచుకోరాదని ఇందులోని గూడార్థం.
==అన్నీవేసి చూడు .... నన్ను వేసి చూడు... అన్నదట ఉప్పు==
అన్ని దినుసులు వేసినా  ఉప్పు వేయక పోతే వంటలకు రుచి రాదు  అనే అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు.

==అన్నీ సాగితె రోగమంత భోగం లేదు==
రోగికి అన్ని సపర్యలు సక్రమంగా సాగి పోతుంటే..... రోగమె మంచిదని ఈ సామెత అర్థం.

==అన్ని కార్తెలు తప్పినా హస్త కార్తె తప్పదు==
==అన్ని దానాలలో అన్నదానం మిన్న==
==అన్ని పైర్లకూ ఆషాఢం==

==అన్ని రోగాలకు వాతలు పెట్టే వైద్యుణ్ణి దూరంగావుంచాలి==
==అన్నీ అమర్చిన తర్వాత అత్తగారు వేలు పెట్టినట్లు==
==అన్నీ అయిన తర్వాత అగ్ని వైద్యం==
==అన్నం పెట్టేవాడు దగ్గరుండాలి దణ్ణం పెట్టేవాడు దూరంగా ఉన్నా పర్వాలేదు==
పని ఇఛిన వాణ్ణి దగ్గరగా ఉంచు, భజనపరులను దూరంగా ఉంచు అన్న మాటను ఈ సామెత తెలియచేస్తుంది.
==అన్నం చొరవే గానీ అక్షరం చొరవ లేదు==
తినే తిండి మీద ఉన్న యావ లేక శ్రద్ధ చదవాల్సిన చదువు మీద లేదు అని ఈ మాటకు అర్థం.
==అన్నం తిన్నవాడు తన్నులు తిన్నవాడు మరచిపోడు==
ఉపకారం పొందినా అపకారం పొందినా మరచిపోవటం సాధ్యం కాదని
==అన్నిదానాల్లోకి నిదానమే గొప్పదన్నాడట==
కొంతమంది బద్ధకస్తులు తాము చేసిన పనులను సమర్ధించుకుంటూ ఎదుటి వారెవరైనా ఈ పని చెయ్యటంలో ఆలస్యం ఎందుకయిందని ప్రశ్నించినప్పుడు నిదానమే ప్రధానమని దబాయిస్తుంటారు.
== అన్నీ ఉన్న ఆకు అణగి మణగి ఉంటుంది. ఏమీ లేని ఆకు ఎగిరెగిరి పడుతుంది==
కొందరు తమకు ఏమీ తెలియకపోయినా అన్నీ తమకే తెలుసునన్నట్లుగా ఏకథాటిగా మాట్లాడుతూ ఊదరగొడుతూ ఉంటారు. వారిని గురించి ఈ సామెత వాడతారు. కొందరు తమకు అన్నీ తెలిసినా మౌనంగా ఏమీ తెలియనట్లుగా ఉంటారు.
== అన్నీ తెలిసినమ్మ అమావాస్యనాడు చస్తే ఏమీ తెలియనమ్మ ఏకాదశినాడు చచ్చిందన్నట్టు==
చాంద్రమానాన్ని పాటించే తెలుగువారు అమావాస్య మంచిదికాదని ఆ రోజున మరణించటం మంచిది కాదని భావిస్తారు.ఏకాదశి మాత్రం ఉత్తమమైన తిథి, శుభకరమైనది ఆ రోజున మరణిస్తే వైకుంఠం ప్రాప్తిస్తుందంటారు. ఇన్నీ తెలిసినామె అమావాస్యనాడే పోతే ఈ విషయాలేవీ తెలియని ఆమె మాత్రం ఏకాదశినాడే ప్రాణం విడిచిందట. అన్నీ తెలిసినవారు చేయకూడని తప్పు చేస్తారని, ఏమీ తెలియని వారు మాత్రం మంచే చేస్తుంటారని.బాగా చదువుకున్న వాళ్లు లేదా అన్ని విషయాలు బాగా తెలుసనుకున్నవారు తప్పు చేసినట్లు.
==అన్నీ సాగితే రోగంమంత భోగము లేదు==
ఎవరికైనా జబ్బు చేసినప్పుడు వారి అవసరాలని కనిపెట్టుకుని చూసేవారుంటే, రోగంతో బాధపడుతున్నప్పటికీ రోజులు మాత్రం సుఖంగా గడిచిపోతాయని చెప్పటానికి ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అన్నీ ఉన్నాయి కాని అల్లుడి నోట్లో శని ఉంది ==

==అనుమానం పెనుభూతం==
అన్నింటిని అనుమానించే వాడు ఏ పని చేయలేడు. అనుమానమే వాడిని కుంగ దీస్తుంది. అదెంత మాత్రము పనికిరాదని దీనర్థం.
==అనుకున్న పని అంగవస్త్రంలో అయినట్లు==
==అనుమానం ముందుపుట్టి ఆడది తర్వాత పుట్టింది ==
ఆడడి అన్ని విషయాలను అనుమానిస్తుందని ఈ సామెత అర్థం.
==అనుభవం ఒకరిది - ఆర్భాటం, ఆయాసం ఇంకొకరివంతు==
==అనూరాధ కార్తెలో అనాథ కర్రయినా ఈనుతుంది==

==అనూరాధకు తడిస్తే మనోరోగాలు పోతాయి==
==అనూరాధలో అడిగినంత పంట==
అనూరాధ కార్తెలో పంట వేస్తే పుష్కలంగా పండుతుందని రైతుల నానుడి.
==అనూరాధలో తడిస్తే ఆడది మగాడౌతుంది ==
అనూరాధ కార్తెలో పడిన వర్షంలో తడిస్తే పౌరుషం పెరుగుతుందని దీని అర్థం.
==అన్నం అరిగిపోతుంది - ఆదరణ శాశ్వతంగా వుంటుంది ==
అన్నదానం చాల ఉత్తమ మైనదని అంటారు గాని తిన్న ఆ అన్నం ఒక పూటలో అరిగిపోతుంది. తిరిగి రెండో పూటకు ఆకలౌతుంది. కాని ఆపదలో వున్నవాడిని ఆదరిస్తే అతడు ఆ ఆదరణను తన జీవితాంతం గుర్తుంచుకుంటాడు.
==అన్నం కన్నా ఆదరణ ముఖ్యం ==
అన్నం అరిగిపోతుంది - ఆదరణ శాశ్వతంగా వుంటుంది. అన్నదానం చాల ఉత్తమ మైనదని అంటారు గాని తిన్న ఆ అన్నం ఒక పూటలో అరిగిపోతుంది. తిరిగి రెండో పూటకు ఆకలౌతుంది. కాని ఆపదలో వున్నవాడిని ఆదరిస్తే అతడు ఆ ఆదరణను తన జీవితాంతం గుర్తుంచుకుంటాడు.
==అన్నం వుడికిందో లేదో చూడాలంటే అంతా పట్టి చూడక్కరలేదు ==
==అన్నం కోసం వచ్చి కంచం కోసం పోట్లాడుకున్నట్లు ==
==అన్నం వండని ఆడదీ, మంచం నేయని మగవాడూ వుండడు==
==అపనింద అవతలకిపోతే, నింద వచ్చి తలమీద పడిదట==
==అపుత్రుడికి గతి లేదు==
==అప్పచెల్లెలు బ్రతక గోరితే తోడికోడలు చావు కోరుతుంది==
దీనికే, బావలు బ్రతుకు కోరతారు , దాయాదులు చావు కోరతారు అనే రూపాంతరం కూడా ఉంది.

==అప్ప సిరి చూసుకుని చెల్లెలు మడమలు విరగ త్రొక్కుకుందట==
==అప్పటి కోపం అన్యాయ మెరుగదు ==
==అప్ప సంపాదించిన  ఆస్తి మనుమడితో మట్టిపాలు==
==అప్పిచ్చే నాకొడుకుంటే దొంగతనం ఎందుకు?==
==అప్పు అదనుకు, ఆకటికీ రాదు==
==అప్పు ఆదా కాదు - వాపు బలుపూ కాదు==
==అప్పు ఆరు తెన్నులు - ముప్పు మూడు తెన్నులు==
==అప్పు యిచ్చి చూడు - పిల్ల నిచ్చి చూడు==
అప్పు గాని, పిల్లను గాని మరొకరికిస్తే అవి తిరిగి రావనే అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు
==అప్పు ఇచ్చినవాడు బాగు కోరితే తీసుకున్నవాడు చెడు కోరతాడు==
==అప్పు చేసి కొప్పు తీర్చినట్లు ==
==అప్పుచేసి పప్పు కూడు ==
==అన్నీ సాగితే రోగంమంత భోగము లేదు==
ఎవరికైనా జబ్బు చేసినప్పుడు వారి అవసరాలని కనిపెట్టుకుని చూసేవారుంటే, రోగంతో బాధపడుతున్నప్పటికీ రోజులు మాత్రం సుఖంగా గడిచిపోతాయని చెప్పటానికి ఈ సామెతను వాడుతారు.
== అపానవాయువును అణిచిపెడితే ఆవులింతలు ఆగుతాయా?==
== అప్పటికి దుప్పటిచ్చాముగానీ కలకాలం ఇస్తామా?==
ఏదో చలికి బాధ పడుతున్నాడని దుప్పటి ఇచ్చారు. దానిని ఆసరాగా చేసుకొని ఇంకా కొన్ని సౌకర్యాలు కావాలని కోరే వారి గురించి ఈ సామెత వాడతారు.
== అప్పనుచూడబోతే రెప్పలు పోయినై==
== అప్ప సిరిచూసుకొని మాచి మడమలు తొక్కింది==
==అప్పిచ్చువాడు వైద్యుడు==
'''సుమతీశతకం''' సృష్టించిన జాతీయాలు, సామెతల్లో ఇది ఒకటి. శతకం చెప్పిన రూపం మారిపోయి దీనికి మరో అర్థం తోడవుతున్న సమయమిది. పద్యమిలా ఉంది.
:అప్పిచ్చువాడు వైద్యుడు
:ఎప్పుడు నెడతెగక పారు నేరును ద్విజుడున్
:చొప్పడిన యూరనుండుము
:చొప్పడకున్నట్టి యూర జొరకుము సుమతీ
పై పద్యానికి అర్థం తెలిసిపోతూనే ఉంది. అప్పిచ్చేవాడు, వైద్యుడు, సమృద్ధిగా నీరు, బ్రాహ్మణుడు మొదలైనవి దొరికే ఊళ్ళోనే ఉండాలి. అవి లేని ఊళ్ళో ఉండరాదు.
అయితే, ప్రస్తుతం మొదటి పాదానికి అర్థం మారిపోతూంది. వైద్యుడంటే అప్పిచ్చేవాడనే అర్థంలో కొందరు వాడుతున్నారు. పద్యం తెలిసినవారు శ్లేషార్థంలో వాడుతుంటే.., పూర్తి పద్యం తెలియనివారు వైద్యుడికి అప్పిచ్చే బాధ్యత కూడా ఉంది కామోసనీ, అప్పిచ్చేవాడు వైద్యుడితో సమానం కాబోలనీ, వైద్యుడికి అప్పిచ్చే బాధ్యతను ఎందుకు పెట్టారబ్బా మనవాళ్ళు..? అనీ అనుకుంటూ ఉంటారు.
== అప్పిచ్చి చూడు ఆడపిల్లనిచ్చిచూడు==
==అప్పు నిప్పులాంటిది...==
నిప్పు ఎలా అయితే ముట్టుకుంటే కాలుతుందో అలాగే అప్పు కూడా. నిప్పుని ముట్టుకోకుండా ఉండడం లాటిదే అప్పు చెయ్యకుండా ఉండడం కుడా.
== అప్పు పత్రానికి ఆన్సరుందిగానీ చేబదులుకి ఉందా?==
అప్పు ఇచ్చేటప్పుడు ప్రోనోటు లాంటి వ్రాత పూర్వక రుజువు వుండాలని చేప్పేదే ఈ సామెత.
== అప్పు చేసి కొప్పు తీర్చిందట==
అప్పు చేసి సంబరాలు చేసుకోకూడదని ఈ సామెతకు అర్థం.
==అప్పుచేసి పప్పు కూడు తినడం==
ఆడంబరంగా జీవించడం వివేకమైన విషయం కాదు. ఆడంబరం అనేది వ్యసనం లాంటిది దానికి అలవాటు పడిన వాళ్ళు సంపదను శీఘ్రంగానే కోల్పోతారు. స్వంత ధనంతో ఆడంబరంగా ఉన్నని రోజులు అంతగా పట్టించుకోరు కాని అప్పు చేసి ఆడంబరంగా జీవించేవారిని సమాజం గౌరవించదు.
==అప్పు తీసుకుంటే చెప్పు చేతలలో ఉండాలి==
అనవసరంగా అప్పులు చేయవద్దని హెచ్చరిక.అప్పు నిప్పు.అప్పుంటే ముప్పు . ఆర్థికపరంగా జాగ్రత్తపడమని, అనవసరమైన ఖర్చులు చేసి అప్పులపాలు కావద్దని, అప్పు తీసుకుంటే ఆత్మాభిమానాన్ని వదులుకొని చెప్పిందే చేయాల్సి వస్తుందని
== అప్పులేని వాడే అధిక సంపన్నుడు==
అప్పులేని వాడు సుఖంగా ఉన్నది తిని సుఖంగా నిద్ర పోతారు. కాని అప్పు వున్నవాడికి నిద్రలోకూడ అప్పు సంగతి గుర్తుకు వచ్చి సరిగా నిద్ర పట్టదు. ఆ విషయం చెప్పేదే ఈ సామెత.
== అప్పులవాడిని నమ్ముకొని అంగడికి, మిండమగడిని నమ్ముకొని జాతరకు పోకూడదు==
మన దగ్గర అప్పు తీసుకున్న వాణ్ణి నమ్ముకుని (అంటే వాడు ఇస్తాడని నమ్ముకుని) బజారుకెళ్ళి వస్తువులు కొనుక్కొంటే, వాడు ఇవ్వకపోతే కష్టం. అలాగే, ఉంచుకున్న మొగుడితొ జాతరకెళ్తే తెలిసినవాళ్ళు చూస్తారని సిగ్గుతో ఆ మొగుడు అటు ఇటు పరుగెత్తుతుంటే చాలా కష్టం.

==అప్పులున్నాడితోను చెప్పులున్నాడితోను నడవొద్దు==
బాగా అప్పులు చేసే వాడితో స్నేహం చేస్తే , వాడి అప్పులు తీర్చటానికి మనల్ని అప్పు అడుగుతాడు. 
అలాగే చెప్పులున్నవాడు కూడా ముళ్ళున్నా నడిచి వెళ్ళతాడు. కనుక వీళ్ళతో నడవొద్దు

==అబద్ధము ఆడితే అతికినట్లుండాలి==
అబద్ధము ఆడుచున్నట్లు ఇతరులు గ్రహించిన సందర్భము
==అబ్బడి నెత్తి దిబ్బడు కొడితే దిబ్బడి నెత్తి సుబ్బడు కొట్టాడన్నట్లు==
తాడి తన్నేవాడుంటే వాడి తల తన్నేవాడు ఇంకొకడు ఉంటాడు. ఎవరూ ఎవరికంటే అధికులు కారని, తామే గొప్ప అని ఎవరూ ఎప్పుడూ గర్వాహంకారాలకు పోకూడదని ఈ సామెతకు అర్థం.
==అభిరుచులా మస్తు - అంగస్తంభన నాస్తి==
==అభ్యాసం కూసువిద్య==
తప్తపరశుగ్రహణన్యాయము=క్రమక్రమముగ వేడివస్తువులను పట్టుకొనుట అలవాటు చేసిన చివఱకు కాలుచూఉన్న ఇనుపగొడ్డలిని కూడా పట్టు కొనవచ్చును
==అమరితే ఆడది - అమరకుంటే గాడిద==
[[అందని ద్రాక్షపండ్లు పుల్లన]] అనే సామెతకు సమానార్థం ఈ సమెతకు ఉంది.
==అమావాస్యకు అట్లు - పున్నానికి బూరెలు==
==అమ్మ కడుపు చూస్తుంది - భార్య జేబు చూస్తుంది==
తల్లి తన కొడుకు వచ్చాడంటే ఎప్పుడు తిన్నాడో, ఏం తిన్నాడో నని అతని కడుపుని, అనగా ఆకలిని గమనిస్తుంది. కాని అతని భార్య...... ఇంటికొచ్చిన భర్థను ఎంత డబ్బు తెచ్చాడని అతని జేబును చూస్తుంది అని అర్థము.
==అమ్మ కళ గుమ్మంలోనే తెలుస్తుంది==
==అమ్మకు నోటి వాడి - అయ్యకు చెయ్యి వాడి==
==అమ్మ గూటికి - అయ్య కాటికి==
==అమ్మ గృహ ప్రవేశం - అయ్య అగ్ని ప్రవేశం ==
==అభ్యాసము కూసువిద్య==
నిరంతర సాధన వలన పరిపూర్ణత చేకూరును అని ఈ సామెత అర్థము. ఈ సామెతను వివరించే పద్యం [[వేమన శతకం]]లో [[ఒకటి]] ఉన్నది - ''అనగననగ రాగ మతిశయిల్లుచు నుండు, తినగ తినగ వేము తీయనుండు, సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన''
==అమ్మ పుట్టిల్లు ఘనత మేనమామకు తెలియదా?==
అమ్మ పుట్టింల్లు మేనమామ ఇల్లే కనుకు అమ్మ పుట్టింటి గురించి మేనమామ దగ్గర గొప్పలు చెబితే ఎలా ఉంటుందో మన గురించి అన్ని తెలిసిన పాత పరిచయస్తులకు కల్పించి లేనిపోని గొప్పలు చెప్పినప్పుడు అలానే ఉంటుంది. అలాటి సమయంలో ఈసామెతను వాడుతూ ఉంటారు.
==అమ్మ పెట్టా పెట్టదు,అడుక్కు తినా తిననివ్వదు==
కొందరు మనకు సహాయం చెయ్యకపోగా, వేరే మార్గాల ద్వారా కూడా సహాయం పొందనీయరు. ఈ సందర్భాలలో ఈ సామెతను ఉపయోగిస్తారు.
తానూ చేయక, ఇతరులనూ చెయ్యనివ్వక అడ్డుపడే వారిని ఉద్దేశించి ఈ సామెతను వాడతారు.
==అమ్మకి కూడు పెట్టనివాడు, పెద్దమ్మకి కోక పెడతానన్నాడు==
ఆచరించవలసిన ధర్మం నిర్వర్తించకుండా అన్య ధర్మాలు పాటించేవాళ్ళనుద్దేశించిన సామెత ఇది. మన తల్లికి కనీసావసరమైన తిండి ఇవ్వడం మన కనీస కర్తవ్యం. మన పెద్దమ్మ (అమ్మకి అక్క) బాగోగులు మన ప్రాథమిక కర్తవ్యం కాదు. మనమీద ఆధారపడిన వాళ్ళ సంగతి చూసాక చేయవలసిన పని. కాని, తల్లికి కూడు పెట్టకుండా, పెద్దమ్మకి బట్టలు కొనడం ఎంత ఉచితం? 
ఈ సామెతకి ఇంకో రూపాంతరం ఉంది. అది: అమ్మకి కూడు పెట్టనివాడు, పెద్దమ్మకి కోక పెడతాడా? అసలు ధర్మమే నిర్వర్తించని వాడి నుండి వేరేమి ఆశించగలం అని భావం.
== అమ్మబోతే అడవి కొనబోతే కొరివి==
ఇది రైతులకుసంబందించిన సామెత. తాము ఉత్పత్తి చేసిన సరుకులు అనగా కూరగాయలు, ధాన్యం మొదలగు వాటిని అమ్మబోతె సరకు నాణ్యత లేదని, ఇప్పుడు ధరలు లేవని ఎన్నో సాకులు చెప్పి వ్వాపారస్తులు వాటికి అతి తక్కవ ధరకు కొంటారు. కాని రైతులు తమకు కావలసిన వస్తువులు కొనబోతె, ఆ వస్తువుల గొప్పదనాన్ని, వాటి రూపు రేఖలను వర్ణించి చెప్పి అమాయకులైన రైతులను నమ్మించి అధికరకు విక్రయిస్తారు. ఆ సందర్భంలో పుట్టినది ఈ సామెత.
== అయితే అంగలూరు కాకపోతే సింగలూరు==
== అయిదుగురు పట్టంగ ముఫ్పై ఇద్దరు రుబ్బంగ ఒకడు తొయ్యంగ గుండువెళ్ళి గుండావతిలో పడింది==
కంచంలో ఉన్న అన్నాన్ని చేతికున్న అయిదువేళ్ళు కలిసి ముద్దచేసి నోట్లోపెడితే నోట్లో ఉన్న ముఫ్పై రెండుపళ్ళు ఆ అన్నం ముద్దను బాగా రుబ్బితే ఆ రుబ్బిన ముద్దను నాలుక లోపలికి తోస్తుంది. అప్పుడు అన్నంముద్ద అగ్నిగుండంలాంటి పొట్టలోపడుతుంది.
==అయిదోతనం లేని అందం అడుక్కుతిననా?==
అయిదోతనం అంటే భర్తను కలిగి ఉండటం. భార్య అందచందాలు భర్తకు మోదం కలిగించేందుకే. ఐదోతనమే లేనప్పుడు అంటే భర్తే లేనప్పుడు ఇంక ఆ అందం ఉండీ ప్రయోజనం లేదు అని ఈ సామెత భావం. ఏ లక్ష్యం కోసం ఓ పనిచేస్తున్నామో ఆ లక్ష్యం ఉనికిలోనే లేనపుడు ఆ పని నిరర్థకం అని చెప్పదలచిన సందర్భంలో ఈ సామెతను వాడతారు.
==అయినోళ్లకి ఆకుల్లో, కానోళ్ళకి కంచంలో==
ఐనోళ్లకి అన్నమ్, కానోళ్లకి కన్నమ్
==అయ్యకు రెండు గుణాలే తక్కువ - తనకు తోచదు, చెబితే వినడు==
అయ్యవారు ఎందుకు కొరగాడని అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అయ్యకు వణుకు ప్రాయం - అమ్మకు కులుకు ప్రాయం==
==అయ్యగారికి ఆరు ఎడ్లు, మూడు దొడ్లు==
==అయ్యగారు వచ్చేదాకా అమావాస్య ఆగుతుందా?==
ఒకరికొరకు సమయము ఆగదు అనే అర్థం ఈ సామెతలో ఉంది. పూజలకొరకు పంతులుగారిని పిలిస్తే అయ్యవారు తీరుబడిగా వస్తే అంతవరకు అమావస్య ఆగదు గదా.....
==అయ్య దాసర్లకు పెడితే అమ్మ జంగాలకు పెట్టిందట==
==అయ్య దేశ సంచారం - అమ్మ గ్రామ సంచారం==
==అయ్య వాత పెట్టనూ బర్రె బ్రతుకనూనా?==
==అయ్యవా రంతంత - అయ్యవారి పెళ్ళాం ముంతంత ==
== అయిపోయిన పెళ్ళికి మేళాలెందుకు==
==అయ్యవారు ఏం చేస్తున్నారంటే చేసిన తప్పులు దిద్దుకుంటున్నారన్నట్టు==
అయ్యవారు అంటే ఉపాధ్యాయుడు అని అర్థం. ఇతరుల తప్పులు దిద్దవలసిన వ్యక్తి తాను చేసిన తప్పులను తానే దిద్దుకొనే పరిస్థితిలో ఉన్నప్పుడు, ఆతనిని ఉద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అయ్యవారు వచ్చునంతవరకు అమావాస్య  అగదు==
వారు ఎంతటి వారైనా కాలము వారిగురించి ఆగదు అని చెప్పడాని ఈ సామెత వాడతారు.

==అయ్యవారులకు ఐదు వరహాలు వారి పిల్లలకు పప్పుబెల్లాలు==
దసరా సందర్భంగా ప్రాథమిక పాఠశాల ఉపాద్యాయులు విద్యార్థులను వెంట పెట్టుకొని విద్యార్థుల అందరి ఇళ్ళకు వెళ్ళి మామూలు పుచ్చుకోవడం మామూలే. ఈ సమయంలో వెదురు కర్రతో చేసి రంగు కాగితాలతో అలంకరించిన బాణాలు విద్యార్థులు పట్టుకుని అయ్యవారి వెంట వస్తారు. విద్యార్థులు ఏదయా మీ దయా మామీద లేదు, ఇంత సేపుంచుటా ఇది మీకు తగునా .. [[అయ్యవారికి చాలు అయుదు వరహాలు, పిల్ల వాళ్ళకు చాలు పప్పు బెల్లాలు]] అంటూ రాగయుక్తంగా పాడుకుంటూ అయ్యవారి వెంట వస్తారు. గృహస్తులు అయ్యవారికి ధనరూపంలోనూ, పిల్ల వాళ్ళకు పప్పు బెల్లం రూపంలోనూ కానుకలు ఇస్తారు. సంవత్సర కాలంలో సేవలందిచిన వారు గృహస్తును మామూళ్ళు అడగటం వారు కొంత ఇచ్చుకోవడమూ అలవాటే. దీనిని దసరా మామూలు అంటారు.
==అయినవాడని ఇంటికి రానిస్తే ఇంటి దానికి కన్ను కొట్టాడట==
==అయినవారు లోపలకు తోస్తే కానివారు బయటకు తోస్తారు==
==అయినవాళ్ళకు ఆకుల్లోనూ కానివాళ్ళకి కంచాల్లోనూ==
==అయోమయం అడవి మొద్దు==
==అయ్యోపాపం అంటే ఆరు నెలల పాపం పైన పడ్తుంది==
ఎదుటి వాడిపై జాలి తలిస్తే............... వాడే తనకు నష్టం కలిగిస్తాడని ఈ సామెత అర్థము.
==అరకాసు పనికి ముప్పాతిక బాడుగ ఖర్చు==
[[ఆవు పాతిక బందె ముప్పాతిక]], అనే సామెతకిచ్చే అర్థమే ఈ సామెతకు కూడా వర్తిస్తుంది.
==అరగదీస్తే గంధపు చెక్కకు వాసన పోతుందా?==
==అరగని కూడు - జరగని మాట ==
== అరఘడియ భోగం ఆర్నెల్ల రోగం==
వేశ్యాలోలుడు అరగడి సుఖం కొరకు వెళ్ళి రోగం తెచ్చుకొని జీవిత మంతా బాదపడుతారని హెచ్చరించే సామెత ఇది.
== అరచేతిలో వైకుంఠం చూపినట్లు==
మోసగాళ్ళు మాట్లాడే మాటలను ఈ విధంగా ఈ సామెతను వర్తింప జేస్తూ అంటుంటారు.
==అరచేతిలో వెన్నపెట్టుకొని నెయ్యికోసం వూరంతా తిరిగినట్లు...==
మతిమరుపు మనుషుల నుద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతారు. ఇదే అర్థంలో మరో సామెత: సంకలో పిల్లను పెట్టుకొని ఊరంతా వెతికినట్టు.
==అరటిపండు ఒలచి చేతిలో పెట్టినట్లు ==
అరటిపండు తినాలనుకుంటే ఎవరైనా తొక్క ఒలుచుకుని తినాల్సిందే. కానీ ఎవరైనా తొక్క ఒలిచి మన చేతిలో పెడితే ఆ పాటి శ్రమ కూడా తప్పుతుంది. అదే విధంగా మనం చేయవలసిన పనులను ఎవరైనా మనకు బాగా సులభతరం చేసినప్పుడు ఆ ప్రక్రియ అరటిపండు ఒలిచి చేతిలో పెట్టడం వంటిదని చెబుతూ ఈ సామెతను వాడుతారు.
అవసరమైన వస్తువు మన దగ్గరే ఉన్నప్పటికీ గాభరా పడి, అయోమయ పడి, అంతటా వెదికి చివరగా &quot;అయ్యో మన దగ్గరే ఉంది కదా!&quot; అని తెలుసుకోవటానికి ఈ సామెత వాడుతారు. కళ్ళజోడు, పెన్ను, టెలివిజన్ రిమోట్ వంటి వస్తువులను వెతికేవారికి ఈ అనుభవం తరచు ఎదురవుతుంటుంది.
ఇలాంటిదే మరొక సామెత: '''[[చంకలో బిడ్డ నుంచుకుని, ఊరంతా వెతికినట్లు]]''

==అరసుడిని నమ్మి పురుషుణ్ణి పోగొట్టుకున్నట్టుంది==
అరసుడు అంటే  వుంచుకున్నవాడు,  పురుషుడు అనగా భర్త అని అర్థము:  వుంచుకున్నవాడిని నమ్మి అసలు భర్తను పోగొట్టుకున్నదట.  తెలివి తక్కువ పని అర్థము.
==అరిచే కుక్క కరవదు==
కొన్ని కుక్కలు మనుషులు కనపడగనే తీవ్రంగా అరుస్తాయి, దగ్గరికి వెళ్తే కరుస్తాయి అని భయం వేస్తుంది. తీరా దగ్గరకు వెళితే పారిపొతాయి. అలాగే కొంతమంది ఏదైన విషయంలొ కొపం వస్తే వాడిని కొడతాను, వీడిని తిడతాను, రక్తం కళ్ళచూస్తాను అని అరుస్తారు. తీరా సందర్భం వచ్చినపుడు ఏమీ మాట్లాడరు. ఇటువంటివారిని అరిచే కుక్కలతొ పోలుస్తూ ఈ సామెత వాడతారు
==ఆరగించగా లేనిది అడిగితే వచ్చిందా!==
==ఆరాటపు పెళ్ళి కొడుకు పేరంటాళ్ళ వెంట పడ్డాడట==
==ఆరాటమేగానీ పసలేదన్నట్లు==
==ఆరాటాల పెళ్ళాం - ఆయాసాల మొగుడు==
==ఆరికకు చిత్త గండం - ఆడదానికి పిల్ల గండం==
==ఆరిపోయే దీపానికి వెలుగెక్కువ==
==ఆరు కార్తెలకు పోతు ఆరుద్ర కార్తె==
అన్ని కార్తెలకన్నా ఆరుద్ర కార్తె రైతులకు/పంటలకు చాల మంచిదని దీనర్థం.
==ఆరుద్ర కార్తె విత్తనానికీ - అన్నం పెట్టిన యింటికీ చెరుపు లేదు==
==ఆరుద్ర కురిస్తే ఆరు కార్తెలు కురుస్తాయి==
==ఆరుద్ర కురిస్తే దారిద్ర్యం లేదు==
ఇది వ్యవసాయ దారుల సామెత.  ఆరుద్ర కార్తెలో వర్షం కురిస్తే పంపటలు బాగ పండతాయని అర్థం.
==ఆరుద్ర చిందిస్తే అరవై దినాల వరపు==
==ఆరుద్ర మొదటి పాదాన ఎత్తితే ఆరంభాలు చెడతాయి==
==ఆరుద్రతో అదను సరి ==
==ఆరుద్రలో అడ్డెడు చల్లితే, సులువుగా పుట్టెడు పండుతుంది==
పంటలు బాగా పండాలంటే ఆరుద్ర కార్తే చాల మంచిదని ఈ సామెతకు అర్థం.
==ఆరుద్ర వాన అదను వాన==
ఆరుద్ర కార్తెలొ కురిసిన వర్షం రైతులకు/పంటలకు చాల మంచిదని దీనర్థం.
==ఆరుద్రకు ఆమ్లాలు కూడా పండుతాయి==
==ఆరు నెలలకు చచ్చేవాడికి అరుంధతి కనపడదు==
==ఆరునెలల సహవాసం చేస్తే వారు వీరవుతారు==
==ఆరు నెలలు సాము చేసి మూలనున్న ముసలమ్మతో యుద్ధం చేసినట్లు==
==ఆరు రాజ్యాలను జయించవచ్చు కానీ అల్లుడిని జయించలేం==
==ఆర్భాటపు ఆడదానికి ఆరుగురు మొగుళ్ళు==
==ఆర్చేవారే గానీ తీర్చేవారే లేరు==
==ఆలిఅలుక అరవైఏండ్లు, మగనిఅలుక ముప్పై ఏండ్లు, బాలప్రాయం పదేళ్ళు==
==ఆలికి అదుపు - ఇంటికి పొదుపు ==
==అర్జీలకు పనులు కావు==
ఏదైన ఒక పని కొరకు ప్రభుత్వ కార్యాలల్లో అర్జీ పెట్టుకుంటారు. ఆ అర్జీని పరిశీలించి తగిన సహాయము చేయాలి ప్రభుత్వ అధికారులు. ఇది పద్దది. కాని ఈ కాలంలో అర్జీ పెట్టుకున్నంత మాత్రానా పనులు కావు..... దాని వెంబడి పడి అధికారులకు లంచ మిచ్చి పని చేయించు కొంటేనే గాని పనులు కావని ఈ కాలపు పరిస్థితిని తెలియ జెప్పే సామెత ఇది.
==అర్ధరాత్రి మద్దెల దరువు==
అర్ధరాత్రి అందరూ ఆదమరచి నిద్రపోవలసిన సమయం. ఆసమయంలో ఎవరైనా అనవసర విషయాలకు హడావిడి చేస్తుంటే ఇలా ఈ సామెతను కొంచెం విసుగ్గాను చిరాకుగాను చెప్తారు.

==అలకాపురికి రాజైతే మాత్రం అమితంగా ఖర్చు చేస్తాడా...==
ధనానికి అధిపతి అయిన కుబేరుడు అలకాపురి నగరానికి రాజు. ఎంతటి ధనవంతుడయిననూ అవసరమును మించి ధనమును ఖర్చు చేయకూడదు అన్న నీతిని అడ్డూఅదుపూ లేకుండా ధనమును విచ్చలవిడిగా ఖర్చు చేసే ఓ డబ్బుగల వానిని ఉద్ధేశించి ఈ సామెతను వాడుట ద్వారా మన పూర్వులు తెలియజేసినారు.
==అలంకారం కంటే అయిదవతనం మేలు==
==అలకపాన్పు మీద అల్లుడలిగితే అత్తగారు కంగారు పడినట్లు==
==అలకాపురం కొల్లగొట్టినా అదృష్టహీనునికి దక్కేదేమీ వుండదు==
==అలలు నిల్చేదెప్పుడు? స్నానం చేసేదెప్పుడు?==
==అలక మీరితే అమృతమైనా విషమే==
==అలికిన యింట ఒలికినా అందమే==
==అలిగే బిడ్డతోనూ - పొడిచే గొడ్డుతోనూ కష్టం ==
==అలిగే బిడ్డతో చెలిగే గొడ్డుతో వేగడం కష్టం==
పదే పదే సమస్యలు సృష్టించే వారిని ఉద్ధేశించి ఈ సామెతను వాడతారు. అలిగే బిడ్డ, చెలరేగే గొడ్డు ఈ కోవలోకి వస్తారు. అందుకే ఈ సామెతలో వాటిని ప్రస్తావించారు.
==అల్లం అంటే నాకు తెలీదా బెల్లంలా పుల్లగా ఉంటదన్నాడట==
ఇది అజ్ఞానానికీ, అతి తెలివికీ పరాకాష్టగా చెప్పే సామెత. తెలియక పోయినా తెలిసినట్లు నటించేవారి అంటించే చురక.
అల్లం కారంగా, ఘాటుగా ఉంటుంది; బెల్లం తీయగా ఉంటుంది. ఇక పుల్లగా ఉండేవి వేరే పదార్ధాలున్నాయి. ''అల్లం అంటే నాకు తెలీదా బెల్లంలా పుల్లగా ఉంటది'' అని ఎవరైనా అంటే వారికి అల్లం రుచి తెలియదు. బెల్లం రుచి తెలియదు. పుల్లగా ఉండేదేమిటో తెలియదు. కనుక ఒకటి అడిగితే మూడు విషయాలు తెలియవని చెప్పుకున్నారు. కనీసం తన తెలియనితనాన్ని దాచుకోవాలన్న జ్ఞానం కూడా వారికి లేదన్న మాట. 
ఇదే అర్ధంలో చెప్పే మరొక సామెత: 
[[పంచపాండవులెందరంటే మంచం కోళ్ళలాగ ముగ్గురు అని రెండు వేళ్ళు చూపినట్లు]].
== అవ్వాకావలెను బువ్వా కావలెను==
అవసరానికి ఏదో ఒకటి సర్థగలరు పుణ్యానికి.. కాని అన్నీవ్వలేరు గదా.... ఆ విషయాన్ని చెప్పేదే ఈ సామెత.
==అయ్యే మంటే ఆరు నెలల పాపం తగులు కొందట==
ఒకడు కష్టాలలో వున్నాడని సాయం చేయబోతె వాడి కష్టాలు వీడికి తగిలించాడట. అది దీనర్థం.
==అసలే కోతి,ఆపై కల్లు తాగినట్టు==
మామూలుగానే కోతి ఒక అతి చంచలమయిన జంతువు. ఇక అటుపై అది కల్లు (తాడి చెట్టు నుండి లభించు ఒక మత్తును కలిగించు ద్రవ పదార్థము) త్రాగినచో, దాని ప్రవర్తన అత్యంత విచిత్రముగా, విధ్వంసకరముగా ఉండును. ఇదే విధమయిన లక్షణములు గల వ్యక్తిని ఉద్ధేశించి ఈ సామెతను వాడెదరు. కోతికి అసలే చిలిపి చేష్టలు ఎక్కువ. కల్లు తాగిన తరువాత ఆ మత్తులో అది చేసే [[చిలిపి]] పనులు ఇంకా ఎక్కువ అని అర్థము. ముఖ్యంగా చిన్నపిల్లల అల్లరిని ఉద్దేశించి ఈ సామెత వాడడం జరుగుతుంది. 
;వాడుక
* ఈ సామెత లోని అర్థానికి మరింత గాఢతనిస్తూ ఇలా కూడా చెప్తారు - ''అసలే కోతి, పైగా పిచ్చెక్కింది, ఆపై కల్లు తాగింది, ఆపై నిప్పు తొక్కింది.''
* ఒకో మారు ఆఫీసులో బాసు ప్రవర్తన (మరీ రెచ్చిపోయినట్లు ఉంటే) కూడా ఈ సామెత వాడుతారు.
* ఎక్కువగా వాడుకలో ''అసలే కోతి'' అని చెప్పి ఆపేస్తారు. తక్కిన భాగం అర్ధం చేసుకోవాలన్నమాట. (కొందరు సందర్బాను సారంగా సామెతలను ఉటంకిస్తూ.... సగం సామెతనే చెప్పి ఆపేస్తారు. మిగతా సామెతను ఊహించు కోవలసినదే...... ఈ పద్దతి..... మొత్తం సామెత చెప్పిన దానికన్న చాల గొప్పగా వుంటుంది)
==అసలే లేదంటే పెసరపప్పు వండవే పెళ్ళామా అన్నాడట==
తన యొక్క వాస్తవ పరిస్థితితో నిమిత్తం లేకుండా, గొంతెమ్మ కోర్కెలు కోరే వాణ్ణి ఉద్ధేశించి పలికే సామెత ఇది.
==అంగట్లో అన్నీ వున్నా అల్లుడి నోట్లో శని వున్నట్లు.''
చేతిలో ధనం వున్నా ... కొనాలన్న ఆలోచన లేని వాళ్ల గురించి ఈ సామెత పుట్టింది.
==అలెగే బిడ్డ చెలిగే గొడ్డు ఒకటే ==
==ఆలూలేదు చూలులేదు కొడుకుపేరు సోమలింగం==
{{ఒకడు తనకు ఇంకా వివాహం కాకముందే వివాహం అయినట్లు, తన భార్య గర్భం దాల్చినట్లు, ఆమెకు సుఖ ప్రసవమై ఒక బాలుడు జన్మించినట్లు, ఆ బాలుడికి సోమలింగం అని పేరు పెట్టినట్లు కలలుకంటూ కల్లలైన ఆ ఆలోచనలను నిజమైనవిగా ప్రచారం చేసుకుంటూ గడపడటం. ఈ కథలోని వ్యక్తిలాగే వ్యర్థంగా మాటలు చెబుతూ కాలం గడిపే వారిని వ్యంగ్యధోరణిలో విమర్శిస్తున్నట్లు ఈ సామెత కనిపిస్తుంది}}
== ఆస్తికొక కొడుకు - ప్రేమకొక కూతురు==
==ఆహారం పట్ల వ్యవహారం పట్ల మొగమాటం పనికిరాదు ==
==అంకపొంకాలు లేనిది శివలింగం==
== అంకెకు రాని ఆలి - కీలెడలిన కాలు==
== అంగట్లో అన్నీ ఉన్నా అల్లుడి నోట్లో శని ఉన్నట్టు==
అర్ధం
సాధారణంగా అల్లుడంటేనే విశేష గౌరవ మర్యాదలు చూపడం మన సంప్రదాయం. ఇక విందు భోజనాలకి చెప్పనవసరం లేదు కాని ఎన్ని చేసిన ఏదోకారణంగా అల్లుడు తినలేని పరిస్థితులు ఎదురవుతూ ఉంటాయి. అలాగే కొంతమందికి అన్నీ అందుబాటులో ఉన్నా అనుభవించటానికి ఏదో కారణంగా ఆటంకాలు ఉంటాయి. అలాంటి సమయంలో ఈ సామెతని వాడుతుంటారు.
ఈ జాతీయానికి సరైన అర్ధం మనకు అన్ని రకాల అవకాశాలు ఉన్నా ఏ అవకాశం అందని పరిస్థితి. అంగడి అంటే సరుకులు అమ్మే చోటు. కొత్త అల్లుడు అత్తవారి ఇంటికి వచ్చినపుడు మర్యాదలు సహజం. కొన్నాళ్ళకు పాతబడ్డ ఆ అల్లుడు అత్తవారి ఇంట్లోనే తిష్ట వేస్తే ఆ మర్యాదలు పెద్దగా జరగవు. అప్పుడు అంగట్లొ అన్నీ ఉంటాయి కాని అత్త వారింట్లో ఎవరూ వాటిని కొనరు. అల్లుడికి పెట్టరు. అలా రూపొందినదే ఈ సామెత. ప్రభుత్వ నిధులు ఎన్ని ఉన్నా ఆ ఫలాలు సామాన్యులకు అందవు. ఈ సందర్భంలో కూడా ఈ సామెతను గుర్తు చేసుకోవచ్చు.

వాడుక

మన దేశంలో అన్ని వనరులూ పుష్కలంగా ఉన్నాయి. కాని లంచగొండితనం వలన దేశం అభివృద్ధి కావడం లేదు. అంగట్లో అన్నీ ఉన్నా అల్లుడి నోట్లో శని ఉంది
== అంగటి వీధిలో అబ్బా అంటే, ఎవరికి పుట్టావురా కొడకా అన్నట్లు==
==అంగట్లో అరువు - తల మీద బరువు==
అరవు అనగా అప్పు అని అర్థము అంగట్లో అప్పువుంటే తలమీద బరువు వున్నట్లే అని అర్థము
==అంగట్లో అష్ట భాగ్యం - అల్లుని నోట్లో అష్ట దరిద్రం==
అన్నీ వున్నాయి కాని అల్లుని నోట్లో శని వున్నది అనే సమానార్థంతో ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అంగట్లో ఎక్కువైతే ముంగిట్లో కొస్తుంది==
ఏదైనా సరకులు అవసరానికి వాటిని కొనేవారికన్న తక్కువైతే ఆ వస్తువుకొరకు అందరు ఎగబడి అంగడికి ఎగబడతారు.... అప్పుడు దాని ధర కూడా అమాంతం పెరిగి పోతుంది. అవే వస్తువులు అవసరానికన్నా ఎక్కువయితే అవే వస్తువులు అనేక రాయితీలతో మన ఇంటిముంగిటకే వస్తాయనే అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు.
== అంగడి అమ్మి గొంగళి కొన్నట్లు==
== అంగడి బియ్యం - తంగేటి కట్టెలు==
366 అంగడినుంచి తెచ్చే ముందర పెట్టుక ఏడ్చే
ఉల్లిపాయ

== అంగరక్ష లెన్నివున్నా శ్రీరామరక్ష వుండాలి==
స్వంతంగా ఎంత బలం వున్నా..... ఎన్ని వున్నా దైవ బలం కూడా వుండాలని దీని అర్థం.
== అంగడినుంచి తెచ్చే ముందర పెట్టుక ఏడ్చే==
ఉల్లిపాయ
== అంచు డాబె గాని కోక డాబు లేదు==
కోక అనగా చీర అని అర్థం. దానికున్న అంచు మాత్రం మహా బాగావుండి అసలు చీరలో పస లేదు అని అర్థం. ఇలాంటి సమానర్థంలో మరొక సామెత కూడా ఉంది. పైన పఠారం లోన లొఠారం
==అండ ఉంటే కొండనైనా బద్దలు కొట్టవచ్చు==
ఒంటరిగా కన్నా మరొకరి తోడుతో పనులను చక్కగా అవుతాయి ఆదుకొనేవారుంటే ఎంతటి కష్టమైన పనినైనా సులభంగా చెయొచ్చని ఈసామెత అర్థం. దీనికి సమానర్థంతో ఐకమత్యమే మహా భలము అనే సామెతకూడ ఉంది.
== అంతనాడు లేదు, ఇంతనాడు లేదు,సంతనాడు పెట్టింది ముంతంత కొప్పు==
సాధారణంగా ఏటువంటి అలంకారాలు చేసుకోనివారు ఏమైనా ఉత్సవాలు, ఊరేగింపులు, పదిమందిలో కలిసే పెళ్ళిళ్ళలో మాత్రం విశేషంగా అలంకారాలు చేసుకొని అందరిలోకి ప్రత్యేకంగా కనిపించాలని ప్రయత్నాలు చేస్తుంటారు.ఒకామె చిన్నప్పుడుగానీ, మరీ వయస్సులో ఉన్నప్పుడుగానీ, మరి ఏ ఇతర సందర్భాలలోగానీ పెద్ద కొప్పు పెట్టి, అందంగా కనిపించడానికి ప్రయత్నం చేయలేదట. ఆ ఊరిలో సంత జరుగుతుందని తెలిసి ఆ సంతలో ఎంతోమంది కొత్తకొత్త వారు వస్తారని వారందరి చూపు తనపైన పడాలని అందంగా పెద్దగా ఉండే కొప్పు పెట్టుకొని వెళ్ళిందట. సందర్భానుసారంగా మాత్రమే అలంకరించుకోవాలని ఈ సామెత
==అంత ఉరుము ఉరిమి ఇంతేనా కురిసేదన్నట్టు==
అమితంగా వాగ్దానాలు చేసి చాలా స్వల్పంగా దానాలు చేసేవారిని గురించి, ఎంతెంతో పనిచేస్తామని చెప్పి చాలాకొద్దిగా పనిచేసేవారిని గురించి, ఎక్కువగా హెచ్చులు చెప్పి తక్కువ పని చేసే పద్ధతి సందర్భంగా వాడె సామెత ఇది. ఇలాంటిదే మరొక సామెత: ఇంత ఉరుము ఉరిమి మంగలం మీద పడ్డట్టు
==అంత లావున్నావు తేలు మంత్రం కూడ తెలియదా==
లావుగా వున్నంత మాత్రాన అన్ని విద్యలు తెలిసివుండవు. ఒక అమాయకుడు లావుగా వున్నతన్ని చూసి ఇతడు అంత లావున్నాడు కనుక అన్ని విద్యలు తెలిసి వుంటాయని భావించి తనకు తేలు కుట్టింది మంత్రం వేయమని అడిగాడట. ఆ లావుటతను తనకు తెలియదనగా &quot;అంత లావున్నావు తేలు మంత్రం కూడ తెలియదా&quot; అని వెళ్లి పోయాడట అమాయకంగా.
== అంత్య నిష్టూరం కన్నా, ఆది నిష్టూరం మేలు==
ఒక పనిని మొదలుపెట్టే ముందు దాని పర్యవసానాలు బాగా ఆలోచించి, ముందుగానే ఊహించి, సంబంధిత వ్యక్తులతో దానిని గురించి చర్చించి మొదలుపెట్టమని చెప్పేందుకు ఉద్దేశించినదే ఈ సామెత. కీడెంచి మేలెంచమనే సామెతకు ఇది కాస్త దగ్గరగా ఉంటుంది.
==అందని పండ్లకు అర్రులు చాచినట్లు==
మనకి అందవు లేదా దొరకవు అని తెలిసినా వాటి మీద ఆశ పెట్టుకోడం అనేది అందని పండ్లు కోసం అర్రులు చాచటం లాంటిది అని అర్థం.
==అందని ద్రాక్షలు పుల్లన==
ఒక నక్క ఒక రైతు యొక్క ద్రాక్ష తోటలోకి ప్రవేశించింది.అక్కడ దానికి ఎత్తయిన పందిళ్ళకు చక్కటి ద్రాక్షలు వేలాడుతూ కనపడ్డాయి.ఆ పండిన ద్రాక్షలను చూసిన నక్కకు, నోరు ఊరి, ఎట్లాగయినా సరే ఆ పళ్ళను తినాలని నిర్ణయించుకున్నది. మామూలుగా అయితే ఆనక్కకు పళ్ళు అందవు. అందుకని, అది తన ముందు కాళ్ళ మీద లేచి ఆ పళ్ళను అందుకోబోయింది. కానీ, పాపం దానికి ద్రాక్ష పళ్ళు అందలేదు. ఆపైన నక్క ఎగిరి అందుకోవాలని తెగ ఆరాటపడింది. ఎంత ఎగిరినా దానికి ఆయాసం వచ్చింది కానీ, ద్రాక్ష పళ్ళు మాత్రం అందలేదు. ఎగిరి, ఎగిరి ఆయాసంతో ఇక యెగరలేక విసిగి, &quot;ఛీ ఛీ ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లగా ఉంటాయట నేను తినడమేమిటి?&quot; అని గొణుక్కుంటూ వెళ్ళిపొయింది. అలాగే, ఎవరైనా ఏదో పొందాలని ప్రయత్నించి అది దొరకక పోతే, అప్పటివరకు దేని కోసం అయితే తీవ్ర ప్రయత్నం చేశామో అది ఎంత చెత్తదో, ఎంత పనికిరాదో చెప్పటం మొదలుపెడతాము. అప్పుడు అందని ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లన అని నలుగురు నవ్వుకుంటారు.
==అందరూ శ్రీ వైష్ణవులే బుట్టలో చేపలన్నీ మాయం==
తాము శ్రీవైష్ణవులము, మాంసాహారం తినము అని చెప్పుకుంటూ బుట్టలో చేపలన్నీ ఖాళీ చేసారు అని అర్ధం. అందరూ గొప్పవాళ్ళే కాని చేసేవన్ని తప్పుడు పనులే. ఎవరికి వారే తమకి తాము గొప్ప వాళ్ళమని చెప్పుకుంటారు కాని ఎవరి తప్పులు వారికే ఉన్నాయి. ఇలాంటి సందర్భంలో ఈ సామెత వాడుతార
==అందితే జుట్టు అందక పోతె కాళ్లు==
అవకాశవాది తన పని పూర్తి చేసుకోటానికి ముందు గడ్డం పట్టుకు బ్రతిమిలాడతాడు, అయినా పని కాకపోతే కాళ్ళు పట్టుకుని బ్రతిమిలాడతాడటానికి కూడా వెనకాడడు. ఈ సామెత ఒక అవకాశవాది తత్వాన్ని తెలియచేస్తోంది.
==అంగిట బెల్లం - ఆత్మలో విషం==
పయోముఖ విష కుంభం అనే సంస్కృత సామెత లాంటిదే ఇది కూడాను. నోటితో తియ్యని మాటలు మాట్లాడుతున్నా.... మనసులో మాత్రంచాల చెడు భావన వున్నదని అర్థం.
==అంగిట విషం - మున్నాలిక తియ్యదనం==
ఇది కూడా పై సామెత లాంటి అర్థాన్నే ఇస్తుంది. పైపైన మంచిగా మాట్లాడుతు లోన చెడు భావన కలిగి వున్న వారినుద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అంటనప్పుడు ఆముదం రాసుకున్నా అంటదు==
==అంటుకోను ఆముదం లేకుంటే మీసాలకు సంపెంగ నూనెట==
ఇదే అర్థంలో మరొక సామెత వుంది: అది: మింగ మెతుకు లేదు మీసాలకు సంపెంగ నూనె
==అంటే ఆరడి - అనకుంటే అలుసు==
==అండలుంటే కొండలు దాటవచ్చు==
సహాయంగా ఎవరైనా వుంటే ఎంతపనైనా చేయ వచ్చు అనే అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు. ఐక మత్యమే మహాబలము అని దీకిని గూడార్థము.
==అండలేని ఊళ్ళో ఉండ దోషం - ఆశలేని పుట్టింట అడగ దోషం==

==అండ ఉన్నవానిదే అందలం==
ఐకమత్యమే మహా బలము అని దీనికి అర్థము.

== అంతకు తగిన గంత, గంతకు తగిన బొంత==
==అంతనాడు లేదు ఇంతనాడు లేదు సంతనాడు పెట్టింది ముంతంత కొప్పు==
==అంత నీతే వుంటే ఇంత సంతెందుకు?==
== అంత పెద్ద పుస్తకం చంకలో వుంది పంచాంగం చెప్పలేవా?==
ఇదే అర్థంలో మరొక సామెత వున్నది: అది. ఇంతలావున్నావు తేలు మంత్రం తెలియదా?
== అంతా తెలిసినవాడూ లేడు, ఏమీ తెలియనివాడూ లేడు==
మానవులలో ప్రతి విషయము పూర్తిగా తెలిసిన వాడున్నూ, ఏవిషయము కొంతైనా తెలియని వాడున్నూ లేడని దీని అర్థము.
== అంతా బాపలే, మరి కోడిపెట్ట ఏమైనట్లు?==
దీనికి సమానమైన అర్థంలో మరొక సామెత ఉంది. అందరూ వైష్ణవులే .......... బుట్టలో రొయ్యలు మాయం అయ్యాయి బాపన వాళ్లైనా చాటు మాటుగా మాంసం తింటారని దీనికి గూఢార్థము.
==అంతా మావాళ్ళేగానీ అన్నానికి రమ్మనే వాళ్ళు లేరు==
[చూపులకు చుట్టాలు రమ్మంటే కోపాలు ] అనే సామెత లాంటిదే ఈదీను.
==అందం చందం నావంతు - ముద్దూ మురిపెం నీవంతు అన్నదట==
==అందం చందం లేని మొగుడు మంచం నిండా వున్నట్లు==
అకార పుష్టి నైవేద్య నష్ఠి అనే సామెత లాంటిదే ఇదీను.
==అందముంటే సరా! అదృష్టముండొద్దూ!==
==అందని మ్రానిపండ్లకు అఱ్ఱులు చాచినట్లు==
మనకి అందవు లేదా దొరకవు అని తెలిసినా వాటి మీద ఆశ పెట్టుకోడం అనేది అందని పండ్లు కోసం అర్రులు చాచటం లాంటిది అని అర్థం.
== అందరి కాళ్ళకు మ్రొక్కినా అత్తగారింటికి పోకతప్పదు==
పెళ్ళికూతురు పెళ్ళైయ్యాక అత్తావారింటికి వెళుతూ అందరి కాళ్ళకు మొక్కుతుంది. కాని చివరకు అత్తవారింటికి వెళ్ళక తప్పదు.......
==అందరికీ శకునం చెప్పే బల్లి తాను బోయి కుడితి తొట్లో పడ్డట్లు==
అందరికి రాబోవు కష్టాలను చెప్పేవారు తమకు రాబోవు కష్టాలను ఎరుగరు అని దీని అర్థము. అనగా ఈ శకునాలు వట్టి భూటకమని అర్థము.
==అందరికీ అన్నం పెట్టే వాడు రైతే==
== అందరినీ మెప్పించడం అలవి గాని పని==
అందరినీ మెప్పించడము ఎంతమాత్రము వీలుకాదని దీని అర్థము. ఎంత మంచి విషయమైనా దాన్ని కూడా వ్వతిరేకించే వాడొకడుంటాడని దీని భావము.
==అందరూ అందలమెక్కితే మోసేవారెవ్వరు?==
== అందరూ ఒక ఎత్తు - అగస్త్యుడు ఒక్కడూ ఒక ఎత్తు==
==అందానికి పెట్టిన సొమ్ము ఆపదకు అడ్డం వస్తుంది==
== అందాల గంధాలు, అధరాల మధువులు కౌగిలింతల పాలన్నట్లు==
==అందాల విందులు, అధరాల మధువులు నీకే అన్నదట==
== అందాలు నావి - సంబరాలు నీవి అందిట==
== అందితే సిగ అందకపోతే కాళ్ళు==
అవకాశాన్ని బట్టి ఎదిరించడమో, కాళ్ల బేరానికి రావడమో చేసె వారిగురించిన సామెత ఇది. ఇదే సమానార్థంలో మరొక సామెత.... ఏ ఎండకాగొడుగు పట్టినట్టు. అంకెకు రాని ఆలిని ఆరుగురు బిడ్డల తల్లయినా విడవాలి/ ఏ ఎండకు ఆ గొడుగు పట్టి నట్టు సమానర్థంలో మరొక సామెత
53 అందితే తియ్యన అందకుంటే పుల్లన

[అందని ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లన ] అనే సామెతకు సమానర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు. ఎంత ప్రయత్నించినా ద్రాక్ష పళ్ళు అందక పోతే..... తన ప్రయత్నము విపలమైనదని ఒప్పుకోక ఆ ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లనివి అని తన ఓటమిని కప్పి పుచ్చుకునే ప్రయత్నం ఇది.
== అందీ అందని పరువాలు ఉసికొలిపే కాముని కవ్వింతలు==
==అంధుడికి అద్దం చూపించినట్లు==
కొంతమంది ఎంత వివరంగా విషయాన్నంతా చెప్పినా గ్రహించలేరు. అలాంటి వారి జ్ఞానాన్ని సూచించడానికి ఈ సామెత ఉపకరిస్తుంది. అలాగే మరికొన్ని సందర్భాల్లో ఎంత శ్రమపడినా శ్రమను ఎదుటివారు గుర్తించక నిర్లిప్తంగా, నిరాసక్తంగా తోసివేసినప్పుడు కూడా ఈ సామెతను సందర్భానుసారం చెప్పటానికి ఉపయోగపడుతుంది. అంధుడికి ఎంత మాత్రమూ ఎదుటి వస్తువులు కనిపించక పోవటం సర్వసాధారణం. అటువంటిది అందాన్ని ఒకటికి పది సార్లు చూసుకోడానికి నేత్ర దృష్టి బాగా ఉన్నవారు ఉపయోగించే అద్దాన్ని అంధుడి ముందు పెట్టి చూసుకోమంటే దానివల్ల అంధుడికి కలిగే ఆనందం శూన్యం. అతడి ముందు అద్దాన్ని ఉంచడం వల్ల పడిన శ్రమ కూడా వృథా అవుతుంది. ఈ సామెతలో అద్దం విజ్ఞానంతోను, పాండిత్యంతోనూ కొంతమంది పోల్చి చెబుతుంటారు. అంధత్వమనేది అజ్ఞానానికి, పామరత్వానికి నిదర్శనం. అద్దంల్లాంటి పాండిత్యం కలిగిన వారు, అంధుడిలాంటి అజ్ఞాని ముందు తన పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించడం వల్ల ఫలితం శూన్యమనేది సామెత భావన.
56 అంధుడికి అద్దం చూపించినట్లు

అంధుడి ముందు పెట్టి చూసుకోమంటే దానివల్ల అంధుడికి కలిగే ఆనందం శూన్యం. అతడి ముందు అద్దాన్ని ఉంచడం వల్ల పడిన శ్రమ కూడా వృథా అవుతుంది. ఈ సామెతలో అద్దం విజ్ఞానంతోను, పాండిత్యంతోనూ కొంతమంది పోల్చి చెబుతుంటారు. అంధత్వమనేది అజ్ఞానానికి, పామరత్వానికి నిదర్శనం. అద్దంల్లాంటి పాండిత్యం కలిగిన వారు, అంధుడిలాంటి అజ్ఞాని ముందు తన పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించడం వల్ల ఫలితం శూన్యమనేది సామెత భావన..
==అంబటిలోకి ఉప్పే లేకుంటే పిండి వంటల మీదకు పోయిందట మనసు==
తాను తాగే అంబలిలో ఉప్పు తక్కువైనందున అందులో ఉప్పు కూడా తెచ్చి వేసుకోలేని వాడు పిండి వంటలు కోరుకున్నట్లు...... అని దీనికి అర్థము.
==అంబలా అంటే ముఖాలే చెప్తాయి అన్నట్లు==
== అంబలి తాగేవాడికి మీసాలు ఎత్తేవాడు==
గంజి తాగేవానికి మీసాలు ఎగబట్టేవాడొకడన్నట్టు వంటిదే ఈ సామెత. తన స్థాయికి మించి పనులు చేసే వారినుద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అంబరాన బిడ్డ పుడితే ఆముదం పెట్టి ముడ్డి కడిగిందట==
లేక లేక పుట్టిన పిల్లలను గారాబంగా పెంచినప్పుడు ఈ సామెత వాడతారు
== అంభంలో కుంభం ఆదివారంలో సోమవారం అన్నట్లు==

==వనరులు==
* '''లోకోక్తి ముక్తావళి అను తెలుగు సామెతలు''' (సుమారు 3400 సామెతలు) - సంకలనం: విద్వాన్ పి.కృష్ణమూర్తి - ప్రచురణ: మోడరన్ పబ్లిషర్స్, తెనాలి - [http://www.archive.org/details/lokokthimukthava021013mbp ఇంటర్నెట్ ఆర్చీవులో లభ్యం]
* '''సాటి సామెతలు''' (తెలుగు, కన్నడ, తమిళ, మలయాళ భాషలలో సమానార్ధకాళున్న 420 సామెతలు) - సంకలనం : నిడదవోలు వెంకటరావు, ఎమ్. మరియప్ప భట్, డాక్టర్ ఆర్.పి. సేతుపిళ్ళై, డా. ఎస్.కె. నాయర్ [http://www.archive.org/details/saatisamethalu022732mbp ఇంటర్నెట్ ఆర్చీవులో లభ్యం]

[[వర్గం:సామెతలు]]</text>
      <sha1>9o5569zuvcb67adx4vphfdxj8xyn874</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>39332</id>
      <parentid>39331</parentid>
      <timestamp>2026-07-07T11:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38473-43</username>
        <id>3503</id>
      </contributor>
      <comment>/* అగ్నిశేషం, ఋణశేషం, వ్రణశేషం,శత్రుశేషం ఉంచరాదు */ Addition</comment>
      <origin>39332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157380" sha1="tc7502zucta91aonl5pd48q7dy6tkh4" xml:space="preserve">{{తెలుగుభాషాసింగారం}}
{{సామెతల పేజీల శీర్షిక|అ}}
==అంకపొంకాలు లేనిది [[శివలింగం]] ==
శివలింగానికి   అంకము (సంఖ్యా విలువ ) కానీ పొంకము (గర్వము ఉండవు అని అర్థం). అంటే అది మిక్కిలి గొప్పది అని మానవ సంఖ్యా శాస్త్రం లేదా సాధారణ గర్వానికి అతీతం అని వివరణ .

;వాడుక

ఈశ్వరుని గొప్ప తనాన్ని తెలియచేయుటకు వాడుతారు.

==అంకెకు రాని ఆలి - కీలెడలిన కాలు==
భార్య అంటే భర్తను అర్థం చేసుకొని భర్తకు అణిగిమణిగి ఉండాలి అని నానుడి అలా ఉండకపోతే కాపురం నిలువదు అని అందుకే భార్య అంకెకు రావడం (వశమగు ఉండడం) మంచిది. అలా వశమవ్వకపోతే, ఎడలి పోయిన (విడిపోయిన) కీలు లాగ బాధిస్తూ ఉంటది అని వివరణ ఆ కాలితో ముందుకి సాగలేము వెనక్కు వెళ్లలేము.

==అంగట్లో అన్నీ ఉన్నా అల్లుడి నోట్లో [[శని]] ఉన్నట్టు==
;అర్ధం
సాధారణంగా అల్లుడంటేనే విశేష గౌరవ మర్యాదలు చూపడం మన సంప్రదాయం. ఇక విందు భోజనాలకి చెప్పనవసరం లేదు కాని ఎన్ని చేసిన ఏదోకారణంగా అల్లుడు తినలేని పరిస్థితులు ఎదురవుతూ ఉంటాయి. అలాగే కొంతమందికి అన్నీ అందుబాటులో ఉన్నా అనుభవించటానికి ఏదో కారణంగా ఆటంకాలు ఉంటాయి. అలాంటి సమయంలో ఈ సామెతని వాడుతుంటారు.
ఈ జాతీయానికి సరైన అర్ధం మనకు అన్ని రకాల అవకాశాలు ఉన్నా ఏ అవకాశం అందని పరిస్థితి. అంగడి అంటే సరుకులు అమ్మే చోటు. కొత్త అల్లుడు అత్తవారి ఇంటికి వచ్చినపుడు మర్యాదలు సహజం. కొన్నాళ్ళకు పాతబడ్డ ఆ అల్లుడు అత్తవారి ఇంట్లోనే తిష్ట వేస్తే ఆ మర్యాదలు పెద్దగా జరగవు. అప్పుడు అంగట్లొ అన్నీ ఉంటాయి కాని అత్త వారింట్లో ఎవరూ వాటిని కొనరు. అల్లుడికి పెట్టరు. అలా రూపొందినదే ఈ సామెత. ప్రభుత్వ నిధులు ఎన్ని ఉన్నా ఆ ఫలాలు సామాన్యులకు అందవు. ఈ సందర్భంలో కూడా ఈ సామెతను గుర్తు చేసుకోవచ్చు. 
;వాడుక

మన దేశంలో అన్ని వనరులూ పుష్కలంగా ఉన్నాయి. కాని లంచగొండితనం వలన దేశం అభివృద్ధి కావడం లేదు. ''అంగట్లో అన్నీ ఉన్నా అల్లుడి నోట్లో శని ఉంది''
==అంగటి వీధిలో అబ్బా అంటే, ఎవరికి పుట్టావురా కొడకా అన్నట్లు==
దీనికి పెద్దగా వివరణ ఇవ్వాల్సిన అవసరం లేదు. అంగట్లో (ఇంటి బయట లేదా దారిలో) ఏదయినా దెబ్బ తగిలి అబ్బా అంటే ఏ అబ్బని తలిచావురా అని అన్నట్టు. దీనిని నలుగురిలో మాట్లాడేప్పుడు భాషా విశేషాలను గుర్తించి మాట్లాడాలి లేదంటే దానిని గుర్తించి కించపరిచే వాళ్ళు వేచి ఉన్నారు అని లేదా ఒకడి నొప్పి ఇంకొకడి వెటకారానికి నాంధి అనికూడా చెప్పుకోవచ్చు.

==అంగట్లో [[అరువు]] - తల మీద బరువు==
అరవు అనగా అప్పు అని అర్థము అంగట్లో అప్పువుంటే తలమీద బరువు వున్నట్లే అని అర్థము
==అంగట్లో అష్ట భాగ్యం - అల్లుని నోట్లో అష్ట దరిద్రం==
''' అన్నీ వున్నాయి కాని అల్లుని నోట్లో శని వున్నది ''' అనే సమానార్థంతో ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అంగట్లో ఎక్కువైతే ముంగిట్లో కొస్తుంది==
ఏదైనా సరకులు అవసరానికి వాటిని కొనేవారికన్న తక్కువైతే ఆ వస్తువుకొరకు అందరు ఎగబడి అంగడికి ఎగబడతారు.... అప్పుడు దాని ధర కూడా అమాంతం పెరిగి పోతుంది. అవే వస్తువులు అవసరానికన్నా ఎక్కువయితే అవే వస్తువులు అనేక రాయితీలతో మన ఇంటిముంగిటకే వస్తాయనే అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అంగిట [[బెల్లం]] - [[ఆత్మ]]లో విషం==
''' పయోముఖ విష కుంభం ''' అనే సంస్కృత సామెత లాంటిదే ఇది కూడాను. నోటితో తియ్యని మాటలు మాట్లాడుతున్నా.... మనసులో మాత్రంచాల చెడు భావన వున్నదని అర్థం.
==అంగిట విషం - మున్నాలిక తియ్యదనం==
ఇది కూడా పై సామెత లాంటి అర్థాన్నే ఇస్తుంది. పైపైన మంచిగా మాట్లాడుతు లోన చెడు భావన కలిగి వున్న వారినుద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతారు.

==[[అంగడి]] అమ్మి గొంగళి కొన్నట్లు==
==అంగడి [[బియ్యం]] - తంగేటి కట్టెలు==
==అంగరక్ష లెన్నివున్నా శ్రీరామరక్ష వుండాలి ==
స్వంతంగా ఎంత బలం వున్నా..... ఎన్ని వున్నా దైవ బలం కూడా వుండాలని దీని అర్థం.
==అంగడినుంచి తెచ్చే ముందర పెట్టుక ఏడ్చే==
ఉల్లిపాయ
==[[అంచు]] డాబే గాని కోక [[డాబు]] లేదు==
[[కోక]] అనగా చీర అని అర్థం. దానికున్న అంచు మాత్రం మహా బాగావుండి అసలు చీరలో పస లేదు అని అర్థం. ఇలాంటి సమానర్థంలో మరొక సామెత కూడా ఉంది. [[పైన పఠారం లోన లొఠారం]]

==అంటనప్పుడు ఆముదం రాసుకున్నా అంటదు==
==అంటే ఆరడి - అనకుంటే అలుసు==
== అంటుకోను ఆముదం లేకుంటే మీసాలకు సంపెంగ నూనెట==
ఇదే అర్థంలో మరొక సామెత వుంది: అది: మింగ మెతుకు లేదు మీసాలకు సంపెంగ నూనె
== అంటే ఆరడి - అనకుంటే అలుసు==
==[[అండ]] ఉంటే కొండనైనా బద్దలు కొట్టవచ్చు==
ఒంటరిగా కన్నా మరొకరి తోడుతో పనులను చక్కగా అవుతాయి ఆదుకొనేవారుంటే ఎంతటి కష్టమైన పనినైనా సులభంగా చెయొచ్చని
ఈసామెత అర్థం. దీనికి సమానర్థంతో [[ఐకమత్యమే మహా భలము]] అనే సామెతకూడ ఉంది.
==అండలుంటే [[కొండ]]లు దాటవచ్చు==
సహాయంగా ఎవరైనా వుంటే ఎంతపనైనా చేయ వచ్చు అనే అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు. ''ఐక మత్యమే మహాబలము '' అని దీకిని గూడార్థము.
==అంతనాడు లేదు, ఇంతనాడు లేదు,సంతనాడు పెట్టింది ముంతంత కొప్పు==
సాధారణంగా ఏటువంటి అలంకారాలు చేసుకోనివారు ఏమైనా ఉత్సవాలు, ఊరేగింపులు, పదిమందిలో కలిసే పెళ్ళిళ్ళలో మాత్రం విశేషంగా అలంకారాలు చేసుకొని అందరిలోకి ప్రత్యేకంగా కనిపించాలని ప్రయత్నాలు చేస్తుంటారు.ఒకామె చిన్నప్పుడుగానీ, మరీ వయస్సులో ఉన్నప్పుడుగానీ, మరి ఏ ఇతర సందర్భాలలోగానీ పెద్ద కొప్పు పెట్టి, అందంగా కనిపించడానికి ప్రయత్నం చేయలేదట. ఆ ఊరిలో సంత జరుగుతుందని తెలిసి ఆ సంతలో ఎంతోమంది కొత్తకొత్త వారు వస్తారని వారందరి చూపు తనపైన పడాలని అందంగా పెద్దగా ఉండే కొప్పు పెట్టుకొని వెళ్ళిందట. సందర్భానుసారంగా మాత్రమే అలంకరించుకోవాలని ఈ సామెత
==అంత ఉరుము ఉరిమి ఇంతేనా కురిసేదన్నట్టు==
అమితంగా వాగ్దానాలు చేసి చాలా స్వల్పంగా దానాలు చేసేవారిని గురించి, ఎంతెంతో పనిచేస్తామని చెప్పి చాలాకొద్దిగా పనిచేసేవారిని గురించి, ఎక్కువగా హెచ్చులు చెప్పి తక్కువ పని చేసే పద్ధతి సందర్భంగా వాడె సామెత ఇది. ఇలాంటిదే మరొక సామెత: [[ఇంత ఉరుము ఉరిమి మంగలం మీద పడ్డట్టు]]
==అంత లావున్నావు తేలు మంత్రం కూడ తెలియదా ==
లావుగా వున్నంత మాత్రాన అన్ని విద్యలు తెలిసివుండవు. ఒక అమాయకుడు లావుగా వున్నతన్ని చూసి ఇతడు అంత లావున్నాడు కనుక అన్ని విద్యలు తెలిసి వుంటాయని భావించి తనకు తేలు కుట్టింది మంత్రం వేయమని అడిగాడట. ఆ లావుటతను తనకు తెలియదనగా &quot;అంత లావున్నావు తేలు మంత్రం కూడ తెలియదా&quot; అని వెళ్లి పోయాడట అమాయకంగా.
==అంత్య నిష్టూరం కన్నా, ఆది నిష్టూరం మేలు==
ఒక పనిని మొదలుపెట్టే ముందు దాని పర్యవసానాలు బాగా ఆలోచించి, ముందుగానే ఊహించి, సంబంధిత వ్యక్తులతో దానిని గురించి చర్చించి మొదలుపెట్టమని చెప్పేందుకు ఉద్దేశించినదే ఈ సామెత. 
[[కీడెంచి మేలెంచు|కీడెంచి మేలెంచమనే]] సామెతకు ఇది కాస్త దగ్గరగా ఉంటుంది.
==అందని పండ్లకు అర్రులు చాచినట్లు==
మనకి అందవు లేదా దొరకవు అని తెలిసినా వాటి మీద ఆశ పెట్టుకోడం అనేది అందని పండ్లు కోసం అర్రులు చాచటం లాంటిది అని అర్థం.
==అందని ద్రాక్షలు పుల్లన==
ఒక నక్క ఒక రైతు యొక్క ద్రాక్ష తోటలోకి ప్రవేశించింది.అక్కడ దానికి ఎత్తయిన పందిళ్ళకు చక్కటి ద్రాక్షలు వేలాడుతూ కనపడ్డాయి.ఆ పండిన ద్రాక్షలను చూసిన నక్కకు, నోరు ఊరి, ఎట్లాగయినా సరే ఆ పళ్ళను తినాలని నిర్ణయించుకున్నది. మామూలుగా అయితే ఆనక్కకు పళ్ళు అందవు. అందుకని, అది తన ముందు కాళ్ళ మీద లేచి ఆ పళ్ళను అందుకోబోయింది. కానీ, పాపం దానికి ద్రాక్ష పళ్ళు అందలేదు. ఆపైన నక్క ఎగిరి అందుకోవాలని తెగ ఆరాటపడింది. ఎంత ఎగిరినా దానికి ఆయాసం వచ్చింది కానీ, ద్రాక్ష పళ్ళు మాత్రం అందలేదు. ఎగిరి, ఎగిరి ఆయాసంతో ఇక యెగరలేక విసిగి, &quot;''ఛీ ఛీ ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లగా ఉంటాయట నేను తినడమేమిటి?''&quot; అని గొణుక్కుంటూ వెళ్ళిపొయింది. అలాగే, ఎవరైనా ఏదో పొందాలని ప్రయత్నించి అది దొరకక పోతే, అప్పటివరకు దేని కోసం అయితే తీవ్ర ప్రయత్నం చేశామో అది ఎంత చెత్తదో, ఎంత పనికిరాదో చెప్పటం మొదలుపెడతాము. అప్పుడు అందని ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లన అని నలుగురు నవ్వుకుంటారు.
==అందరూ శ్రీ వైష్ణవులే బుట్టలో చేపలన్నీ మాయం==
తాము శ్రీవైష్ణవులము, మాంసాహారం తినము అని చెప్పుకుంటూ బుట్టలో చేపలన్నీ ఖాళీ చేసారు అని అర్ధం. అందరూ గొప్పవాళ్ళే కాని చేసేవన్ని తప్పుడు పనులే. ఎవరికి వారే తమకి తాము గొప్ప వాళ్ళమని చెప్పుకుంటారు కాని ఎవరి తప్పులు వారికే ఉన్నాయి. ఇలాంటి సందర్భంలో ఈ సామెత వాడుతార
==అందితే జుట్టు అందక పోతె కాళ్లు==
అవకాశవాది తన పని పూర్తి చేసుకోటానికి ముందు గడ్డం పట్టుకు బ్రతిమిలాడతాడు, అయినా పని కాకపోతే కాళ్ళు పట్టుకుని బ్రతిమిలాడతాడటానికి కూడా వెనకాడడు. ఈ సామెత ఒక అవకాశవాది తత్వాన్ని తెలియచేస్తోంది.
==అండ వున్నవానిదే అందలం==
ఐకమత్యమే మహా భలము అని దీనికి అర్థము.
==అంతకు తగిన గంత, గంతకు తగిన [[బొంత]]==
==అంత నీతే వుంటే ఇంత సంతెందుకు?==
==అంత పెద్ద పుస్తకం చంకలో వుంది పంచాంగం చెప్పలేవా?==
ఇదే అర్థంలో మరొక సామెత వున్నది: అది. [[ఇంతలావున్నావు తేలు మంత్రం తెలియదా?]]
==అంతా తెలిసినవాడూ లేడు, ఏమీ తెలియనివాడూ లేడు==
మానవులలో ప్రతి విషయము పూర్తిగా తెలిసిన వాడున్నూ, ఏవిషయము కొంతైనా తెలియని వాడున్నూ లేడని దీని అర్థము.
==అంతా బాపలే, మరి [[కోడిపెట్ట]] ఏమైనట్లు?==
దీనికి సమానమైన అర్థంలో మరొక సామెత ఉంది. [[అందరూ వైష్ణవులే .......... బుట్టలో రొయ్యలు మాయం అయ్యాయి]] బాపన వాళ్లైనా చాటు మాటుగా మాంసం తింటారని దీనికి గూఢార్థము.
==అంతా మావాళ్ళేగానీ అన్నానికి రమ్మనే వాళ్ళు లేరు==
[చూపులకు చుట్టాలు రమ్మంటే కోపాలు ] అనే సామెత లాంటిదే ఈదీను.
==అందం చందం నావంతు - ముద్దూ మురిపెం నీవంతు అన్నదట==
==అందం చందం లేని మొగుడు మంచం నిండా వున్నట్లు==
అకార పుష్టి నైవేద్య నష్ఠి అనే సామెత లాంటిదే ఇదీను.
==అందముంటే సరా! అదృష్టముండొద్దూ!==
==అందని మ్రానిపండ్లకు [[అఱ్ఱు]]లు చాచినట్లు==
మనకి అందవు లేదా దొరకవు అని తెలిసినా వాటి మీద ఆశ పెట్టుకోడం అనేది అందని పండ్లు కోసం అర్రులు చాచటం లాంటిది అని అర్థం.
  ఎంత ఏడ్చినా,అత్తగారింటికి వెళ్ళడం తప్పదు

==అందరికీ శకునం చెప్పే బల్లి తాను బోయి కుడితి తొట్లో పడ్డట్లు==
అందరికి రాబోవు కష్టాలను చెప్పేవారు తమకు రాబోవు కష్టాలను ఎరుగరు అని దీని అర్థము. అనగా ఈ శకునాలు వట్టి భూటకమని అర్థము.
==అందరికీ అన్నం పెట్టే వాడు రైతే==
==అందరినీ మెప్పించడం అలవి గాని పని==
అందరినీ మెప్పించడము ఎంతమాత్రము వీలుకాదని దీని అర్థము. ఎంత మంచి విషయమైనా దాన్ని కూడా వ్వతిరేకించే వాడొకడుంటాడని దీని భావము.
==అందరూ అందలమెక్కితే మోసేవారెవ్వరు?==
==అందరూ ఒక ఎత్తు - [[అగస్త్యుడు]] ఒక్కడూ ఒక ఎత్తు==
==అందానికి పెట్టిన సొమ్ము [[ఆపద]]కు అడ్డం వస్తుంది==
==అందాల గంధాలు, అధరాల మధువులు కౌగిలింతల పాలన్నట్లు==
==అందాల విందులు, అధరాల మధువులు నీకే అన్నదట==
==అందాలు నావి - సంబరాలు నీవి అందిట==
==అందితే సిగ/జుట్టు అందకపోతే కాళ్ళు==
అవకాశాన్ని బట్టి ఎదిరించడమో, కాళ్ల బేరానికి రావడమో చేసె వారిగురించిన సామెత ఇది. ఇదే సమానార్థంలో మరొక సామెత.... ఏ ఎండకాగొడుగు పట్టినట్టు.
అంకెకు రాని ఆలిని ఆరుగురు బిడ్డల తల్లయినా విడవాలి/ [[ఏ ఎండకు ఆ గొడుగు పట్టి నట్టు]] సమానర్థంలో మరొక సామెత

==అందితే తియ్యన అందకుంటే పుల్లన==
[అందని ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లన ] అనే సామెతకు సమానర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు. ఎంత ప్రయత్నించినా ద్రాక్ష పళ్ళు అందక పోతే..... తన ప్రయత్నము విపలమైనదని ఒప్పుకోక ఆ ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లనివి అని తన ఓటమిని కప్పి పుచ్చుకునే ప్రయత్నం ఇది.
==అందీ అందని పరువాలు ఉసికొలిపే కాముని కవ్వింతలు==
==అంధుడికి అద్దం చూపించినట్లు==
కొంతమంది ఎంత వివరంగా విషయాన్నంతా చెప్పినా గ్రహించలేరు. అలాంటి వారి జ్ఞానాన్ని సూచించడానికి ఈ సామెత ఉపకరిస్తుంది. అలాగే మరికొన్ని సందర్భాల్లో ఎంత శ్రమపడినా శ్రమను ఎదుటివారు గుర్తించక నిర్లిప్తంగా, నిరాసక్తంగా తోసివేసినప్పుడు కూడా ఈ సామెతను సందర్భానుసారం చెప్పటానికి ఉపయోగపడుతుంది. అంధుడికి ఎంత మాత్రమూ ఎదుటి వస్తువులు కనిపించక పోవటం సర్వసాధారణం. అటువంటిది అందాన్ని ఒకటికి పది సార్లు చూసుకోడానికి నేత్ర దృష్టి బాగా ఉన్నవారు ఉపయోగించే అద్దాన్ని అంధుడి ముందు పెట్టి చూసుకోమంటే దానివల్ల అంధుడికి కలిగే ఆనందం శూన్యం. అతడి ముందు అద్దాన్ని ఉంచడం వల్ల పడిన శ్రమ కూడా వృథా అవుతుంది. ఈ సామెతలో అద్దం విజ్ఞానంతోను, పాండిత్యంతోనూ కొంతమంది పోల్చి చెబుతుంటారు. అంధత్వమనేది అజ్ఞానానికి, పామరత్వానికి నిదర్శనం. అద్దంల్లాంటి పాండిత్యం కలిగిన వారు, అంధుడిలాంటి అజ్ఞాని ముందు తన పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించడం వల్ల ఫలితం శూన్యమనేది సామెత భావన.
== అంధుడికి [[అద్దం]] చూపించినట్లు==
అంధుడి ముందు పెట్టి చూసుకోమంటే దానివల్ల అంధుడికి కలిగే ఆనందం శూన్యం. అతడి ముందు అద్దాన్ని ఉంచడం వల్ల పడిన శ్రమ కూడా వృథా అవుతుంది. ఈ సామెతలో అద్దం విజ్ఞానంతోను, [[పాండిత్యం]]తోనూ కొంతమంది పోల్చి చెబుతుంటారు. అంధత్వమనేది అజ్ఞానానికి, పామరత్వానికి నిదర్శనం. అద్దంల్లాంటి పాండిత్యం కలిగిన వారు, అంధుడిలాంటి అజ్ఞాని ముందు తన పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించడం వల్ల ఫలితం శూన్యమనేది సామెత భావన..
==అంబటిలోకి ఉప్పే లేకుంటే పిండి వంటల మీదకు పోయిందట మనసు==
తాను తాగే అంబలిలో ఉప్పు తక్కువైనందున అందులో ఉప్పు కూడా తెచ్చి వేసుకోలేని వాడు పిండి వంటలు కోరుకున్నట్లు...... అని దీనికి అర్థము.
==అంబలా అంటే ముఖాలే చెప్తాయి అన్నట్లు==
== అంబలి తాగేవాడికి మీసాలు ఎత్తేవాడు==
గంజి తాగేవానికి మీసాలు ఎగబట్టేవాడొకడన్నట్టు వంటిదే ఈ సామెత. తన స్థాయికి మించి పనులు చేసే వారినుద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అంబరాన బిడ్డ పుడితే ఆముదం పెట్టి ముడ్డి కడిగిందట==
లేక లేక పుట్టిన పిల్లలను గారాబంగా పెంచినప్పుడు ఈ సామెత వాడతారు
==అంభంలో కుంభం ఆదివారంలో సోమవారం అన్నట్లు==
==&quot;అ - ఆ&quot; లు రావు గానీ అగ్రతాంబూలం కావాలట==
అనర్హులు కూడా అందలం ఎక్కాలనే ప్రయత్నం చేయడాన్ని ఈ సామెత తెలియ జేస్తుంది.
==&quot;అ - ఆ&quot; లు రావు గానీ అమరం చదువుతాడట==

==అకట వికటపు రాజుకు అవివేకపు ప్రధాని, చాదస్తపు పరివారము==
==అక్క ఆరాటమే గానీ బావ బ్రతకడన్నట్లు==
==అక్క కాపురం అడగక్కర లేదు - చెల్లెలి కాపురం చెప్పక్కర లేదు==
==అక్కచెల్లెళ్ళకు అన్నం పెట్టి లెక్క వ్రాసినట్లు
సొంత వాళ్లకు, అయిన వాళ్లకు పెట్టిన ఖర్చును కూడా లెక్కగడితే.. ఇలాంటి సామెతలు వాడతారు.

==అక్క పగ, బావ మంచి==
==అక్క మనదైతే బావ మన వాడవుతాడా?==
==అక్క మొగుడు కుక్క==
==అక్కర వున్నంతవరకూ ఆదినారాయణ - అక్కఱ తీరిన తర్వాత గూదనారాయణ==
దీనికి సమానర్థంలో మరికొన్ని సామెతలు: 1. ఏరు దాటాక తెప్ప తగలేసే రకం. 2. ఏరు దాటునంత వరకు ఓడ మల్లయ్య గారు..... ఏరు దాటాక బోడి మల్లయ్య.
==అక్కరకురాని చుట్ట మెందుకు?==
ఇది సుమతీ శతక పద్యంలోని భాగము..... అక్కరకు రాని చుట్టము, మ్రొక్కిన వరమీయని వేల్పు, యుద్ధమునందు పారిపోయిన గుర్రము మొదలగు వాటిని వదిలి పెట్టాలని దీని అర్థము.
==అక్కరకు వచ్చినవాడే మనవాడు==
==అక్కర తీరితే అల్లుడు అశుద్ధంతో సమానమన్నట్లు==
==అక్కరకు రానిది అవనిలో లేదు==
ప్రతి వస్తువు కూడా పనివచ్చేదే అనే అర్థంలో ఈ సామెతను ఉపయోగిస్తారు. (శ్రీ శ్రీ కవితలోని కొన్ని మాటలను ఇక్కడ గుర్తు చేసుకోవచ్చు: అగ్గిపుల్ల, కుక్కపిల్ల, సబ్బు బిళ్ళ కాదేది కవితకనర్హం.... .....
== అక్కా పప్పు వండవే చెడేవాడు బావ ఉన్నాడు గదా?==
==[[అగడ్త]]లో పడ్డ [[పిల్లి]]కి అదే వైకుంఠం==
అగడ్త అనేది పూర్వం కోటల పరిరక్షణకు ప్రహారి చట్టూ తీసిన గొయ్యి లాంటిది. అగడ్తలు చాలా లోతుగా ఉంటాయి. అగడ్తలో పడ్డ పిల్లి అదే సర్వసం అనుకుంటుంది. ఇదే అర్థములో మరొక సామెత ఉంది. అగడ్తలో పడ్డ కప్పకు అదే వైకుంఠం
==అగడ్తలో పడ్డ [[కప్ప]]కు అదే వైకుంఠం==
==[[అగసాలిని]], [[వెలయాలి]]ని నమ్మరాదు==
సమాజంలో ఉన్న కులాలకు సంబంధించినది ఈ సామెత/ అగసాలి అనగా బంగారపు పని చేసే కంసాలి అని, వెలయాలు అనగా వేశ్య అని అర్థము.
==అగసాలి పొందు, వెలమల చెలిమి నమ్మరాదు==
ఇది సమాజములోని కొన్ని కులాలకు చెందిన సామెత: అగసాలి అనగా బంగారపు పని చేసే కంసాలి. వెలమ అనగా సమాజములో ఒక ఉన్నత కులము.
==[[అగ్గి]] చూపితే [[వెన్న]] అడక్కుండా కరుగుతుంది==
==అగ్గిమీద [[గుగ్గిలం]] లాగా==
==అగ్నిచెంత వెన్న ఎంత తడవాగో ఆడవారి కోపము అంత తడవాగు==
అగ్ని చెంతే వెన్న వెంటనే కరిగి పోతుంది. అదే విధముగా ఆడవారి కోపము కూడా అతి స్వల్ప కాలమే అని ఈ సామెతకు అర్థము.
==అగ్నిదేవుడు చలికాలంలో చిన్నవాడు ఎండాకాలంలో ఎదిగినవాడు==
==అగ్నిలో [[ఆజ్యం]] పోసినట్లు==
[ అగ్నికి వాయువు తోడైనట్లు] అనే సామెత లాంటితే ఈ సామెత కూడాను.
==అగ్నిలో [[మిడత]] పడ్డట్లు==

== అగ్నిశేషం, ఋణశేషం, వ్రణశేషం,శత్రుశేషం ఉంచరాదు ==
అగ్ని పూర్తిగా ఆర్పకుంటే తిరిగి రగులుకుంటుంది, అప్పు పూర్తిగా తీర్చకుంటే వడ్డీ రూపంలో ఎక్కువ తీర్చవలసి వస్తుంది. పుండు పూర్తిగా మానకపోతే తిరగబడే ప్రమాదం ఉంది. అలాగే ఒక్క శత్రువు మిగిలివున్నా ప్రాణానికి ముప్పు తప్పదు. అందుకే దేని శేషాన్ని మిగల్చకూడదు.

== అగ్గిపక్కన వెన్న ఆడవారి కోపం ఒకటే==
పురుషుడికి కోపం వస్తే ప్రతీకారం తీర్చుకొనేదాకా వూరుకోడు. కానీ స్త్రీల కోపము తాత్కాలికమే వేడి తగిలిన వెన్నలాగా స్త్రీ మనస్సు కరిగిపోతుంది అని ఈ సామెతకు అర్థము.
== అగ్నికి వాయువు తోడైనట్లు==
అగ్నిని ఎవరైన చల్లార్చడానికే ప్రయత్నిస్తారు. అలాంటి అగ్నికి వాయువు తోడైతే చల్లార్చడం చాలా కష్టం. మన కోపాన్ని అగ్నితో పోలుస్తారు. ఎవరైనా ఎవరి మీదైనా అగ్నిలాంటి కోపంతో ప్రజ్వరిల్లుతూ ఉన్నప్పుడు పక్కన ఉండే వాళ్ళు కావలసినవాళ్ళైతే ఆ కోపాన్ని తగ్గించడానికి ప్రయత్నిస్తారు కాని మధ్యన ఉండేవాళ్ళు కానివాళ్ళు ఐతే ఆ కోపాన్ని ఉన్నవీ లేనివి చెప్పి పెంచడానికి చూస్తారు. ఇలాంటి సమయంలో ఈసామెతని వాడుతారు.
అగ్నిలో ఆజ్యం పోసినట్లు అనే సామెతను కూడా ఇలాంటి సందర్భంలో వాడుతారు.
==అగ్గువ అయితే అంగడికి వస్తుంది  అన్నాడట==
==అగ్రహారం పోతే పోయింది గానీ చట్టం మొత్తం తెలిసింది==
==అచ్చట్లు - ముచ్చట్లు - ఎదనిండా వెన్నెల్లు అన్నట్టు==
==అచ్చట్లు, [[ముచ్చట్లు]] [[దుప్పట్ల]] ముసుగులో అన్నదట==
==అచ్చమ్మ పెళ్ళిలో బుచ్చమ్మ శోభనం అన్నట్లు==
==అచ్చివచ్చిన [[భూమి]] అడుగైనా చాలు==
[[గంగి గోవు పాలు గరిటెడైనా చాలు]] అన్న సామెత లాంటిదే ఇదీను.
==అచ్చివచ్చే కాలానికి నడిచివచ్చే కొడుకు  పుడతాడట==
==అచ్చు పోసిన [[ఆబోతు]]వలె==
గతంలో కొన్ని పల్లెల్లో ఒక కోడెను ఇది ఆబోతు అని పేరు పెట్టి వూరి మీదకు వదిలి పెడతారు. అది అందరిదీను. అది ఎక్కడ తిరిగినా..... ఎవరింటికి వెళ్ళినా దానిని ఏమీ అనరు. ఇది ఆనాటి ఆచారము. ఏపనీ లేకుండా ఊరు మీద పడి తిరిగే వారిని ఈ సామెతతో పోల్చి చెపుతుంటారు.
==అజీర్ణానికి లంఖణం మందు==
అజీర్ణము అనగా తిన్నది అరగక పోవడము. దానికి మందు ఏమిటంటే...... ఉపవాసముండడమే అని అర్థము.
==అటునుండి నరుక్కు రా==
[[వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు]] [[అమరావతి]]ని పాలించే కాలంలో దోపిడీ దొంగల బెడద ఎక్కువగా ఉండేది. వారి బారి నుండి ప్రజలను కాపాడేందుకు ఆయన ఆ దోపిడీ దొంగలను పట్టి, బంధించి, వారందరినీ వరసగా నిలబెట్టి తలలు నరకమని తలారులను ఆజ్ఞాపించాడు. ప్రాణాలు కాపాడుకునే దారి లేక ఆ దొంగలు 'అటు నుండి నరుక్కు రా' అంటే 'కాదు అటు నుండే రా' అని ఆ తలారిని ప్రాధేయ పడ్డారట. కొంత మందిని నరికిన తరువాతైనా ప్రభువుకు జాలి కలిగి మిగిలిన వాళ్ళను క్షమించక పోతాడా, ఆ విధంగా ప్రాణాలు దక్కక పోతాయా అని వారి ఆశ అన్నమాట. ఆ విధంగా ఈ సామెత పుట్టింది. (ఈ విషయమై వివరాలకు [[మంగళగిరి#వాసిరెడ్డి వేంకటాద్రి నాయుడు|మంగళగిరి]] పేజీ చూడండి.)
ఒక పనిని ఒక పద్ధతిలో చెయ్యడం కుదరకపోతే వేరే విధంగా చెయ్యమని చెప్పే సందర్భంలో ఈ సామెతను ప్రస్తుతం వాడుతున్నారు.
==అటైతే [[కందిపప్పు]] - యిటైతే [[పెసరపప్పు]]==
==అటైతే వైద్యకట్నం - యిటైతే వైతరిణీ గోదానం==
==అట్టే చూస్తే అయ్యవారు కోతిలా కనబడతారు==
==అట్లు వండినమ్మకు ఆరుగురు అమర్చాలి==
==అట్లు వండే అత్తకు అరవైఆరు ఎత్తులు పెట్టినట్లు==
==అడక్కుండా చెప్పులిచ్చాడు అడిగితే గుర్రం యిస్తాడేమో అన్నట్లు==
==అడక్కుంటే జోలె అడుక్కుపోతోంది==
==అడవి పత్రి - వాన నీరు==
==అడవిలో తిని ఆకుతో తుడుచుకున్నట్లు==
==అడిగిందే పాపం - అనుగ్రహించటం తన స్వభావం అన్నట్లు==
==అడిగింది రొట్టె - యిచ్చింది రాయి==
==అడిగితే చిరాకు - అడగకపోతే పరాకు==
==అడిగేటంత అన్యాయానికి లోబడతానా?==
==అడవిలో పడ్డట్లుగా ==
==అడుసు త్రొక్కనేల కాలు కడగనేల==
కావాలని కష్టాలు తెచ్చుకోనేల? ఆ తర్వాత బాధ పడనేల?... అని అర్థం.
==అడకత్తెరలో పోకచెక్క==
అడకత్తెరలో చిక్కిన పోకచెక్కకి వత్తిడి రెండు వైపుల ఉండి తప్పించుకోలేని పరిస్థితి కలుగుతుంది. అలాగే జీవితంలో బాగా కావలసిన ఇద్దరు వ్యక్తుల కలతల మధ్య చిక్కుకొని ఎటూ చెప్పలేని పరిస్థితిలో ఈ సామెత వాడుతుంటారు.
==అడగందే అమ్మైనా (అన్నం) పెట్టదు==
ఆకలి తెలుసుకొని అన్నం పెట్టేదే అమ్మ.కాని అమ్మ ఐనా కొన్ని సందర్భాలలో ఆకలి తీర్చడం మరచి పోవచ్చు.మొగమాటంతో అమ్మ పెడ్తుందిలే అని ఊరుకుంటే ఆకలి తీరేదెలా.అమ్మ దగ్గర మొగమాట పడేవాళ్ళు ఎవరి దగ్గరా చొరవగా ఉండలేరు.చొరవ తీసుకుని అడగక పోతే ఏ పని జరగదు.అన్నిటికీ మొగమాట పడేవారిని చూసి చెప్పే సామెత ఇది.
==అడవిలో కాచిన వెన్నెల.... ముదిమిన చేసిన పెళ్ళి రెండు ఒకటే==
అడవిలో కాచిన వెన్నెల ఉపయోగం లేనట్లే ముసలి వానికి పెళ్ళి చేస్తే ఫలితం ఉండని దీని అర్థం.
ఏదైనా నిరుపయోగము అని చెప్ప దలిస్తే ఈ సామెతను వాడుతారు. అడవిలో కాచిన వెన్నెల మానవులకు ఉపయోగము కాదు..... వయస్సు మీరిన తర్వాత చేసిన పెళ్ళి కూడా అక్కరకు రాదు అని దీని అర్థము.

==అడిగేవాడికి చేప్పేవాడు లోకువ==
ఎవరైనా ఎవరిని అయినా ఎదైనా అడిగితే వారు చెప్పేటప్పుడు వీడు నాకు చెప్పేదేంటి అనే భావన ఉంటుంది. అందుకే అడిగేవాడికి చెప్పే వాడు లోకువ అంటారు.
==అడుక్కునేవాడికి అరవైఆరు కూరలు==
ఇంట్లో వంట చేసుకునే వారికి ఒకటి లేదా రెండు కూరలూ... అదే అడుక్కునే వాడికి అరవై ఆరు కూరలు అని అర్థం. ఇలాంటిదే మరొక సామెత: అద్దెకుండే వానికి అరవై ఇండ్లు, స్వంతగానికి ఒకటే ఇల్లు.
==అడుక్కునేవాడిదగ్గర గీక్కునేవాడు==
ఆకులు నాకే వాడి దగ్గర మూతులు నాకే వాడు
==అడుక్కుతినేవాడికి అరవై వూళ్ళు ==
ఇదే అర్థము మరొక సామెత వున్నది: అది: [[అడుక్కునేవాడికి అరవైఆరు కూరలు]]
ఇంట్లో వంట చేసుకునే వారికి ఒకటి లేదా రెండు కూరలూ... అదే అడుక్కునే వాడికి అరవై ఆరు కూరలు అని అర్థం. ఇలాంటిదే మరొక సామెత: అద్దెకుండే వానికి అరవై ఇండ్లు, స్వంతగానికి ఒకటే ఇల్లు.
==అడుక్కుతినేవాడికి ఆలయ్యేకంటే ధనవంతుడికి దాసి అయ్యేది మేలు ==
==అడుక్కోవటానికి ఈ గడప కాకపోతే యింకో గడప ==
==అడుసు తొక్కనేల కాలు కడగనేల==
అడుసు అంటే బురద (బాడి). బురదను ముట్టుకుంటే అంటుకుంటుంది. ఈ విషయం తెలిసీ దాన్ని తొక్కటం ఎందుకు, తర్వాత అంటుకుంది అని బాధపడి కడుక్కోవటం ఎందుకు అని పూర్తి అర్ధం. అంటే, తెలిసి తప్పు చేయటం ఎందుకు తర్వాత బాధపడటం ఎందుకు అనే అర్ధం కోసం వాడతారు.
*పంకప్రక్షాళనన్యాయము
==అడుగు తప్పితే పిడుగు తప్పుతుంది==
==అడుగు దాటితే అక్కర దాటుతుంది ==
==అడుగు పెట్టగానే పిడుగు పడ్డట్లు ==
==అడ్డ జామీనులకు పోతే తెడ్డు దెబ్బలు తప్పవు==
==అడ్డం దిడ్డం తిరిగే తెడ్డుకు రుచేం తెలుసు? ==
కూరలలో తిప్పే గరిటెను తెడ్డు అని అంటారు. అది కూరలలో తిరుగుతున్నా.... ఆ కూర రుచి దానికి తెలియదు అని అర్థము.
==అడ్డాల నాడు బిడ్డలు కానీ గడ్డాల నాడు బిడ్డలా!?==
ఉయ్యాలలో ఉన్నప్పుడైతే మాట వింటారు గానీ, గడ్డాలు, మీసాలు వచ్చిన తరువాత వింటారా? అని [[మొక్కై వంగనిది మానై వంగునా]]

==అడ్డెడు తినేవాడికి ఆలెందుకు? యిద్దుము మోసేవానికి ఎద్దెందుకు==
==అడ్డెడు వడ్ల ఆశకు పోతే తూమెడు వడ్లు గొడ్డు తినిపోయిందిట ==
==అతడెంత ఘనుడైనా అడుగక తప్పదు ==
== అతని కంటె ఘనుడు ఆచంట మల్లన్న==
ఎవరికి వారు తామె గొప్పవారమని విర్ర వీగుతుంటారు. ఒకరికి మించిన వారు మరొకరు వుంటారని వారు ఎరుగరు. అలా విర్ర వీగే వారి గురించి ఈ సామెత వాడతారు. అలాంటిదే మరో సామెత ఉంది. అది. తాడిని తన్నే వాడుంటే..... వాడి తలను తన్నే వాడు మరొకడుంటాడు.
==అతిచేస్తే మతి చెడుతుందన్నట్టు==
ఏ పనైనా ఎంతవరకు చేయాలో అంతవరకే చేయాలి. హద్దులను పాటించాలి. అలా కాకపోతే అన్నీ అనర్థాలే
==అతికించిన కోరమీసం ఎంతసేపు నిలుస్తుంది? ==
==అతి వినయం ధూర్త లక్షణం==
అవసరం అయిన దానికన్నా అధికంగా వినయాన్ని చూపేవారి గురించి ఈ సామెత వాడతారు. ఇలా అతి వినయం చూపుట దుష్టుల యొక్క లక్షణం అని అర్ధం. హృదయంలో లేని గౌరవాన్ని ప్రవర్తనలో చూపెట్టేందుకు ప్రయత్నిస్తున్న సందర్భంలో కూడా వాడతారు. '''నక్క వినయం''' అనే జాతీయం దీనికి దగ్గరగా ఉంటుంది.
==అతితెలివికి ఆకలెక్కువ==
==అతివృష్టయినా అనావృష్టయినా ఆకలిబాధ తప్పదు ==
వర్షము ఎక్కువైనా........ అసలు వర్షము లేకపోయినా కరువు తప్పదని దీని అర్థము.
==అతిరహస్యం బట్టబయలు==
ఏదైనా విషయం రహస్యంగా ఉంచే ప్రయత్నంలో అతిగా ప్రయాసపడి, అనుమానాస్పదంగా ప్రవర్తిస్తే, ఆ రహస్యం కాస్తా బట్టబయలయ్యే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరించటానికి ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అతి సుకుమారం - కటిక దరిద్రం==
==అత్త అడుక్కొని తింటుంటే అల్లునికి మనుగుడుపా? ==
==అత్త అప్పుతీరే - అల్లునికి భ్రమతీరే ==
==అత్త కాలము కొన్నాళ్ళు - కోడలి కాలము కొన్నాళ్ళు ==
==అత్తకు అల్లుడాశ - అల్లుడికి అత్తాశ ==
==అత్తకు మంచి లేదు - చింతకు పచ్చి లేదు ==
==అత్తకు లేక చస్తుంటే అల్లుడు వచ్చి దీపావళి పండగన్నాడట ==
==అత్త కొట్టిన కుండ అడుగోటికుండ, కోడలు కొట్టిన కుండ క్రొత్తకుండ ==
ఇదే అర్థాన్నిచ్చె మరొక సామెత ఉంది. అది. [[ఉంటే లిక్కి...... పోతే కొడవలి]] అత్త పగలగొట్టిన కుండ ఓటుది అని..... కోడలు పగల గొట్టిన కుండ..... ఓటుదైనా అది కొత్త కుండ అని అత్తగారు కోడలిని దెప్పి పొడుస్తుందని భావము.
==అత్త చేసిన పనికి ఆరళ్ళు లేవు ==
==అత్తను ఉంచుకున్నవాడు దరిద్రుడు ==
ఇది ప్రాసకొరకు వున్న సామెత మాత్రమే...................... కాని అర్థవంతమైనది కాదు.

==అత్తను కొట్టి అటకెక్కింది - మొగుణ్ణి కొట్టి మొగసాల కెక్కింది ==
==అత్త పెట్టే ఆరళ్ళు కనబడతాయిగానీ, కోడలి కొంటె పనులు కనబడవు ==
==అత్త పేరు పెట్టి కూతుర్ని కొట్టినట్లు==
==అత్త మంచీలేదు - వేప తీపీలేదు==
ఆత్తలందరూ చెడ్డవారని ఈ సామెతకు అర్థము.
==అత్త మీద కోపం దుత్త మీద చూపినట్లు==
ఒకరి మీద కోపమొస్తే చేతిలోని వస్తువులను విసిరికొట్టడము మానవ సహజము. అదే విధంగా ఒక కోడలు తన అత్తమీద కోపంతో చేతిలోనున్న దుత్తను పగలగొట్టిందట. దుత్త అనగా ఒక చిన్న మట్టి కుండ.

==అత్తముండ కన్న ఉత్తముండ మేలు==
==అత్త మెత్తన, కత్తి మెత్తన ఉండవు==
[[అత్త మంచీలేదు - వేప తీపీలేదు]] అనే సామెత లాగే ఈ సామెతకు ఆత్తలందరూ చెడ్డవారని ఈ సామెతకు అర్థము.
==అత్త రంకుకు పోతూ కోడలికి బుద్ధి చెప్పిందట==
[ఎదుటి వారికి చెప్పేటందుకే నీతులున్నాయి] అనే సామెత అర్థము దీనికి వర్తిస్తుంది. అత్త చెడు పనులు చేస్తూ తన కోడలికి చెడు పనులు చేయకు అని చెప్పి నట్లు.
==అత్తమీద కోపం దుత్తమీద తీర్చుకున్నట్లు.==
దుత్త అంటే మట్టితో చేసిన చిన్న కుండ. మజ్జిగ వంటి వాటిని నిలవ ఉంచేందుకు వాడుతారు. కోడలికి అత్త మీద కోపం వచ్చిందంట, కానీ ఏమి చేస్తుంది పాపం అత్తేమో పెద్దావిడ, ఏమన్నా అందామా అంటే మొగుడు ఊరుకోడు అందుకని ఆ కోపాన్ని చేతిలో ఉన్న దుత్త మీద చూపుతూ విసిరి పగలకొట్టిందట.
అందుకనే సాధారణంగా ఒకరి మీద కోపం మరొకరి మీద చూపించినప్పుడు అంటారు, &quot;అత్త మీద కోపం దుత్త మీద చూపినట్లు&quot; అని.
ఉదాహరణకు ఆఫీసులో బాసు తిట్టాడని ఇంట్లో భార్యని విసుక్కునేవారు.
==అత్తవల్ల దొంగతనము, మొగుడి వల్ల రంకుతనం నేర్చుకున్నట్లు==
==అత్తవారింటి అల్లుణ్ణీ ఆముదాల చేలో ఆబోతునూ చూడాలి==
==అత్తవారింటి ఐశ్వర్యంకన్న పుట్టింటి గంజి మేలు==
==అత్తవారింటి లేమి అల్లుడెరుగు==
==అత్తవారింటి సుఖం మోచేతి దెబ్బ వంటిది==
==అత్త సొమ్ము అల్లుడు దానం చేసినట్లు ==
తనది కాని సొమ్మును దానమిచ్చు వారిని ఉద్దేశించి ఈ సామెత చెప్పబడింది. [[ముడ్డి తనది కాకపోతే గోదావరి దాక దేక మన్నాడట]] అనే సామెత దీనికి సమానార్థము.
; ఒకరి సొమ్ముని వేరొకరు ఖర్చు పెట్టినా, ఒకరి సొమ్ముని వేరొకరు ఇంకొకరికి దానంగా ఇచ్చినా ఈ సామెతనుపయోగించి ఎక్కిరించడం అలవాటు, బహుశా [[ఇల్లరికం]] వచ్చిన అల్లుళ్ళ గురించి మొదట ఈ సామెత మొదలయి ఉండవచ్చు!
== అత్తరు పన్నీరు గురుగురులు దాని దగ్గరకు పోతే లబలబలు==
మొగలి పూల సువాసనలు గుబాళింపులు అత్తరు పన్నీరుల గుబాళింపుల లాగానే ఉంటాయి. అయితే ఆ మొగలి పూల పొద దగ్గరకు వెళ్లాలంటేనే ముందు భయం వేస్తుంది. ధైర్యం చేసి మొగలి పూవును ఎలాగో ఒకలాగా తెచ్చుకున్నా ఏమాత్రం అజాగ్రత్తగా ఉన్నా మొగలిపూవుకు ఉండే ముళ్లలాంటివి గుచ్చుకుని లబలబలాడాల్సి వస్తుంది.
==అత్తా! నీ కొంగు తొలిగిందన్నా తప్పే, లేదన్నా తప్పే==
==అత్తింటి కాపురం కత్తి మీద సాములాంటిది==
==అతి తెలివి అరవై రకాలు==
==అతిథి కోసమే తిథులు ఉన్నట్లు==
అతిథి అంటే తిథి, వారం, వర్జ్యములు లాంటివి ఏమీ చూడకుండా, అనుకోకుండా వచ్చేవాడు అని. ఇది కొంచెం వ్యంగ్యంగా, అలాంటి వాళ్ళకోసమే తిథులుంటాయి అని వచ్చిన సామెత.

==అదును లేని పైరు - ముదిమిలోని బిడ్డ ఒక్కటే ==
అదనుకు అనగా సమయానికి పైరు వేయక పేతే సరైన ఫలితమివ్వదు. అలాగే ముసలి వయస్సులో పిల్లలు పుడుతే వారు తల్లి దండ్రులకు సేవ చేసే వయసులో వుండరు అని ఈ సామెతకు అర్థం.
==అత్తలేని కోడలు ఉత్తమురాలు కోడలు లేని అత్త గుణవంతురాలు==
కోడలు ఎంత ఉత్తమురాలైనా అత్త మెప్పు పొందడం అరుదు. అదే అత్త లేని ఇంట్లో కోడలిదే పెత్తనం కాబట్టి ఇక ఆమెకు ఎదురేముంటుంది? ఇక ఆమె ఏం చేసిన గొప్పే! అత్త లేని ఇంట మంచి పేరు తెచ్చుకోవడం కోడలికి బహు సులువు. అదే విదంగా కోడలిని ఆరళ్ళు పెట్టని అత్తలూ అరుదే. కోడలు కాపురానికి రానంతవరకూ అత్తలందరూ గుణవంతులే.. కోడలు వస్తే గానీ అత్తల గుణం బయట పడదు. అత్తలేని కోడల్ని, కోడలులేని అత్తని ఎవరైనా మెచ్చుకుంటే ఆ అదృష్టానికి నోచుకోని కొందరు అక్కసు వెళ్ళబుచ్చుతూ ఈ సామెతని వాడతారు.
ఒక జానపద గేయం ఈ సామెతతో మొదలవుతుంది. [[దంపుడు పాట]]గా బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. [[ఘంటసాల]] గానం చేసిన రికార్డు బాగా జనాదరణ పొందింది. 
::ఆహూ ఊహూ ... అత్త లేని కోడలుత్తమురాలూ కోడల్లేనత్త గుణవంతురాలూ .. ఆహూ ఊహూ..
::కోడాల కోడాల కొడుకు పెళ్ళామా 
::పచ్చిపాలమీద మీగడేమాయె కోడలా
::వేడిపాలమీద వెన్న ఏమాయే కోడలా 
::అత్తమ్మ ఊరకే ఆరళ్ళు గానీ
::పచ్చిపాలమీద మీగడుంటుందా
::వేడిపాలమీద వెన్న ఉంటుందా
::ఉట్టీ మీదున్న సున్నుండలేమాయె కోడలా
::ఇంటికి పెద్దయిన గండుపిల్లుండగా 
::ఇంకెవరు వస్తారె అత్తమ్మా
గయ్యాళి అత్త పాత్ర [[తెలుగు సాహిత్యం]]లోనూ, [[తెలుగు సినిమా]]లలోనూ, ప్రత్యేకించి [[జానపద సాహిత్యం]]లో అతి సాధారణం. 
==అత్తా ఒకింటి కోడలే==
ప్రస్తుతము అత్తగా వున్న అకామె గతంలో ఒక ఇంటి కోడలే అనే విషయం మరచిపోయి ప్రవర్తించడాన్ని ఈ సామెత తెలియ జేస్తుంది.

==అతుకుల కాపురం - చితుకుల మంట==
==అతుకుల బొంత - గతుకుల బాట==
==అదిగో తెల్లకాకి అంటే ఇదిగో పిల్ల కాకి అన్నట్లు==
అసలు అక్కడ జరిగేది ఏమి లేకుండానే, ఏదో ఉందని చెప్పే వారి పక్కన దానికి మరో నాలుగు కలిపి చెప్పే వాళ్ళు ఉంటారు. అదిగో తెల్లకాకి అంటే ఇదిగో దానికి పుట్టిన పిల్ల కాకి అని, ముందు చెప్పినదే పెద్ద తప్పు దాన్ని సమర్థిస్తూ చెప్పేది ఇంకాపెద్ద తప్పు చెప్పే వారు కూడా ఉంటారు.
==అదిగో పులి అంటే ఇదిగో తోక అన్నట్టు==
ఒక అసత్యం గురించి, లేని విషయం గురించి ఒకరు చెప్పే విషయాన్ని మరొకరు గుడ్డిగా నమ్మి అది నిజమేననేందుకు ఋజువులు వెదకడం, లేక దొరికే ప్రతిదాన్నీ ఋజువుగా భావించే సందర్భంలో ఇలా అంటారు. అబద్ధం వ్యాప్తి జరిగే విధానం ఇది. అయితే ఇందులో అమాయకత్వం, తెలియనితనం కనిపిస్తాయే గానీ కావాలని ఇతరులను వంచించే ప్రయత్నం కాదు. తాము విన్నదీ, కన్నదీ అబద్ధమని తరువాత తెలుసుకున్నపుడు అనుకుంటారు '''అదిగో పులి అంటే ఇదిగో తోక అన్నట్లయింద'''ని 
కావాలని అబద్ధాన్ని నిజంగా చూపే ప్రయత్నాన్ని వర్ణించడానికి ఒక సామెత ఉంది: [[ఎద్దు ఈనిందని ఒకడంటే, దూడను గాట కట్టెయ్యమని మరోడన్నాడంట]]
==అదిగో అంటే ఆరునెల్లు==
అతి నిదానంగా పని చేసె వారిని గురించి ఈ సామెత వాడతారు. అలాంటి వారు ఇప్పుడే వస్తా నని మరలా రారు. అలాంటి వారి గురించి ఈ సామెత వాడతారు.
== అద్దం అబద్ధం ఆడుతుందా !==
అద్దంలో చూస్తే చూచిన వారి ముఖం ఎలా వుందో అదేవిధంగా కనబడుతుంది కాని... అంతకన్నా అందంగానో.... లేదా అంద విహీనంగానో కనబడదు. అందుచేత అద్దం అబద్ధం చెప్పదంటారు.
==అద్దెకు తెచ్చిన గుర్రం అగడ్త దాటుతుందా==
అద్దెకు గాని, అరువుకు గాని ఉచితంగా గాని పనులకు తెచ్చుకొన్న వస్తువులు పెద్ద పెద్ద పనులకు ఉపయోగించవని ఈ సామెతకు అర్థం&gt;
[[దస్త్రం:One of the moad vellore fort.JPG|thumb|right|వెల్లూరు కోట అగడ్త]]

==అదే పతకవైతే అమ్ముకు తిననా? ==
ఒక వస్తువును ఉపయోగించడానికి వీలులేకపోతే ఎంత విలువైనదైనా ఏం ప్రయోజనం? ఏమీలేదు; అనే అర్థంలో వాడతారు. ఆడాళ్లు ఈ సామెత ఉపయోగిస్తే విపరీతమైన అర్థం స్ఫురిస్తుంది.
==అనగా అనగా రాగం తినగా తినగా రోగం==
సాధనతొ ఏదైనా సాధ్యమే అని దీని భావం. పాడగా పాడగా సంగీతం / రాగం వస్తుంది. అలాగే అతిగా తింటూ కూర్చుంటే రోగాలు వస్తాయని అర్ధం.
ఈ అర్థానికి దగ్గరగా [[వేమన]] పద్యం ఒకటి ఉంది:
అనగననగ రాగ మతిశయిల్లుచు నుండు&lt;br /&gt;
తినగతినగ వేము తియ్యనుండు&lt;br /&gt;
సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన&lt;br /&gt;
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ
==అని అనిపించుకోవలెనా అత్తగారూ! ==
ఒకరిని ఒక అనరాని మాట అని వారిచే నాలుగు మాటలు అనిపించుకోవడమనే తెలివి తక్కువ పని తెలియ జేస్తుంది ఈ సామెత.
==అన్నం పెట్టిన చెయ్యిని నరికినట్లు==
ఉపకారికి అపకారము చేసినట్టి సందర్భంలో ఈ సామెతను చెబుతారు. [[తిన్నింటి వాసాలు లెక్కపెట్టినట్లు]] అనే మరొక సామెత ఇలాంటిదే.
==అన్నం అడిగిన వాడికి సున్నం పెట్టినట్లు==
నిరంతరం ద్రోహచింతనతో ఉండేవారి గురించి.ఉపకారం చేయమని అడగటానికి వెళ్ళిన వ్యక్తికి ఉపకారం చేయకపోగా చేస్తున్నట్లు నటించి అపకారం చేసి అవమానించటం.అందని పూలు దేవుడికి అర్పణం అన్నట్టు. స్వార్థపరులు, అవకాశవాదుల మనస్తత్వం .
==అన్నదమ్ముల పొత్తు చిన్నప్పుడు, అప్పచెల్లెళ్ళ పొత్తు పెద్దప్పుడు==
==అన్నదీక్షే కానీ అక్షర దీక్ష లేదు==
==అన్నం పెట్టిన చెయ్యిని నరికినట్లు ==
==అన్న ద్వేషం, బ్రహ్మ ద్వేషం పనికిరావు ==
==అన్నవస్త్రాల కోసం పోతే ఉన్న వస్త్రాలు ఊడిపోయాయట==
లేని దానికోసం కక్కుర్తి పడటం
ఒక జంట పక్క ఊరు వెళ్ళేందుకు బట్టలు సర్దుకొని ప్రయాణము అవుతారు. దారిలో మరొక జంట వీరిని కలిసి, ఇప్పుడే వస్తాము మా సామాను చూస్తూ ఉండమని చెప్పి పాత బట్టలు ధరించి కొత్త బట్టలను మూట గట్టి ఆ మూటను చూస్తూ వుండమని చెప్పి వెళ్తారు. వెళ్ళిన వాళ్ళు కొత్త బట్టలు తీసుకొని వస్తారు! ఇది చూసి ఆశ్చర్యపోయిన మన పాత జంట &quot;ఏమిటి విషయము&quot; అని అడిగితే.., ఫలానా జమిందారు పేదవారికి అన్న వస్త్రాలు దానం చేస్తున్నాడు అని చెప్పి, అందుకనే మేము పేదవారిలాగా వెళ్ళి అతను ఇచ్చిన కొత్త బట్టలు తెచ్చుకున్నాము అని చెప్తారు. దీనితో మన జంటకి కూడా ఆశ పుట్టి బట్టలన్నీ మూట కట్టి వారికి అప్పగించి పాత దుస్తులు ధరించి వెళ్తారు. వెళ్తే ఏముంది.., జమీందారూ లేడు.. కొత్త బట్టలూ లేవు. ఈసురోమంటూ వెనక్కి వచ్చి చూస్తే.. వాళ్ళ దుస్తులు తీసుకుని కొత్త జంట ఎప్పుడో ఉడాయించారట.
మేలు జరుగుతుందని ఆశపడివెళితే అనుకున్న మేలు జరగకపోగా మరికొంత కీడు వచ్చిపడటం. ఓ వ్యక్తి దరిద్రంతో బాధపడుతూ తనకు కావలసిన అన్నం, వస్త్రాలు ఎవరో దానం చేస్తానంటే వెళ్ళాడట. కానీ అక్కడి పరిస్థితి మారిపోయి ఆ ప్రదేశంలో ఎదురైన కొంతమంది ఉన్న వస్త్రాన్ని కూడా లాక్కున్నారట. లాభం వస్తుందనుకున్నప్పుడు ఆశించిన లాభం రాకపోగా అనుకోని నష్టం ప్రాప్తించటం.
==అన్నవారూ, పడినవారూ బాగున్నారు, మధ్యవారు పడిచచ్చారు==
ఇరు వర్గాల మధ్య పోట్లాట జరిగితే............ తీర్పు చెప్పడానికి మద్యలోకి వెళితే వారికి జరిగే అపనింద గురించి ఈ సామెత పుట్టింది. మాటలు అన్నవారుగాని, పడిన వారుగాని బాగుంటారు............. మద్యలో వెళ్ళినవారు నింద మోయాల్చొస్తుందని దీని అర్థం. [[కోడెల పోట్లాటలో దూడలు నలిగినట్లు]] అనే సామెతతో దీనికి పోలిక ఉంది.
;ఎవరైనా వేరే వాళ్ళని తిడితే, అలా తిట్టాకూడదని సర్దిచెప్పే వారు మధ్యలో తిట్లుతింటారు. అటు అన్న వాళ్ళని ఎవరూ ఏమి అనరు ఇటు తిన్న వాళ్ళని ఎవరు ఏమి అనరు కాని మధ్యలో తగువు తీర్చటానికి వచ్చిన వాళ్ళు మాత్రం మాటలు పడతారు. దానివలన మధ్యలో వెళ్ళిన వ్వక్తి ఆ ఇద్దరికి శత్రువౌతాడు. ఈ సామెత అర్థం అదె.
== అన్యాయపు ఊరిలో ఆలూ మగలకే రంకు==

==అన్యాయపు సంపాదన ఆవిరై పోతుంది==
అన్యాయంగా సంపాదించిన సొమ్ము అక్కర తీర్చదని దీని అర్థము. ధన సంపాదనకు అన్యాయ మార్గాన్ని ఎంచుకోరాదని ఇందులోని గూడార్థం.
==అన్నీవేసి చూడు .... నన్ను వేసి చూడు... అన్నదట ఉప్పు==
అన్ని దినుసులు వేసినా  ఉప్పు వేయక పోతే వంటలకు రుచి రాదు  అనే అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు.

==అన్నీ సాగితె రోగమంత భోగం లేదు==
రోగికి అన్ని సపర్యలు సక్రమంగా సాగి పోతుంటే..... రోగమె మంచిదని ఈ సామెత అర్థం.

==అన్ని కార్తెలు తప్పినా హస్త కార్తె తప్పదు==
==అన్ని దానాలలో అన్నదానం మిన్న==
==అన్ని పైర్లకూ ఆషాఢం==

==అన్ని రోగాలకు వాతలు పెట్టే వైద్యుణ్ణి దూరంగావుంచాలి==
==అన్నీ అమర్చిన తర్వాత అత్తగారు వేలు పెట్టినట్లు==
==అన్నీ అయిన తర్వాత అగ్ని వైద్యం==
==అన్నం పెట్టేవాడు దగ్గరుండాలి దణ్ణం పెట్టేవాడు దూరంగా ఉన్నా పర్వాలేదు==
పని ఇఛిన వాణ్ణి దగ్గరగా ఉంచు, భజనపరులను దూరంగా ఉంచు అన్న మాటను ఈ సామెత తెలియచేస్తుంది.
==అన్నం చొరవే గానీ అక్షరం చొరవ లేదు==
తినే తిండి మీద ఉన్న యావ లేక శ్రద్ధ చదవాల్సిన చదువు మీద లేదు అని ఈ మాటకు అర్థం.
==అన్నం తిన్నవాడు తన్నులు తిన్నవాడు మరచిపోడు==
ఉపకారం పొందినా అపకారం పొందినా మరచిపోవటం సాధ్యం కాదని
==అన్నిదానాల్లోకి నిదానమే గొప్పదన్నాడట==
కొంతమంది బద్ధకస్తులు తాము చేసిన పనులను సమర్ధించుకుంటూ ఎదుటి వారెవరైనా ఈ పని చెయ్యటంలో ఆలస్యం ఎందుకయిందని ప్రశ్నించినప్పుడు నిదానమే ప్రధానమని దబాయిస్తుంటారు.
== అన్నీ ఉన్న ఆకు అణగి మణగి ఉంటుంది. ఏమీ లేని ఆకు ఎగిరెగిరి పడుతుంది==
కొందరు తమకు ఏమీ తెలియకపోయినా అన్నీ తమకే తెలుసునన్నట్లుగా ఏకథాటిగా మాట్లాడుతూ ఊదరగొడుతూ ఉంటారు. వారిని గురించి ఈ సామెత వాడతారు. కొందరు తమకు అన్నీ తెలిసినా మౌనంగా ఏమీ తెలియనట్లుగా ఉంటారు.
== అన్నీ తెలిసినమ్మ అమావాస్యనాడు చస్తే ఏమీ తెలియనమ్మ ఏకాదశినాడు చచ్చిందన్నట్టు==
చాంద్రమానాన్ని పాటించే తెలుగువారు అమావాస్య మంచిదికాదని ఆ రోజున మరణించటం మంచిది కాదని భావిస్తారు.ఏకాదశి మాత్రం ఉత్తమమైన తిథి, శుభకరమైనది ఆ రోజున మరణిస్తే వైకుంఠం ప్రాప్తిస్తుందంటారు. ఇన్నీ తెలిసినామె అమావాస్యనాడే పోతే ఈ విషయాలేవీ తెలియని ఆమె మాత్రం ఏకాదశినాడే ప్రాణం విడిచిందట. అన్నీ తెలిసినవారు చేయకూడని తప్పు చేస్తారని, ఏమీ తెలియని వారు మాత్రం మంచే చేస్తుంటారని.బాగా చదువుకున్న వాళ్లు లేదా అన్ని విషయాలు బాగా తెలుసనుకున్నవారు తప్పు చేసినట్లు.
==అన్నీ సాగితే రోగంమంత భోగము లేదు==
ఎవరికైనా జబ్బు చేసినప్పుడు వారి అవసరాలని కనిపెట్టుకుని చూసేవారుంటే, రోగంతో బాధపడుతున్నప్పటికీ రోజులు మాత్రం సుఖంగా గడిచిపోతాయని చెప్పటానికి ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అన్నీ ఉన్నాయి కాని అల్లుడి నోట్లో శని ఉంది ==

==అనుమానం పెనుభూతం==
అన్నింటిని అనుమానించే వాడు ఏ పని చేయలేడు. అనుమానమే వాడిని కుంగ దీస్తుంది. అదెంత మాత్రము పనికిరాదని దీనర్థం.
==అనుకున్న పని అంగవస్త్రంలో అయినట్లు==
==అనుమానం ముందుపుట్టి ఆడది తర్వాత పుట్టింది ==
ఆడడి అన్ని విషయాలను అనుమానిస్తుందని ఈ సామెత అర్థం.
==అనుభవం ఒకరిది - ఆర్భాటం, ఆయాసం ఇంకొకరివంతు==
==అనూరాధ కార్తెలో అనాథ కర్రయినా ఈనుతుంది==

==అనూరాధకు తడిస్తే మనోరోగాలు పోతాయి==
==అనూరాధలో అడిగినంత పంట==
అనూరాధ కార్తెలో పంట వేస్తే పుష్కలంగా పండుతుందని రైతుల నానుడి.
==అనూరాధలో తడిస్తే ఆడది మగాడౌతుంది ==
అనూరాధ కార్తెలో పడిన వర్షంలో తడిస్తే పౌరుషం పెరుగుతుందని దీని అర్థం.
==అన్నం అరిగిపోతుంది - ఆదరణ శాశ్వతంగా వుంటుంది ==
అన్నదానం చాల ఉత్తమ మైనదని అంటారు గాని తిన్న ఆ అన్నం ఒక పూటలో అరిగిపోతుంది. తిరిగి రెండో పూటకు ఆకలౌతుంది. కాని ఆపదలో వున్నవాడిని ఆదరిస్తే అతడు ఆ ఆదరణను తన జీవితాంతం గుర్తుంచుకుంటాడు.
==అన్నం కన్నా ఆదరణ ముఖ్యం ==
అన్నం అరిగిపోతుంది - ఆదరణ శాశ్వతంగా వుంటుంది. అన్నదానం చాల ఉత్తమ మైనదని అంటారు గాని తిన్న ఆ అన్నం ఒక పూటలో అరిగిపోతుంది. తిరిగి రెండో పూటకు ఆకలౌతుంది. కాని ఆపదలో వున్నవాడిని ఆదరిస్తే అతడు ఆ ఆదరణను తన జీవితాంతం గుర్తుంచుకుంటాడు.
==అన్నం వుడికిందో లేదో చూడాలంటే అంతా పట్టి చూడక్కరలేదు ==
==అన్నం కోసం వచ్చి కంచం కోసం పోట్లాడుకున్నట్లు ==
==అన్నం వండని ఆడదీ, మంచం నేయని మగవాడూ వుండడు==
==అపనింద అవతలకిపోతే, నింద వచ్చి తలమీద పడిదట==
==అపుత్రుడికి గతి లేదు==
==అప్పచెల్లెలు బ్రతక గోరితే తోడికోడలు చావు కోరుతుంది==
దీనికే, బావలు బ్రతుకు కోరతారు , దాయాదులు చావు కోరతారు అనే రూపాంతరం కూడా ఉంది.

==అప్ప సిరి చూసుకుని చెల్లెలు మడమలు విరగ త్రొక్కుకుందట==
==అప్పటి కోపం అన్యాయ మెరుగదు ==
==అప్ప సంపాదించిన  ఆస్తి మనుమడితో మట్టిపాలు==
==అప్పిచ్చే నాకొడుకుంటే దొంగతనం ఎందుకు?==
==అప్పు అదనుకు, ఆకటికీ రాదు==
==అప్పు ఆదా కాదు - వాపు బలుపూ కాదు==
==అప్పు ఆరు తెన్నులు - ముప్పు మూడు తెన్నులు==
==అప్పు యిచ్చి చూడు - పిల్ల నిచ్చి చూడు==
అప్పు గాని, పిల్లను గాని మరొకరికిస్తే అవి తిరిగి రావనే అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు
==అప్పు ఇచ్చినవాడు బాగు కోరితే తీసుకున్నవాడు చెడు కోరతాడు==
==అప్పు చేసి కొప్పు తీర్చినట్లు ==
==అప్పుచేసి పప్పు కూడు ==
==అన్నీ సాగితే రోగంమంత భోగము లేదు==
ఎవరికైనా జబ్బు చేసినప్పుడు వారి అవసరాలని కనిపెట్టుకుని చూసేవారుంటే, రోగంతో బాధపడుతున్నప్పటికీ రోజులు మాత్రం సుఖంగా గడిచిపోతాయని చెప్పటానికి ఈ సామెతను వాడుతారు.
== అపానవాయువును అణిచిపెడితే ఆవులింతలు ఆగుతాయా?==
== అప్పటికి దుప్పటిచ్చాముగానీ కలకాలం ఇస్తామా?==
ఏదో చలికి బాధ పడుతున్నాడని దుప్పటి ఇచ్చారు. దానిని ఆసరాగా చేసుకొని ఇంకా కొన్ని సౌకర్యాలు కావాలని కోరే వారి గురించి ఈ సామెత వాడతారు.
== అప్పనుచూడబోతే రెప్పలు పోయినై==
== అప్ప సిరిచూసుకొని మాచి మడమలు తొక్కింది==
==అప్పిచ్చువాడు వైద్యుడు==
'''సుమతీశతకం''' సృష్టించిన జాతీయాలు, సామెతల్లో ఇది ఒకటి. శతకం చెప్పిన రూపం మారిపోయి దీనికి మరో అర్థం తోడవుతున్న సమయమిది. పద్యమిలా ఉంది.
:అప్పిచ్చువాడు వైద్యుడు
:ఎప్పుడు నెడతెగక పారు నేరును ద్విజుడున్
:చొప్పడిన యూరనుండుము
:చొప్పడకున్నట్టి యూర జొరకుము సుమతీ
పై పద్యానికి అర్థం తెలిసిపోతూనే ఉంది. అప్పిచ్చేవాడు, వైద్యుడు, సమృద్ధిగా నీరు, బ్రాహ్మణుడు మొదలైనవి దొరికే ఊళ్ళోనే ఉండాలి. అవి లేని ఊళ్ళో ఉండరాదు.
అయితే, ప్రస్తుతం మొదటి పాదానికి అర్థం మారిపోతూంది. వైద్యుడంటే అప్పిచ్చేవాడనే అర్థంలో కొందరు వాడుతున్నారు. పద్యం తెలిసినవారు శ్లేషార్థంలో వాడుతుంటే.., పూర్తి పద్యం తెలియనివారు వైద్యుడికి అప్పిచ్చే బాధ్యత కూడా ఉంది కామోసనీ, అప్పిచ్చేవాడు వైద్యుడితో సమానం కాబోలనీ, వైద్యుడికి అప్పిచ్చే బాధ్యతను ఎందుకు పెట్టారబ్బా మనవాళ్ళు..? అనీ అనుకుంటూ ఉంటారు.
== అప్పిచ్చి చూడు ఆడపిల్లనిచ్చిచూడు==
==అప్పు నిప్పులాంటిది...==
నిప్పు ఎలా అయితే ముట్టుకుంటే కాలుతుందో అలాగే అప్పు కూడా. నిప్పుని ముట్టుకోకుండా ఉండడం లాటిదే అప్పు చెయ్యకుండా ఉండడం కుడా.
== అప్పు పత్రానికి ఆన్సరుందిగానీ చేబదులుకి ఉందా?==
అప్పు ఇచ్చేటప్పుడు ప్రోనోటు లాంటి వ్రాత పూర్వక రుజువు వుండాలని చేప్పేదే ఈ సామెత.
== అప్పు చేసి కొప్పు తీర్చిందట==
అప్పు చేసి సంబరాలు చేసుకోకూడదని ఈ సామెతకు అర్థం.
==అప్పుచేసి పప్పు కూడు తినడం==
ఆడంబరంగా జీవించడం వివేకమైన విషయం కాదు. ఆడంబరం అనేది వ్యసనం లాంటిది దానికి అలవాటు పడిన వాళ్ళు సంపదను శీఘ్రంగానే కోల్పోతారు. స్వంత ధనంతో ఆడంబరంగా ఉన్నని రోజులు అంతగా పట్టించుకోరు కాని అప్పు చేసి ఆడంబరంగా జీవించేవారిని సమాజం గౌరవించదు.
==అప్పు తీసుకుంటే చెప్పు చేతలలో ఉండాలి==
అనవసరంగా అప్పులు చేయవద్దని హెచ్చరిక.అప్పు నిప్పు.అప్పుంటే ముప్పు . ఆర్థికపరంగా జాగ్రత్తపడమని, అనవసరమైన ఖర్చులు చేసి అప్పులపాలు కావద్దని, అప్పు తీసుకుంటే ఆత్మాభిమానాన్ని వదులుకొని చెప్పిందే చేయాల్సి వస్తుందని
== అప్పులేని వాడే అధిక సంపన్నుడు==
అప్పులేని వాడు సుఖంగా ఉన్నది తిని సుఖంగా నిద్ర పోతారు. కాని అప్పు వున్నవాడికి నిద్రలోకూడ అప్పు సంగతి గుర్తుకు వచ్చి సరిగా నిద్ర పట్టదు. ఆ విషయం చెప్పేదే ఈ సామెత.
== అప్పులవాడిని నమ్ముకొని అంగడికి, మిండమగడిని నమ్ముకొని జాతరకు పోకూడదు==
మన దగ్గర అప్పు తీసుకున్న వాణ్ణి నమ్ముకుని (అంటే వాడు ఇస్తాడని నమ్ముకుని) బజారుకెళ్ళి వస్తువులు కొనుక్కొంటే, వాడు ఇవ్వకపోతే కష్టం. అలాగే, ఉంచుకున్న మొగుడితొ జాతరకెళ్తే తెలిసినవాళ్ళు చూస్తారని సిగ్గుతో ఆ మొగుడు అటు ఇటు పరుగెత్తుతుంటే చాలా కష్టం.

==అప్పులున్నాడితోను చెప్పులున్నాడితోను నడవొద్దు==
బాగా అప్పులు చేసే వాడితో స్నేహం చేస్తే , వాడి అప్పులు తీర్చటానికి మనల్ని అప్పు అడుగుతాడు. 
అలాగే చెప్పులున్నవాడు కూడా ముళ్ళున్నా నడిచి వెళ్ళతాడు. కనుక వీళ్ళతో నడవొద్దు

==అబద్ధము ఆడితే అతికినట్లుండాలి==
అబద్ధము ఆడుచున్నట్లు ఇతరులు గ్రహించిన సందర్భము
==అబ్బడి నెత్తి దిబ్బడు కొడితే దిబ్బడి నెత్తి సుబ్బడు కొట్టాడన్నట్లు==
తాడి తన్నేవాడుంటే వాడి తల తన్నేవాడు ఇంకొకడు ఉంటాడు. ఎవరూ ఎవరికంటే అధికులు కారని, తామే గొప్ప అని ఎవరూ ఎప్పుడూ గర్వాహంకారాలకు పోకూడదని ఈ సామెతకు అర్థం.
==అభిరుచులా మస్తు - అంగస్తంభన నాస్తి==
==అభ్యాసం కూసువిద్య==
తప్తపరశుగ్రహణన్యాయము=క్రమక్రమముగ వేడివస్తువులను పట్టుకొనుట అలవాటు చేసిన చివఱకు కాలుచూఉన్న ఇనుపగొడ్డలిని కూడా పట్టు కొనవచ్చును
==అమరితే ఆడది - అమరకుంటే గాడిద==
[[అందని ద్రాక్షపండ్లు పుల్లన]] అనే సామెతకు సమానార్థం ఈ సమెతకు ఉంది.
==అమావాస్యకు అట్లు - పున్నానికి బూరెలు==
==అమ్మ కడుపు చూస్తుంది - భార్య జేబు చూస్తుంది==
తల్లి తన కొడుకు వచ్చాడంటే ఎప్పుడు తిన్నాడో, ఏం తిన్నాడో నని అతని కడుపుని, అనగా ఆకలిని గమనిస్తుంది. కాని అతని భార్య...... ఇంటికొచ్చిన భర్థను ఎంత డబ్బు తెచ్చాడని అతని జేబును చూస్తుంది అని అర్థము.
==అమ్మ కళ గుమ్మంలోనే తెలుస్తుంది==
==అమ్మకు నోటి వాడి - అయ్యకు చెయ్యి వాడి==
==అమ్మ గూటికి - అయ్య కాటికి==
==అమ్మ గృహ ప్రవేశం - అయ్య అగ్ని ప్రవేశం ==
==అభ్యాసము కూసువిద్య==
నిరంతర సాధన వలన పరిపూర్ణత చేకూరును అని ఈ సామెత అర్థము. ఈ సామెతను వివరించే పద్యం [[వేమన శతకం]]లో [[ఒకటి]] ఉన్నది - ''అనగననగ రాగ మతిశయిల్లుచు నుండు, తినగ తినగ వేము తీయనుండు, సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన''
==అమ్మ పుట్టిల్లు ఘనత మేనమామకు తెలియదా?==
అమ్మ పుట్టింల్లు మేనమామ ఇల్లే కనుకు అమ్మ పుట్టింటి గురించి మేనమామ దగ్గర గొప్పలు చెబితే ఎలా ఉంటుందో మన గురించి అన్ని తెలిసిన పాత పరిచయస్తులకు కల్పించి లేనిపోని గొప్పలు చెప్పినప్పుడు అలానే ఉంటుంది. అలాటి సమయంలో ఈసామెతను వాడుతూ ఉంటారు.
==అమ్మ పెట్టా పెట్టదు,అడుక్కు తినా తిననివ్వదు==
కొందరు మనకు సహాయం చెయ్యకపోగా, వేరే మార్గాల ద్వారా కూడా సహాయం పొందనీయరు. ఈ సందర్భాలలో ఈ సామెతను ఉపయోగిస్తారు.
తానూ చేయక, ఇతరులనూ చెయ్యనివ్వక అడ్డుపడే వారిని ఉద్దేశించి ఈ సామెతను వాడతారు.
==అమ్మకి కూడు పెట్టనివాడు, పెద్దమ్మకి కోక పెడతానన్నాడు==
ఆచరించవలసిన ధర్మం నిర్వర్తించకుండా అన్య ధర్మాలు పాటించేవాళ్ళనుద్దేశించిన సామెత ఇది. మన తల్లికి కనీసావసరమైన తిండి ఇవ్వడం మన కనీస కర్తవ్యం. మన పెద్దమ్మ (అమ్మకి అక్క) బాగోగులు మన ప్రాథమిక కర్తవ్యం కాదు. మనమీద ఆధారపడిన వాళ్ళ సంగతి చూసాక చేయవలసిన పని. కాని, తల్లికి కూడు పెట్టకుండా, పెద్దమ్మకి బట్టలు కొనడం ఎంత ఉచితం? 
ఈ సామెతకి ఇంకో రూపాంతరం ఉంది. అది: అమ్మకి కూడు పెట్టనివాడు, పెద్దమ్మకి కోక పెడతాడా? అసలు ధర్మమే నిర్వర్తించని వాడి నుండి వేరేమి ఆశించగలం అని భావం.
== అమ్మబోతే అడవి కొనబోతే కొరివి==
ఇది రైతులకుసంబందించిన సామెత. తాము ఉత్పత్తి చేసిన సరుకులు అనగా కూరగాయలు, ధాన్యం మొదలగు వాటిని అమ్మబోతె సరకు నాణ్యత లేదని, ఇప్పుడు ధరలు లేవని ఎన్నో సాకులు చెప్పి వ్వాపారస్తులు వాటికి అతి తక్కవ ధరకు కొంటారు. కాని రైతులు తమకు కావలసిన వస్తువులు కొనబోతె, ఆ వస్తువుల గొప్పదనాన్ని, వాటి రూపు రేఖలను వర్ణించి చెప్పి అమాయకులైన రైతులను నమ్మించి అధికరకు విక్రయిస్తారు. ఆ సందర్భంలో పుట్టినది ఈ సామెత.
== అయితే అంగలూరు కాకపోతే సింగలూరు==
== అయిదుగురు పట్టంగ ముఫ్పై ఇద్దరు రుబ్బంగ ఒకడు తొయ్యంగ గుండువెళ్ళి గుండావతిలో పడింది==
కంచంలో ఉన్న అన్నాన్ని చేతికున్న అయిదువేళ్ళు కలిసి ముద్దచేసి నోట్లోపెడితే నోట్లో ఉన్న ముఫ్పై రెండుపళ్ళు ఆ అన్నం ముద్దను బాగా రుబ్బితే ఆ రుబ్బిన ముద్దను నాలుక లోపలికి తోస్తుంది. అప్పుడు అన్నంముద్ద అగ్నిగుండంలాంటి పొట్టలోపడుతుంది.
==అయిదోతనం లేని అందం అడుక్కుతిననా?==
అయిదోతనం అంటే భర్తను కలిగి ఉండటం. భార్య అందచందాలు భర్తకు మోదం కలిగించేందుకే. ఐదోతనమే లేనప్పుడు అంటే భర్తే లేనప్పుడు ఇంక ఆ అందం ఉండీ ప్రయోజనం లేదు అని ఈ సామెత భావం. ఏ లక్ష్యం కోసం ఓ పనిచేస్తున్నామో ఆ లక్ష్యం ఉనికిలోనే లేనపుడు ఆ పని నిరర్థకం అని చెప్పదలచిన సందర్భంలో ఈ సామెతను వాడతారు.
==అయినోళ్లకి ఆకుల్లో, కానోళ్ళకి కంచంలో==
ఐనోళ్లకి అన్నమ్, కానోళ్లకి కన్నమ్
==అయ్యకు రెండు గుణాలే తక్కువ - తనకు తోచదు, చెబితే వినడు==
అయ్యవారు ఎందుకు కొరగాడని అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అయ్యకు వణుకు ప్రాయం - అమ్మకు కులుకు ప్రాయం==
==అయ్యగారికి ఆరు ఎడ్లు, మూడు దొడ్లు==
==అయ్యగారు వచ్చేదాకా అమావాస్య ఆగుతుందా?==
ఒకరికొరకు సమయము ఆగదు అనే అర్థం ఈ సామెతలో ఉంది. పూజలకొరకు పంతులుగారిని పిలిస్తే అయ్యవారు తీరుబడిగా వస్తే అంతవరకు అమావస్య ఆగదు గదా.....
==అయ్య దాసర్లకు పెడితే అమ్మ జంగాలకు పెట్టిందట==
==అయ్య దేశ సంచారం - అమ్మ గ్రామ సంచారం==
==అయ్య వాత పెట్టనూ బర్రె బ్రతుకనూనా?==
==అయ్యవా రంతంత - అయ్యవారి పెళ్ళాం ముంతంత ==
== అయిపోయిన పెళ్ళికి మేళాలెందుకు==
==అయ్యవారు ఏం చేస్తున్నారంటే చేసిన తప్పులు దిద్దుకుంటున్నారన్నట్టు==
అయ్యవారు అంటే ఉపాధ్యాయుడు అని అర్థం. ఇతరుల తప్పులు దిద్దవలసిన వ్యక్తి తాను చేసిన తప్పులను తానే దిద్దుకొనే పరిస్థితిలో ఉన్నప్పుడు, ఆతనిని ఉద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అయ్యవారు వచ్చునంతవరకు అమావాస్య  అగదు==
వారు ఎంతటి వారైనా కాలము వారిగురించి ఆగదు అని చెప్పడాని ఈ సామెత వాడతారు.

==అయ్యవారులకు ఐదు వరహాలు వారి పిల్లలకు పప్పుబెల్లాలు==
దసరా సందర్భంగా ప్రాథమిక పాఠశాల ఉపాద్యాయులు విద్యార్థులను వెంట పెట్టుకొని విద్యార్థుల అందరి ఇళ్ళకు వెళ్ళి మామూలు పుచ్చుకోవడం మామూలే. ఈ సమయంలో వెదురు కర్రతో చేసి రంగు కాగితాలతో అలంకరించిన బాణాలు విద్యార్థులు పట్టుకుని అయ్యవారి వెంట వస్తారు. విద్యార్థులు ఏదయా మీ దయా మామీద లేదు, ఇంత సేపుంచుటా ఇది మీకు తగునా .. [[అయ్యవారికి చాలు అయుదు వరహాలు, పిల్ల వాళ్ళకు చాలు పప్పు బెల్లాలు]] అంటూ రాగయుక్తంగా పాడుకుంటూ అయ్యవారి వెంట వస్తారు. గృహస్తులు అయ్యవారికి ధనరూపంలోనూ, పిల్ల వాళ్ళకు పప్పు బెల్లం రూపంలోనూ కానుకలు ఇస్తారు. సంవత్సర కాలంలో సేవలందిచిన వారు గృహస్తును మామూళ్ళు అడగటం వారు కొంత ఇచ్చుకోవడమూ అలవాటే. దీనిని దసరా మామూలు అంటారు.
==అయినవాడని ఇంటికి రానిస్తే ఇంటి దానికి కన్ను కొట్టాడట==
==అయినవారు లోపలకు తోస్తే కానివారు బయటకు తోస్తారు==
==అయినవాళ్ళకు ఆకుల్లోనూ కానివాళ్ళకి కంచాల్లోనూ==
==అయోమయం అడవి మొద్దు==
==అయ్యోపాపం అంటే ఆరు నెలల పాపం పైన పడ్తుంది==
ఎదుటి వాడిపై జాలి తలిస్తే............... వాడే తనకు నష్టం కలిగిస్తాడని ఈ సామెత అర్థము.
==అరకాసు పనికి ముప్పాతిక బాడుగ ఖర్చు==
[[ఆవు పాతిక బందె ముప్పాతిక]], అనే సామెతకిచ్చే అర్థమే ఈ సామెతకు కూడా వర్తిస్తుంది.
==అరగదీస్తే గంధపు చెక్కకు వాసన పోతుందా?==
==అరగని కూడు - జరగని మాట ==
== అరఘడియ భోగం ఆర్నెల్ల రోగం==
వేశ్యాలోలుడు అరగడి సుఖం కొరకు వెళ్ళి రోగం తెచ్చుకొని జీవిత మంతా బాదపడుతారని హెచ్చరించే సామెత ఇది.
== అరచేతిలో వైకుంఠం చూపినట్లు==
మోసగాళ్ళు మాట్లాడే మాటలను ఈ విధంగా ఈ సామెతను వర్తింప జేస్తూ అంటుంటారు.
==అరచేతిలో వెన్నపెట్టుకొని నెయ్యికోసం వూరంతా తిరిగినట్లు...==
మతిమరుపు మనుషుల నుద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతారు. ఇదే అర్థంలో మరో సామెత: సంకలో పిల్లను పెట్టుకొని ఊరంతా వెతికినట్టు.
==అరటిపండు ఒలచి చేతిలో పెట్టినట్లు ==
అరటిపండు తినాలనుకుంటే ఎవరైనా తొక్క ఒలుచుకుని తినాల్సిందే. కానీ ఎవరైనా తొక్క ఒలిచి మన చేతిలో పెడితే ఆ పాటి శ్రమ కూడా తప్పుతుంది. అదే విధంగా మనం చేయవలసిన పనులను ఎవరైనా మనకు బాగా సులభతరం చేసినప్పుడు ఆ ప్రక్రియ అరటిపండు ఒలిచి చేతిలో పెట్టడం వంటిదని చెబుతూ ఈ సామెతను వాడుతారు.
అవసరమైన వస్తువు మన దగ్గరే ఉన్నప్పటికీ గాభరా పడి, అయోమయ పడి, అంతటా వెదికి చివరగా &quot;అయ్యో మన దగ్గరే ఉంది కదా!&quot; అని తెలుసుకోవటానికి ఈ సామెత వాడుతారు. కళ్ళజోడు, పెన్ను, టెలివిజన్ రిమోట్ వంటి వస్తువులను వెతికేవారికి ఈ అనుభవం తరచు ఎదురవుతుంటుంది.
ఇలాంటిదే మరొక సామెత: '''[[చంకలో బిడ్డ నుంచుకుని, ఊరంతా వెతికినట్లు]]''

==అరసుడిని నమ్మి పురుషుణ్ణి పోగొట్టుకున్నట్టుంది==
అరసుడు అంటే  వుంచుకున్నవాడు,  పురుషుడు అనగా భర్త అని అర్థము:  వుంచుకున్నవాడిని నమ్మి అసలు భర్తను పోగొట్టుకున్నదట.  తెలివి తక్కువ పని అర్థము.
==అరిచే కుక్క కరవదు==
కొన్ని కుక్కలు మనుషులు కనపడగనే తీవ్రంగా అరుస్తాయి, దగ్గరికి వెళ్తే కరుస్తాయి అని భయం వేస్తుంది. తీరా దగ్గరకు వెళితే పారిపొతాయి. అలాగే కొంతమంది ఏదైన విషయంలొ కొపం వస్తే వాడిని కొడతాను, వీడిని తిడతాను, రక్తం కళ్ళచూస్తాను అని అరుస్తారు. తీరా సందర్భం వచ్చినపుడు ఏమీ మాట్లాడరు. ఇటువంటివారిని అరిచే కుక్కలతొ పోలుస్తూ ఈ సామెత వాడతారు
==ఆరగించగా లేనిది అడిగితే వచ్చిందా!==
==ఆరాటపు పెళ్ళి కొడుకు పేరంటాళ్ళ వెంట పడ్డాడట==
==ఆరాటమేగానీ పసలేదన్నట్లు==
==ఆరాటాల పెళ్ళాం - ఆయాసాల మొగుడు==
==ఆరికకు చిత్త గండం - ఆడదానికి పిల్ల గండం==
==ఆరిపోయే దీపానికి వెలుగెక్కువ==
==ఆరు కార్తెలకు పోతు ఆరుద్ర కార్తె==
అన్ని కార్తెలకన్నా ఆరుద్ర కార్తె రైతులకు/పంటలకు చాల మంచిదని దీనర్థం.
==ఆరుద్ర కార్తె విత్తనానికీ - అన్నం పెట్టిన యింటికీ చెరుపు లేదు==
==ఆరుద్ర కురిస్తే ఆరు కార్తెలు కురుస్తాయి==
==ఆరుద్ర కురిస్తే దారిద్ర్యం లేదు==
ఇది వ్యవసాయ దారుల సామెత.  ఆరుద్ర కార్తెలో వర్షం కురిస్తే పంపటలు బాగ పండతాయని అర్థం.
==ఆరుద్ర చిందిస్తే అరవై దినాల వరపు==
==ఆరుద్ర మొదటి పాదాన ఎత్తితే ఆరంభాలు చెడతాయి==
==ఆరుద్రతో అదను సరి ==
==ఆరుద్రలో అడ్డెడు చల్లితే, సులువుగా పుట్టెడు పండుతుంది==
పంటలు బాగా పండాలంటే ఆరుద్ర కార్తే చాల మంచిదని ఈ సామెతకు అర్థం.
==ఆరుద్ర వాన అదను వాన==
ఆరుద్ర కార్తెలొ కురిసిన వర్షం రైతులకు/పంటలకు చాల మంచిదని దీనర్థం.
==ఆరుద్రకు ఆమ్లాలు కూడా పండుతాయి==
==ఆరు నెలలకు చచ్చేవాడికి అరుంధతి కనపడదు==
==ఆరునెలల సహవాసం చేస్తే వారు వీరవుతారు==
==ఆరు నెలలు సాము చేసి మూలనున్న ముసలమ్మతో యుద్ధం చేసినట్లు==
==ఆరు రాజ్యాలను జయించవచ్చు కానీ అల్లుడిని జయించలేం==
==ఆర్భాటపు ఆడదానికి ఆరుగురు మొగుళ్ళు==
==ఆర్చేవారే గానీ తీర్చేవారే లేరు==
==ఆలిఅలుక అరవైఏండ్లు, మగనిఅలుక ముప్పై ఏండ్లు, బాలప్రాయం పదేళ్ళు==
==ఆలికి అదుపు - ఇంటికి పొదుపు ==
==అర్జీలకు పనులు కావు==
ఏదైన ఒక పని కొరకు ప్రభుత్వ కార్యాలల్లో అర్జీ పెట్టుకుంటారు. ఆ అర్జీని పరిశీలించి తగిన సహాయము చేయాలి ప్రభుత్వ అధికారులు. ఇది పద్దది. కాని ఈ కాలంలో అర్జీ పెట్టుకున్నంత మాత్రానా పనులు కావు..... దాని వెంబడి పడి అధికారులకు లంచ మిచ్చి పని చేయించు కొంటేనే గాని పనులు కావని ఈ కాలపు పరిస్థితిని తెలియ జెప్పే సామెత ఇది.
==అర్ధరాత్రి మద్దెల దరువు==
అర్ధరాత్రి అందరూ ఆదమరచి నిద్రపోవలసిన సమయం. ఆసమయంలో ఎవరైనా అనవసర విషయాలకు హడావిడి చేస్తుంటే ఇలా ఈ సామెతను కొంచెం విసుగ్గాను చిరాకుగాను చెప్తారు.

==అలకాపురికి రాజైతే మాత్రం అమితంగా ఖర్చు చేస్తాడా...==
ధనానికి అధిపతి అయిన కుబేరుడు అలకాపురి నగరానికి రాజు. ఎంతటి ధనవంతుడయిననూ అవసరమును మించి ధనమును ఖర్చు చేయకూడదు అన్న నీతిని అడ్డూఅదుపూ లేకుండా ధనమును విచ్చలవిడిగా ఖర్చు చేసే ఓ డబ్బుగల వానిని ఉద్ధేశించి ఈ సామెతను వాడుట ద్వారా మన పూర్వులు తెలియజేసినారు.
==అలంకారం కంటే అయిదవతనం మేలు==
==అలకపాన్పు మీద అల్లుడలిగితే అత్తగారు కంగారు పడినట్లు==
==అలకాపురం కొల్లగొట్టినా అదృష్టహీనునికి దక్కేదేమీ వుండదు==
==అలలు నిల్చేదెప్పుడు? స్నానం చేసేదెప్పుడు?==
==అలక మీరితే అమృతమైనా విషమే==
==అలికిన యింట ఒలికినా అందమే==
==అలిగే బిడ్డతోనూ - పొడిచే గొడ్డుతోనూ కష్టం ==
==అలిగే బిడ్డతో చెలిగే గొడ్డుతో వేగడం కష్టం==
పదే పదే సమస్యలు సృష్టించే వారిని ఉద్ధేశించి ఈ సామెతను వాడతారు. అలిగే బిడ్డ, చెలరేగే గొడ్డు ఈ కోవలోకి వస్తారు. అందుకే ఈ సామెతలో వాటిని ప్రస్తావించారు.
==అల్లం అంటే నాకు తెలీదా బెల్లంలా పుల్లగా ఉంటదన్నాడట==
ఇది అజ్ఞానానికీ, అతి తెలివికీ పరాకాష్టగా చెప్పే సామెత. తెలియక పోయినా తెలిసినట్లు నటించేవారి అంటించే చురక.
అల్లం కారంగా, ఘాటుగా ఉంటుంది; బెల్లం తీయగా ఉంటుంది. ఇక పుల్లగా ఉండేవి వేరే పదార్ధాలున్నాయి. ''అల్లం అంటే నాకు తెలీదా బెల్లంలా పుల్లగా ఉంటది'' అని ఎవరైనా అంటే వారికి అల్లం రుచి తెలియదు. బెల్లం రుచి తెలియదు. పుల్లగా ఉండేదేమిటో తెలియదు. కనుక ఒకటి అడిగితే మూడు విషయాలు తెలియవని చెప్పుకున్నారు. కనీసం తన తెలియనితనాన్ని దాచుకోవాలన్న జ్ఞానం కూడా వారికి లేదన్న మాట. 
ఇదే అర్ధంలో చెప్పే మరొక సామెత: 
[[పంచపాండవులెందరంటే మంచం కోళ్ళలాగ ముగ్గురు అని రెండు వేళ్ళు చూపినట్లు]].
== అవ్వాకావలెను బువ్వా కావలెను==
అవసరానికి ఏదో ఒకటి సర్థగలరు పుణ్యానికి.. కాని అన్నీవ్వలేరు గదా.... ఆ విషయాన్ని చెప్పేదే ఈ సామెత.
==అయ్యే మంటే ఆరు నెలల పాపం తగులు కొందట==
ఒకడు కష్టాలలో వున్నాడని సాయం చేయబోతె వాడి కష్టాలు వీడికి తగిలించాడట. అది దీనర్థం.
==అసలే కోతి,ఆపై కల్లు తాగినట్టు==
మామూలుగానే కోతి ఒక అతి చంచలమయిన జంతువు. ఇక అటుపై అది కల్లు (తాడి చెట్టు నుండి లభించు ఒక మత్తును కలిగించు ద్రవ పదార్థము) త్రాగినచో, దాని ప్రవర్తన అత్యంత విచిత్రముగా, విధ్వంసకరముగా ఉండును. ఇదే విధమయిన లక్షణములు గల వ్యక్తిని ఉద్ధేశించి ఈ సామెతను వాడెదరు. కోతికి అసలే చిలిపి చేష్టలు ఎక్కువ. కల్లు తాగిన తరువాత ఆ మత్తులో అది చేసే [[చిలిపి]] పనులు ఇంకా ఎక్కువ అని అర్థము. ముఖ్యంగా చిన్నపిల్లల అల్లరిని ఉద్దేశించి ఈ సామెత వాడడం జరుగుతుంది. 
;వాడుక
* ఈ సామెత లోని అర్థానికి మరింత గాఢతనిస్తూ ఇలా కూడా చెప్తారు - ''అసలే కోతి, పైగా పిచ్చెక్కింది, ఆపై కల్లు తాగింది, ఆపై నిప్పు తొక్కింది.''
* ఒకో మారు ఆఫీసులో బాసు ప్రవర్తన (మరీ రెచ్చిపోయినట్లు ఉంటే) కూడా ఈ సామెత వాడుతారు.
* ఎక్కువగా వాడుకలో ''అసలే కోతి'' అని చెప్పి ఆపేస్తారు. తక్కిన భాగం అర్ధం చేసుకోవాలన్నమాట. (కొందరు సందర్బాను సారంగా సామెతలను ఉటంకిస్తూ.... సగం సామెతనే చెప్పి ఆపేస్తారు. మిగతా సామెతను ఊహించు కోవలసినదే...... ఈ పద్దతి..... మొత్తం సామెత చెప్పిన దానికన్న చాల గొప్పగా వుంటుంది)
==అసలే లేదంటే పెసరపప్పు వండవే పెళ్ళామా అన్నాడట==
తన యొక్క వాస్తవ పరిస్థితితో నిమిత్తం లేకుండా, గొంతెమ్మ కోర్కెలు కోరే వాణ్ణి ఉద్ధేశించి పలికే సామెత ఇది.
==అంగట్లో అన్నీ వున్నా అల్లుడి నోట్లో శని వున్నట్లు.''
చేతిలో ధనం వున్నా ... కొనాలన్న ఆలోచన లేని వాళ్ల గురించి ఈ సామెత పుట్టింది.
==అలెగే బిడ్డ చెలిగే గొడ్డు ఒకటే ==
==ఆలూలేదు చూలులేదు కొడుకుపేరు సోమలింగం==
{{ఒకడు తనకు ఇంకా వివాహం కాకముందే వివాహం అయినట్లు, తన భార్య గర్భం దాల్చినట్లు, ఆమెకు సుఖ ప్రసవమై ఒక బాలుడు జన్మించినట్లు, ఆ బాలుడికి సోమలింగం అని పేరు పెట్టినట్లు కలలుకంటూ కల్లలైన ఆ ఆలోచనలను నిజమైనవిగా ప్రచారం చేసుకుంటూ గడపడటం. ఈ కథలోని వ్యక్తిలాగే వ్యర్థంగా మాటలు చెబుతూ కాలం గడిపే వారిని వ్యంగ్యధోరణిలో విమర్శిస్తున్నట్లు ఈ సామెత కనిపిస్తుంది}}
== ఆస్తికొక కొడుకు - ప్రేమకొక కూతురు==
==ఆహారం పట్ల వ్యవహారం పట్ల మొగమాటం పనికిరాదు ==
==అంకపొంకాలు లేనిది శివలింగం==
== అంకెకు రాని ఆలి - కీలెడలిన కాలు==
== అంగట్లో అన్నీ ఉన్నా అల్లుడి నోట్లో శని ఉన్నట్టు==
అర్ధం
సాధారణంగా అల్లుడంటేనే విశేష గౌరవ మర్యాదలు చూపడం మన సంప్రదాయం. ఇక విందు భోజనాలకి చెప్పనవసరం లేదు కాని ఎన్ని చేసిన ఏదోకారణంగా అల్లుడు తినలేని పరిస్థితులు ఎదురవుతూ ఉంటాయి. అలాగే కొంతమందికి అన్నీ అందుబాటులో ఉన్నా అనుభవించటానికి ఏదో కారణంగా ఆటంకాలు ఉంటాయి. అలాంటి సమయంలో ఈ సామెతని వాడుతుంటారు.
ఈ జాతీయానికి సరైన అర్ధం మనకు అన్ని రకాల అవకాశాలు ఉన్నా ఏ అవకాశం అందని పరిస్థితి. అంగడి అంటే సరుకులు అమ్మే చోటు. కొత్త అల్లుడు అత్తవారి ఇంటికి వచ్చినపుడు మర్యాదలు సహజం. కొన్నాళ్ళకు పాతబడ్డ ఆ అల్లుడు అత్తవారి ఇంట్లోనే తిష్ట వేస్తే ఆ మర్యాదలు పెద్దగా జరగవు. అప్పుడు అంగట్లొ అన్నీ ఉంటాయి కాని అత్త వారింట్లో ఎవరూ వాటిని కొనరు. అల్లుడికి పెట్టరు. అలా రూపొందినదే ఈ సామెత. ప్రభుత్వ నిధులు ఎన్ని ఉన్నా ఆ ఫలాలు సామాన్యులకు అందవు. ఈ సందర్భంలో కూడా ఈ సామెతను గుర్తు చేసుకోవచ్చు.

వాడుక

మన దేశంలో అన్ని వనరులూ పుష్కలంగా ఉన్నాయి. కాని లంచగొండితనం వలన దేశం అభివృద్ధి కావడం లేదు. అంగట్లో అన్నీ ఉన్నా అల్లుడి నోట్లో శని ఉంది
== అంగటి వీధిలో అబ్బా అంటే, ఎవరికి పుట్టావురా కొడకా అన్నట్లు==
==అంగట్లో అరువు - తల మీద బరువు==
అరవు అనగా అప్పు అని అర్థము అంగట్లో అప్పువుంటే తలమీద బరువు వున్నట్లే అని అర్థము
==అంగట్లో అష్ట భాగ్యం - అల్లుని నోట్లో అష్ట దరిద్రం==
అన్నీ వున్నాయి కాని అల్లుని నోట్లో శని వున్నది అనే సమానార్థంతో ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అంగట్లో ఎక్కువైతే ముంగిట్లో కొస్తుంది==
ఏదైనా సరకులు అవసరానికి వాటిని కొనేవారికన్న తక్కువైతే ఆ వస్తువుకొరకు అందరు ఎగబడి అంగడికి ఎగబడతారు.... అప్పుడు దాని ధర కూడా అమాంతం పెరిగి పోతుంది. అవే వస్తువులు అవసరానికన్నా ఎక్కువయితే అవే వస్తువులు అనేక రాయితీలతో మన ఇంటిముంగిటకే వస్తాయనే అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు.
== అంగడి అమ్మి గొంగళి కొన్నట్లు==
== అంగడి బియ్యం - తంగేటి కట్టెలు==
366 అంగడినుంచి తెచ్చే ముందర పెట్టుక ఏడ్చే
ఉల్లిపాయ

== అంగరక్ష లెన్నివున్నా శ్రీరామరక్ష వుండాలి==
స్వంతంగా ఎంత బలం వున్నా..... ఎన్ని వున్నా దైవ బలం కూడా వుండాలని దీని అర్థం.
== అంగడినుంచి తెచ్చే ముందర పెట్టుక ఏడ్చే==
ఉల్లిపాయ
== అంచు డాబె గాని కోక డాబు లేదు==
కోక అనగా చీర అని అర్థం. దానికున్న అంచు మాత్రం మహా బాగావుండి అసలు చీరలో పస లేదు అని అర్థం. ఇలాంటి సమానర్థంలో మరొక సామెత కూడా ఉంది. పైన పఠారం లోన లొఠారం
==అండ ఉంటే కొండనైనా బద్దలు కొట్టవచ్చు==
ఒంటరిగా కన్నా మరొకరి తోడుతో పనులను చక్కగా అవుతాయి ఆదుకొనేవారుంటే ఎంతటి కష్టమైన పనినైనా సులభంగా చెయొచ్చని ఈసామెత అర్థం. దీనికి సమానర్థంతో ఐకమత్యమే మహా భలము అనే సామెతకూడ ఉంది.
== అంతనాడు లేదు, ఇంతనాడు లేదు,సంతనాడు పెట్టింది ముంతంత కొప్పు==
సాధారణంగా ఏటువంటి అలంకారాలు చేసుకోనివారు ఏమైనా ఉత్సవాలు, ఊరేగింపులు, పదిమందిలో కలిసే పెళ్ళిళ్ళలో మాత్రం విశేషంగా అలంకారాలు చేసుకొని అందరిలోకి ప్రత్యేకంగా కనిపించాలని ప్రయత్నాలు చేస్తుంటారు.ఒకామె చిన్నప్పుడుగానీ, మరీ వయస్సులో ఉన్నప్పుడుగానీ, మరి ఏ ఇతర సందర్భాలలోగానీ పెద్ద కొప్పు పెట్టి, అందంగా కనిపించడానికి ప్రయత్నం చేయలేదట. ఆ ఊరిలో సంత జరుగుతుందని తెలిసి ఆ సంతలో ఎంతోమంది కొత్తకొత్త వారు వస్తారని వారందరి చూపు తనపైన పడాలని అందంగా పెద్దగా ఉండే కొప్పు పెట్టుకొని వెళ్ళిందట. సందర్భానుసారంగా మాత్రమే అలంకరించుకోవాలని ఈ సామెత
==అంత ఉరుము ఉరిమి ఇంతేనా కురిసేదన్నట్టు==
అమితంగా వాగ్దానాలు చేసి చాలా స్వల్పంగా దానాలు చేసేవారిని గురించి, ఎంతెంతో పనిచేస్తామని చెప్పి చాలాకొద్దిగా పనిచేసేవారిని గురించి, ఎక్కువగా హెచ్చులు చెప్పి తక్కువ పని చేసే పద్ధతి సందర్భంగా వాడె సామెత ఇది. ఇలాంటిదే మరొక సామెత: ఇంత ఉరుము ఉరిమి మంగలం మీద పడ్డట్టు
==అంత లావున్నావు తేలు మంత్రం కూడ తెలియదా==
లావుగా వున్నంత మాత్రాన అన్ని విద్యలు తెలిసివుండవు. ఒక అమాయకుడు లావుగా వున్నతన్ని చూసి ఇతడు అంత లావున్నాడు కనుక అన్ని విద్యలు తెలిసి వుంటాయని భావించి తనకు తేలు కుట్టింది మంత్రం వేయమని అడిగాడట. ఆ లావుటతను తనకు తెలియదనగా &quot;అంత లావున్నావు తేలు మంత్రం కూడ తెలియదా&quot; అని వెళ్లి పోయాడట అమాయకంగా.
== అంత్య నిష్టూరం కన్నా, ఆది నిష్టూరం మేలు==
ఒక పనిని మొదలుపెట్టే ముందు దాని పర్యవసానాలు బాగా ఆలోచించి, ముందుగానే ఊహించి, సంబంధిత వ్యక్తులతో దానిని గురించి చర్చించి మొదలుపెట్టమని చెప్పేందుకు ఉద్దేశించినదే ఈ సామెత. కీడెంచి మేలెంచమనే సామెతకు ఇది కాస్త దగ్గరగా ఉంటుంది.
==అందని పండ్లకు అర్రులు చాచినట్లు==
మనకి అందవు లేదా దొరకవు అని తెలిసినా వాటి మీద ఆశ పెట్టుకోడం అనేది అందని పండ్లు కోసం అర్రులు చాచటం లాంటిది అని అర్థం.
==అందని ద్రాక్షలు పుల్లన==
ఒక నక్క ఒక రైతు యొక్క ద్రాక్ష తోటలోకి ప్రవేశించింది.అక్కడ దానికి ఎత్తయిన పందిళ్ళకు చక్కటి ద్రాక్షలు వేలాడుతూ కనపడ్డాయి.ఆ పండిన ద్రాక్షలను చూసిన నక్కకు, నోరు ఊరి, ఎట్లాగయినా సరే ఆ పళ్ళను తినాలని నిర్ణయించుకున్నది. మామూలుగా అయితే ఆనక్కకు పళ్ళు అందవు. అందుకని, అది తన ముందు కాళ్ళ మీద లేచి ఆ పళ్ళను అందుకోబోయింది. కానీ, పాపం దానికి ద్రాక్ష పళ్ళు అందలేదు. ఆపైన నక్క ఎగిరి అందుకోవాలని తెగ ఆరాటపడింది. ఎంత ఎగిరినా దానికి ఆయాసం వచ్చింది కానీ, ద్రాక్ష పళ్ళు మాత్రం అందలేదు. ఎగిరి, ఎగిరి ఆయాసంతో ఇక యెగరలేక విసిగి, &quot;ఛీ ఛీ ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లగా ఉంటాయట నేను తినడమేమిటి?&quot; అని గొణుక్కుంటూ వెళ్ళిపొయింది. అలాగే, ఎవరైనా ఏదో పొందాలని ప్రయత్నించి అది దొరకక పోతే, అప్పటివరకు దేని కోసం అయితే తీవ్ర ప్రయత్నం చేశామో అది ఎంత చెత్తదో, ఎంత పనికిరాదో చెప్పటం మొదలుపెడతాము. అప్పుడు అందని ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లన అని నలుగురు నవ్వుకుంటారు.
==అందరూ శ్రీ వైష్ణవులే బుట్టలో చేపలన్నీ మాయం==
తాము శ్రీవైష్ణవులము, మాంసాహారం తినము అని చెప్పుకుంటూ బుట్టలో చేపలన్నీ ఖాళీ చేసారు అని అర్ధం. అందరూ గొప్పవాళ్ళే కాని చేసేవన్ని తప్పుడు పనులే. ఎవరికి వారే తమకి తాము గొప్ప వాళ్ళమని చెప్పుకుంటారు కాని ఎవరి తప్పులు వారికే ఉన్నాయి. ఇలాంటి సందర్భంలో ఈ సామెత వాడుతార
==అందితే జుట్టు అందక పోతె కాళ్లు==
అవకాశవాది తన పని పూర్తి చేసుకోటానికి ముందు గడ్డం పట్టుకు బ్రతిమిలాడతాడు, అయినా పని కాకపోతే కాళ్ళు పట్టుకుని బ్రతిమిలాడతాడటానికి కూడా వెనకాడడు. ఈ సామెత ఒక అవకాశవాది తత్వాన్ని తెలియచేస్తోంది.
==అంగిట బెల్లం - ఆత్మలో విషం==
పయోముఖ విష కుంభం అనే సంస్కృత సామెత లాంటిదే ఇది కూడాను. నోటితో తియ్యని మాటలు మాట్లాడుతున్నా.... మనసులో మాత్రంచాల చెడు భావన వున్నదని అర్థం.
==అంగిట విషం - మున్నాలిక తియ్యదనం==
ఇది కూడా పై సామెత లాంటి అర్థాన్నే ఇస్తుంది. పైపైన మంచిగా మాట్లాడుతు లోన చెడు భావన కలిగి వున్న వారినుద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అంటనప్పుడు ఆముదం రాసుకున్నా అంటదు==
==అంటుకోను ఆముదం లేకుంటే మీసాలకు సంపెంగ నూనెట==
ఇదే అర్థంలో మరొక సామెత వుంది: అది: మింగ మెతుకు లేదు మీసాలకు సంపెంగ నూనె
==అంటే ఆరడి - అనకుంటే అలుసు==
==అండలుంటే కొండలు దాటవచ్చు==
సహాయంగా ఎవరైనా వుంటే ఎంతపనైనా చేయ వచ్చు అనే అర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు. ఐక మత్యమే మహాబలము అని దీకిని గూడార్థము.
==అండలేని ఊళ్ళో ఉండ దోషం - ఆశలేని పుట్టింట అడగ దోషం==

==అండ ఉన్నవానిదే అందలం==
ఐకమత్యమే మహా బలము అని దీనికి అర్థము.

== అంతకు తగిన గంత, గంతకు తగిన బొంత==
==అంతనాడు లేదు ఇంతనాడు లేదు సంతనాడు పెట్టింది ముంతంత కొప్పు==
==అంత నీతే వుంటే ఇంత సంతెందుకు?==
== అంత పెద్ద పుస్తకం చంకలో వుంది పంచాంగం చెప్పలేవా?==
ఇదే అర్థంలో మరొక సామెత వున్నది: అది. ఇంతలావున్నావు తేలు మంత్రం తెలియదా?
== అంతా తెలిసినవాడూ లేడు, ఏమీ తెలియనివాడూ లేడు==
మానవులలో ప్రతి విషయము పూర్తిగా తెలిసిన వాడున్నూ, ఏవిషయము కొంతైనా తెలియని వాడున్నూ లేడని దీని అర్థము.
== అంతా బాపలే, మరి కోడిపెట్ట ఏమైనట్లు?==
దీనికి సమానమైన అర్థంలో మరొక సామెత ఉంది. అందరూ వైష్ణవులే .......... బుట్టలో రొయ్యలు మాయం అయ్యాయి బాపన వాళ్లైనా చాటు మాటుగా మాంసం తింటారని దీనికి గూఢార్థము.
==అంతా మావాళ్ళేగానీ అన్నానికి రమ్మనే వాళ్ళు లేరు==
[చూపులకు చుట్టాలు రమ్మంటే కోపాలు ] అనే సామెత లాంటిదే ఈదీను.
==అందం చందం నావంతు - ముద్దూ మురిపెం నీవంతు అన్నదట==
==అందం చందం లేని మొగుడు మంచం నిండా వున్నట్లు==
అకార పుష్టి నైవేద్య నష్ఠి అనే సామెత లాంటిదే ఇదీను.
==అందముంటే సరా! అదృష్టముండొద్దూ!==
==అందని మ్రానిపండ్లకు అఱ్ఱులు చాచినట్లు==
మనకి అందవు లేదా దొరకవు అని తెలిసినా వాటి మీద ఆశ పెట్టుకోడం అనేది అందని పండ్లు కోసం అర్రులు చాచటం లాంటిది అని అర్థం.
== అందరి కాళ్ళకు మ్రొక్కినా అత్తగారింటికి పోకతప్పదు==
పెళ్ళికూతురు పెళ్ళైయ్యాక అత్తావారింటికి వెళుతూ అందరి కాళ్ళకు మొక్కుతుంది. కాని చివరకు అత్తవారింటికి వెళ్ళక తప్పదు.......
==అందరికీ శకునం చెప్పే బల్లి తాను బోయి కుడితి తొట్లో పడ్డట్లు==
అందరికి రాబోవు కష్టాలను చెప్పేవారు తమకు రాబోవు కష్టాలను ఎరుగరు అని దీని అర్థము. అనగా ఈ శకునాలు వట్టి భూటకమని అర్థము.
==అందరికీ అన్నం పెట్టే వాడు రైతే==
== అందరినీ మెప్పించడం అలవి గాని పని==
అందరినీ మెప్పించడము ఎంతమాత్రము వీలుకాదని దీని అర్థము. ఎంత మంచి విషయమైనా దాన్ని కూడా వ్వతిరేకించే వాడొకడుంటాడని దీని భావము.
==అందరూ అందలమెక్కితే మోసేవారెవ్వరు?==
== అందరూ ఒక ఎత్తు - అగస్త్యుడు ఒక్కడూ ఒక ఎత్తు==
==అందానికి పెట్టిన సొమ్ము ఆపదకు అడ్డం వస్తుంది==
== అందాల గంధాలు, అధరాల మధువులు కౌగిలింతల పాలన్నట్లు==
==అందాల విందులు, అధరాల మధువులు నీకే అన్నదట==
== అందాలు నావి - సంబరాలు నీవి అందిట==
== అందితే సిగ అందకపోతే కాళ్ళు==
అవకాశాన్ని బట్టి ఎదిరించడమో, కాళ్ల బేరానికి రావడమో చేసె వారిగురించిన సామెత ఇది. ఇదే సమానార్థంలో మరొక సామెత.... ఏ ఎండకాగొడుగు పట్టినట్టు. అంకెకు రాని ఆలిని ఆరుగురు బిడ్డల తల్లయినా విడవాలి/ ఏ ఎండకు ఆ గొడుగు పట్టి నట్టు సమానర్థంలో మరొక సామెత
53 అందితే తియ్యన అందకుంటే పుల్లన

[అందని ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లన ] అనే సామెతకు సమానర్థంలో ఈ సామెతను వాడుతారు. ఎంత ప్రయత్నించినా ద్రాక్ష పళ్ళు అందక పోతే..... తన ప్రయత్నము విపలమైనదని ఒప్పుకోక ఆ ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లనివి అని తన ఓటమిని కప్పి పుచ్చుకునే ప్రయత్నం ఇది.
== అందీ అందని పరువాలు ఉసికొలిపే కాముని కవ్వింతలు==
==అంధుడికి అద్దం చూపించినట్లు==
కొంతమంది ఎంత వివరంగా విషయాన్నంతా చెప్పినా గ్రహించలేరు. అలాంటి వారి జ్ఞానాన్ని సూచించడానికి ఈ సామెత ఉపకరిస్తుంది. అలాగే మరికొన్ని సందర్భాల్లో ఎంత శ్రమపడినా శ్రమను ఎదుటివారు గుర్తించక నిర్లిప్తంగా, నిరాసక్తంగా తోసివేసినప్పుడు కూడా ఈ సామెతను సందర్భానుసారం చెప్పటానికి ఉపయోగపడుతుంది. అంధుడికి ఎంత మాత్రమూ ఎదుటి వస్తువులు కనిపించక పోవటం సర్వసాధారణం. అటువంటిది అందాన్ని ఒకటికి పది సార్లు చూసుకోడానికి నేత్ర దృష్టి బాగా ఉన్నవారు ఉపయోగించే అద్దాన్ని అంధుడి ముందు పెట్టి చూసుకోమంటే దానివల్ల అంధుడికి కలిగే ఆనందం శూన్యం. అతడి ముందు అద్దాన్ని ఉంచడం వల్ల పడిన శ్రమ కూడా వృథా అవుతుంది. ఈ సామెతలో అద్దం విజ్ఞానంతోను, పాండిత్యంతోనూ కొంతమంది పోల్చి చెబుతుంటారు. అంధత్వమనేది అజ్ఞానానికి, పామరత్వానికి నిదర్శనం. అద్దంల్లాంటి పాండిత్యం కలిగిన వారు, అంధుడిలాంటి అజ్ఞాని ముందు తన పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించడం వల్ల ఫలితం శూన్యమనేది సామెత భావన.
56 అంధుడికి అద్దం చూపించినట్లు

అంధుడి ముందు పెట్టి చూసుకోమంటే దానివల్ల అంధుడికి కలిగే ఆనందం శూన్యం. అతడి ముందు అద్దాన్ని ఉంచడం వల్ల పడిన శ్రమ కూడా వృథా అవుతుంది. ఈ సామెతలో అద్దం విజ్ఞానంతోను, పాండిత్యంతోనూ కొంతమంది పోల్చి చెబుతుంటారు. అంధత్వమనేది అజ్ఞానానికి, పామరత్వానికి నిదర్శనం. అద్దంల్లాంటి పాండిత్యం కలిగిన వారు, అంధుడిలాంటి అజ్ఞాని ముందు తన పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించడం వల్ల ఫలితం శూన్యమనేది సామెత భావన..
==అంబటిలోకి ఉప్పే లేకుంటే పిండి వంటల మీదకు పోయిందట మనసు==
తాను తాగే అంబలిలో ఉప్పు తక్కువైనందున అందులో ఉప్పు కూడా తెచ్చి వేసుకోలేని వాడు పిండి వంటలు కోరుకున్నట్లు...... అని దీనికి అర్థము.
==అంబలా అంటే ముఖాలే చెప్తాయి అన్నట్లు==
== అంబలి తాగేవాడికి మీసాలు ఎత్తేవాడు==
గంజి తాగేవానికి మీసాలు ఎగబట్టేవాడొకడన్నట్టు వంటిదే ఈ సామెత. తన స్థాయికి మించి పనులు చేసే వారినుద్దేశించి ఈ సామెతను వాడుతారు.
==అంబరాన బిడ్డ పుడితే ఆముదం పెట్టి ముడ్డి కడిగిందట==
లేక లేక పుట్టిన పిల్లలను గారాబంగా పెంచినప్పుడు ఈ సామెత వాడతారు
== అంభంలో కుంభం ఆదివారంలో సోమవారం అన్నట్లు==

==వనరులు==
* '''లోకోక్తి ముక్తావళి అను తెలుగు సామెతలు''' (సుమారు 3400 సామెతలు) - సంకలనం: విద్వాన్ పి.కృష్ణమూర్తి - ప్రచురణ: మోడరన్ పబ్లిషర్స్, తెనాలి - [http://www.archive.org/details/lokokthimukthava021013mbp ఇంటర్నెట్ ఆర్చీవులో లభ్యం]
* '''సాటి సామెతలు''' (తెలుగు, కన్నడ, తమిళ, మలయాళ భాషలలో సమానార్ధకాళున్న 420 సామెతలు) - సంకలనం : నిడదవోలు వెంకటరావు, ఎమ్. మరియప్ప భట్, డాక్టర్ ఆర్.పి. సేతుపిళ్ళై, డా. ఎస్.కె. నాయర్ [http://www.archive.org/details/saatisamethalu022732mbp ఇంటర్నెట్ ఆర్చీవులో లభ్యం]

[[వర్గం:సామెతలు]]</text>
      <sha1>tc7502zucta91aonl5pd48q7dy6tkh4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>