వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు/అ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>tewikibooks</dbname>
    <base>https://te.wikibooks.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikibooks చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు/అ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3008</id>
    <revision>
      <id>39466</id>
      <parentid>39374</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vemurione</username>
        <id>1689</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Part 2: అ - a */</comment>
      <origin>39466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193949" sha1="tj0cavyuuogj2d8xo46cristg5wvv6d" xml:space="preserve">

=నిఘంటువు=

* This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002.
* You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made and needs to be corrected.
* PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks
* American spelling is used throughout. 
* There is no clearly established, standardized alphabetical order in Telugu. The justification for the scheme used here would be too long for discussion here.

16 March 2016.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! నిర్వచనములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
! ఆసక్తికర చిత్రములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
|-
|width=&quot;895&quot;|&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL నిర్వచనములుAlphabetically Sorted Below This Line ( * ''' Should precede each new line) ---&gt;
==Part 1: అం - aM==
&lt;poem&gt;
* '''అంకం, aMkaM'''
-n.
--(1) digit; number; 
--(2) act in a play;
--(3) sign; symbol; 
--(4) lap; 
--(5) eye; 
---కారణాంకం = factor.
---చరమాంకం = final act.
---పూర్ణాంకం = whole number.
---భిన్నాంకం = fractional number.
---ప్రథమాంకం = act 1 (in a play).


* '''అంకగణితం, aMkagaNitaM'''
-n.
--arithmetic;
---ద్వియాంశ అంకగణితం = binary arithmetic.


* '''అంకణం, aMkaNaM'''
-n.
-- (1) apartment; flat; నలుచదరపుచోటు; తొట్టికట్టు; (2) 8 square yards of land; పన్నెండడుగుల పొడవు, ఆరడుగుల వెడల్పు గలిగి 72 చదరపు అడుగుల వైశాల్యం ఉంటే ఇంటి కట్టుబడి స్థలమని నెల్లూరు జిల్లా వ్యవహారం; తిరుపతి ప్రాంతాల వారు 6 అడుగులు x 6 అడుగుల - అంటే 36 చదరపు అడుగుల వైశాల్యాన్ని - ఒక అంకణం గా తీసుకుంటారు. (3) The space between any two beams, or pillars. రెండు దూలముల, లేక స్తంభముల, నడిమి ప్రదేశము.


* '''అంకనం, aMkanaM'''
-n.
--same as అంకణం;


* '''అంకవంక, aMkavaMka'''
-n.
--plasticity; pliability; softness;


* '''అంకాలు, aMkAlu'''
-n. 
--marks; score in a test; statistics; (lit.) numbers;


* '''అంకించుకొను, aMkiMcukonu'''
-v. t.
--appropriate; annex.


* '''అంకితం, aMkitaM'''
-n.
--dedication (of a book or work of art);


* '''అంకిలి, aMkili'''
-n.
--obstacle; impediment;


* '''అంకుడు, aMkuDu'''
-n.
-- (1) [bot.] ''Nerium antidysenterica; Holarrhena antidysenterica''; This plant, that grows on hills, contains several alkaloids such as conessine, kurchine, and kurchicine; This plant was mentioned in Potana's Bhagavatam; 
-- (Syn.) కొండజెముడు, గిరిమల్లిక; కొండ మల్లె; కూటజం;  పాలచెట్టు; 
-- (2) [bot.] ''Wrightia tinctoria''; ఈ వృక్షం పాలలో, ఆకులలో, పూలలో  ఉండే ‘పాల ఇండిగో’ (Pala Indigo)  అనే ఒక విధమైన నీలి అద్దకపు రంగు (Blue Dye) కారణంగా దీనికి టింక్టోరియా అనే పేరు ఏర్పడింది. టింక్టోరియస్ అంటే లాటిన్  భాషలో ‘నీలిరంగు కలిగిన‘ అని అర్థం. దీని కర్ర తేలికగా, మెత్తగా ఉండే కారణంగా బొమ్మల తయారీకి, తరిణె పట్టే పనుల (Turnery) కూ ఇది చాలా అనువుగా ఉంటుంది. ఈ కర్రతో అగ్గి పెట్టెలు, అగ్గి పుల్లలు కూడా తయారు చేస్తారు; ఏటి కొప్పాక లోని లక్క బొమ్మలు ఈ కర్రతోనే చేస్తారు; 


* '''అంకురం, aMkuraM'''
-n.
--(1) seed; sprout; bud; embryo; 
--(2) blood;
-- మొలక; ఈరిక; మొటిక; 
---అంకురం లేకుండా (సమూలంగా) నాశనం అయిపోయింది = destroyed without a trace.


* '''అంకురార్పణ, aMkurArpaNa'''
-n.
--(1) inauguration; inaugural ceremony; the offering of sprouts to god; 
--(2) seeding;
-- నాటువేత; నారుపోత; 


* '''అంకురోత్పత్తి, aMkurOtpatti'''
-n.
--germination;


* '''అంకె, aMke'''
-n.
--(1) digit; a single-digit number; 
--(2) the written symbol used to denote a number such as 0, 1, 2, 3 or I, II, III; (note) a number with more than one digit is often called సంఖ్య; (syn.) అంకం;


* '''అంకెవన్నియ, aMkevanniya''' 
- n. 
--stirrup hanging on either side of a horse saddle; 
-- అంకవన్నె; 


* '''అంకెసం, aMkesaM'''
-n. 
--generation;


* '''అంకోలం, aMkOlaM'''
-n.
-- [bot.] ''Alangium decapetalam;'' ''Alangium salvifolium;''
-- a  medicinal plant;  root decoction used for fevers and leaf extract for skin diseases;
--ఊడుగు చెట్టు;


* '''అంగం, aMgaM'''
-n.
--(1) organ; limb; element; member; 
--(2) division; part; 
--(3) style; method;
---అష్టాంగ యోగం = &quot;eight-limbed'' yoga; eight-staged yoga; the eight stages are Yama, Niyama, Asana, Pranaayaama, Pratyaahaara, Dhaarana, Dhyaana, and Samaadhi; Raja yoga.
---సాష్టాంగ = స + అష్టాంగ = with all the eight limbs, namely the chest, forehead, hands, knees and feet.
---చతురంగం = chess; (lit.) the four divisions, namely chariots (bishops), elephants (rooks), horses (knights), and foot soldiers (pawns).


* '''అంగ, aMga'''
-n.
--stride; long step;


* '''అంగచ్ఛేదం, aMgachEdaM'''
-n.
--amputation; cutting of a limb;


* '''అంగజ, aMgajaM'''
-n. f.
--daughter;


* '''అంగజుడు, aMgajuDu'''
-n. m.
--son;


* '''అంగబలం, aMgabalaM'''
-n.
--(1) material support; people support;
--(2) physical strength;


* '''అంగడి, aMgaDi'''
-n.
--store; shop; market; bazaar;


* '''అంగడివాడ, aMgaDivADa'''
-n.
--market street; bazaar;


* '''అంగడిల్లు, aMgaDillu'''
-n.
--mall; shopping center; building in which many stores are located;


* '''అంగణము, aMgaNamu'''
-n.
--courtyard;


* '''అంగద, aMgada'''
-n.
--danger;


* '''అంగదట్టం, aMgadaTTaM'''
-n.
--petticoat; a lower, long undergarment of women;


* '''అంగదేశం, aMgadESaM'''
-n. 
--ancient name for the region now called Assam;


* '''అంగనం, aMganaM'''
-n.
--ambulation; walking;


* '''అంగనంబండి, aMganaMbaMDi'''
-n. 
--ambulance; 
--a vehicle that carries patients to an emergency medical treatment center;


* '''అంగన, aMgana'''
-n.
--woman; (lit.) one with pretty body parts;


* '''అంగరంగవైభవం, aMgaraMgavaibhavaM'''
-n.
--luxury; enjoyment of riches;


* '''అంగరకా, aMgarakA'''
-n. 
--topcoat; overcoat; long coat


* '''అంగరక్ష, aMgaraksha'''
-n.
--vest; bullet-proof vest; (lit.) body protector;


* '''అంగరక్షకుడు, aMgarakshakuDu'''
- n. m.
-- bodyguard;


* '''అంగలార్చు, aMgalArcu'''
-v.i.
--weep; cry due to fear; to grieve; lament; to cry out from fear; grief or pain;


* '''అంగలేపం, aMgalEpaM'''
-n.
--body lotion; any paste-like substance for smearing on the body;


* '''అంగవస్త్రం, aMgavastraM'''
-n.
--man's loincloth; lower garment; 
-- (rel.) ఉత్తరీయం;


* '''అంగహీనుడు, aMgahInuDu'''
-n. m.
--disabled person; (rel.) వికలాంగుడు, 


* '''అంగారం, aMgAraM'''
-n.
--(1) charcoal; 
--(2) live coal; 
--(3) the red one;


* '''అంగారకుడు, aMgArakuDu'''
-n.
--Mars; (note) కుజుడు, although used as a synonym, is a misnomer; it means son of the Earth and according to modern science, this is not justified;


* '''అంగారిణి, aMgAriNi'''
-n.
--charcoal grill;


* '''అంగారు, aMgAru'''
-n.
--a black gooey substance made from the charcoals of burned rice; used as tilak (the dot on the forehead) of Hindu boys and girls.
---అంగారుబుడ్డి = container of aMgAru.


* '''అంగారుబొట్టు, aMgaruboTTu'''
-n.
--black dot on the forehead worn by traditional Hindu boys and girls;


* '''అంగిలి, aMgili'''
-n.
--back part of the tongue; part of the throat towards the mouth; లోకుత్తుక;


* '''అంగీకరించు, aMgIkAriMcu'''
-v. i.
--agree; consent; approve; admit;
-- ఒప్పుకొను; ఇయ్యకొను; 


* '''అంగీకారం, aMgIkAraM'''
-n.
--agreement; approval; acceptance;  consent;
-- ఒప్పుకోలు; ఇయ్యకోలు;


అంగుష్టము. aMgushThamu
- n.
-- thumb;


* '''అంగుళం, aMguLaM'''
-n.
--(1) inch; one-twelfth of a foot; 2.54 సెంటీమీటర్లు; 
--(2) a finger's breadth; 
--(3) thumb; 
--(4) big toe;


* '''అంగుళ్యాకారం, aMguLyAkAraM'''
-n. 
--annular shape; ring shape; 


* '''అంగుళిత్రాణం,  aMguLitrANaM'''
- n.
-- finger-guard used while playing a musical string instrument;


* '''అంగుళీయకం, AMguLIyakaM'''
-n.
--ring;


* '''అంగుష్ఠం,  aMgushThaM'''
- n. 
-- thumb;
-- బొటనవేలు; 


* '''అంఘ్రిపర్ణి,  aMghriparNi'''
-n. 
-- [bot.] ''Cassia fistula;''
-- కోలపొన్న చెట్టు; రేల చెట్టు;


* '''అంచనా, aMcanA'''
-n.
--estimate; guess; approximation;


* '''అంచనాదారుడు, aMcanAdAruDu'''
-n. m.
--estimator, appraiser;


* '''అంచు, aMcu'''
-n.
--(1) edge; edge of a vessel; lip of a glass; 
--(2) border; border of a sari; 
---జరీ అంచు పట్టు చీర = a silk sari with a gold-laced border.


* '''అంచుకుట్టు, aMcukuTTu'''
-n.
--hem; hemstitch; a type of stitching used in hemming;


* '''అంచెలు, aMcelu'''
-n. pl.
--steps; rows; stages; relays;


* '''అంచెలవారీగా, aMcelavArIgA'''
-adv.
--in stages; in steps; methodically; systematically;


* '''అంజనం, aMjanaM'''
-n.
--(1) ointment; unction;
--(2) mascara; 
--(3) seeing into the future by applying an ointment to the eyes; divining; -- మలయాళ మంత్రం సాధన చేసిన వాళ్ళు అంజనం వేసి ఏదైనా వస్తువు లేదా మనిషి తప్పిపోతే ఎక్కడ ఉందో తెలుసుకోడానికి ఈ ప్రక్రియను వాడుతారు. చిన్న అబ్బాయిని అరచేతి లోనో, తమలపాకు మీదనో తన దగ్గర ఉన్న మంత్రించిన కాటుక పూసి — అందులో ఆ అబ్బాయికి కనబడుతున్నది చూచి చెప్పమంటారు. వాడి మాటలనుబట్టి ఆ పోయిన సొమ్ము ఏ దిక్కుకు పోయి ఉందో, ఆ దొంగ ఆకారాదులు చెప్పేవాడు. 
--(4) ink;


* '''అంజలి,  aMjali'''
- n.
-- a pair of hands held together in the shape of a cup;
-- దోసిలి; దోయిలి;
--- పుష్పాంజలి = పువ్వులతో నిండియున్న దోసిలి;


* '''అంజు, aMju'''
- v. i.
-- (1) fear; be afraid of; 
-- (2) hesitate; doubt; 


* '''అంజూరు, అంజీరు పళ్లు, aMjUru,  aMjIru paLlu'''
-n.  
-- common fig; [bot.]  ''Ficus carica'' L. Moraceae; 
-- ఇది ప్రధానంగా పండించే రకం. డ్రైఫ్రూట్‌గా (ఎండు ఫలం) విరివిగా లభించేది ఇదే; |
-- మేడిపండు (Ficus racemosa); Cluster fig; Indian fig; ఇది మన దేశంలో అడవుల్లో లేదా సాధారణంగా పెరిగే స్థానిక రకం. దీనినే వేమన పద్యంలో ప్రస్తావించారు. ముఖ్యమైన తేడా: ఈ రెండూ ఫైకస్ (Ficus) అనే ఒకే జాతికి (Genus) చెందినవి అయినప్పటికీ, వాటి వర్గం (Species) వేరు. అంజీరను వాణిజ్యపరంగా పండిస్తారు, మేడిపండు స్థానికంగా పెరుగుతుంది;


* '''అంజిక, aMjika'''
- n.
-- fear; 


* '''అంట్లగిన్నెలు, aMTlaginnelu'''
-n.
--unwashed dishes; dirty dishes;


* '''అంట్లమైనం, aMTlamainaM'''
-n.
--grafting wax; Grafting wax is a composition of rosin, beeswax, tallow, and similar materials, used in gluing and sealing the wounds of newly grafted trees or shrubs


* '''అంట్లవెధవ !, aMTlavedhava'''
-n.
--dirty fellow!;


* '''అంటించు, aMTiMcu'''
-v. t.
--(1) lit, set fire to; ignite; 
--(2) affix; paste; cement; patch; join; attach;


* '''అంటించుకొను, aMTiMcukonu'''
-v. t. refl. 
--(1) set fire to oneself; ignite; 
--(2) attach, stick or glue to one's self;


* '''అంట్రింత, aMTriMta'''
- n.
-- (1) a common, small, much-branched herb found in coastal Andhra; [bot.]  ''Hedysarum triflorum;'' Linn.
-- (2) bur grass; [bot.] ''Triumfetta rhomboidea'';


* '''అంటు, aMTu'''
-n. 
-- (1) [bot.] graft; (2) contact with a defiled or unclean object; 
---మామిడి అంటు = mango graft.
---అంటురోగం = contagious disease
---నన్నంటుకోకు = do not touch me.
---అంటు చేత్తో అన్నీ ముట్టుకోకు = do not touch everything with the hand that is defiled by the touch of food.
-v. i.
--touch; hold; contact;


* '''అంటుకొను, aMTukonu'''
-v. i.
--(1) touch; contact; 
--(2) adhere; stick; 
--(3) ignite; catch fire; burn;


* '''అంటుగట్టు, aMTugaTTu'''
-v. t.
--[bot.] graft;
---కొమ్మంటు = branch graft; getting a hybrid variety of plant by tieing a sliced branch of one with another;


* '''అంటుతొక్కు, aMTutokku'''
-v. t.
--[bot.] graft;
---నేలంటు= ground graft; getting a new plant by bending a branch of the original plant and burying it under mud until the branch takes root;


* '''అంటుపేను, aMTupEnu'''
-n.
--head louse;
--- తలలోన్న పేల గుడ్లని ఈరు లేక ఈపి అంటారు. ఈళ్లు అనేది దానికి బహువచనం.  జుట్టు నుండి ఈళ్లని 
తొలగించడానికి ఈరుపెన లేక ఈర్పెన  అనే ప్రత్యేకమైన  దువ్వెన వాడతారు. గుడ్ల నుండి పుట్టిన పేలు తొలి దశలో చర్మానికి అంటుకుని ఉంటాయి కనుక వీటిని అంటు పేలు అంటారు..


* '''అంటువ్యాధి, aMTuvyAdhi'''
-n.
--contagious disease; communicable disease; a disease transmitted by contact; (exp.) pneumonia can be an infectious disease, but it is not contagious, it does not spread from person to person; influenza is contagious; (rel.) సోకుడు రోగం; తిష్ట;


* '''అంట్లు, aMTlu'''
-n. pl.
--(1) dirty dishes; unwashed pots and pans; 
--(2) grafts; grafted plants;


* '''అండం, aMDaM'''
-n.
--(1) ovum; egg; unfertilized egg;  
--(2) the universe; బ్రహ్మాండం;
-- గుడ్డు; (rel.) పిండం;
---యుగాండం = యుగ్మము + అండం = zygote.
---బీజాండం = testicle.


* '''అండ, aMDa'''
-n.
--support; patronage; prop;


* '''అండకణం, aMDakaNaM'''
-n.
--[bio.] egg cell;


* '''అండకోశం, aMDakOSaM'''
-n. 
--ovary; [bot.] gynoecium; the female part of a flower; pistil;


* '''అండజం, aMDajaM'''
-n. 
--oviparous; born of an egg; reptile; fish; bird;
-- see also వ్యాళములు; 


* '''అండజననం, aMDajananaM'''
-n. 
--[bio.] oogenesis; the production or development of an ovum;


* '''అండదండలు, aMDadaMDalu'''
- n. 
-- support and prop; backing; material and moral support;


* '''అండపీతం, aMDapItaM'''
-n. 
--yolk; yellow of an egg;


* '''అండయోనిజములు, aMDayOnijaMulu'''
-n. pl.
--ovoviviparous; born of an egg inside the body; some reptiles lay their eggs but the eggs are hatched inside their bodies and baby reptiles come out;
-- also called వ్యాళములు; Boa constrictor and Green Anaconda are examples;


* '''అండశ్వేతం, aMDaSvEtaM'''
-n. 
--white of an egg;


* '''అండా, అండీ,  aMDA, aMDI'''
-n. 
--a big vessel; a vessel used to boil water; boiler; a metal vessel;


* '''అండాకార, aMDAkAra'''
-adj.
--ovate; ovoid; oviform; egg-shaped;


* '''అండాలు, aMDAlu'''
-n. pl. 
--(1) ovules; 
--(2) large cooking vessels;


* '''అండాశయం, aMDASayaM'''
-n. 
--ovary; the egg-producing organ of a female;


* '''అండి, aMDi '''
-suff. 
--indicates respectful address in both genders; సంబోధనార్థక ప్రత్యయం; 
---అంతేనండి = that is all, sir; that is all, madam. 
---అవునండి = that is it, sir; yes, sir; that is it, madam; yes, madam; 
---ఎంతండి? = How much, sir?; How much, madam? 
---ఏమండి = hello; hi; (lit.) what sir; what madam.
---కాదండి = that is not so, sir; that is not so, madam. 
---మరేనండి = as you said, sir; as you said, madam.


* '''అండోత్పత్తి, aMDOtpatti,'''
-n. 
--ovulation; oogenesis; the production or development of an ovum;
-- see also అండోత్సర్గం; అండజననం;


* '''అండోత్సర్గం, aMDOtsargaM '''
-n. 
--ovulation;


* '''అంతం, aMtaM '''
-n. 
--(1) end; termination; 
--(2) death; destruction; 
-- చివర; కొస; కొన; కడ; 
---విషాదాంతం = tragedy; a play or cinema that ends in sorrow or death of a leading character.
---అనంతం = that without an end; infinite; infinity.


* '''అంతంతమాత్రం, aMtaMtamAtraM '''
-adj. 
--just enough to manage with;


* '''అంత, aMta '''
-adj. suff.
--so much; so many; 
---బుట్టెడంత =  as much as a basketful.


* '''అంతట, aMtaTa '''
-adv. 
--then; afterwards; subsequently;


* '''అంతటిలో, aMtaTilO'''
-adv. 
--in the meantime; presently;


* '''అంతటిదాకా, aMtaTidAkA'''
-adv. 
--until then;


* '''అంతమంది, aMtamaMdi'''
-n. pl.
--so many people;


* '''అంతమాత్రానికి, aMtamAtrAniki'''
-adv. 
--just for that reason; only for that;


* '''అంతర్, aMtar'''
-adj. pref.
--internal; intermediate; between; 
---అంతర్‌జాతీయ = international; between nations.
---అంతర్‌జాలం = Internet.
---అంతర్‌దహనం = internal combustion.


* '''అంతర్ కలనం, aMtarkalanaM'''
-n. 
--[math.] differentiation; a standard operation in calculus;


* '''అంతర్ గ్రహాలు, aMtargrahAlu'''
-n. pl. 
--inner planets; the planets between the Sun and Jupiter, namely Mercury, Venus, Earth and Mars;


* '''అంతర్ జంఘాస్థి, aMtarjaMghAsthi '''
-n. 
--[anat.] tibia; shin bone; the larger and stronger of the two bones in the leg below the knee;


* '''అంతర్‌జాలం, aMtarjAlaM'''
-n. 
--[comp.] Internet; the worldwide network of computers that relies on the so-called Internet protocol TCP/IP as a communication standard;


* '''అంతరం, aMtaraM'''
-n. 
--(1) interval; intermediate space; 
--(2) difference; 
--(3) rank; social status; 
--(4) another one; 
---కాలాంతరం = another time.
---గత్యంతరం = another way; alternative. 
---గ్రామాంతరం = another village.
---జన్మాంతరం = another life; another incarnation such as past or future birth.
---దేశాంతరం = another country.
---మతాంతరం = another religion.
---ప్రత్యంతరం = another copy.
---పాఠాంతరం = another text.
---యుగాంతరం = another era.
---స్థలాంతరం = another place.


* '''అంతరంగికం, aMtaraMgikaM'''
-n. 
--confidential; private; internal matter; (ant.) బహిరంగం;


* '''అంతరంగికుడు, aMtaraMgikuDu''' 
-n. 
--confidant; close friend;


* '''అంతర, aMtara'''
-adj. 
--(1) internal; 
--(2) medulla; (ant.) బాహ్య.


* '''అంతరతామర, aMtaratAmara'''
-n. 
--[bot.] ''Pistia stratiotes''; water cabbage; water lettuce; Being a floating plant, water lettuce obtains all its nutrients directly from the water. This makes it a great plant to use to combat algae;


* '''అంతర్గత, aMtargata'''
-adj. 
--(1) inner; internal; 
--(2) hidden;
--(3) intermediate; (ant.) బహిర్గత;


* '''అంతర్గత జన్యువు, aMtargata janyuvu'''
-n. 
--[bio.] recessive gene; (ant.) బహిర్గత జన్యువు; 


* '''అంతర్దశ, aMtardaSa'''
-n. 
--[bio.] interphase; intermediate phase;


* '''అంతరాత్మ, aMtarAtma'''
-n. 
--inner soul; soul; the God within; Indweller;


* '''అంతరాయం, aMtarAyaM'''
-n. 
--interruption; impediment; break;
 

* '''అంతరార్థం, aMtarArthaM'''
-n. 
--hidden meaning;


* '''అంతరాళం, aMtarALaM'''
-n. 
--amidst; in the depths;
---విశ్వాంతరాళంలో = in the depths of space.


* '''అంతర్జాతీయం, aMtarjAtIyaM'''
-n. 
--internationalism;


* '''అంతర్జాతీయ, aMtarjAtIya'''
-adj. 
--international;


* '''అంతర్ధానం, aMtardhAnaM'''
-n. 
--disappearance;


* '''అంతర్యామి, aMtaryAmi'''
-n. 
--(1) soul; the in-dweller; 
--(2) [comp.] software; (ant.) బహిర్యామి;


* '''అంతర్లాపి, aMtarlApi'''
-n. 
--a puzzle with its answer hidden in the puzzle itself;


* '''అంతర్వాణి, aMtarvANi'''
-n. 
--(1) inner voice; conscience; 
--(2) scientist;


* '''అంతర్వాహిని, aMtarvAhini'''
-n. 
--under-ground river; subterranean river; groundwater;


* '''అంతరించు, aMtariMcu'''
-v. i. 
--come to an end; die;


* '''అంతరిక్షం, aMtarikshaM'''
-n. 
--firmament; sky; space; outer space;


* '''అంతరిక్ష నౌక, aMtariksha nauka'''
-n.
--space ship; spacecraft;


* '''అంతరిక్ష యానం, aMtariksha yAnaM'''
-n.
--space travel;


* '''అంతర్హితం, aMtarhitaM'''
-n. 
--input; 


* '''అంతరీపము, aMtarIpamu'''
- n.
 --promontory; an elevated landmass that has penetrated into the ocean


* '''అంతర్యుద్ధం, aMtaryuddhaM'''
-n. 
--civil war; internal conflict; inner conflict;


* '''అంతర్భూత, aMtarbhUta'''
-adj. 
--internal;


* '''అంతస్థములు, aMtasthamulu''' 
- n. pl. 
-- the group of Telugu alphabetical characters: య, ర, ల, వ;


* '''అంతలపొంతలవాడు, aMtalapoMtalavADu'''
-n. 
--distant relative; 


* '''అంతస్థములు, aMtasthamulu'''
-n. pl. 
--[gram.] semi-vowels; intermediate consonants; the consonants య, ర, ల,వ;


* '''అంతస్తు, aMtastu'''
-n. 
--(1) status; position; rank; 
--(2) story or floor of a multilevel building;


* '''అంతశయ్య, aMtaSayya'''
- n.
-- (1) the wooden frame built to carry a dead person to the cremation grounds;
-- (2) cremation grounds;


* '''అంత్యక్రియలు, aMtyakriyalu'''
-n. 
--final rites; funeral services;


* '''అంత్రక, aMtraka'''
-adj. 
--enteric; related to intestine;


* '''అంత్రములు, aMtramulu'''
-n.
--entrails, gut;


* '''అంత్రవృద్ధి, aMtravRddhi'''
-n. 
--[med.] inguinal hernia;


* '''అంతు, aMtu'''
-n. 
--end; termination;


* '''అంతులేని, aMtulEni'''
adj. 
--endless; limitless


* '''అంతేవాసి, aMtEvAsi'''
-n. 
--pupil; student; disciple; 


* '''అందం, aMdaM'''
-adj.
--beautiful; pretty; cute; handsome; (note.) the terms beautiful and pretty are used for females and handsome for males;


* '''అందనివి, aMdanivi'''
-n. 
--things that are out of reach;


* '''అందని పళ్లు, aMdani paLlu'''
-ph. 
---[idiom] sour grapes;


* '''అందగత్తె, aMdagatte'''
-n. f. 
--beautiful woman;


* '''అందగాడు, aMdagADu'''
-n. m. 
--handsome man; 
-- (note.) the adjective beautiful is not used while referring to a man;


* '''అందచందాలు, aMdacaMdAlu'''
- n. 
-- beauty and poise; good looks;


* '''అందనిది, aMdanidi'''
-adj. 
--unreachable, inaccessible; out of reach;


* '''అందమైన, aMdamaina'''
-adj. 
--beautiful; attractive; fair; pretty; cute; handsome;


* '''అందలము,  aMdalamu'''
- n. 
-- palanquin; 


* '''అందరు, aMdaru'''
-pron. 
--all; 


* '''అందాకా, aMdAkA'''
-adv. 
--meanwhile; temporarily; tentatively; for the time being; until then;


* '''అందించు, aMdiMcu'''
-v. t. 
--give; hand over;


* '''అందిక, aMdika'''
-n. 
--(1) support; 
--(2) proximity; 


* '''అందు, aMdu'''
-pron. 
--there; therein; 


* '''అందుకని, aMdukani'''
-adv. 
--therefore; for that reason;


* '''అందుకొను, aMdukonu'''
-v. i. 
--receive; reach; attain;


* '''అందుకో, aMdukO'''
-interj. 
--(1) catch it; grab it; 
--(2) take over;


* '''అందుగు, aMdugu'''
-n. 
--[bot.] Boswellia serrata;


* '''అందుచేత, aMducEta'''
-adv. 
--therefore;


* '''అందుబాటు, aMdubATu'''
-adv. 
--proximity; convenience;


* '''అందులో, aMdulO'''
-adv. 
--in that;

* '''అందె, aMde'''
- n. 
-- anklet; armlet; a decorative ornament;


* '''అందె వేసిన చెయ్యి, aMde vEsina ceyyi'''
- ph. 
-- a competent person; an expert; 


* '''అంధకారం, aMdhakAraM'''
-n. 
--darkness;


* '''అంధత్వం, aMdhatvaM'''
-n. 
--blindness;


* '''అంధవిశ్వాసం, aMdhaviSvAsaM'''
-n. 
--superstition, blind belief; 


* '''అంధపంగు న్యాయం, aMdhapaMgu nyAyaM'''
-n. 
--symbiosis; (lit.) the way a lame man and a blind person can help each other;


* '''అంపకోల, aMpakOla'''
-n. 
--arrow; the stud of an arrow;


*'''అంపాచారం,  aMpAcAraM'''
-n.
--stream of water;
---సంపాదిత శంపావలి, బెంపారిన్ మేఘ చయము పృథివియు నభముం, గంపింపగ బెట్టురుముచు, నంపాచారంపు వానలప్పుడు కురిసెన్&quot; - విష్ణు పురాణం; వెన్నెలకంటి సూరన్న. 


* అంపియలు,  aMpiyalu
- n. pl.
-- rags; tattered clothing;
--- &quot;అంపెలుగట్టి చేత యష్టి ధరించి...&quot;  విక్రమార్క చరిత్ర: కొండమీది గోపురాజు


* '''అంపుదోడు, aMpudODu'''
- n.
-- escort; someone accompanied as a helper; అంపు + తోడు;


* '''అంబ,  aMba''' 
- n. 
-- Divine Mother; Goddess Parvati;


* '''అంబటిజోరిగాడు, aMpaTijOrigADu'''
-n.
-- a bird called Rufous-tailed finch lark; same as జోరిగాడు; [bio.] ''Ammomanes phoenicura;''
[[File:Rufous-tailed_Lark_%28Ammomanes_phoenicurus%29_in_Kawal_WS%2C_AP_W_IMG_2004.jpg|thumb|right|జోరిగాడు]]


* '''అంబరం, aMbaraM'''
-n. 
--(1) fabric; 
--(2) sky; 
---పీతాంబరం = yellow fabric. 
---దిగంబరుడు = (దిక్+అంబరుడు) naked person; (ety.) one with space as his clothing.


* '''అంబరచుంబితాలు, aMbaracuMbitAlu'''
-n. 
--sky scrappers; tall buildings; tall structures;


* '''అంబరు, aMbaru'''
-n. 
--ambergris;  fossilized tree resin, considered valuable because of its color, natural beauty and rarity;
--- (note) ambergris is different from amber. Ambergris is a dense, foul-smelling, secretion found in the guts of sperm whale. Hardened secretions are often found floating on ocean waters as flakes. When heated these gray flakes melt and give off a fragrance that is highly prized by perfumers. Amber 
(తృణస్పటికం, తృణమణి), on the other hand, is a transparent fossilized resin, highly valued as a precious stone.


* '''అంబరీషం, aMbarIshaM'''
-n. 
--frying pan; (rel.) పెనం; మంగలం; మూకుడు;
--- అంబరీషం నుండి అగ్నిగుండం లోకి =  from the frying pan to fire.


* '''అంబలి,  aMbali'''
- n. 
-- gruel; &quot;conjee&quot; water; a poor man's soup made from water drained off after cooking rice;


* '''అంబష్ఠుడు, aMbashThuDu'''
- n.
-- barber; a person who cuts or styles hair; 


* '''అంబారావం, aMbArAvaM'''
-n. 
--the ‘moo’ sound made by  cows;


* '''అంబుచరం, aMbucaraM'''
-n. 
--aquatic creature; marine creature;


* '''అంబుజం, aMbujaM'''
-n. 
--one born out of water, such as a lotus;


* '''అంబుదం, aMbudaM'''
-n. 
--one that gives rise (birth) to water, such as a cloud;


* '''అంబుధి, aMbudhi'''
-n. 
--one that stores water, such as a sea;


అంబువాసిని, aMbuvAsini
-n. 
--trumpet flower; [bot.] Bigonia suave-olens;


* '''అంబువాహిని, aMbuvAhini'''
-n. 
--one that carries water, such as a bucket;


* '''అంబుస్ఫోటం, aMbusphOTaM'''
-n. 
--fountain; artesian well; water spilling out of a confined aquifer; (lit.) one that spills out water;


* '''అంశం, aMSaM'''
-n. 
--(1) portion; 
--(2) share; 
--(3) component; 
--(4) fraction; 


* '''అంశ, aMSa'''    
-n. 
--(1) part; 
--(2) numerator of a fraction; 
--(3) degrees in angular measure; 
--(4) [comp.] radix; base; root; 
---అష్టాంశ = octal; to the base 8; 
---దశాంశ = decimal; to the base 10; 
---ద్వియాంశ = binary; to the base 2; 
---షష్టాదశాంశ = hexadecimal; to the base 16;


* '''అంశుమతి, aMSumati'''
- n. 
-- [bot.] ''Pseudarthria viscida''; the roots of this plant have been used in Ayurvedic medicine; 
-- ముయ్యాకు పొన్న; 


* '''అంశువు, aMSuvu'''
- n. 
-- light; ray of light;


* '''అంసం, aMsaM'''
-n. 
--[anat.] tip of the shoulder;


* '''అంసచక్రం, aMsacakraM'''
-n. 
--[anat.] pectoral girdle; The shoulder girdle or pectoral girdle is the set of bones in the appendicular skeleton which connects to the arm on each side; In humans it consists of the clavicle and scapula; 


* '''అంసఫలకం, aMsaphalakaM'''
-n. 
--[anat.] scapula; shoulder blade;
&lt;/poem&gt;

==Part 2: అ - a==

&lt;poem&gt;
*'''అ, a.''' first letter, first vowel as well as the first syllable of the Telugu alphabet. This is a short vowel, that is, it takes one short unit of time to utter this syllable. While pronouncing this you have to open your mouth (వివృతం), and the sound comes from the throat (that is, this is an open guttural (కంఠ్యం) ). When used as a prefix with some Sanskrit words, it gives a negative meaning
---అనిత్యం = not permanent; fleeting.
---అనింద్యం = one that cannot be blamed.
---అచరం = immobile; immovable; stationary.
---అవిభక్తం = undivided.
---అసంతృప్తం = unsatisfied, unsaturated.
---అసంబద్ధం = incoherent.
---అస్థిరం = unstable.


*'''అకటా, akaTA'''
-excla.
--Alas!; O!; What a pity!


*'''అకము, akamu'''
-n.
--(1) pain; ache; affliction; (2) sorrow; sin;
---న + అకము = నాకము =  heaven = painless place; 


*'''అకర్మక క్రియ, akarmaka kriya'''
-n.
--intransitive verb; An intransitive verb is one that does not take a direct object. In other words, it is not done to someone or something. It only involves the subject.


*'''అకశేరుకం, akaSErukaM'''
-n.
--invertebrate; one that does not have a spinal column;


*'''అకస్మాత్తుగా, akasmAttugA'''
-adv.
--suddenly;


*'''అక్క, akka'''
-n.
--elder sister;


* '''అక్కచెల్లెళ్లు, akkacelleLlu'''
- n.
-- sisters;


* '''అక్కజము,  akkajamu'''
- n.
-- surprise; unexpected event; 


*'''అక్కడ, akkaDa'''
-adv. 
--there;


*'''అక్కడక్కడ, akkaDakkaDa'''
-adv.
--here and there;


*'''అక్కడికక్కడే, akkaDikakkadE'''
-adv. 
--on the spot; then and there;


* '''అక్కన్న మాదన్నలు,  akkanna mAdannalu'''
- ph. 
- an inseparable pair;


*'''అక్కర, akkara'''
-n. 
--necessity; need; 


* '''అక్కలకర్ర, akkalakarra'''
-n. 
--Pellitory root; a medicinal root suitable for reducing fever; this root has been used to treat sexually transmitted diseases; [Bot.] ''Anthemis pyrethrum''; ''Anacyclus pyrethrum'';


* '''అక్కలి, akkali'''
-n. 
-- wavelet; a small wave; 


* '''అక్కళించు, akkaLiMcu'''
-v. i. 
-- pull the stomach inside and backward such as we do to accommodate tight-fitting pants;


* '''అక్కసం, akkasaM'''
-n.
--grief; sorrow; suffering;
--anger; 
--- &quot;...నీ వెక్కడనుండి వచ్చితిది యేటికి నుస్సురుమంటి మంటి నీకునీ యక్కస మేల వచ్చెను’ ...”  - పింగళి సూ. కళాపూర్ణోదయం;


* '''అక్కసి, akkasi'''
-n.
-- angry person; 


* '''అక్కసు, akkasu'''
-n.
--jealousy; spite; malice; 
--anger;


*  '''అక్కి,  akki'''
- n.
-- a skin disease similar to scabies;


*  '''అక్కు,  akku'''
- n.
-- chest; 


* '''అక్రమ, akrama'''
-adj.
--improper; disorderly; unjust; unfair;
---అక్రమ భిన్నం = improper fraction; also అపక్రమ భిన్నం;.


* '''అక్షం, akshaM'''
-n.
-- (1) axis; (rel.) ఇరుసు;
-- (2) die used in gambling;
-- (3) vitriol; 
-- (4) [Bot.] Terminalia bellirica;  Each seed of this tree weighs about one &quot;tola&quot; a traditional Indian measure for weighing small quantities like gold;; తాని లేక తాడ్ర చెట్టు; విభీతక వృక్షం; 
-- (5) Hydrated Sodium Carbonate; Natron; Sochal Salt;


* '''అక్షతలు, akshatalu'''
-n.
--consecrated rice; rice sanctified by mixing with turmeric paste and used in ceremonial blessings; (lit..) unbroken grains;
-- సేసబ్రాలు; 


* '''అక్షమాల, akShamAla'''
-n.
--rosary; a chain of beads made of the dried fruits of ''Elaeocarpus ganitrus;''
-- రుద్రాక్షమాల; 


* '''అక్షయం, akshayaM''' 
-n. 
--non-empty; (lit.) one that does not get depleted;


* '''అక్షయ, akshaya'''
-adj. 
--inexhaustible; non empty;


*'''అక్షయ తూణీరం, akshaya tUNIraM'''
-n.
--an inexhaustible quiver; a divine quiver that keeps getting full with arrows as they are used;


* '''అక్షయ పాత్ర, akshaya pAtra'''
-n.
--(1) an inexhaustible pot; a divine dish that keeps getting full with food as it is consumed; 
--(2) cornucopia;


*'''అక్షయ సమితి, akshaya samit'''
-n.
--[math.] non empty set;


* '''అక్షయం, akshayaM'''
-n.
-- non-empty; (lit.) one that does not get depleted;


* '''అక్షరం, aksharaM'''
-n.
--(1) A letter, a single syllable, a character of the alphabet; (lit.) అ నుండి క్ష వరకు ఉన్న అక్షర సముదాయం; 'సున్న లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ హల్లులు + ఒక అచ్చు' కలసి అక్షరాలు ఏర్పడతాయి. (ఒక అక్షరంలో ఒకటికన్న ఎక్కువ అచ్చుకు ఉండడానికి అవకాశం లేదు!) దీనిని ఆంగ్లంలో syllable అంటారు. (A syllable can have one and only one vowel-sound and zero or more consonants); గుణింతాలు (గుణితాక్షరాలు అనాలి!), సంయుక్తాక్షరాలు, అన్నీ ఈ కోవలోకే వస్తాయి;
--(2) one that is beyond space and time; one that cannot be destroyed; (lit.) అ + క్షరం = నాశనము లేనిది;
---ద్విత్వాక్షరం = a twice repeated consonant as in క్క and ప్ప. 
---సంయుక్తాక్షరం = two or more letters united into one syllable as in క్య, ర్ప, , and ర్మ్య, and so on.


* '''అక్షరచణుడు,  aksharacaNuDu'''
- n.
-- scribe; penman; calligrapher; 


*'''అక్షరమాల, akshara mAla'''
-n.
--a string of letters; a word; character string;


*'''అక్షరాలా, aksharAlA'''
-adv.
--literally; in words;


* '''అక్షరాస్యత, aksharAsyata'''
-n.
--literacy; (ant.) నిరక్షరాస్యత;
-- ఆస్యమునందు అక్షరము కలిగి యుండుట. అంటే అక్షరం పలికే శక్తి ఉండుట; ఆస్యము అంటే నోరు;
-- స + అక్షరత = సాక్షరత అన్నా అక్షరాస్యత అన్నా ఒకటే.


* '''అక్షరాస్యుడు, aksharAsyuDu'''
-n. m.
--literate person; 
-- అక్షరాస్యుడు అక్షరము ఆస్యమునందు కలవాడు. (బహువ్రీహి సమాసం);


* '''అక్షవాటము,  akshavATamu'''
- n.
-- gym; gymnasium; a place where wrestlers practice;  తాలింఖానా; జింఖానా; 


* '''అకారాదిక్రమం, akArAdikramaM'''
-n.
--alphabetical order;


*'''అకాల జననం, akAla jananaM'''
-n.
--premature birth;


*'''అకాల ప్రసవం, akAla prasavaM'''
-n.
--miscarriage; untimely delivery;


*'''అక్షాంశం, akshaMSaM'''
-n.
--latitude; parallels of latitude; the imaginary lines parallel to the equator; (rel.) రేఖాంశం.


* '''అక్షి, akshi'''
-n.
--eye;


* '''అక్షికూటం, akshikUTaM'''
-n.
--pupil; iris of the eye;


* '''అక్షిగోళం, akshigOLaM'''
-n.
--eye-ball;


* '''అక్షిపటలం, akshipaTalaM'''
-n.
--cornea; eye-membrane;


* '''అక్షీబము,  akshIbamu'''
- n.
-- (1) drumstick tree; [bot.] ''Moringa oleifera, Moringa pterygosperma, Hyperanthera moringa,
Guilandina moringa'';  మునగ; 
-- (2) a type of sea salt;


* '''అకుంఠితం, akuMThitaM'''
-n.
--(1) unobstructed; 
--(2) sharp;


*'''అక్కు, akku'''
-n.
--chest wall;


*'''అక్కుపక్షి, akkupakshi'''
-n.
-- (1) lean person; starveling;  a person with an undernourished, emaciated look; pauper; దుర్భలుడు; బలహీనుడు; బక్కచిక్కిన; 
-- (2) idler;  useless fellow; తెలివిలేనివాడు; చవట; కొరకురానివాడు; దిక్కుమాలినవాడు; చాతకానిది/చాతకానివాడు; మూర్ఖుడు;
-- (3) [bio.] Jacobin Cuckoo; చాతక పక్షి; ఈ 'చాతక' పక్షి నేల మీద నీటిని తాగక కేవలం వర్షపు నీటితోనే దాహం తీర్చుకుంటూ వర్షం కోసమే ఎదురు చూస్తూ, ఎదురు గా నీరు ఉన్నా తాగక బక్కచిక్కి రొమ్ము/ఛాతీ భాగం కొట్టొచ్చినట్లు కనపడుతుంది.


* '''అక్షౌహిణి,  akshauhiNi'''
- n.
-- a military division comprised of 21,870 chariots, 21,870 elephants, 65,610 horses, and 1, 09, 350 foot-soldiers;  In the great Mahabharata War 18 such divisions are said to have participated;


* '''అక్రమ, akrama'''
-adj.
--improper; disorderly; unjust; unfair;
---అక్రమ భిన్నం = improper fraction; also అపక్రమ భిన్నం;.


*'''అక్రోటు, akrOTu'''
-n.
--Indian walnut; candle nut; [bot.] ''Alcurites moluccana; Juglans regia;''


* '''అఖండం, akhaMDaM'''
-n.
--complete; full; unbroken; undivided;


* '''అఖండ, akhaMDa'''
-adj.
--complete; full; unbroken; undivided;


*  '''అఖండుకం,  akhanDukaM'''
- n.
 -- dwarf coconut;  చెన్నంగి;


* '''అఖాతం, akhAtaM'''
-n.
--bay; sea; naturally formed body of deep water; (lit.) one that was not dug;


* '''అఖాదీ, akhAdI'''
-adj.
--inedible;
---అఖాదీ తైలం = inedible oil.


*'''అఖ్యాతం, akhyAtaM'''
-n.
--predicate;


*'''అఖిల, akhila'''
-adj.
--one that is not broken; one that is not dilapidated; all; full; comprehensive; whole;


*'''అగండ్రపాకు, agaMDrapAku'''
-n.
--a medicinal plant widely found as a weed in cultivated rice paddies; the leaves are used to relieve pain, fever and for relief of skin diseases; [Bot.] ''Ammania vesicatoria; Ammania bacifera'';  అగ్నివేండ్రపు ఆకు; 


*'''అగచాట్లు, agacATlu'''
-n.
--difficulties; troubles;


*'''అగడ్త, agaDta'''
-n. 
--barrier; moat; ditch; trench; 


* '''అగణ్య''',  agaNya
- adj.
-- inestimable; incalculable;


* '''అగదంకారుడు,  agadaMkAruDu'''
- n.
-- (1) medicine man; doctor; physician; 
-- (2) pharmacist; compounder; 


* '''అగదము,  agadamu'''
- n.
-- medicine; 


*'''అగప, agapa'''
-n.
--ladle; large spoon; 


* '''అగపడు, agapaDu'''
-v. i. 
--appear;


* '''అగపాటు, agapATu''' 
-n. 
--appearance;


*'''అగమ్య, agamya'''
-adj.
--unreachable; unapproachable;


*'''అగమ్యగోచరం, agamyagOcaraM'''
-n.
--a state in which no solution is discernible; no light at the end of the tunnel; confused state;


*'''అగరు చెట్టు, agaru ceTTu'''
-n.
-- eaglewood tree; aloe-wood tree; a superior kind of sandalwood;


*'''అగరువత్తి, agaruvatti'''
-n.
--incense stick; joss stick; a wick made of fragrant incense; (note) no relation to agar;


* '''అగరుశొంఠి, agaruSoMThi'''
-n.
--[Bot.] ''Cissampelos hexandra'';


* '''అగస్త్య, agastya'''
-n.
--(1) Canopus; the star Canopus in the constellation Carina, the keel; Canopus is the second brightest star in our sky, next only to Sirius;
--(2) [Bot.] ''Agati grandiflora'';


* '''అగస్త్యభ్రాత, agastyabhrAta'''
-n.
--come-upper; a newcomer who tries to be a big shot; a fool; 
-- పేరూ ఊరూ లేనివాణ్ణి అంటే అప్రసిద్ధుణ్ణి అగస్త్య భ్రాత అంటారు. &quot;ఎవరో ఒకరు — అప్పటి వరకూ అప్రసిద్ధుడు&quot; అనే అర్థంలో అగస్త్య భ్రాత అనడం ఈ నాటికీ ఉంది.


* '''అగసాలె,  agasAle'''
- n.
-- goldsmith; 


* అగ్గవ, aggava
- adj.
-- cheap; inexpensive; in good supply;


* '''అగ్రం, agraM'''
-n. 
--(1) tip; apex; terminal; peak; summit; 
--(2) cape; the tip of a landmass; 
--(3) beginning; end;


*'''అగ్రగణ్యుడు, agragaNyuDu'''
-n. m. 
--foremost person; leading authority; topper;


* '''అగ్రగామి, agragAmi'''
-n.
--front runner; leader; topper; 


* '''అగ్రజుడు, agrajuDu'''
-n. m.
--firstborn; elder brother;


* '''అగ్రతాంబూలం, agratAMbUlaM'''
-n.
--highest honor; this honor is rendered by making the first offer of a betel leaf and betel nut to an individual in a group;


* '''అగ్రహారం, agrahAraM'''
-n. 
--a village with a string of agricultural fields; (Lat. agros = field); typically, a village whose residents are predominantly Brahmins who received lands as gifts or grants from the ruling king;
-- రాజు బ్రాహ్మణులకిచ్చు యీనాము, బ్రాహ్మణులు మాత్రము నివసించు గ్రామమును అగ్రహారం అంటారు. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే, బ్రాహ్మణుల ఇండ్లవరుస (వీథి)ని అగ్రహారము అని పిలుస్తున్నారు. సర్వసాధారణంగా ఈ ఇండ్లు ఒకదానిని ఒకటి ఆనుకొని వుంటాయి. మధ్యలో ఖాళీ స్థలమేదీ వుండదు. (Row Houses);
-- అగ్రహారములలో కొన్ని రకములు:

· సర్వాగ్రహారము = a village free from all tax.

· శ్రోత్రియాగ్రహారము = a village granted at a certain fixed assessment.

· జోడి అగ్రహారము / బిల్మకా అగ్రగారము / కట్టుబడి అగ్రహారము = a village granted at a rent which fluctuates with the produce

అగ్రహారములకు కొన్ని ప్రముఖ ఉదాహరణలు:

కూచిపూడి అగ్రహారం, తాళ్ళపాక అగ్రహారం, ముంగండ అగ్రహారం;


* '''అగాధం, agAdhaM'''
-n.
--(1) abyss; extremely deep hole; 
--(2) black hole;


* '''అగార్, agaar''' 
- n.
-- Agar;
-- అగార్ అనే పదార్ధము గ్రసిలరియా అనే సముద్రపు నాచు నుండి వస్తుంది. ఇది ఒక జిగురు పదార్ధం లాటిది. ఎక్కువగా మైక్రోబయాలజీ ప్రయోగశాలలో  ఉపయోగిస్తారు. దీని ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఇది నీటిలో మరిగించి నప్పుడు కరిగి నీటి లాగే ఉంటుంది. తిరిగి చల్లార్చే సరికి జెల్లీ లాగా గడ్డకడుతుంది. అందుచేత దీన్ని జెల్లీ గా, ఐస్ క్రీమ్, లలో వాడతారు. ఇప్పుడు జెలటిన్ కి బదులుగా విజిటబల్ జెలటిన్ గా మనం తరచు చూస్తూ ఉంటాం తింటూ ఉంటాం కూడా. దంత వైద్యులు కూడా వాడే వారు అచ్చు పోయటానికి; 


* '''అగ్గి, aggi'''
-n.
--fire; (syn.) అగ్ని;


* '''అగ్గిపుల్ల, aggipulla'''
-n.
--match stick;


* '''అగ్గిపెట్టె; aggipeTTe''' 
-n. 
-- matchbox;


* '''అగ్ని, agni''' 
-n. 
--(1) fire; 
--(2) the Fire God;


*'''అగ్నిక, agnika'''
-adj.
--igneous; (Lat. ignis = fire);


*'''అగ్నికణం, agnikaNaM'''
-n.
--spark;


*'''అగ్నిచూర్ణం, agnicUrNaM'''
-n. 
--gunpowder,


* '''అగ్నిజ్వాల, agnijvAla'''
-n. 
--flame;


* '''అగ్నిపర్వతం, agniparvataM''' 
-n.
--volcano;


* '''అగ్నిపరీక్ష, agniparIksha'''
-n.
--ordeal-by-fire; severe test; confirmatory test; 


* '''అగ్నిమంత, agnimaMta'''
-n.
--a herb that is used to induce sterility in females; [bot.] Clerodendrum phlomidis;


* '''అగ్నిమాంద్యం, agnimAMdyaM'''
-n.
--dyspepsia; loss of appetite;


*'''అగ్నిమాత, agnimAta'''
-n.
--Ceylon leadwort; [bot.] ''Plumbago zeylanicum'';


*'''అగ్నిమాపకపు దళం, agnimApakapu daLaM'''
-n.
--firefighters; fire brigade; the civil service crew whose responsibility is to put out fires and rescue people; (note.) The term అగ్నిమాపక దళం is a mis-translation; అగ్నిమాపక దళం literally means &quot;fire-measuring squad.&quot;


*'''అగ్నిమాపక యంత్రం, agnimApaka yaMtraM'''
-n.
--fire-engine;


'''* అగ్నిముఖి,  agnimukhi'''
- n.
-- [bot.] ''Semecarpus anacardium''; 
-- జీడిమామిడి; ముంతమామిడి; మొక్క మామిడి;


* '''అగ్నివేండ్రపాకు , agnivEMDrapAku'''
-n. 
--a common weed found in many cultivated areas;  [bot.]  '''Ammannia baccifera Linn'''.; 
-- అగండ్రపాకు; 


*'''అగ్నిశిఖ, agniSikha'''
-n.
--(1) flame; 
--(2) saffron; 
--(3) [bot.] ''Gloriosa superba'';


*'''అగ్నిశిల, agniSila'''
-n.
--igneous rock;


*'''అగ్నిసంస్కారం, agnisaMskAraM'''
-n.
--cremation;


*'''అగురు, aguru'''
-n.
-- (1) khus khus grass; [bot.] ''Andropogon muricatus''; అవురు గడ్డి; అగరుకర్ర నుంచి తీసిన పరిమళ ద్రవ్యం; 
-- (2) [bot.] ''Dalbergia latifolia''; ఇరుగుడు చెట్టు; చిట్రేగి;


*'''అగోచర, agOcara'''
-adj. 
--imperceptible;


*'''అఘోరించు, agOriMcu'''
-v. i.
--lament loudly; cry; 


* '''అజ్ఞేయం,  aj~nEyaM'''
- n.
- unknowable; one that cannot be known; (this is not the same as &quot;unknown&quot;);


*'''అచక్రీయ, acakrIya'''
-adj.
--acyclic;


*'''అచంచల, acaMcala'''
-adj. 
--steady; firm; (lit.) immobile; 


* '''అచట, acaTa'''  
-adv. 
--there;


*'''అచ్చంగా, accaMgA'''
-adv.
--with all the rights;


*'''అచల, acala'''
-adj.
--immovable; stationary;


*'''అచింత్యం, aciMtyaM'''
-n.
--(1) unthinkable; beyond grasp;
--(2) one followed by 31 zeros in the traditional Indian method of counting; 10&lt;sup&gt;31&lt;/sup&gt;;


*'''అచిరాంశువు, acirAMSuvu'''
-n.
--(1) spark; lightning; 
--(2) bubble; (lit.) a short-lived entity;


*'''అచ్చివచ్చు, accivaccu'''
-v. i.
--one bearing good luck;


*'''అచ్చు, accu'''
-adj.
--(1) exact; copy; 
--(2) printed;


*'''అచ్చు, accu'''
-n.
--(1) vowel; 
--(2) print, as opposed to handwritten; 
--(3) stamp; brand; 
--(4) die; machine pattern;
--(5) slab; chunk;


*'''అచ్యుతం, acyutaM'''
-n.
--steady; permanent; one without change; one that does not have a destructive end;


*'''అచేతన, acEtana'''
-adj.
--lifeless;


*'''అజంతం, ajaMtaM'''
-n.
--[gram.] vowel-ending language; (ety.) అచ్ + అంతం;


*'''అజగరం, ajagaraM'''
-n.
--python; rock snake; mountain snake; a large snake; 
-- Pythons lay eggs (oviparous), while boa constrictors give birth to live young (viviparous).


*'''అజప, ajapa'''
-adj. 
--un-repeated; (ant.) జప;


*'''అజము, ajamu'''
-n. 
--enzyme; (ety.) in Sanskrit అజహర్లక్షణం is a figure of speech. Here a word conveys a lot more than what it literally means, without losing its original meaning. An enzyme or a catalyst also performs an analogous function in chemical reactions.


*'''అజమోద, ajamOda'''
-n. 
--Bishop's weed; [bot.] ''Apium graveolens; Apium involucratum;''


*'''అజరం, ajaraM'''
-n. 
--one without old age;


* '''అజరామరం, ajarAmaraM'''
-n.
--eternal; one that does not age or die;


* '''అజశృంగి, ajaSRMgi'''
-n.
--a shrub used as a remedy for sore eyes; [Bot.] ''Odina wodier''; జుష్టపు చెట్టు;


* '''అజస్రం, ajasraM'''
-n.
--direct; uninterrupted; innumerable;


* '''అజస్ర ప్రవాహం, ajasra pravAhaM'''
-n.
--[phy.] direct current; a type of electrical current, such as the one produced by a battery; the other one being alternating current, the type of current commonly found in homes;;


* '''అజహర్లక్షణం, ajaharlakshaNaM'''
-n. 
--[gram.] usage of a word to imply a far broader meaning than the literal meaning, as in నాలుగు రుచులు తినాలి which means one should try foods of all tastes, rather than one should try four tastes;


* '''అజ్ఞాతం, aj~nAtaM'''
-n.
--incognito; unknown;


* '''అజ్ఞాతవాసం, aj~nAtavAsaM'''
-n.
--living incognito;


* '''అజ్ఞానం, aj~nAnaM'''
-n. 
--ignorance;


* '''అజినోమోటో, ajinOMOTO''' 
- n.
-- Monosodium glutamate; MSG; a salt of glutamic acid;
-- గ్లుటామిక్ ఏసిడ్ మన శరీరం లో తయారు అవుతుంది. ఎన్నో సంవత్సరాలుగా MSG చైనీస్ వంటలలో  వాడకంలో ఉంది. FDA ఈ పదార్థాన్ని &quot;GRAS (Generally Recognized As Safe) జాబితాలో ఉంచింది. గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా MSG తొ తల నొప్పి, చెమటలు పట్టడం, ఛాతీ నొప్పి వగైరా ఇబ్బందులు రావటం వల్ల దీని వాడకం ఆరోగ్యానికి మంచిది కాదేమో అని సందేహాలు వస్తున్నాయి. 


* '''అజిమత్, ajimat''' 
-n. 
--azimuth; the position of an object in the sky; above the horizon in degrees; దిగంశం;


* '''అజీర్ణం, ajIrNaM''' 
-n. 
--indigestion;


* '''అజీర్తి, ajIrti''' 
-n. 
--indigestion;


* '''అటక, aTaka'''
-n. 
--attic; loft;


* '''అటకలి, aTakali'''
-n. 
--degreaser; any substance that helps in removing grease;


* '''అటకాయించు, aTakAyiMcu'''
-v. t. 
--obstruct; prevent; stop;


* '''అటరూషం, aTarUshaM'''
-n. 
--a tree; [Bot.] ''Justicia adhatoda'';


* '''అటవి, aTavi'''
-n.
--forest;


* '''అటవీసంపద, aTavIsaMpada'''
-n.
--forest resources; forest wealth;


* '''అట్ట, aTTa'''
-n. 
--(1) cardboard; 
--(2) cover for a book; 
-- (3) any support to hold a writing paper;
--(4) a piece of leather or carboard cut for shoes;


* '''అట్టచెట్టు, aTTaceTTu'''
- n. 
--cardboard plant; [bot.] ''Zamia furfuracea''; 


* '''అట్టహాసం, aTTahAsaM'''
-n. 
--(1) pomp; ostentation; much ado; 
--(2) loud and noisy laughter;


* '''అట్లకాడ, aTlakADa'''
-n. 
-- spatula; a kitchen instrument to lift crepes or pancakes from a pan;
-- సలాకి; 

* '''అటుకమామిడి, aTukamAmiDi'''
-n. 
-- Spreading hogweed; [bot.] ''Boerhaavia diffusa'' of the Nyctaginaceae family; 
-- ఈ మొక్క మన ప్రాంతం అంతటా రహదారుల పక్కన, పెరటి దొడ్లలో, తోటలలో, పొలాల్లో కలుపుమొక్కగా పెరుగుతుంది. ఈ మొక్క నేలను అంటుకుని చుట్టూ వ్యాపిస్తుంది. వేళ్ళు నేలలో బాగా లోతుకు వ్యాపిస్తాయి.
-- an important medicinal plant; ఈ మొక్క మొత్తం పచ్చిది కానీ, ఎండుది కానీ  మూత్రకారిగా పేరొందిన ' పునర్నవా' అనే ఔషధానికి ప్రధానమైన  వనరు. కాండం కంటే ఆకులు, పూలు, వేళ్ళు ఔషధపరంగా ప్రయోజనకరమైనవి.   'పునర్నవా'  పాండురోగాన్నీ, రక్త పిత్తాన్నీ,వాపులనూ, వ్రణాలనూ, శ్లేష్మాన్నీ పోగొట్టి మూత్రం జారీచేస్తుంది.
-- అటిక మామిడి; గుడ్ల మల్లి; [Sans.] పునర్నవా; శ్వేత పునర్నవా; రక్త పునర్నవా; 
-- గలిజేరు మొక్క (Trianthema portulacastrum) resembles this, but it is different;


* '''అట్టు, aTTu'''
-n. s. 
--crepe; thin pancake;
---పెసరట్టు = crepe made out of green gram and topped, usually with diced onions.


* '''అట్లు, aTlu'''
-n. pl. 
--crepes; thin pancakes;
---అట్లు = crepes; pancakes;
-adv.
--that way
---అట్లే చేద్దాం =   we shall do it that way.

* '''అడంగు, aDaMgu''' 
- n.
-- destination; a place of residence; a terminal;


* '''అడ, aDa'''
-n. 
--clot; clump; limp; mass; matted mass;


* '''అడకట్టు, aDakaTTu'''
-v. i. 
--clot; become clotted;


* '''అడకత్తెర, aDakattera''' 
-n.
--nut cracker;


* '''అడపము,  aDapamu'''
- n.
-- fanny pack; a small sac, used in bygone days, to carry betel leaves and nuts; 


* '''అడపాదడపా, aDapAdaDapA&lt;/br&gt;'''
-adv.
--now and then; once in a while;


* '''అడవి, aDavi'''
-adj.
--forest; wild; 
-n. 
--forest; wilderness; jungle; 
---కారడవి = dark forest. 
---చిట్టడవి = dense forest.


* '''అడవి అత్తి, aDavi atti'''  
-n. 
--[Bot.] ''Ficus hispidia'';


* '''అడవి అరటి,  aDavi araTi''' 
- n. 
-- wild plantain; [ Bot.]  ''Musa acuminATa'';


* '''అడవి అరళి, aDavi araLi''' 
- n.
-- Suicide tree; grey milkweed; jungle mango; pong-pong; [bot.] ''Cerbera odollam'' of the Oleander family;  
-- It yields a potent poison, often used for suicide or murder. Cerbera odollam bears a close resemblance to the Oleander bush, another highly toxic plant from the same family.

 
* '''అడవి అవిసె, aDavi avise''' 
-n. 
--wild variety of a linseed; [bot.] ''Bauhimia parviflora;''


* '''అడవి ఆముదపుచెట్టు aDavi AmudapuceTTu''' 
-n. 
-- wild castor plant; [bot.] ''Jatropha gossypifolia'' of the Euphorbiaceae family; ''Baliospermum montanum;''
-- ''Jatropha curcas'' is నేపాళం మొక్క;
-- [Sans.] వన ఏరండ;


* '''అడవి ఉల్లి, aDavi ulli''' 
-n. 
--wild variety of an onion; Indian squill; [bot.] ''Urginea indica'';


* '''అడవి కంద, aDavi kaMda''' 
-n. 
--a wild variety of a bulbous esculent root [bot.] ''Amorphophallus campanulatus'';


* '''అడవి కాకర, aDavi kAkara''' 
-n. 
--wild bitter gourd; [bot.] ''Momordica cochinchinensis''; ''Momordica dioica'';  కంచె కాకర; 


* '''అడవి గన్నేరు, aDavi gannEru'''
-n. 
--[bot.] ''Plumeria alba'';


* '''అడవి గాడిద, aDavi gADida'''
-n. 
--wild ass; [bio.] ''Equs hemionus;''


* '''అడవి  గోగు, aDavi  gOgu'''
-n. 
-- yellow silk-cotton tree; [bot.] ''Cochlospermum religiosum'' of the Bixaceae family;
-- same as అడవి బూరుగ; కొండగోగు; కొండ బూరుగ; 


* '''అడవి  గోరంట, aDavi gOraMTa''' 
-n. 
--[bot.]  ''Erythroxylum indicum'' Linn. of Linaceae family; పగడం చెట్టు;


* '''అడవి చింత, aDavi  ciMta''' 
-n. 
--(1) [bot.] ''Desmodium heterocarpon'' Linn.;  
--(2) [bot.] ''Solanum anguivi'' Lamk.; root extract is used by tribals for asthma, fever and worm complaints; the juice of the leaves, mixed with ginger juice is used to stop vomiting;


* '''అడవి చిక్కుడు, aDavi cikkuDu'''
-n. 
--a wild variety of a creeper resembling beans; [bot.] ''Dolichos tetraspermus''; ''Clitoria ternatea''; 
--గిరికర్ణి; గంటెన; కోనచిక్కుడు; 


* '''అడవి జంతువు, aDavi jaMtuvu'''
-n. 
--wild animal;


* '''అడవి జీలకర్ర, aDavi jIlakarra'''
-n. 
--a wild variety of cumin seed; [bot.] ''Vernonia anthelmintica''; 
-- [Sans.] వనజీరక;


* '''అడవి తీగ ద్రాక్ష, aDavi tIga drASkha'''
-n. 
--a large, weak-stemmed climbing shrub; [bot.]  ''Ampelocissus latifolia'';


* '''అడవి తీగ మల్లి, aDavi tIga malli'''
-n. 
--a shrub; [bot.]  ''Jasminum auriculatum'' Vahl.


* '''అడవి తుమ్మ, aDavi tumma'''
-n. 
--Silver thorned babul tree; [bot.] ''Acacia arabica'';


* '''అడవి తెల్లగోరింట, aDavi tellagOriMTa'''
-n.
--wild white indigo; [bot.] ''Baptisia lactea;''


* '''అడవి దున్న, aDavi dunna'''
-n. 
--wild buffalo;


* '''అడవి నాభి, aDavi nAbhi'''
-n. 
--[bot.] ''Gloriosa superba''; an elegant climber with beautiful flowers; tubers are poisonous and are used to induce abortion;


* '''అడవి నిమ్మ, aDavi nimma'''
-n.
--wild lime; [bot.] ''Limonia monophylla; Atlantia monophylla'';


* '''అడవి నెల్లి, aDavi nelli'''
-n. 
--a bush; [bot.] ''Croton repandum'';


* '''అడవి పంది, aDavi paMdi'''
-n. 
--wild boar; [bio.] ''Sus scrofa'';


* '''అడవి పసుపు, aDavi pasupu'''
-n. 
--wild variety of a turmeric root; [bot.] ''Curcuma aromatica'';


* '''అడవి పిల్లి, ADavi pilli'''
-n. 
--jungle cat; [bio.] ''Felis chaus'';


* '''అడవి పొట్ల, aDavi poTla'''
-n. 
--[bot.] ''Trichosanthes cucumerina''; [Sans.] పటోల;


* '''అడవి బాదం,  aDavi bAdaM'''
- n.
-- [bot.] ''Sterculia foetida;'' ‎''Swietenia ‎mahogany;'' As a timber, both Swietenia macrophylla and Swietenia mahogoni are both grown in plantations in several Asian countries such as Fiji, Indonesia, India, and Bangladesh and this plantation mahogany timber is the main source of the world's current supply of &quot;genuine mahogany;&quot; 
-- ఈ చెట్ల కాయలు అడవుల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి జిల్లేడకాయను తలపించే ఆకారంలో వుండే నలుపు, తెలుపు గింజలు కలిగిన కాయలు. ఒక్కొక్క కాయ అరచేతిలో ఇమిడిపోయే పరిమాణంలో వుంటాయి. ఈ కాయలు రెండు చిప్పల్లా చాలా వరకు చెట్లపైనే సహజంగా విడిపోతాయి. లోపల డొల్లగావుండే ఈ కాయ పన్నెండు నుండి ఇరవై వరకు గింజలు కలిగి వుంటుంది. సుమారు రెండు/మూడు సెంటీమీటర్ల పొడవు వుండే వీటి గింజలు మెత్తగా,కొంచెం తియ్యగా కొబ్బరి రుచిని కలిగివుంటాయి. గింజలపై నల్లని లేదా తెల్లని పొరను తీసి వీటిని తింటారు.
-- ఏనుగు బాదం; గుర్రపు బాదం; చేదు బాదం; 


* '''అడవి బీర, aDavi bIra'''
-n. 
--a creeper; [bot.] ''Luffa accutangula'';


* '''అడవి  బూరుగ, aDavi bUruga'''
-n. 
--a small tree; the tree yields a valuable gum used in local medicines;  the floss from the seeds is used for stuffing cushions;  [bot.]  ''Bombax religiosum'' Linn.; ''Cochlospermum gossypium'' DC; ''Bombax ceiba'';


* '''అడవి బేరి, aDavi bEri'''
-n. 
--achras;


* '''అడవి మందార, aDavi maMdAra''' 
-n. 
--[bot.] ''Bauhinia purpuera''; a tree with light purple flowers found in Indian forests; also called దేవకాంచనం; 


* '''అడవి మల్లె, aDavi malle'''
-n. 
--a wild variety of a climbing shrub resembling jasmine;  
--(1) [bot.] ''Jasminum angustifolium'';  శ్రీమల్లి; గండుమల్లి; లింగమల్లి; కాకిమల్లి; 
--(2) [bot.] Jasminum arborescens'' Roxb.; నాగమల్లి; 
--(౩) [bot.] ''Jasminum auriculatum''; అడవి తీగమల్లి;
--(4) [bot.] ''Jasminum pubescens''; అడవి మల్లి;
--(5) [bot.] ''Jasminum multiflorum, Jasminum gracillimum, Jasminum bifarium, Jasminum elongatum''
-- [Sans.]  ఆస్పోట; 


* '''అడవి మామిడి, aDavi mAmiDi'''
-n. 
-- Hog plum; Wild mango; a wild variety of a mango tree; [bot.] ''Spondias magnifera''; A small, deciduous tree commonly found in tropical areas that belongs to the Anacardiaceae family.
-- అంబాళము; కొండ మామిడి; [Sans.] అమాత్రకం;


* '''అడవి మునగ, aDavi munaga'''
-n. 
--a wild variety of a drumstick tree; [bot.] ''Hedysarum sennoides'';


* '''అడవి మొల్ల, aDavi molla'''
-n. 
--[bot.] ''Jasminum ariculatum'';


* '''అడవి వెల్లుల్లి, aDavi vellulli'''
-n.
--[bot.] ''Allium canadense'';


* '''అడసాల, aDasAla'''
-n.
--kitchen;


* '''అడ్డంకి, aDDaMki'''
-n.
--hindrance; obstacle;


* '''అడ్డ, aDDa'''
-n. 
--a volumetric measure of the pre-Independence era; 
--2 మానికలు (శేర్లు) = 1 అడ్డ; 2 అడ్డలు = 1 కుంచం;


* '''అడ్డకట్టు, aDDakaTTu'''
-n. 
--weir; dam; anicut;


* '''అడ్డగాడిద, aDDagADida'''
-n. 
--(1) mule; (lit.) crossed donkey; 
--(2) useless fellow;


* '''అడ్డగోలుగా,  aDDagOlugA'''
- adv. 
-- irregularly; illogically; without rhyme or reason; not straightforwardly; crookedly;


* '''అడ్డదిడ్డం,  aDDadiDDaM'''
- n. 
-- irregular; not straightforward; crooked;


* '''అడ్డమైనవాళ్లు, aDDamainavALLu'''
-n. 
--every Tom, Dick, and Harry;  (lit.) everyone that one encounters;


* '''అడ్డసరం, aDDasaraM'''
-n.
--Malabar nut; [bot.] ''Adhatoda vasica; Adhatoda zeylanica; Justicia  adhatoda;''  
---(note) Adhatoda in Tamil means a plant shunned by herbivores. Propagated easily by cuttings, this plant grows from 8 to 14 feet and has attractive white flowers. It needs very little water and can be useful as a hedging plant. This is useful for curing coughs, colds, and asthma;
--[Sans.] అటరూష;


* '''అడ్డా, aDDA '''
-n. 
--residence; abode; locality; suitable place; framework; 
-- స్థావరము; నివాసస్థానం; ఠావు; ఉనికిపట్టు; అనువైన గది;


* '''అడ్డాకు, aDDAku '''
-n. 
--Maloo Creeper; a leaf widely used in India to prepare biodegradable leaf-plates for serving food; [bot.] ''Bauhinia vahlii''; ''Panera vahlii'';
-- సాధారణంగా ఆకులన్నీ నిలువుగా వుంటాయి. కొద్ది రకాలు మాత్రం అడ్డంగా వుంటాయి. అందులో Bauhinia vahlii అనే తెగకు చెందిన ఒక భారీ తీగ తాలూకు ఆకులు దృఢమైన కాడ కలిగి, పెద్దవిగా వుంటాయి. ఈ తీగ నార కూడా పటిష్ఠంగా వుండి బలమైన తాళ్లలా ఉపయోగపడతాయి. వీటి ఆకు వెడల్పుగా వుండి రెండు భాగాలుగా విడిపోయి, రెండాకులులా కనిపిస్తాయి. అందుకే వీటిని &quot;అడ్డాకులు&quot; అంటారు. చెట్టు నుండి విడదీసిన తర్వాత కూడా పటిష్ఠంగా వుండే ఈ ఆకులు ఎండినా కూడా చిరగకుండా వుంటాయి. అందుకే వీటితో భోజనానికి ఉపయోగించే విస్తరాకులను తయారుచేస్తారు.


* '''అడ్డాట, aDDATa'''
-n.
--a card game with a mild resemblance to Bridge in which the jack and nine are the high cards;


* '''అడ్డాలు, aDDAlu'''
-n. 
--arms held crosswise to hold a baby; motherly support to anything in its infancy; 
 

* అడితి,  aDiti
- n.
-- commission; premium; a percentage of the value of a transaction a trader (middleman) charges;  
--  తరుగు; 


* '''అడిదం, aDidaM'''
-n.
--sword;


* '''అడియాలము, aDiyAlamu'''
-n. 
--token; sign; symbol; 


* '''అడియాస, aDiyAsa'''
-n. 
--disappointment; unfulfilled desire; empty fancy; hope against hope;
-- అడి + ఆశ =  excessive desire


* '''అడియెత్తు,  aDiyettu'''
- n.
- wooden shoe; clog; 
-- అడుగు + ఒత్తు = foot + support


* '''అడుగడుగునా, aDugaDugunA'''
-adv. 
--at every step; every step of the way; 


* '''అడుగు, aDugu'''
-n. 
--(1) bottom; base;
--(2) foot; step; pace;
--(3) foot; twelve inches; 
-v. t.
--ask; request;


* '''అడుజు,  aDuju'''
- n.
- Mountain hawk-eagle; a type of hawk (డేగ); [biol.] ''Spizaetus nipalensis'' of the యాక్సిపిట్రినే (Accipitrinae) family commonly found in mountain regions of India and Sri Lanks; 


* '''అడువ,  aDuva'''
- adj. 
-- old; out-dated; ruined; dilapidated;
-- అడుగు పట్టినది --&gt; అడుగు వట్టింది --&gt; అడువ --&gt; అడవ
-- అడవ సరుకు =  date-expired merchandise; 
-- అడవ బాకీ = కాలదోషం పట్టిన బాకీ;


* '''అడుసు, aDusu'''
-n.
--mud; clay;
---aడుసు తొక్కనేల? కాలు కడుగనేల? = why step in the mud and why wash the feet? why err and why retract?


* '''అడ్డ,  aDDa'''
- n.
-- a volumetric measure of a bygone era before the metric system;
-- 4 గిద్దలు = 1 సోల; 2 సోలలు = 1 తవ్వ; 2 తవ్వలు = 1 మానిక; 2 మానికలు = 1 అడ్డ; 2 అడ్డలు = 1 కుంచం;


* '''అడ్డు, aDDu'''
-n.
--(1) obstacle; barrier; hindrance;
--(2) a challenge bid in the card game అడ్డాట that is analogous to the &quot;double'' in Bridge;


* '''అడ్డుకోత, aDDukOta'''
-n.
--(1) cross-section; &lt;/br&gt;
--(2) cross rough in a game of cards;


* '''అడ్డుగడియ, aDDugaDiya''' 
-n. 
--bolt; dead-bolt; a wooden slat or an iron bar used to block a door from inside;


* '''అడ్డుగోలుగా, aDDugOlugA''' 
-adv. 
--out of context; out of order; illogically; 


'''* అణకడం, aNakaDaM''' 
- n.
-- the time period after a hen stops laying eggs; 
-- కోడి తనగుడ్లను పెట్టడం ఆపివేసిన తర్వాత సమయాన్ని అణకడం అంటారు. అణకడం ఆరంభమయిన కొద్ది రోజుల్లో పొదిగే గుణాన్ని కోడిపెట్ట కోల్పోతుంది. అందుకే అణికినప్పుడే అదునైన సమయమని బాతుగుడ్లను ఆ గంపలో కోడిగుడ్లతో పాటు పెట్టేస్తారు. 


* '''అణగదొక్కు, aNagadokku '''
-v. t. 
--crush; suppress;


* '''అణ్వస్త్రం, aNvastraM'''
-n. 
--atomic weapon; atomic bomb;  fission bomb; (rel.) కణ్వస్త్రం;


* '''అణా, aNA'''
-n.
--(1) one-sixteenth part; 
--(2) a coin of the British era which is one-sixteenth part of a rupee; 
---అణా వంతు = one-sixteenth part of the capital or equity.
---అణా ఎత్తు = one-sixteenth part of a తులం, a weight measure.


* '''అణువు, aNuvu'''
-n.
--atom; (note) There is some disagreement about the correct translations for atom and molecule. The translations suggested here, with the coining of a new word for molecule, are far superior. (rel.) పరమాణువు; బణువు; రేణువు; నలుసు; కణం;


* '''అణుభారం, aNubhAraM'''
-n.
--[chem.] atomic weight or mass; This quantity is not really the weight of an atom. It gives only a comparative measure of the relative masses of atoms. Although it is easier to assign a mass = 1 to Hydrogen, it was decided that the relative weights be given with respect to Oxygen.


* '''అణుసిద్ధాంతం, aNusiddhAMtaM'''
-n.
--atomic theory; the theory that says that matter is comprised of indivisible units called atoms;


* '''అణుశకలం, aNuSakalaM'''
-n.
--ion; (lit.) fragment of an atom; an atom that has either gained an electron or lost an electron;


* '''అణుశకలావరణం, aNuSakalAvaraNaM'''
-n.
--[phy.] ionosphere;


* '''అణుశక్తి, aNuSakti'''
-n.
--atomic energy;


* '''అతంత్ర, ataMtra'''
-adj.
--unrestrained; unstable; non-standard; (rel.) స్వతంత్ర; పరతంత్ర;


* '''అత్తం, attaM'''
-n. 
--bunch; a comb-shaped bunch of bananas, plantains, etc.;


* '''అత్త, atta'''
-n.
--(1) aunt; father's sister; 
--(2) mother-in-law;


* '''అత్తమామలు, attamAmalu'''
-n. pl.
--mother-in-law and father-in-law; 


* '''అత్తరు, attaru'''
-n.
--attar; scent; a concentrated fragrant liquid; distilled extract of పన్నీరు;


* '''అత్తవారు, attavAru'''
-n. 
--the in-laws; (lit.) mother-in-law's side;


* '''అత్తు, attu'''
-n.
--[gram.] the short vowel అ;


* '''అత్యధికం, atyadhikaM'''
-n.
--maximum;


* '''అత్యయిక పరిస్థితి, atyayika paristiti''' 
- n.
-- emergency situation;


* '''అత్యల్పం, atyalpaM'''
-n.
--minimum;


* '''అత్వం, atvaM'''
-suff.
---ivity
---వాహకత్వం = conductivity.
---అవరోధకత్వం = resistivity.


* '''అత్యాశ, atyASa'''
- n.
-- greed; avarice; rapacity; graspingness; cupidity; avidity; materialism; pleonexia; money-grubbing; intemperance; esurience;


* '''అతి, ati'''
-pref.
--excessive; exceed; 
---అతిమధురం, = (1) extremely sweet; (2) licorice.


* '''అతిక్రమణ, atikramaNa'''
-n.
--transgression; exceeding the limit; violation;


* '''అతిక్రమించు, atikramiMcu''' 
-v. i. 
--transgress; exceed imposed limits;


* '''అతిగమించు, atigamiMcu'''
-v. t. 
--(1) overtake; 
--(2) exceed;


* '''అతిథి, atithi'''
-n. 
--guest;


* '''అతిబల, atibala''' 
- n.
-- Indian Mallow; (bot.) ''Abutilon indicum'' of the Malvaceae family; a common roadside weed found in India; Widely used in Ayurvedic medicines;
-- దువ్వెన బెండ; తుత్తురు బెండ; 


* '''అతిమధురం, atimadhuraM'''
-n.
--(1) extremely sweet; 
--(2) licorice; the root of this plant has medicinal properties and is widely used in Ayurveda; [bot.] ''Glycyrrhiza glabra;'' (Br.) liquorice;
-- {Sans.] 'యష్టిమధు' అంటే 'తీపి కర్ర' అని అర్థం. ఆయుర్వేదంలో దీనిని ఒక 'మహా మూలిక'గా పరిగణిస్తారు;
--(3)  [bot.] ''Glycine abrus'' or ''Abrus precatorus,''  known as Indian Wild Licorice or the Rosary Pea or గురిగింజ, is different. The reddish seeds resembling corals are popular in necklaces, even though they are believed to contain &quot;abrin,&quot; one of the most toxic substances known; the roots, however, have medicinal properties. 


* '''అతిముక్తం, atimuktaM'''
-n. 
-- (1) [bot.] ''Gaerthera racemosa; Hiptage madablota;'' 
-- (2) [bot.] ''Ougeinia dalbergioides'' Benth.; 


* '''అతిమృదువైన, atimRduvaina'''
-adj. 
-- diaphanous;


* '''అతివస, ativasa'''
-n. 
--[bot.] ''Aconitum heterophyllum;'' [Hin.] Atis; అతివిష;


* '''అతివృష్టి, ativRshTi'''
-n. 
--excessive rains; (ant.) అనావృష్టి;


* '''అతిశయోక్తి, atiSayOkti'''
-n. 
--hyperbole; exaggeration;


* '''అతిసారం, atisAraM'''
-n. 
--diarrhea;


* '''అత్తి, atti'''
-n. 
--country fig; [bot.] ''Ficus glomerate;''


* '''అత్తిపత్తి, attipatti'''
-n. 
-- touch-me-not; shy plant;  [bot.] ''Mimosa pudica;''of the fabacea family; ''Biophytum sensitivum;'' 
-- పుడికా అంటే లేటిన్ భాషలో సిగ్గు అని అర్ధం; 
-- ఈ మొక్క ఆకులు తాకిన వెంటనే లోనికి ముడుచుకుంటాయి. ఎందుకంటే అవి వాటిని తినే జంతువులుకు అందకుండా, ఆకు ముడుచు కోడం వల్ల ఎండింది అని భ్రమ కలిపించడం ఒక కారణం. ఇంకా కీటకాలు చేరకుండా ఉండటం ఇంకో కారణం. ఇది భక్షక జంతువుల నుంచి రక్షక చర్య (predator avoidance mechanism). ఇలా ఆకులు /లేదా శరీర భాగాలు బాహ్య ప్రేరణకి ప్రతిస్పందించ దాన్ని అదిశ ప్రేరణ గతి (nastic movement) అంటారు. ఇక్కడ ఈ మొక్కలో ఉన్నట్టు స్పర్శకి, లేదా గాలికి స్పందిస్తే దాన్ని seismo nastic movement అనీ, వేడికి స్పందిస్తే thermo nastic అనీ, రాత్రి వేళ ముడుచుకుంటే nictonastic అనీ అంటారు. ఇక్కడ ఈ మొక్కలో స్పర్శ, నిశా ప్రేరిత చలనం ఉంటుంది (seismo &amp; nictonastic movement).
-- అలంబుస; ముడుగుదామర; సోకుముడుగు; సిగ్గాకు; నిద్ర గన్నిక; నీ సిగ్గు చితక; [Hindi] లాజవంతి;


* అతిరిక్తం, atiriktaM 
- n.
-- (1) excessive; great; beyond measure; (2) excessive empiness; big vaccum;  


* '''అతీతం, atItaM'''
- adj.
-- gone; elapsed; exceeded; 
-- మానవాతీత శక్తులు = మనుషుల శక్తికి మించిన శక్తులు (దేవుళ్ళు, దెయ్యాలు, మాజిక్కులు, మహిమలు లాంటివి)
-- కాలాతీత వ్యక్తులు = exiraordinary people;
-- కాలాతీతమైనది = the time is gone by;
-- లోకాతీతమైన = extraordinary, wonderful;


* '''అతుకు, atuku'''
-n. 
--patch; joint; attachment; 
-v. t. 
--patch; join; attach; cement; affix; paste;


* '''అతుకులు, atukulu''' 
-n. pl. 
--patchwork; joints; 
---అతుకుల బొంత = quilt of patchwork; not artistic.


* '''అత్తెసరు, attesaru''' 
-n. 
--a style of cooking rice with just the right amount of water so that there is no water left to be drained by the time the rice is done; (ety.) అత్తు + ఎసరు; పెట్టిన యెసరుకీ, పోసిన బియ్యానికీ సరిగ్గా అత్తిపోయేటట్లు పోసిన నీరు; 


* '''అదనం, adanaM'''
-n. 
--excess;


* '''అదను, adanu'''
-n. 
--opportunity; appropriate moment; suitable moment;


* '''అదర్జవాన్, adarjavAn''' 
-n. 
--Bishop's weed; ajwain; a small erect annual shrub with many medicinal uses; [bot.] ''Trachyspermum ammi'' of the Apiaceae family;
--ఓమం; అజ్వైన్; 


* '''అదళ, adaLa''' 
-adj. 
--[bot.] apetalous; without petals;


* '''అద్దం, addaM''' 
-n. 
--(1) mirror; 
--(2) looking glass;
---భూతద్దం = magnifying glass.
---కంటద్దాలు = eye-glasses; spectacles.


* '''అద్దకం, addakaM''' 
-n. 
--dyeing, usually with colors and designs on cloth;


* '''అదుపు, adupu''' 
-n. 
--restraint; constraint; limit;


* '''అదుపులో పెట్టు, adupulO peTTu'''
-v. t. 
--restrain; constrain; check, rein in; control; discipline; 


అదురు, aduru
- v. i.
-- (1) vibrate; (2) startle with fear; (3) glow-worm;


* '''అద్దుడు కాగితం, adduDu kAgitaM''' 
-n. 
--blotting paper;


* '''అదృశ్య, adRSya'''
-adj. 
--invisible;


* '''అదృష్టం, adRshTaM'''
-n. 
--luck; good fortune; (ety.) దృష్టము కానిది, అనగా కనిపించనిది;


* '''అదృష్టవశాత్తూ, adRshTavaSAttU'''
-adv. 
--luckily; fortunely;


* '''అది, adi'''
-pron. 
--(1) it; 
--(2) that; 
--(3) she;


* '''అద్వితీయం, advitIyaM'''
-n. 
--second to none; incomparable; first;


* '''అద్దె, adde'''
-n. 
--rent; lease;


* '''అదేప్రకారంగా, adEprakAraMgA'''
-adv. 
--in the same manner;


* '''అద్వైతం, advaitaM''' 
- n. 
-- Non-dualistic philosophy expounded by Adi Sankara; 
-- అనగా జీవాత్మ, పరమాత్మ ఒక్కటే; వీరు ఒకటే దండాన్ని పట్టుకుంటారు కనుక వీరిని ఏకదండి అంటారు;    


* '''అధమం, adhamaM'''
-adj. 
--inferior;


* '''అధమపక్షం, adhamapakshaM'''
-adv. 
--at the very least; at worst;


* '''అధమాధముడు, adhamAdhamuDu'''
-n.
--meanest of the mean; rogue;


* '''అధముడు, adhamuDu'''
-n.
--worst fellow; rogue;


* '''అధరం, adharaM'''
-n.
--lower lip;


* '''అధర్మం, adharmaM'''
-n.
--injustice;


* '''అధవా, adhavA'''
-adv.
--else; in case it is not so; otherwise;


* '''అధస్, adhas'''  
-pref. 
--low; lower
---అధోలోకం  = nether world.
---అధరం  = lower lip; (lit.) one that is below.


* '''అధ్యయనం, adhyayanaM'''
-n.
--study; reading; learning; putting dedicated effort;


* '''అధ్యక్షించు, adhyakshiMcu'''
-v. t.
--preside; chair;


* '''అధ్యక్షుడు, adhyakshuDu'''
-n.
--president; chairman;


* '''అధ్యాపకుడు,  adhyApakuDu'''
- n.
-- a teacher who gives information; 
-- ఉపాధ్యాయ = a teacher imparts knowledge with information
-- ఆచార్య= a teacher who imparts skills
-- పండిత = a teacher who can give deep insight into a subject
-- ద్రష్ట = a teacher who is a visionary


* '''అధ్యాపనం, adhyApanaM'''
-n.
-- (1) teaching; instruction; (2) బ్రహ్మజ్ఞానులైన బ్రాహ్మణులకు చెప్పిన ఆరు విధులలో అధ్యాపనం ఒకటి. ఇక్కడ అధ్యాపనం అంటే వేదాన్ని బోధించడం. మిగతా ఐదు విధులు : 1. అధ్యయనం (వేదం చదవడం), 2. యజనం (యజ్ఞం చేయడం), 3. యాజనం (యజ్ఞం చేయించడం), 4. దానం (దానం ఇవ్వడం), 5. ప్రతిగ్రహం (దానం తీసుకోవడం);


* '''అధ్యాయం, adhyAyaM'''
-n.
--chapter;


* '''అధ్యారోపం, adhyArOpaM'''
-n.
--superimposition;


* '''అధ్వాన్నం, adhvAnnaM'''  
-n. 
--a state of ruin; utterly spoiled condition; (lit.)  అధవ + అన్నం =  food cooked by a widow; శ్రీనాథుడు తన అవసానదశలో విశ్వస్త (విధవ) వడ్డించిన అన్నం తినాల్సిన అధ్వాన్న స్థితి ఏర్పడిందని వాపోయిన చాటు పద్యం ప్రసిద్ధమే కదా?;


* '''అధి, adhi'''
-pref.
--hyper
---అధిలంకె = hyper link.


* '''అధిక, adhika'''
-adj.
--extra; excess; intercalary; (ant.) అల్ప;


* '''అధిక మాసం, adhika mAsaM'''
-ph.
--intercalary month; supernumerary month; this artifice is occasionally required to tally the solar year with the lunar year; it takes 365.25 days for the Earth to go around the Sun; It takes 29.5 days for the Moon to go around the Sun; In 12 months this amounts to 354 days. The difference of 11.25 days needs to be accounted for to synchronize the lunar calendar and the Solar calendar; This is done by adding two lunar months every 5 years; these added months are called intercalary months; Where are these months added? It is added to the month (in the lunar calendar) when the Sun did not move from one asterism to the next. The first of these is called అంహస్పతి and the second is called అధికమాసం; 
-- మలమాసం; సంసర్పం; see also  క్షయమాసం; లుప్తమాసం; అంహస్పతి మాసం; 
-- వేదకాలం నాటికే అధిక మాసాల లెక్క ఉండేది. అప్పట్లో నెలల పేర్లు : మధు, మాధవ, శుక్ర, శుచి, నభ, నభస్య, ఇష, ఊర్జ, సహ, సహస్య, తప, తపస్య. అధిక క్షయ మాసాలను సంసర్పం, అంహస్పతి అనే వారు.(డా. సాగి కమలాకర శర్మ రచించిన ‘‘జ్యోతిర్మయం వాఙ్మయం’’ గ్రంథం ఆధారంగా.)


* '''అధికసంఖ్యాక పక్షం, adhikasaMkhyAka pakshaM'''
-ph.
--majority party;


* '''అధికారం, adhikAraM'''
-n.
--authority; power; charge;


* '''అధికార, adhikAra,'''
-adj.
--official;


* '''అధికార పక్షం, adhikAra pakshaM'''
-n.
--party in power; (lit.) the side that is in power;


* '''అధికార పరిధి, AdhikAra paridhi'''
-ph.
--jurisdiction;


* '''అధికార హోదా, adhikAra hOdA'''
-ph.
--official capacity;


* '''అధికారి, adhikAri'''
-n.
--person with authority; boss; officer;
---విచారణాధికారి = investigative officer.


* '''అధిగమించు, adhigamiMcu'''
-n.
--exceed; overtake;


* '''అధిదేవత, adhidEvata'''
-n.
--presiding deity;


* '''అధినివేశం, adhinivESaM'''
-n.
--dominion;


* '''అధినేత, adhinEta'''
-n.
--manager; leader; head;


* '''అధిపతి, adhipati'''
-n.
--head; head of a department; leader;


* '''అధిరాజు, adhirAju'''
-n.
--overlord among kings and princes;


* '''అధిరోహణ, adhirOhaNa'''
-n.
--climbing; entering; mounting; (ant.) అవరోహణ;


* '''అధివసించు, adhivaciMcu'''
-v.i.
--dwell; reside; 


* '''అధివాస్తవికత, adhivAstavikata'''
-n.
--surrealism; the principles, ideals, or practice of producing fantastic or incongruous imagery or effects in art, literature, film, or theater by means of unnatural or irrational juxtapositions and combinations;


* '''అధిష్టాత, adhishTAta'''
-n.
--boss; director, supervisor;


* '''అధిష్టాన దేవత, adhishTAna dEvata'''
-n.
--presiding deity;


* '''అధిష్టాన వర్గం, Adhishtana vargaM'''
-n.
--board of directors; governing body; high command;


* '''అధీనం, adhInaM''' 
-n. 
--in someone’s control;


* '''అధీనత, adhInata'''  
-n. 
--control;


* '''అధీనుడు, adhInuDu'''  
-n. 
--one who is in someone’s control


* '''అధునాతన, adhunAtana'''
-adj.
--modern; contemporary; (ant.) సనాతన;


* '''అధోంగవస్త్రం, adhOMgavastraM'''
-n.
--diaper, a rectangular piece of absorbing cloth used to cover the genital portions of a baby primarily as protection from urination and defecation;


* '''అధో, adhO'''
-pref.
--downward;


* '''అధోగతి, adhOgati'''
-n.
--downward path; degeneration;


* '''అధోజ్ఞాపిక, adhOj~nApika'''
-n.
--footnote;


* '''అధోముఖ, adhOmukha'''
-adj.
--inverted; downward; 


* '''అధైర్యం, adhairyaM'''
-n.
--fear; absence of courage; 


* '''అధ్రువ, adhruva'''
-adj.
--unstable; unsteady;


* '''అనంతం, anaMtaM'''
-n.
--(1) infinite; not finite; (ant.) సాంతం; 
--(2) one followed by 28 zeros in the traditional Indian method of counting;
---ఈ విశ్వం సాంతమా, అనంతమా? = Is the universe finite or infinite?


* '''అనంతరం, anaMtaraM'''
-adv.
--afterward; 


* '''అనంతావర్తం, anaMtAvartaM'''
-n.
--migraine; migraine headache;


* '''అనగా, anagA''' 
-particle. that is to say; when it is;
---అనగా అనగా = once upon a time.


* అనర్గళంగా, anargaLaMgaa  
- adv.
-- without an obstacle;
-- అనర్గళంగా = అర్గళం లేకుండా; ( న + అర్గళ = అనర్గళ); అంటే ఏ అడ్డూ లేకుండా, ధారాళంగా, అని అర్థం; అర్గళము అంటే గడియ మాను = a wooden bolt to keep a door closed and secure;


* '''అనర్థం, anarthaM''' 
-n.
--(1) useless; meaningless; 
--(2) bad luck; evil; harm;


* '''అనవరతం, anavarataM'''
-adj.
--perpetually; non-stop; 


* '''అనవసరం, anavasaraM'''
-n.
--not necessary;


* '''అనవుడు, anavuDu''' 
- conj.
-- Having been told that;
-- &quot;ఒకరు చెప్పిన తర్వాత&quot; అని అనవుడు పదానికి అర్థం;


* '''అనృత, anRta'''  
-adj.
--false; not true;


* '''అనృత ఫలం, anRta phalaM'''
-n.
--false fruit; the fruit associated with cashew nuts is a false fruit;


* '''అన్నం, annaM'''
-n.
--(1) cooked grain; 
--(2) cooked rice; 
--(3) food; meal;
---వరి అన్నం = cooked rice.
---గోధుమ అన్నం = cooked wheat.


* '''అన్న, anna'''
-n.
--elder brother;


* '''అన్నట్టు, annaTTu''' 
-adv. sentence opener. 
--by the way; as you say; as I was saying; oh!; 


* '''అన్నదమ్ములు, annadammulu'''
- n.
-- brothers;


* '''అన్నప్రాశన,  annaprASana'''
- n.
-- the ritual at which a first meal of rice cooked in milk is offered to a 10-month-old baby;
-- అన్నం = cooked rice; ప్రాశనం = meal; 


* '''అన్నభేది, annabhEdi'''
-n.
--green vitriol; sulfate of iron; ferrous sulfate; FeSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;;
-- కాసీసం; అన్నభేది means a substance that aids in the digestion of food;


* '''అన్నమయకోశం, annamayakOShaM''' 
- n.
-- (1) the digestive system;
-- (2) one of the sheaths comprising the physical body, according to the Upanishads;


* '''అన్నవాహిక, annavAhika'''
-n. [anat.] 
--(1) esophagus; 
--(2) alimentary canal;


* '''అన్యత్ర, anyatra'''
-adv.
--elsewhere; 


* '''అన్యధా, anyadhA'''
-adv.
--otherwise; in another way; alternatively;


* '''అన్యధాకరించు, anyadhAkariMcu'''
-v. t.
--separate; 


'''* అన్యదేశ్యము, anyadESyamu''' 
- n.
-- foreign word accepted into Telugu;
-- ఉదా:  రైలు, రోడ్డు, రేడియో, బాల్చీ, తమాషా, షికారు,  మొ.

 
* '''అన్వయం, anvayaM'''
-n.
--inter-relationship; relation; explanation of relationship; syntax;


* '''అన్వయించు, anvayiMcu'''
-v. i.
--(1) apply; 
--(2) interpret;


* '''అన్వర్ధం, anvardhaM'''
-n.
--description; expression of the properties; 


* '''అన్వర్ధక, anvardhaka'''
-adj.
--descriptive; expressing the properties; 


* '''అనాంగిక, anAMgika'''
-adj.
--inorganic;


* '''అనాంగిక రసాయనం, anAMgika rasAyanaM'''
-n.
--inorganic chemistry;


* '''అనా, anA'''
-n.
--one-sixteenth part; 


* '''అనాకారి, anAkAri'''
-adj.
--ugly person; (lit) one without proper shape;


* '''అనాగతము,  anAgatamu'''
- n.
-- the future; one that has not arrived; 


* '''అనాగతవిధాత,  anAgatavidhAta'''
- n.
-- one who prudently provides for the future;


* '''అనాథ, anAdha'''
-adj.
--helpless; poor; fatherless; husbandless; 


* '''అనాథాశ్రమం, anAdhASramaM'''
-n.
--orphanage;


* '''అనాది, anAdi'''
-adj.
--ancient; old; one without a beginning; permanent;


* '''అనామకుడు, anAmakuDu'''
-n.
--nameless fellow; anonymous fellow;


* '''అనామయం, anAmayaM'''
-n.
--diseaseless state; absence of disease; 


* '''అనామయ, anAmaya'''
-adj.
--anonymous;


* '''అనామిక,  anAmika'''
- n.
-- (1) nameless woman; (2) ring finger; 
-- పురా కవీనాం గణనా ప్రసంగే/ కనిష్ఠికాధిష్ఠిత కాళిదాసః|అద్యాపి తత్తుల్యకవే రభావాత్/ అనామికా సార్థవతీ బభూవ||
-- పూర్వం కొందరు పండితులు కూర్చుని కవులను లెక్కిస్తూ &quot;మొదటి స్థానం కాళిదాసుదే కదా&quot; అని ‘ఒకటి’ అంటూ చిటికెన వ్రేలు మడిచారు. రెండవ స్థానం ఎవరిదీ అని చాలా పేర్లను ప్రస్తావించినా ఏకాభిప్రాయం కుదరలేదు. చివరికి రెండవవ్రేలికి ఎక్కే కవి ఎవరూ దొరకక ఆ వ్రేలు ‘అనామిక’గా మిగిలిపోయింది!


* '''అనాయాసంగా, anAyAsaMgA'''
-adv.
--effortlessly; 


* '''అనారోగ్యం, anArOgyaM'''
-n.
--ill-health; sickness; not well; (ant.) ఆరోగ్యం; 


* '''అనావిల,  anAvila'''
- adj.
- pure; clean; clear; 


* '''అనావృష్టి, anAvRshTi'''
-n.
--drought; lack of rain; 


* '''అనాస, AnAsa'''
-n.
--pineapple; [bot.] ''Ananas cosmosus'' of the Bromeliaceae family;


* '''అన్యాపదేశం, anyApadESaM'''
-n.
--innuendo; indirect reference;


* '''అన్యాయం, anyAyaM'''
-n.
--injustice; miscarriage of justice;


* '''అనితరసాధ్యం, anitarasAdhyaM'''
-n. 
--unrivaled achievement; unparalleled achievement; not found possible by others;


* '''అనిపించు, anipiMcu'''
-v. i.
--seem; appear;


*'''అనిర్వచనీయమైన, anirvachanIyamaina'''
- adj.
-- ineffable; not amenable for a definition; (1) too big or extreme for words to express; (2) not to be spoken of due to its sacredness;


* '''అనిత్య, anitya'''
-adj.
-- transient; fleeting; not permanent; (rel.) తాత్కాలిక;


* '''అనిర్దిష్ట, anirdhishTa'''
-adj.
--random; indeterminate;
---అనిర్దిష్ట ప్రవేశం = [comp.] random access.


* '''అనివార్య, anivArya'''
-adj.
--unavoidable; inevitable;


* '''అనిష్టాపత్తి, anishTApatti'''
-n.
--[math.] reducto-ad-absurdum;


* '''అనిష్పాంకం, anishpAMkaM'''
-n.
--[math.] irrational number; a number which cannot be expressed as the ratio of two integers;


* '''అన్ని, anni'''
-adj.
--all; 


* '''అన్వీక్షణం,  anvIkshaNaM'''
- n.
-- search;


* '''అను, anu'''
-v. i.
--say; utter;


* '''అనుకర్త, anukarta'''
-n.
--reporter;


* '''అనుక్రమణిక, anukramaNika'''
-n.
--table of contents; 


* '''అనుక్షణం, anukshaNaM'''
-adv.
--every moment; all the time;


* '''అనుకుందాం, anukuMdAM'''
-inter.
--let us assume; let us pretend;


* '''అనుకూలం, anukUlaM'''
-n.
--favorable; [ant.] ప్రతికూలం;


* '''అనుకో, anukO'''
-inter.
--assume; pretend;


అనుకోలు,  anukOlu
- n.
-- assumption;

* '''అనుకోవడం, anukOvaDaM'''
-v. i.
--assuming; pretending; leaning;


అనుగమనం, anugamanaM
-n. 
--the practice of a wife jumping into her own funeral pyre upon hearing her husband's death;
-- భర్త తోపాటు చితి ఎక్కడం సహగమనం;  భర్త వేరే చోట మరణించాక వార్త తెలిసి అగ్ని ప్రవేశం చేస్తే అనుగమనం; 


* '''అనుగ్రహం, anugrahaM'''
-n.
--favor; grace; 


* '''అనుగామి,  anugAmi'''
- n.
-- follower; disciple;


* '''అనుచరుడు, anucaruDu'''
-n.
--follower; 


* '''అనుచితం, anucitaM'''
-adj.
--inappropriate;


* '''అనుజ్ఞ, anuj~na'''
-n.
--permission; 


* '''అనుత్పాదక, anutpAdaka'''
-adj.
--nonproductive;
---అనుత్పాదక దగ్గు = nonproductive cough; a cough that is not producing a phlem; dry cough.
---అనుత్పాదక వ్యయం = nonproductive expenditure.


* '''అనుదాత్త, anudAtta'''
-adj.
--grave; not sharp; not raised; low; base;


* '''అనుదినం, anudinaM'''
-adv.
--daily; every day; 


* '''అనుద్రుతం, anudrutaM'''
-n.
--[music] one of the six elements used in reckoning musical time in classical Indian music; consists of beat, duration, and అక్షర;


* '''అనునాసికములు, anunAsikamulu'''
-n. pl.
--[gram.] the group of Telugu alphabetical characters with a nasal pronunciation: ఙ, ఞ, ణ, న, మ;


* '''అనుపల్లవి, anupallavi'''
-n.
--[music] 
--(1) sub-refrain; that part of the verse of a song that follows the refrain and may optionally be repeated toward the end; 
--(2) response in a chorus; 


* '''అనుపానం, anupAnaM'''
-n.
--(1) drink taken with a medicine; 
--(2) mix used in an alcoholic beverage such as water, soda, or juice;


* '''అనుప్రాస, anuprAsa'''
-n.
--alliteration; repetition of similar sounding letters and words; 


* '''అనుపూర్విక, anupUrvika'''
-adj.
--chronological;


* '''అనుబంధం, anubandhaM'''
-n.
--connection; attachment; supplement; appendix; appendage; adjunct;


* '''అనుబంధ, anubaMdha'''
-adj.
--connected; attached; adjunct; affiliated; 


* '''అనుభవం, anubhavaM'''
-n.
--experience; suffering; knowledge obtained through experience;


* '''అనుభవశాలి, anubhavaSAli'''
-n.
--experienced person;


* '''అనుభవైకవేద్యం, anubhavaikavEdyaM'''
- n.
--  known only through direct experience; an experience that cannot be explained with words;


* '''అనుభూతం, anubhUtaM'''
- adj.
-- which is experienced or enjoyed; 
-- 1. అనుభవింపఁబడినది; 2. తినఁబడినది; 3. వాడుకొనఁబడినది.


* '''అనుభూత్యాత్మక, anubhUtyAtmaka'''
- adj.
- impressionistic


* '''అనుభూతి, anubhUti'''
-n.
--feeling; emotional feeling; భయం, కోపం, జాలి are examples;


* '''అనుభోగం, anubhOgaM'''
-n.
--enjoyment; pleasure;


* '''అనుమందర స్థాయి, anumaMdara sthAyi'''
-n.
--[music] a full octave below the మందర స్థాయి;


* '''అనుమతి, anumati'''
-n.
--permission;


* '''అనుమానం, anumAnaM'''
-n.
--(1) doubt; suspicion; 
--(2) [logic] inference; 


* '''అనుమాన పడడం, anumAna paDaDaM'''
-v. i.
--doubting; suspecting; 


* '''అనుమాన ప్రమాణం, anumAna pramANaM'''
-ph.
--[logic.] proof by inference; a type of proof used in traditional Hindu logic;


* '''అనుములు, anumulu'''
-n. pl.
--a type of legumes; [bot.] Dolichos catjang; 


* '''అనుమోదకుడు,  anumOdakuDu'''
- n.
-- the supporter; 


* '''అనురాగం, anurAgaM''' 
-n. 
--love; affection;


* '''అనురూప, anurUpa'''
-adj.
--(1) symmetrical; 
--(2) corresponding;


* '''అనువక్త, anuvakta'''
-n.
--reporter;


* '''అనువదించు, anuvadiMcu'''
-v. t.
--translate;


* '''అనువాకము, anuvAkamu'''
-n.
--paragraph, esp. in the Vedas; 


* '''అనువాతం,  anuvAtaM'''
- n.
-- downwind;


* '''అనువాదం, anuvAdaM'''
-n.
-- (1) seconding a proposal; ఒకరి వాదం బలపరుస్తూ మరొకరు చేసే ప్రసంగం; (2) translation;


* '''అనువు, anuvu'''
-n.
--convenience; 


* '''అనుశాసనం, anuSAsanaM'''
-n.
--command; order;


* '''అనుషక్త, anushakta'''
-adj.
--concurrent; more than one thing happening at the same time;


* '''అనుషక్త గణకగమనం, anushakta gaNakagamanaM'''
-n.
--[comp.] concurrent processing; more than one computation taking place at the same time;


* '''అనుసరించు, anusariMcu'''
-v. t.
--follow; conform;


* '''అనుస్వరం, anusvaraM'''
-n.
--[music] secondary note played along with a note of a melody for decorative effect; this technique is used in రాగ ఆలాపన.


* '''అన్యులు, anyulu''' 
- n. pl.
-- others; 


* '''అనూచానం, anUcAnaM'''
-n.
--traditional learning, esp. one that was handed down from generation to generation; used to the learning of the Vedas;


* '''అనూచానంగా, anUcAnaMgA'''
-adv.
--traditionally;


* '''అనూహ్యంగా, anUhyaMgA'''
-adv.
--inconceivably; unimaginably;


* '''అనూరాధ, anUrAdha'''
-n.
--[astron.] Scorpio; the stars Beta, Delta, and Pi; the 17th of the 27 star groups of the Hindu calendar; the name of the 17th lunar mansion; చెలిమిచుక్క;


* '''అనేకం, anEkaM'''
-n.
--many; several; (ant.) ఏకం;


* '''అన్వేషణ, anvEshaNa'''
-n.
--search, research, inquiry;


'''* అన్వేషితం, anvEshitaM'''
- n.
-- search result;


* '''అన్యోన్య, anyOnya'''
-adj.
--mutual;


* '''అన్యోన్యత, annyOnyata''' 
-n. 
--mutual affection; concord;


* '''అప, apa'''
-prep.
-- a preposition prefixed to roots to get an opposing meaning, usually a meaning to imply something wrong, bad, off-course, untimely, extreme, etc.;
---అపకిరణం = dispersion; (lit.) ray that is off-course.
---అపకీర్తి = infamy; (lit.) reputation of the wrong kind.
---అపజయము = defeat; failure o win; 
---అపనింద = unfair allegation.
---అపభ్రంశం = corrupt language; improper talk.
---అపరాధం = wrongdoing.
---అపమృత్యువు = untimely death.
---అపరాత్రి = the dead of night.
---అపశకునం = bad omen.
---అపస్వరం = bad musical note; out of tune.


* '''అపక్రమ భిన్నం, apakrama bhinnaM'''
-n.
--improper fraction; a fraction whose numerator is larger than the denominator;


* '''అపక్రమించు,  apakramiMchu''' 
- v. i.
-- retreat; turn back; go back; run away; 


* '''అపకారం, apakAraM'''
-n.
--harm; injury;


* '''అపకీర్తి, apakIrti'''
-n.
--ignominy; disgrace; infamy; (lit.) reputation of the wrong kind;


* '''అపకేంద్ర, apakEndra'''
-n.
--centrifugal; away from the center;


* '''అపచారం, apacAraM'''
-n.
--affront; insult;


* '''అపజయం, apajayaM'''
-n.
--defeat; failure;


* '''అపథ్యం, apathyaM'''
-n.
--contrary to the prescribed diet;


* '''అపదాది, apadAdi'''
-adj.
--[gram.] non-initial; not at the beginning of a word; 


* '''అపనమ్మకం, apanammakaM'''
-n.
--mistrust; disbelief;


* '''అపప్రథ, apapratha'''
-n.
--bad reputation;


* '''అపరంజి, aparaMji'''
-n.
--fine gold;


* '''అపర, apara'''
-adj.
--(1) dorsal; the back side; lower;
--(2) peerless; the very, as in అపర ప్రవరాఖ్యుడు;
---అపర ప్రకృతి = Lower Nature; According to Gita, Brahma uses a combination of both the Lower and Upper Natures in his creation process.


* '''అపరాత్రి, aparaatri''' 
- n. 
-- late night; the latter or closing part of night; the last watch of the night; 
-- అపరరాత్రి = దానికంటే తరువాత లేని రాత్రి; 


* '''అపరాధం, aparAdhaM'''
-n.
--guilt; fault; misdeed; wrong; tort; crime;


* '''అపరాధ పరిశోధకుడు, aparAdha pariSOdhakuDu'''
-n. m.
--criminal investigator; detective;


* '''అపరాధ పరిశోధన, aparAdha pariSOdhana'''
-n.
--criminal investigation;


* '''అపరాధి, aparAdhi'''
-n.
--wrongdoer; criminal;


* '''అపరాలు, aparAlu'''
-n.
--miscellaneous grains, such as peas, beans, etc.;


* '''అపరాహ్నం, aparAhnaM'''
-n.
--afternoon; the day is divided into three parts - పూర్వాహ్నము, మధ్యాహ్నము, అపరాహ్నము;


* '''అపరిమితం, aparimitaM'''
-n.
--unbounded; immense; (ant.) పరిమితం;


* '''అపరిష్కృత, aparishkRta'''
-adj.
--unresolved; unresolvable;


* '''అపర్ణి, aparNi'''
-adj.
--[bot.] leafless; aphyllous;


* '''అపవర్గం, apavargaM'''
-n.
--nirvana; final beatitude; detachment from matter;


* '''అపవాదం, apavAdaM'''
-n.
--reproach; slander;


* '''అపసవ్యం, apasavyaM'''
-adj.
--(1) in the wrong way; 
--(2) counter-clockwise; anti-clockwise;


* '''అపస్వరం, apasvaraM'''
-n.
--discordant note;


* '''అపస్మారం, apasmAraM'''
-n.
--epilepsy;


* '''అపహరించు, apahariMcu'''
-v. i.
--steal; pillage; plunder; usurp;


* '''అప్ప, appa'''
-n.
--(1) elder sister; 
--(2) father; papa; 
--(3) a term of endearment added as a suffix to a name; 


* '''అప్పగించు, appagiMcu'''
-v. t.
--entrust; deliver to the charge of another;


* '''అప్పగింత, appagiMta'''
-n.
--handing over; delivery; consignment;


* '''అప్పచ్చి, appacci'''
-n.
--a type of fried cake; any snack food or treat; 


* '''అప్పజెప్పు, appajeppu'''
-v. t.
--(1) entrust; consign; 
--(2) recite from memory;


* '''అప్పడం, appaDaM'''
-n.
-- a ball of lightly spiced &quot;urid dal&quot; dough pressed into a thin disk shape by a rolling pin; this is later deep-fried and served as an appetizer;


* '''అప్పడాల కర్ర, appaDAla karra'''
-n.
--rolling pin; a cylindrical gadget for rolling dough into a required shape;


* '''అప్పనం, appanaM'''
-n.
--gift; offering;


* '''అప్పనంగా, appanaMgA'''
-adv.
--free; for nothing;as a gift;


* '''అప్పు, appu'''
- n.
-- loan; debt;


* '''అప్పు-సొప్పు, appu-soppu'''
- n.
 - loans and debts;


* '''అప్రచలితం, apracalitaM'''
-n.
--obsolete;


* '''అప్రచలనం, apracalanaం'''
-n.
--obsolescence;


* '''అప్రతిష్ఠ, apratishTha'''
-n.
--(1) bad reputation; 
--(2) disgrace; dishonor;


* '''అప్రతిహత, apratihata'''  
-adj. 
--unobstructed; unimpeded;
--అమంగళం ప్రతిహతమగు గాక! = Let the inauspicious be obstructed!


* '''అప్రధాన, apradhAna'''
-adj.
--unimportant; inferior;


* '''అప్రమత్తత, apramattata'''
-n.
--vigilance;


* '''అప్రమాణ, apramANa'''
-adj.
--nonstandard;


* '''అప్రమేయం, apramEyaM'''
-n.
--incomprehensible; inconceivable; immeasurable;


* '''అప్రమేయుడు, apramEyuDu'''
-n.
--God; (lit.) one who is incomprehensible;


* '''అప్రయత్నంగా, aprayatnaMgA'''
-adv.
--without effort; involuntarily; unintentionally;


* '''అప్రయోజకుడు, aprayOjakuDu'''
-n.
--useless fellow; incompetent fellow;


* '''అపాటవము, apATavamu'''
-n.
--infirmity; weakness; 
--- అపాటవశాల =  infirnary.


* '''అపాత్ర, apAtra'''
-adj.
--unworthy; undeserving;
---అపాత్ర దానం చెయ్యవద్దు =  do not give to an unworthy cause.


* '''అపానం, apAnaM'''
-n.
--(1) anus;
--(2) exhaust; outlet; exhalation;


* '''అపాన వాయువు, apAnavAyuvu'''
-n.
--fart; gas of flatulence;


* '''అపాయం, apAyaM'''
-n.
--danger; peril;


* '''అపారం, apAraM'''
-n.
--vast; one without a shore;


* '''అపార్థం, apArthaM'''
-n.
--misinterpreted meaning;


* '''అప్రాచ్యపు, aprAcyapu'''
-adj.
--(1) low; mean; worthless; 
--(2) (lit.) of Western origin;


* '''అపురూపం, apurUpaM'''
-n.
--rare; scarce; dear; invaluable;


* '''అప్పు,  appu'''
-n. 
-- debt;


* '''అప్పుడప్పుడు, appuDappuDu''' 
-adv.
--now and then; occasionally; at times; once in a while;


* '''అప్పుడు, appuDu''' 
-adv.
--then; (rel.) ఎప్పుడు;
---అప్పటికి = [dative] at that time; by that time.
---అప్పట్లో = [locative] at that time.


* '''అప్పుడే, appuDE''' 
-adv.
--(1) just then; 
--(2) promptly;


* '''అపూర్వం, apUrvaM'''
-n.
--(1) rare; unusual; uncommon; 
--(2) new; not ancient;


* '''అపేక్ష,  apEkahs'''
- n. 
-- desire; expectation; hope; wish;
--- (usage note) ఆపేక్ష తప్పు, అపేక్ష ఒప్పు;


* '''అపోహ, apOha'''
-n.
--misconception, wrong idea; (ant.) పోహ;


* '''అపౌరుషేయ, apaurushEya'''
-adj.
--supramental; artificial; non-manual;


* '''అబంత్రం, abaMtraM'''
-n.
--entropy; a measure of disorder used in thermodynamics; quantity of heat flowing into or out of a body divided by the temperature of the body;


* '''అబందరం, abaMdaraM'''
-n.
--disorder;


* '''అబందరమాత్రం, abaMdaramAtraM'''
-n.
--entropy; a measure of disorder;


* '''అబద్ధం, abaddhaM''' 
-n. 
--lie; falsity; untruth; mendacity; prevarication; equivocation; 


* '''అబల, abala'''
-n.
--woman; (lit.) the weak one;


* '''అబ్దం, abdaM'''
-suff.
--era; eon; epoch; age;
---శతాబ్దం = century; hundred years.


* '''అబాకా,  abAkA'''
- n.
-- Manilla hemp; the fiber from a type of banana plant {bot.] Musa textilis; 


* అబ్కారీ, abkaaree 
- adj.
-- related to alcohol; 
- n.
-- (1) a place where alcohol is prepared or sold; a bar; (2) a  tax on alcohol products; 


* '''అబ్బాయి, abbAyi'''
-n.
--boy; son; lad; kid; youngster;


* '''అబ్బి, abbi'''
-n.
--fellow; could be used to refer to a male villager or vendor;


* '''అబ్బు, abbu'''
-v. i.
--to come into one's possession;


* '''అబ్బురం, abburaM'''  
-n. 
--wonder; surprise;


* '''అబ్బురపాటు, abburapATu'''
-n.
--surprise; astonishment; amazement; wonderment;


* '''అబ్బే, abbE'''
-inter.
--no; an expression of negation;


* '''అబ్లోసు, ablOsu'''
-n.
--the wake of a ship; the mark left in water behind a ship;


* '''అభము-శుభము, abhamu-Subhamu'''
-ph. 
--auspicious and inauspicious; right and wrong; good and bad; 
-- &quot;భాతి ఇతి భం&quot; అని వ్యుత్పత్తి. ప్రకాశించునది గాబట్టి 'భం' అనబడుతుంది. న + భం = అభం అంటే తగని నక్షత్రం. సు + భం= మంచి నక్షత్రం. అదే వాడుకలో శుభం గా పరిణమించింది. శుభం ప్రసిద్ధ పదం కాబట్టి &quot;సు&quot; ను &quot;శు&quot; గా పొరబడి అదే జనాల నాలుకల మీద స్థిరపడింది;


* '''అభయం, abhayaM'''
-n.
--(1) fearlessness; 
--(2) a guarantee of protection;


* '''అభయ, abhaya'''
-n.
--a medicinal plant; (bot.) Terminalia chebula;


* '''అభయపత్రం, abhayapatraM'''
-n.
--written guarantee; warranty;


* '''అభయహస్తం, abhayahataM'''
-n.
--a hand gesture guaranteeing protection from enemies;


* '''అభయారణ్యం, abhayAraNyaM'''  
-n. 
--forest reserve; protected forest;


* '''అభ్యంగన, abhyaMgana'''
-adj.
--anointed; rubbed with oil;


* '''అభ్యంగన స్నానం, abhayaMgana snAnaM'''
-ph.
--anointing ceremony; a ceremonial oil bath at the beginning of important rituals like coronations and weddings;


* '''అభ్యంతరం, abhyaMtaraM'''
-n.
--(1) objection; 
--(2) obstacle; 
--(3) gap; interval;


* '''అభ్యంతర మందిరం, abhyaMtara mandiraM'''
-n.
--private apartments in a palace, normally separated from the rest of the building;


* '''అభ్యర్థి, abhyarthi'''
-n.
--candidate; applicant;


* '''అభ్రంకషం, abhraMkashaM'''
-n.
--(1) sky scrapper; any tall thing like a tree, mountain or a structure; 
--(2) air;


* '''అభ్రకం, abhrakaM'''
-n.
--mica; isinglass;


* '''అభాండం, abhAMDaM'''
-n.
--blame; insinuation; unjust accusation; 


* అభావం, bhaavaM 
- n.
-- Non-existence; nonentity; null; void; lack of evidence (also tells something);
-- ఏదో ఒకటి లేకపోయినా మనం దాన్ని గుర్తించగలగడం; ఉదాహరణ: “ఇక్కడ వెలుగు లేదు” అంటే చీకటి ఉంది.


* '''అభాసు, abhAsu'''
-n.
--mess; disagreeableness;
---రసాభాసు = fiasco; fouledup thing.


* '''అభ్యాగతి, abhyAgati'''
-n.
--unannounced guest;


* '''అభ్యాసం, abhyAsaM'''
-n.
--practice; exercise;
---అభ్యాసం కూసువిద్య = practice makes it easy.


* '''అభ్యాసి, abhyAsi'''
-n.
--learner; student;


* '''అభి, abhi'''
-pref.
--(1) on; above; onto; in front of; near; 
--(2) again and again; used as an intensifier to describe goodness, wellness, etc.;
-- (3) symbol; icon;
--- అభినందించు = rejoice; greet.
--- అభ్యుదయం = progress; welfare.
--- అభిషేకము = pouring lots of liquids on an idol; 


* '''అభిక్రియ, abhikriya'''
-n.
--chemical reaction;


* '''అభికేంద్ర, abhikEMdra'''
-n.
--centripetal;


* '''అభిఘాతం, abhighAtaM'''
-n.
--collision; impact; (lit.) face-to-face shock;


* '''అభిచర్య, abhicarya'''
-n.
--treatment;


* '''అభిజాత్యం, abhijAtyaM'''
-n.
--(1) lineage from a high caste; impeccable lineage; 
--(2) self-esteem; pride;


* '''అభిజ్ఞ, abhij~na'''
-adj.
--intelligent; scholarly; reliable; well-informed;


* '''అభిజ్ఞ వర్గాలు, abhij~na vargAlu'''
-n.
--well-informed sources;


* '''అభిజ్ఞానం, abhij~nAnaM'''
-n.
--sign; mark; token;


* '''అభిజిత్, abhijit'''
-n.
-- the star Vega; 
-- ఉత్తరాషాఢ నక్షత్రం చివరి పాదం, శ్రవణా నక్షత్రంలోని మొదటి పాదంలో 15వ వంతు భాగాన్ని అభిజిత్ నక్షత్రం అంటారు;


* అభిజిత్ లగ్నం, abhijit lagnaM
- n. 
-- [astrol.] the interval of time that is 16 minutes on either side of 12 noon; 
-- ప్రతీ రోజూ మధ్యాహ్నం 12 గం. కి 16 ని. ఇటు నుంచి అటు వరుకూ; వారం, వర్జ్యం, తిథి —- ఇవేవీ చూడకుండా ఏ రోజైనా ఈ సమయం చాలా మంచిది అని అంటారు. శ్రీరాముడి జననం, సీతారాముల కల్యాణం, భీష్మ పితామహుడు ధ్యాన స్థితుడై ప్రాణాలను విడిచిపెట్టిన సమయం, ఇవన్నీ ఈ ముహూర్తంలోనే జరిగాయి.


* '''అభిదానం, abhidhAnaM'''
-n.
--designation; title; 


* '''అభిదాయక, abhidhAyaka'''
-adj.
--designated;


* '''అభినందన, abhinaMdana'''
-n.
--praise; applause; congratulation;


* '''అభినయం, abhinayaM'''
-n.
--gesture; pose; action; [drama] the art of communication through facial gestures; 
--(2) pantomime; a play in which actors express themselves without speaking;
---ఆంగికాభినయం = gestures using limbs.
---వాచికాభినయం = gestures using speech.
---ఆహార్యాభినయం = gestures using make-up.
---సాత్వికాభినయం = gestures using emotional reaction.


* '''అభినవ, abhinava'''
-n.
--modern; present-day;


* '''అభినవోద్భిజం, abhinavOdbhijaM'''
-n.
--sprout; very recently born;


* '''అభిప్రాయం, abhiprAyaM'''
-n.
--(1) opinion; 
--(2) thought; intention;
---భేదాభిప్రాయం = difference of opinion; disagreement.


* '''అభిమతం, abhimataM'''
-n.
--(1) desire; wish; 
--(2) inclination; trend;


* '''అభిమానం, abhimAnaM'''
-n.
--(1) pride; self-respect; 
--(2) affection; love; devotion; 
--(3) pride; arrogance; egoism;


* '''అభిముఖ, abhimukha'''
-n.
--opposite; face-to-face; one in front of the other;


* '''అభిముఖ కోణం, abhimukha kONaM'''
-n.
--[geom.] opposite angle;


* '''అభియోగం, abhiyOgaM'''
-n.
--complaint; accusation; charge; allegation; challenge;


* '''అభియోగి, abhiyOgi'''
-n.
--plaintiff; complainant; the one who brings a suit in a court of law;


* '''అభిరుచి, abhiruci'''
-n.
--(1) taste; interest; 
--(2) hobby;


* '''అభిలషణీయం, abhilashaNIyaM'''
-n.
--desirable;


* '''అభిలాష, abhilAsha'''
-n.
--desire; wish; inclination; 


* '''అభివందనం, abhivaMdanaM'''
-n.
--greeting; salutation;


* '''అభివృద్ధి, abhivRddhi'''
-n.
--growth; improvement; advancement; augmentation;


* '''అభివ్యక్తి, abhivyaktఇ'''
-n.
-- (1) expression; declaration; manifestation; (2) reflection; a reflected image;


* '''అభిషవం, abhishavaM'''
-n.
--distillation;


* '''అభిషవ శశవిషాణం, abhishava SaSavishANaM'''
-n.
--reducto-ed-absurdum; (lit.) distillation until a hare's horn is obtained which is an exercise in futility;


* '''అభిషవోల్, abhishavOl'''
-n.
--distilled liquor;


* '''అభిషేకం, abhiShEkaM'''
- n.
-- bath; giving a bath; making wet; 


* '''అభిసరణం, abhisaraNaM'''
-n.
--(1) osmosis, 
--(2) convergence;


* అభిసారం, abhisAraM 
- n.
-- appointment; 
-- 'అభిసారం' అంటే ప్రేమికులు సంగమార్థం కలుసుకుందాం అని చేసుకునే నిర్ణయం. అభిసారిక అంటే ప్రియుడి కోసం దొంగచాటుగా చీకట్లో రకరకాల అడ్డంకులన్నీ ఎదుర్కొంటూ వెళ్ళే స్త్రీ; కావ్యాలలో నాయకుడిని వెదుకుతూ (సంకేత స్థలానికి) వెళ్ళే నాయికను 'అభిసారిక' అనేవారు;


* '''అభీష్టము, abhIshTamu'''
- n.
-- wish; desire;


* '''అభ్యుదయం, abhyudayaM'''
-n.
--progress; welfare; 


* '''అభ్యుదయ, abhyudaya'''
-adj.
--progressive; liberal;


* '''అభ్యున్నతి, abhyunnati'''
-n.
--progress; development; prosperity;


* '''అభూత, abhUta'''
-adj.
--non-existent; hitherto unknown; not true; unreal; virtual;
---అభూత కల్పన = ఎపుడూ జరగని దాన్ని జరిగినదాని మాదిరిగా కల్పించడం = unprecedented happenings; trumpedup charges.


* '''అమంగళం, amaMgaLaM'''
-n.
--inauspicious thing; bad omen;


* '''అమడలు, amaDalu''' 
- n. pl. multiple babies in the same delivery;
-- ఒకే కాన్పులో ఒకటి కంటే ఎక్కువ బిడ్డలు పుడితే వారిని &quot;అమడలు&quot; అంటారు;


* '''అమరం, amaraM''' 
-n. 
--Amarasimha’s Sanskrit dictionary, also called amarakOSaM;


* '''అమరి చెట్టు, amari cheTTu''' 
- n.
-- Pink Morning Glory; [bot.] ''Ipomoea carnea;''
-- ఒడియా భాషలో అమరి (ఒమరి) అంటే మరణము లేనిది అని అర్థం. అందుకే ఇదే పేరుతో సరిహద్దు ప్రాంతమైన ఉత్తరాంధ్రలో ఈ మొక్కను పిలుస్తారు. అమరి చెట్లు, పుట్టలు, గట్లు అనే తేడా లేకుండా అన్ని చోట్లా కనబడుతుంది. ఈ మొక్కలో భాగాన్ని కొసేసి నీటిలో గాని, రాళ్లు రప్పల ప్రాంతంలో గాని, నిస్సారమైన భూమిపై గాని... ఇలా ఎక్కడ పడేసినా చిగిర్చి మళ్లీ జీవం పోసుకుంటుంది. అందుకే దీన్ని చావులేని మొక్క అంటారు. లేత మొక్కలు రబ్బరులా సాగుతాయి కాబట్టి రబ్బరు మొక్క అంటారు. ఈ మొక్క కు గులాబీ రంగులో పెద్ద పెద్ద పువ్వులు పూస్తాయి. ఉదయం పూట అవి పూర్తిగా వికసిస్తాయి కాబట్టి ఈ మొక్కను ఇంగ్లీషులో Pink Morning Glory అంటారు.
-- పెద్ద తూటాకు చెట్టు; సలెంద్ర చెట్టు; రబ్బరుచెట్టు; 
  

* '''అమరిక, amarika'''
-n.
--arrangement; configuration;


* '''అమరు, amaru'''
-v. i.
--fit into;


* '''అమర్చు, amarcu'''
-v. t.
--fit; arrange; configure; make ready; supply; fix; furnish;


* '''అమలు, amalu'''
-n.
--vogue; practice; in use; reign;
---అమలు పరచు = to put in practice. to enforce;


* '''ఆమహద్వాచకం, amahadvaachakaM''' 
- n.
-- neuter gender; a gender in Telugu to refer to animals and birds;  

 
* '''అమృతం, amRtaM'''
-n.
--ambrosia; the elixir of immortality; (ety.) అ = non, మృత = dead;


* అమృతవల్లీ,  amRtavallI
- n.
-- (see)  తిప్పతీగ;


* '''అమ్మ, amma'''
-n. f.
--mother;
-suff.
-- a term of endearment used to address females;


* '''అమ్మకం, ammakaM'''
-n.
--sale;


* '''అమ్మకందారు, ammakaMdAru'''
-n.
--sellar; vendor;


* '''అమ్మకపు పన్ను, ammakapu pannu'''
-n.
--sales tax;


* '''అమ్మడు, ammaDu''' 
-n. 
--young lady; a term of semi-endearment used to address young girls;


* '''అమ్మలక్కలు, ammalakkalu'''
- n.
 -- neighboring ladies; gossiping ladies; (lit.) mothers and sisters;


* '''అమ్మవారు, ammavAru'''
-n.
--(1) goddess, esp. goddess of smallpox; 
--(2) consort of either Vishnu or Siva;
---పెద్ద అమ్మవారు = smallpox.
---చిన్న అమ్మావారు = chickenpox.


* '''అమాంతంగా, amAMtaMgA'''
-adv.
--suddenly; unexpectedly; all at once; 


* '''అమాత్యుడు, amAtyuDu'''
-n. m.
--a king's minister; minister;


* '''అమాందస్తా, amAMdastA'''
-n.
-- a heavy-duty, portable, cast-iron mortar and pestle used in grinding nuts and spices in the kitchen;


* '''అమాంబాపతులు, amAmbApatulu'''
-n.
--(1) miscellaneous items; 
--(2) overhead;


* '''అమానుషం, amAnushaM'''
-n.
--(1) inhuman; cruel; 
--(2) uninhabited; with no human habitation;


* '''అమాయకుడు, amAyakuDu'''
-n.
--naive person;


* '''అమావాస్య, amAvAsya'''
-n.
-- new moon day;
-- అమావాస్య అనునది సినీవాలి, కుహు, దర్శ అని మూడు విధములు; అమావాస్య యొక్క 8 ఝాముల కాలంలో మొదటి ఝాము సినీవాలీ, 2, 3, 4, 5, 6 ఝాములు దర్శ, 7, 8 ఝాములు కుహు;  


* '''అమ్మాయి, ammAyi'''
-n.
--(1) girl; lass; kid; youngster; 
--(2) daughter;


* '''అమితం, amitaM'''
-adj.
--unlimited; without limit;


* '''అమ్మి, ammi'''
-n. f.
--female villager or vendor;


* '''అమ్ము, ammu'''
-v.t.
--sell;
-n.
--arrow;
---అమ్మువేటు దూరం = as far as an arrow can be thrown.


* '''అమ్ములపొది, ammulapodi'''
-n.
--quiver; arrow holder; (lit.) arrow pouch; arrow store;


* '''అమూర్తం, amUrtaM'''
-n.
--formless; shapeless;
---మూర్తులన్నిటికి ఆధారభూతమైన అణువు మాత్రం అమూర్తం = the atom which is the basis of all matter is itself shapeless.


* అమృతవల్లి, amRtavalli 
- n.
-- Giloy; Guduchi; [bot.] ''Tinospora cordifolia;'' A potent Ayurvedic climbing shrub celebrated for boosting immunity and fighting infections;

  
* '''అమేయం, amEyaM'''
-n.
--one followed by 32 zeros in the traditional Indian method of counting; 10&lt;sup&gt;32&lt;/sup&gt;


* '''అమోఘం, amOghaM'''
-adj.
--fruitful; 


* '''అమ్మో, ammO'''  
- inter.
-- an expression to show surprise or excitement;


* '''అయనం, ayanaM'''
-n.
--(1) road; path; 
--(2) half-a-year; the sun's course for six months; 


* '''అయనచలనం, ayanacalanaM'''
-n.
--precession of the equinoxes; the sidereal year (time taken by the Earth to go from one celestial longitude and return back to the same position with reference to a fixed star) is just over 20 minutes longer, or 50.26 arc seconds of angular measure, than the tropical year (time taken by the Earth to go from one vernal equinox to the next vernal equinox); this continuous receding of the vernal equinox along the zodiac is called the precession of the equinoxes;


* '''అయనాంశ, ayanAMSa'''
-n.
--the angular difference between the tropical and sidereal zodiacs; this difference is due to the precession of the equinoxes. Thus, the computed positions of the planets and houses may differ depending on whether ayanAMSa is used, and, if it is, on the specific algorithm employed to compute it! 
-- సాయన విధానం (Western): సూర్యుడు భూమధ్యరేఖను దాటే బిందువు (వసంత విషువత్తు - Vernal Equinox) ఆధారంగా గణించేది. ఇది ఋతువులను బట్టి మారుతూ ఉంటుంది. నిరయణ విధానం (Indian): ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉండే నక్షత్రాల (అశ్విని, రేవతి వంటివి) ఆధారంగా గణించేది.
ఈ రెండింటి మధ్య ప్రతి సంవత్సరం ఏర్పడే చిన్నపాటి తేడానే 'అయనాంశం' అంటారు. ప్రస్తుతం ఈ తేడా సుమారు 24 డిగ్రీలు ఉంది.
-- మన దేశంలో మూడు పద్ధతుల అయనాంశలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. లాహిరి అయనాంశ = 24.13 డిగ్రీలు, రామన్ అయనాంశ = 22.46 డిగ్రీలు, KP అయనాంశ = 24.07 డిగ్రీలు. లాహిరి అయనాంశ చాలామంది పాటిస్తారు.


* '''అయనోవరణం, ayanOvaraNaM'''
-n.
--ionosphere; region of space about 50 kilometers from the surface of the Earth;


* '''అయస్, ayas'''
-pref.
--iron; ferro; ferrous; ferric;


* '''అయస్కాంతం, ayaskAntaM'''
-n.
--magnet;


* '''అయస్కాంత దండం, ayaskAnta daMDaM'''
-n.
--bar magnet;


* '''అయస్కాంతపు కడ్డీ, ayaskAntapu kaDDI'''
-n.
--bar magnet;


* '''అయస్కాంత క్షేత్రం, ayaskAnta kshEtraM'''
-n.
--magnetic field;


* '''అయస్కాంతావరణం, ayaskAMtAvaraNaM'''
-n.
--magnetosphere;


* '''అయ్య, ayya''' 
- n.
-- father; dad;


* '''అయ్యబాబోయ్, ayyabaabOy''' 
- inter.
-- an expression to show surprise;


* '''అయ్యయ్యో, ayyayyO''' 
- inter.
-- an expression to show sorrow;


* '''అయాచితం, ayAcitaM'''
-adj.
--unasked; 


* '''అయాను, ayAnu'''
-n.
-- ion; an electrically charged particle; an electron; an atom that has lost one or more electrons; 


* '''అయిక్, ayik'''
-pref.
--iron; ferro; ferric;


* '''అయికమత్యం, ayikamatyaM'''
-n.
--unity; (ety.) ఏకమతేర్భావః = unity in thought;


* '''అయిక్యరాజ్య సమితి, ayikyarAjya samiti'''
-n.
--United Nations;


* '''అయితే, ayitE'''
-adv.
--particle. if; but; if so;


* '''అయిదవ, ayidava'''
-adj.
--fifth;


* '''అయిదు, ayidu'''
-n.
--five;


* '''అయిదుగురు, ayiduguru'''
-n.
--five people;


* '''అయిన, ayina'''
-suff.
---ous;
---అంటుకునేదయిన = infectious; contagious.
---అసంగతమయిన = anomalous.
---నిరాకారమయిన = amorphous.


* '''అయిన వాళ్లూ, కాని వాళ్లూ, ayina vALlU, kAni vALlU'''
-ph.
--(idiom.) every Tom, Dick, and Harry; everyone, related or not;


* '''అయినా, ayinA'''
-adv.
--particle. nevertheless;


* '''అయినాకాని, ayinAkAni'''
-adv.
--particle. nevertheless, but;


* '''అయివేజు,  ayivEju'''
- n.
-- income; income from a farm or cultivated land;
-- ఐవజు;


* '''అయిష్టత, ayishTata'''
-n.
--aversion; unwillingness; distaste;


* '''అయిస్వర్యం, ayisvaryaM'''
-n.
--wealth; opulence;


* '''అయిహికం, ayihikaM'''
-n.
--worldly; materialistic; (ant.) ఆముష్మికం;


* '''అయోమయం, ayOmayaM'''
-n.
--(1) full of iron; made of iron; Ferro; 
--(2) confused state; hard; difficult; అస్తవ్యస్త పరిస్థితి;


* '''అయోముఖి, ayOmukhi'''
-n.
--an iron-tipped one; a wooden pestle with an iron tip; same as రోకలి


* '''అర, ara'''
-adj.
--half; 
---అర టావు = half of full-scape sheet.
-n.
-- (1) compartment; closet; chamber; a part of a shelf;
---మీద అర = upper compartment.
---అర డజను = half a dozen.
---అరడుగు = half a foot.
-- (2) the fraction 1/2. 


* '''అరకొర, arakora'''  
-n. 
--deficiency; defect; incomplete;


* '''అరఖు, arakhu'''
-n.
--medicine in the form of liquid; extract; tincture;


* '''అరగూడు, aragUDu'''
-n.
--niche; niche in a wall;


* '''అరఘట్టం, araghaTTaM'''
-n.
--sky-wheel; a wheel, with bucket seats, that rotates on a horizontal axis and is commonly found in amusement parks; a water wheel with buckets, that rotates on a horizontal axis;


* '''అరచెయ్యి, araceyyi'''
-n.
--palm of the hand; (lit.) half a hand, the other half being the back of the hand or మండ.


* '''అరటి కర్రు, araTi karru'''
- n.
-- banana sap; this sap leaves an indelible mark on clothes and so is often used in making inks and markers;


* అరటి దూట,  araTi dUTa
- n.
-- the slender, rod-like part in the middle of the stem; although low in nutritional value, this is often cooked and eaten like any other vegetable;


* '''అరటికాయ, araTikAya'''
-n.
--plantain; a type of banana used in cooking; raw banana used as a vegetable;
---బొంత అరటి = plantain; a cooking variety of banana.


* '''అరటిపండు, araTipaMDu'''
-n.
--banana; the fruit version of a plantain; 
---examples of fruit varieties of banana = అమృతపాణీ, కర్పూరపు చక్రకేళి; వామన చక్రకేళి; పచ్చ అరటి; కొమ్మ అరటి.
---In India, early Aryans considered banana as unsuitable for eating by branding it as &quot;న పథ్యం కదళీ ఫలం;&quot;


* '''అరటిమొక్క, araTimokka'''
-n.
--banana plant; (bot.) Musa paradisiaca;  నందనవనంలో ఉండదగ్గ మొక్క; Musa sapientum; విజ్ఞలు తినదగ్గ పండు; Musa acuminata; అడవి అరటి; 
-- నార అరటి = Musa textilis;
-- [Sans.]  కదళీ; మోచా; 


* '''అరణ్యం, araNyaM'''
-n.
--forest; jungle;
---కీకారణ్యం = dense forest.
---వర్షారణ్యం = rain forest.


* '''అరణ్య అగ్నిజ్వాల, araNya agnijvAla'''
-n.
--the flame of the forest; [bot.] ''Delonix regia'';


* '''అరణి, araNi'''
-n.
--(1)Trust; foundation; charitable organization; (2) fireboard; firedrill; A piece of dry wood to produce fire by friction;


* '''అరదండాలు, aradaMDAlu'''
-n. pl.
--handcuffs;


* '''అరపూస, arapUsa'''
-n.
--rosin; resin; this is the stuff applied to the bow of a violin to improve friction;


* '''అరమర, aramara'''
-n.
--doubt; hesitation;


* '''అరమరగింపు, aramaragiMpu'''
-n.
--fractional distillation; boiling in a chamber with compartments;


* '''అరమరిక, aramarika'''
-n.
--mutual suspicion; difference of opinion; hesitation; doubt; 


* '''అరమారు, aramAru'''
-n.
--shelf or chamber with compartments;


* '''అరయమి, arayami'''
-n.
--ignorance; 
---అరయమియే ఆనందం = ignorance is bliss.


* '''అరయిక, arayika'''
-n.
--research; 


* '''అరవం, aravaM'''
-n.
--Tamil; (lit.) అ + రవం = a language with no aspirates;


* '''అరవచాకిరి, aravacAkirI'''
-n.
--hard work with no compensation; (ety.) అరువుచాకిరి; service first, payment later type of extracting work; (rel.) వెట్టిచాకిరి; గొడ్డుచాకిరి;


* '''అరవై, aravai'''
-n.
--sixty


* '''అర్కం, arkaM'''
-n.
--[chem.] extract;


* '''అర్ఘ్యం, arghyaM'''
-n.
-- water offered as an ingredient in performing a pooja;
-- అర్ఘ్యం అంటే దేవతలకు (ముఖ్యంగా సూర్యుడు, ఇతర గ్రహ దేవతలు లేదా దైవిక శక్తులకు) నీరు, పుష్పాలు, చందనం, గంధం లేదా ఇతర పదార్థాలతో సమర్పించే ఆచారం. ఇది భక్తి మరియు గౌరవ సూచకంగా చేస్తారు;


* '''అర్చన, arcana'''
-n.
--worship;


* '''అర్ణవం, arNavaM'''
-n.
--sea;


* '''అర్థం, arthaM'''
-n.
--(1) meaning; significance; 
--(2) money; wealth;
-- (3) వస్తువు; 
-- (4) ప్రయోజనం;
---వాచ్యార్థం = literal meaning.
-suff.
--for;
---గౌరవార్థం = to honor.


* '''అర్థశాస్త్రం, arthaSAstraM'''
-n.
--economics;


* '''అర్ధం, ardhaM'''
-n.
--half;
---పూర్వార్ధం = first half; former half.
---ఉత్తరార్ధం = second half; later half.


* '''అర్ధ, ardha'''
-adj.
--half; hemi; semi;


* '''అర్ధగోళం, ardhagOLaM'''
-n.
--hemisphere;
---పూర్వార్ధగోళం = the Eastern hemisphere.
---పశ్చిమార్ధగోళం = the Western hemisphere.


* '''అర్ధఘనం, ardhaghanaM'''
-n.
--[chem.] gel; half-solid;


* '''అర్ధచంద్రుడు, ardhacaMdruDu'''
-n. m.
--half-moon;


* '''అర్ధణా, ardhaNA'''  
-n. 
--a coin of the British era with a value of one-half anna or one-thirty second of a rupee or six pies;


* '''అర్ధద్రవం, ardhadravaM'''
-n.
--[chem.] sol; half-liquid;


* '''అర్ధనారీశ్వరుడు, ardhanArISvaruDu'''
-n.
--Androgyny;


అర్ధపరాన్నజీవి, ardhaparAnnajIvi
- n.
-- hemiparasite; a plant that obtains part of its food by parasitism, e.g. mistletoe, which also photosynthesizes; 


అర్ధపారదర్శక, ardhapAradarSaka
- adj.
-- translucent; D\diaphanous;


* '''అర్ధరాత్రి, ardharAtri'''
-n.
--midnight;


* '''అర్ధవృత్తం, ardhavRttaM'''
-n.
--[math.] semicircle;


* '''అర్ధవాహిని, ardhavAhini'''
-n.
--[phy.] semiconductor;


* '''అర్ధసంకలని, ardhasaMkalani'''
-n.
--[comp.] half-adder; a device that adds two numbers without taking into account the propagated carry;


* '''అర్భకుడు, arbhakuDu'''
-n. m.
--weakling; child;


* '''అర్హత, arhata'''
-n.
--qualification; eligibility; entitlement; (ety.) అర్ + హత = అరిషడ్వర్గాలని చంపినది, that is, one is said to be qualified after killing the six enemies, namely కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యం.
-suff.
- ability
---గమనార్హత = noticeability.


* '''అర్హతా పత్రము, arhatApatramu'''
-n.
--credential; diploma; certificate;


* '''అర్హమయిన, arhamayina'''
-suff.
---ble
---గమనార్హమయిన = noticeable.
---ప్రశంశార్హమయిన = commendable.


* '''అర్ఝ్యం, arghyaM''' 
- n.
-- water offered to a guest to wash hands; చేతులు కడుగుకొనేందుకు ఇచ్చే నీళ్ళు;


* '''అరాజకం, arAjakaM'''
-n.
--anarchy;


* '''అర్థాంతరం, arthAntaraM'''
-n.
--another meaning;


* '''అర్ధాంతరంగా, ardhAntaraMgA'''
-adv.
--incompletely; partially; 
---అర్ధాంతర మొత్తం = partial sum.


* '''అర్థాపత్తి, arthApatti'''
-n.
--a figure of speech; inference; inference of a cause from its effect;
-- &quot;రాజు గారి చిన్న భార్య మంచిది&quot; అన్నప్పుడు, పెద్ద భార్య మంచిది కాదు అనే అర్థం స్పురించిడం అర్థాపత్తికి ఒక ఉదాహరణ; 


* '''అర్ధాంతరం, ardhAntaraM'''
-adj.
--incomplete; partial; intermediate;
---అర్ధాంతరంగా = in the middle.
---అర్ధాంతర మొత్తం = partial sum.


* '''అర్ధాంతరన్యాసం, ardhaMtaranyAsaM'''
-n.
--a figure of speech in which a simple example is given and a broad generalization is made; ఒక ఉదాహరణని చూపి, దాన్ని సర్వవ్యాప్తంగా వాడడం; అజహర్లక్షణం;


* '''అర్ధాంగి, ardhAMgi'''
-n.
--better half; wife;


* '''అర్ధాయువు, ardhAyuvu'''
-n.
--[phy.] half-life;


* '''అర్ధాధికేనం, ardhAdhikEnaM'''							
-n.
--[math.] rounding off to the nearest integer;


* '''అర్వాచీనం, arvaacheenaM''' 
- adj.
-- (1) modern; recent; not ancient; (2) reverse; contrary;
-- ప్రాచీనం కానిది; కొత్తది.


* '''అరి, ari'''
-suff.
--denotes possession; 
--- నేర్పరి = skillful person.
--- జాలరి = జాలము పట్టినవాడు;  fisherman = a person who handles the net
--- కాపరి = కాపు కాసేవాడు; watchman = a person who watches; 
--- చదువరి = చదువుకున్నవాడు; 
-n.
--enemy; foe;


* '''అరికట్టు, arikaTTu'''
-v.t.
--block; impede; stop;


* '''అరిగిపోవు, arigipOvu''' 
-n. 
--wear out; erode;


* '''అరిగోలు, arigOlu'''
-n.
-- a raft made of wickerwork and animal skin;


* '''అరిత్రం, aritraM'''
-n.
--rudder; the device that keeps a boat on course;


* '''అరిషడ్వర్గాలు, arishaDvargAlu'''
-n. pl.
--the six categories of enemies to a human, namely, lust, anger, miserliness, infatuation, arrogance, and jealousy;


* '''అరిష్టం, arishTaM'''
-n.
--(1) misfortune; calamity; danger; 
--(2) crow; 
---బాలారిష్టాలు = (1) diseases of the childhood; (2) [idiom] teething troubles; any difficulties in the early stages of a project.


* '''అరిష్ఠ, arishTha'''
-adj.
--fermented;


* '''అర్జీ, arjI'''
-n.
--petition; application;


* '''అరుంధతి, aruMdhati'''
-n.
--[astron.] Alcor; the companion star of Mizar in Ursa Major;


* '''అరుగు, arugu'''
-n.
--pial; oriel; raised platform serving as a seat in front of a house as in వీధి అరుగు; 
-v.i.
--digest; erode; abrade;
- v. t. depart; leave; go away;


* '''అరుణ, aruNa'''
-adj.
--red;


* '''అరుణ మహాతార, aruNa mahAtAra'''
-n.
--[astron.] red giant; a type of huge star that is not on the Main Sequence of the H-R diagram;


* '''అరుణోదయం, aruNOdayaM'''
-n.
--reddening of the sky before sunrise; (lit.) red morning;


* '''అరుదు, arudu'''
-adj.
--rare, scarce; unusual;


* '''అరువు, aruvu'''
- n.
-- loan; something that is borrowed;


* '''అరువు తెచ్చుకొను, aruvu tecchukonu'''
- v. t.
-- borrow something;


* '''అర్జున, arjuna'''
-n.
--(1) one of the Pandavas of the Mahabharata; 
--(2) a medicinal plant; [bot.] ''Terminalia arjuna;''
-- ఆరా చెట్టు; అర్జున ఒక ప్రముఖ ఆయుర్వేద మూలిక; అర్జున చెట్టు యొక్క బెరడు (bark)ని ఆయుర్వేద వైద్య విధానాలలో ఉపయోగిస్తారు. ఈ మొక్క ముఖ్యంగా హృద్రోగ నిరోధానికి, రక్తపోటు నియంత్రణకు ఉపయోగపడతాయి. 


* '''అర్భుదం, arbhudaM'''
-n.
--one followed by ten zeros in the traditional Indian method of counting; ten billion; 10&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt;


* '''అర్రు, arru'''
-n.
--neck;


* '''అర్హుడు, arhuDu'''
-n. m.
--deserving candidate;


* '''అరైకామ్లం, araikAmlaM'''
-n.
--[biochem.] DNA; deoxyribonucleic acid;


* '''అలంకరణ, alaMkaraNa'''
-n.
--(1) decoration; 
--(2) make-up;


* '''అలంకరించు, alaMkariMcu'''
-v. t.
--decorate; trim;
---క్రిస్‌మస్ చెట్టుని అలంకరించు = trim the Christmas tree.


* '''అలంకారం, alaMkAraM'''
-n.
--(1) ornament; 
--(2) figure of speech;
---అతిశయోక్తి = hyperbole.
---అనుప్రాసం = alliteration.
---అర్ధాంతరన్యాసం = reinforcement by citing another instance.
---అర్ధాలంకారం = figure of speech created by exploiting the meaning of words.
---ఉపమాలంకారము = simile.
---ఉత్ప్రేక్ష = imagery.
---ఛేకానుప్రాస = occurrence of pairs of consonants repeatedly in close proximity with different meanings. ఉ. కాళింది మడుగున కాళియుని పడగల ఆబాల గోపాల మాబాల గోపాలుని అచ్చెరువున అచ్చెరువున విచ్చిన కన్నులజూడ తాండవమాడిన సరళి గుండెల మ్రోగిన మురళి ఇదేనా ఇదేనా ఆ మురళి ....(చిత్రం - సప్తపది, రచన - వేటూరి, సంగీతం - కెవి మహదేవన్, గానం - సుశీల, ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం);
---పర్యాయోక్తి = repetition.
---ముక్తపదగ్రస్తం = starting a new phrase (or a line in a poem) with the same word that was used to end the previous phrase (or line in a poem). ఉ. గోదారీ గట్టుందీ, గట్టుమీద చెట్టుందీ, చెట్టు కొమ్మన పిట్టుందీ, ఆ పిట్ట మనసులో ఏముందీ...(చిత్రం - మూగమనసులు, రచన - దాశరథి, సంగీతం - కెవి మహదేవన్, గానం - పి సుశీల)
---వృత్యానుప్రాస = occurrence of one or two consonants cyclically. ఉ. అవునే తానే నన్నేనే నిజమేనే అంతా కథలేనే అమ్మో ఎన్నెన్ని వగలోనే, అబ్బ ఏమని చెప్పేనే,  నీకేమని చెప్పేనే .... (చిత్రం - ఒకే కుటుంబం, రచన - దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, సంగీతం - కోదండపాణి, గానం - సుశీల);
---రూపకము = metaphor.
---లాటానుప్రాస = occurrence of words repeatedly in close proximity with the same meaning but with different import. ఉ. ఏమో ఏమో ఇది నాకేమో ఏమో అయినది ఈ వేళలో నా గుండెలో ఏదో గుబులవుతున్నది ... (చిత్రం: అగ్గి పిడుగు, సంగీతం: రాజన్-నాగేంద్ర, సాహిత్యం: సినారె, గానం: ఘంటసాల, జానకి);
---వక్రోక్తి = satire; sarcasm.
---విరుద్ధోక్తి = oxymoron.
---సంసృష్టి = oxymoron.
---శబ్దాలంకారం = figure of speech created by exploiting the sound of words; an example is onomatopoeia which is obtained by the formation of words by imitating the natural sound associated with the object or action; for example, the sound of a bell is indicated by గణ గణ.
---యమకం = occurrence of a word, or a vowel and a consonant, repeatedly with a difference in meaning. ఉ. నువ్వు వస్తావని బృందావని ఆశగ చూసేనయ్యా కృష్ణయ్యా, వేణువు విందామని, నీతో వుందామని నీ రాధ వేచేనయ్యా రావయ్యా....(చిత్రం: మల్లెపువ్వు, సంగీతం: చక్రవర్తి,  రచన: ఆరుద్ర, నేపధ్య గానం: వాణీజయరాం.
---స్వభావోక్తి = realism.


* '''అలంతం, alaMtaM'''
-n.
--[chem.] aldehyde, chemical substances whose names end with the sound al or అల్. see also ఒలంతం;
---పిపీలికాలంతం = formaldehyde.


* '''అలంతషడోజు, alaMtashaDOju'''
-n.
--[chem.] aldohexose; a monosaccharide sugar with six carbon atoms and an aldehyde group;


* '''అలంబోతు, alambotu''' 
- n.
- ape; a monkey without a tail;


* '''అల, ala'''
-n.
--wave; wavelet;


* '''అలక, alaka'''
-n.
--anger; displeasure; pout;


* '''అలక్ష్యం,  alakshyaM'''
- n.
-- carelessness; recklessness;


* '''అలక్ష్యం చేయు,  alakshyaM cEyu'''
- v. i.
-- ignore;


* '''అలకా మేఘం, alakAmEghaM'''
-n.
--cirrus cloud; 


* '''అలగాజనం, alagAjanaM'''
-n.
--groundlings; common flok;


* '''అలజడి, alajaDi'''
-n.
--commotion; disturbance;


* '''అలజడిపడు, alajaDipaDu'''
-v. i.
--get disturbed;


* '''అలజడిపాటు, alajaDipATu'''
-n.
--disturbance;


* '''అలతి, alati''' 
- adj.
-- simple; light; thin; small; few; narrow; 


* '''అలమట, alamaTa'''
-n.
--grief; sorrow; 


* '''అలమారు, alamAru'''
-n.
--almirah; cupboard;


* '''అలములు, alamulu'''
-n. pl.
--weeds;


* '''అలముకొను, alamukonu'''
-v. i.
--spread; extend; pervade;


* '''అలరారు, alarAru''' 
-v. i. 
--shine; prosper; flourish;


* '''అలరించు, alariMcu'''  
-v. t. 
--please; gratify;


* '''అలరు, alaru''' 
-v. i. 
--shine; prosper; flourish;


* '''అలవాటు, alavATu'''
-n.
--habit; custom;


* '''అలవాటుపడు, alavATupaDu'''
-v.t.
--get accustomed; habituated to; addicted to;


* '''అలవాటు ప్రకారం, alavATu prakAraM'''
-adv.
--habitually;


* '''అలవి, alavi'''
-n.
--possibility; practicability; measure; extent;


* '''అలవోకగా, alavOkagA'''
-adv.
--effortlessly; easily; sportively; 
-- అల సాగిపోయినట్టు;


* '''అలసందలు, alasaMdalu'''
-n.
-- a type of cereal grain; Black-eyed beans; [bot.] ''Dolicos catjang;''
-- బొబ్బర్లు;


* '''అలసట, alasaTa'''
-n.
--exhaustion; tiredness; fatigue;


* '''అలసత్వం, alasatvaM'''  
-n. slackness; 
--laziness; procrastinating attitude; tendency to postpone;


* '''అల్పం, alpaM'''
-n.
--mean; light; not dignified; insignificant; [ant.] అనల్పం;


* '''అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు, alpasaMkhyAka vargAlu'''
-n. pl.
--minorities; 


* '''అల్లం, allaM'''
-n.
--ginger; green ginger; a root belonging to the grass family; [bot.] ''Zanzibar Officinalis;'' of the Zingiberaceae family;
---పచ్చి అల్లం =  green ginger;
---శొంఠి = dried ginger;
---బావన అల్లం = steeped ginger; pickled ginger.
---అల్లం మురబ్బా = ginger steeped in lime juice, mixed with salt and dried in the sunshine, and repeatedly steeped and dried.
---మామిడల్లం = mango ginger; a root resembling ginger, belonging to the turmeric family, but not related to either ginger or mango; [bot.] ''Curcuma amada;''
--[Sans.] శృంగవేరు; ఆర్ర్దక; కటుక; భద్రం;  


* '''అల్లకల్లోలం, allakallOlaM'''
-n.
--total disorder; total chaos; turmoil; hubub; 

 
* '''అల్ల నేరేడు, allanErEDu'''
-n.
--rose apple; kind of black plum; [bot.] '''Myrtus communis;''' [Sans.] జంబూ;


* '''అల్లరి, allari'''
-adj.
--rambunctious; mischievous; noisy; troublesome;
-n.
--commotion; noise; confusion;


* '''అల్లరిపడు, allaripaDu'''
-v.i.
--incur trouble; face trouble; get into trouble; 


* '''అల్లరిపెట్టు, allaripeTTu'''
-v.t.
--cause trouble; make trouble; 


* '''అలాగ, alAga'''
-adv.
--thus; that way; in that manner; as you say; OK;
-- లాగు అంటే పద్ధతి. ఆ లాగునన్ అంటే ఆ పద్ధతిలో;  


* '''అలాగని, alAgani'''
-adv.
--having said thus;


* '''అలాటి, alATi'''
-adj.
--that kind of;


* '''అలారం, alAraM'''
-n.
--alarm;


* '''అలారం గడియారం, alAraM gaDiyAraM'''
-n.
--alarm clock;


* '''అల్కా, alkA'''
-adj.
--inferior; light-weight;


* '''అల్మార, almAra'''
-n.
--almirah; cupboard;


* '''అల్లారుముద్దుగా, allArumuddugA'''
-adv.
--dotingly; with extreme love and affection;


* '''అలికిడి, alikiDi'''
-n.
--noise; sound; 


* '''అలిగేటర్, aligETar'''
-n.
--alligator; a crocodile-like reptile found in the Americas;


* అలివేలు మంగ, alivElu manga 
- n.
-- Goddess Lakshmi; the lady seated on a flower;
-- (Tamil) అలర్ = పువ్వు; మేల్ = మీద; మంగ = స్త్రీ &gt; పువ్వు మీద ఉన్న స్త్రీ;


* '''అల్పిష్ఠము, alpishthamu'''
-adj.
--smallest; least;


* అల్పీ,  alpI
- n.
-- headed pin;
-- గుండుసూది; 


* '''అల్లించు, alliMcu'''
-v.t.
--to get something woven, braided, plaited, composed or fabricated;


* '''అల్లి, alli'''
-n.
--(1) lotus like water plant; [bot.] ''Nymphaea alba;'' 
--(2) a wild shrub; [bot.] ''Memecylon edule;'' The leaves of this shrub are sweet; people who chew the leaves and swallow the juice do not suffer from the pangs of hunger and is therefore very popular with yogis who meditate for weeks at a stretch;
-- Ironwood; [bot.] ''Memecylon umbellatum'' of the Melastomataceae family; 
-- &quot;అంజని&quot; &quot;కరంద&quot; అన్నా ఇదే; ఇనుములా గట్టిగా ఉంటుందని ఆపేరు వచ్చింది. ఇవి వర్షాకాలంలో జూన్, జూలై, ఆగస్ట్ మాసాల్లో పండి లభిస్తాయి. పూలు కూడా ఊదా రంగులో అందంగా ఉంటాయి. చిన్న పిందెలు గులాబి రంగులో ఉంటాయి. అవి నెమ్మదిగా నీలం రంగులోకి మారి, చివరిగా నలుపుకి తిరిగినప్పుడు, పక్వానికి వచ్చినట్టు గుర్తు. తియ్యగా, కొంచెం పులుపుగా ఉండే ఈ పళ్ళు అటవీ ప్రాంతాల్లో ఎక్కువగా లభించేవి. తిన్నాక నేరేడులాగా నోరంతా నీలంగా మారిపోతుంది. 


* '''అల్లిక, allika'''
-n.
--embroidery; woven work; knitting;


* '''అల్లన, alIna'''
-adj.
--non-aligned; 


* '''అలీన, alIna'''  
-adj. 
--non-aligned; 


* '''అలీనోద్యమం, alInOdyamaM'''  
-ph. 
--non-aligned movement; 


* '''అల్కీ, alkI'''
-adj.
--thin; inferior;


* '''అల్పీ, alpI'''
-n.
--headed pin;


* '''అలుకు, aluku'''
-v. t.
--(1) mop; 
--(2) smear a mud floor with water, mud, and dung as a cleansing operation;


* '''అలుగు, alugu'''
-v. i.
--pout; mildly upset; grumble;


* '''అలుగ్గుడ్డ, alugguDDa'''
-n.
--mop; a cloth used for mopping;


* '''అలుపు, alupu'''
-n.
--tiredness;


* '''అల్లు, allu'''
-v. t.
--(1) weave; knit; braid; 
--(2) fabricate; compose;
---కథ బాగా అల్లు = weave the story well.
---జడ అల్లు = braid the hair.
---స్వెట్టరు అల్లు = knit the sweater.


* '''అల్లుడు, alluDu'''
-n.
--(1) son-in-law; (lit.) CP Brown gives the interpretation as &quot;one who weaves a relation between two families,&quot; but modern linguists do not accept this;  
--(2) plaiting; braiding; 


* '''అల్లు బచ్చలి, allu baccali'''
-n.
--Basella; Malabar nightshade; [bot.] ''Basella rubra;''


* '''అల్లూమినం, allUminum'''
-n.
--aluminum; (Br.) aluminium; a chemical element; 


* '''అల్లెతాడు, alletADu'''
-n.
--bowstring; 


* '''అలైంగిక, alaiMgika'''
-adj.
--asexual;


* '''అలోహం, alOhaM'''
-n.
--non-metal;


* '''అవ, ava'''
-pref.
--under; below; not normal;
---అవలక్షణం = bad characteristic.


* '''అవకతవకలు, avakatavakalu'''
-n.
--irregularities;


* '''అవకలనం, avakalanaM'''
-n.
--[math.] differentiation; (lit.) a computation involving a limiting process;


* '''అవకాశం, avakASaM'''
-n.
--opportunity; chance;


* '''అవకాశవాది, avakASavAdi'''
-n.
--opportunist;


* '''అవగండము, avagaMDamu'''
-n.
--pimple;


* '''అవగతి, avagati'''
-n.
--perception; 


* '''అవగ్రహం, avagrahaM''' 
-n. 
--a symbol resembling stylized 2 used in Sanskrit texts to indicate a pause;
-- ఈ 'ఽ' గుర్తును 'అవగ్రహం' అంటారు. ఇది సంస్కృత పదాల మధ్య విసర్గ సంధి జరిగినప్పుడు వస్తుంది. సంధి జరిగి అకారం లోపమైనప్పుడు, 'అక్కడ నిజానికి ఒక 'అ' అన్న అక్షరం ఉండేది, సంధివలన అది పోయింది కానీ దానిని ఉన్నట్లుగా భావించి ఉచ్చారణలో కలుపుకోవాలి' అని చెప్పడానికి ఈ అవగ్రహ చిహ్నాన్ని ఉంచుతారు.
-- ఉదాహరణ: &quot;వాసుదేవః + అభిరక్షతు --&gt; వాసుదేవో + అభిరక్షతు --&gt;వాసుదేవోభిరక్షతు&quot; అని వచ్చి విసర్గ 'ఓ' గా మారినప్పుడు దాని ప్రక్కన వచ్చిన అకారం పోయింది. కానీ పలికేటప్పుడు 'వాసుదేవోభిరక్షతు' అని కాక 'వాసుదేవోఅభిరక్షతు' అన్నట్లు అకారాన్ని పూర్తిగా కాక, సగం పలికినట్లు, లేక చివరి 'వో' ను కొంత దీర్ఘంగా పలకడంద్వారా సగం అకారం ధ్వనించేటట్లు ఉచ్చరించాలి. కనుక ఆ కనిపించకుండా పోయిన సగం 'అ' కు గుర్తుగా 'ఽ' ను ఉంచి &quot;వాసుదేవోఽభిరక్షతు&quot; అని వ్రాస్తారు. అక్కడ సంధి జరిగిందని తెలిసిన వారు ఆ గుర్తు లేకున్నా సరిగానే ఉచ్చరిస్తారు. కానీ ఉచ్చారణా దోషాలను పరిహరించడానికి అవగ్రహం ఉంచడం తప్పనిసరి;


* '''అవగాహన, avagAhana'''
-n.
--comprehension; understanding;


* '''అవచూషకం, avacUshakaM'''
-n.
--absorbent;


* '''అవచూషణం, avacUshaNaM'''
-n.
--absorption; sucking in; 


* '''అవజ్ఞ, avaj~na'''
-n.
--contempt; disregard; 


* '''అవజ్ఞత, avaj~nata'''
-n.
--ignorance; stupidity;


* '''అవటము, avaTamu'''
-n.
--cavity; hole;


* '''అవతల, avatala'''
-n.
--outside; that side; the other side;


* '''అవతారం, avatAraM'''
-n.
--(1) descent; incarnation; avatar; a manifestation of God as a life form; (ety.) ava = down; tAr = pass over; 
--(2) guise; appearance; dress;


* '''అవతారిక, avatArika'''
-n.
--preface;


* '''అవదంశము, avadaMSamu'''
-n.
-pickle; preserve;


* '''అవద్యం, avadyaM'''
-n.
--fault; faulty;


* '''అవద్య తాళుకం, avadya tALukaM'''
-n.
--fault-tolerant;


* '''అవధానం, avadhAnaM'''
-n.
--concentration; attention;


* '''అవధాని, avadhAni'''
-n.
-- a person who is capable of performing feats of memorization;


* '''అవధారణార్థకం, avadhAraNArthakaM'''
-n.
--[gram.] emphatic particle;


* '''అవధి, avadhi'''
-n.
--[math.] limit; boundary;


* '''అవధి క్రియ, avadhi kriya'''
-n.
--[math.] limiting process;


* '''అవధూత, avadhUta'''
-n.
-- nacked mendicant; one who renounced everything; (ety.) అ = అక్షరత్వం = the quality of being indestructible,  వ = వరేణ్యత్వం = the epitome of completeness; ధ = a symbol for stands for our ties to this physical world; త = తత్త్వమసి;
-- జన్మ సంబంధంగా వచ్చిన సంబంధాలను, బంధాలనూ పూర్తిగా విడిచిన వాడు. దేహాభిమానం పూర్తిగా వదిలించుకొని ఎప్పుడూ పరమాత్మ చింతనలో ఉండే వాడు అవధూత. కామ మోహాలు గూడా జయించిన వాడు గాబట్టి శరీర రక్షణకు గూడా ప్రయత్నించడు. వస్త్రాచ్ఛాదన గూడా కోరడు. భోజనాపేక్ష గూడా జయిస్తాడు;


* '''అవని, avani'''
-n.
--the Earth; this world;


* '''అవనిపాతం, avanipAtaM'''
-n.
--(1) a dip in the earth; sink hole; 
--(2) a hole in the ground used to catch elephants;


* '''అవపాతం, avapAtaM'''
-n.
--[phy.] dip; property of a magnetic needle;


* '''అవపాతనం, avapAtanaM'''
-n.
--precipitation; a collective term used to describe various forms of water falling on the ground;


* '''అవమానం, avamAnaM'''
-n.
--insult; humiliation; affront; 


* '''అవయవం, avayavaM'''
-n.
--[bio.] limb; organ; component part;


* '''అవర్తకం, avartakaM'''
-n.
--recurrent; periodical;


* '''అవరుద్ధ, avaruddha'''
-adj.
--[phy.] damped;
---అవరుద్ధ స్పందనం = damped vibration.


* '''అవరోధం, avarOdhaM'''
-n.
-- (1) hurdle; obstacle; (2) [phy.] resistance; a property of resistor;


* '''అవరోధకి, avarOdhaki'''
-n.
--[phy.] resistor; a component of electrical circuits;


* '''అవరోహణం, avarOhaNaM'''
-n.
--descent; dismount; alight;


* '''అవరోహణ, avarOhaNa'''
-adj.
--descending;


* '''అవరోహణ క్రమం, avarOhaNa kramaM'''
-n.
--descending order; in Indian music, this order is ని, ద, ప, మ, గ, రి, స.


* '''అవలంబించు, avalaMbIMcu'''
-v.i.
--adopt;


* '''అవలీలగా, avalIlagA'''
-adv.
--effortlessly; easily;


* '''అవలోకించు, avalOkiMcu'''
-v.i.
--look; see;


* '''అవశ్యం, avaSyaM'''
-n.
--indispensable; necessary; urgent; 


* '''అవశిష్ట, avaSishTa'''
-adj.
--residual; left over;


* '''అవశిష్టం, avaSishTaM'''
-n.
--residue;
---అవశిష్ట సిద్ధాంతం = Residue Theorem


* '''అవశేషం, avaSEshaM'''
-n.
--remainder; residue;
---శిలాస్తులంటే శిలలలో బంధించబడ్డ పురాతన జీవుల అవశేషాలు = fossils are the remains of ancient creatures imprisoned in rocks.


* '''అవసరం, avasaraM'''
-n.
--(1) need; necessity; 
--(2) necessary; (ant.) అనవసరం;


* '''అవస్థ, avastha'''
-n.
--(1) condition; state; position; 
--(2) phase; stage;
--(3) miserable condition; 


* '''అవసాధనము, avasAdanamu'''
-n.
--decline; loss;


* '''అవసానము, avasAnamu'''
-n.
--end; termination; death;


* '''అవస్థానము, avasthAnamu'''
-n.
--residence; dwelling;


* '''అవహేళన, avahELana'''
-n.
--mockery; ridicule;


* '''అవహేళన చేయు, avahELana cEyu'''
-v.t.
--ridicule; heckle;


* '''అవక్షేపం, avakshEpaM'''
-n.
-- (1) residue; [chem.] precipitate; sediment; (2) discarded item; censured item;  


* '''అవక్షేపణ, avakshEpaNa'''
-v.t.
-- (1) [chem.] precipitation; the process of creating a precipitate; sedimentation; (2) discard; censure; blame; 


* '''అవ్యక్త, avyakta'''
-adj.
--unknown; implicit; impersonal;


* '''అవ్యయం, avyayaM'''
-n.
--(1) indestructible; inexhaustible; non perishable; 
--(2) one followed by 30 zeros in the traditional Indian method of counting;
--(3) a Telugu word with no gender, number, or case; ex. అక్కటా!, ఓహో!, etc.
 

* '''అవ్యయనిధి, avyayanidhi'''
-n.
--[comp.] non-destructive store; a storage device whose contents will not get destroyed when the power fails;


* అవ్యవధానంగా,  avyavadhAnaMgA
-adv.
-- without a pause; without a time gap;


* '''అవ్వ, avva'''
-n.
--an old lady; grandmother;
---అవ్వా కావాలి,బువ్వా కావాలి = [idiom] wants to have the cake and eat it too.


* '''అవాకులు చెవాకులు, avAkulu chevAkulu''' 
-n.. 
--inconsequential talk; irrelevant talk; inappropriate talk; 


* '''అవాచీనము, avAcInamu'''
-adj.
--southern;


* '''అవాయి, avAyi'''
-n.
--rocket; see also జువ్వ;


* '''అవి, avi'''
-pron.
--those (things); 


* '''అవిచ్ఛిన్న, aviccinna'''
-adj.
--continuous;
---అవిచ్ఛిన్న భిన్నం = continuous fraction.
---అవిచ్ఛిన్న వర్ణమాల = continuous spectrum.


* '''అవిటి, aviTi'''
-adj.
--maimed; crippled; deformed; handicapped; 


* '''అవిద్య, avidya'''
-adj.
--ignorance; nescience;


* '''అవినాభావము, avinAbhAvamu'''
-n.
--unity; lack of a feeling of disunity; 
-- వినాభావం లేకుండా ఉండడం అవినా భావం; &quot;అది లేకుండా ఉండడం అనేది లేదు&quot; అని అర్థం. ఉదా. చంద్రుడికీ వెన్నెలకూ అవినాభావ సంబంధం అంటే &quot;చంద్రుడు వెన్నెలను విడిచి ఉండడం ఉండదు&quot; అని అర్థం; 


* '''అవినీతి, avinIti'''
-n.
--immorality; corruption; 


* '''అవిభక్త, avibhakta'''
-adj.
--undivided; joint;
--- అవిభక్త కుటుంబం =  joint family.


* '''అవిభాజ్య సంఖ్య, avibhAjya saMkhya'''
-n.
--prime number;


* '''అవివేకము, avivEkamu'''
-n.
--stupidity; foolishness; folly;


* '''అవిరి, aviri'''
-n.
--indigo plant; [bot.] indigofera tinctora; 


* '''అవిసె, avise'''
-n.
--linseed; flax; [bot.] Linum usitatissimum; Cassia alata; Sesbania grandiflora; [Sans.] అగస్త్య.
--ముళ్ళ అవిసె = [bot.] ''Sesbania cannabina'', 
--నూనె అవిసె = [bot.] ''Sesbania grandiflora'', లేక ‘అవిసె’  లేక అతసి;
--సోమింత  = [bot.] ''Sesbania sesban'', 
--సీమ అవిసె = [bot.] Sesbania speciosa;


* '''అవిసె నూనె, avise nUne'''
-n.
--linseed oil;


* '''అవు, avu'''
-v.i.
--to be; become;


* '''అవుకు, avuku''' 
-n. 
--weakness; fragility
-v. i. 
--weak; yield to pressure; fragile; 


* '''అవుచిత్యం, avucityaM'''
-adj.
--relevance; appropriateness; also ఔచిత్యం;


* '''అవున్నత్యం, avunnatyaM'''
-adj.
--eminence; greatness; also ఔన్నత్యం;


* '''అవును, avunu'''
-minor sentence. 
--yes; also ఔను; (ant.) కాదు; 


* '''అశక్యం, aSakyaM'''
-adj.
--unachievable;


* '''అశని, aSani'''
-n.
--lightning;


* '''అశనిపాతం, aSanipAtaM'''
-n.
--thunderbolt; catastrophe; (lit.) lightning-fall;


* '''అశరీరవాణి, aSarIravANi'''
-n.
--a voice from an invisible source; a voice from a divine source; inner voice;


* '''అశరీరసిరా, aSarIrasirA'''
-n.
--invisible ink;


* '''అశ్మరి, aSmari'''
-n.
--[Sans.] stone;
---పిత్తాశ్మరి = gall stone.


* '''అశ్మభేద, aSmabhEda'''
-n.
--[bot.] ''Bergenia lingulata''; [lit.] stone breaker; శిలాభేద; పాషాణ భేది; కొండపిండి మొక్క; 
---పిత్తాశ్మరి = gall stone.


* '''అశ్రద్ధ, aSraddhA'''
-n.
--negligence; dereliction; inattention;


* '''అశ్వగంధ, aSvagaMdha'''
-n.
--Winter cherry; [bot.] ''Physalis flexuosa''; ''Withania somnifera'' of the Solanaceae family; the root of this tree, with its characteristic smell of horse urine, is believed to cure male sterility; 
--- పెన్నేరు చెట్టు; ఆయుర్వేదంలో ప్రముఖ ఔషధం; దీనిని శక్తి, శాంతి, మరియు ఆరోగ్యాన్ని పెంచడానికి ఉపయోగిస్తారు. వయో వృద్దులకు కీళ్ల మరియు మోకాళ్ళ నొప్పులను తగ్గించడానికి అశ్వగంధ సహాయపడుతుంది.


* '''అశ్వత్థ వృక్షం, aSvattha vRkshaM'''
-n.
--The holy fig tree; [bot.] ''Ficus religiosa''; also రావి చెట్టు; పిప్పలం;


* '''అశ్మభేద, aSmabhEda'''
-n.
-- [bot.] ''Bergenia ligulata'' of the Saxifragaceae family'; the tuber of this contains the chemical Cystone which is helpful in dissolving kidney stones; also known as  శిలాభేద; 
-- [Sans.] అశ్మ = stone; భేద =  breaker; శిల = stone; 


* '''అశ్మావరణం,  asmAvaraNaM'''
- n.
--lithosphere; the outer crust of the Earth; 


* '''అశ్వవాలం, aSvavAlaM'''
-n.
--horsetails; scouring rushes; equisetum; a flowerless bush useful in preventing erosion;


* '''అశ్విని, aSvini'''
-n.
--Alpha Arietis; the first of the 27 star groups or lunar mansions of the Hindu calendar; గురప్రురూపు రిక్క;


* '''అశ్లీలం, aSlIlaM'''
-n.
--obscenity;


* '''అశ్లీల, aSlIla'''
-adj.
--obscene;


* '''అశ్రుగ్రంధి, aSrugraMdhi'''  
- n. pl.  tear gland; lachrymal gland; 


* '''అశ్రుతర్పణం, aSrutarpaNaM''' 
- n.
-- showing empathy by crying; ఒకరి కోసం కన్నీరు విడవడం; 
  

* '''అశ్రువులు. aSruvulu''' 
- n. pl.  tears;


* '''అశేషంగా, aSEshaMgA'''
-adv.
--without a remainder; completely;


* '''అశోకం, aSOkaM'''  
-n.  
--[bot.] ''Polyalthia longifolia;''


* '''అశోక వృక్షం, aSOka vRkshaM'''
-n.
-- (1) saraca; [bot.] ''Saraca asoka''; ''Jonesia Asoka; Saraca indica''; కటురోహిణి;
-- (2) [bot.] ''Polyalthia longifolia;''  నారమామిడి; 


* '''అష్ట, ashTa'''
-adj.
--pref. eight;


అష్టకం, ashTakaM 
-n.
--a group of eight; a collection of eight; an ode with eight stanzas;


* అష్టకష్టాలు, ashTakashTaalu 
- n. the eight proverbial hardships, namely banishment, loss of wife, relatives visiting when you are in financial troubles, eating food leftover by others, living among enemies, depending on others' mercy for food, public humiliation, and poverty;  


* '''అష్టపది, ashTapadi'''
-n.
--(1) a Sanskrit verse with eight lines; triolet; 
--(2) (lit.) one with eight feet;


* '''అష్టపాది, ashTapAdi'''
-n.
--an insect with eight legs; spider;


* '''అష్టభుజి, ashTabhuji'''
-n.
--[geomet.] octagon; a flat geometrical figure with eight sides;


* '''అష్టమి, ashTami'''
-n.
--the eighth day of the lunar half-month;


* '''అష్టయిశ్వర్యములు, ashTayisvaryamulu'''
-n.
--the eight Wealths; in the Indian tradition, the eight Wealths are servants, slaves, children, friends, relatives, vehicles, money, and grains;


* '''అష్టసిద్ధులు, ashTasiddhulu'''
-n.
--the eight Accomplishments; in the Indian tradition, the eight Accomplishments are 1. అణిమా, 2. మహిమ, 3. లఘిమ,  4. ప్రాప్తి, 5. ప్రాకామ్యము, 6. ఈశత్వం, 7. వశిత్వం, 8. సర్వ కామసిద్ధి; 


* '''అష్టాంగయోగం, ashTAMgayOhaM'''
-n.
--the eight-fold path of Raja Yoga;
-- యమ, నియమ, ఆసన, ప్రాణాయామ, ప్రత్యాహార, ధ్యాన, ధారణ, సమాధి అనే ఎనిమిది అంగములు గల యోగం; 


* '''అష్టాదశం, ashTAdaSaM'''
-n.
--eighteen;


* '''అష్టాదశ, ashTAdaSa'''
-adj.
--eighteenth;


* '''అష్టాదశేను, ashTAdaSEnu'''
-n.
--[chem.] Octodecane; a hydrocarbon with eighteen carbon atoms;


* '''అష్టోత్తరం, ashTOttaraM'''
-n.
--(lit.) &quot;eight names after a hundred&quot;; short for అష్టోత్తర శతనామం;


* '''అసంకల్ప, asaMkalpa'''
-adj.
--involuntary; reflex;


* '''అసంకల్ప ప్రతీకారం, asaMkalpa pratIkAraM'''
-ph.
--[phy.] involuntary reaction; reflex action;


* '''అసంకల్పితం, asaMkalpitaM'''
-adj.
--involuntary;


* '''అసంఖ్యాక, asaMkhyAka'''
-adj.
--uncountable; innumerable; many;


* '''అసంగతం, asaMgataM'''
-adj.
--irrelevant; inconsistent; incongruous; not related; 


* '''అసంతత, asaMtata'''
-adj.
--discontinuous;


* '''అసంతృప్త, asaMtRpta'''
-adj.
--unsaturated;


* '''అసంతృప్తి, asaMtRpti'''
-n.
--dissatisfaction;


* '''అసందర్భము, asaMdarbhamu'''
-n.
--out of place; out of context; unreasonable; 


* అసంప్రేక్ష్యకారిత్వము, asamprEkshyakaaritvaM  
- n.
-- rash decision; making a decision without considering pros and cons;
-- ముందు వెనక చూడకుండా అడుగువేయడం;

 
* '''అసంబద్ధం, asaMbaddhaM'''
-n.
--incoherent; illogical; not cogent;


* '''అసంబద్ధత, asaMbaddhata'''and 
-n.
--incoherence;


* '''అసంభవం, asaMbhavaM'''
-n.
--(1) impossible; 
--(2) unavailable;


* '''అసంభావ్యత, asaMbhavyata'''
-n.
--improbability;


* '''అసత్యం, asatyaM'''
-n.
--falsehood;


* '''అసభ్యత, asabhyata'''
-n.
--discourteousness; rudeness; unbecoming behavior; vulgarity; behavior unfit for cultured society; 


* '''అసమంజసం, asamaMjasaM'''
-n.
--absurdity;


* '''అసమర్ధత, asamardhata'''
-n.
--incompetence; inefficiency;


* '''అసమర్ధుడు, asamardhuDu'''
-n. m.
--incompetent person;


* '''అసమ్మతి, asammati'''
-n.
--disagreement; disapproval; refusal; dissent; dissidence; 


* '''అసమాపక క్రియ, asamaapaka kriya''' 
- n.
-- a Telugu verb indicating incomplete action
-- ఉదా: చేసి; చూసి; తిని; వచ్చి; పొమ్మని;   


* '''అసలు, asalu'''
-adj.
--real; original; not copy;
-n.
--[econ.] principal; capital;
-- mud; mire; 


* '''అసవ, asava'''
-adj.
--[chem.] fermented;


* '''అసహనం, asahanaM'''
-n.
--jealousy; intolerance; 


* '''అసహాయ, asahAya'''
-adj.
--unaided;


* '''అసహ్యం, asahyaM'''
-n.
--one that is not tolerated; disgust; despicable; repulsive;


* '''అసహ్యపడు, ashyapaDu'''
-v.i.
--loath; detest;


* అస్తంగతుడు,  astaMgatuDu
- n.
-- one who went into the background; one who became less prominent; one who became impotent and powerless; one who has set, like the Sun; one who got destroyed;


* '''అస్తమయం, astamayaM'''
-n.
--setting; death;
---సూర్యాస్తమయం = sunset.


* '''అస్తమించు, astamiMcu'''
-v.i.
--(1) set; 
--(2) die;


* '''అస్తరు, astaru'''
-n.
--lining; cloth lining in clothes;


* '''అస్తవ్యస్తంగా, astavyastaMgA'''
-adv.
--in a haphazard way; in a chaotic way; 


* '''అస్మదాదులు, asmadAdulu'''
-n.
--we; myself and others;


* '''అస్త్రం, astraM'''
-n.
-- weapon; a weapon that is activated by a sacred &quot;mantra&quot; or incantation; 
-- అస్త్రాలు మంత్రచోదితాలు; 
 

* '''అస్త్రసన్యాసం, astrasanyAsaM'''
-n.
--disarmament;


* '''అస్పష్టం, aspashTaM'''
-n.
--unclear; vague;


* '''అసాధ్యం, asAdhyaM'''
-n.
--impossible;


* '''అసాధారణం, asAdhAraNaM'''
-n.
--unusual; irrgular; out of the ordinary; extraordinary; 


* '''అసామాన్యం, asAmAnyaM'''
-n. 
--abnormal; unusual; rare;


* '''అసాపేక్ష, asApEksha'''
-adj. 
--[phy.] non-relativistic;


* '''అసింటా, asiMTA'''
-adj. 
--toward that way; (ant.) ఇసింటా;


* '''అసి, asi'''
-n. 
--razor; blade; knife;


* '''అసితాంగము, asitAMgamu''' 
-n. 
--[phys.] black body;


* '''అసితాంగ వికిరణము, asitAMga vikiraNaM'''
-n. 
--[phys.] black body radiation;


* '''అసితాంగులు, asitAMgulu'''
-n. 
--black people; people with dark skin color; 


* '''అసిధార, asidhAra'''
-n. 
--razor's edge; tip of a blade; knife's edge;


* '''అసిధారా వ్రతం, asidhAra vrataM'''
-n. 
--(lit.) the vow to walk on a razor's edge; any difficult balancing act such as running a family;


* '''అసిపుత్రి, asiputri'''
-n. 
--pocket knife; penknife;


* '''అసిమి, asimi &lt;/br&gt;'''
-n. &lt;/br&gt;
-- back-pack; a bag that dangles on the sides;


* '''అసియాడు, asiyADu'''
-v. i. 
-- dangle; hang as a pendulum;


* '''అసియాట, asiyATa'''
-n. 
- oscillation;


* అసివారు,  asivAru
- n.
-- (1) traffic lane; a path along which a vehicle can drive; (2) a stroll; a gentle walk; 
-- సవారీ చేయు మార్గము; 


* '''అస్తిత్వం, astitvaM'''
-n. 
--existence; entity;


* '''అస్తినాస్తి, astinAsti'''
-n. 
--doubtful existence;


* '''అస్థి, asthi'''
-n. 
--bone;


* '''అస్థి అంగారం, asti aMgAraM'''
-n. 
--bone black; 


* '''అస్థి కణజాలం, asti kaNajAlaM'''
-n. 
--bone tissue;


* '''అస్థికలు, astikalu'''
-n. pl.
--the remains after a body is cremated;


* '''అస్థిపంజరం, astipaMjaraM'''
-n. 
--skeleton; (lit.) a cage of bones;


* '''అస్థిపంజరం పువ్వు, astipaMjaraM puvvu'''
-n.
--skeleton flower; [bot.] ''Diphylleia grayi'' of the Berberidaceae family;
-- ఇది జపాన్ మరియు చైనా దేశాల కొండ ప్రాంతాల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది; తెల్లగా , పల్చటి రేకులు కలిగిన ఈ పుష్పం వర్షం పడినప్పుడు లేదా నీరు తగిలినప్పుడు పారదర్శకంగా మారిపోతుంది. మళ్ళీ ఎండ వేడికి, తడి ఆరినప్పుడు మాములుగా అయిపోతుంది; పొడి వాతావరణంలో ఈ పూల రేకుల్లోని air-liquid interface  వద్ద జరిగిన పరావ్ర్త ప్రక్రియ వల్ల ఈ పువ్వులు తెల్లగా కనిపిస్తాయి. నీరు తగలగానే అవి నీటి అంతర్ముఖం (water interface) వద్ద జరిగిన ప్రక్రియ వల్ల పారదర్శకంగా మారిపోతాయి;


* '''అస్థిరం, astiraM'''
-adj. &lt;/br&gt;
--unstable; transient; perishable;


* '''అసుర సంధ్య, asura saMdhya''' 
- n.
-- the  time between sunset and 45 minutes after sunset;
-- గోధూళివేళ; 


* '''అసురులు, asurulu'''
-n. pl. 
-- demons; those who are not suras; the enemies of suras;
-- మన ప్రాచీన తెలుఁగు కావ్యాల్లో అసురులు, దైత్యులు, దనుజులు, దానవులు, రాక్షసులు - ఈ మాటల్ని ఒకదాని కొకటి పర్యాయ పదాలుగా వాడారు. కాని సంస్కృత పురాణాలు ౘదివితే వీరంతా వేర్వేఱు జాతులకు చెందినవారని తెలుస్తుంది. మఱి వేఱైతే ఏ విధంగా వేఱు? అనేది ఎవఱూ ఎక్కడా విడఁబర్చలేదు;
-- &quot;చారిత్రికంగా పరిశీలించినప్పుడు - వీరిలో అసురులు క్రూరులు కారనీ, మనలాంటి మానవులేననీ ఆకళింపవుతుంది. అసురులంటే ఎవఱో కాదు, ప్రాచీన పర్షియా (ఇరాన్) దేశస్థులే. మన దేశపు బ్రాహ్మణ క్షత్రియుల పూర్వీకులు అక్కణ్ణుంచే ఇక్కడికి వలసొచ్చారు. ఆ కాలంలో పర్షియన్లు తమ మహాదేవుణ్ణి అసురా మహితా/ అహురా మజ్దా (గొప్ప అసురుఁడు) అని పిలిచేవారు. వాళ్ళ చిన్న దేవుళ్ళు కూడా చిన్న అసురులే. అవెస్తన్ లూ వైదికులూ ఒకే భాష మాట్లాడేవారు, ఆంధ్ర-తెలంగాణల మాదిరి. అందుకే వాళ్ళ పర్షియన్ మంత్రాలూ, మన సంస్కృత మంత్రాలూ దాదాఁపు ఒకటే. మనకు ఉన్నట్లే వాళ్ళక్కూడా వడుగూ, యజ్ఞోపవీతం ఉన్నాయి. వాళ్ళ అవెస్తన్ దేవతలూ, మన వైదిక దేవతలూ కూడా ఒకటే. ఉదాహరణకు - మన వరుణుఁడు వాళ్ళకు వరేణ అహురా.
-- బహుశా 5,000 ఏళ్ళ క్రిందట ఆ దేశంలో ఏదో ౙరిగింది. ఏ కారణం చేతనో అవెస్తన్ లకూ, వైదికులకూ నడుమ హోరాహోరీ భీకర సంగ్రామాలు చోటు చేసుకున్నాయి. ఆ సంగ్రామంలో వైదికులు లక్షల్లో మారణహోమం అయ్యారు. చేతికి చిక్కిన వైదికుల్ని ఆనాటి అవెస్తన్లు చిత్రహింసలు పెట్టారు. వాళ్ళ చేతికి చిక్కకుండా చావకుండా తప్పించుకున్న కొద్ది లక్షల మంది వైదికులు ఆఫ్ఘనిస్తాన్ కి పాఱిపోయారు. అక్కడ కొంతకాలం నివసించాక ఈనాటి పాకిస్తాన్ కి వెళ్ళారు. మళ్ళా అక్కణ్ణుంచి ఈనాటి ఇండియాలోకి అడుగుపెట్టారు. అక్కణ్ణుంచి దేశమంతటా ప్రాఁకారు.

ఎన్ని వందలేళ్ళు గడిచినా అవెస్తన్లు తమనూ తమ నేస్తులనూ పెట్టిన బాధలు వైదికులకు మఱపుకు రాలేదు. అందుకనే ఒకప్పుడు తమవాళ్ళే అయిన ఆ అసురుల్ని రాక్షసుల్ని చేసి పురాణ సాహిత్యం సృష్టించారు. చివరికి అసురుఁడంటే పరమ నీచుఁడు, క్రూరుఁడు, మాయావి, రాక్షసుడు అని తప్ప మఱో అర్థమే లేకుండా చేసారు. అదొక మానవ తెగ అనే విషయాన్నే మనకు తెలీకుండా చేసారు. మళ్ళా వాళ్ళకు ప్రతిగా - పర్షియన్లు ద్వేషించే దేవ శబ్దాన్ని పరమపూజ్యంగా నెత్తికెత్తుకున్నారు. ఒకప్పుడు పర్షియాలో తమకూ అవెస్తన్ లకూ నడుమ ౙరిగిన యుద్ధాలనే దేవాసుర యుద్ధాలుగా సంస్కృత పురాణాల్లో వర్ణించారు.&quot; - మఱ్ఱిపూడి సుబ్రహ్మణ్యం;
-- వరాహ మిహిర్  ఇలా పారిపోయి వచ్చినవాళ్ల సంతతే అని కొందరు అంటారు!!


* '''అసువు, asuvu'''
-n.
--life; life-force; breath; 


* '''అసూయ, asUya'''
-n. 
--jealousy; envy; 
-- అసూయ అంటే తనకు కావలసినంత ఉన్నా ఒకరికున్నదే అని ఏడవడం. దీనివంటిదే ఇంకొకటి ఉంది. అది ఈర్ష్య.


* '''అసూర్యంపశ్య, asUryaMpaSya'''
- adj. 
-- one that has not been exposed to sunshine;  doted;
-- అంతఃపుర కాంతలు అసూర్యంపశ్యలు.


* '''అసృక్కు, asRukku'''
-n. 
-- blood;


* '''అస్తోక, astOka'''
-adj. 
-- great; not trifling;


* '''అసౌకర్యం, asaukaryaM'''
-n. 
--discomfort; inconvenience;


* '''అసౌష్ఠవ, asaushTava'''
-adj.
--asymmetrical; unsymmetrical;


* '''అహం, ahaM'''
-n. 
--(1) I; 
--(2) ego; pride; self-conceit; 
--(3) day;


* '''అహంకారం, ahaMkAraM'''
-n. 
-- (1) egotism; pride;
-- (note) నేను చాలా గొప్పవాణ్ణి అనుకోవడం అహంకారం; నేను ఆత్మనే అని తెలుసుకొనడం అహంభావం; అన్నీ నావి అనుకోవడం మమకారం;


* '''అహంభావం, ahaMbhAvaM'''
-n. 
-- (1) the awareness of &quot;I&quot;; నేను అనే స్మృతి; 
-- (note) నేను ఆత్మనే అని తెలుసుకొనడం అహంభావం;


* '''అహమహమిక, ahaMahamika'''
-n.
--conceit; bragging; egotistic feeling; coming forward with excessive zeal and initiative;


* అహర్పతి,  aharpati
- n.
- the sun; 


* '''అహరహం, aharahaM'''
-adv.
--daily; night and day; every day;


* '''అహర్నిశలు, aharniSalu'''
-n. 
--day and night; non-stop;


* '''అహింస, ahiMsa'''
-n. 
--non-violence; harmlessness; 


* '''అహి, ahi''' 
- n.
-- snake;
-- నకులిక = mangoose; అహి-నకులిక బంధం =  పరస్పర విరోధంతో ఎపుడూ ప్రవర్తించే జాతి వైరం. ఒకరిని చూడగనే మరొకరికి అతణ్ణి చంపివేయాలనేటంత కోపం; 


* '''అహేతుకం,  ahEtukaM'''
- n.
-- irrational; 


* '''అహోరాత్రం, ahOrAtraM'''
-adj. 
--diurnal;


* '''అహోరాత్రం, ahOrAtraM'''
-n. 
--(1) day; day and night; 
--(2) incessant; 
--(3) traditional Indian name for a twenty-four hour duration; 1 అహోరాత్రం = 30 ముహూర్తాలు.


* '''అహోరాత్ర చక్రం, ahOrAtra cakraM'''
-n. 
--diurnal cycle;


* '''అహోరాత్రులు, ahOrAtrulu'''
-adv. 
--(1) night and day; (2) continually; non-stop;

&lt;/poem&gt;


|width=&quot;65&quot;| &lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL Images Below This Line (center|150px|thumb) ---&gt;

|-
|- &lt;!--- Nothing Below This Line! ---&gt;
|}

==మూలం==
* V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN: 0-9678080-2-2
[[వర్గం:వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు]]</text>
      <sha1>tj0cavyuuogj2d8xo46cristg5wvv6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు/బ-భ-మ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3021</id>
    <revision>
      <id>39467</id>
      <parentid>39462</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vemurione</username>
        <id>1689</id>
      </contributor>
      <comment>/* Part 2: బ - ba */</comment>
      <origin>39467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="257827" sha1="e62kqoutiil8foj039l0q9g5r2exawg" xml:space="preserve">
* This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002.
* You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made and needs to be corrected.
* PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks
* American spelling is used throughout. 
* There is no clearly established, standardized alphabetical order in Telugu. The justification for the scheme used here would be too long for discussion here.

16 March 2016.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! నిర్వచనములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
! ఆసక్తికర చిత్రములు&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
|-
|width=&quot;895&quot;|&lt;!--- Do Not Change This Line ---&gt;
&lt;!--- Insert ALL నిర్వచనములుAlphabetically Sorted Below This Line ( * ''' Should precede each new line) ---&gt;


==Part 1: బం - baM==
&lt;poem&gt;
బంక, baMka
-n.
--glue; goo; gum; slime;


బంకనక్కెర, baMkanakkera
-n.
--glue berry; Indian cherry; a tree whose berry-like fruits are sticky; [bot.] ''Cordia dichotoma; Cordia Mixa; Cordia latifolia;''
-- లసోడా పండ్లలో ఫైబర్ అధికంగా ఉంటుంది. ఇది జీర్ణక్రియను మెరుగు పరుస్తుంది. మలబద్దకం తగ్గేలా చేస్తుంది. 
-- చల్లచెట్టు; లసోరా; లసోడా; 


బంకబడ్డు, baMkabaDDu
-n.
--[bot.] ''Vitis linnaei;''  % ??


బంకమన్ను, baMkamannu
-n.
--clay; (lit.) gooey soil; (rel.) నల్లరేగడి మన్ను;


బంకనెవలి, baMkanevali
-n.
-- [bot.] ''Adiantum bunulantum''; % ??


బంకు, baMku
-n.
--shop; small specialty shop; roadside stall; roadside gas station; పెట్రోలు బంకు;


బంకోలా, bankOlaa 
- n.
-- lighthouse;


బంగనబయలు, baMganabayalu
-n.
--open plain;


బంగారు, baMgAraM
-n.
--gold; 
---నీ ఇల్లు బంగారంగానూ = [idiom] bless your innocent self!


బంగారు వక్క తాడి, baMgAru vakka tADi
- n.
-- Areca palm; Golden cane palm; Yellow palm; Butterfly palm; [bot.] ''Dypsis lutescens'' of the Arecaceae family; ''Chrysalidocarpus lutescens''; 
--ఈ వృక్షం గాలిలోని జైలీన్ (Xylene), టాల్యూన్ (Toluene) వంటి ప్రమాదకర ఆవిరులను సమర్థవంతంగా శుద్ధిచేస్తుందని నిరూపించారు. జైలీన్ ఆవిరిని పీల్చడం కారణంగా కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ (Central Nervous System) పై దుష్ప్రభావం పడి, తలనొప్పి, కళ్ళు తిరగడం, వాంతులు, చిరాకు, బలహీనత, అలసట, నిద్రలేమి, మానసిక ఒత్తిడి, ఆందోళన, చేతులు వణకడం వంటివి వస్తాయి. టాలీన్ పీల్చడం కారణంగా కూడా దాదాపు ఇవే దుష్ఫలితాలు; ప్రాణవాయువును ఎక్కువగా వెలువరించే ఈ జాతి మొక్క ఇంటిలోపల కుండీలలో పెంచుకోదగిందనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు;  


బంగారుతీగ, baMgArutIga, 
- n. 
-- Chinese dodder; [bot.] ''Cuscuta Chinensis'' of Convolvulaceae family;
---a weedy creeper that grows wildly that seems to have some aphrodisiac properties; This is a pesky weed that the government is trying to eradicate; Spanish moss, found on trees in the Americas, is similar to this;


బంగారు పిచ్చుక, baMgAru piccuka, 
- n. 
-- baya weaver bird; [bio.] ''Ploceus philippinus'';


బంగారుపూలు, baMgArupUlu, 
- n. 
-- Canadian Goldenrod; [bot.] ''Solidago canadensis'' of Asteraceae family
-- దీని తొట్టతొలి జన్మస్థలం ఉత్తర అమెరికా ఖండం. అయినా ఇది ప్రస్తుతం ఐరోపా, ఆసియా ఖండాలలోని పలు దేశాలకు విస్తరించింది. ఆ యా దేశాలలో ఇది మొండి బెడద మొక్క (Invasive Plant) గా పేరొందింది. దీని విస్తరణకు తట్టుకోలేక చైనాలోని షాంఘైలో 30 కి పైగా స్థానిక మొక్కల జాతులు నశించిపోయాయంటే పరిస్థితి తీవ్రత అర్థం చేసుకోవచ్చు. అటవీ ప్రాంతంలో ఈ మొక్కల్ని లేళ్ళు, దుప్పులు వంటివి ఇష్టంగా తింటాయి. పాడి పశువులు, గుర్రాలకు ఈ మొక్కలు మేతగా వేస్తారు. ఈ పూలలో తేనె ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ తేనెకోసం తేనెటీగలు (Honey Bees), తుమ్మెదలు (Bumble Bees) వంటివి ఈ మొక్క పూల చుట్టూ మూగుతాయి; 


బంగళా, baMgaLA
-n.
--bungalow;


బంగాళా బంతి, baMgALA baMti
-n.
--Common Zinnia; Elegant Zinnia; [bot.] ''Zinnia elegans'' of the Asteraceae family; 


బంగాళా దుంప, baMgALA duMpa
-n.
--potato; [bot.] ''Solanum tuberosum'' of the Solanaceae family; 
--This has been in use in India well before CE 1615; Immature tubers and germinating tubers are not fit for eating because they contain &quot;solanaine&quot; a poisonous substance; 
--ఆలుగడ్డ; ఉర్లగడ్డ; 


బంగీ, baMgI
-n.
--parcel;


బంజరు, baMjaru
-adj.
--waste; dry; non-cultivable;
---బంజరు భూములు = wastelands; heath.
--- see also బాడవ; ఈడవ;


బంటి, baMTi
-suff.
--a comparative measure to indicate the depth of water; 
---కుత్తుకబంటి = neck-deep.
---పుక్కిటిబంటి = mouthful.
---మొలబంటి = waist-deep.
---మోకాలిబంటి = knee-deep.


బంటు, baMTu
-n.
--(1) servant; attendant; foot soldier; 
--(2) [chess] pawn;


బంట్రోత్తు, baMTrOttu
-n.
--peon; servant; a peon reporting to a government officer;
-- బంటు+రౌతు = బంట్రౌతు &gt; బంట్రోత్తు


బండ, baMDA
-n.
--boulder; big stone; slab; pestle;


బండారం, baMDAraM
-n.
--hidden wealth; treasure trove;


బండి, baMDi
-n.
--(1) vehicle; carriage; cart; wagon; 
--(2) bobbin; reel;
---ఎడ్లబండి = ox cart; bullock cart.
---రైలుబండి = railway train. (lit.) a vehicle on rails.


బండిసున్న, baMDisunna
-n. 
--[coll.] a big cipher; a big fat zero, nothing at all;


బంగారు పిచ్చుక, baMgAru piccuka
-n. 
--baya weaver bird; [biol.] ''Ploceus philippinus'';


బంగినపల్లి, baMginapa-
-n.  
--a popular variety of low-fiber,  flavorful mango fruits;


బండెడు, baMDeDu
-adj.
--cartload of;


బండారం,  baMDAraM
- n.
--secret; true nature;
-- లోగుట్టు; 


బండిగురివెంద, baMDiguriveMda
-n.
--Acacia Coral; Coral Wood; [bot.] ''Adenanthera pavonina;''


బంతి, baMti
-n.
--(1) marigold; [bot.] ''Calendula officinalis; Tagetes patula; Tagetes erecta;'' a native of Mexico, the seeds eventually came to India via Spanish and Portuguese traders in the 16th century; the plants adapted quickly and abundantly, eventually usurping the calendula;
--(2) ball; (rel.) ఉండ; 
---(3) row;
---దారపు బంతి = ball of string.
---పట్టుదారపు ఉండ = skein of silk string.
---బంతిలో బలపక్షం చెయ్యకూడదు = one should not show partiality toward people in a queue.


బంతిగిన్నె కీలు, baMtiginne kIlu
-n.
--ball and socket joint; such as the one found in the knee;


బంతులబీడు, baMtulabIDu
-n.
--playground; ballpark;


బందరు, baMdaru
-n.
--(1) seaport; 
--(2) commonly used name for the city of Machilipatnam;


బదలాయించు, badalAyiMcu
-v. t. 
--transfer;


బందారు, baMdAru
-n.
--the Karum timber tree; [bot.] ''Hymenodictyon excelsum; Adina cordifolia'';


బందిపోటు దొంగ, baMdipOTu doMga
-n.
--robber; bandit; dacoit;


బదిలీ చేయు, badilI cEyu
-v. t. 
-transfer;


బందీ, baMdI
-n.
--prisoner; inmate;


బందీలదొడ్డి, baMDIladoDDi
-n.
--prison yard;


బందు, baMdu
-n.
--(1) strap; band; 
--(2) strike; lock-out; work stoppage;


బందెలదొడ్డి, baMdeladoDDi
-n.
--cattle pound; a place where stray cattle are kept until the owner can claim them;


బందోబస్తు, baMdObastu
-n.
--discipline; security arrangement; (lit.) tying and binding;


బంధం, baMdhaM
-n.
--bond;
---ఉదజని బంధం = Hydrogen bond.
---రుణానుబంధం = a familial bond created due to a debt, as Hindus believe, from a previous incarnation.
---జంట బంధం = double bond.
---త్రిపుట బంధం = triple bond.
---ద్విగంధక బంధం = disulfide bond.


బంధుపక్షపాతం, baMdhupakshapAtaM
-n.
--nepotism;


బంధుప్రీతి, baMdhuprIti
-n.
--fondness of one's relatives;


బంధువు, baMdhuvu
-n.
--relative; relation;


బంధుక, baMdhUka
-n.
--[bot.] ''Calosanthes indica''; ''Oroxylum indicum'';   %??
&lt;/poem&gt;

==Part 2: బ - ba==
&lt;poem&gt;
బకం, bakaM
-n.
--heron;


బకపుష్పం, bakapushpaM
-n.
--vegetable hummingbird; [bot.] ''Agati grandiflora;'' ''Sesbania grandiflora;''
-- అవిసె;


బక్కపలచని, bakkapalacani
-adj.
--ectomorphic; a slender body structure with long limbs, narrow feet, narrow hands, narrow chest, and narrow shoulders;


బకాయ, bakAya
-n.
--arrears; old debt;


బక్షకుడు, bakshakuDu
-n. m.
--eater;
---నరమాంస బక్షకుడు = cannibal.


బక్షించు, bakshiMcu
-v. t.
--devour; eat; ingest;


బక్షీస్, bakshIs
-v. t.
--tip; gratuity; a fee paid to appreciate good service;


బగ్గీ, baggI
-n.
--horse-drawn carriage; 
-- జటకా; జెట్కా; టాంగా; గుర్రబ్బండి;


బగ్గుండీ, bagguMDI
-n.
--aromatic, colorful powder thrown at each other at festive times like the Holi or weddings;


బచ్చలి, baccali
-n.
--Indian spinach; Malabar spinach; [bot.] ''Basella alba'' of the Basellaceae family;
---తీగ బచ్చలి = creeping purslane; [bot.] ''Basella indica;''
---ఎర్ర అల్లుబచ్చలి = [bot.] ''Basella rubra'' (Watts);
---సిలోన్ బచ్చలి = Surinam Purslane; Water Leaf; Ceylon Spinach; Potherb Fame Flower; [bot.] ''Talinum fruticosum'' of the Talinaceae family;


బచ్చలిమంద, baccalimaMDa
-n.
--[bot.] ''Ceropegia tuberosa''; ''Ceropegia candelabrum'';
-- The tuberous roots are edible and are eaten especially by the poorest raw or cooked. The plant is also used for various medicinal purposes, so for hemorrhoids, indigestion, headaches and against bites of poisonous animals;
--Ceropegia candelabrum is now in the original area has become quite rare. There are already projects for artificial propagation;


బచ్చు, baccu
-n.
-a person of the Vaisya caste; 
---బచ్చుపేట = sector of a town where the Vaisya community lives.


బచ్చెన, baccena
-adj.
--painted;
---బచ్చెన పెట్టె = painted box.


బజంత్రీలు, bajaMtrIlu
-n. pl.
--musical instruments played at wedding functions;


బజారు, bajAru
-n.
--bazaar; marketplace; a permanent market or street of shops; see also సంత;
--market street; 
---బజారు మనిషి = a street person; a prostitute; 


బజ్జీ, bajjI
-n.
--(1) a baked vegetable chutney;
--(2) a savory snack made by deep frying sliced vegetables after dipping them in batter;


బట్ట, baTTa
-adj.
--bald;
-n.
--cloth;


బట్టతల, baTTatala
-n.
--bald head; [anat.] alopecia;


బట్టమేక పిట్ట, baTTamEka piTTa 
- n.
-- The great Indian bustard; [bio.] ''Ardetois nigriceps;'' A large bird of the bustard family (Otididae), one of the heaviest flying birds in the world. The great Indian bustard inhabits dry grasslands and scrublands on the Indian subcontinent; its largest population is found in the Indian state of Rajasthan.
-- పేరుకు పిట్టేకానీ మగపక్షి నాలుగడుగులు, ఆడుపక్షి మూడున్నర అడుగుల పొడవు, 15-20 కిలోల బరువు ఉంటుంది. దీని ఆకారం వల్ల వేటగాళ్ళు మాంసంకోసం సులభంగా వేటాడి నిర్మూలించారు. బట్టమేకపిట్ట పూర్వం గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, ఆంధ్రప్రదేశ్ మొదలయిన 12 రాష్ట్రాల్లో కనబడేదని తెలిసింది. ఈ పక్షిజాతి విస్తృతమైనది. ఎటువంటి ఆటంకాలు, ఇది మనుషుల పొలుపులేని ఏకాంత వ్యవసాయయోగ్యమైన పొలాల్లో, బీళ్ళల్లో నివాసం ఉంటుంది. దీని జీవితకాలం షుమారు 12 సంవత్సరాలు. గూడు కట్టకుండా మట్టిలో ఒకేగుడ్డు పెట్టి, 27 రోజులపాటు పొందుతుంది. మగపక్షి కూడా గుడ్డును సంరక్షించడం లో సహకరిస్తుంది .కుక్కలు వీటి శత్రువులు, ఇప్పడు కొత్తగా ఏర్పాటయిన గాలిమరలు, గాలి విద్యుత్ కేంద్రాలు, హై టెన్ షన్ తీగలు పక్షులు సంచరించే దారుల్లో అడ్డదిడ్డంగా వేయడంతో చాలా పక్షులు చనిపోయాయి. చాలా రాష్ట్రాలలో అంతరించిపోయాయి. దాదా సలీం అలీ ప్రమేయంతో కర్నూల్ జిల్లా రోళ్ళపాడు గ్రామం వద్ద బట్టమేక పక్షి సంరక్షణ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటుచేశారు. ఇవి రయితు నేస్తాలు, పంటలను పాడుచేసే క్రిమి కీటకాలను భక్షించి రైతుకు సాయపడతాయి.


బటానీ, baTAnI
-n.
--pea; [bot.] ''Pisum sativum'' of Leguminosae (pea) family; sativum అంటే సాగు చెయ్యబడేది
--పొలం బటానీ = field peas; arvensis అంటే పొలాల్లో పెరిగేది; 
--తోట బటానీ = garden peas; [bot.] ''Pisum sativum;'' hardensis  అంటే తోటలలో పెరిగేది; 
--[Sans.] కళాయః; వర్తులః


బటానీతీగ, baTAnItIga
-n.
--Mexican Creeper; Coral vine; Bee bush; [bot.] ''Antigonon leptopus'' of Polygonaceae family; 
--మనం తినే బటానీలకూ, ఈ పూలతీగకూ ఎలాంటి సంబంధమూ లేదు; దీని పూలు చూసేందుకు ఆకర్షణీయంగా ఉన్నా ఇది త్వరత్వరగా వ్యాపించి ఖాళీ స్థలాలను, ఇతర మొక్కలను ఆక్రమించివేస్తుంది కనుక దీనినొక బెడద మొక్క (Invasive Plant) గా భావిస్తారు;


బట్వాడా, baTvADA
-n.
--distribution;


బట్టీ, baTTI
-n.
--retort; kiln;


బట్టీపట్టు, baTTIpaTTu
-v. t.
--(1) to distill; 
--(2) getting something by heart; to memorize;


బటువు, baTuvu
-adj.
--(1) round; circular; spherical  (2) firm; stiff;


బడబ, baDaba
-n.
--mare; female horse;


బడాయి, baDAyi
-n.
--(1) ego; vanity; 
--(2) boasting; bragging; ostentation;


బడి, baDi
-n.
--(1) school; 
--(2) case as in upper case and lower case in English alphabet;


బడితె, baDite
-n.
--a long smooth stick; perhaps a stick derived from బాడితచెట్టు;


బడుద్ధాయి, baDuddhAyi
-n.
--fat and lazy person; idler; vagabond;


బడ్డు, baDDu
-adj.
--fat;
-n.
--(1) fatso; 
--(2) the male genital organ;


బడేమియా, baDEmiyA
-adj.
--ill-fitting; hand-me-down; (ety.)  బడా + మియా; 
---బడేమియా బట్టలు = ill-fitting clothes; hand-me-down clothes.


బణుభారం, baNubhAraM
-n.
--molecular weight;


బణువు, baNuvu
-n.
--molecule; 
-- (rel.) అణువు; పరమాణువు; పరమాణు రేణువు;


బణుసంధానం, baNusaMdhAnaM
-n.
--condensation of (two) molecules; attaching together of molecules;


బత్తా, battA
-n.
--daily allowance;


బత్తాయి, battAyi
-n.
--Batavia; Batavian orange; [bot.] ''Limonia trifoliata;'' 
-- a type of sweet orange with a thin skin; (ety.) this fruit tree was imported into India from Batavia by the Dutch East India Company; this English translation is extant only in India;


బతిమాలు, batimAlu
-v. t.
--plead; implore; beg;


బతుకు, batuku
-n.
--(1) life; 
--(2) livelihood; survival; also బ్రతుకు;
---బతుకు తెరువు = a means of survival.
---బతుకు బాణీ = life style.


బదరి, badari
-n.
--the jujube tree; [bot.] ''Zizyphus jujuba;  Zizyphus mauritiana''  Lamk.; 
-- రేగు; గంగరేగు;


బద్ద, badda
-n.
--(1) strip; slat; narrow wooden strip; 
--(2) broken half of a seed as in కంది బద్ద;
---అడుగు బద్ద = foot ruler; a foot-long strip with inches or centimeters marked.


బద్ధ, baddha
-adj.
--(1) tied; bound; 
--(2) intense;
---బద్ధ వైరం = intense enmity.


బద్ధకం, baddhakaM
-n.
--laziness;


బద్ధకిష్టి, baddhakishti
-n.
--lazy fellow;


బద్మాష్, badmaash 
- n.
-- కుటిలమైన బ్రతుకు బతికే వాడు; కుటిలుడు; 
-- బద్ అంటే పర్షియన్ భాషలో చెడ్డ ,కుటిల అన్న అర్థం; మాష్ అంటే అరబిక్ లో జీవితం, బతుకు అని అర్థం.


బదిలీ, badilI
-n.
--transfer;


బద్దింపు, baddiMpu
-n.
--the arithmetic process of repetitive calculation to estimate a value;  


బదులు, badulu
-adv.
--instead; in place of;
-n.
--(1) exchange; substitution; 
--(2) loan; small loan;


బద్దెపురుగు, baddepurugu
-n.
--tapeworm; a parasite that grows in the human intestines; an invertebrate of the Platihelmonth family;


బనాయించు, banAyiMcu
-v. t.
--(1) attach; add; 
--(2) fabricate; make;


బబ్బస, babbasa
-n.
--marsh pennywort; [bot.] ''Hydrocotyle rotundifolia''; ''Hydrocotyle sibthorpioides;'' 
-- It can grow in a wide variety of habitats and is considered a weed; This plant has been used for medicinal purposes in Asia;


బబ్రు, babru
-adj.
--brown;


బయట, bayaTa
-adj.
--outside;


బయలుదేరు, bayaludEru
-v. i.
--start on a journey; set out;


బయానా, bayAnA
-n.
--advance payment; earnest money;


బరగడం, baragaDaM
-n.
--Asian indigo, three-leaved indigo; [bot.] ''Indigofera glandulosa'';
-- The plant is grown as green manure; the seeds are edible and can be eaten in times of food scarcity;
--  గోరంటి నీలి; 


బరక, baraka
-adj.
--rough; coarse;    % to e2t


బరణిక, baraNika
-n.
--[bot.] ''Trophis aspera'' of the Moraceae family;


బరబర, barabara
-adj.
--onomatopoeia for the act of dragging;


బరమ, barama
-n.
--drill; a tool to make a hole; gimlet; a hand-held, manually operated drill;


బరమబావి, baramabAvi
-n.
--drilled well;


బరవానా, baravAnA
-n.
--output; (ety.) short for బయటకి రవానా;


బరాతం, barAtaM
-n.
--written order; bank check; bank draft;


బర్తరఫ్,  bartharaph
- n.
-- పదవిలోనుండి/ ఉద్యోగములోనుండి వెడలఁగొట్టుట (dismissal);
-- 'బర్తరఫ్' అనునది ఫార్శీభాష నుండి ఉత్పన్నమైన ఉర్దూ మాట. ఇది 'బర్' అను ఉపసర్గ (prefix) తో కూర్చిన 'తరఫ్' అను నామవాచకము (noun). దీనికి గల నిౙమైన అర్థము - వేఱు చేయుట/ ప్రక్కకు తీసిపెట్టుట.
-- Suspension తాత్కాలికమైనది. విచారణ జరిగే వరకు విధులకు దూరంగా ఉంచడం. విచారణలో తప్పు చేయలేదని తేలితే మళ్ళీ ఉద్యోగంలో చేర్చుకుంటారు.
బర్తరఫ్ (Dismissal)శాశ్వతమైనది. దీనివల్ల ఆ వ్యక్తి ఉద్యోగం కోల్పోవడమే కాకుండా, భవిష్యత్తులో తిరిగి ఆ ఉద్యోగంలో చేరడానికి లేదా కొన్ని సందర్భాల్లో ఇతర ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు చేయడానికి కూడా అర్హత కోల్పోతారు.  
-- దీనికి తెలుఁగులో మన పత్రికలవారు 'ఉద్వాసన' అను ఆధ్యాత్మిక శబ్దమును వాడుచున్నారు. ఉద్వాసన అనఁగా ఉద్యాపన. పండుగ నాడు ప్రతిష్ఠించిన దేవుని/ దేవిని పునఃపూజ చేసి, నైవేద్యము పెట్టి, హారతి పాడి, &quot;పునరాగమనాయ చ&quot; (మరల రండి) అని చెప్పి కదిలించుట. అనఁగా సాఁగనంపుట. ఇది 'ఆవాహన’ కు విపర్యయమన్నమాట; 


బరాబరు, barAbaru
-n.
--O.K.; proper; equal;
--- బరాబరు చేయు = equate
--- వందిమాగదులు బరాబరులు పలికేరు =  so and so spoke words  of praise; used to praise kings by saying that they are equal to Gods;


బరివెంక,  bariveMka
- n.
-- Siamese rough bush; khoi; toothbrush tree; [bot.] ''Streblus asper''; 
-- దీని ఆకులు బాగా గరుకుగా ఉండి బొమ్మలను నున్నగా పాలిష్ చేసేందుకు పనికివస్తాయనీ, అందుకని ఆ ఆకుల్ని Sandpaper Leaves అంటారు; ఏటికొప్పాక లో ఆ వృక్షాలను పెంచుకుంటే బాగుంటుంది; 
-- Various parts of this plant are used in Ayurveda and other folk medicines for the treatment of different ailments such as filariasis, leprosy, toothache, diarrhea, dysentery and cancer;


బరితెగించు, baritegiMcu
-v. t.
--behave without decorum;  to go beyond one’s limits of decency;


బరిషింత, bariShiMta
- n.
-- Lilac Bauhinia; Malabar Bauhinia; [bot.] ''Bauhinia malabarica'' Roxb. of the Fabaceae family;


బరుకు, baruku
-v. t.
--(1) scratch; 
--(2) tear; lacerate;


బరువు, baruvu
-n.
--(1) weight; the force acting on a mass in a gravitational field. Two bodies with identical masses but in different gravitational fields will register different weights; 
--(2) load; 
--(3) tare;


బలం, balaM
-n.
--force; 
--- gravitational force =  [[గురుత్వాకర్షక బలం]].
--- electromagnetic force =  [[విద్యుదయస్కాంత బలం]].
--- weak force =  త్రాణిక బలం.
--- strong force =  నిస్త్రాణిక బలం.


బలగం, balagaM
-n. pl.
--retinue; supporters;


బలపం, balapaM
-n.
--slate pencil;


బలపక్షం, balapakshaM
-n.
--partiality;partiality toward the stronger; 


బలవంతం, balavaMtaM
-adj.
--forceful; insisting; compelling; 
-n.
--(1) compulsion; 
--(2) rape;


బలవర్ధకం, balavardhakaM
-adj.
--nutritious; strength giving;


బలసిన, balasina
-adj.
--fat; fatty;


బలహీన, balahIna
-adj.
--(1) weak; 
--(2) backward; disadvantaged; 
---బలహీన వర్గాలు = backward classes; disadvantaged communities.


బల్ల, balla
-n.
--(1) table; 
--(2) bench; 
--(3) plank; 
--(4) enlarged spleen;


బల్లపరుపు, ballaparupu
-n.
--flat; flat as a table; two-dimensional;


బలి, bali
-n.
-- (1) a religious offering - typically in the form of food - made to gods; (lit.) బలి అంటే బలకరమైన ఆహారం. ఆలయాలలో రోజూ బలిపీఠాల దగ్గర బలి అన్నం సమర్పిస్తారు. ఆలయాలలో అన్ని దిక్కు లలోనూ బలిపీఠాలుంటాయి; బలి అనగానే జంతు బలి— అని పొరపాటు పడుతూ ఉంటాము; (2) a tribute paid to a king; 
-- [Sans.] 'బల్యతే దీయతే దేవతాదిభ్యః' = దేవతలకు ఇచ్చునది. 'బల్యతే దీయతే రాజ్యే రాజగ్రాహ్యా భాగః' రాజ్యమునందు ఇవ్వబడునది. రాజు తీసుకొను పన్ను.
-- see also భూతబలి; 


బలిష్టం, balishTaM
- adj.
--strong;


బలిష్టత, balishTata 
- n.
--strength;


బల్లి, balli
-n.
--gecko; wall lizard;


బలీయం, balIyaM
-n.
--powerful; strong;


బలీయత, balIyata
-n.
--power; strength;


బలురక్కెస, balurakkesa
-n.
-- (1) [bot.] ''Arum macrorhizon'' (Reeve)
-- గజకర్ణము, గణహాసకము, బ్రహ్మరాకాసిచెట్టు, బృహచ్ఛదము.
-- (2) American aloe; [bot.] ''Fourcroya cantala'';

 
బలుసు, balusu
-n.
-- The thorny Caray; [bot.] ''Canthium parviflorum;'' ''Plectronia parviflora;'' 
-- నల్లబలుసు = the black species, [bot.] ''Canthium umbellatum;''
-- బంజరునేలల్లో పొదగా పెరిగే ముళ్ళకంచె మొక్క; పసుప్పచ్చటి పూలు పూస్తుంది; దీని పళ్ళు తింటారు; ఆకును కూరగా వండుకొంటారు; కరువుకాలాల్లో బీదలు ఈ ఆకును తింటారు;
-- &quot;బ్రతికుంటే బలుసాకు తినవచ్చు&quot; అనేది సామెత;
-- [Sans.] బారదాజి; బలాక; 


బస, basa
-n.
--lodging; a place of stay during a travel;


బస్తం, bastaM
-n.
--calomel; mercurous chloride; Hg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;;


బస్తా, bastA
-n.
--(1) bale; sack; bundle; 
--(2) a specific volumetric measure used for grains whether or not they come in bales or in boxes;


బసివి, basivi
-n.
--temple girl; a female child in a family dedicated in infancy for life-long service at a Shiva temple; as temple endowments dwindled, in these days these woman usually end up as prostitutes;


బస్కీలు, baskIlu
-n.
--pull-ups;


బస్తీ, bastI
-n.
--city;


బహిరంగం, bahiraMgaM
-n.
--public; open;


బహిరంగ సభ, bahiraMga sabha
-n.
--public meeting; open meeting;


బహిర్గత జన్యువు bahirgata janyuvu
-n.
--dominant gene; (ant.) అంతర్గత జన్యువు = recessive gene.


బహిర్గత జీను, bahirgata jInu
-n.
--dominant gene; bright gene; (ant.) అంతర్గత జీను;


బహిర్హితం, aMtbahirhitaM                      %e2t
-n.
--output;


బహిష్టు, bahishTu
-n.
--menses; monthly period in fertile women;


బహు, bahu
-adj. pref. 
--poly-; multi-; many;


బహుఅసంతృప్త, bahuasaMtRpta
-adj.
--[chem] polyunsaturated;


బహువృత్తి కళాశాల, bahuvRtti kaLASAla
-n.
--polytechnic college;


బహుగ్లయిసీను, bahuglaisInu
-n.
--[biochem.] polyglycine;


బహుగ్లయిసీను కాండం, bahuglaisInu kAMDam
-n.
--[biochem.] polyglycine backbone;


బహుగ్లయిసీను వెన్ను, bahuglaisInu vennu
-n.
--[biochem.] polyglycine backbone;


బహుచక్కెర, bahucakkera
-n.
--[biochem.] polysaccharide;


బహుజీర్ణమాల, bahujIrNamAla
-n.
--[biochem.] polypeptide chain;


బహుదళ హస్తాకార, bahudaLa hastAkAra
-adj.
--[bot.] multifoliate;


బహుదాకరణ, bahudAkaraNa
-n.
--proliferation;


బహుఫలకం, bahuphalakaM
-n.
--[math.] polyhedron; a solid geometrical object with several sides;
--  బహుముఖి; 


బహుఫీనాల్, bahuphInAl
-n.
--[chem.] polyphenol;


బహుభర్తుత్వం, bahubhartutvaM
-n.
--polyandry; the practice of having several husbands at the same time;


బహుభాగి, bahubhAgi
-n.
--[chem.] polymer; a chemical with many monomers connected together;


బహుభార్యాత్వం, bahubhAryAtvaM
-n.
--Polygamy; the practice of having several wives at the same time;


బహుభుజి, bahubhuji
-n.
--[math.] polygon; a flat geometrical figure with several straight sides; the word is often used to refer to figures with more than four sides;


బహు దేవతారాధన, bahudEvatArAdhana
-n.
--Polytheism; the practice of worshipping several gods or deities;


బహుప్రమాణ, bahupramANa    %e2t
-adj.
--multi-dimensional;


బహుమతి, bahumati
-n.
--award; gift; prize;


బహుమానం, bahumAnaM
-n.
--award; gift; prize; present;


బహుముఖ, bahumukha
-adj.
--multi-faceted;
---బహుముఖ ప్రజ్ఞ = multi-faceted talent.


బహురూపత, bahurUpata
-n.  
--allotropy; typically used to refer to the existence of a chemical element in more than one form;


బహువచనం, bahuvacanaM
-n.
--(1) plural; the plural number; 
--(2) respectful; addressing of an elder or a person in high esteem;


బహువిదీను, bahuvidInu
-n.
--[chem.] polyethylene; polyethene; polythane; a plastic widely used in making transparent sheets and bags;


బహువ్రీహి, bahuvrIhi
-n. 
-- (1) an exocentric compound word; a figure of speech in which a compound word suggests a meaning which is not a combination of the meanings of the individual component words; an example in English is “hotdog” which is neither hot nor dog but something that is entirely different; అన్యపదప్రధానమైన సమాసము. ఉదా. ముక్కంటి; 
-- (2) wealth; 
-- (lit.) lots of rice grains; బహు = many;  వ్రీహి = grain of rice; 


బహుసాయం, bahusAyaM
-n.
--polyculture; rotating crops;


బహుళం, bahuLaM
-n.
--(1) plentiful; abundant; frequent; many;
--(2) [gram] one that can happen in many ways; in grammar, this means the rule in question may not apply (నిషేధం), may optionally apply (వైకల్పికం), or may always apply (నిత్యం);


బహుళంగా, bahuLaMgA
-adv.
--abundantly; plentifully;


బహుళార్ధసాధక, bahuLArdhasAdhaka
-adj.
--multi-purpose;


బహుశ, bahuSa
-adv.
--perhaps; in general;


బ్రహ్మ, brahma
-adj.
--(1) huge; large; heavy-duty; 
--(2) divine;
-n.
-- (1 Lord Brahma, the creator of the Hindu trinity; (2) ప్రజలను వృద్ధి బొందించువాడు; (3) ఏ బ్రాహ్మణుడినైనా మనం బ్రహ్మ అని సంబోధించవచ్చు; (4) యాగ నిర్వహణలో పాల్గొనే ముఖ్యమైన నలుగురు ఋత్విజులలో ప్రథాన రుత్విజుడిని 'బ్రహ్మ' అంటారు; 


-- see also బ్రహ్మము; 


బ్రహ్మకమలం, brahmakamalaM
-- n. 
-- (1) Queen of the night; Princess of the night; Brhtleham lily;  [bot.] ''Epiphyllum oxypetalum''; ''Saussurea Obvallata;'' epi = మీద + phullon = ఆకు + Oxypetalum = ఎక్కువగా రేకలు కలిగిన. (2) [bot.] ''Saussurea Obvallata;''
-- ఈ పువ్వులు రాత్రివేళ వికసించిన సమయంలో మత్తెక్కించే సువాసనను కలిగివుంటాయి. హిమాలయ పర్వత సానువుల్లో సముద్రమట్టానికి 4500 మీటర్ల పైన ఈ మొక్క కనిపిస్తుంది. దీనిలో ఎన్నో ఔషధ గుణాలున్నాయి, ముఖ్యంగా టిబెట్ లో ఇది ఒక ముఖ్యమైన మూలిక. ఇది యురోజెనిటల్ రుగ్మతలు, కాలేయ తిష్టలు, లైంగిక సంక్రమణ వ్యాధులు, ఎముక నొప్పులు, జలుబు, దగ్గుకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఇది చేదు రుచిని కలిగి ఉంటుంది. మొత్తం మొక్క ఔషధంగా ఉపయోగపడుతుంది. ఈ మొక్కలను ఎక్కువగా ఔషధాలలో వాడడం వల్ల, బ్రహ్మ కమలాలు అంతరించే ప్రమాదం లేకపోలేదు; దీనిని పారసీక భాషలో గుల్-ఎ-బకావళి అంటారుట! 


బ్రహ్మగుప్త, brahmagupta
-n.
-A great Indian mathematician who lived in the 7th century A.D.


బ్రహ్మచర్యం, brahmacaryaM
-n.
--celibacy; continence;


బ్రహ్మచారి, brahmacAri
-n. m.
--bachelor; novice;


బ్రహ్మచారిణి, brahmacAriNi
-n. f.
--bachelorette; spinster; unmarried woman;


బ్రహ్మచింత, brahmaciMta
-n.
-- Cream of Tartar tree; Monkey-bread tree; This tree, a native of Africa, was introduced into India by the British and can be seen along roadside in Andhra and Telangana; [bot.] ''Adansonia digitata'' of the Bombacaceae family;
-- దీని ఆకులను కూరగా, పులుసుగా, పప్పుతో కలిపి వండుకుంటారు. పుల్లగా ఉండే ఈ ఆకుల కారణంగా ఈ చెట్టుకు ‘బ్రహ్మ ఆమ్లిక', ‘బ్రహ్మ చింత', ‘సీమ చింత' అనే పేర్లు వచ్చాయి. కొందరు దీనినే ‘బ్రహ్మమాలిక' అని కూడా అంటున్నారు.
-- ఈ వృక్షం ఆకులను వెచ్చజేసి ఆ గాయాలమీద కడతారు. జ్వర నివారిణి (Febrifuge) గానూ, స్రావాలను నిరోధించేది (Astringent) గానూ, చెమట పట్టించేది (Sudorific) గానూ, బలవర్ధక ఔషధం (Tonic) గానూ ఈ ఆకుల రసానికి పేరుంది. చెవి పోటుకూ, కళ్ళు వాచి నొప్పి పెడుతున్నప్పుడు ఈ ఆకుల పసరు పిండి పోస్తే ప్రయోజనం ఉంటుంది. శ్వాస సంబంధమైన, జీర్ణకోశ సంబంధమైన అవ్యవస్థలకు ఈ వృక్షం ఆకులు, పూల కషాయం బాగా పనిచేస్తుంది. 


బ్రహ్మచెవుడు, brahmacevuDu
-n.
--deafness; excessive loss of hearing;


బ్రహ్మజెముడు, brahmajemuDu
-n.
--cactus; Giant club cactus; Peruvian apple cactus; [bot.] ''Cereus Repandus;'' 
-- బ్రహ్మ దేవుడి ముఖాలు నాలుగువైపులకూ ఉన్నట్లే వీటి ముఖాలు కూడ అన్ని వైపులకూ ఉంటాయి. ఇవి సన్నగా, పొడుగ్గా ఉంటాయి. వీటి పుష్పాలు చాలా పెద్దవిగా వుంటాయి. పువ్వుకు క్రింద పొడవైన, బలమైన కాడ కనిపిస్తుంది.
-- see also నాగజెముడు;


బ్రహ్మజ్ఞానం, brahmajnaanaM
- n.
-- హిందూ బోధనల ప్రకారం, బ్రహ్మ జ్ఞానం అనేది ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానోదయం, విముక్తి (మోక్షం) మరియు జనన మరణ చక్రం (సంసారం) ముగింపుకు దారితీసే అత్యున్నత జ్ఞానంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది ఒక వ్యక్తి యొక్క అవగాహనలో లోతైన పరివర్తనను తీసుకువస్తుందని చెప్పబడింది. ద్వంద్వత్వం యొక్క భ్రాంతిని విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది. అన్నిటి ఉనికిలో గల అంతర్లీన ఐక్యత మరియు దైవత్వాన్ని బహిర్గతం చేస్తుంది.

 
బ్రహ్మదండి,  brahmadaMDi
- n.
-- (1) Cultivated Liquorice; Sweetwood; [bot.] ''Argemone mexicana;  Glycyrrhiza glabra;'' (2) Indian Globe Thistle; [bot.] ''Echinops echinatus;'' (3) Mexican poppy; yellow thistle; prickly poppy; [bot.] ''Argemone mexicana''; a prickly annual shrub; leaf juice is used for skin diseases;
-- బలురక్కెస; [Hin.] Bharbhar; 
-- This is different from Milk thistle (పాలు ముల్లు) ([bot.] ''Silybum marianum''); It is important to distinguish this from Tippa Teega ([bot.] ''Tinospora cordifolia'') or Bodataram ([bot.] ''Sphaeranthus indicus''), which are common, different medicinal plants in Andhra Pradesh and Telangana. 


బ్రహ్మదారువు, brahmadAruvu
-n.
-- portia tree; Pacific rosewood; Indian tulip tree; [bot.] ''Hibiscus populneus''; 
-- గంగరావి చెట్టు;


బ్రహ్మద్వారాలు, brahmadvArAlu
-n. pl. 
--(lit.) the gates of the Brahman; according to Hindu belief, there are eleven gates of the Brahman: two eyes, two nostrils, one mouth, two evacuation organs, the navel, and the opening at the top of the head, called &quot;Brahma randhra,&quot; the fontanelle; In fact, this accounting is only correct for men; in women, the genital opening is distinctly different from the urinal opening;


బ్రహ్మ పదార్థం, brahma padArdhaM
-n.
--Supreme Reality; Universal Self; The Truth; Cosmic Self; the constant Universal Principle; Unchanging Reality;


బ్రహ్మమండూకి, brahmamaMDUki
-n.
--Indian pennywort; [bot.] ''Centella asiatica'';
-- This wild creeper is found throughout India and has many medicinal properties;


బ్రహ్మము, brahmamu  
- n.
-- Supreme Reality; The Truth; Universal Self; Cosmic Self; the constant Universal Principle; Unchanging Reality; What is to be known; Everything we perceive with our senses is made out of బ్రహ్మమ;
-- ఈ జగత్తుకు  బ్రహ్మము కంటే వేరుగా విలక్షణమైన ఉనికి లేదు; సత్, చిత్, ఆనందముల స్వరూపము; సర్వవ్యాపకత్వము కలది; సర్వోన్నత వాస్తవికత; బ్రహ్మమే ఈ విశ్వం యొక్క ఏకైక, అంతిమ వాస్తవం (Reality); ఇది సృష్టి, స్థితి, లయాలకు అతీతమైనది;


బ్రహ్మ ముహూర్తం, brahma muhoortaM 
- n.
-- ఒక ముహూర్తం అంటే రెండు ఘడియల సమయం. ఒక ఘడియ అంటే 24 నిమిషాలు. అంటే ముహూర్తం అంటే 48 నిమిషాలన్నమాట. సూర్యోదయానికి ముందు 30 నిమిషాల పాటు ఉండే కాలాన్ని సంధ్యాకాలం అంటారు. ఈ సంధ్యాకాలానికి ముందు 30 నిమిషాలను ఉషోదయం అంటారు. దానికి ముందు ఉండే 48 నిమిషాల సమయాన్నే బ్రహ్మముహూర్తం అంటారు. అంటే సూర్యోదయానికి దాదాపుగా 2-3 గంటల ముందు సమయాన్ని బ్రహ్మమూహూర్తంగా చెప్పుకోవచ్చు;


బ్రహ్మమేఖలం, brahmamEkhalaM
-n.
--[bot.] ''Saccharum munjia;''


బ్రహ్మమేడి, brahmamEDi
-n.
--[bot.] ''Ficus glomerata; Ficus hispida;''


బ్రహ్మరంధ్రం. brahmaraMdhraM
-n.
--sagittal suture; the soft spot on the top of an infant's head;


బ్రహ్మరథం, brahmaratham 
- n.
-- (1) చనిపోయిన సన్యాసులను తీసుకుపోయే వాహనం; (2) బ్రహ్మరథం పట్టడం = గొప్ప సత్కారం చెయ్యడం;


బ్రహ్మరాక్షసి, brahmarAkshasi
-n. 
--(1) big fiend; 
--(2) a spirit formed after the death of a Brahmin scholar who did not teach his knowledge to others in his lifetime; 
-- ద్విజనిశాచరుడు; బ్రాహ్మణుడిని బ్రహ్మ అని కూడా వ్యవహరిస్తూ వుంటారు కాబట్టి ‘బ్రహ్మ రాక్షసుడు’ అనగా తన ధర్మానికి విరుద్ధంగా నడిచి రాక్షసునిగా మారిన బ్రాహ్మణుడు అని అర్థం; 
--(3) giant aloe; [bot.] ''Fourcroy cantala;'' బ్రహ్మజెముడు; బ్రహ్మరాకాసి చెట్టు;


బ్రహ్మవిద్య, brahmavidya
-n.
--(1) Supreme Knowledge; divine knowledge; 
--(2) [idiom.] rocket science; any difficult task;


బ్రహ్మాణువు, brahmANuvu
-n.
--primeval atom; (epithet for the earliest universe);


బ్రహ్మాండం, brahmAMDaM
- adj. great; super; very big;
-n.
--primeval egg; (epithet for the earliest universe); the universe;


బ్రహ్మాండ విచ్ఛిన్న వాదం, brahmAMDa vicchinna vAdaM
-n.
--the Big Bang theory;


బ్రహ్మీ, brahmI
-n.
--Indian pennywort; a medicinal plant; [bot.] ''Hydrocotyle asiatica; Bacopa monnieri;''
-- see బ్రహ్మమండూకి; 


%బా - bA

బాంధవ్యం, bAMdhavyaM
-n.
--relationship; kinship;


బాకా, bAkA
-n.
--trumpet;


బాకా గులాబీ,  bAkA gulAbi
- n.
-- Pink trumpet flower; Port St. John's Creeper; [bot.] ''Podranea ricasoliana'' of the Bignoniaceae family;


బాకీ, bAkI
-n.
--(1) debt; arrears; balance of a loan; 
--(2) remainder; rest; balance;


బాకు, bAku
-n.
--dagger; (rel.) చాకు - knife; pen-knife;


బాగా, bAgA
-adv.
--(1) well; properly; 
--(2) much greatly; thoroughly;


బాగు, bAgu
-inter.
--good;
-n.
--wellness; welfare; (ant.) ఓగు;


బాగుపడు, bAgupaDu
-v. i.
--thrive; prosper;


బాజాలు, bAjAlu
-n. pl.
--drums and trumpets; band;


బాట, bATa
-n.
--path; way; road; track;


బాటసారి, bATasAri
-n.
--wayfarer; traveler; one who is traveling along a road;


బాడవ, bADava       %e2t
-n.
--land suitable for cultivation every year;  (2) low-lying land; swampy land; bog; 
--- బాడవ పొలం అంటే వాకపొలం, పల్లపు పొలం, ఏటి ఒడ్డున ఉండే కారణంగా ఎప్పుడూ తేమగా ఉండే భూమి (మాగాణి పొలం);
--- (ant.) ఈడవ; 


బాడిజువ్వి, bADi juvvi
-n. 
--[bot.] ''Ficus lacor'';


బాడిస చెట్టు, bADisa ceTTu
-n.
--coral tree; [bot.] ''Erythrina indica''; 
-- [Sans.] బలభద్రిక;


బాడిస, bADisa
-n.
--adze; a carpenter's tool;


బాడుగ, bADuga
-n.
--fare; rent;


బాణం, bANaM
-n.
--arrow; సాయకం;


బాణలి, bANali
-n.
--pan for deep-frying;


బాణామతి,  bANAmati
- n.
-- a black magic targeting a whole community;
-- బాణామతి ఒక క్షుద్ర విద్య; చేతబడి ఒక మనిషికి కీడు చెయ్యడానికి చేస్తే బాణామతి తో మొత్తం ఊరంతటికి కీడు చెయ్యడానికి చేస్తారు; ఇది ఒక రకమైన మూఢ నమ్మకము;  
-- see also  చేతబడి; 


బాణీ, bANI
-n.
--pattern; style; trend;


బాతాఖానీ, bAtAkhAnI
-n.
--banter; chit-chat; small talk to spend time; excessive talk;


బాతు, bAtu
-n.
--duck; m. drake; a tribe is group of ducks; (rel.) a goose is a duck-like bird with a bigger body and longer neck; a goose can fly long distances;


బాదం చెట్టు, bAdaM ceTTu
-n.
--Indian almond tree; [bot.] ''Terminalia catappa'';


బాదరబందీ, bAdarabaMdI
-n.
--botheration; 
-- (ety.) ‘బారా బందీ’ పన్నెండు బొందె ముడులు వేసిన అంగీ; నవాబుల కాలంలో (బహుశా గోలకొండ నవాబుల కాలం కావచ్చు) ఒక ప్రత్యేకమైన శైలిలో ఉడుపులు ధరించి దర్బారుకో/కార్యాలయానికో వెళ్ళాల్సినపుడు లేక కార్యార్థమై ఏ ముఖ్యవ్యక్తినో కలవాల్సిన అవసరం కలిగినపుడు ఈ మాట తెలుగులో ప్రవేశించి ఉండచ్చు … మామూలు కుర్తా /లాల్చీ కాదు ఇది. దాదాపు మోకాలిని దాటి కిందకి వచ్చే గల్లాబందు పై ఉడుపు. ఇందులో పై నుండి కిందికి పన్నెండు వరసల కాజాలు… అందునా పన్నెండు వరసలతాళ్ళు; 
--it is a coincidence that this can also be interpreted as 'imprisoned by botheration' which also makes sense;


బాదు, bAdu
-v. t.
--beat; bombard; blow; strike;


బాధ, bAdha
-n.
--pain;


బాధ్యత, bAdhyata
-n.
--responsibility;


బాన, bAna
-n.
--large vessel;


బానిస, bAnisa
-n.
--slave; servant;


బానిసత్వం, bAnisatvaM
-n.
--slavery; servitude;


బాపతు, bApatu
-n.
--kind; type; variety; sort;


బాపన గద్ద, bApana gadda, 
- n. 
-- the Brahminy kite; [bio.] ''Haliastur indus'';
-- A medium-sized raptor with a rounded tail unlike other kites;


బాప్ప, baappa 
-- n.
-- father's sister;
-- మేనత్త;

 
బాబు, bAbu
- n.
-- (1) father's younger brother; 
-- (2) respectful person; venerated person; 
-- (3) a male child; 


బాయి, bAyi
-n.
--breast milk;


[[గంటుబారంగి|బారంగి]], bAraMgi
-n.
--[bot.] ''Clerodendron serratum'';


బార, bAra
-n.
--a measure of length equal to the span from the tip of the shoulder joint to the tip of the middle finger of the arm; 1 బార = 2 మూరలు;


బారకి, bAraki
-n.
--[bot.] ''Adiantum lunulatum'';


బారకాసులు, bArakAsulu
-n.
--barracks;


బారసాల,  bArasAla
- n.
-- ceremony of giving gifts to a new baby and the mother, usually on the 12th day or thereabouts; 
-- (ety.) ఇది మరాఠీ బారసా (ద్వాదశ = 12వ రోజు) నుండి వచ్చింది; మనకూ మాహారాష్ట్రీయులకూ, శాతవాహనుల కాలంనుంచీ, గాథాసప్తసతి కూర్చిన కాలం నాటి నుంచీ సంబంధం ఉంది కదా!
-- (ety 2) బారసాల ఒక అచ్చ తెలుఁగు మాట. దీనికి సంబంధించిన మరొక మాట - బాలింత. ఈ రెండు మాటలకు మూలమైన మాట 'పాలు'. బారసాల వాస్తవముగా 'పాలసారె'. చూలాలికి వివిధ దశలలో వివిధమైన వేఁడుకలున్నవి. సీమంతము మొ౹౹ వాటిలో పాలసారె ఒకటి. క్రొత్త తల్లికి పాలు వచ్చిన సందర్భముగా పాల సారె. ఈ వేడుకకు గల పాల ప్రస్తావన వలన కాలక్రమములో స్త్రీలకు సిగ్గు కలిగి దీనిని బాలసారెగా 'బాలునికి' సంబంధించినదిగా మార్పు చేయడమైనది. పాలసారె అంటే పాలు వచ్చిన సందర్భముగా ఇచ్చు కానుకలు; 


బార్లీ, bArlI
-n. 
--barley; [bot.] ''Hordei semina''; యవలు;


బారు, bAru
-adj.
--straight; in a line; తిన్ననైన;
-n.
--[math.] row; array;


బారువ, bAruva
-n. 
--a measure of weight in pre-independence India; 1 బారువ = 20 మణుగులు; 1 మణుగు = 8 వీసెలు;


బారువడ్డీ, bAruvaDDI
-n.
--[econ.] simple interest; (lit.) straight interest;


బార్లు, bArlu
-n. pl.
--lines;


బార్లు తీరేరు, bArlu tIrEru
-ph.
--they lined up;
---సిపాయిలు బార్లుతీర్చి నిలబడ్డారు = the soldiers stood in a line.


బాలం, bAlaM
-n.
--[chem.] valancy; short for బాహుబలం;
---కర్బనం యొక్క బాలం నాలుగు = carbon's valancy is four.


బాల, bAla
-adj.
--child; baby; kid;


బాలక, bAlaka
- n.m. 
-- boy;


బాలపాపచిన్నె, bAlapApacinne
-n.
--[med.] petit mal; a mild form of epilepsy;


బాలబందితీగ, bAlabaMditIga
-n.
--bay hops; bay-hops; beach morning glory; goat's foot; [bot.] ''Ipomoea pescaprae'' of the Convolvulaceae family;


బాలరిష్టాలు, bAlarishTAlu
-n.
--(1) dangerous periods in the life of a child; 
--(2) teething troubles;


బాలవిహార్, bAlavihAr
-n.
--kindergarten; preschool;


బాలింత, bAliMta
-adj.
--post-natal; బాలెంత; 
-- (ant.) చూలింత = prenatal;


బాలింతరాలు, bAliMtarAlu
-n.
--the woman who just delivered a child; (ant.) చూలింతరాలు; = a woman carrying a child;


బాలిక, bAlika
- n. f.
-- girl; (not  బాలకి)


బాలీసు, bAlIsu
-n.
--bolster; big, long, cylindrical shaped pillow; to recine against;


బాల్చీ, bAlcI
-n.
--bucket; a metal bucket; బొక్కెన; చేద is a bucket made of a palm leaf;


బావి, bAvi
-n.
--well; 
---బొక్కెన బావిలో పడెను = the bucket fell in the well.
---దిగుడు బావి = a well with steps to go down to the water level.


బావుటా, bAvuTA
-n.
--banner; flag;


బాస, bAsa
-n.
--(1) vow; 
--(2) language;


బాసు, bAsu
-n.
--boss; officer; superior; manager; supervisor;


బాష్పం, bAshpaM
-n.
--(1) vapor; fume; 
--(2) tears; కన్నీరు;


బాష్ప వాయువు, bAshpa vAyuvu
-n.
--tear gas;


బాష్పశీలత్వం, bAshpaSIlatvaM
-n.
--volatility;


బాష్పశీల వాయువు, bAshpaSIla vAyuvu
-n.
--volatile gas; (lit.) having the property of volatality;


బాష్పిక, bAshpika
-n.
--asafetida tree;


బాష్పీభవనం, bAshpIbhavanaM
-n.
--evaporation;


బాహ్య, bAhya
-adj.
--outer; external; exterior;


బాహ్యప్రకోష్ఠిక, bAhyaprakOshTika
-n.
--radius; name of one of the two bones in the forearm;


బాహ్యావరణం, bAhyAvaraNaM
-n.
--[phy.] exosphere;


బాహుబలం, bAhubalaM
-n.
--(1) strength of the arms; 
--(2) [chem.] valency;


బాహుమూలం, bAhumUIaM
-n.
--arm-pit; చంక;


బాహుశిరం, bAhuSiraM
-n.
--shoulder; (lit.) the head of the arm;


బాహుళ్యం,  bAhuLyaM
- n.
-- a majority; 


బ్రాహ్మణుడు, brAhmanuDu
- n.
-- (1) brahmin; a person belonging to the Brahmin &quot;varNa&quot; (caste) in the Hindu social system; 
-- (2) brahmin; a person who attained transcendental enlightenment, regardless of the &quot;varNa&quot; at birth; everyone is Sudra by birth; they become &quot;dvija&quot; (twice-born) by performing a religious ritual; by learning the Vedas, they become a &quot;Vipra;&quot; by transcendental enlightenment, they become a Brahmana.
-- పుట్టుకతో బ్రాహ్మణుడు అయినవాడు సంస్కారం/ఉపనయనంతో &quot;ద్విజుడు&quot; అవుతాడు. ఈ ద్విజుడు వేదాల్ని అభ్యసించి &quot;విప్రుడు&quot; అవుతాడు. ఈ మూడు అర్హతలు పొందినవారిని శ్రోత్రియులు అంటారు.
--శ్లో. జన్మనా జాయతే శూద్రః
కర్మణా జాయతే ద్విజః
వేదపాఠం తు విప్రాణాం
బ్రహ్మజ్ఞానం తు బ్రాహ్మణః

--see also  విప్రుడు;

-- బ్రాహ్మణుని స్థాయిని బట్టి ధర్మశాస్త్రాలు అతనిని 8 విధాలుగా వర్ణించాయి.

🌷 మాత్రుడు -- బ్రాహ్మణకులంలో జన్మించినా ఉపనయనము, అనుష్ఠానము లేనివాడు.

🌷 బ్రహ్మణుడు -- --వేదాలను కొంతమేరకే అధ్యయనం చేసినవాడు. అయితే ఆచారము, శాంతి, సత్యము, దయ కలవాడు, బుద్ధి కలిగినవాడు.

🌷 శ్రోత్రియుడు
కనీసం ఒక వేదం శాఖను కల్ప సూత్రాలతో, షడంగములతో,అధ్యయనం చేసి, యజ్ఞాది షట్కర్మలను చేసేవాడు.

🌷అనుశాసనుడు
వేదాలను, ఉపనిషత్తులను అధ్యయనం చేసి అర్థం చేసుకున్నవాడు, నిర్మలమైన చిత్తం కలిగి శ్రోత్రియ లక్షణాలు కలవాడు.

🌷 బ్రూణుడు
యజ్ఞయాగాదులు, వేదాధ్యయనము, వ్రతాలు చేస్తూ, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు. అనుశాసనుడి లక్షణాలు కలవాడు.

🌷 ఋషికల్పుడు
వైదిక, లౌకిక వ్యవహారములు తెలిసి, గృహస్థుగా ఉన్నవాడు బ్రూణుడి లక్షణాలు కలవాడు.

🌷ఋషి
తపస్వి, కామమును, ఆకలిని జయించినవాడు, సత్యసంధత కలిగినవాడు. వరములను, శాపములను ఇవ్వగలిగినవాడు.

🌷ముని
అరిషడ్వర్గములను, ఇంద్రియములను, జయించినవాడు. వస్తుసంపదలపై మోహము లేనివాడు. మౌనియై సమాధి స్థితి పొందినవాడు.


%బిం - biM, బి - bi, బీ - bI


బింకం, biMkaM
-n.
--stiffness; pride;


బింబము,  biMbamu
- n.
-- (1) the round shape of heavenly bodies like the sun or moon; (2) the lower lip'


బిందువు, biMduvu
-n.
--(1) [math.] point; 
--(2) dot; period; full stop; 
--(3) a small circle or cipher to represent the letters ణ, న, ము; పూర్ణానుస్వారం; 
--(4) a drop; drop of water;
---సమీప బిందువు = perigee.
---దూర బిందువు = apogee.


బిందుసేద్యం, biMdusEdyaM
-n.
--drip irrigation;


బిందె, biMde
-n.
--a metal pot, usually to hold water;


బింబం, biMbaM
-n.
--disc; (esp.) full disc of the sun or moon; image;


బింబి, biMbi
-n.
--[bot.] Coccina indica;


బికారి, bikAri
-n.
--vagabond; vagrant; unemployed;


బిక్కి, bikki
-n.
--[bot.] Gardenia gummifera; [Sans.] నాడీహింగు;


బిక్కుబిక్కుమను, bikkubikkumanu
-v. i.
--feel scared;


బిగపట్టు, bigapaTTu
-v. t.
--to hold; hold back; withhold;


బిగ్గరగా, biggaragA
-adv.
--loudly;


బిగించు, bigiMcu
-v. t.
--tighten;


బిగువైన, biguvaina
-adj.
--tight;


బిచ్చం, biccaM
-n.
--alms;


బిచ్చగాడు, biccagADu
-n. m.
--beggar;


బిడ్డ, biDDa
-n.
--child; kid; baby; infant;


బిడాయించు, biDAyiMcu
-v. t.
--shut tight; cover;


బిడారు, biDAru
-n.
--a group of camels with their riders; 
-- బిడారం;


బితుకుబితుకుమను, bitukubitukumanu
-v. i.
--feel scary; feel apprehensive; anxious;


బినామీ, binAmI
- adj.
-- the illegal practice of putting someone else's name on registration papers to bypass a law or to avoid taxes or payments;
-- బే - నామీ (అసలు మనిషి పేరు కాకుండా, ఇంకొకరి పేరు పై)


బియ్యం, biyyaM
-n.
--rice;
---అడవి బియ్యం = wild rice; [bot.] ''Zizania palustris;''
---ఉప్పుడు బియ్యం = parboiled rice.
--- సేసబ్రాలు = అక్షతలు = sactified rice = rice + turmeric paste; 
-- తలంబ్రాలు = rice sprinkled on each other by bride and groom;
 

బిరడా, biraDA
-n.
--stopper; plug; cork; cork used to close a bottle;
---చెవులు బిరడాలు పడిపోతున్నాయి = ears are getting plugged.
--- బిర్రు + అడ = బిరడా = బిగించే పనిముట్టు; 


బిరబిర, birabira
-adj.
--onomatopoeia for fast and rustling motion;


బిరుదు, birudu
-n.
--title; a title given in recognition of some accomplishment;


బిరుసు, birusu
-adj.
--rough; not soft and tender; hard; firm to bite; al dente;
---తలబిరుసుతనం = headstrongness.


బిర్రు, birru
-n.
--uptight; tense;


బిలం, bilaM
-n.
--tunnel; hole; cave; any opening with only one entrace;


బిలింబి కాయలు, biliMbi kAyalu
- n.
-- పులుసు కాయలు; [bot.] ''Averrhoa bilimbi;'' 
-- రాచ ఉసిరి చెట్టుకి, స్టార్ ఫ్రూట్ చెట్టు (కరంబోలా- Carambola) కి దగ్గర బంధువు అనదగిన ఈ చెట్లు అందరి పెరటి దొడ్లలో పెంచేవారట. అప్పట్లో అందరూ ఈ పుల్లటి కాయల్ని కూరలలో వాడుకునేవారట. ప్రస్తుతం ఈ చెట్లు అరుదుగా మాత్రమే కనిపిస్తున్నాయి.


బిల్లు, billu
-n.
--a timber tree; the Indian satinwood tree whose wood resembles the box wood; [bot.] ''Swietania chloroxylon'';


బిళ్ల, biLla
-adj.
--flat;
---బిళ్లగోచీ = a style of wearing a dhoti or sari with a flat-pleated back.
---బిళ్లపెంకు = flat tile.
---బిళ్లబంట్రోత్తు = peon who wears a badge; a peon reporting to a government officer.
-n.
--(1) tablet; 
--(2) coin; 
--(3) hard candy drop; 
--(4) badge;


బిళ్లగన్నేరు, biLlagannEru
-n.
--Jalap plant; Periwinkle; [bot.] ''Catharanthus roseus'' of the Apocynaceae family;  ''Vinca rosea'' of the Catharanthus family;  
-- the drug Vincistrene, extracted from its roots, is being investigated for its medicinal values;
-- ఈ మొక్కలలోని ఆకులు, పూలు, వేర్లు మొదలైన అన్ని భాగాలలో చాలా ఎక్కువగా ఉండే ఆల్కలాయిడ్స్ వైద్యపరంగా ఎంతో విలువైనవి. విన్ బ్లాస్టిన్ (Vinblastine), విన్ క్రిస్టిన్ (Vincristine), ల్యూరోసైడిన్ (Leurosidine), ల్యూరోసైన్ (Leurosine) వంటి ఆల్కలాయిడ్స్  కాన్సర్ నివారణకు అద్భుతంగా పనిచేస్తాయని పరిశోధనలలో తేలింది. ల్యుకేమియా (Leukaemia) కూ, హాడ్కిన్స్ డిసీజ్ (Hodgkin's disease), విల్మ్స్ ట్యూమర్ (Wilms' Tumour), న్యూరోబ్లాస్టోమా (Neuroblastoma) వంటి వాటికి ఈ ఆల్కలాయిడ్స్ దివ్యౌషధాలుగా పనిచేస్తాయని వైద్య పరిశోధనలలో తేలింది.


బిళ్లజువ్వి, biLlajuvvi
-n.
--[bot.] ''Ficus nitida'';


బిళ్లు, biLlu
-n.
--[bot.] ''Chloxylon swietenia'';


బిళ్లుగడ్డి, biLlugaDDi
-n.
--[bot.] ''Saccharum spontaneum'';


బీజం, bIjaM
-n.
--(1) seed;(2) semen; (3) root of an equation; (4) essential part;


బీజగణితం, bIjagaNitaM
-n.
--algebra;


బీజాశయం, bIASayaM
-n.
--gonad;


బీజాక్షరం,  bIjAkSharaM
- n.
-- the essential syllable in a sacred mantra, the absence of which would render the word into an antonym; 
--- నమశ్సివాయ = నమ + శివాయ  means &quot;I salute the auspicious energy&quot;. If the syllable మ is removed న + శివాయ means &quot;not auspicious&quot;


బీట, bITa
-n.
--crack; fissure; chink;


బీటుదుంప, bITuduMpa
-n.
--beet root; sugar beet;


బీడీ, bIDI
-n.
--beedi; a small cigar-like smoking item in which tobacco is wrapped in a beedi leaf (leaf of coromandel ebony);


బీడీ ఆకు, bIDI ఆకు
-n.
--beedi  leaf;  leaf of ebony or coromandel ebony; tobacco rolled in these leaves is a popular  as native cigarettes among villagers;  [bot.] ''Diospyros melanoxylon'';   
-- తుమికి; [[తునికి చెట్టు]];


బీడు, bIDu
-n.
--(1) ground; meadow; field; 
--(2) waste; inferior; low; second rate; 
--(3) zinc filings used in fireworks; 
--(4) any scrap metal;
---బంతుల బీడు = play ground.
---బీడుది నాకెందుకు = I do not want the inferior one.


బీదరికం, bIdarikaM
-n.
--poverty.


బీభత్స, bIbhatsa 
-adj. 
--disgusting; loathsome; estranged in mind; abhorrent; savage; మనస్సుకి రోత పుట్టించేది;


బీమా, bImA
-n.
--insurance;


బీర, bIra
-adj.
--big; large;


బీరకాయ, bIrakAya  
-n. 
--ribbed gourd;  ridged gourd; sharp edged cucumber; [bot.] ''Petula sinqua; Luffa acutangula''; 
--[note) In Arabic Luffa means plant fiber. so the name means acute-angled vegetable with fiber; 
--same as  బీర; ఊరబీర; 
-- చేదు బీర = [bot.] ''Luffa acutangula'' var amara; 
-- not same as  నేతిబీర = sponge gourd; [bot.] ''Luffa cylindrica; Luffa egyptiaca''; 
--[Sans.] స్వాదు కోశాతకీ;  తిక్త కోశాతకీ; కటు కోశాతకీ; ఘృతకోశాతకీ;


బీరువా, bIruvA
-n.
--bureau; shelf with doors; almirah;


%బు - bu, బూ - bU

బుంగ, buMga
-n.
--(1) balloon; 
--(2) a round pot;


బుంగమూతి, buMgamUti
-n.
--sulky face;


బుకాయించు, bukAyiMcu  
-v. i.  
--bluff; hoodwink;


బుకాయింపు, bukAyiMpu
-n.
--bluffing; hoodwinking;


బుక్కా, bukkA
-n.
--rouge (రూజ్ ); a fragrant powder (containing musk, civetone, etc.) often applied to the cheeks; sandalwood powder;


బుక్కావాడు, bukkAvADu
-n.
--perfumer; a person who sells (or makes) perfumes;
 

బుక్కెడు, bukkeDu
-adj.  
--mouthful;


బుగబుగ, bugabuga
-n.
--bubbling sound;


బుగత, bugata
-n.
--big landlord;


బుగ్గ, bugga
-n.
--(1) cheek; 
--(2) artesian spring; as in నీటి బుగ్గ;


బుగ్గబావి, buggabAvi
-n.
--artesian well;


బుగ్గమీసం, buggamIsaM
-n.
--whisker;


బుగ్గి, buggi
-n.
--(1) ashes; 
--(2) dust; dirt;


బుగ్గిపాలు, buggipAlu
-ph.
--[idiom] wasted effort; (lit.) fell into the ashes;


బుచ్చిగాడు, buccigADu
-n. 
--white-breasted kingfisher; [bio.] ''Halcyon smyrnensis''; also లకుమికి పిట్ట;
---నీళ్ల బుచ్చిగాడు = pied kingfisher;  [bio.] ''Ceryle rudis'';


బుజ్జగించు, bujjagiMcu
-v. t.
--lull; pacify; console; caress;


బుట్ట, buTTa
-n.
--basket; typically made out of tightly woven palm leaf strips or flat bamboo strips; (rel.) సజ్జ = a basket with loosely woven wooden strips or twigs;
---వాడు బుట్టలో పడ్డాడు = [idiom] he got duped; he fell victim to a ploy.


బుడగ, buDaga
-n.
--bubble; balloon;


బుడమ, buDama
-n.
--(1) short round cucumber; [bot.] Cucumis pubescense; Bryonia callosa; (2) [bot.] Physalis minima Linn.;  the juice of this is used as a remedy for ear-ache;


బుడమకాయ, buDamakAya
-n.
--(1) [idiom] short fellow; బుడంకాయ;
-- (2) [bot.] ''Bryonica callosa;'' ''Cucumis utilissinus'' of Cucurbitaceae family
--- ఇది దొండ, ఆనప, గుమ్మడి జాతికి చెందిన ఒక రకం దోసకాయ;  
--- రకాలు: కూతురు బుడమ; కోడి బుడమ; వెర్రి పుచ్చకాయ;


బుడ్డ, buDDa
-adj.
--short; dwarf; బుడమ;
-n.
--hydrocele; a collection of fluids in the scrotum;


బుడ్డకాకర, buDDakAkara
-n.
-- a tendril climber; [bot.] ''Cardiospermum halicacabum'' Linn.;


బుడ్డతుమ్మ, buDDatumma
-n.
--[bot.] ''Acacia roxburghii;''


బుడ్డబూసర, buDDabUsara
-n.
--[bot.] ''Physalis peruviana'';


బుడితగుల్ల, buDitagulla
-n.
--arc shell; [bio.] ''Anadara granosa'' of the Arcidae family;


బుడిపెలు,  buDipelu
- n.
-- [bot.]  tubercles; little projections on a fruit or stem of a plant;


బుడ్డి, buDDi
-n.
--(1) bottle; vial; bottle with a narrow mouth; 
--(2) slang for a alcohol habit;
---సారాబుడ్డి = wine bottle.
---సిరాబుడ్డి = ink bottle.
---వాడు బుడ్డి వేస్తున్నాడు = he is drinking (alcoholic beverage).


బుడ్డిదీపం, buDDidIpaM
-n.
--(1) alcohol lamp; spirit lamp; 
--(2) a small lamp;


బుడ్డోడు, buDDoDu
-n.
--small boy; young fellow;


బుద్బుదం, budbudaM
-n.
--water bubble;


బుద్బుదప్రాయం, budbudaprAyaM
-n.
--transitory; fleeting; (lit.) like a water bubble;


బుధగ్రహం, budhagrahaM
-n.
-- Mercury; a planet in the Solar System;


బుద్ధ ఫలం, buddha phalaM 
-- Monk fruit; Lo Han Guo; [bot.] ''Siraitia grosvenorii;'' A zero-calorie, natural sweetener. Around 300 times sweeter than sugar. It is increasingly popular among diabetic patients in India as a healthy sugar alternative. 
-- ముని పండు;


బుద్ధి, buddhi
-n.
--cleverness; intellect; the faculty of mind that gives assurance; see also చిత్తం;
---కుశాగ్ర బుద్ధి = razor-sharp intellect; (lit.) an intellect as sharp as the blade of కుశ grass.


బుద్ధికుశలత, buddhikuSalata
-n.
--cleverness; smartness;


బుద్ధిహీనుడు, buddhihInuDu
-n. 
-imbecile;                       			%to e2t


బుబ్బస, bubbasa
-n.
--[bot.] ''Hydrocotyle rotundifolia'';


బురద, burada
-n.
--mud; slime;


బుర్ర, burra
-n.
--(1) head; 
--(2) the stone inside a palm fruit;  usually there are three stones in each palmyrah palm fruit;  


బుర్రగుజ్జు, burragujju
-n.
--the pulp inside the stone of a palm fruit;
-- తాటికాయలు కోయకుండా చెట్టుకే వదిలేస్తే పండిన తరువాత ముంజలు ముదిరి గట్టి టెంకలుగా మారుతాయి. వాటిని భూమిలో పాతితే కొన్నిరోజుల తరువాత వాటినుంచి వేరు (అదే తేగ అవుతుంది) వస్తుంది. అలాగే వదలి వేస్తే ఆ వేరు తాటి చెట్టు అవుతుంది. తేగలు కొంత పక్వానికి వచ్చిన తరువాత భూమిలో నంచి వాటిని తవ్వి, టెంకలు పగల గొట్టినప్పుడు టెంకల లోపల ఉన్న లేత కొబ్బరి లాంటి పదార్థమే బుర్రగుజ్జు. తేగ బలమయ్యే కొద్ది బుర్రగుంజు తగ్గుతుంది. తేగ మధ్యలో వివిధ పొరలతో కూడిన మెత్తని పుల్ల లాంటిది ఉంటుంది దాన్ని చందమామ అంటారు. దాని చివరన మెత్తగా ఉండి చాల తీయగా ఉంటుంది. తేగని భూమి నుంచి తీయకుండా ఉంచి ఉంటే ఈ చందమామే తాటి ఆకు చిగురు అవుతుంది


బురుజు, buruju
-n.
--tower; lookout bastion;
---కోట బురుజు = tower of a fort; lookout of a fortification.
---నీటి బురుజు = water tower.
---విమానాశ్రయపు బురుజు = airport tower.


బురోనీ, బురోణి,  burOnI, burONi,
-n.
--1. [bot.] ''Ficus rubescens; Ficus heterophylla'';
--2. పరాటాని పోలిన ఒక ఆఫ్ఘనిస్థాన్ వంటకం;


బుల్ బుల్, bul^-bul^
-n. 
--(1) bulbul; 
--(2) పిగిలిపిట్ట లాంటి పక్షి;


బుల్లి, bulli
-adj.
--small; tiny;


బుల్లెమ్మ, bullemma
-n.
--girl; a small girl; lass;


బుల్లోడు, bullOdu
-n.
--boy; a small boy; lad;


బువ్వ, buvva
-n.
--baby language for food; cooked rice;


బువ్వంబంతి, buvvaMbaMti
-n. 
--feast at a wedding, often involving singing and poking fun at each other;


బుస, busa
-n.
--hiss; hiss of a snake;


బుసబుస, busabusa
-n.
--onomatopoeia for the sound of effervescence;


బ్రుంగుడుపడు,  bruMguDupaDu
- v. i.
-- fell out of use; went into the background; get destroyed; 


బూకరించు, bUkariMcu
-v. t. 
--bluff;


బూచాడు, bUcADu
-n.
--(1) same as బూచి; 
--(2) ghost;


బూచి, bUci
-n.
--(1) bad man; a term used primarily to scare children as a means of disciplining them; 
-- (ety.) believed to be an adaptation of the French General Bussy who assisted the Vijayanagara king in a skirmish against the Bobbili king in which the former prevailed; 
--(2) ghost;


బూజు, bUju
-n.
--(1) mold; bread mold; [bio.] ''Neurospora crassa''; 
--(2) cobweb;
---జిగురు బూజు = slime mold.


బూటకం, bUTakaM
-n.
--trick; falsity; guile;


బూడిద, bUDida
-n.
--ashes;


బూడిదగుమ్మడి, bUDidagummaDi
-n.
--ash gourd; white gourd; white gourd melon; ash melon; wax gourd; [bot.] ''Benincasa cerifera; Benincasa hispida'' of the Cucurbitaceae family; (note) In Latin ''ceriferus'' means &quot;with wax&quot; and ''hispidus'' means &quot;with rough hair; Benincasa is the name of a scientist who lived in Pisa, Italy;
---[Sans.] శ్వేత కూష్మాండః; కూష్మాండః; కకుభాండ; పుష్యఫలం;


బూడిదతెగులు, bUDidategulu
-n.
--mold; mildew;


బూతపిల్లి, bUtapilli
-n.
--civet cat; a cat-like fish-eating animal of Africa, India and Malaysia,


బూతి,  bUti
adj.
-- బూయి (యోని) కి సంబంధించినది;  


బూతి మాట,  bUti mATa
- n.
-- స్త్రీగుహ్యమునకు సంబంధించిన శబ్దము;


బూతు
- n.
-- స్తోత్రపాఠకుఁడు; భట్రాజు; మాగధుడు; వంది; వర్ణకుడు; స్తుతిపాఠకుడు; స్తుతివ్రతుడు; స్వస్తికారుడు; 


బూరగడ్డి, bUragaDDi
-n.
--[bot.] Ambrosinia unilocularis;


బూరా, bUrA
-n.
--toot; horn; trumpet; bugle;


బూరిచెట్టు, bUriceTTu
-n.
--[bot.] ''Ehretia buxifolia'';


బూరిజ, bUrija
-n.
--[bot.] ''Hymenodictyon excelsum'';


బూరుగు చెట్టు, bUrugu ceTTu
-n.
--silk cotton tree; kapok; [bot.] ''Bombax ceiba; Bombax malabaricum; Eriodendron anfractuosum; Ceiba pentandra;  Cochlospermum gillivraei;''


బూరుగు దూది, bUrugu dUdi
-n.
--(1) silk cotton; an inferior variety of kapok; cotton-like material inside the fruits of Bombax ceiba; or Ciba pentandra; 
--(2) kapok; Cochlospermum gillivraei;


బూర్జువా, bUrjuvA
-n.
--bourgeois; a person of middle class mentality;


బూసరకాయ, bUsarakAya
-n.
--Brazil cherry; [bot.] ''Physalis peruviana'';


బూసి, bUsi
-n.
--[bot.] Vitex abborea;


బృందం, bRMdaM
-n.
--group; same as వృందం;


బృంద, bRMda
-n.
--the sacred basil plant; 
-- తులసి;


బృందగానం, bRMdagAnaM
-n.
--chorus; a song sung by several people;


బృహత్, bRhat
-adj.
--big; jumbo; large; mega;


బృహత్ తార, bRhat tAra
-n.
--(1) mega star; 
--(2) a cinema star commanding great popularity; 
--(3) large stellar object, much bigger than the Sun.


బృహద్ధమని, bRhaddhamani
-n.
--[anat.] aorta; main vessel carrying blood out of the heart;


బృహస్పతి, bRhaspati
-n.
--[astron.] the planet Jupiter; గురుడు;


బెంగ, beMga
-n.
--worrying; pining; yearning; anxiety;


[[File:Chayote_BNC.jpg|right|thumb|బెంగుళూరు వంకాయ]]
బెంగుళూరు వంకాయ, beMguLUrU vaMkAya
-n.
--chayote squash;


బెంగుళూరు మిరప, beMguLUrU mirapa
-n.
--capsicum;
--బుట్ట మిరప; బొండు మిరప; 


బెండకాయ, beMDakAya
-n.
--okra; gumbo; lady's finger; [bot.] ''Hibiscus longifolius; Hibiscus esculentus; Abelmoschus esculentus'' of the Malvaceae family;
--- [note].  In Greek &quot;moschos&quot;  means fragrance and Abel refers to Dr. Clarke Abel (1780-1826), physician of Lord Amherst, Governor General of India.  The phrase &quot;esculentus&quot; tells that this is edible. Thus the scientific name means Abel's fragrant edible.
--- also known as  ఎద్దునాలుక చెట్టు; 
---కస్తూరి బెండ; 
--- [Sans.] భేండా, భేండీ; భిండక; భిణాదక;


బెండు, beMDu
-n.
--cork; pith; [bot.] ''Aeschynomene indica; Aeschynomene aspera'';
---జీలుగుబెండు = cork made out of pith.


బెండుచాప, beMDucApa
-n.
--[chem.] linoleum; a plastic sheet used to cover floors;


బెందడి, beMdaDi
-n.
--soft mud; (esp.) mud used as a cement in building construction;


బెకబెక, bekabeka
-adj.
--onomatopoeia for the croaking of frogs;


బెగటికంద, begaTikaMda
-n.
--[bot.] ''Amberboa indica'';


బెజ్జం, bejjaM
-n.
--hole; orifice; aperture; perforation; puncture;


బెట్టిదం, beTTidaM
-n.
--harshness; cruelty;


బెట్టు, beTTu
-adj. 
--uppity; a shortened form of బెట్టిదం;


బెడలిక, beDalika
-n.
--[bot.] ''Griffithia fragrans'';


బెణుకు, beNuku
-n.
--sprain; muscle sprain;


బెడద మొక్కలు, beDada mokkalu
- n. ph.
-- invasive plants;


బెడిసికొట్టు, beDisikoTTu
-v. i.
--backfire;


బెత్తం, bettaM
-n.
--rattan; [bot.] ''Calamus Rotang''; cane; stick; thin bamboo rod; 
-- (rel.) లాఠీ = a thick wooden rod with a metal tip;
---బెత్తాన్ని బొత్తిగా వాడకపోతే పిల్లాడు పూర్తిగా పాడయిపోతాడు = spare the rod and spoil the child.


బెత్త, betta
-n. 
--a measure of length equal to the width of 4 fingers; 3 అంగుళాలు; 7.62 సెంటీమీటర్లు; same as బెత్తెడు; 
-- see also జాన, మూర;


బెబ్బులి, bebbuli
-n.
--tiger;


బెరడు, beraDu
-n.
--bark; dry surface layer of a tree trunk;


బెర్తు, bertu
-n.
--(1) berth; a full-length bench for sleeping in a railway compartment; 
--(2) mooring place for a ship in a harbor;


బెల్లం, bellaM
-n.
--(1)jaggery; dark, crude, raw sugar; 
--(2) penis; membrum virile, as applied to children only;
---చెరకుబెల్లం = jaggery; made from the juice of sugar cane.
---తాటిబెల్లం = gur; made from the juice of East Indian palm tree fruits; గుడం.


బెల్లమాకు,  bellamAku
-n.
--a native of S. America and naturalized to India; fresh leaves are chewed to relieve toothache; crushed leaves stop bleeding; [bot.] ''Tridax procumbens'' Linn.;


బెల్లించు, belliMcu
-n.
--coax; cajole; wheedle;


బ్రెయిల్, breyil
-n.
--Braille; a script of raised dots on paper to help blind people read; named after Louis Braille, its inventor;


బేక్టీరియాబక్షిణి, bEkTIriyAbakshiNi
-n.
--[biol.] bacteriophage;


బేజరూరు, bEjarUru
-adj.
--not urgent; not essential;


బేజారు, bEjAru
-adj.
--displeasure; annoyance; scary;


బేడతీగ, bEDatIga
-n.
--[bot.] Ipomaea pescaprae;


బేడలు, bEDalu
-n. pl. 
--dal; split cereals such as split peas and other leguminous cerelas;


బేడా, bEDA
-n.
--bedroll; bedding;


బేడీలు, bEDIlu
-n.
--handcuffs; cuffs; shackles;


బేమరమ్మత్తు, bEmarammattu
-n.
--disrepair; out of repair; damaged;


బేరం, bEraM
-n.
--(1) bargain; deal; 
--(2) business; trade;


బేరసారాలు, bErasArAlu
-n. pl. 
--negotiations; dealings; transactions


బేరిపండు, bEripaMDu
-n.
-- klip dagga; Christmas candlestick; lion's ear; [bot.] ''Phlomis nepetifolia; Leonotis nepetifolia''; 


బేరీజు, bErIju
-n.
--tally;
---లాభనష్టములు బేరీజు వేసికో = tally the profits and losses.


బేవార్సు, bEvArsu
-n.
--unclaimed; in the absence of the owner; free;
-- ఊరికినే, పనీపాటా లేకుండా తిరిగే; బాదరబందీ లేకుండా;
--(ety.) బే అనేది పర్షియన్ లో &quot;లేని, లేమి, కాని&quot; వంటి అర్థాలలో వాడతారు. వారిస్ అనేది అరబిక్ లో వారసుడు. &quot;బే- వారీస్&quot; అంటే పిల్లలు లేని వాడు అని అర్థం.


బేషరుతుగా, bEsharatugA
-adv.
--unconditionally;


బేసబబు, bEsababu
-adj.
--unreasonable; improper; not right;


బేసి, bEsi
-n.
--odd; (ant.) సరి;


బేస్తు, bEstu
-n.
-- marginal victory in a card game; 
--కుందేలు = less than marginal victory in a card game;
--ఆట = more than marginal victory in a card game;


బైట, baiTa
-n.
--outside;


బైతు, baiTu
-n.
--country bumpkin;


బైరాగి, bairAgi
-n.
--hermit; religious mendicant; altered form of విరాగి;


బైలు, bailu
-n.
--an open field;


బైలుదేరు,
-v. i.
--start; begin a journey;


బైలుపరచు, bailuparacu
-v. t.
--expose;


%బొం - boM, బొ - bo, బో - bO, బౌ - bau

బొంకు, boMku
-n.
--lie; fib; untrue;


బొంగరం, boMgaraM
-n.
--top; a spinning toy; a gyrator;


బొంగు, boMgu
-adj.
--hollow; 
- n.
-- hollow bamboo; [bot.] ''Bambusa arundinaceae;'' 
--  బొంగు వెదురు; ముళ్ళ వెదురు; పెంటి వెదురు; 


బొంగు బిర్యానీ, boMgu  biryAnI
-n.
--Biryani cooked in the hollow of a bamboo; 


బొంగురు, boMguru
-adj.
--hoarse; (ant.) కీచు;


బొండుమల్లె, boMDumalle
-n.
-- Arabian Jasmine; [bot.] ''Jasminum sambac'';
--  బొడ్డుమల్లె;


బొంత, boMta
-n.
--quilt;


బొంతకాకి,  boMtakAki
- n.
-- a large black forest crow;   కాకోలం;


బొంతచామలు, boMtacAmalu
-n.
--[bot.] ''Populismus frumentacea''; 


బొంతజెముడు, boMtajemuDu
-n.
-- antique spurge; a large, bushy shrub; [bot.] ''Euphorbia antiquorum'';


బొంతటేకు, boMtEku
-n.
-- Kath Sagon; Desi Sagon; Karen Wood Tree; [bot.] ''Haplophragma adenophyllum'' of the Bignoniaceae family; ''Bignonia adenophylla''; 


బొంద, boMda
-n.
-- (1) hole; hole in the ground; pit; grave;
-- (2) channel for water;
-- (3) small palm or date tree;
-- This word is often used as a rebuke, but it is not recommended because it refers to the act of burying the dead;
 

బొంది, boMdi
-n.
--physical body; mortal coil;


బొందు,  boMdu
- n.
-- a thin strap or cord, usually made of folded cloth, used to tie and support a garment around the waist; a skein, a bundle of fibres or thread;


బొంబాయి, boMbAyi
-n.
--(1) faucet; tap; water tube; 
--(2) hand pump to pull any liquid from a barrel, especially kerosine;; 
--(3) Telugu name for the city of Bombay;


బొక్క, bokka
-n.
--(1) hole; 
--(2) jail; 
--(3) loss in a business transaction;


బొక్కసం, bokkasaM
-n.
--treasury;


బొక్కు, bokku
-v. i.
--gobble up; eat greedily with a mouthful;


బొక్కుడు, bokkuDu
-n.
--brahmi; Indian pennywort; Asiatic pennywort; [bot.] ''Hydrocotyle asiatica'';


బొక్కెన, bokkena
-n.
--(1) bucket; 
--(2) [bot.] ''Zapania nodiflora'';


బొగడ, bogaDa
-n.
-- a flowering tree widely found in India; [bot.] ''Mimusops elengi;''
-- చిరు తీపి, ఎక్కువ వగరు వుండే బొగడ పండ్లు నోటి ఆరోగ్యానికి, ముఖ్యంగా చిగుళ్ళకు చాలా మంచివి. ఈ చెట్టు పుల్లలను వేప పుల్లలలాగే పళ్ళు తోముకోడానికి వాడవచ్చు - నోటి దుర్వాసన పోవడం, చిగుళ్ళ ఆరోగ్యం పెరగడం జరుగుతుంది; 


బొగడబంతి, bogaDabaMti
-n.
-- gomphrena; [bot.] ''Gomphernia globosa;''
-- బొగడబంతి మొక్కకు పువ్వులే వుంటాయి. ఇది అందానికి ఆహ్లాదానికి పెంచుకొనే మొక్క. చెట్టు కాదు. కాయలు కాయవు. Globe amaranth అని పిలువబడే ఈ మొక్క తోటకూర జాతికి చెందిన మొక్క. ఇది అమెరికా నుండి మన దేశం వచ్చిందట. దీనికి కూడా ఆరోగ్యపరమైన ఉపయోగాలున్నాయని అమెరికా వారే చెప్పారు.


బొగ్గు,
-n.
--(1) charcoal; 
--(2) coal; (rel.) రాక్షసి బొగ్గు;


బొగ్గుపులుసు గాలి, boggupulusu gAli
-n.
--carbon dioxide;


బొచ్చు, boccu
-n.
--fur; wool; hair;


బొచ్చె, bocce
-n.
--(1) Katla; Catla; a fish of the Cyprinidae family; [bio.] ''Catla catla'';
--(2) a pot or cooking vessel; shards of a pot;
-- బోలె, బొచ్చె పదాలు కుండ, కుండ పగులగా మిగిలిన ముక్కను సూచిస్తాయి.


బొజ్జ, bojja
-n.
--(1) belly; tummy; 
--(2) potbelly;
-- బొర్ర;


బొటబొట, boTaboTa
-adj.
--onomatopoeia for trickling or dripping flow;
---రక్తం బొటబొట కారింది = the blood trickled.
---కన్నీరు బొటబొట కారింది = the tears trickled.


బొటనవేలు, boTanavElu
-n.
--(1) thumb; 
--(2) big toe;


బొట్టకడపచెట్టు, boTTakaDapaceTTu
-n.
--[bot.] ''Nauclea parvifolia''; ''Mitragyna parvifolia'' of the Rubiaceae family;
-- Its leaves alleviate pain and swelling, and are used for better healing from wounds and ulcers. Its stem bark is used in treatment of biliousness and muscular pains;


బొట్టు, boTTu
-n.
--(1) the dot on the forehead of Hindus; 
--(2) drop;


బొటాబొటి, boTAboTI
-adj.
--marginal; barely sufficient; approximate;


బొట్టె, boTTe
-n.
--child;


బొడ్డ, boDDa
-n.
--[bot.] ''Ficus glomerata'';


బొడ్డ చెట్టు, boDDa ceTTu  
-n.  
--[bot.] ''Ficus asperima'';   
-- కరక బొడ్డ; [Sans.] ఖరపత్ర;.


బొడిపె, boDipe
-n.
--bud-like projection on the skin or tongue;


బొడ్డు, boDDu
-n.
--navel; umbilicus;


బొడ్డు తాడు, boDDu tADu
-n.
--umbilical cord;


బొడ్డు నారింజ, boDDu nAriMja
-n.
--navel orange; a sweet, seedless orange with a structure resembling a navel;


బొడ్డుమల్లె, boDDu malle
-n.
--double jasmine; Arabian jasmine; [bot.] ''Jasminum sambac''; same as బొంతమల్లె;


బొడ్డూడనివాడు, boDDUDanivADu
-n.
--[idiom] infant; kid; child, any person who acts like a child; (lit.) a person whose umbilical cord has not yet dropped;


బొత్తాం, bottAM
-n.
--button;


బొత్తిగా, bottigA
-adv.
--entirely, absolutely;


బొద్దింక, boddiMka
-n.
--roach; cockroach;   [bio.] ''Blatta orientalis''; ''Blatta Americana'';
-- an insect belonging to the order Orthoptera; తిన్నని రెక్కలు గల కీటకం;


బొద్ది, boddi
-n.
--[bot.] ''Macaranga roxburghii''; ''Macaranga peltata'' of the Euphorbiaceae family; 
-- the major use of Macaranga peltata is for making wooden pencils and in the plywood industry


బొద్దికూర, boddikUra
-n.
-- [bot.] ''Portulaca tuberosa'' Roxb.;
-- a famine food; roots eaten raw;


బొద్దు, boddu
-adj. 
--(1) chubby; plump; fat; stout; 
--(2) sturdy; 
--(3) thick;
--(4)  block as in &quot;block lettering&quot;


బొప్పాయి, బొబ్బాసి, boppAyi,  bobbAsi
-n.
--papaya; [bot.] ''Carica papaya'' of the Caricaceae family; this S. American plant was brought to India in the seventeenth century;
--కొండ బొప్పాయి = [bot.] ''Carica pubescens''; grows in the Nilgiris; 


బొప్పి, boppi
-n. 
--bump; contusion; swelling;


బొబ్బ, bobba
-n.
--(1) yell; scream; roar; loud cry;
--(2) blister; bulla; 
--(3) child language for water;


బొబ్బతెగులు, bobbategulu
-n.
--tobacco mosaic disease;


బొబ్బర్లు, bobbarlu
-n. pl. 
--(1) Catjang cowpeas; Hindu cowpeas; [bot.] ''Vigna unguiculata'' of the Fabaceae family; ''Vigna catjang'';
--(2) black eyed beans; [bot.] ''Dolichos sinensis''; ''Dolichos catiang'' Rox
--(3) Yardlong Beans; Asparagus beans; [bot.] ''Vigna sinensis''; 
--అలసందలు; దంటుపెసలు; [Sans.]  దీర్ఘబీజ; 


బొమ్మ, bomma
-n.
--(1) figure; diagram; image; 
--(2) doll; 
--(3) head of a coin; 
--(4) toy;


బొమ్మకట్టుడు, bommakaTTuDu
-n.
--imagery; a style of writing in which images are created by the power of words;


బొమ్మ మర్రి, bomma marri
-n. 
--[bot.] Focus cunia;


బొమ్మా బొరుసు, bomma borusu
-ph.
--head and tail of a coin;


బొమ్మజెముడు, bommajemuDu
-n.
--prickly pear; cactus;


బొమ్మపాపట, bommapApaTa
-n.
--[bot.] stylocorine webera;


బొమ్మమేడి, bommamEDi
-n.
--[bot.] ''Ficus oppositifolia'';


బొమ్మరిల్లు, bommarillu
-n.
--doll-house;


బొమ్మసున్నం,  bommasunnaM     %e2t
-n.
--plaster of Paris; CaSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;;


బొమ్మిటిక, bommiTika
-n.
--toy-brick;


బొర్ర, borra
-n.
--(1) belly; tummy; 
--(2) potbelly;
-- బొజ్జ;


బొరియ, boriya
-n.
--burrow; pit; a hole in the ground usually made by an animal;


బొరిగె, borige
-n.
--a small hand-held tool to scrape grass; a small hoe;

 
బొరుగులు, borugulu
-n. pl.
--(1) fried grain or pulses, often eaten as a snack;
--(2) puffed rice;


బొరుసు, borusu
-n.
--tail side of a coin;


బొల్లి, bolli
-n.
--(1) vitiligo; leukodermia; a disease with white patches on the skin; 
--(2) lie; fib; 
---కల్లబొల్లి కబుర్లు = lies and tall tales.


బోగన్ విల్లీ, bOgan^villi
-n. 
--[bot.] Bougainvillea spectabilis;


బోగీ, bOgI
-n.
--bogie; a rail car;


బోడంట, bODaMTa
-n. 
--Mountain ebony; [bot.] Bauhinia variegata of the Fabaceae family;
-- a flowering plant found in China and India;


బోడతరం, bODataraM
-n.
--[bot.] ''Sphaeranthus hirtus'';


బోడమామిడి, bODamAmiDi
-n.
-- cluster fig; udumbara tree; [bot.] ''Ficus glomerata'';
-- According to the Shatapatha Brahmana, the Audumbara tree was created from the force of Indra; From his hair his thought flowed, and became millet; from his skin his honour flowed, and became the aśvattha tree (ficus religiosa); from his flesh his force flowed, and became the udumbara tree (ficus glomerata); from his bones his sweet drink flowed, and became the nyagrodha tree (ficus indica); from his marrow his drink, the Soma juice, flowed, and became rice: in this way his energies, or vital powers, went from him;


బోడి, bODi
-adj.
--(1) barren; empty; 
--(2) hairless; esp. when the hair is shaven off rather than bald;
---బోడిగుండు = hairless scalp; clean-shaven head.
---బోడిపలక = slate without a frame.
---బోడిమెట్ట = treeless hillock.
---బోడికబురు = empty message.


బోడిగ చెట్టు, bODiga ceTTu 
- n.
-- Large-leaf beauty berry; [bot.] ''Callicarpa tomentosa;'' A medicinal, evergreen shrub used in Ayurveda for medicinal pastes in treating wounds. 
-- The leaves are velvety, and when dipped in oil, they burn like a wick, popular in South Indian traditions.
-- పాండవ బత్తి; [Sans.] ప్రియంగు;


బోణీ, bONI
-n.
--first transaction in a day's business;


బోదకాలు, bOdakAlu
-n.
--filarial leg; filariasis; elephantiasis; a parasitic disease endemic to eastern part of India;


బోదె, bode
-n.
--stem; particularly stem of a plant like banana plant;


బోధ, bOdha
-n.
--teaching; indoctrination;


బోధపడు, bOdhapaDu
-n.
--understand; comprehend;


బోధించు, bOdhiMcu
-v. t.
--teach; indoctrinate;


బోధిసత్వుడు, bOdhisatvuDu 
- n.
-- బోధ సత్తు గా కలవాడు బోధిసత్వుడు. కష్టసుఖాలకి, జీవన్మరణాలకి గల కారణం బోధపడినవాడు. సృష్టి రహస్యం తెలిసినవాడు. జీవిత పరమార్థం గ్రహించిన వాడు. జీవాత్మ, పరమాత్మ ఒకటే అని అనుభవైకవేద్యంగా జీర్ణించుకున్న వాడు. తనలో ఇతరులని, ఇతరులలో తనని చూసుకోగలిగినవాడు. పరమపదం చేరిన వాడు బుద్ధుడు. పరమపదం ద్వారానికి చేరుకుని, తాళంచెవి చేతిలో ఉన్నా తాళం తీయటానికి సమయం కావాలి అని నిర్ణయించుకుని సహానుభూతితో తోటి ప్రయాణీకుల కోసం వేచి ఉన్న వ్యక్తి బోధిసత్వుడు.
-- బోధిసత్వుని స్త్రీభాగం డాకిని. తార. డాకిని శక్తి స్వరూపిణి. ఆకాశ రూపిణి. ఊర్ధ్వ సంచారిణి. బోధిసత్వునికి బుద్ధత్వానికి గల అంతరం. బోధిసత్వుని బుద్ధుడికి చేర్చడానికి ఏకైక సాధనం.


బోను, bOnu
-n.
--(1) cage; especially, animal cage; 
--(2) trap; snare; 
--(3) witness stand;


బోయ్‍కాట్‍, bOykAT^
-n.
--boycott; to collectively refrain from buying a product or using a service as an act of protest; named after Capt. Charles C. Boycott;


బోయా, bOyA
-n.
--buoy; a floating ball or drum used as a marker in harbors and waterways;


బోర, bOra
-n.
--chest; thorax;
---బోర విరుచుకుని నడుస్తున్నాడు = he is proud and arrogant; (lit.) he is walking with an uplifted chest.


బోర్లా, bOrIA
-adj.
--prone; up-side down; topsy-turvey; face downward;


బోర్లాపడు, bOrlApaDu
-v. i. 
--fall face down; capsize;


బోరు, bOru
-n.
--bore; tedium;


బోరుకొట్టు, bOrukoTTu
-v. i.
--to be boring;


బోల్తాపడు, bOltApaDu
-v. i. 
--fall prey to; get cheated;


బోర్లించు, bOrliMcu
-v. t. 
--invert; put face down;  put a vessel or a dish face down;


బోలు, bOlu
-adj.
--hollow; 


బోసి, bOsi
-adj.
--(1)naked; blank; empty; 
--(2) toothless;
---బోసి మెడ = a neck without any ornament.
---బోసి మొహం = blank face.
---బోసి నోరు = mouth without teeth.


బౌల్య సమీకరణం, baulya samIkaraNaM
-n.
--Boolean equation;
&lt;/poem&gt;

==Part 3: భం - bhaM, భ - bha, భ్ర - bhra==
&lt;poem&gt;

భంగం, bhaMgaM
-n.
--(1) breakage; disruption; 
--(2) interruption;
---అస్థి భంగం = breaking of the bones
---శృంగ భంగం = removing the horns; [idiom] to cut one down to size;


భంగకర, bhaMgakara
-adj.
--disruptive;


భంగపడు, bhaMgapaDu
-v. i.
--(1) to be broken; to be shattered; (2)  to be disappointed;


భంగపాటు, bhaMgapATu
-n.
--failure; defeat; disappointment; frustration;


భంగిమ, bhaMgima
-n.
--pose; posture; manner;


భంగురం, bhaMguraM
-n.
--transient; changeable; fleeting;


భంజకం, bhaMjakaM
-n.
--breaker; destroyer; 


భంజనం, bhaMjanaM
-n.
--breaking; destroying; 


భండారం, bhaMDAraM
-n.
--(1) treasury; 
--(2) collection; 
--(3) store room;


భక్తి, bhakti
-n.
--devotion; attachment; reverence;


భక్తుడు, bhaktuDu
-n.
--devotee; fan;


భక్షక కణాలు, bhakshaka kaNAlu
-n. pl.
--phagocytes;


భక్షణ, bhakshaNa
-n.
--eating;


భక్ష్యాలు, bhakshyAlu
-n.
--food prepared for events;


భక్షించు, bhakshiMcu
-v. t.
--eat;


భగం, bhagaM
-n.
--vagina;


భగందరం, bhagaMdharaM
-n.
--fistula;


భగ, bhaga
-n.
-- Fire; 


భగభగ, bhagabhaga
-n.
--onomatopoeia for the sound of flames, for a burning sensation, or for expressing blazing anger; can be used for a burning sensation as well as the burning of an object;


భగవంతుడు, bhagavaMtuDu
-n. m.
--God; Almighty; one who is surrounded by fire; 'భగ' మును ఆవరించి / ఆవహించి ఉన్నవాడు/ఉన్నది; 


భగవతి, bhagavati
-n.f.
-goddess;


భగ్నం, bhagnaM
-adj.
--broken; shattered;


భగీరథ ప్రయత్నం, bhagiratha prayatnaM
-ph.
--Herculian task; monumental task;


బాగోణి,  bhagONi
- n.
-- a shallow, wide-mouthed vessel used in cooking;
-- మూతి వెడల్పుగా, లోతు తక్కువగా ఉండు మట్టి పాత్ర.


భజంత్రీలు, bhajaMtrIlu
-n. pl.
--musicians who play bands, esp. while referring to bands at wedding ceremonies and processions;
-- భాజా భజంత్రీలు = musical instruments and players;


భట్టారకుడు, bhaTTArakuDu
-n.
--scholar; a scholar who is also a poet;
-- విద్వాంసుడు కవి కూడా అయితే అతడు ‘భట్ట’ లేక ‘భట్టు’ లేక ‘భట్టారకుడు’ అనబడతాడు. కేవలం పాండిత్యమే కాక చక్కగా కవిత్వం చెప్పగలిగే భావనా చాతుర్యం కలవాడు భట్టు. ఉదా: (1) నన్నయ భట్టు, (2) కుమారిల భట్టు జైమిని ‘మీమాంస సూత్రాల’కు భాష్యకారునిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు, (3) ప్రత్యక్ష, ఆనుమాన, ఉపమాన, శబ్ద పరిచ్ఛేదాలతో జ్ఞాన సముపార్జనా మార్గాలైన ప్రమాణాలను (valid sources of knowledge) అందరికీ అర్ధమయ్యే సులభ శైలిలో వివరిస్తూ ‘తర్క సంగ్రహ’ పేరిట గౌతముని న్యాయ సూత్రాలను వ్యాఖ్యానించిన తర్క శాస్త్ర పండితుడు వారణాసి అన్నంభట్టు;


భడవా, bhaDavA
-inter.
-- a term of endearment widely used in coastal Andhra while reprimanding young boys; 
-- [Hindi] &quot;bhad&quot; means a pimp, a broker for call girls; 
-- ఇతర భారతీయ భాషలలో ఇది బూతు పదం; సరి అయిన అర్థం తెలియక కోస్తా ఆంధ్రలో దీనిని ముద్దు పేరుగా వాడెస్తూ ఉంటారు;


భత్యం, bhatyaM
-n.
--allowance; stipend;
---కరువు భత్యం = dearness allowance.


భద్రంగా, bhadraMgA
-adv.
--safely;


భద్రత, bhadrata
-n.
--security; safety;


భద్రతా సంఘం, bhadratA saMghaM
-n.
--Security Council of the United Nations;


భద్రతుంగ, bhadratuMga
-n.
--coco-grass; Java gras;, nut grass; purple nutsedge; red nutsedge; [bot.] ''Cyperus rotundus'' of the Cyperaceae family;
-- The plant is mentioned in the ancient Charaka Samhita (circa 100 AD). Modern Ayurvedic medicine uses the plant, known as musta (in musta moola churna), for fevers, digestive disorders, dysmenorrhea, and other maladies;


[File:Gul-Abas-4-O%27clock_plant.JPG|right|thumb|Mirabilis jalapa=భద్రాక్షి]]
భద్రాక్షి, bhadrAkshi
-n.
--four o'clock flower; [bot.] ''Mirabilis jalapa'' of the Nyctaginaceae family;
-- Mirabilis in Latin means wonderful and Jalapa (or Xalapa) is the state capital of Veracruz in México.


భయంకరమైన, bhayaMkaramaina
-adj.
--scary; grisly;


భయం, bhayaM
-n.
--fear; trepidation; terror; phobia;


భయకంపితం, bhayakaMpitaM
-n.
--shudder;


భయపడు, bhayapaDu
-v. i.
--dread; fear; be afraid;


భయపెట్టు, bhayapeTTu
-v. t.
--scare; intimidate;


భయస్తుడు, bhayastuDu
-n. m.
--timid person;


భయాందోళన, bhayAMdOLana
-n.
--panic;                 % to e2t


భయానక, bhayAnaka
-adj.
--frightening; horrible;


భరణం, bharaNaM
-n.
--(1) compensation; 
--(2) alimony;


భరణి, bharaNi              
-n.
--(1) the star, 35 Arietis; Musca; Yoga tara of the second lunar mansion;
--(2) The second of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar;


భరతవాక్యం, bharatavAkyaM
-n.
--epilog; epilogue;


భరద్వాజపక్షి, bharadvAja pakshi
-n.
--King-crow; Drongo-shrike; a bird commonly seen on the backs of cattle;
-- ఎట్రిత; పశులపోలిగాడు; నల్లంచి పిట్ట;


భర్త, bharta
-n.
--husband.


భరించు, bhariMcu
-v. t.
--tolerate; support; bear; endure; sustain; 
---భరించువాడు భర్త = the one who supports is the husband.


భరిణె, bhariNe
-n.
--a small box; pill-box;


భరిత, bharita adjvl.
-suff.
--full of; filled with;


భర్తీ చేయు, bhartI cEyu
-v. t.
--fill; fill up;


భరోసా, bharOsA
-n.
--assurance; guarantee; trust;


భల్లాటకం, bhallATakaM
-n.
--marking nut tree; [bot.] ''Semecarpus anacardium''; 
-- నల్లజీడి;


భవం, bhavaM
-n.
-- birth; rebirth;
-- పుట్టుక; జన్మ; పునర్జన్మ; కుమార సంభవం = the birth of Kumara;


భవసాగరం, bhavasaagaraM 
- n.
-- this cycle of life and death punctuated by pleasures and hardships; 
-- సంసారం అనే సముద్రం; కష్ట సుఖాలతో నిండింది జీవితం; ఈ చావు పుట్టుకల క్రమం అనంతం, సముద్రం అంత; 


భవనం, bhavanaM
-n.
--mansion; big building; manor;


భవదీయుడు, bhavdIyuDu
-n. m.
--yours; used in closing a letter;


భవము, bhavamu 
- n.
-- birth; birth and death;


భవసాగరము, bhavasaagaramu 
- n.
-- the ocean of birth; the ocean of birth and death; the cycle of birth and death;


భవిష్యత్ కాలం, bhavishyat kAlaM
-n.
--(1) [gram.] future tense; 
--(2) future;


భవిష్యత్తు, bhavishyattu
-n.
--future;


భస్మం. bhasmaM 
- n.
-- Ashes; calx; 
-- బూడిద; బుగ్గి; బూతి; బూది; విబూది;
--- తామ్రభస్మము = calx of copper;
--- సువర్ణ భస్మం&quot; (బంగారు బుగ్గి), &quot;మౌక్తిక భస్మం&quot; (ముత్యాల బుగ్గి), &quot;హీరక భస్మం&quot; (వజ్రాల బుగ్గి) ఆయుర్వేద, యునాని ఔషధాలలో కూడా వాడేవారు.


భస్మీకరణం, bhasmIkaraNaM
-n.
--(1) incineration; 
--(2) calcination;


భృంగామలక తైలం, bhRMgAmalaka tailaM
- n. ph. 
-- An Ayurvedic hair oil made from boiling coconut oil with &quot;bhRMga&quot; (గుంటగలగరాకు) (''Eclipta alba'') and &quot;amla&quot; (ఉసిరి) (''Emblica myrobalan''); 


భ్రంశం, bhraMSaM
-n.
--movement; prolapse; sliding;
---స్థానభ్రంశం = displacement.
---గుదభ్రంశం = prolapse of the anus.


భ్రమ, bhrama
-n.
--illusion; delusion;
-- (ant.) ప్రమ = true knowledge; యథార్థజ్ఞానము;


భ్రమకం, bhramakaM
-n.
-- palindrome; any word or phrase that reads the same both forward and backward. &quot;Able was I ere I saw Elba&quot; is a well-known palindromic sentence. &quot;Malayalam&quot; is English's longest known palindromic word (though a proper noun). There are palindromic poems in Telugu.
-- same as కచికపదం; 


భ్రమణం, bhramaNaM
-n.
--whirling; turning; going around; revolution;


భ్రమరం, bhramaraM
-n.
--bee;
-- తుమ్మెద; సారంగము; చంచరీకము; కందిరీగ;
-- భ్రమరకీటక న్యాయం. ఆకుపురుగు (కేటర్ పిల్లర్) శరీరంలో తన గుడ్లను పెట్టి తుమ్మెదో (కందిరీగో) మట్టితో దాన్ని మూసేస్తుంది. నాలుగు వారాల్లో ఆకుపురుగు దేహంలో కందిరీగ పెట్టిన గుడ్లు పిల్లలై ఆకుపురుగు దేహాన్నే ఆహారంగా భుజించి ప్యుపా దశకు చేరి అందమైన భ్రమరాలుగా, (కందిరీగలుగా) మట్టిని తొలుచుకొని వెలుపలికి వస్తాయి. ఆకుపురుగు తుమ్మెదగా మారుతోందని భ్రమపడ్డారు. ఇది కేవలం కవిసమయం; 


భ్రష్టం, bhrashTaM
-n. 
--one that has fallen;


భ్రష్టుడు, bhrashTuDu
-n. m. 
--one who has fallen in stature or social values;


==Part 3: భాం - bhAM, భా - bhA==


భాండం, bhAMDaM
-n.
--pot; vessel;


భాండాగారం, bhAMDAgAraM
-n.
--a storehouse; repository; archive; depository;


భాగం, bhAgaM
-n.
--share; part; portion; quarter; side;


భాగస్వామి, bhAgasvAmi
-n.
--shareholder; partner; participant; భాగస్తుడు;


భాగలబ్దం, bhAgalabdaM
-n.
--[math.] quotient;


భాగ్యం, bhAgyaM
-n.
--fortune; (ant.) నిర్భాగ్యం;


భాగ్యవంతుడు, bhAgyavaMtuDu
-n. m.
--wealthy person;


భాగ్యవతి, bhAgyavati
-n. f.
--wealthy person;


భాగారం, bhAgAraM
-n.
--[math.] division;


భాగినేయి, bhAginEyi
-n.
-- sister's daughter;


భాగినేయుడు, bhAginEyi
-n.
-- sister's  son;


భాగోతం, bhAgOtaM
-n. 
--(1) a dance drama; 
--(2) farce;
---వీధి భాగోతం = a dance drama performed at the street corner;


భాజకం, bhAjakaM
-n.
--[math.] divisor;


భానువారం, bhAnuvAraM
-n.
--Sunday;


భారం, bhAraM
-n.
--(1) [phy.] mass; 
--(2) weight; 
--(3) burden; responsibility;


భారగతి, bhAragati
-n.
--[phy.] momentum; mass times the velocity of an object;   % to e2t


భారతీయ, bhAratIya
-adj.
--Indian;


భారమితి, bhAramiti
-n. 
--barometer; an instrument to measure the weight of air and therefore the pressure of the atmosphere;


భార్య, bhArya
-n.
--wife;


భార్యాభర్తలు, bhAryAbhartalu
-n. pl.
--wife and husband; couple;


భారీ, bhArI
-adj.
--massive; heavy-duty; large-scale;
---భారీ పరిశ్రమలు = heavy industry.


భారీతనం, bhArItanaM
-n.
--massiveness;


భావం, bhAvaM
-n.
-- (1) meaning; concept; opinion; idea; [drama] emotion; (2) one of the 12 squares in a horocope chart; ఇల్లు; గది; 
---స్థాయీభావం = dominant emotion.
---సాత్విక భావం = responsive emotion.
---సంచార భావం = transitory emotion.
---భావచౌర్యం = stealing of an idea.


భావంజి, bhAvaMji
-n.
--Babchi; [bot.] ''Psoralea corylifolia'' of the Fabaceae family;
--a plant used in Indian and Chinese traditional medicine for treatment of lichen-induced dermatitis by psoralen extract combined with sunlight exposure;


భావకవిత్వం, bhAvakavitvaM
-n.
-- see భావగీతం;


భావగీతం, bhAvagItaM
-n.
--lyrical poem; romantic poem; imaginative poem; 
--- భావకవిత్వ నిర్వచనము Lyrical Poetry;  
--- భావకవిత్వంలో శాఖలు - ప్రణయకవిత్వము (Love Poetry), ప్రకృతికవిత్వము (Nature Poetry), భక్తికవిత్వము (Mystic Poetry), దేశభక్తికవిత్వము (Patriotic Poetry), సంఘసంస్కరణ కవిత్వము (Reformative Poetry), స్మృతికావ్యములు (Elegies). 
--- భావకవిత్వంలో కవినక్షత్రములు - రాయప్రోలు, విశ్వనాథ, వెంకటపార్వతీశులు, కృష్ణశాస్త్రి, దువ్వూరి, బసవరాజు, నండూరి, వేదుల, నాయని, పింగళి, కాటూరి, జాషువా, తుమ్మల, తల్లావజ్ఝల, బాపిరాజు;
--- భావకవులవలె ఎవరికి తెలియని ఏవో పాటలు పాడాలోయ్ -- ఎవరికీ తెలియని లేదా అర్థంకాని పాటలు రాసేవాళ్లే భావకవులు 


భావజాలం, bhAvajAlaM
-n.
--conceptual cluster; a stirring of a thought;


భావమిశ్ర, bhAvamisra
-n.
--Bhava Misra; an eminent Ayurvedic physician of the 16th century; he described the circulation of blood and made many contributions to anatomy and physiology;


భావన, bhAvana
-adj.
--treated; steeped; the steeping process involves immersing the subject substance in a mixture of rock salt and lime juice overnight, drying the subject substance in sunlight, and repeating the whole immersion, drying cycle. Lime juice is added every night to keep the subject substance immersed all through the night;
-- భావన చేయడం అంటే ఆయుర్వేదం ప్రకారం ఏడుసార్లు నిమ్మరసం, సైంధవలవణం లో భావన చేయాలి. ఎండబెట్టడం మరలా రసంలో వేయడం మరలా పక్క రోజు ఎండబెట్టడం ఇలా ఏడు రోజులు చేసాక  అల్లం  జిలకర్ర  ను బాగా ఎండబెట్టి నిలవచేసుకోవాలి. 
---భావన అల్లం = ginger steeped in a special solution; శొంఠి.
---భావన కరక్కాయ = aloe steeped in a special solution.
---భావన జీలక్రర = steeped cumin seeds.
-n.
--concept;


భావనాత్మక, bhAvanAtmaka
-adj.
--(1) conceptual; (2) romantic;


భావసంకల్పన, bhAvasaMkalpana
-n.
--concept formation;


భావసేకరణ, bhAvasEkaraNa
-n.
--abstraction;


భావార్థకం, bhaavaarthakaM 
- n.
-- [gram.] affirmative; infinitive mood; revealing inherent property;


భావోద్రేకం, bhAvOdrEkaM
- n.
-- emotion;


భావోద్వేగం, bhAvOdvEgaM
- n.
-- emotion;


భావ్యం, bhAvyaM
-n.
--proper; appropriate; fair;


భావి, bhAvi
-n.
--future; prospects;


భాస్వరం, bhAsvaraM
-n.
--the element phosphorous;


భాస్వర చక్కెర, bhasvara cakkera
-n.
--[biochem.] sugar-phosphate;


భాష, bhASha
- n.
-- language;
--- గ్రాంథిక భాష =  literary language
--- ప్రామాణిక భాష = standard language
--- భాషులు =  people speaking that language


భాష్యం, bhAshyaM
-n.
--annotation; exposition; exegesis; commentary on a written text;


భాషాంతరీకరణం, bhAshAMtarIkaraNaM
-n.
--translation;


భాషాభాగం, bhAshAbhagaM
-n.
--[gram.] part of speech;


భాసం, bhAsaM
-n.
--radiation; brightness; radiance;


భాసబ్బదిలీ, bhAsabbadilI
-n.
--[phy] radiative transfer;   % to e2t


బాధ్యత, bhAdyata
-n.
--responsibility;


భ్రాంతి, bhrAMti
-n.
--illusion;


భ్రాత్రియం, bhrAtriyaM
-n.
--brotherhood; fraternity;


భిత్తి, bhitti, 
-n. 
--wall;
---భిత్తి చిత్రం = wall painting.
---భిత్తి శిలాంచలాలు = strips of sculpture on walls telling a story, somewhat like the modern cartoon strips in newspapers.
---భిత్తి శిల్పాలు = wall scupture; relief sculpture on walls.


భిన్నం, bhinnaM
-n.
--[math.] fraction; a rational number; (2) one that is broken; (3) distinct; separate;
-- భిన్నము అంటే భేదింపబడినది. అంటే పగలగొట్ట బడినది. దుర్భిన్నము అంటే పగలగొట్ట డానికి వీలుకానిది;


భిన్నత్వం, bhinnatvaM
-n.
--diversity;


భిన్నాంకం, bhinnaMkaM
-n.
--[math.] fractional number; rational number;


భిన్నాభిప్రాయం, bhinnAbhiprAyaM
-n.
--dissent; disagreement; different opinion;


భీతి, bhIti
-n.
--fear; scare; phobia;


భీరుడు, bhIruDu
-n. m. 
--coward; (ant.) ధీరుడు;


భుక్త, hukta 
- n.
-- the eater; the person who enjoys the crops;


భుక్తి, bhukti
-n.
--livelihood;


భుగభుగ, bhugabhuga
-adj.
--onomatopoeia for effervescence;


భుజం, bhujaM
-n.
--(1) shoulder; 
--(2) the side of a rectilinear geometrical figure;


భుజంగనాడి, bhujaMganADi
-n. 
--the name of a Tamil book in which many predictions about the future can be found;


భుజగం, bhujagaM
-n.
--snake; serpent;


భుజపత్రం, bhujapatraM
-n.
--Himalayan birch; [bot.] ''Betula bhojpatra;''
-- Bhojpatras have been used by priests for over 2100 years for writing mantras and Shlokas. It has been recorded that Raja Vikramaditya used the Bhojpatra for writing Mantras. It was only when the Mughals introduced paper, the use of Bhojpatra became obsolete;


భుజాంతరం, bhujAMtaraM
-n.
--chest; (lit.) the space between the arms;


భుజాస్థి, bhujAsti
-n.
--bone in the arm;


భుజించు, bhujiMcu
-v. t.
--eat;


భూకంపం, bhUkaMpaM
-n.
--earthquake; earth tremor;


భూగర్భం, bhUgarbhaM
-n.
--the interior of the Earth;


భూగర్భజలం, bhUgarbhajalaM
-n.
--groundwater;


భూగోళం, bhUgOLaM
-n.
--(1) the globe; 
--(2) the planet Earth; the sphere of Earth;


భూచక్కెరగడ్డ,  bhUcakkeragaDDa
- n.
-- (1) Alligator Yam, Milky Yam; [bot.] ''Ipomea digitata;'' 
-- In India, Alligator Yam is used as a general tonic, to treat diseases of the spleen and liver and prevent fat accumulation in the body.
-- (2) Ram Kandamool; రామకందమూలం;  [bot.] ''Maerua oblongifolia;'' 
-- ఒక పెద్ద దుంగలాంటి చెట్టు కాండాన్ని రామ్ కంద అంటారు. దీన్ని చిరుతిండిగా చాలా ప్రాంతాలలో అమ్ముతారు. ఈ దుంగ మొత్తం కొబ్బరి మొవ్వలా మెత్తగా వుంటుంది. రుచిగా, తియ్యగా కూడా వుంటుంది. రామ్ కంద దుంగను పలుచని పొరలుగా, ముక్కలు కోసి అమ్ముతారు. దీన్ని కంద అని పిలుస్తారు గాని నిజానికి ఇది చెట్టు కాండమే. మన దేశపు అడవుల్లో ఇవి విరివిగా దొరుకుతాయి;


భూతం, bhUtaM
-n.
--(1) demon; ghost; imp; hobgoblin; 
--(2) any one of the five elements of the ancient sciences of Hindus;
-- భూతం (Sanskrit) = దయ్యం (Telugu) = ఆత్మ of a dead person; ప్రేతం అన్నా ఆత్మ అనే లెక్క. కానీ సంస్కరించనిది;
-- భూత ప్రేతాలకు యజ్ఞ, యాగాదుల్లో బలి వేస్తారు. ఆ ధర్మ కార్యం లో ఇయ్యబడిన తిండి వాటికి కడుపు నింపుతుంది. ప్రపంచాన్ని పీడించకుండా ఉంటాయి. ఇదే కాక బ్రాహ్మణులు భోజనం తర్వాత వదిలిన ఉత్తర పరిషేచనం, వారు వదిలిన అన్నం కూడా తిని సంతృప్తి చెందుతాయి ట;
-- పూజాది కార్యక్రమాలు చేసేటప్పుడు &quot;ఉత్తిష్ఠ న్తు భూత పిశాచా:&quot; అనే మంత్రం చదువుతాము. వాటిని, మేము పూజ చేసుకుంటాం దయచేసి ఈ జాగా ఖాళీ చేసి వెళ్ళమని విజ్ఞప్తి చేయడం;


భూత, bhUta
-adj.
--(1) the one that comes into being; 
--(2) elemental; 
--(3) big; huge; demonic; 
--(4) past; 
--(5) life; living things;


భూతకాలం, bhUtakAlaM
-n.
--[gram.] past tense;


భూతద్దం, bhUtaddaM
-n.
--magnifying glass;


భూతబలి, bhootabali
- n.
-- The sacrificial killing of an animal to please gods;
-- see also బలి; 


భూతబ్బల్లులు, bhUtabballulu
-n.
--dinosaurs; (lit.) giant lizards; 
-- రాక్షసి బల్లులు;


భూతదయ, bhUtadaya
-n.
--compassion for the living things;


భూతల జలం, bhUtala jalaM
-n.
--[geol.] surface water;


భూతవైద్యం, bhUtavaidyaM
-n.
--exorcism;


భూతాంకుశం, bhUtAMkuSaM
-n.
--croton; [bot.] ''Croton oblongifolius'';


భూతావాసం, bhUtAvAsaM
-n.
--[bot.] ''Terminalia belerica'';
-- The seeds are called &quot;bedda&quot; nuts. In traditional Ayurvedic medicine, Beleric is known as &quot;Bibhitaki.&quot;  Its fruit is used in the popular Indian herbal Rasayana treatment Triphala. 
-- [Sans.] Bibhītaka


భూతి, bhooti 
- n.
-- wealth;
-- విభూతి = the superior wealth = శివస్పర్శ పొందినది గాబట్టి అది విశేష శక్తి సమన్వితమై విభూతి ఔతున్నది;


భూతులసి, bhUtulasi
-n.
-- Sweet basil; [bot.] ''Ocimum basilicum'' of the Lamiaceae (mints) family;


భూనభోంతరాళాలు, bhUnabhOMtarALAlu
-n. pl.
--Earth, heaven, and the intervening space;


భూనింబ, bhUniMba
-n.
--creat; chrietta; King of Bitters; [bot.] ''Andrographis paniculata'' of the Acanthaceae family; 
-- one of the most popular medicinal plants used traditionally for the treatment of an array of diseases such as cancer, diabetes, high blood pressure, ulcer, leprosy, bronchitis, skin diseases, flatulence, colic, influenza, dysentery, dyspepsia and malaria for centuries; 
-- నేలవేము;


భూమధ్యరేఖ, bhUmadhyarEkha
-n.
--equator;


భూమ్యాలకి, bhUmyAlaki
-n.
-- Gale of the wind; stonebreaker; seed-under-leaf;  [bot.] ''Phyllanthus niruri'' of the Phyllanthaceae family; 
-- the juice of this herb plant is used for the treatment of jaundice, chronic dysentery, dyspepsia, cough, indigestion, diabetes, urinary tract diseases, skin diseases, ulcer, sores and swelling;
-- నేల ఉసిరి;


భూమి, bhUmi
-n.
--(1) ground; 
--(2) acreage; 
--(3) the planet Earth;


భూమిక, bhUmika
-n.
--(1) role in a drama; 
--(2) preface;


భూములు, bhUmulu
-n.
--lands; landed property; estate;


భూయిష్టం, bhUyishTaM
-suff.
--full of; very widespread;
-- బహుళం; విస్తృతం;
---కరుణ భూయిష్టం = full of mercy.
---దోషభూయిష్టం = full of errors.
---పాప భూయిష్టం = full of sins.


భూర్జం, bhUrjaM
-n.
--birch tree; [bot.] ''Betula bhojpatra'';


భూర్జ, bhUrja
-adj.
--related to birch tree;


భూరి, bhUri
-n.
--(1) plenty; generous; 
--(2) one followed by 33 zeros in the traditional Indian method of counting;


భూసంధి, bhUsaMdhi
-n.
--isthmus; a land bridge joining two land masses across a sea;


భూస్వామి, bhUsvAmi
-n.
--landlord; (lit.) the lord of the land;


భ్రూణం,  bhRUNaM'
- n.
-- fetus; 
-- (note) మానవులలో యుగాండం (zygote) అన్న పేరు శిశుసంకల్పన (conception) సమయం నుండి ఐదో వారం వరకు వర్తిస్తుంది. ఐదవ వారం నుండి పదవ వారం వరకు దీనిని పిండం (embryo) అని పిలుస్తారు. పదకొండవ వారం నుండి ప్రసవం అయి బిడ్డ భూపతనం అయేవరకు భ్రూణం (ఇంగ్లీషులో ఫీటస్, fetus) అంటారు.  ప్రసవం అయినప్పటినుండి మాటలు వచ్చేవరకు శిశువు (infant) అంటారు - ఇంగ్లీషులో ఇన్^ఫెంట్ అంటే మాటలు రాని పసిబిడ్డ అని అర్థం. మాటలు మాట్లాడడం మొదలు పెట్టిన తరువాత బిడ్డ (child) అంటారు. బిడ్డ అనే మాట ఆడ, మగ కి వర్తిస్తుంది. 


%భృ - bhR, భే - bhE, భొ - bho, భో - bhO, భౌ - bhau


భృంగప్రియ, bhRMgapriya
-n. 
--Jequirity bean; Rosary pea; [bot.] ''Abrus precatorius'' of the Fabaceae family;
--A perennial climbing vine whose small seeds are astonishingly deadly; They contain a toxic protein called abrin that is so poisonous that a single seed can kill you within 36 hours; Abrin has some potential medicinal uses, such as in the treatment to kill cancer cells;


భృంగరాజు, bhRMgarAju
-n.
--a medicinal plant; [bot.] ''Eclipta alba''; 
-- గంటగలగరాకు; బృంగరాజ్ ఆకుని కేస్ రాజు అని కూడా పిలుస్తారు. జుట్టుకు కావలసిన ప్రోటీన్లు విటమిన్లు మరియు యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు పుష్కలంగా ఈ ఆకులో ఉంటాయి;


భృతి, bhRti
-n.
--support; maintenance; salary; wages;


భృత్యుడు, bhRtyuDu
-n.
--servant; slave;


భృహన్నవ్య తార, bhRhannavya tAra
-n.
--[astron.] supernova;


భేటీ, bhETI
-n.
--interview;


భేదం, bhEdaM
-n.
--disparity; separation; division; dissention;


భేదక, bhEdaka
-adj.
--dividing;


భేదకరేఖ, bhEdakarEkha
-n.
--(1) dividing line; 
--(2) (ling.) isogloss;


భేది ఉప్పు, bhEdi uppu
-n.
--Epsom salt; magnesium sulfate; Mg&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;;


భేషజం, bhEshajaM
-n.
-- (1) medicine; remedy; (2) pretense; humbug;


భైరవాసం, bhairavAsaM         %e2t
-n.
--benzene;


భోక్తలు, bhOktalu
-n.
--consumers; (ant.) ఉత్పాదకులు;


భోగట్టా, bhOgaTTA
-n.
--information; news; enquiry;


భోగం,  bhOgaM
- n.
-- comfort; wealth; meal; 


భోగంమేళం, bhOgaMmELaM
- n.
-- a group dance performed by a clan of prostitutes with indecent language and exposure; it was customary to have such performances at weddings in bygone days; 
-- నాచ్ పార్టీ; మేజువాణీ; 


భోగట్టా, bhOgaTTA 
- n.
-- news about welfare; news; 
-- భోగవార్తలు; క్షేమసమాచారాలు;

 
భోగపరాయణ, bhOgaparAyaNa
- adj.
-- epicurean; Devoted to refined pleasures and the deliberate avoidance of pain or suffering; Relating to enjoyment and gratification, especially through fine food and drink; 


భోగభాగ్యాలు, bhOgabhAgyAlu
-n. pl.
--luxuries;


భోగలాలస,  bhOgalAlasa
- adj.
-- epicurean; Devoted to refined pleasures and the deliberate avoidance of pain or suffering; Relating to enjoyment and gratification, especially through fine food and drink; 


భోజనం, bhOjanaM
-n.
--(1) food; 
--(2) meals; సేంద్రియముల ద్వారా గ్రహించునది;


భోజనప్రియుడు, bhOjanapriyuDu
-n.
--gourmand;


భోజ్యాలు, bhOjyAlu
-n.
--routine meals;


భోరున, bhOruna
-adv.
--heavily; greatly;


భౌతిక, bhautika
-adj.
--(1) physical; 
--(2) material; materialistic;


భౌతిక దేహం, bhautika dEhaM
-n.
--physical body; physical remains; mortal coil; term used to refer to the dead body of a distinguished person; with ordinary people, it is simply a శవం; also పార్థివ దేహం;


భౌతిక ధర్మం, bhautika dharmaM
-n.
--physical law; physical function;


భౌతిక రసాయనం, bhautika rasAyanaM
-n.
--physical chemistry;


భౌతిక వాది, bhautika vAdi
-n.
--materialist;


భౌతిక శాస్త్రం, bhautika SAstraM
-n.
--physics;


భ్రమ, bhrama
-n.
--illusion; delusion;


భ్రష్టత, bhrashTata
-n.
--degeneration; ruin;


భ్రష్టుడు, bhrashTuDu
-n. m.
--(1) degenerated person; fallen person; 
--(2) wretched fellow;


భ్రాంతి, bhraNti
-n.
--illusion; delusion;


భ్రూణం, bhrUNaM
-n.
--embryo; fetus;

&lt;/poem&gt;

==Part 4: మం - maM==
&lt;poem&gt;

మంకు, maMku
-adj.
--obstinate; stubborn;


మంకుతనం, maMkutanaM
-n.
--obstinacy; stubbornness;


మంకుపట్టు, maMkupaTTu
-n.
--obstinacy; stubbornness;


మంకెన, maMkena
-n.
--Noon Flower; Midday Flower; Midday Mallow; Copper Cups; [bot.] ''Pentapetes phoenicea'' of the Malvaceae family;
-- మధ్యాహ్న మందార; రిక్షమల్లి; [Sans.] అర్కవల్లభ; బంధూకమ్; [Hin.] దో పహరియా;
-- ఐదు రేకుల పువ్వునుబట్టి పెంటాపెటెస్ అనీ, పువ్వుల రక్తవర్ణాన్నిబట్టి దీనికి ఫీనీషియా అనీ దీని లాటిన్ పేరు ఏర్పడింది. మంకెన ఆకులతో కొందరు టీ కాచుకుంటారు. మంకెన కాయలలోని గింజలను ఉదరసంబంధమైన వ్యాధులలో కషాయం కాచుకుని తాగుతారు. మంకెన వేరు కషాయం శరీరంలో స్రావాలను నిరోధిస్తుంది. జ్వరహారిణిగా పనిచేస్తుంది. వాతరోగాల నివారణకు కూడా పనిచేస్తుంది. అజీర్తి కారణంగా వచ్చే తీవ్రమైన కడుపునొప్పి, జ్వరాలను మంకెన వేర్ల కషాయం పోగొడుతుంది.
[[file:Mamkena_Flower.jpg|thumb|right|మంకెన పూలు]]


మంగ, maMga
-n.
-- mountain pomegranate;  [bot.] ''Randia dumetorum'' of the Rubiaceae family;
-- మంగముళ్ళ చెట్టు; [Sans.] పిండీతకము;


మంగనం, maMganaM
-n.
--manganese; one of the chemical elements with the symbol Mn;


మంగలం, maMgalaM
-n.
--frying pan; popper; a pan used to pop grain; (ety.) మన్ + కలం;


మంగలి, maMgali
-n.
--barber; hair dresser; barber caste;
-- నాయీ బ్రాహ్మణులు;


మంగలి కొట్టు, maMgali koTTu
-n.
--barber shop;


మంగు మచ్చలు, mangu macchalu 
- n.
-- Melasma; hyperpigmentation of skin; Melasma is a condition in which areas of the skin become darker than the surrounding skin;


మంచం, maMcaM
-n.
--cot; bed; bedstead; (rel.) పరుపు;
---మడత మంచం = folding cot.
---పందిరి మంచం = canopy bed.


మంచి, maMci
-adj.
--(1) good; 
--(2) fresh; (ant.) చెడు;


మంచి కంద, maMci kaMda
- n.
-- Elephant foot yam; [bot.]  ''Amorphophallus companulatus'' Bl.


మంచినీళ్లు, maMcinILlu
-n.
--fresh water; potable water;
---పచ్చిమంచినీళ్లు = raw fresh water;


మంచు, maMcu
-n.
--(1) ice; solidified water; 
--(2) dew; 
--(3) snow;


మంచుతుఫాను, maMcutuphAnu
-n.
--snow storm; blizzard;


మంచుకాడ, maMcukADa
-n.
--icicle; a rod of ice hanging from a roof or tree;


మంచు పొర, maMcu pora
-n.
--floe; sheet of ice; sheet of ice formed on the surface of water;


మంచు ముక్క, maMcu mukka
-n.
--ice cube; piece of ice;


మంచు రేకు, maMcu rEku
-n.
--snow flake;


మంచె, maMce
-n.
--rack; stand; platform;


మంజరి,  maMjari
- n.
-- bouquet; a collection of flowers; often used as a suffix to book titles to indicate a collection of literary items;


మంజిష్ట, maMjishTa
-n.
--Indian madder; common madder; a medicinal creeper; [bot.] ''Rubia cordifolia'' of the Rubiaceae family; 
--Manjishta is a famous herb for blood detoxifying. Its root is extensively used in many skin disease medicines of Ayurveda.
--this plant also gives a bright red dye; 


మంజుల, maMjula
-adj.
--sweet; delicious;


మంజూరు, maMjUru
-n.
--sanction; approval;


మంట, maMTa
-n.
--flame;


మండ, maMDa
-n.
--(1) the back part of the hand from the wrist to the fingertips; 
--(2) a twig with leaves that can be used as a whisk;
--- వేపమండ = a twig of neem tree.
--- కంపమండ = twig or branch of a thorny bush;


మండపం, maMDapaM
-n.
--portico; gazebo; an elevated covered structure built on pillars; also మంటపం;


మండలం, maMDalaM
-n.
--(1) orb of a celestial body; 
--(2) region; province; district;
--(3) a group of people;
--(4) cycle; circumference; circuit; 
--(5) forty days; వేదాలలో, “మండలం” అనేది సాధారణంగా 40 రోజుల కాలాన్ని సూచిస్తుంది.
ఇది “తపస్సు” లేదా “దీక్ష” లేదా “ఉపాసన” యొక్క సంపూర్ణ చక్రంగా పరిగణించబడింది;
---వ్యవహార మండలం = jurisdiction.
---మందలాధిపతులు = regional officers;


మండలి, maMDali
-n.
--society; committee;


మండ్రగబ్బ,  maMDragabba
- n.
-- Large Black Scorpion; Emperor Scorpion; [bio.] ''Pandinus imperator'' of the Scorpionidae family; 
-- పుట్టతేలు; మండ్రగబ్బలు నల్లగా వుంటాయి ఇవి తేలు కన్నా చాలా విషపూరితమైనవి. వీటిని చంపినపుడు రక్తం నల్లగా బురదలాగ వస్తుంది; ఇవి తేలు కంటె కొంచెం లావుగా వుంటాయి; 


మండించు, maMDiMcu
-v. t.
--burn;


మండిపడు, maMDipaDu
-v. t. 
--get angry and show it externally;


మండీ, maMDI
-n. 
--(1) wholesale market; 
--(2) warehouse; godown;


మండు, maMDu
-v. i.
--burn;
---ఒళ్లు మండుతున్నాది = my blood is boiling.


మండువా, maMDuvA
-n.
--(1) courtyard; an open space surrounded by a verandah in the central part of a house;
--(2) verandah; 
--(3) booth;
-- (4) A stable for horses, గుర్రాలపాక; గుర్రపుసాల;


మండూకపర్ణి, maMDUkaparni 
-n.
-- Gotu kola; Centella; Tiger grass; Indian pennywort; [bot.] ''Centella asiatica;''  Widely used in Ayurvedic and traditional Chinese medicine, this herb is also referred to as the &quot;herb of longevity,&quot; 
-- [Sans.] Mandukaparni; [Hin.] Brahma Buti;


మండూకబ్రహ్మి, maMDUkabrahmi
-n.
--Brahmi, Indian pennywort; Asiatic pennywort; [bot.] ''Hydrocotyle asiatica'' of the Apiaceae family;
-- a herbaceous, perennial plant native to the wetlands in Asia;
-- Apart from wound healing, the herb is recommended for the treatment of various skin conditions such as leprosy, lupus, varicose ulcers, eczema, psoriasis, diarrhea, fever, amenorrhea, diseases of the female genitourinary tract, and also for relieving anxiety and improving cognition;


మంతనం, maMtanaM
-n.
--discussion; negotiation;


మంత్రం, maMtraM
-n.
--(1) mantra; hymn; chant; a secret word or phrase with mystical power; (lit.) one that holds your thought process and gives you ideas; 
--(2) spell; charm; incantation;
-- &quot;మననాత్ త్రాయతే ఇతి మంత్రం&quot; అంటే మననం చేయడం వల్ల మనల్ని రక్షించేది అని అర్ధం; గురుముఖంగా పొందేది మంత్రం. మంత్రం కొన్ని బీజాక్షరాల సంపుటీకరణం. దాని అర్ధం తెలియవలసిన అగత్యం లేదు; అది శ్లోక రూపంలోగూడా ఉండవచ్చు. విష్ణు సహస్రనామం 108 శ్లోకాలున్న మహా మంత్రం. 


మంత్ర దండం, maMtra daMDaM
-n.
--magic wand;


మంత్రసాని, maMtrasAni
-n.
--midwife; a native nurse specializing in child delivery; (lit.) a woman who works secretly, i.e., behind the doors;


మంత్రాంగ సభ, maMtrAMgasabha
-n.
--council;


మంత్రి, maMtri
-n.
--(1) minister; 
--(2) queen in chess;

మంతుడు, maMtuDu 
- suff.
-- having the property of;
-- -మంతం అనాలా?, -వంతం అనాలా? -వంతుడు, -వతి అని ఎక్కడ చేర్చాలి, -మంతుడు,-మతి అని ఎక్కడ చేర్చాలి అనే విచికిత్స తరచు కలుగుతుంది.
-- అ-కారాంత, ఆ-కారాంత పదాలకు –వంతుడు, -వంతము, -వానుడు, -వతి ప్రత్యయాలుగా అమరుతాయి.
-- ఉదా: సౌభాగ్య -&gt; సౌభాగ్యవతి; గుణ -&gt; గుణవంతుడు; బల -&gt; బలవంతం; విద్యా -&gt; విద్యావంతుడు; అమరా -&gt; అమరావతి
-- ఇ-కారాంత, ఈ-కారాంత, ఉ-కారాంత పదాలకు –మంతుడు, -మంతము, -మానుడు, -మతి ప్రత్యయాలుగా అమరుతాయి
-- ఉదా: బుద్ధి -&gt; బుద్ధిమంతుడు; కీర్తి -&gt; కీర్తిమతి; శక్తి -&gt; శక్తిమంతం; శ్రీ -&gt; శ్రీమతి; ధీ -&gt; ధీమంతుడు; హను -&gt; హనుమంతుడు; అంశు -&gt; అంశుమంతుడు; ఇందు -&gt; ఇందుమతి; 


మందం, maMdaM
-n.
--(1) slow; lazy; dull; inert; 
--(2) thickness;


మంద, maMda
-adj.
--dull; not sharp;
-n.
--herd; flock; colony; troop; mob; drove; crowd;
---ఆవుల మంద = herd of cows.


మందగతి, maMdagati
-n.
--slow motion;


మందగామి, maMdagAmi
-n.
--slow moving thing;


మందగించు, maMdagiMcu
-v. i.
--(1) slow down; thing; decline; 
--(2) become dull;


మందడి గోడ, maMdaDi gODa
-n.
--partition wall;


మందడి ప్రమేయం, maMdadi pramEyaM
-n.
--[math.] In number theory, the partition function {\displaystyle p(n)}p(n) represents the number of possible partitions of a non-negative integer {\displaystyle n}n. For instance, {\displaystyle p(4)=5}{\displaystyle p(4)=5} because the integer {\displaystyle 4}4 has the five partitions {\displaystyle 1+1+1+1}{\displaystyle 1+1+1+1}, {\displaystyle 1+1+2}{\displaystyle 1+1+2}, {\displaystyle 1+3}1+3, {\displaystyle 2+2}2+2, and {\displaystyle 4}4.
--[phys.] In physics, a partition function describes the statistical properties of a system in thermodynamic equilibrium;                                 


మందమతి, maMdamati
-n.
--dunce; dull-witted; తమందం;


మందమరుపు, maMdamarupu
-n.
--absent-mindedness; forgetfulness;


మందరస్థాయి, maMdarastAyi
-n.
--[music] half an octave below the main octave;


మందల, maMdala
-n.
--limit; boundary;                         % in e2t


మందలించు, maMdaliMcu
-n.
--rebuke; reprimand;


మందవాయువు, maMdavAyuvu
-n.
--inert gas; also స్తబ్దవాయువు;


మందసం, maMdasaM
-n.
--chest; box; safe;


మందాకిని, maMdAkini
-n.
--the legendary river in Heaven which fell to the Earth to be known as the Ganges; in this context, the heavenly river is identified with the Milkyway;


మందార, maMdAra
-n.
--Hibiscus; China rose; shoe flower; [bot.] ''Hibiscus rosa sinensis; Calotropis gigantea''; దాసాని;
-- జూకా మందార = Japanese Lantern; [bot.] ''Hibiscus schizopetalus'' of the Malvaceae family; 
[[File:Hibiscus_schizopetalus_%28Botanischer_Garten_TU_Darmstadt%29.jpg|thumb|right|Hibiscus_schizopetalus, జూకా మందార]]


మంది, maMdi
-n.
--crowd; people;
---మంది ఎక్కువైతే మజ్జిగ పల్చన = as the crowd grows, the buttermilk gets thinner.
---ఎంత మంది? = how many people?


మందిరం, maMdiraM
-n.
--(1) house; 
--(2) temple; shrine;


మందీమార్బలం, maMdImArbalaM
-n.
--retinue; main troops and reserve troops; 


మందు, maMdu
-n.
--(1) medicine; drug; 
-- మోతాదులో తినేది మందు; మూలికలతో (వృక్షజాతుల నుండి) తయారు చేసినది మందు; ఓషధి అంటే మూలిక; ఓషధులతో తయారయినది ఔషధం; మాను నుండి తయారు చేసినది మాకు; మందు మాఁకు అన్నప్పుడు &quot;మాఁకు&quot; పదానికి చెట్టు బెరడో, వేరో అనుకోవచ్చు.
--(2) cure; remedy; 
--(3) as a slang, alcoholic beverage;
---వాడు మందు కొట్టేడు = he had a couple of drinks.


మందుబాబులు, maMdubAbulu
-n.
--drug lords; powerful bosses who illegally deal in illicit and dangerous drugs;

&lt;/poem&gt;

==Part 5: మ - ma==
&lt;poem&gt;

మకరం, makaraM
-n.
--crocodile; alligator;


మకరందం, makaraMdaM
-n.
--nectar; nectar of flowers;


మకరరాశి, makararASi
-n.
--Capricorn, the constellation; one of the twelve signs of the Zodiac; (note.) literally Capricorn means antelope or goat, and the Telugu name Makara means a crocodile; apparently there has been an error in translation;


మకర రేఖ, makara rEkha
-n.
--Tropic of Capricorn;


మకర సంక్రమణం, makara saMkramaNaM
-n.
--entrance of the Sun into the Zodiacal sign Capricorn;


మకాం, makAM
-n.
--temporary lodging; camp; halting place;


మకిలి, makili
-n. 
--dirt; grime; tarnish;


మక్కీకి మక్కీగా,  makhIki makhIgA
- idiom
-- verbatim; an exact copy; 
-- ఉన్నది ఉన్నట్లుగా; యధాతధంగా; 


మక్కువ, makkuva
-n.
--affection;


మక్కె, makke
-n.
--bone;


మక్షికం, makshikaM
-n.
--fly; house fly;


మక్షిక డింభం, makshika DimbhaM
-n.
--maggot;


మగ, maga
-adj.
--male;


మగడు, magaDu
-n.
--(1) husband; 
--(2) male person;


మగవాడు, magavADu
-n.
--man; male; guy; husband; see also మొగవాడు;


మగవారు, magavAru
-n. pl.
--men; males; guys; husbands;


మగత, magata
-n.
--doze; drowsiness;


మగతనం, magatanaM
-n.
--(1) masculinity; manliness; 
--(2) bravery;


మగసిరి, magasiri
-n.
--masculinity;


మగపంతం, magapaMtaM
-n.
--male chauvinism;


మగ్గం, maggaM
-n.
--loom;


మగాడు, magADu
-n.
--male; brave person; husband;


మగువ, maguva
-n.
--woman;


మఘ, magha                       %updated
-n.
--(1) Alpha Leonis; Regulus; Yoga tara of the tenth lunar mansion; located in the constellation Leo;
--(2) The tenth of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar;


మచ్చ, macca
-n.
--blemish; scar; mottle; a spot caused by a healed injury; 
---పుట్టుమచ్చ = mole; birthmark.


మచ్చిక, maccika
-n.
--tameness; attachment;


మచ్చు, maccu
-n.
--sample; specimen; model;
---మచ్చు చూపించవోయ్‍ = show a sample.


మజ్జ, majja
-n.
--marrow; మూలగ;


మజాకా, majAkA
-n.
--joke; jest;


మజిలి, majili
-n.
--sojourn; way-ward stop; brief stopover in a journey;


మజ్జిగ, majjiga
-n.
--buttermilk;


మజూరీ, majUrI
-n.
--day wages paid to a goldsmith;


మట్టం, maTTaM
-n.
--(1) level; 
--(2) leveling instrument used by masons;
---నేల మట్టం = ground level.
---సముద్ర మట్టం = sea level.
---సగటు సముద్ర మట్టం = mean sea level; ససమట్టం.


మట్ట, maTTa
-n.
--[bot.] frond; bough of a palm tree; leaf of a palm tree;
-- a fern leaf;


మట్టగిడస, maTTagiDasa
-n.
--mud minnow; mud skipper; a type of fish that lives in muddy water;


మట్టి, maTTi
-n.
--(1) soil; dirt; 
--(2) ground;


మట్టిచెట్టు, maTTi ceTTu
-n. 
--[bot.] ''Terminalia arjuna''; 
-- తెల్ల మద్ది;


మట్టినూనె, maTTinUne
-n.
--crude oil; petroleum; శిలతైలం;


మట్టు, maTTu
-n.
--a place holder for round-bottomed pots or flasks; a support;
-v. t.
--to step on;


మట్టుకు, maTTuku 
- adv.
-- as far as; up to; 
-- అంత మట్టుకు = as far as; up to;
-- ఇంత మట్టుకు = this far; 
-- ఎంత మట్టుకు? = how far?;


మట్టుబచ్చలి, maTTubaccali
-n.
-- [bot.] ''Atriplex hortensis'' Linn.; see also  దుంప బచ్చలి; ఉపోదకం;


మట్టెలు, maTTelu
-n.
--a pair of toe rings, usually made of silver and worn by married women;


మడచు, maDacu
-v. t.
--fold; crease; pleat;


మడత, maData
-n.
--fold; crease; pleat;


మడతపిన్ను, maDatapinnu
-n.
--(1) staple;
--(2) folding clip;


మడి, maDi
-adj.
--sacral;
---మడిబట్ట = sacral cloth; clothing that was ceremoniously cleaned for the purpose of maintaining a clean environment during acts like cooking, worshiping, etc.
-n.
--(1) paddy; rice paddy; 
--(2) plot of land prepared for seeding; 
--(3) soil around a plant prepared to hold water; 
--(4) kosher; the customary rules of maintaining cleanliness associated with the preparation of food, storage of food, etc.


మడ్డి, maDDi
-n.
--sediment; precipitate; scum; dregs; a layer of substance that settles to the bottom of a liquid;


మడ్డిపాలు, maDDipAlu
-n.
--(1) rich milk; 
--(2) latex; gummy juice secreted from plants;


మడుగు, maDugu
-n.
--(1) pond; lake; puddle; pool;
-- (2) Clothing that was washed and dried; a clean cloth;
---అడుగులకి మడుగులు ఒత్తడం = spreading a clean cloth on the ground as a person walks on it as a mark of respect; 
---పండగపూట కూడ పాత మడుగేనా? =  old clothing on a festive day?


మణి, maNi
-n.
--(1) a gem, believed to be in the hood of a king cobra; 
--(2) snake-stone, a &quot;stone&quot; believed to have magical powers in neutralizing the ill effects of snake venom; there is no scientific evidence to back up either of these claims;
--(3) any precious stone; 
--(4) as a suffix, this denotes unrivaled excellence, such as సుందరీమణి - the loveliest of women;
--(5) wrist;


మణికట్టు, maNikaTTu
-n.
--wrist; మనికట్టు;


మణిశిల, maNiSila
-n.
--sulfur;


మణుగు, maNugu
-n. 
--a measure of weight in pre-independence India; 1 మణుగు = 8 వీశలు = 40 సేర్లు = 960 తులాలు;


మణేలా, maNElA
-n.
--the nine piece in a deck of playing cards;


మతం, mataM
-n.
--(1) opinion; 
--(2) religion;


మతకం, matakaM
-n.
--deception;


మతలబు, matalabu
-n.
--topic; content; purport; intent; news;


మత్సరం, matsaraM
-n.
--envy;


మతాబా, matAbA
-n.
--roman candle; a kind of fireworks;


మతి, mati
-n.
--mind;


మతుబర్థకం,  matubarthakaM
- n.
- [gram.] a particle attached to the end of a word to indicate posession; 
--  కలవాడు, కలది, మంతుడు, వంతుడు, కాడు, కత్తె, మొదలగునవి; 


మత్తు, mattu
-n.
--intoxication;


మత్తుమందు, mattumaMdu
-n.
--intoxicating drug; anesthetic drug;


మథనము, mathanamu
-n.
--churning;


మదం, madaM
-n.
--fat; arrogance; conceit;


మదనగింజలు, madana giMjalu
-n.
--Linseed; [bot.] ''Linum usitatissimum;''


మదనము, madanamu
- n. 
-- (1) wax; (2) thorn apple; Indian nightshade; Beladona;


మద్దత్తు, maddattu
-n.
--backing; support;


మద్యం, madyaM
-n.
--any intoxicating drink like wine or liquor; మద్యసారం;


మదుపు, madupu
-n.
--(1) investment;. venture capital; 
--(2) support;


మదాం, madAM
-n.
--(1) madam, 
--(2) the Queen in a deck of playing cards;


మదాత్యం, madAtyaM
-n.
--alcoholism;                  % to e2t


మద్ది, maddi
-n.
--[bot.] ''Terminalia glabra''; Mentaptera arjuna; there are many other varieties of this tree;


మద్ది చెట్టు, maddi ceTTu
-n. 
--(1) Indian mulberry; [bot.] ''Morinda citrifolia'', of the  coffee bean family (the Rubiaceae); 
---తెల్ల మద్ది  = [bot.] ''Terminalia arjuna'' of the Combretaceae (బాదం) family;  
---నాటు బాదం =  [bot.] ''Terminalia Terminalia catapa''; 
-- (2) [bot.] ''Morinda citrifolia'' belonging to the coffee bean family (the Rubiaceae).  This is called the Indian Mulberry.  
---మొలఘ;


మదుం, maduM
-n.
--(1) sluice; waterway; spillway; (2) waterway under a street;
--same as మదుగు; అనుకదనము; అనుకు; తొళక;


మద్దెల maddela
-n.
--small drum used in Indian classical music;


మధ్యంతర, madhyaMtara
-adj.
--interstitial; intermediate; midterm;


మధ్య, madhya
-adj.
--middle; median;


మధ్యజీవ యుగం, madhyajIva yugaM
-n.
--Mesozoic era;


మధ్యధరా సముద్రం, madhyadharA samudraM
-n.
--Mediterranean sea;


మధ్యమం, madhyamaM
-n.
--(1) middle one; median; 
--(2) not so good; not so bad; 
--(3) fourth musical note in a seven-note scale;


మధ్యమధ్య, madhyamadhya
-adv.
--now and then; from time to time;


మధ్యరకం, madhyarakaM
-adv.
--medium type;


మధ్యవర్తి, madhyavarti
-n.
--mediator; arbitrator;


మధ్యస్థంగా, madhyastaMgA
-adv.
--halfway;


మధ్యస్థ, madhyastha
-adj.
--intermediate;


మధ్యస్థాయి, madhyasthAyi
-n.
--[music] main octave;


మధ్యావరణం, madhyAvaraNaM
-n.
--mesosphere;


మధ్యాహ్నం, madhyAhnaM
-n.
--afternoon; strictly, fron noon to 4.00 PM;


మధ్యాహ్న రేఖ, madhyAhna rEkha
-n.
--celestial meridian; The Great Circle that goes through the zenith of the observer and the poles of the celestial sphere;


మధుకరం, madhukaraM
-n.
--bee; (lit.) manufacturer of honey;


మధుమూత్రం, madhumUtraM
-n.
--diabetes; (lit.) sweet urine;
-- మధు అంటే తేనె కానీ అన్ని తియ్యటి పదార్థాలకూ మధు శబ్దం వర్తిస్తుంది. మేహము అంటే మూత్రము, మూత్ర వ్యాధి, మూత్ర విసర్జనము అని శబ్దార్థ చంద్రిక చెప్పింది.


మధుపర్ణిక, madhuparNika
-n.
--indigo plant; also నీలిమొక్క;


మధుమేహం, madhumEhaM
-n.
--diabetes mellitus;


మధువు, madhuvu
-n.
--(1) wine; 
--(2) nectar of flowers; 
--(3) honey;


మధూకం, madhUkaM
-n.
--Butter tree; Mahwa tree; [bot.] Bassia latifolia; the flowers are used to make a wine and seeds are used to make oil; also ఇప్ప;


మధూకరం, madhUkaraM
-n.
--the tradition of students making a living by gathering food from households;


మనం, manaM
-pron.
--incl. we; (includes the person or persons addressed); (rel.) మేము;


మన, mana 
-pos. adj.
--our;


మనకు, manaku
-pron.
--for us;


మననం, mananaM
-n.
--thinking reflection;


మనలో మన మాట, manalO mana mATa
-ph.
--just between us; just among us;


మనవి, manavi
-n.
--appeal; petition;
-pos. pron.
--ours;


మనవి చేయు, manavi cEyu
-v. i.
--make an appeal; petition;


మనస్తత్త్వ విశ్లేషణ,  manastattva viSlEshaNa
- ph.
-- psychoanalysis; the process of analyzing dreams and hesitations using &quot;free associations&quot; promoted by Sigmund Freud; This is somewhat similar to Abhinava Gupta's &quot;AbhijnAna theory;&quot; 


మనసా, manasA
-adv.
--whole-heartedly;


మనస్తాపం, manasthApaM
-n.
--distress; sorrow; grief;


మనస్సాక్షి, manassAkshi
-n.
--conscience;


మనస్వి, manasvi
-n.
--good-natured person;


మనస్సు, manassu
-n.
--mind; lower mind that collects sensory perceptions; short term memory;


మన్నన, mannana
-n.
--the social art of expressing respect by using plural to address a person or appending the suffix &quot;gAru&quot; to a name and so on;


మన్వంతరం, manvaMtaraM
-n.
--the Manu-Interval; according to Hindu belief, a Manu-Interval is fourteenth part of a Kalpa; each Manu-Interval is comprised of 71 and a fraction of Maha Yugas; The present age is called the Interval of Vaivasvata Manu;


మనికట్టు, manikaTTu
-n.
--wrist; carpus; see also మణికట్టు;


మనిషి, manishi
-n.
--human being; person;


మన్నించు, manniMcu
-v. i.
--show respect in addressing; use a respectful form of addressing;


మన్నించు, manniMcu
-v. t.
--pardon; excuse;


మన్నిక, mannika
-n.
--durability; endurance;


మన్నిటోజు, manniTOju
-n.
--mannitose; a sugar with the formula, C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;;


మన్నిటోల్, manniTol
-n.
--mannitol; an alcohol with the formula C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;(OH)&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;;


మనీషి, manIshi
-n.
--intellectual person; wise man; Homo Sapiens;


మను, manu
-v. i.
--survive; live; exist;


మనుగడ, manugaDa
-n.
--survival; living; life;


మనుగుడుపులు, manuguDupulu
 - n.
--  the practice of a groom spending time at the in-law's place after wedding, presumably to eat well and get strong and virile;
-- మనువు అంటే పెళ్లి. కుడుపు అంటే తినిపించటం. పూర్వకాలం పెళ్లి అయిన తరువాత అల్లుడు అత్తగారింట్లోనే ఆరునెలలు వుండేవాడట. ఈ సమయంలో అతనికి చిన్నమెత్తు పని చెప్పరు. వీర్యవృద్దికరమైన ఆహారపదార్థాలు చేసి బాగా తినబెడుతుంటారు. దీనితో నవదంపతులు యిద్దరూ బాగా పుష్టిగా ఆరోగ్యవంతంగా తయారవుతారు. పెళ్లి అయింతర్వాత జరిగే మర్యాదలు కాబట్టి మనువు కుడుపు (మనుగుడుపు) అన్నమాట ఇదంతా. దీన్ని కొన్ని ప్రాంతాల్లో అల్లెం అంటారు;
-- మనువు + కుడుపు;


మనుపాల, manupAla
-n.
--Linseed; [bot.] ''Wrightia antidysenterica'';


మనుమడు, manumaDu
-n. m.
--grandson;


మనుమరాలు, manumarAlu
-n. f.
--granddaughter;


మనువాడు,  manuvADu
- v. t.
-- to wed; to marry;


మనువు,  manuvu
- n.
-- wedding; 


మనుష్యుడు, manushyuDu
-n. m.
--man;


మన్ను, mannu
-n.
-- (1) soil; dirt; earth; (2) The Gayal, commonly called the Bison, ఋశ్యము; (3) మనుబోతు; మన్నుబోతు; the male of a species of antelope, the painted or white-footed antelope, gayal, bison.
-v. i.
--last; endure;
--- మన్ను తిన్న పాము = like a snake (python) that has swallowed an antelope;


మనోగతం, manOgataM
-n.
--intention;


మనోగతి, manOgati
-n.
--line of thought;


మనోజ్ఞ, manOj~na
-adj.
--pleasing; appealing; delightful;


మనోధర్మం, manOdharmaM
-n.
--(1) [music] improvisation; extempore addition of elements to a standard rendition of a song; 
--(2) mentality;


మనోరంజితం, manOraMjitaM
-n.
--[bot.] Artabotrys odoratissima;


మనోరథము, manOrathamu
- n.
-- కోరిక; మనసే రథముగా గలది … బహువ్రీహి సమాసం.


మనోవర్తి, manOvarti
-n.
--(1) alimony; payments to a wife from a husband after a divorce; Maintenance; support; an allowance; stipend; 
--(2) palimony; payments to a husband from a wife after a divorce;


మనోవాక్కాయకర్మలా, manOvAkkAyakarmalA
-adv.
--whole-heartedly; (lit.) by thought, word and deed;


మప్పిదాలు, mappidAlu
-n.
--thanks;


మబ్బు, mabbu
-n.
--cloud;


మభ్యపరచు, mabhyaparacu
-v. i.
--conceal with a view to deceive;


మమకారం, mamakAraM
-n.
--attachment; love; affection; fondness;


మమత, mamata
-n.
--interest or affection toward people or objects;


మమ్మల్ని, mammalni
-pron.
--us;


మమేకం, mamEkaM
- n.
-- inseparable; 
-- కలిసిపోవటం; ఒకటైపోవటం; విడతీయలేని భాగం అవడం; 
-- మమ + ఏకం = మమైకం ఔతుంది (మేక కాదు) - వృద్ధి సంధి; 
-- మరొకరితో అవినాభావంగా -— అతడూ నేనూ ఒకటే, ఆ వస్తువు నేనూ ఒకటే అనన్న అర్థంలో వాడుతూ ఉంటాము. ఇది తెలుగువాళ్ల వాడుక. తప్పు కాదు;


మయం, mayaM
-suff.
--full of;


మయికం, mayikaM
-n.
--intoxication;


మయిలుతుత్తం, mayilututtaM
-n.
--copper sulfate; blue vitriol; also మయూరకం;


మయూరం, mayUraM
-n. m.
--peacock;


మయూరశిఖి, mayUrasikhi
-n.
--[bot.] ''Adiantum melanocaulum''; ''Actiniopteris radiata'';


మయూరి, mayUri
-n. f.
--peahen;


మర, mara
-n.
--screw; machine; mill;
---పిండిమర = flour mill; machine to grind grain into flour.
---నూనెమర = oil mill; machine to grind oilseeds into oil; see also గానుగ.


మరక, maraka
-n.
--stain (on a fabric); blot; smudge; spot; also blemish caused by dirt, grime, ink and so on; డాగు;
---రక్తపు మరక = blood stain. 
---సిరా మరక = ink blot.


మరకట్టు, marakaTTu
-n.
--brake; a device to stop a rotating wheel;


మరకతం, marakataM
-n.
--emerald; (ety.) from Prakrit maragada; a bright green, transparent precious stone; green variety of beryl;
-- పచ్చ; దట్టమైన ఆకుపచ్చని రంగు గల ఒకానొక రత్నము;
-- మరకతశ్యామా - అంటే పచ్చ అనే రత్నపు ఛాయతో ఒప్పారుతున్న నలుపురంగు;


మరగాలు, maragAlu
-n.
--artificial leg; mechanical leg; prosthetic leg;


మరగించు, maragiMcu
-v. t.
--boil;


మరగు, maragu
-v. i.
--(1) get accustomed; get addicted; 
--(2) boil;


మరచు, maracu
-v. i.
--forget;


మరణం, maraNaM
-n.
--death;


మరణించు, maraNiMcu
-v. i.
--die;


మరదలు, maradalu
-n.
--(1) wife's younger sister; 
--(2) younger brother's wife;


మరమగ్గం, maramaggaM
-n.
--power loom; mechanical loom;


మరమరాలు, maramarAlu
-n.
--puffed rice;


మరమేకు, maramEku
-n.
--screw;


మరమ్మత్తు, marammattu
-n.
--repairing; mending; fixing;


మర్దనం, mardanaM
-v. t.
--rubbing; pounding; kneading; also మర్దనా;


మర్దనాలు, mardanAlu
-n.
--rubbing alcohol; isopropyl alcohol; see also మర్దనోలు;


మర్మం, marmaM
-n.
--(1) secret; 
--(2) duplicity;


మర్మగర్భం, marmagarbhaM
- adj.
-- secretive; pregnant with a hidden message; 
-- &quot;ఈ మాటల వెనక ఏదో ఉంది &quot; అనిపించేట్టు మాట్లాడడం మర్మ గర్భ సంభాషణ. తాను చెప్పేది అందరూ కాక తాను ఉద్దేశించిన వాళ్ల కే అర్థం అయ్యేట్టు మాట్లాడడం అది. మర్మం అంటే రహస్యం. 
-- see also నర్మగర్భం;


మర్మస్థానం, marmasthAnaM
-n.
--vital place; secret place; the groin where sex organs are located;


మర్యాద, maryAda
-n.
--civility; courteousness; taking care of the needs of a guest; (ant.) అమర్యాద;
-- తెలుగు రాష్ట్రాల్లో మర్యాద పదాన్ని గౌరవం ఇవ్వడం (courteous) అన్న భావనలో వాడుతాము. ఉత్తరభారతంలో మర్యాద పదాన్ని హద్దులు తెలియడం (boundaries/ limits తెలియడం) అన్న భావనలో వాడతారు. మర్యాద రామన్న అంటే తన హద్దులు దాటని రాముడు అని ఆర్ధం;


మరి, mari
-adv.
--time; turn; season; 
---ఒక్కమరి = one time; once.


మరికొన్ని, marikonni
-n.
--few more;


మరిడివ్యాధి, mariDivyAdhi
-n.
--(1) cholera; 
--(2) infectious disease;


మరిది, maridi
-n.
--(1) husband's younger brother; 
--(2) a woman's younger sister's husband;


మరియొక, mariyoka
-adv.
--another;


మర్రిచెట్టు, marriceTTu
-n.
--banyan tree; [bot.] Ficus bengalensis; Ficus indica;


మరీచి, marIci
-n.
--ray of light;


మరీచిక,  marIchika
- n.
-- mirage; an optical illusion caused by atmospheric conditions, especially the appearance of a sheet of water in a desert or on a hot road caused by the refraction of light from the sky by heated air;


మరుగు, marugu
-n.
--privacy; cover; shelter; screen; 
---మరుగుదొడ్డి = latrine; urinal; toilet; rest room; powder room.


మరుగుజ్జు, marugujju
-n.
--dwarf;


మరునాడు, marunADu
-n.
--the next day;


మరులమాతంగి,  marulamAtaMgi
-n.
-- [bot.]  ''Xanthium strumarium'' Linn.;


మరులుదీగ, maruludIga
-n.
--[bot.] ''Xanthium orientalis'';


మరువం, maruvaM
-n.
--sweet marjoram; [bot.] ''Majorana hortensis;'' ''Origanum majorana'' of the Labiatae (Mint) family; 
-- [Sans.] ప్రస్థపుష్పకం;


మరుసటి, marusaTi
-adj. 
--next; subsequent; following;


మర్సూపియం, marsUpiyaM
-n.
--pouch; bag; (as in a kangaroo's pouch);


మర్మేంద్రియాలు, marmEMdriyAlu
-n. pl.
--genitals; the sex organs;


మరాటితీగ, marATitIga
-n.
--[bot.] ''Spilanthes acmella'';


మరిగ, mariga
- n.
-- a cup made of stone;


మరుభూమి, marubhoomi 
- n.
-- desert; waste land; rocky land;
-- శూన్య ప్రదేశం; ఎడారి; నిర్జల ప్రదేశము; 
 

మరొక, maroka
-adv.
--another;


మరొకసారి, marokasAri
-adv.
--(1) once more; 
--(2) some other time;


మరొక్కసారి, marokkasAri
-adv.
--one more time; encore;


మలం, malaM
-n.
--feces; excrement; stool; dung;


మలచు, malacu
-v. t 
-- mold; shape; give shape to;


మలబద్ధం, malabaddhaM
-n.
--constipation; (rel.) అజీర్ణం;


మలబార్ చింతపండు, Malabar tciMtapaMDu 
- n.
-- Malabar tamarind; [bot.] ''Garcinia cambogia;''
-- 10 నుంచి 20 మీటర్ల ఎత్తు పెరిగే ఈ చెట్టు నుంచి పండిన కాయల్ని కోసి, తోలు వేరుగా చేసి, తోలును ఎండ బెట్టి సుగంధ ద్రవ్యంగా వాడతారు. ఎండ బెట్టగా వచ్చిన నల్లటి చింతపండు పోలిన పదార్థాన్ని మందుల తయారీ వాడతారు. వీటి కాయలు పండినపుడు పసుపురంగులో వుండి కాయల మీద గాడులు ఉంటాయి. 6 నుంచి 8 దాకా విత్తనాలుంటాయి. విత్తనాల చుట్టు అరిల్ అనే ఒక రకమైన కణజాలం వుంటుంది. దీని ప్రాముఖ్యాన్ని వెలుగులోకి తెచ్చాక మలబార్ చింతపండు విలువ అనేక రెట్లు పెరిగింది;


మలమల, malamala
-adv.
--fiercely; violently;


మలయమారుతం, malayamArutaM
-n.
--gentle fragrant breeze; the Malabar breeze;


మలయా ఏపిల్,  malayA apple
- n.
-- [bot.] ''Syzygium malaccense'' of the Myrtaceae family; 
-- మలయా యాపిల్ పళ్లను మన ప్రాంతంలో గులాబ్ జామూన్ పళ్లు అని కూడా అంటారు. వీటి పూలు పౌడర్ పఫ్ (Powder Puff) లాగా అనిపిస్తాయి. కొన్ని పూలు తెల్లగా ఉంటే ఇంకొన్ని ఎర్రగా గులాం (గులాల్) రంగులోనూ, కొన్ని రక్త వర్ణం లోనూ ఉంటాయి. పూల రంగును బట్టే కాయల రంగు ఉంటుంది. ఈ పండ్లనుంచి కొన్ని దేశాలలో వైన్ (Wine) తయారు చేస్తారు. మలేషియా, ఆస్ట్రేలియాలు ఈ పండ్ల మొక్క తొట్టతొలి జన్మస్థానాలు. ఇక సాధారణ నేరేడు వృక్షం శాస్త్రీయ నామం Syzygium cumini కాగా ఇదే కుటుంబానికి చెందిన లవంగ వృక్షం శాస్త్రీయనామం ''Syzygium aromaticum;''


మలవిసర్జన, malavisarjana
-v. i.
--emptying of the bowels; defecation;


మల్లశాల, mallaSAla
-n.
--gymnasium;


మలి, mali
-adj.
--next; second;


మలినం, malinaM
-n.
--dirt; filth; pollution;


మలామా, malAmA
-n.
--plating; plating of gold or silver;


మలారం, malAraM
-n.
-- (1) rack; holder; a cord on which bangles are held for display; (2) rake; a rough broom used for sweeping streets or gathering leaves; 
---గాజుల మలారం = a cylindrical tube or wire on which bangles are strung together for easy display and dispensation;


మలు, malu
-adj.
--pref. second; (rel.) తొలి; మలి;; 
---మలుచూలు = second pregnancy.


మలుచు, malucu
-v. t.
--mold; create by molding stone, clay, etc.


మల్లె, malle
-n.
--jasmine; [bot.] ''Jasminum officinalis'';
-- సిరిమల్లె = Star Jasmine; [bot.] ''Trachelospermum jasminoides'' of the Apocynaceae family;  దీని రేకలు బాగా విచ్చుకుని ఉంటాయి;, 
-- మరుమల్లె, బొండుమల్లె; సన్నజాజి; విరజాజి; కాగడా మల్లె; వగైరాలు మల్లెలలో రకాలు;  రేకలు ఎంత ఒత్తుగా ఉన్నాయో, ఎంతలా విచ్చుకుంటాయో వగైరాలలో తేడాలు;Pass
-- జూకా మల్లె = Pink Passion Flower); [bot.] ''Passiflora incarnata'' of the Passifloraceae family;  


మళ్లా, maLlA
-adv.
--(1) again; 
--(2) however; yet;


మళుపు, maLupu
-n.
--turn; turning;


మళ్లు, maLlu
-v. i.
--turn;


మళ్లించు, maLliMcu
-v. t.
--turn; divert;


మసక, masaka
-adj.
--dim; not clear visually; translucent;


మస్తకం, mastakaM
-n.
--head;


మసాలా, masAlA
-n. 
--a special mixture of spices;


మసాలా ఆకు, masAlA Aku
-n.  
--[bot.] ''Pimenta dioica'';


మస్కాకొట్టు, maskAkoTTu
-v. i.
--cheat; cheat by flattering;


మసి, masi
-n.
--soot; (rel.) నుసి = ashes; ash covering on charcoal;


మసిపాతలో మాణిక్యం,  masipAtalIO mANikyaM
- ph.
- diamond in the rough; unrecognized and hidden talent;


మస్తిష్కం, mastishkaM
-n.
--brain; 
---మస్తిష్కం = cerebrum. 
---అనుమస్తిష్కం = cerebellum.


మసీదు, masIdu
-n.
--mosque; a place of worship for people of Islamic faith;


మస్తుగా, mastugA
-adv.
--plentifully; abundantly;


మసూచికం, masUcikaM
-n.
--smallpox; variola; 
-- స్పోటకం; (rel.) ఆటలమ్మ;


మసోలీ, masOlI
-n.
--mausoleum; a magnificent tomb; named after the tomb of King Mausolus of fourth century B.C.;


మహజరు, mahajaru
-n.
--petition;


మహత్, mahat
-adj.
--pref. long; great; big; high;


మహత్తర, mahattara
-adj.
--longer; greater; bigger; higher; taller;


మహత్వం, mahatvaM
-n.
--greatness; superiority;


మహా, mahA
-adj.
--pref. long; great; big; high; (ant.) లఘు = abridged; short;


మహాసముద్రం, mahAsamudraM
-n.
--ocean;


మహాక్షితి, mahAkshiti
-n.
--one followed by 21 zeros;


మహాక్షోణి, mahAkshONi
-n.
--one followed by 16 zeros;


మహాక్షోభం, mahAkshObhaM
-n.
--(1) the great suffering; 
--(2) one followed by 23 zeros;


మహాఖర్వం, mahAkharvaM
-n.
--ten trillion; one followed by 13 zeros in the traditional Indian method of counting;


మహాగొనీ, mahAgonI
-n.
--mahogany; [bot.] Sweitenia mahogani;


మహాత్మ్యము, mahAtmyaMu
-n.
--greatness;


మహానింబ, mahAniMba
-n.
--Pusian lilac; a plant closely related to neem; [bot.] ''Melia azaderach'';


మహానిధి, mahAnidhi
-n.
--(1) the great treasure; 
--(2) one followed by 25 zeros in the traditional Indian method of counting;


మహాపద్మం, mahApadmaM
-n.
--(1) the great lotus; 
--(2) one followed by 15 zeros in the traditional Indian method of counting;


మహాబీర,  mahAbIra
- n.
-- [bot.] ''Hyptis suaveolens''; 
--  తులసి, చియా జాతి మొక్క; రాత్రి నానబెట్టి ఉదయాన్నే తింటే మోకాళ్ళ నొప్పులు తగ్గిపోతాయి అని అంటారు. సబ్జా గింజలు నానితే ఎలా ఉంటుందో అలాగే ఈ మహాబీర గింజలు కూడా ఉంటాయి; 


మహాప్రస్థానం, mahAprasthAnaM
-n.
--great journey; journey leading to enlightenment;


మహాభూరి, mahAbhUri
-n.
--(1) the great big one; 
--(2) one followed by 34 zeros;


మహాయుగం, mahAyugaM
-n.
--the Great Yuga; according to Hindu belief, the Great Yuga is comprised of Krita, Treta, Dvapar and Kali Yugas, Duration of a Maha Yuga is ten times that of Kali Yuga, namely, 4, 320, 000 years;


మహావృత్తం, mahAvRttaM
-n.
--Great Circle; circle formed on the surface of a sphere, such as the Earth, by the intersection of a plane that passes through the center of the sphere;


మహాశంఖం, mahASaMkhaM
-n.
--(1) the great conch shell; 
--(2) one followed by 19 zeros in the traditional Indian method of counting;


మహాశయుడు, mahASayuDu
-n.
--a person with highly regarded opinion;


మహిమ,  mahima
- n.
-- (1) greatness; (2) the power of working miracles;


మహిళ, mahiLa
-n.
--woman; (lit.) one who charms by her wiles and graces;


మహిషం, mahishaM
-n. m.
--he buffalo;


మహిషాక్షి, mahishAkshi
-n.
--[bot.] ''Balsamodendron agallocha'';


మహిషి, mahishi
-n. f.
--she buffalo;


మహీంద్రుడు, mahIMdruDu
- n.
-- king; lord of the land; see also  మహేంద్రుడు;
-- మహీ + ఇంద్రుడు = మహీంద్రుడు = భూ పాలుడు = రాజు;  (సవర్ణ దీర్ఘ సంధి)


మహేంద్రుడు, mahEMdruDu
- n.
-- Indra; lord of the heavens; 
-- మహా + ఇంద్రుడు = మహేంద్రుడు = గొప్ప వాడైన ఇంద్రుడు (గుణ సంధి)


మహోదరం,  mahOdaraM
-n.
--ascites; (lit) means swelling of the abdominal area; refers to accumulation of fluid in the abdominal (peritoneal) cavity; The most common cause of ascites is cirrhosis of the liver; Treatment of ascites depends on its underlying cause;
-- edema; dropsy; An old term for the swelling of soft tissues due to the accumulation of excess water; In years gone by, a person might have been said to have dropsy; 
-- (rel.) కడుపు ఉబ్బరం  means flatulence; 


%మాం - mAM, మా - mA


మాండలికం, mAMDalikaM
-n.
--dialect; the version of a language predominantly used in a geographical region; 
--- వర్గ మాండలికం = class dialect
--- ప్రాంతీయ మాండలికం = regional dialect; ఉదా: ఉర్ల గడ్డలు — బంగాళా దుంపలు; 
--- వైయక్తిక వ్యవహార మాండలికం = idiolect


మాంత్రికుడు, mAMtrikuDu
-n. m.
--(1) magician; 
--(2) conjurer; 
--(3) sorcerer;


మాంద్యం, mAMdyaM
-n.
--laziness; dullness; weakness; inactivity;


మాంసం, mAMsaM
-n.
--meat; flesh; 
---ఆవుమాంసం = beef; the flesh of a cow. 
---కుళ్లిన మాంసం = carrion. 
---మేకమాంసం = mutton; the flesh of a goat. 
---పందిమాంసం = pork, ham, bacon. 
---లేడిమాంసం = venison. 
---మనిషిమాంసం = flesh.


మాంసకృత్తులు, mAMsakRttulu
-n. pl.
--proteins; ప్రాణ్యములు;


మాంసరోహిణి, mAMsarOhiNi
-n.
--Indian redwood; (lit.) healer of flesh; [bot.] Soymida febrifuga;


మాంసాహారి, mAMsAhAri
-n.
--(1) non vegetarian; 
--(2) carnivore;


మా, mA 
-pos. pron. pl.
--our;


మాకా, mAA, 
- n. 
-- Macaw; a large parrot-like bird native to S. America; [bio.] ''Ara ararauna'' of the Psittacidae family; 


మాకు, mAku
-pron.
--for us;
-n.
--(1) tree; tree trunk; చెట్లు పెద్దవై గట్టి బోదెతో ఉంటే “మాను/మాకు” అంటారు. మానుకట్టడమనేది అన్ని చెట్లకూ వర్తించే లక్షణంకాదు. 
--(2) medicine; drug; (esp.) herbal medicine; వృక్షజాతుల నుండి తయారు చేసినది మందు; మాను నుండి తయారు చేసినది మాకు;


మాగాణి, mAgANi
-n.
--(1) a fertile land with plenty of water resources; 
--(2) wet cultivation; నంజె;


మాగు, mAgu
-v. i.
--ripen fully;


మాఘం,  mAghaM
- n.
-- (1) the name of the eleventh month of the Telugu calendar; (2) a classical Sanskrit literary work written my Maagha; the book deals with the story of Krishna killing Sisupala during the Rajasuya Yaga performd by Yudhisthara; The offiial title of the book is Sisupalavadha (శిశుపాలవధ). మల్లినాథసూరి దీనికి వ్యాఖ్యానము చేసి ఉన్నాఁడు. అది సర్వంకషము అనఁబడును. &quot;దండినః పదలాలిత్యం భారవేరర్థ గౌరవమ్‌ ఉపమాకాళిదాసస్య మాఘస్యేతే త్రయోగుణాః&quot; అని విద్వాంసులు మాఘమును మిక్కిలి శ్లాఘింతురు;


మాచిపత్రి, mAcipatri
-n.
--sweet wormwood; [bot.] ''Artemisia indica''; 'Artemisia absinthum''; 
--the active ingredient of this plant, Artemisinin, is known to have a curative effect in treating malaria; This medicinal aromatic herb, while native to Europe, grows readily across various climates, including parts of Asia, Africa, South America, and the United States; 


మాజీ, mAjI
-adj.
--former; erstwhile; late; ex-;


మాట, mATa
-n.
--word; pledge;


మాటకారి, mATakAri
-n.
--clever speaker;


మాటవరసకి, mATavarasaki
-adv.
--for instance; for example; just for the sake of discussion;


మాట్లాడు, mATlADu
-v. i.
--speak; talk; converse;


మాటిమాటికీ, mATimATikI
-adv.
--again and again;


మాటు, mATu
-n. 
--weld; welded patch; soldered patch;


మాటున, mATuna
-adv. 
--behind; hidden by; screened by;


మాటుమణుగు, mATumaNugu
-v. i. 
--quiet down; become quiet;


మాడ, mADa
-n.
--fontanel; soft central part on the top of an infant's head;


మాడు, mADu
-v. i.
--(1) scorch; sear; burn; 
--(2) suffer from hunger pangs;
- n.
-- anterior fontanelle; పసిపిల్లల నడినెత్తి మీద ఉండే మెత్తటి భాగం; 


మాణిక్యం, mANikyaM
-n.
--ruby; one of the nine gems or semi-precious stones;
--కెంపు; 
-- మాణిక్యం అన్నది సంస్కృత పదం. అది కెంపుకు పర్యాయ పదమే. &quot;మాణిక్య వీణాముపలాలయంతీం, మదాలసాం మంజుల వాగ్విలాసాం&quot; అన్న కాలిదాస కృత దేవీ స్తోత్రం వినే ఉంటారు. కన్నడ భాషలో కెంపు అన్న మాట మాణిక్యానికే కాక 'ఎరుపు రంగు' అన్న అర్థంలో కూడా వాడుతారు. కెంపు యొక్క నాణ్యతను, రంగులోని స్వచ్ఛతను బట్టి 'పద్మ రాగం', 'కురువిందం', 'సౌగంధికం', 'నీలగంధి' అన్న పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు;


మాతగొరక, mAtagoraka
-n.
--Rice Fish;


మాతృ, mAtR
-adj.
--mother;


మాతృక, mAtRka
-n.
--source; original of a written work;


మాతృగోళం, mAtRgOLaM
-n.
--mother planet;


మాతృత్వం, mAtRtvaM
-n.
--motherhood;


మాతృభాష, mAtRbhAsha
-n.
--mother tongue;


మాతృభూమి, mAtRbhUmi
-n.
--mother land;


మాతృస్వామ్యం, mAtRsvAmyaM
-n.
--matriarchy the system where the female heads the family;


మాత్ర, mAtra
-n.
--(1) dimension; 
--(2) pill; dose; 
--(3) syllable; 
--(4) duration of time necessary to snap the fingers; duration of time necessary utter a short vowel; 
---ఏకమాత్రకం = one-dimensional. 
---మూడు మాత్రలు ఒక మోతాదు = three pills is one dose.


మాత్రా ఛందం, mAtrA chaMdaM
-n. 
--a prosody that stipulates a strict and specific sequence of short and long characters,


మాత్రుక, mAtruka
-n.
--[math.] matrix;                     % to e2t


మాదకం, mAdakaM
-n.
--liquor; alcoholic beverage;


మాదక, mAdaka
-adj.
--intoxicating; stupefying;


మాదీఫలం, mAdIphalaM
-n.
--a citrus fruit used in Ayurvedic medicine; [bot.] Citrus medica; దబ్బపండు;


మాది, mAdi
-pos. pron. pl.
--ours;


మాదిరి, mAdiri
-n.
--sample; model;


మాధవి, mAdhavi
-n.
--a white flowering creeper; [bot.] ''Hiptage madablota; Gaertnera racemosa'';


మాధ్యమిక, mAdhyamika
-adj.
--middle;


మాధ్వీకం, mAdhvIkaM
-n.
--a wine made from the ippa flower;


మాధుర్యం, mAdhuryaM
-n.
--sweetness;


మానం, mAnaM
-n.
--(1) a table of weights and measures; 
--(2) measure; 
--(3) personal and private honor; dignity;


మానచిత్రం, mAnacitraM
-n.
--map                                     % to e2t


మానదండం, mAnadaMDaM
-n.
--measuring rod;


మాననీయ, mAnanIya
-adj.
--respectable; deserving honor; venerable;


మానభంగం, mAnabhaMgaM
-n.
--(1) rape; 
--(2) dis-robing by force; loss of personal honor;


మానవ వనరులు, mAnava vanarulu
-n.
--human resources;


మానవత్వం, mAnavatvaM
-n.
--humanity;


మానవాతీత, mAnavAtIta
-adj.
--superhuman;


మానవాళి, mAnavALi
-n.
--humanity; mankind; the human race;


మానవుడు, mAnavuDu
-n.
--human being; Homo Sapiens; man; (ety.) descendent of Manu;


మానస, mAnasa
-adj.
--mental;


మానసిక, mAnasika
-adj.
--psychological; mental;


మాన్య, mAnya
-adj.
--honored; venerable;


మాన్యం, mAnyaM
-n.
--(1) land; 
--(2) land given by a ruler on a quit-rent, for a favorable tenure, or  as a gift for services rendered;


మానిక, mAnika
-n.
--a volumetric measure used in pre-independence India; 1 మానిక = 1 సేరు = 2 తవ్వలు = 4 సోలలు;


మాను, mAnu
-n.
--tree trunk;
-v. i.
--(1) heal; 
--(2) suspend; quit;
-v. t.
--stop doing; put a stop to;


మానుగాయ, mAnugAya
-n. 
--olive; a small fruit tha grows in the Mediterranian area;


మానుప్పు, mAnuppu
-n.
--carbonate of potash;


మానుపెండలం, mAnupeMDalaM
-n.
--[bot.] Manihot utilissima;


మానుపసుపు, mAnupasupu
-n.
--[bot.] Cosinium fenestratum;


మాన్యులు, mAnyulu
-n.
--honorable person; when used in front of a name, a title equivalent to &quot;Honorable&quot;;


మాపకం, mApakaM
-n. 
--(1) measuring instrument; meter; 
--(2) destruction; 
ఉష్ణమాపకం = thermometer. 
అగ్నిమాపక దళం = crew of firefighters.


మాపు, mApu
-v. t.
--make dirty; soil; make something to look like it has been used; 
-n. 
--the tendency to get soiled or dirty; 
ఈ రకం రంగు బట్ట మాపు ఓర్చుతుంది  = this type of colored cloth can withstand the tendency to get soiled or dirty.


మాబీర, mAbIra
-n.
--[bot.] ''Ajuga disticha;''


మాభేరి, mAbhEri
-n.
--Malabar batmint; [bot.] ''Anisomeles malabarica;''


మామ, mAma
-n.
--(1) maternal uncle; 
--(2) father-in-law;


మామ్మ, mAmma
-n.
--(1) grand mother; father's mother; 
--(2) any old lady;


మామిడల్లం, mAmiDallaM
-n.
--mango ginger; a tuber that tastes like mango and looks like ginger; [bot.] ''Curcuma amada'' of the Zingiberaceae family; this is related more to turmeric than to either mango or ginger;


మామిడి చెట్టు, mAmiDi ceTTu
-n.
--mango tree; [bot.] ''Mangifera indica;'' 
-- [Sans.] రసాలం;


మామిడి పండు, mAmiDi paMDu 
-n.
--mango fruit; [bot.] ''Mangifera indica;'' 
-- రత్నగిరి (Alphonso); కేసరి; దశేరి; హిమసాగర్; బాదామి; బంగినపల్లి; తోతపురి; మల్గోబా; ఇమామ్ పసంద్; అమరపాలి; మల్లిక; ముంత మామిడి; కొత్తపల్లి కొబ్బరి; పెద్ద రసాలు; చిన్న రసాలు; చెరుకు రసాలు; సువర్ణరేఖ; నీలాలు; 


మాయ, mAya
-n.
--(1) placenta; 
--(2) illusion; trick; artifice; deceit; sorcery; jugglery; the unreal stuff; that which is ephemeral; 
--(3) the power of God that creates, preserves, and destroys the Universe; 
--(4) spiritual ignorance; (ety.) మా = not, య = this;


మాయదారి, mAyadAri
-adj.
--deceitful; wretched;


మాయావి, mAyAvi
-n.
--cheater; conjurer;


మాయు, mAyu
-v. i.
--become dirty, soiled or stained;


మారకం, mArakaM
-n. 
--(1) fatal sign; impending danger of death, big financial loss, or loss of reputation, as predicted by a horoscope; 
--(2) fatality; 
--(3) exchange; exchange rate;
---విదేశ మారకపు ద్రవ్యం = foreign exchange money.


మారటితల్లి, mAraTitalli
-n.
--step-mother;


మార్కండేయుడు, maarkanDEyuDu 
- n.
-- మృకండు మహర్షి కొడుకు, మహాభక్తుడు, షోడశవర్ష ప్రాయుడు.
-- లోకానికి మృత్యుంజయ స్తోత్రం అనుగ్రహించాడు మృకండు మహర్షి. &quot;చంద్రశేఖరమాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః&quot; అని వీడని ధైర్యంతో ఆత్మనిష్ఠుడయ్యాడు. ఈ నాటికీ ఎవరికైనా అకాలమరణబాధా నివృత్తికి ఆ చంద్ర శేఖర అష్టకమే దివ్యౌషధం అయింది.


మార్గం, mArgaM
-n.
--(1) way; path; route; track; 
--(2) course of action;


మార్గదర్శి, mArgadarSi
-n.
--guide; heralder; one who shows the way;


మార్గసాహిత్యం, maargasaahityaM 
- n.
-- Classical literature;


మారాముచేయు, mArAmu cEyu
-v .i.
--behave obstinately;


మార్జాలం,  mArjAlaM
- n.
-- cat;
-- పిల్లిని సంస్కృతంలో మార్జాలము అంటారు. 'మార్జనమ్' అంటే శుభ్రం చేసుకోవడము. కాబట్టి పిల్లి పేరులోనే ఉంది అది 'పరిశుభ్రమయినది ' అని.


మారు, mAru
-n.
--time; turn; occasion;


మారు, mAru
-v. i.
--change;


మారుగుళ్లదొడ్డి, mAruguLLladoDDi
-n.
--marshaling yard; switching yard; the place the bogies of a train are assembled and re-assembled into the specified sequence;


మారుపేరు, mArupEru
-n.
--alias; nickname; epithet;


మార్కులు, mArkulu
-n. pl.
--marks; points scored in an examination;


మార్చు, mArcu
-v. t.
--change; alter;


మార్పు, mArpu
-n.
--change; conversion; alteration;


మారేడు, mArEDu
-n.
--bael; hog plum; golden apple; [bot.] ''Aegle marmelos'' of the Rutaceae family; 
-- The tree is considered to be sacred by the Hindus; 
-- [Sans.] బిల్వ; సిరిఫలమ్; 


మాల, mAla
-adj.
--belonging to one of the untouchable castes of India;
-n.
--(1) garland; wreath; 
--(2) a stanza (in a poem) with four lines, such as చంపకమాల and  ఉత్పలమాల;
--(3) one of the untouchable castes of India;


మాలకాకి, mAlakAki
-n.
--raven; a black crow; 
-- బొంతకాకి; కాకోలం; 


మాల గద్ద, mAla gadda, 
- n. 
-- the pariah kite; [bio.] ''Milvus migrans'';


మాలతి, mAlati
-n.
--jasmine creeper; [bot.] ''Aganosma roxburghii;  Aganosma caryophyllata; Jasmin grandiflorum;''


మాల్కంగుని, mAlkaMguni
-n.
--[bot.] ''Celastrus paniculeta;''


మాలాకారి, mAlAkAri
-n.
--(1) florist; 
--(2) a person who makes garlands;


మాల్గాడీ, mAlgADI
-n.
--goods train;


మాలి, mAli
-n.
--gardener; తోటమాలి;


మాలిక,  mAlika
- n.
-- (1) a stanza in a poem with many lines; (2) a garland;  


మాలిన, mAlina
-suff.
--sans; without; devoid of; not; -less; 
---అలవిమాలిన = beyond the reach of accomplishment;
---పనికిమాలిన = useless. 
---బుద్ధిమాలిన = thoughtless. 
---వల్లమాలిన = unreal;
---దయమాలిన = merciless; 
---దిక్కుమాలిన = aimless; orphan; 
---నీతిమాలిన = amoral; 
---గతిమాలిన = directionless; trackless; 
---సిగ్గుమాలిన = shameless;
---తెలివిమాలిన =  thoughtless; 


మాలిన్యం, mAlinyaM
-n.
--filth; foulness; pollutant; pollution;


మాలిమి, mAlimi
-n.
--(1) familiarity; getting used to; 
--(2) navigator; pilot;


మాలీసు, mAlIsu
-n.
--(1) grooming; rubbing; cleaning; (2) kneading; 


మాలు, mAlu
-- adj.
--- spoil; ruin; lose; 


మావి, mAvi
-n.
--placenta; amniotic sac;


మాసం, mAsaM
-n.
--month;
--అమంత మాసం = the duration from one new moon day to the next new moon day, in one type of reckoning a month,
--పూర్ణిమాంత మాసం = the duration of time from one full moon day to the next full moon day, in one type of reckoning a month.


మాస, mAsa
-adj.
--monthly;


మాసిక, mAsika
-n.
--patch; patch on a garment;


మాసిపోవు, mAsipOvu
-v. i.
--become soiled; become dirty;


మాహిషం,  mAhishaM
- n.
-- cow; 
-- మాహిషం అనేది మూడో ఈత ఆవు; &quot;మాహిషంచ శరచ్చంద్ర చంద్రికా ధవళం దధి&quot; కాళిదాసు ఆభాణకానికి ఈ అర్థమే!


మింగు, miMgu
-v. t.
--swallow; devour;


మించు, miMcu
-v. t.
--surpass; exceed; excel; transgress;


మిక్కిలి, mikkili
-adj.
--much;


మిగులు, migulu
-n.
--(1) remainder; balance; 
--(2) excess; 
--(3) [math.] carry; (ant.) తగులు = deficit; borrow; in the decimal number system, for example, when two digits are added and if the sum exceeds ten, we put one of the digits of the total as the sum and the other digit is &quot;carried&quot; into the next higher position. Similarly, during subtraction, a &quot;borrow&quot; arises.


మిగుల్చు, migulcu
-v. t.
--save; preserve; retain; keep;


మిట్ట, miTTa
-n.
--(1) high ground; 
--(2) hillock; (ant.) పల్లం;


మిట్టమధ్యాహ్నం, miTTamadhyAhnaM
-n.
--high noon;


మిటారి, miTAri
- n.
-- an attractive woman; a fashionable woman; an enticing woman; 


మిఠాయి, miThAyi
-n.
--sweet; confection;


మిడత, miData
-n.
-- (1) common grasshopper; vegetable grasshopper; [biol.] ''Atractomorpha similis'' of the Pyrgomorphidae family; 
-- (2) tobacco grasshopper; [biol.] ''Atractomorpha crenulata''
--locust; cricket; mantis;
-- (rel.) ఇలకోడి; కీచురాయి; 


మిడిమిడి, miDimiDi
-adj.
--slight; meagre; 
---మిడిమిడి జ్ఞానం = half-baked knowledge.


మిడిసిపాటు, miDisipATu
-n.
--haughtiness; insolence;


మిణుగురు పురుగు, miNuguru purugu
-n.
--glowworm; glow fly; firefly;


మితం, mitaM
-n.
--moderate;


మిత, mita
-adj.
--moderate;


మితవ్యయం, mitavyayaM
-n.
--economy;


మితవాది, mitavAdi
-n.
--political moderate;


మిత్ర, mitra
-adj.
--friendly; allied;


మిత్రమండలి, mitramaMDali
-n.
--friendly group; allies;


మిత్రస్థానం, mitrasthaanaM 
- n.
-- favorable location; friendly location;
-- జ్యోతిషంలో ఒకే వర్గానికి చెందిన గ్రహాలు ఒకరికొకరు మిత్రులు అవుతారు. ఎదుటి వర్గానికి చెందిన గ్రహాలు శత్రువులు అవుతారు. ఒక గ్రహం తనకు మిత్రుడైన గ్రహానికి చెందిన రాశిలో (ఉదాహరణకు కుజుడి రాశి అయిన మేషంలో గురుడు ఉండటం) ఉన్నప్పుడు అది మిత్ర స్థానం అవుతుంది. ఇక్కడ గ్రహం ప్రశాంతంగా, అనుకూలమైన ఫలితాలను ఇస్తుంది. ఒక గ్రహం తనకు శత్రువైన గ్రహానికి చెందిన రాశిలో (ఉదాహరణకు సూర్యుడి రాశి అయిన సింహంలో శని ఉండటం) ఉన్నప్పుడు అది శత్రు స్థానం అవుతుంది. ఇక్కడ గ్రహం ఒత్తిడికి లోనై, శుభ ఫలితాలను ఇవ్వడంలో ఇబ్బందులను సృష్టిస్తుంది.  


మితి, miti
-n.
--(1) limit; bound; 
--(2) a measure; a measuring device; 
---మితిమీరి = exceeding the limit. 
---భారమితి = a pressure gauge. 
---ఉష్ణమితి = a temperature gauge.


మితిమీరు, mitimIru
-v. i.
--exceed the limit;


మిత్తి, mitti 
- n.
- interest; 
-- అడ్డికి పావుశేరు మిత్తి = అడ్డ అంటే రెండు శేర్లు. &quot;అడ్డకి పావుశేరు మిత్తి&quot; అంటే ఎనిమిదో వంతు వడ్డీ. పన్నెండున్నర శాతం. 


మిత్రుడు, mitruDu
-n. m.
--friend; ally; pal; (ant.) శత్రువు;


మిథ్య, mithya
-n.
--unreal; imaginary; illusion; something that cannot be definitively identified as such;


మిథునం, mithunaM
-n.
--(1) the couple Shiva and Parvathi of Hindu mythology; 
--(2) wife and husband; couple; esp. old couple; 
--(2) Gemini; a zodiacal sign;


మిథునరాశి, mithunarASi
-n.
--Gemini, the constellation; one of the twelve signs of the Zodiac;


మిద్దె, midde
-n.
--the upper part of a flat-roofed house; terrace;


మిద్దెటిల్లు, middeTillu
-n.
--a house with a terraced roof;


మినప, minapa
-adj.
--pertaining to black gram dal; see also మినుగులు;


మినప్పప్పు, minappappu
-n.
--black gram dal; split urid dal;


మినహా, minahA
-adv.
--with the exception of;


మినహాయించి, minahAyiMci
-adv.
--not counting; omitting; not including;


మిన్న, minna
-adj.
--better; superior;


మిన్నక, minnaka
-adv.
--quietly; coolly; without making any overt moves;


మినుకు, minuku
-n.
--twinkle;


మినుకు మినుకు, minuku minuku
-adj.
--twinkling;


మినుగులు, minugulu
-n.
--whole black gram; &quot;urid dal&quot;; [bot.] ''Vigna mungo'' (old name: Phaseolus radiatus); Phaseolus minimum of Leguminosae (pea) family;


మిన్ను, minnu
-n.
--sky; 
---మిన్ను విరిగి మీద పడుతోంది = [idiom] the sky is falling.


మిరప, mirapa
-adj.
--pertaining to cayenne pepper;
-n.
--cayenne; pepper; chili; chilli; this plant, a native to Brazil, came to India after the late fifteen hundreds; 
-- మిర్చి అన్నా మిరప అన్నా ఒక్కటే; గుంటూరు మిర్చి ఎర్ర తోలుతో ఉంటే గొల్లప్రోలు మిర్చి నారింజ రంగులో ఉంటుంది;
--- కొండ మిరప = Bird eye chillies; 
--- ఎర్ర మిరప = red pepper; [bot.] ''Capsicum fastigiatum; Capsicum annuum''of the Solanaceae family; 
--- పచ్చ మిరప = green pepper; [bot.] ''Capsicum frutescens''; 
--- ఎండుమిరప, = dried chilli;
--- బుంగ మిరప =  bell peppers = sweet peppers = Simla peppers;
--- పాప్రికా =  paprika = కారం తక్కువ ఉన్న మిరప; 
--- పిమెంటో =  red pimento =  కారం లేని మిరప;


మిరాసీ, mirAsI
-n.
--hereditary right;


మిరియాలు, miriyAlu
-n.
--black pepper; [bot.] ''Piper nigrum'' of Piperaceae family;
--చల్ల మిరియాలు = తోక మిరియాలు = [bot.] ''Piper cubeba'' of Piperaceae family;
-- త్రికటువులు = శొంఠి, మిరియాలు, పిప్పళ్లు;
--[Sans.] మరిచం; శ్యామం; వల్లీజం;


మిలమిల, milamila
-adj.
--sparkling; onomatopoeia for sparkling looks;


మిల్లిగరిటె, milligariTe
-n.
--very small spoon;


మిల్లీ, millI
-adj.
--pref. one-thousandth; (ant.) కిలో = kilo;


మిల్లీమీటరు, millImITaru
-n.
--millimeter; one-thousandth of meter; a measure of length in the metric system;


మిల్లీలీటరు, millIlImITaru
-n.
--milliliter; one-thousandth of a liter; a measure of volume of liquids in the metric system;


మిశ్రమం, miSramaM
-n.
--mixture;


మిశ్రమ లోహం, miSrama lOhaM
-n.
--composite; (rel.) alloy;


మిష, misha
-n.
--excuse; pretense; trick;


మిషను, mishanu
-n.
--machine; 
---కుట్టు మిషను = sewing machine.


మిసిమి, misimi
-n.
--luster; polish;


మీ, mI 
-pos. pron.
--your; genitive of మీరు;


మీగడ, mIgaDa
-n.
--the skin of milk; cream on the surface of heated milk;


మీట, mITa
-n.
--switch; lever;


మీటలమాల, mITalamAla
-n.
--a bank of switches;


మీటరు, miTaru
-n.
--(1) meter; a measuring instrument such as the volt meter;  
--(2) meter; metre; a standard measurement of length in the metric system of units. One meter equals 100 centimeters (cm). 1000 meters is a kilometer (km); 
---థర్మామీటరు = thermometer.


మీటు, mITu
-v. t.
--pluck with fingers; pull; fling;


మీది, mIdi
-adj.
--upper;
---మీది భాగం = upper portion
-pos. pron.
--yours;
---ఇది మీది = this is yours


మీదుమిక్కిలి, mIdumikkili
-adv.
--in addition to; over and above; besides;


మీమాంస, mImAmsa
-n.
--(1) investigative examination; discussion to find the truth; 
--(2) one of the six systems of Indian philosophy, called Darshanas;


మీమాంసకుడు, mImAmsakuDu
-n.
--investigator; examiner; detective;


మీనం, mInaM
-n.
--Pisces, the constellation; one of the twelve signs of the Zodiac; మీనరాశి;


మీనమేషాలు లెక్కపెట్టడం, mInamEshAlu lekka peTTaDaM
-ph.
--[idiom] wasting too much time analyzing; procrastination;


మీను, mInu
-n. s.
--fish;


మీనురూపురిక్క, mInurUpurikka
-n.
--(lit.) the constellation in the shape of a fish; Piscum; రేవతీ నక్షత్రం;


మీరు, mIru
-pron.
--you;
-v. i.
--exceed;


మీలు, mIlu
-n. pl.
--fish;


మీసం, mIsaM
-n.
--(1) man's moustache; 
--(2) animal's whiskers; vibrissae; these are not hairs and should not be trimmed; these are sensors of vibrations;
--(3) insect's antenna;


ముంగిలి, muMgili
-n.
--courtyard; frontyard;


ముంగిస, muMgisa
-n.
--mongoose; [bio.] ''Herpestes sp''.;
-- నకులిక; అహి-నకులిక బంధం =  పరస్పర విరోధంతో ఎపుడూ ప్రవర్తించే జాతి వైరం. ఒకరిని చూడగనే మరొకరికి అతణ్ణి చంపివేయాలనేటంత కోపం; 


ముంగురులు,  muMgurulu
-  n. pl.
--  forelocks;


ముంచు, muMcu
-v. t.
--dip; plunge; immerse; (ant.) తేల్చు;


ముంజ, muMja 
-n.
-- దర్భతో పేడిన ముప్పేట తాడును ముంజ అంటారు. ముంజ అనే గడ్డి(దర్భ)తో పేడినది — మౌంజి. దీన్ని మేఖల అని గూడా అంటారు. బ్రహ్మచారి ఎపుడూ ధరించవలసినవిగా చెప్పిన వాటిలో ఈ మౌంజి ఒకటి.


ముంజె, muMje
-n.
--soft and tender kernel inside the stone of a palm fruit;


ముండ, muMDa
-n.
--(1) widow; a woman whose head is shaven; 
--(2) prostitute;


ముండ్లతోటకూర,  ముళ్లతోటకూర, muMDlatOTakUra, muLlatOTakUra
-n.
--[bot.] ''Amarantus spinosus'';


ముండ్లపంది, muMDlapaMdi
-n.
--porcupine; [bio.] ''Hystrix indica'';


ముండ్లపొన్నగంటి కూర,  ముళ్లపొన్నగంటి  కూర, muMDlapaMdi, muLlaponnagaMTi kUra
-n.
-- [bio.]  ''Alternanthera pungens'' HBK


ముండ్లముస్తె, muMDlamuste
-n.
--three-lobed nightshade; [bot.] Solanum trilobatum; [Sans.] అలర్కము;తెల్లజిల్లేడు;


ముండ్లు, ముళ్లు, muMDlu, muLlu
-n.
--thorns; setal;


ముంత, muMta
-n.
--pot; vessel;


ముంత, తప్పేలా, muMta tappElA
-n.
--pots and pans;


ముంతగజ్జనం, muMtagajjanaM
-n.
--[bot.] ''Ichnocarpus frutescens'';


ముంతమామిడి, muMtamAmiDi
-n.
--cashew; [bot.] ''Anacardium occidentale''; ''Semecarpus anacardium'';
-- జీడిమామిడి; మొక్కమామిడి; 


ముందర, muMdara
-p.p.
--before; in front of;


ముందుకు, muMduku
-adv.
--forwards;


ముందుకు వచ్చు, muMduku vaccu
-v. i.
--come forward; emerge;


ముక్క, mukka
-n.
--(1) piece; fragment; cube; 
--(2) word; message; 
---మంచుముక్క = piece of ice. 
---ముక్కలుగా కొయ్యి = dice into cubes. 
---ఆ ముక్క చెప్పలేక పోయావా? = why didn't you tell me that word?


ముక్కర, mukkara
- n.
-- a nose-stud, often made of gold, with a colorful precious or semi-precious stone;


ముక్క వాసన, mukkavAsana
-n.
--stale smell; musty smell;


ముక్త, mukta
-adj. 
--(1) united;  unified; 
--(2) leftover; previously used;
---ముక్త కంఠం = with one voice. 
---ముక్తపదగ్రస్తం = a figure of speech in which the previous word or syllable is picked up in the next word.


ముక్తసరి, muktasari
-adj.
-- (1) brief; succinct; abbreviated, abridged; contracted; summarized; (2) mean; trivial; small; a trifle.
-- ముక్త అంటే 1.&quot;విడిచిన&quot; అని, 2. &quot;ముత్యము&quot; అని రెండు అర్థాలు ఉన్నాయి; ముక్త సరి —అంటే ముత్యంతో సమానంగా, అనగా అతి సూక్ష్మంగా, చిన్నదిగా, అందంగా అని. ముక్త సరి సమాధానం = brief response. ముక్త కంఠంగా అంటే &quot;నోరంతా తెరచి అని, అంటే నోరారా;&quot;
-- (ety.) ముఖ్తసర్ (مختصر) అన్నదానికి సంగ్రహించు, సంగ్రహం అన్న అర్థం అరబ్బీలో ఉంది; 


ముక్కాలిపీట, mukkAlipITa
-n.
--tripod; త్రిపాది;


ముక్తానుషంగాలు, muktAnushaMgAlu
- n. pl.
--free associations; 


ముక్తాయింపు, muktAyiMpu
-n.
--summary; conclusion;


ముక్కాలు,  mukkAlu
- n.
-- the fraction 3/4;


ముక్కిడి, mukkiDi
-n.
--[bot.] ''Schrebera swietenioides'';


ముక్కు, mukku
-n.
--nose; నాసిక; 
---బురమ్రుక్కు = stout nose.


ముక్కుతుమ్ముడు తీగ, mukkutummuDu tIga
-n.
--[bot.] ''Leptadenia reticulata'';


ముక్కుతో, mukkutO
-adj.
--nasal; twangy;


ముక్కుదూలం, mukkudUlaM
-n.
--nose bridge; the hard, bony part of the nose;


ముక్కుపచ్చలారలేదు, mukkupaccalAralEdu
-ph.
--[idiom] still wet behind the ears;


ముక్కుముంగర, mukkumuMgara
-n.
--[bot.] Asystasia coromandeliana;


ముఖం, mukhaM
-n.
--face; countenance;


ముఖపరిచయం, mukhaparicayaM
-n.
--nodding acquaintance;


ముఖమల్, mukhamal
-n.
--velvety cloth;


ముఖరితం, mukharitaM
- n.
-- resonance; 


ముఖవచనం, mukhavacanaM
-n.
--oral communication; word of mouth;


ముఖస్తుతి, mukhastuti
-n.
--flattery; sycophancy;


ముఖ్యం, mukhyaM
-n.
--important; fundamental; basic; central; primary; key;


ముఖాముఖీ, mukhAmukhI
-n.
--(1) interview; face to face; in front; 
--(2) rendezvous; tryst;


ముగ్గు, muggu
-n.
-- an ornamental pattern, drawn on the ground or floor with rice flour or chalk, especially at the front of a Hindu household;


ముగ్గురు, mugguru
-pron.
--three people;


ముచ్చటించు, muccaTiMcu
-v. t.
--talk about; discuss about;


ముచ్చిక, muccika
-n.
--calyx of a fruit or flower; structure near the stem of a fruit or flower;


ముచ్చిలిగుంట, mucciliguMTa
-n.
--the small dent-like depression at the back of the head, just below the cranium;


ముట్టడి, muTTaDi
-n.
--attack;


ముట్టడించు, muTTaDiMcu
-v. t.
--attack;


ముట్టించు, muTTiMcu
-v. t.
--kindle; light; touch with fire;


ముట్టు, muTTu
-n.
--menses; period; menstruation; the period of monthly discharge in adult females;


ముట్టుకొను, muTTukonu
-v. t.
--touch;


ముట్టె, muTTe
-n.
-- (1) snout; the forward projecting part of an animal's head; (2) the hard &quot;stone&quot; inside mango and palm fruits; 
-- ముట్టె అనేది మామిడి టెంకకు వాడుక; అలాగే తాటి ముట్టె (తాటిచెట్టు నాటేదానికి గింజ); తలకూ పర్యాయపదం (సన్నివేశాన్ని బట్టి), వాడికి ముట్టె పొగురు (తల పొగరు అనే అర్థంలో); విడిగా ముట్టె అంటే తల అని కాదు.


ముఠా, muThA
-n.
--gang; clique;


ముడత, muData
-n.
--wrinkle; fold; pleat;


ముడి, muDi
-adj.
--raw; 
---ముడి పదార్థం = raw material. 
---ముడి పట్టు = raw silk.
-n.
--knot;


ముడిగాళ్లు, muDigALlu
-n.
--knock knees; the shape of legs that causes the knees to knock as a person walks;


ముడ్డి, muDDi
-n.
--(1) rump; 
--(2) anus;


ముడుగుదామర, muDugudAmara
-n.
--[bot.] Marsilia quadrifolia;


ముడుచు, muDucu
-v. t.
--fold;


ముడుచుకొను, muDucukonu
-v. i.
--fold up; curl up;


ముతక, mutaka
-adj.
--coarse; rough; crude; unrefined;


ముతక చమురు, mutaka camuru
-n.
--crude oil, when referring to petroleum;


ముతకనూనె, mutakanUne
-n.
--unrefined oil, when referring to edible oils;


ముత్త, mutta
-adj.
--elderly; old; 
---ముత్తాత = great grandfather; (lit.) old grandfather; 
---ముత్తైదువ = (1) an elderly woman whose husband is still alive; (ety.) ఆ + విధవ = అవిధువ --&gt; ఐదువ; ముది + ఐదువ = పెద్ద వయస్సులో ఉన్న పెళ్ళి అయినా స్త్రీ; (2) ముత్తు అంటే ముద్దు; (తమిళంలో నేటికీ ఈ అర్థంలో ఉంది.) కాబట్టి అందమైన అనే అర్థంలో ముత్తు + ఐదువ = ముత్తైదువ కావచ్చు.


ముత్యం, mutyaM
-n.
--pearl; the solidified excretion of a sea mussel; మౌక్తికం;


ముత్యపుచిప్ప, mutyapucippa
-n.
--mother-of-pearl; pearl oyster; ముక్తాస్పోటం; శుక్తి;


ముత్తాత, muttAta
-n.
--great grandfather;


ముదం, mudaM
-n.
--happiness;


ముదనష్టపు, mudanashTapu
-adj.
--ill-fated; unlucky;


ముదర, mudara
-adj.
--(1) mature; not tender; 
--(2) dark; not light; 
--(3) thick; not thin; 
---ముదర కాయ = a green vegetable that is reaching the stage of ripening. 
---ముదర రంగు = dark color. 
---ముదర పాకం = thick syrup. 
---రోగం ముదిరిపోయింది = the disease has taken root, it is no longer acute.


ముదరా, mudarA
-n.
--refund; rebate; compensation; reduction in price;


ముద్ద, mudda
-n.
--(1) paste; 
--(2) morsel; bolus; dollop; see also కరడు; 
---పప్పుముద్ద = a dollop of dal.


ముద్ర, mudra
-n.
--(1) stamp; imprint; print; 
--(2) posture in dance; 
---చెరగని ముద్ర = indelible imprint.


ముద్రణ, mudraNa
-n.
--printing; 
---ముద్రణ యంత్రం = printing press.


ముదావహం, mudAvahaM
-n.
--commendable;


ముద్దాయి, muddAyi
-n.
--defendant;


ముద్రాపకులు, mudrApakulu
-n. pl.
--printers;


ముద్రారాక్షసం, mudrArAkshasaM
-n.
--printing error; printer's devil;


ముదిమి, mudimi
-n.
--old age; decrepitude;


ముద్రించు, mudriMcu
-v. i. 
--print;


ముదురు, muduru
-adj.
--(1)mature; fully grown; not tender;
--(2) dark
---ముదురు రంగు = dark color;


ముద్దు, muddu
-n.
--(1) kiss; caress; 
--(2) love; fondness; affection; 
--(3) charmingness;


ముద్దుచేయు, mudducEyu
-v. i.
--dote on; adore; love and affection expressed by adults toward children;


ముద్దుపేరు, muddupEru
-n.
--pet name; nickname; sobriquet;


ముద్దువచ్చు, mudduvaccu
-v. i.
--to be cute; to be adorable; kissable;


మునగ కాడ, munaga KADa
-n.
--drumstick; Moringa; the long, rod-like fruit of drumstick tree; [bot.] ''Moringa oleifera'' of the Moringaceae family; 
-- [Sans.] శిగ్రుః; శోభాంజనః: ఆక్షీబః;


మునగ చెట్టు, munaga ceTTu
-n.
--drumstick tree; [bot.] ''Moringa pterygosperma; Moringa oleifera;''
-- మునగ ఆకులలో క్లోరోజెనిక్ ఆమ్లం (chlorogenic acid), క్వెర్సెటిన్ (quercetin) వంటి ఏంటీఆక్సిడెంట్లు ఉంటాయి. ఇవి కర్బనోదకాల విచ్ఛిన్నాన్ని నెమ్మదిస్తూ, రక్తంలో గ్లూకోజ్ శోషణను నియంత్రిస్తాయి. మునగ పొడి పాన్క్రియాస్లోని బీటా కణాలను సురక్షితంగా పనిచేయడానికి సహాయపడుతుంది. ఇది ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తిని మెరుగుపరుస్తుంది.


మునసబు,  munasabu
- n.
-- Munsiff: a village-level officer of justice, usually a rank below a magistrate and above the rank &quot;karanam.&quot;


ముని, muni
-n.
--hermit; seer; thinker; an ascetic observing silence;
-- సంస్కృతంలో &quot;మౌనం పాటించేవాడు&quot; లేదా &quot;తపస్వి&quot; అనే అర్థం; మౌనంగా ఉంటూ ఆత్మ జ్ఞానాన్ని సాధించేవారు; &quot;మౌనం చైవాస్మి గుహ్యానాం&quot; అంటాడు భగవానుడు గీతలో.
-- ఋషులు మునులు ఒకటే. అందరూ భగవద్ధ్యాన పరాయణులే. ఋషులు త్రికాల జ్ఞానం కలవారు. అలాంటి దర్శనం వాళ్లకు కలుగుతుంది. వాళ్లు వశ్య వాక్కులు; ఋషుల నోట మాట అసంకల్పితంగా వస్తుంది. అది అట్లే జరుగుతుంది;


మునిమాపు, munimApu
-n.
--twilight; early evening; 
--మునిచీకటి;


మునిశ్వేతం, munisvEtaM
-n.
--cloudy white;


మున్నీరు, munneeru 
- n.
-- sea; ocean; the first waters; మొదటినీరు (= సముద్రం)
-- మున్- అన్న ధాతువుకు ముందు, తొలి అన్న అర్థాలున్నాయి. ఉదాహరణకు, ముంగురులు అంటే ముందున్న కురులు. మున్నుడి అంటే తొలిపలుకు, పుస్తకానికి ముందు ఉండే నుడి. ముత్తాత తాత కన్నా ముందున్న వాడు. అలాగే, ముచ్చెమటలు ముఖం మీద కనిపించే చెమటలు. కారు అంటే పంట అన్న అర్థం అయితే, ముంగారు అంటే తొలి పంట. అట్లాగే ముంజేయి, ముంగాలు మొదలైన పదాలు. ఈ పదాలన్నిటిలోనూ మున్- అన్న ఉపసర్గ ‘ముందు’ అన్న అర్థాన్ని సూచించేవే.
-- ముల్లోకాలు, ముమ్మారు, ముజ్జగములు, ముమ్మూర్తుల - ఈ పదాలన్నింటిలో మూన్-/మున్- అన్న ధాతువుకు మూడు అన్న అర్థమే ఉన్నా, మున్- అంటే ముందు అన్న అర్థం ఉన్న ధాతువు వేరే ఉంది.


మునుగు, munugu
-n.
--sink; go down; get inundated; (ant.) తేలు;


ముప్పాతిక, muppAtika
-n.
--three-fourths; three-quarters;


ముప్పావు, muppAvu
-n.
--three-quarters;


ముప్పిరి, muppiri
-adj.
--triple; three-fold;


ముప్పు, muppu
-n.
-- (1) calamity; danger; urgency; విపత్తు; (2) old age; వార్థకము; 


ముప్ఫయ్, mupphai
-n.
--thirty;


ముబ్బడి, mubbaDi
-adj.
--triple; three times; three-fold;


ముభావం, mubhAvaM
-n.
--aloofness; reserved; indifference;


ముమ్మడించు, mummaDiMcu
-v. i.
--increase three-fold;


ముమ్మాటికీ, mummATikI
-adv.
--on all (three) counts;


ముయ్యాకుపొన్న, muyyAkuponna
-n.
--[bot.] ''Pseudarthria viscida;''


మురకుండాకు, murakuMDAku
-n.
--[bot.] ''Acalypha indica;''


మురబ్బా, murabbA
-n.
--candied preserve; fruit pieces preserved in honey or sugar syrup with no additional preservatives; this is different from jam or jelly or an  electuary;
---అల్లం మురబ్బా = candied ginger.
-- Clean ginger: peel skin, dice into pieces, and blend into a paste. Heat sugar until it melts and begins to caramelize (ఉండ పాకం వచ్చేదాకా). Add a dash of salt and a spoonful of  Cardamom powder, and mix well. Transfer to a buttered plate. Cut into bite-size pieces;    


మురమురాలు,  muramurAlu
- n. pl.
- puffed rice; 
-- [rel.]  పేలాలు = popped rice or pop corn 


మర్త్యలోకం,  martyalOkaM
- n.
-- the abode of humanity; the Earth; (lit.) the land of the mortals;


మురికి, muriki
-n.
--dirt; sewage;


మురికి చేయు, muriki cEyu
-v. t.
--soil;


మురికి నీళ్లు, muriki nILlu
-n.
--sewage water; dirty water;


మురికివాడ, murikivADa
-n.
--slum;


మురిపిండ, muripiMDa
- n. [bot.] Acalypha indica Linn. Euphorbiaceae
-- Indian acalypha;


మురుగు కాలువ, murugu kAluva
-n.
--sewer;


మురుదొండ, murudoMDa
-n.
--[bot.] ''Bryonia epigaea'';


మురుపిండి, murupiMDi
-n.
--[bot.] ''Acalypha indica'';


ముర్రుపాలు, murrupAlu
-n.
--beestings; colostrum; milk of domestic cattle (cow, buffalo, goat, etc.) that has recently calved;  this substance is rich in nutrients and antibodies and are essential for the calf; In humans, such items are supplied to the growing infant via the umbilical cord; apparently, in cattle such supply is not done. so drinking these besstings is essential for the calf; 
--same as జన్నుపాలు;


ములక, mulaka
-n.
--plunger;


ములగ,  mulaga
- n.
-- [bot.] ''Moringa oleifera'';


ముల్లంగి, mullaMgi
-n.
--(1) carrot; 
--(2) radish; [bot.] Raphanus sativus; Brassica rapa Linn.;


ములికినాట్లు, mulikinaaTlu 
- n. pl.
-- a sub-sect among Brahmins; 
-- కేవలం వైదికవృత్తి వ్యవసాయం మాత్రమే చేసేవారు వైదికులు; వైదీకులలో వెలనాట్లు అనగా కోనసీమ ఇంకా పైకి వున్నవారు; ములికినాట్లు అనగా రాయలసీమ వైపు వారు; తెలగాణ్యులనగా తెలంగణా ప్రాంతం వారు. ఈవిధంగా వృత్తిపరంగా, ప్రాంతీయతాపరంగా వచ్చినవి ఈ భేదాలు.


ముల్కీ,  mulkI
- n.
-- native; a person belonging to a region;


ములు, mulu
-pref. 
--indicates thorn or rough celia on leaves;


ములుకు, muluku
-n.
--sharp point; thorn;


ములుకోల, mulukOla
-n.
--goad; a stick with a needle at its end;


ములుగు చేప, mulugu chEpa 
- n.
-- eel fish; Eels are ray-finned fish belonging to the order Anguilliformes, which consists of eight suborders, 20 families, 164 genera, and about 1000 species;


ములుగొలిమిడి, mulugolimiDi
-n.
--[bot.] ''Leonotis toefolia;''


ములుగోగు, mulugOgu
-n.
--[bot.] ''Hibiscus suratensis'';


ములుగోరంట, mulugOraMTa
-n.
--[bot.] ''Barleria prioatis;''


ములుదోస, muludOsa
-n.
--[bot.] ''Cucumis muricatus;''


ములుమోదుగు, mulumOdugu
-n.
--[bot.] ''Erythrima sublabota;''


ములువెంపలి, muluveMpali
-n.
--[bot.] ''Tephrosia spinosa;''


ముల్లు, mullu
-n.
--(1) thorn; prick; 
--(2) fishbone;


ముళ్లతోటకూర, muLlatOTakUra
-n.
--[bot.] Amaranthus spinosus  Linn.  of the Amaranthaceae family;


ముళ్లపంది, muLlapaMdi
-n.
--porcupine; same as ఏదుపంది; ముండ్లపంది;


ముళ్లవంకాయ, మొలుగుకాయ, muLlavaMkAya, molugukAya 
- n.
-- [bot.] ''Solanum hirsutum''  of Solanaceae Family (Potato family) 
--- ఇది వంగ, పొగాకు జాతికి చెందిన మొక్క;


మువ్వీసం,  muvvIsaM
- n.
 -- the fraction 3/16;
 
 
ముష్కరుడు, mushakruDu
- n.
--obstinate person; stubborn person; rude person; 


ముషిణి, mushiNi
-n.
--strychnine; Strychnos nux vomica; a poisonous substance from a plant;


ముష్టి, mushTi
-n.
--(1) fist; 
--(2) alms; a fistful of alms;


ముష్టికాయ, mushTikAya
-n.
--[bot.] Nux Vomica, Strychonys Nuxvomica; a natural drug useful in reducing fever;


ముష్టిది, mushTidi
-n. f. 
--beggar; panhandler; a person seeking a fistful of alms; 


ముష్టివాడు, mushTivADu
-n. m. 
--beggar; panhandler;


ముష్టి యుద్ధం, mushTi yuddhaM
-n. 
--fist fight; boxing;


ముసద్దీ,  musaddI
- n.
-- (1) writer; (2) accountant; (3) clerk;


ముసరపప్పు, musarapappu
-n.
--Masur dal; [bot.] ''Lens culinaris'';


ముసలకం, musalakaM
-n.
--piston;


ముసలి, musali
-adj.
--old;


ముసాంబ్రం, musAMbraM
-n.
-- dried juice of aloeswood, or Indian aloe; [bot.] ''Aloe barbadensis;''
-- Agarwood, aloeswood, eaglewood or gharuwood is a fragrant dark resinous wood used in incense, perfume, and small carvings. It is formed in the heartwood of Aquilaria trees when they become infected with a type of mold (''Phialophora parasitica'');


ముసిముసి, musimusi
-adj.
--onomatopoeia for smile;


ముసుగు, musugu
-n.
--veil; mask;


ముసురు, musuru
-n.
--nagging rain; slow, nagging low-grade rain and lasts for a couple of days;
-- [see also]  జడివాన; 


ముసురు, musuru
-v. t.
--hover about; 
---ఈగలు ముసురుతున్నాయి = the flies are hovering around.


ముస్తె, muste
-n.
--[bot.] ''Cyperus rotundus; Cyperus spectosus;''


ముహూర్తం, muhUrtaM
-n.
--(1) an auspicious time to perform an important thing; 
--(2) a duration of time equal to 48 minutes; 1 మూహూర్తం = 2 ఘడియలు = 48 నిమిషాలు; 
-- (3) ఒక పగలు, ఒక రాత్రినీ కలిపిన మొత్తాన్ని అహోరాత్రం అంటారు. ఒక అహోరాత్రంకు ఇలాంటివి 30 ముహూర్తాలు ఉంటాయి. అంటే… ఒక రోజులో 30 ముహూర్తాలు జరుగుతాయి. సూర్యోదయమునకు ముందు వచ్చే ముహూర్తాలలో మొదటిది. దీనినే ‘బ్రహ్మముహూర్తం’ అంటారు. అంటే రోజు మొత్తంలో 29వది బ్రహ్మ ముహూర్తం. ఈ ముహూర్తానికి అధిదేవత బ్రహ్మ. కాబట్టి దీనికి బ్రహ్మ ముహూర్తం అనే పేరు వచ్చింది. నిజానికి తెల్లవారుజామును 2 భాగాలుగా విభజించారు. సూర్యోదయమునకు 2 ఘడియల ముందు కాలాన్ని అనగా 48 నిమిషముల ముందు కాలాన్ని ఆసురీ ముహూర్తం అని ఆసురీ ముహుర్తానికి ముందు 48 నిమిషముల ముందు కాలాన్ని బ్రహ్మముహూర్తం అని అంటారు.
-- (4) అమావాస్య నాడు సూర్యుడి తో కలిసి ఉదయించిన చంద్రుడు 30 రోజుల పాటు, తిథికి 48 నిముషాలు చొప్పున ముందర ఉదయించి 30 తిథుల అనంతరం మళ్లి సూర్యుడి తో ఉదయిస్తాడు. 48 నిమిషాల కాలం ఒక ముహూర్త కాలం; కాల గమనానికి ముహూర్తం ఒక ఏకకం (Unit); 


మూక, mUka
-n.
--crowd;


మూకుడు, mUkuDu
-n.
--deep fryer; chip pan; a bowl-shaped pan for deep frying;
-- బాండి; 


మూకుమ్మడిగా,  mUkammaDigA
- adv.
-- lock, stock and barrel; 


మూగు, mUgu
-v. i.
--surround; gather and hover around;


మూట, mUTa
-n.
--bundle; pack; bag;


మూటా ముల్లె, mUTA mulle
-ph.
--bag and baggage;


మూడు, mUDu
-n.
--three;


మూడు ముడులు, mooDu muDulu 
- ph. the three knots;
-- In a traditional Hindu wedding, the groom ties a sacred necklace, around the neck of the bride, with three knots. This three symbolizes the union of their three bodies: the gross, the subtle, and the Pure Consciousness;
-- మానవుల యొక్క స్థూల సూక్ష్మ కారణ అనే మూడు శరీరాలు ఉంటాయి. ఈ సమయంలో వేసే ఒక్క ముడి ఒక్కో శరీరానికి సంబంధించినది… వధూవరులో కేవలం బాహ్య శరీరంతో మాత్రమే కాకుండా మొత్తం మూడు శరీరాలతో కలిసిమెలిసి ఉండాలని ఉద్దేశంతో మూడు ముళ్ళు కలుపుతారు…


మూడొంతులు, mUDoMtulu
-adv.
--three out of four; in all probability;


మూఢం, mUDhaM
-n.
--[astro.] obscuration of a planet by Sun's rays; Heliacal rising of a planet; [astrol.] a planet moving into the same house as the Sun; 
--  మూఢము అనగా ఒక గ్రహం సూర్యునికి దగ్గరగా రావడం. లేదా ఒకే రాశి యందు ఉండడం; శుభకార్యము చేయఁగూడని కాలము; 


మూఢత, mUDhata
-n.
--stupidity; foolishness; 


మూఢుడు, mUDhuDu
-n. m.
--stupid;


మూఢమతి, mUDhamati
-n.
--stupid;


మూత, mUta
-n.
--lid; cover; cap; top;


మూత్రం, mUtraM
-n.
--urine;


మూత్రపిండం, mUtrapiMDaM
-n.
--kidney; nephram;


మూత్రాణి, mUtrANi
-n.
--purine; a type of molecule found in the DNA;


మూతి, mUti
-n.
--mouth;


మూపు, mUpu
-n.
--shoulder; bull's hump;


మూపురం, mUpuraM
-n.
--shoulder of a bull; cow; or camel;


మూయు, mUyu
-v. t.
--shut; close;


మూర, mUra
-n.
--cubit; a measure of length equal to the span from the tip of the elbow joint to the tip of the middle finger of the open hand; 
---పిడిమూర = a length measure equal to the span from the tip of the elbow joint to the tip of the closed first;
-- 1 అంగుళం = 2.54 సెంటీమీటర్లు; 1 బెత్త = 3 అంగుళాలు; 1 జాన = 3 బెత్తలు; 1 అడుగు = 12 అంగుళాలు; 1 మూర = 2 జానలు; see also బార;


మూర్ఛ, mUrCha
-n.
--epilepsy; petit mal; grand mal; fainting spell; swoon;


మూర్ఛన, mUrChana
-n.
--derived musical scale;
--సప్తస్వరముల యొక్క ఆరోహణావరోహణములను మూర్ఛనలందురు;


మూర్ధన్యాక్షరాలు,   mUrdhanyAksharAlu
- n. 
-- The letters ట,ఠ, డ, ఢ, ణ, ళ, ఴ లు of the Telugu alphabet;
--ద్రావిడ భాషలలో మూర్ధన్యాక్షరాలు (ట,ఠ, డ, ఢ, ణ, ళ, ఴ లు), ర-ఱ-లలు ప్రథమాక్షరంగా ఉండడానికి వీలులేదు. విశేషణంగా తెలుగులోనూ, ఇతర ద్రావిడ భాషలలోనూ హల్లుల ముందు ఇరు-, అచ్చులముందు ఈరు- అన్న రూపాలే కనిపిస్తాయి. ఇరువంకలు అంటే రెండు పక్కలు. ఇరువురు అంటే ఇద్దరు.


మూర్తి, mUrti
-n.
--(1) character; 
--(2) statue; 
--(3) shape; 
---అక్షరమూర్తి = alphabetic character. 
---అక్షరాంకికమూర్తి = alphanumeric character.


మూర్తిత్వం, mUrtitvaM
-n.
--embodiment; characterization;


మూర్తీభవించు, mUrtIbhaviMcu
-v. i.
--embody; personify;


మూరుకొండ, mUrukoMDa
-n.
--[bot.] ''Acalpha indica'';


మూర్కొను, mUrkonu
-v. t.
--smell; put to the nose;


మూలం, mUlaM
-n.
--beginning; root; basis; base; foundation; crux;


మూల, mUla   %updated
-adj.
--basic; proto;
-n.
--(1) Lambda Scorpii; Shaula; Yoga tara of the 19th  lunar mansion; located in the constellation Scorpio; one of the brightest stars in the night sky;
--(2) The 19th of the twenty seven star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar; 
--(3)  corner; nook;


మూలకం, mUlakaM
-n.
--element; chemical element;


మూలగ, mUlaga
-n.
--marrow; bone marrow;


మూలధనం, mUladhanaM
-n.
--capital; original investment; principal;


మూలపదార్థం, mUlapadArthaM
-n.
--elemental matter; element;


మూలపురుషుడు, mUlapurushuDu
-n.
--patriarch; (ant.) మూలమగువ;


మూలబిందువు, mUlabiMduvu
-n.
--base point; radix point; decimal point in a base-ten system and a binary point in a base-two number system;


మూలమట్టం, mUlamaTTaM
-n.
--set-square; an instrument to set things at right angles;


మూలవిరాట్టు, mUlavirATTu
-n.
--(1) main idol located in the inner sanctum of a temple; a stand-in idol (ఉత్సవ విగ్రహం) is often used in street parades while the real idol is left in the inner sanctum; 
--(2) patriarch or matriarch of a family;


మూలశంక, mUlaSaMka
-n.
--piles; hemorrhoids; (lit.) doubt at the bottom;


మూల్యం, mUlyaM
-n.
--price;


మూలాధారం, mUlAdhAraM
-n.
--basis; source;


మూలాధారచక్రం, mUlAdhAracakraM
-n.
--according to Kundalini Yoga, one of the centers of energy in the human body, believed to be located at the base of the spinal column;


మూల్యాంకనం, mUlyAMkanaM, 
-n. 
--evaluation; assessment; estimation;
-- ఒక విషయం/సమాధానం లోని సత్తా ఏమిటో అంచనా వేయడం; పరీక్షలో ఎన్ని మార్కులు ఇవ్వవచ్చునో చెప్పడం మూల్యాంకనమే.


మూలిక, mUlika
-n.
--medicinal root; medicinal herb;


మూలుగ, mUluga
-n.
--bone marrow;


మూలుగు, mUlugu
-n.
--groan; groaning with pain;


మూస, mUsa
-n.
--(1) crucible; 
--(2) mold;


మూసివేయు, mUsivEyu
-v. t.
--close; shut;


'''%మృ - mR, మె - me, మే - mE, మై - mai'''

మృగం, mRgaM
-n.
-- (1) animal; beast; wild animal; (2) deer; 


మృగతృష్ణ, mRgatRshNa
-n. 
--mirage;


మృగయుడు, mRgayuDu
-n.
--hunter;


మృగవ్యాధుడు, mRgavyAdhuDu
-n.
--Sirius; the brightest star as seen from the Earth in Canis Major;            % to e2t


మృగనాభి, mRganAbhi
-n.
--musk; the secretion from a gland of  musk deer;  
-- మృగనాభి అంటే కస్తూరి. కస్తూరి మృగం నాభిలో స్రవించేది కస్తూరి.                             % to e2t


మృగశిర, mRgaSira             %updated
-n.
--(1) Beta Tauri; Elnath; Yoga tara of the fifth lunar mansion;
--(2) Orion; the star cluster that looks like a hunter; The fifth of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar; Represents the head of an animal in the Vrishabha rAsi of the Hindu calendar;


మృణ్మయము, 
- n.
-- made of clay; full of clay;
-- మృత్ శబ్దానికి మయట్ ప్రత్యయం చేరి మృణ్మయమ్ అయింది. ఇది సంస్కృత పదం. &quot;యరోఽనునాసికేఽనునాసికోవా&quot; అన్న పాణినీయ సూత్రం ప్రకారం హకారం కాక మరేదైనా హల్లుకు పిదప అనునాసికాక్షరం వచ్చినప్పుడు ఆ హల్లుకు బదులు దాని వర్గం లోని అనునాసికాక్షరం ఆదేశం ఔతుంది.

మృత్ + మయమ్ =&gt; మృణ్ + మయమ్ =&gt; మృణ్మయమ్; ఇక్కడ మ ముందు వచ్చిన తకారానికి బదులు అనునాసికమైన ణకారం వచ్చింది.

--ఋ, ర, ష ల తరువాత వచ్చే న, ణగా మారుతుంది. 'రషాణాం నోణః సమానపదే' అని సూత్రం. అలా మృత్/మృద్ + మయ --&gt; మృన్ + మయ --&gt; మృణ్ + మయ --&gt; మృణ్మయ అయింది.

వాక్ + మయం =&gt; వాఙ్మయం, సత్ + మార్గం =&gt; సన్మార్గం , వంటివి ఈ సూత్రం ప్రకారం ఏర్పడిన పదాలే;


మృత, mRta
-adj.
--dead;


మృత్తిక, mRttika
-n.
--earth; clay; soil;


మృత్యువు, mRtyuvu
-n. 
--death;


మృదంగం, mRdaMgaM
-n.
--a drum used in Indian musical performances;


మృదులాస్థి, mRdulAsti
-n.
--cartilage;


మృదువు, mRduvu
-adj.
--tender; gentle; soft;


మృష్ట, mRshTa
-adj. 
--wholesome; healthy; clean;


మృష్టాన్నం, mRshtAnnaM
-n.
--wholesome food;


మెంతులు, meMtulu
-n. pl.
--fenugreek; [bot.] ''Trigonella foenum graecum;'' Here, ''foenum graecum'' means Greek Hay; greens of this plant were used in Greece to feed horses; 
--these seeds, widely used in Indian cooking, have been reported to possess hypoglycemic and hypolipidemic properties in animal experiments, as well as in human and clinical cases;
-- కసూరి మెంతి = [bot.] ''Trigonella corniculata;'' కసూర్ అనే ప్రదేశం నుండి మొదట లభ్యం అయినది అని కసూరి మెంతి కి ఆ పేరు వచ్చింది. దీనిని ఎండబెట్టి ఎండిన ఆకులని వాడతారు; 
--[Sans.] రుచిప్రదా; మిశ్రం; తాళపర్ణికా:


మెంతికూర, meMtikUra
-n.
--fenugreek greens; fenugreek leaves; [bot.] ''Trigonella foenum-graecum'' Linn.;

మెకం, mekaM 
- n.
-- (1) animal; (2) tiger;

మెగిడి, megiDi
-n.
--smoke; a word used by Chenchu tribes;


మెగిడిపెట్టు, megiDipeTTu
-v. t.
--to smoke (a fish);


మెగా, megA
-adj.
--pref. million; big; huge; (ant.) మైక్రో;


మెట్ట, meTTa
-n.
--(1) upland; elevated land; land with no irrigation; (ant.) పల్లం; పుంజె; మాగాణి; 
--(2) hillock;


మెట్ట జలగ, meTTa jalaga
-n.
-- slug, land slug; 
-- నత్తలలాగే ఇవి కూడా అతి మెల్లగా ప్రయాణిస్తాయి. అయితే నత్తలకి ఉన్నట్లు వీటికి గుల్లలు (Shells) ఉండవు. నత్తలలాగే మెట్ట జలగలు కూడా గాస్ట్రోపోడా (Gastropoda) తరగతిలోని సిగ్మురెత్రా (Sigmurethra) కుటుంబానికి చెందుతాయి. నీటి జలగల (Leeches) లాగా వీటికి రక్తం పీల్చే స్వభావం లేదు; 


మెట్ట తామర, meTTa tAmara
-n.
--ground lotus; Indian shot; [bot.] ''Canna indica'' of the Cannaceae family;;
-- దీని ఆకుల పసరు తామర, గజ్జి, చిడుము వంటి మొండి చర్మవ్యాధులకు, సర్పి ( Herpes zoster) వంటివాటికి దివ్యౌషధంగా పనిచేస్తుంది;
-- see also  సీమ మెట్ట తామర = [bot.] ''Cassia alata'';


మెట్ట సేద్యం, meTTa sEdyaM
-n.
--dry cultivation;


మెటికలు, meTikalu
-n.
--knuckles; 
---మెటికలు విరవకు = do not crack knuckles.


మెట్రిక్ టన్ను, meTrik Tannu
-n.
--metric ton; one million grams; mega garm; 2205 pounds;


మెట్రిక్ పద్ధతి, meTrik paddhati
-n.
--metric system; an internationally agreed system of measuring weights and measures using units like meters for length, kilograms for weight and seconds for time; the MKS system;


మెట్టు, meTTu
-n.
--(1) step, as in step of a stair; 
--(2) rung, as in rung of a ladder;


మెడ, meDa
-n.
--nape; neck; the back part of the neck; (ant.) పీక;


మెడిదము, meDidamu
-n.
--noise; sound;


మెతక, metaka
-adj.
--dank; 
---మెతక వాసన = dank smell.


మెతక, metaka
-n.
--dullard; softy; a person with no initiative;


మెతనాలు, metanAlu
-n.
--methanal; formaldehyde;


మెతనోలు, metanOlu
-n.
--methanol; methyl alcohol;


మెతల్ గుంపు, metal guMpu
-n.
--methyl group; methyl radical;


మెతల్ రాసి, metal rAsi
-n.
--methyl radical; methyl group;


మెత్త, metta
-n.
--cushion;  pad; padding; pillow;


మెత్తన, mettana
-n.
--softness;


మెదడు, medaDu
-n.
--(1) brain; మస్తిష్కం; 
--(2) cerebrum;


మెదులు, medulu
-v. i.
--stir; move a little;


మెరక, meraka
-n.
--upland; refers to a land with no or scarce water resources; (ant.) మాగాణి; పల్లం;


మెరుగు, merugu
-n.
--(1) shine; polish; glitter; 
--(2) better;


మెరుగులు దిద్దు, merugulu diddu
-v. t.
--to give finishing touches;


మెరుపు, merupu
-n.
--(1) flash; 
--(2) lightning;


మెలిక, melika
-n.
--twist; turn;


మెల్ల, mella
-n.
--cross-eye; Strabismus; a condition where one of the eyes drifts from focusing;
--- మెల్లకన్ను = కళ్ళు ఒకే దిశలో చూడలేని స్థితి;


మెల్లగా, mellagA
-adv.
--slowly; steadily; (ant.) త్వరగా; శీఘ్రంగా;


మెల్లనైన, mellanaina
-adj.
--slow;


మెస్మరించు, mesmariMcu
-v. t.
--mesmerize; to hypnotize; to enchant; (named after German physician Franz Anton Mesmer);


మెస్సయ్య, messiah
- n.
-- protector;
-- రక్షకుడు;


మేక, mEka
-n.
--goat; she-goat;


మేకపోతు, mEkapOtu
-n. m.
--he goat;


మేకపిల్ల, mEkapilla
-n.
--kid; baby goat;


మేకపోతు గాంభీర్యం, mEkapOtu gAMbhIryaM
- ph.
-- showing external courage although scared inside;


మేకమాంసం, mEkamAmsaM
-n.
--mutton;


మేకమేయని ఆకు, mEkamEyani Aku
-n.
--[bot.] ''Tylophora indica;''


మేకీవిల్లీయం, mEkIvillIyaM
-n.
--Machiavellian; crafty; deceitful; artful; named after the Florentine writer Nicolo Machiavelli (1469-1527 A.D.); కౌటిల్యం; కుటిలత్వం;


మేకు, mEku
-n.
--nail;


మేఘం, mEghaM
-n.
--cloud;
---అలకామేఘం = cirrus cloud; &quot;hairy&quot; cloud.
---అలకాపుంజ మేఘం = cirrocumulus cloud.
---అలకాస్థార మేఘం = cirrostratus cloud.
---మధ్యస్థార మేఘం = altostratus cloud.
---పుంజమేఘం = cumulus cloud.
---సమాచిమేఘం = cumulous cloud; &quot;heapy&quot; cloud.
---స్థారమేఘం = stratus cloud.
---వృష్టికమేఘం = nimbus cloud; &quot;rainy&quot; cloud.
---వాడు మేఘాల్లో ఉన్నాడు = [idiom] he is in cloud nine.


మేఘాచ్ఛాదితం, mEghAcchAditaM
-n.
--overcast;


మేట, mETa
-n.
--sandbar; shoal;


మేట్నీ, mETnI
-n.
--matinee; పగటాట;


మేటు, mETu
-n.
--heap; pile;


మేజా, mEjA
-n.
--desk; a table with drawers;


మేజువాణీ, mEjuvANI
- n.
-- a group dance performed by a clan of prostitutes with indecent language and exposure; it was customary to have such performances at weddings in bygone days; (see also)  నాచ్ పార్టీ; భోగంమేళం; 


మేజోళ్లు, mEjOllu
-n. pl.
--socks; stockings;


మేడ, mEDa
-n.
--a building with at least one floor above the ground floor; palace;


మేడమీద, mEDamIda
-n.
--upstairs;


మేడమెట్లు, mEDameTlu
-n.
--stairs;


మేడి, mEDi
-n.
-- cluster fig; a species of the fig tree; [bot.] ''Ficus glomerata; Ficus racemosa; Ficus palmata;''  
--(note) It is a common belief that this fruit is pretty outside with worms inside;
-- మేడిపండు అంటే మేడి చెట్టు కాయ. దీని హైబ్రిడ్ రకాలను అత్తిపండు, అంజీర అంటారు. మన దేశంలో చాలా చోట్ల ఈ చెట్లు కనిపిస్తాయి. మేడిపండు చూడడానికి గుండ్రంగా ఉంటుంది. పచ్చగా ఉన్నప్పుడు కాస్త పుల్లగా, చేదుగా ఉంటుంది. పండి పసుపు రంగులోకి మారిన తరువాత తీపిగా ఉంటుంది. మేడి పండు పండడం మొదలైనప్పుడు, మేడిపండులోని చిన్న చిన్న గుబ్బల వంటి కండ కోసం పురుగులు పండులోకి చేరి పండుని తింటాయి. నాటు పండయిన మేడిపండ్లలో పురుగులు ఉంటాయి. ఇది అత్తిపండ్లు పెంచబడిన మొక్కల నుంచి వస్తాయి. వీటి పెంపకంలో పురుగుమందుల కారణంగా పురుగులుండవు. 
-- ఉదుంబరం; 


మేదరి, mEdari 
- n.
-- basket weaver; a person belonging to the trade of weaving using bamboo strips;


మేదస్సు, mEdassu 
- n.
- fat; body fat; lipid; 


మేదిని, mEdini 
- n.
-- the Earth;
-- మధుకైటభుల మేధస్సుచేత తడుపబడుటచేత మేదిని అయింది;

 
మేన,  mEna
-- pref.
-- related by the body; related by blood;
--- మేనమామ = an uncle related by blood = mother's brother;
--- మేనత్త = an aunt related by blood = father's sister;
--- వేలువిడచిన మేనమామ = mother's cousin (brother); mother's sister's son;


మేను,  mEnu
-- n.
-- body;


మ్లేచ్ఛులు, mlEcChulu
-n. pl.
-- (1) Barbarians; uncivilized;
-- foreigners who do not speak our language (Sanskrit), who eat beef, and who do not follow our customs and traditions; 
--&quot;గోమాంసం తినేవారు, సంస్కృతం కాక పలురకాల భాషలు మాట్లాడేవారు, మన ఆచారాలను వేటినీ పాటించని వారిని మ్లేచ్ఛులని అంటారు&quot;  అని బౌధాయనుడు మ్లేచ్ఛ శబ్దాన్ని నిర్వచించాడు;


మైదా పిండి,  maidA piMDi
- n.
-- all-purpose flour; the flour made from a mixture of hard and soft varieties of white wheat;
-- గోధుమ పిండి =  wheat flour made from red wheat, without removing the skin and germ;
-- గోధుమలు పిండిమరలో పిండి పట్టించినప్పుడు అందులో గోధుమ పొట్టు, గోధుమ రవ్వ, బొంబాబు రవ్వ (సమొలిన), వగైరాలతోపాటు, చివరకు మెత్తగా మిగిలిన మైదాను కొన్ని రసాయనాలతో శుద్ధి చేసి తెల్లగా తీర్చిదిద్దుతారు. మిల్లులో బాగా పోలిష్ చేయబడిన గోధుమల నుండి వచ్చిన పిండికి Azodicarbonamide, Chlorine gas, మరియూ Benzoyl peroxide అనే రసాయనాలను ఉపయోగించి తెల్లగా చేస్తారు. అందువల్ల మైదా పిండి ముట్టుకోవడానికి మెత్తగాను, చూడటానికి తెల్లగానూ ఉంటుంది. మైదాతో ఆరోగ్య ప్రయోజనాలేవీ లేవు. మైదా వినియోగం ఆరోగ్యకరం కూడా కాదు; 


మైరేయం, mairEyaM 
- n.
-- intoxicating liquor made of date-palms;


మైల, maila 
- n.
-- the practice of observing an &quot;unclean&quot; period after a birth or death in a family;
-- దాయాదుల (సపిండుల) మధ్య సంభవించే జనన, మరణాల వల్ల కలిగే అశౌచం (మైల) పాటించే విషయంలో ధర్మశాస్త్రాలు చాలా స్పష్టమైన నియమాలను వివరించాయి. దీనిని ప్రధానంగా 'సపిండ' సంబంధం ఆధారంగా లెక్కిస్తారు. తండ్రి వైపు నుండి 7 తరాల వరకు ఉన్నవారిని 'సపిండులు' అంటారు. వీరిలో ఎవరికి జననం (జాతాశౌచం) లేదా మరణం (మృతాశౌచం) సంభవించినా 10 రోజుల పూర్తి అశౌచం పాటించాలి.


మైలతుత్తం, mailatuttaM
- n.
-- copper sulfate; CuSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;;
-- చికీగ్రీవం; 


మొక్కుబడి, mokkubaDi 
- n.
-- votive; vow;
-- దేవతల కిచ్చెదనని చెప్పిన కానుక;


మొగమాటం, mogamATaM
- n.
-- complaisance; civility courtesy; conciliatory conduct; feeling delicate;  a desire or willingness to please others, or to be agreeable and willing; a reluctance to refuse a request or to wound another's feelings by not complying; 
-- దాక్షిణ్యం; మొహమాటం; 


మొగలి, mogali
- n.
-- Screw pine; [bot.] ''Pondonus tectorius''; 
-- ఇది ఆవృతబీజ జాతి (Angiosperms) సతత హరిత వృక్షం; ఇది 15-20 అడుగుల ఎత్తుకు పెరుగుతుంది. 
-- మొగలిపువ్వు వాసనకు పాములు వస్తాయని అంటారు కానీ దీనికి శాస్త్రీయమైన రుజువు లేదు; ఈ పూల వాసనకి ఆకర్షింపబడి వచ్చాయనేదానికి ఇదమిద్ధంగా ఋజువులేమీ లేవు.  

మొదలు, modalu 
- n.
-- (1) beginning; starting point; (2) principal; initial investment 
-- మొదలు చెడ్డ బేరము = loss of principal; మొదటికే మోసం = the primary resources were not available to do a job 


మొర్రి పండు, morri panDu 
- n.
-- Chironji fruit; [bot.] ''Buchanania latifolia; Buchanania lanzan;'' 
-- These small, sweet, and tangy wild berries, (seasonal summer fruits) are often foraged in forest areas and are highly regarded for their unique taste and medicinal properties;


మొలలు, molalu
- n.
-- piles; hemorrhoids; 
-- దానిమ్మ తొక్కల పొడి (Powdered pomegranate peel). ఆయుర్వేద మందుల దుకాణాల్లోనూ, ఆన్లైన్ లోనూ దొరుకుతుంది.  ఉదయం సాయంత్రం ఒకో చెంచాడు చూర్ణం నీటితో కలిపి తాగితే విరేచనం అయేటప్పుడు రక్తం పోకుండా ఆపుతుంది.


మోకు, mOku 
- n.
-- a stout rope; a heavy-duty rope;


మోక్షం,  mOkshM
- n.
-- liberation; cessation of suffering; attainment of Supreme Bliss; Liberation of the soul from the body; Deliverance from the bonds of sense; Beatitude; 
-- the Hindu equivalent of Buddhist  నిర్వాణం; 


మోచెయ్యి, mOcheyyi 
- n.
-- elbow;
-- మోచేతి నీరు త్రాగడం = (1) ఒకరి ఆశ్రయంలో, లేదా పరుల పోషణలో, సహాయం వల్ల జీవించడాన్ని మోచేతికింద నీళ్ళు తాగడం అనే జాతీయంతో వ్యక్తపరుస్తారు; (2) తనకు గతిలేక ఒకరి పెట్టు పోతల మీద ఆధారపడి / ఒకరి సహాయంతోనే బతకడాన్ని * మోచేతి నీళ్ళు తాగడం* అంటారు. దుస్థితి సూచనకంగా వాడే జాతీయం ఇది;


మోట,  mOTa
- n. A water pump, a water wheel, or a device for drawing water from wells to irrigate the fields.


మోటబావి,  mOTabAvi
- n.
-- a wide-mouthed well suitable for lifting water with a specially shaped bucket, called 'mota' used for watering irrigated fields; 
-- కపిలబావి, మోటనుయ్యి; నీళ్ళు తోడటానికి మోట అమర్చిన బావి;

మోడు, mODu 
- n.
-- a tree stump;


మోత, mOta 
- n.
-- (1) burden; load; (2) sound; loudness;


మోతిబిందు, mOtibiMdu 
- n. 
-- cataract; an eye disease in which the lens gets clouded; 


మోపు, mOpu 
- n.
-- bundle; 


మోయు, mOyu 
- v. i.
-- carry;


మోహం,  mOhaM
-n.
-- attachment;  సాంగత్యం వల్ల ఒక వస్తువు తనదే అనే భావన; 


మొహమాటం,  mohamATaM
- n.
-- doing something with a sense of discomfort so as not to make a host uncomfortable;
-- మొగము + ఓటమి = మొగమోటమి = ఉచ్చారణ లో గూడా మొహమాటం అయి పోయింది. అంటే మొగం చూడడానికి చెల్లకపోవడం; ఇప్పటి వాడుకలో — మారుమాట చెప్పలేక, ఒప్పుకోవడం అనే అర్థం లో వాడుతున్నాం; అయిష్టంగానే ఎదుటివాడి మాటను అంగీకరించడం మొహమాటమౌతుంది. దీనిమీద సంస్కృత ఉపసర్గ ^నిర్^ చేర్చి &quot;నిర్మొహమాటం&quot; గా అనేది గూడా వాడుకలోకి వచ్చింది.
-- ఆహారే వ్యవహారే చ త్యక్త లజ్జః సుఖీ భవేత్ = ఆహారం విషయంలోను, వ్యవహారం విషయంలోనూ మొహమాట పడకూడదు;


మౌళి, mouLi 
- n.
-- (1) coiffured hair; ornamented hairdo; (2) crown; (3) leader; best of the tribe;
-- సిగ; కొప్పు; చంద్రమౌళి = one  who has the moon as a hair ornament = Lord Shiva;
&lt;/poem&gt;

==మూలం==
* V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN 0-9678080-2-2
[[వర్గం:వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు]]</text>
      <sha1>e62kqoutiil8foj039l0q9g5r2exawg</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>