వికీసోర్స్
tewikisource
https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80
MediaWiki 1.47.0-wmf.9
first-letter
మీడియా
ప్రత్యేక
చర్చ
వాడుకరి
వాడుకరి చర్చ
వికీసోర్స్
వికీసోర్స్ చర్చ
దస్త్రం
దస్త్రంపై చర్చ
మీడియావికీ
మీడియావికీ చర్చ
మూస
మూస చర్చ
సహాయం
సహాయం చర్చ
వర్గం
వర్గం చర్చ
ద్వారము
ద్వారము చర్చ
రచయిత
రచయిత చర్చ
పుట
పుట చర్చ
సూచిక
సూచిక చర్చ
TimedText
TimedText talk
మాడ్యూల్
మాడ్యూల్ చర్చ
Event
Event talk
కనుగొంటిని శ్రీరాముని నేఁడు
0
1531
562234
1548
2026-07-01T01:10:25Z
~2026-37723-17
7386
562234
wikitext
text/x-wiki
{{త్యాగరాజు కృతులు}}
[[Category:త్యాగరాజు కృతులు]]
<pre>
కనుగొంటిని శ్రీరాముని నేఁడు
రాగం: బిలహరి
తాళం: దేశాది
పల్లవి:
కనుగొంటిని శ్రీరాముని నేఁడు ॥క॥
అను పల్లవి:
ఇనకులమందు ఇంపుగాను బుట్టిన
ఇలలోన సీతానాయకుని నేఁడు ॥క॥
చరణము(లు)
భరత లక్ష్మణ శత్రుఘ్నులు కొలువఁ
బవమానసుతుఁడు పాదములఁ బట్ట
ధీరులైన సుగ్
వినుతిసేయ త్యాగరాజనుతుని నేఁడు ॥క॥
</pre>
l8a5ab7sbmr9bnnzanm7844j6w53iqg
దేవదేవు డెక్కెనదె
0
3197
562143
10202
2026-06-30T13:24:53Z
Dglasri
7328
/* బయటి లింకులు */
562143
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|దేవదేవు డెక్కెనద (రాగం: ) (తాళం : )}}
<poem>
ప|| దేవదేవు డెక్కెనదె దివ్యరథము | మావంటివారికెల్ల మనోరథము ||
చ|| జగతి బాలులకై జలధులు వేరజేసి | పగటున దోలెనదె పైడిరథము |
మిగులగ గోపగించి మెరయురావణమీద | తెగ యెక్కి తోలెనదె దేవేంద్రరథము ||
చ|| దిక్కులు సాధించి సీతాదేవితో నయోధ్యకు | బక్కన మరలిచె బుష్పరథము |
నిక్కి నరకాసురునిపై నింగిమోవ నెక్కి తోలె | వెక్కసపు రెక్కలతో విష్ణురథము ||
చ|| బలిమి రుక్మిణి దెచ్చి పరులగెలిచి యెక్కె | అలయేగుబెండ్లి కల్యాణరథము |
యెలమి శ్రీవేంకటాద్రి నలమేలుమంగ గూడి | కలకాలమును వేగె ఘనమైనరథము ||
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|dEvadEvu Dekkenade (Raagam: ) (Taalam: )}}
<poem>
pa|| dEvadEvu Dekkenade divyarathamu | mAvaMTivArikella manOrathamu ||
ca|| jagati bAlulakai jaladhulu vErajEsi | pagaTuna dOlenade paiDirathamu |
migulaga gOpagiMci merayurAvaNamIda | tega yekki tOlenade dEvEMdrarathamu ||
ca|| dikkulu sAdhiMci sItAdEvitO nayOdhyaku | bakkana maralice buShparathamu |
nikki narakAsurunipai niMgimOva nekki tOle | vekkasapu rekkalatO viShNurathamu ||
ca|| balimi rukmiNi decci parulagelici yekke | alayEgubeMDli kalyANarathamu |
yelami SrIvEMkaTAdri nalamElumaMga gUDi | kalakAlamunu vEge Ganamainarathamu ||
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
<h1>Listen Audio</h1>
[https://annamayya-u.blogspot.com/2010/09/devadevu-dekkenade.html Devadevu dekkenade - దేవదేవు డెక్కెనదె]
<!-- esnips లింక్ పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri -->
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
0pw9p4kggrxpxqxf45dzn23g9irbnyn
వికీసోర్స్:రచ్చబండ
4
5373
562239
562123
2026-07-01T05:00:40Z
Arjunaraoc
364
/* క్రాప్ ఇమేజ్ (cropimage) వాడుక గణాంకాలు 10 వేల మైలురాయి */
562239
wikitext
text/x-wiki
{{రచ్చబండ}}
{| class="wikitable floatright" width="10%"
||{{పాత చర్చల పెట్టె |[[/పాత చర్చ 1| ..1]] [[/పాత చర్చ 2| ..2]] [[/పాత చర్చ 3| ..3]] [[/పాత చర్చ 4| ..4]] [[/పాత చర్చ 5| ..5]] [[/పాత చర్చ 6| ..6]] [[/పాత చర్చ 7| ..7]] [[/పాత చర్చ 8| ..8]] [[/పాత చర్చ 9| ..9]] [[/పాత చర్చ 10| ..10]][[/పాత చర్చ 11| ..11]] [[/పాత చర్చ 12| ..12]][[/పాత చర్చ 13| ..13]][[/పాత చర్చ 14| ..14]] [[/పాత చర్చ 15| ..15]] [[/పాత చర్చ 16| ..16]]|వ్యాఖ్య = పాత రచ్చబండ చర్చలు}}
|-
|<inputbox>
type=fulltext
prefix=వికీసోర్స్:రచ్చబండ
break=no
width=15
searchbuttonlabel=రచ్చబండ పాత నిల్వలలో వెతుకు
</inputbox>
|}
{| class="wikitable floatright" width="20%"
||{{సహకారం_స్థితి}}
|}
<!-- మీ ప్రశ్నలు, సందేహాలు, వ్యాఖ్యలు ఈ గీత గిదువన రాయండి -->
== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==
Dear Wikimedia communities,
We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.
''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''
In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.
We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.
📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]
If you have questions about the project, please refer to the FAQs:
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]
''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''
''Stay connected and receive updates:''
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]
We look forward to collaborating with you and your community.
'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 జనవరి 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" />
</div>
21:02, 19 జనవరి 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 -->
== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==
Hello everyone,
This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>).
'''The Change:'''<br />
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]].
We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.
'''What You Need To Do:'''<br />
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.
'''Deadline:'''<br />
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.
Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:11, 3 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 -->
== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==
"Kindly feel free to translate this text into your own language."
Dear Community member,
We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]].
The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement.
This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.
Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]].
* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]
Note: Only those who have registered will receive the joining link.
Look forward to seeing you on the call,
Best, [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 18:41, 5 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 -->
== Request for comment (global AI policy) ==
<bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 00:58, 26 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
</bdi>
<!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 -->
== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==
''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>''
Hello everyone,
We hope you are doing well.
We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.
We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply].
We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.
Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== క్రాప్ టూల్ వికీసోర్స్ లో పనిచేయడం లేదు ==
{{ping|Arjunaraoc}} కొంచెం చూస్తారా ? [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:48, 10 జూన్ 2026 (UTC)
:@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, మీడియావికీలో మార్పుల వలన ఏదో సమస్య ఏర్పడినట్లుంది. ఇటీవల మీడియావికీ మార్పులు నేను అంతగా గమనించుటలేదు కావున [[:m:Indic-TechCom/Requests#Cropimage_gadget_stopped_working_on_Telugu_Wikisource]] దగ్గర నివేదించాను. @[[వాడుకరి:Jayprakash12345|Jayprakash12345]] గారు కాని ఇతరులు కాని సహాయం చేయమని కోరాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:05, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:30, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] గారి సహాయంతో సమస్య పరిష్కరించబడింది. పరిశీలించి ఇంకేమైనా సమస్యలుంటే తెలపండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:25, 12 జూన్ 2026 (UTC)
::::ధన్యవాదాలు అండి. చూసాను. ఇప్పుడు క్రాప్ టూల్ కనపడుతోంది. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:54, 12 జూన్ 2026 (UTC)
== ప్రాచీన ఫాంట్ <s>"౯"</s> ౝ ==
{{ping|Arjunaraoc}}
{{ping| Rajasekhar1961}}
కొన్ని పుస్తకాలలో ఈ పై ఫాంట్ (౯) ఉపయోగించాలి. అంకెలలో (౯) ఉంది ఉపయోగించవచ్చా? తెలియచేయగలరు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:04, 10 జూన్ 2026 (UTC)
:@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, ఇది తెలుగు అంకె 9. కొన్ని పాత పుస్తకాలను పాఠ్యీకరించేటప్పుడు ఇప్పడు సాధారణ వాడుకలోలేని అంకెలకు బదులు, ఇండోఅరబిక్ అంకెలనే వాడాము. కాని వాటిని అలానే వాడి, ఏదైనా సాంకేతికంగా తాత్కాలికంగా చూపించేటప్పుడు ఇండో అరబిక్ అంకెలను చూపితే బాగుంటుంది అనిపిస్తుంది. ఆ పుస్తకంపై కృషి చేసేవారితో చర్చించి నిర్ణయం తీసుకోండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:10, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::అలాగే అండి. ఇది అంకెలలో సమస్య కాదండి. పాఠ్యంలో సమస్య. ఉదాహరణకి - '''వారెల్లరు౯''' [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:43, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::అది తొమ్మిది కాదండి. న్ - అక్షరం. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 06:46, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::అంటే నకారపొల్లుకు బదులు న్ - అక్షరం చేర్చవచ్చునా.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:15, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]], @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]], @[[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] గార్లకు, అర్ధమైంది. నకారపొల్లుకి అంకే ౯ కి తేడా వుంది. ౯ కంటె నకారపొల్లుకి ఇంకొక ఇంకొక చిన్న అడ్డగీత అదనంగా వుంటుంది. నకారపొల్లు యూనికోడ్ లో 2020 లో చేర్చబడింది. గూగుల్ నుండి అందుబాటులో వున్న Noto Sans Telugu font లో అందుబాటులో వున్నది. అయితే నా కంప్యూటర్ (లినక్స్) లో స్థాపించిన తరువాత వికీపీడియాలో కనబడేటట్లు చేయటంలో నాకింకా సమస్యలున్నాయి. మీ విండోస్ కంప్యూటర్లలో Alt +0C5D అనగా Alt నొక్కి వుంచి సున్నా(0), C,5,D నొక్కాలి. ఈ గుర్తు సరిగా కనబడకపోతే Noto Sans Telugu Font స్థాపించుకొని ప్రయత్నించండి. దీనికి మీరు సాంకేతిక నైపుణ్యత కలిగిన వారి సహాయం తీసుకోవడం అవసరమవవచ్చు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:09, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::: క్రోమ్ బ్రౌజర్ లో సరిగా కనబడుతున్నది.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:27, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::అలాగేనండి. ప్రయత్నం చేస్తాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:09, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::ఆగుర్తు ఇప్పుడు వాడుకలో లేదు. దానికి బదులు న్ గాని ర్ గాని (దీనికి కూడా ప్రాచీనతెలుఁగులో వాడబడింది) మార్పిడి చేయవచ్చు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 05:14, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::Firefox లో కూడా Noto Sans Telugu fonts అన్నీ తాజాపరచినతరువాత సమస్య తీరింది. మరిన్ని వివరాలకు [https://bugzilla.mozilla.org/show_bug.cgi?id=2047062 బగ్] చూడండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:25, 13 జూన్ 2026 (UTC)
::::::తెవికీ ఎడిటర్ లో తెలుగు ప్రత్యేక అక్షరాల సమూహంలో సున్నకు ముందు ([https://phabricator.wikimedia.org/T428991 చేర్చబడింది]). వాడుకరులు ఫాంట్ ని తాజాపరచితే దీనిని చేర్చడం మరింత సులువు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:00, 19 జూన్ 2026 (UTC)
== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==
<bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|చర్చ]])</bdi> 17:12, 23 జూన్ 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="Message"/>
'''Legal & Safety Contacts'''
Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].
<section end="Message"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:31, 25 జూన్ 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 -->
== క్రాప్ ఇమేజ్ (Cropimage) మొబైల్ తోడ్పాటు ==
@[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] సహాయంతో cropimage మొబైల్ తోడ్పాటు అమలుపరచాను, పరీక్షించి ఏమైనా దోషాలుంటే తెలియచేయండి. మరిన్ని వివరాలకు [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic-TechCom/Requests#c-ZI_Jony-20260625160000-ZI_Jony-20260625022600 చూడండి]. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:51, 26 జూన్ 2026 (UTC)
== క్రాప్ ఇమేజ్ (cropimage) వాడుక గణాంకాలు 10 వేల మైలురాయి ==
ఈ రోజు చూడగా క్రాప్ ఇమేజ్ ఈ సైట్ లో 10,513 సార్లు వాడబడింది ([https://quarry.wmcloud.org/query/106833 క్వారీ క్వెరీ]). ఈ పరికరం [[వికీసోర్స్:రచ్చబండ/పాత చర్చ 5#పుస్తకంలోని బొమ్మలు చేర్చడానికి crop image (క్రాప్ ఇమేజి) వాడుకరి స్క్రిప్ట్|సృష్టించిన]] తరువాత 10 సంవత్సరాలు గడచినవి. దీనిని వాడిన వారందరికి, నిర్వహణలో తోడ్పడిన @[[వాడుకరి:Jayprakash12345|Jayprakash12345]], @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] గార్లకు నా కృతజ్ఞతలు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:03, 30 జూన్ 2026 (UTC)
: {{ping|arjunaraoc}} ఈ టూల్ మనకు బాగా ఉపయోగపడింది. తెలుగులో స్థాపించిన మీకు మా కృతజ్ఞతలు.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 06:11, 30 జూన్ 2026 (UTC)
=== ఎక్కువ వాడుక గల 10 పుస్తకాలు===
{| class="wikitable"
!index_title!!transclusion_count
|-
| [[index:TeluguVariJanapadaKalarupalu.djvu]]||593
|-
| [[index:Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three.pdf]]||179
|-
| [[index:Chandamama_1948_01.pdf]]||134
|-
| [[index:సంగ్రహ_ఆంధ్ర_విజ్ఞానకోశము_మొదటి_సంపుటము_అ-ఆర్ష.pdf]]||134
|-
| [[index:అక్షరశిల్పులు.pdf]]||133
|-
| [[index:2015.386370.teluguaguloo-chitrakavitvamu.pdf]]||126
|-
| [[index:DivyaDesaPrakasika.djvu]]||125
|-
| [[index:Jyothishya_shastramu.pdf]]||120
|-
| [[index:Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf]]||113
|-
| [[index:Jeevasastra_Samgrahamu.pdf]]||105
|}
[https://quarry.wmcloud.org/query/106870 క్వెరీ] ----[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 05:00, 1 జూలై 2026 (UTC)
== WikiConference India 2026 కోసం స్వీయ నిధులతో నమోదు (Self-Funded Registration) మరియు సెషన్ ప్రతిపాదనల ఆహ్వానం (Call for Submissions) ఇప్పుడు ప్రారంభమయ్యాయని సంతోషంతో తెలియజేస్తున్నాము. ==
ప్రియమైన కమ్యూనిటీ సభ్యులారా,
WikiConference India 2026 కోసం స్వీయ నిధులతో నమోదు (Self-Funded Registration) మరియు సెషన్ ప్రతిపాదనల ఆహ్వానం (Call for Submissions) ఇప్పుడు ప్రారంభమయ్యాయని సంతోషంతో తెలియజేస్తున్నాము.
WikiConference India 2026, 2026 సెప్టెంబర్ 4 నుండి 6 వరకు కేరళలోని కొచ్చిలో నిర్వహించబడుతుంది. భారతదేశం మరియు దక్షిణ ఆసియాలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే వికీమీడియన్లు, కమ్యూనిటీ నాయకులు, డెవలపర్లు, పరిశోధకులు మరియు ఓపెన్ నాలెడ్జ్ పట్ల ఆసక్తి ఉన్న వారిని ఒకచోట చేర్చే ముఖ్యమైన కార్యక్రమం ఇది.
ఈ ఏడాది సదస్సు ప్రధాన అంశం:
“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem”
వేగంగా మారుతున్న సాంకేతిక పరిసరాలు, కృత్రిమ మేధస్సు (AI) అభివృద్ధి, మరియు జ్ఞాన సృష్టిలో వస్తున్న కొత్త మార్పుల నేపథ్యంలో, కమ్యూనిటీ నాయకత్వం, ప్రాంతీయ భాషలు, ఓపెన్ నాలెడ్జ్, అలాగే భారతదేశం మరియు దక్షిణ ఆసియాలో వికీమీడియా ఉద్యమ భవిష్యత్తుపై చర్చించేందుకు ఈ సదస్సు ఒక వేదికగా ఉంటుంది.
=== స్వీయ నిధులతో నమోదు ===
స్వీయ నిధులతో నమోదు ప్రస్తుతం Pretix వేదికలో ప్రారంభమైంది.
* నమోదు చేసుకోవడానికి: <nowiki>https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/</nowiki>
* మరిన్ని వివరాలకు: <nowiki>https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration</nowiki>
=== సెషన్ ప్రతిపాదనల ఆహ్వానం ===
సెషన్ ప్రతిపాదనలు ప్రస్తుతం Eventyay వేదిక ద్వారా ఆహ్వానించబడుతున్నాయి.
వర్క్షాపులు, చర్చా సమావేశాలు, ప్యానెల్ చర్చలు, ఇంటరాక్టివ్ సెషన్లు, లైట్నింగ్ టాక్స్ మరియు పోస్టర్ ప్రెజెంటేషన్ల కోసం ప్రతిపాదనలు పంపవచ్చు.
మీరు చాలా కాలంగా వికీమీడియా ఉద్యమంలో భాగమై ఉన్నా, లేదా ఇటీవలే చేరినా, మీ అనుభవాలు మరియు ఆలోచనలు సదస్సు కార్యక్రమాన్ని మరింత సమృద్ధిగా చేయడంలో సహాయపడతాయి.
* మార్గదర్శకాలు మరియు అదనపు సమాచారం: <nowiki>https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions</nowiki>
* ప్రతిపాదనలు పంపేందుకు చివరి తేదీ: '''15 జూలై 2026'''
WikiConference India 2026 గురించి పూర్తి సమాచారం, ముఖ్యమైన తేదీలు మరియు ఇతర ప్రకటనల కోసం:
* పూర్తి ప్రకటన: <nowiki>https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/</nowiki>
అన్ని కమ్యూనిటీ సభ్యులు నమోదు చేసుకుని, తమ సెషన్ ప్రతిపాదనలను సమర్పించి, ఈ ప్రకటనను తమ కమ్యూనిటీల్లో మరియు పరిచయ వర్గాల్లో పంచుకోవాలని మనవి.
సాదరంగా,
WikiConference India 2026 నిర్వహణ కమిటీ [[వాడుకరి:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[వాడుకరి చర్చ:Amrit Sufi|చర్చ]]) 10:38, 30 జూన్ 2026 (UTC)
awx23djbbn1liyk6d0mrxuikk0ubcdm
పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/6
104
151666
562171
475427
2026-06-30T18:40:34Z
Vjsuseela
1850
562171
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Vjsuseela" />{{center|84}}</noinclude>{{c|కుడల్ కార్క్, ఎం.ఏ.ఎల్.ఎల్.బి}}
[[దస్త్రం:J.S.Kudalkar from Grandaalaya Sarvasvamu.jpg|350px|center]]
{{c|అమెరికా దేశమందున్న న్యూయార్కు గ్రంథ భాండాగార సంఘమునందు</br> గౌరవ సభ్యులు,బరోడా రాష్ట్రమునందు గ్రంథాలయ శాఖాధ్యక్షులు }}<noinclude><references/></noinclude>
cwrxzvm952eaymlgk5dncq2z3r7kdeo
పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/338
104
154397
562156
561765
2026-06-30T16:00:48Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
562156
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||ఊపిరితిత్తులు}}
-</noinclude>
గొనవలెను. త్వరితమగు రోగనిర్ధారణ, సక్రమమగు చికిత్స యిందుల కవసరము. ఇందులకు చికిత్స : (1) రోగిని ఇతరులనుండి వేరుచేసి అతడు ఉమ్మినదానిని నాశనము చేయుట. (2) మంచి ఆహారము, విశ్రాంతి, స్వచ్ఛమైన గాలి, రోగి పొందునట్లు చూచుట. (3) గాలిని ఫ్లూరల్ పేటికలోనికి సూదితో ఎక్కించుట ద్వార ఒక ఊపిరితిత్తికి విశ్రాంతినిచ్చుట. (4) శ్వాసనాళవ్యాధి పరిహారార్థమై శస్త్రచికిత్స చేయుట. (5) స్ట్రెప్టో మైనికా సూదిమందు, నికొటిన్ ఆసిడ్, హైడ్రోజన్ మాత్రలు,పారా అమైనో పెల్సిలిక్ ఆసిడ్ మాత్రలు ఉపయోగించుట. వాటిని ప్రత్యేకముగా గాని రెంటిని మిశ్రమముగా గాని ఉపయోగించవచ్చును. ఇందలి మరణకారణ పరిస్థితులు:
(1) బలహీనత. (3) రక్తకఫరోగము. (8) శ్వాసనాళముల జబ్బు. (4) గుండె ఆగిపోవుట, (5) ఇతర క్లిష్ట
పరిస్థితులు.
క్షయవ్యాధి తీవ్ర శ్లేష్మాధిక్య జ్వరరూపములో రావచ్చును. లేక వృద్ధులకు దీర్ఘకాలము దగ్గురూపములో
సుండవచ్చును. తీవ్రమైనదయ (ఎక్యూట్ మైలరీయ) వచ్చినచో క్షయసంబంధమైన జీవాణువులు రక్త ప్రవా
హములోనికి ప్రవేశించును. అవయవములన్నియు వీనితో నిండిపోవును. రోగికి టైఫాయిడ్ను పోలిన జ్వరము
వచ్చును. ఊపిరితిత్తులకు ఎక్సురే పటమును తీసిన యెడల చిన్ని గుండ్రనినీడలు కనబడును.
ఊపిరితిత్తులు ముకుళించుకొనిపోవుట (కొలాప్స్ ఆఫ్ ది లంగ్): ఏదేని అన్యపదార్థము కాని శ్లేష్మముగాని శ్వాస
నాళముల నడ్డగించినయెడల దానికి సంధాయకమైన వాయువు పీల్చుకోనబడి ముకుళించుకొనుట జరుగును.
శస్త్రచికిత్స తర్వాత రోగి యొక్క శ్వాసకోశ వృత్తమం దంతటను వీణత వ్యాపించవచ్చును. త్వరలో శ్లేష్మాధిక్య
వ్యాధిలక్షణములను పోలిన చిహ్నములు పెంపొందును. ఇందులకు తీసికొనవలసిన నిరోధక చర్యలు ఏమనగా :
శస్త్ర చికిత్సాలయమునుండి రోగిని బైటకు తీసికొని వెళ్ళుటకు పూర్వము రోగి చక్కగా పిల్చునట్లుచేయుట
శ్వాసనాళ దర్శిని సహాయముతో వాయు గ్రహణము ద్వారా అన్యపదార్థములను తొలగింపవచ్చును. క్రిమి
వ్యతిరేక ఔషధముల నుపయోగింపవలెను.
ఎంఫిసిమా : ఇది క్షీణించిన ఒక భాగము చుట్టును స్థానికముగా నుండవచ్చును. వృద్ధులలో నిది సామా
న్యము. నోటితో నూదు గాలి యంత్రముపై గానము చేయువారికి కూడ ఇది సామాన్యముగా వచ్చును. వాయు
కోళపు తిత్తులపొరలు అదృశ్య మగును. అందుచే పెద్ద గాలి పంచులు ఏర్పడును. ఛాతి శాశ్వతముగ వాయు
గ్రహణానుకూలమైన యునికిలో అమర్పబడును, ఎల్లప్పుడు దగ్గువచ్చును. పనిచేసినపుడు ఊపిరాడకుండుట ఉండును. వ్యాధిముదిరినచో గుండెపనిచేయని చిహ్నములు కనుపించును. ఉబ్బసముకూడ ఈ వ్యాధి వచ్చుటకు గల కారణములలో నొకటి, నివారణ అసంతృప్తికరము, మరియు కేవలము వ్యాధిలక్షణానుసారము.
'''శ్వాసనాళసంబంధ రోగము (బ్రాంకై యక్ టీసీన్) :''' ఈ పరిస్థితిలో నున్న వారికి శ్వాసనాళ గొట్టములు సంచి వలె నుబ్బును. వేటికలకు సంపర్కదోషము కలుగుట వలన ఈ చిహ్నములు గోచరించును. రోగి బాధతో దుర్వాసన గల శ్లేష్మమును ఎక్కువగా ఉమియును. దగ్గులో రక్తము నుమియుటకూడ ఉండవచ్చును. వ్రేళ్ళు నీలిగా నగుటయు, వ్రేళ్ళకొనలు ఉబ్బుటయు ఉండును.
ఇందులకు చేయవలసిన చికిత్సలు శ్లేష్మము బైటికి వచ్చుటకు అనుకూలముగా పరుండి, తలదించుట, మరియు క్రిమివ్యతిరేక ఔషధములను ఉపయోగించుట. చెడిన వృత్తములను తీసివేయుటవలన ఇటీవల సత్ఫలితములు కలిగినవి. చెడిపోయిన శ్వాసనాళములోనికి అయినుతో కూడిన నూనెను వేసిన పిదప ఎక్సు రేచిత్రము తీయుట ద్వారా రోగనిరూపణ గావింప వీలు చిక్కును.
'''ఊపిరి తిత్తులలో వ్రణము పుట్టుట, మరియు అందలి మాంసము క్రుళ్ళుట :''' ఒకప్పుడు విషకరమగు శరీర ప్రక్రియ సంఘటిల్లి స్థానిక ధాతువులు (లోకల్ టిస్యూస్) నిర్మూల మగును. మాంసము క్రుళ్లుట విరివిగాజరిగిన, రోగి కలుషిత రక్తవ్యాధి (టాక్సేమియా) వలన మరణించును. అది ఒకే ప్రాంతమున కేంద్రీకరించి యున్న యెడల చీము ఏర్పడి అది బైటకు ఉమ్మబడును. అందువల్ల ఊపిరితిత్తులలో వ్రణము కలుగును. నోటినుండి దుర్వాసనగల ఉమ్మి బైటకు వచ్చును. వ్రేళ్ళ కొనలు శీఘ్రముగా ఉబ్బును. రోగికి జ్వరము వచ్చుట, రక్తము కలుషిత<noinclude><references/></noinclude>
mrqxanoiswdwzrsco2fldbl7itpxwrb
పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/339
104
154398
562159
448202
2026-06-30T16:15:24Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
562159
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|ఊపిరితీత్తులు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude>
సగుట జరుగును. ఊపిరితిత్తులకు ఎక్సురే చిత్రమును తీయించుటవలన వ్రణమును గుర్తింపగలము. పెన్సిలిన్ 6 మొదలు 8 వారములవరకు వరుసగా ఇచ్చుట యిందులగు చేయవలసిన చికిత్స. ఈ రోగులలో నూటికి తొంబది మంది స్వస్థతమాత్రమేగాక సంపూర్ణారోగ్యము పొందుదురు. నయము కానివారికి శస్త్రచికిత్స అవసరము.
ఊపిరితిత్తులలో వ్రణము మరియు శ్వాసనాళ వ్యాధి కనుబంధముగ వచ్చు క్లిష్టపరిస్థితులలో మెదడులో
వ్రణము పుట్టుట ముఖ్యమైనది.
'''దుర్వాయు వాఘ్రాణమువలన ఊపిరితిత్తులకు సంభవించు వ్యాధులు (న్యూమోకొనియోసిస్):''' ఇది పారిశ్రామిక సంబంధమైన వ్యాధి. గనులలోను, ధూళితో నిండియుండిన కర్మాగారములలోను పనిచేయు కార్మికులు దీనికి గురియగుదురు. బంగారు గనులలో పనిచేయువారు శైలిత పూరితమైన దుమ్మును పిల్చుదురు. కావున వారికి నీలి కోసిస్ అనువ్యాధి వచ్చును. అందుమూలమున ఆ వ్యక్తి త్వరలోనే క్షయవ్యాధి కి గురి యగును. బొగ్గుగనులలో పనిచేయువారికి పరాగకోశ సంబంధమైన వ్యాధి (ఆంత్ర కోసిస్) వచ్చును. అనగా బొగ్గు దుమ్మునందలి రేణువులు ఊపిరితిత్తులలో నిలువయుండును. అజ్ బెస్ట్రానుకు సంబంధించు పనులలో పాల్గొనువారికి ఆజ్ బెస్టాసిస్ అను వ్యాధి వచ్చును. ఇందులకు నిరోధకమార్గమే చికిత్స. పనిచేయు
ప్రదేశములను అభివృద్ధిపరచి ధూళివలన కలుగు ప్రమాదమును నివారింపవలెను. అందులకు గురియైన వారికి పరిహారమిచ్చి పనినుండి తొలగించవలెను.
'''ఒకరకపు తెల్ల రక్తకణములు మితిమీరుట వలన కలుగు ఊపిరితిత్తి (ఎస్నోఫిక్ లంగ్):''' ఇది ఉష్ణమండ
వ్యాధులలో నొకటి. ఇందులకు కారణము తెలియదు. రోగి శ్లేష్మదగ్గుతో బాధపడును. బరువు తగ్గును. జ్వరము
వచ్చును. ఎక్సురే పటమును తీసిన జొన్న గింజలవంటి మచ్చలు కనబడును. ఈ వ్యాధిని పొరపాటున ఉబ్బసమో, క్షయయో అనుకొనుచుందురు. రకమును పరీక్షించిన యెడల శెల్ల రక్తకణములు సుమారు 20,000 వరకు పెరిగినట్లు కనబడును. ఈ వ్యాధివలన ఈ రకపు తెల్ల రక్త కణములు మామూలుగా నుండవలసిన 1% నుండి 80% కంటె ఎక్కువవరకు పెరుగును. వారము వారము.. ఎసిటి లార్సన్ వంటి ఆ ర్సెనిక్ ఔషధములను సూదిమందుగా నిచ్చినయెడల 6 వారములలో వ్యాధి నయమగును.
'''ఊపిరితిత్తులలో గ్రంధి లేక కంతి (ట్యూమర్ ఆఫ్ ది లంగు) :''' సాధారణగ్రంధి శ్వాసనాళములు లేక ఊపిరితిత్తులకు వచ్చు మాంస గ్రంధిరూపమైన మాద, శ్వాసనాళ సంబంధమగు ఈ దుష్టగ్రంధి సాధారణముగ వచ్చు విషమ రూపము. ఈ గ్రంధి చిన్నదై సను దీని పరిణానుములు శరీరమందంతటను వ్యాపించును.
ఊపిరితిత్తులలో సంచులవంటి అరలు ఒకటి కాని, అంతకన్న ఎక్కువగాగాని పుట్టుచుండును. కొన్నిటియందు
ద్రవపదార్థముండును. వీలయిన యెడల శస్త్రచికిత్స చేయుటయే దీనికి ఐముక్తిమార్గము. ఊపిరితిత్తులందు
నీటితో కూడిన సంచులవంటి అరలు (హైడేటెడ్ సిస్టులు) ఉద్భవించుట చాలఅరుదు.
'''పుపుస ధమనిలో నెత్తురు ఎక్కువగుట:''' హృదయ క్షీణతవలన నెత్తురు ఎక్కు వగ నిలిచిపోవుట (ఫుల్ మొనరీ కంజెషను) సంభవించును. ఉమ్మిలో శ్లేమ్మము బైటికి వచ్చును. ముదుసలులు వీపు వెనుకకుతిప్పి చాల కాలము పరుండినయెడల నెత్తురు నిలిచిపోవుటయేగాక వాయు శ్లేష్మాధిక్యవ్యాధి కలుగుట కవకాశము ఏర్పడును.
మిక్కిలి ఎడమవైపునగల జఠరిక క్షీణించిన యెడల నెత్తురులోని నీటితో ఊపిరితిత్తి నిండును. హృదయము
నకు చికిత్స చేయుటయే అందుండి విముక్తి పొందు మార్గము.
'''పుపుస ధమనులయొక్క యిన్ఫాక్షన్:''' హృదయము యొక్క లోపలి భాగము మొదలగుచోట్ల పుపుస ధమనికి సంబంధించిన శుద్ధ రక్తనాళము అడ్డగింపబడిన యెడల ఆరక్తనాళముపై ఆధారపడు ఊపిరితి త్తి నశించును. దీనినే ఇజఫాక్షన్ అందురు. రోగి తన ఛాతీలో నొప్పి కలుగుచున్నదని ఘోషించును. అతని శ్లేష్మములో కొంచెము రక్తముండును. అతడు మెల్లమెల్లగా కోలు కొనజాలును. సంపర్క దోషము రాకుండా పెన్సిలిన్ ఉపయోగించవలెను. ఒకప్పుడు శస్త్రచికిత్స జరిగిన తరుచాతను, ఎముక విరిగినప్పుడును రక్తపుగడ్డ పుపుస ధమనీ రక్తనాళము యొక్క ముఖ్యశాఖలలో నొకదానిని అడ్డగించును. రోగిరోమ్ములో బాధ, నల్లబడుట, ఊపిరాడక<noinclude><references/></noinclude>
crpdrfbh5fvzw5u7zwbg27x7auuwnxh
పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/340
104
154399
562162
562111
2026-06-30T16:35:53Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
562162
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||ఊర్ధ్వాంగవ్యాధులు}}</noinclude>
త్వరలో మరణించుట జరుగును. అయితే వెంటనే శస్త్ర చికిత్సచేసి ఆగడ్డను తొలగించగా ప్రాణము రక్షించబడినట్లు తెలియుచున్నది.
'''పుపుస వేష్టనపు వ్యాధులు (డిసీజెస్ ఆఫ్ డిఫ్లూరా) పొడిరకపు పుపుస వేష్టనపు శోఫ''': పుపుస వేష్టనపు శోఫ అనగా పుపుస వేష్టనమునకు మంటతో కూడిన వాపు కలుగుట. రోగి ఛాతియందు సూదితో కుట్టుచున్నట్లు నొప్పితో బాధపడును. ఊపిరి పీల్చునపుడు నొప్పి అధికమగును. చలిలో తిరుగుట, క్షయ, దెబ్బతగులుట ఇందుకుగల సామాన్య కారణములు. ఛాతికి కట్టు కట్టుటవలన నొప్పిపోవును. అందులకు సమూలముగ చికిత్స చేయవలెను.
'''స్రావముతోకూడిన పుపుస వేష్టన శోఫ''': పొడిరకపు పుపుస వేష్టనశోఫ తడిరకముగా మారవచ్చును. అనగా
పుపుస వేష్టనము యొక్క రెండు పొరలమధ్య ద్రవము చేరును. తయవ్యాధి యిందులకుగల సాధారణ కారణము. స్రవణకార్యమునకై తీసివేయుట (ఆస్పిరేషన్) కావలెను. క్షయవ్యాధికి చికిత్స చేయవలెను.
పుపుసవేష్టన పేటికలో చీము చేరిన యెడల ఆ పరిస్థితిని ఎంపై మా అందురు.
హృదయక్క్షీణత, మూత్రకోశపువాపు, ఆహారమును ఆవశ్యకమైన రీతిని తీసికొనకుండుటవలన సాధారణముగ
శరీరమున వాపు కనబడును. ఈ పరిస్థితులలో పుపుస వేష్టన పేటికయందు ద్రవముచేరును. ప్రాణాపాయకర మైన (మాలిగ్నెంటు) వ్యాధులలో ఆ ద్రవమునందు రక్తపుచార లుండును. బోదవ్యాధియందు ద్రవము క్రొవ్వుమూలమున తెల్ల నగును.
'''న్యూమోథెరాక్సు''': పుపుస వేష్టన పేటికలో గాలి చేరుటను న్యూమో థెరాక్సు అందురు. క్షయ, చర్మము మధ్య ఛాతికి గాలిచేరుటకు సంబంధించిన నాడి నగులుట,చాతికి గాయము తగులుట, ఇందులకుగల సామాన్యకారణములు. క్షయవ్యాధి చికిత్సయందు పుపుస వేష్టన పేటికలోనికి గాలి కృత్రిమముగా పంపబడును. పుపుస వేష్టన పేటికయందలి గాలివత్తిడి అధికమైన యెడల అది హృదయమును స్వస్థలమునుండి తప్పించును. రోగిశరీరము నీలివర్ణమై అతనికి ఊపిరాడకుండును. ఒక సూదిని గ్రుచ్చుటద్వారా గాలిని బైటికి రప్పించుటయే అతనిని రక్షించుటకు జరుగవలసిన ప్రథమ చికిత్స. లేనియెడల రెండు మూడు వారములలో
చిన్న చిన్న గాలికణములు లోనికి పీల్చుకొనబడును.
'''రక్త కఫరోగము (హెమోర్టిసిస్)''': ఉమిసినప్పుడు శ్లేష్మములో రక్తము పడుటయని దీని యర్థము. శ్లేష్మా
ధిక్యజ్వరము, క్షయ, మైట్రల్ స్టెనోసిస్, ఎండో కార్ జెటిస్, తీవ్రముగు రక్తపుపోటు, పాండురోగము, శ్వేత
రక్తకణములవ్యాధి, ఎన్యూరిజం పగులుట అనగా రక్తనాళము బాగుగా ఉబ్బి పగులుట యిందుకుగల సామాన్య
కారణములు. కఫములో గొంతునుండి రక్తము వచ్చెడు పరిస్థితిని స్పూరియస్ హెమొట్టేసెస్ అని చెప్పుదురు.
'''వ్రేళ్ళ కొనలు లావెక్కుట (క్లబ్బింగ్)''': ఇందు కాలి, చేతి వ్రేళ్ళ యందలి కొనలు పెద్దవి యగును. గోళ్ళు ఒక వైపునుండి మరియొక వైపునకు ఉబ్బెత్తుగా నగును. మామూలుగ నేయున్న కొందరు మనుష్యులకు గూడ వ్రేళ్ళు లావెక్కుట కలదు. దీర్ఘకాల పుపుస ధమనీ సంకోచమువంటి హృదయవ్యాధులకు, క్షయకు, శ్వాస నాళ వ్యాధి వంటి ఊపిరితిత్తుల జబ్బులకు ఇది లక్షణము,
'''శరీరభాగములు నీలిగానగుట (సైనోపిస్)''': గోళ్ళు, నాలుక, పెదవులు చలిలో తిరుగుటవలన నీలిగా నగును. రెండు జఠరికలకుగాని, రెండు కర్ణికలకుగాని మధ్య తెరచుకొనియున్న స్థానిక భాగము నీలముగా నగుటయు, పుపుస ధమని సంకోచము చెందుటయు చలికి గురియగుట వలన సంభవించును. కలుషితరక్తము హృదయము యొక్క ఎడమవైపునకు ప్రవహించును. అవత్తిడి కే కన్నను ఎక్కువయున్న యెడల ఈ వ్యాధి రాగలదు. శ్లేష్మాధిక్య జ్వరములో ఊపిరితిత్తులలో శ్రీ కు పైగా ఘనీభవించిన యెడల ఈ వ్యాధి వచ్చును. సామాన్యముగా హెమోగ్లోబిన్ ఉన్న యెడలనే ఈ వ్యాధి వచ్చు అవకాశమున్నది. అది 40 శాతముకన్న తక్కువ యున్న యెడల ఇది రాజాలదు. కలుషిత రక్తపు ఒత్తిడి ఒక భాగమునకే అయినయెడల ఆ భాగమునకే నీలిరంగు వచ్చును.
{{right|యన్. వేం. రా.}}
'''ఊర్ధ్వాంగవ్యాధులు :'''
భారతీయుల ఆరోగ్య శాస్త్రమగు ఆయుర్వేదమున చికిత్సా సౌలభ్యమునకై, మానవ శరీరము రెండు, మూడు, ఆరు, ఎనిమిది, అరువది సూక్ష్మాతి సూక్ష్మములగు<noinclude><references/></noinclude>
hq6v9r08n19hcgq04h5kfzrt7jwx17y
పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/341
104
154400
562163
448204
2026-06-30T16:38:30Z
A.Murali
3019
562163
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />{{rh|ఊర్ధ్వాంగ వ్యాధులు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude>
రెండు వేల యేడువందల యెనుబదినాలుగు భాగములు
కలదిగా విభజింపబడినది. ఆయా విభాగములు, అంగ
ప్రత్యంగ ఉపాంగములు అను భేదములతో విడదీయబడి,
వాటివాటి ఆకృతులు, వాటి పనులు వాటియందు కలుగు
దోషావస్థా విశేషము లు, తత్తన్మూలమున జనించు
వ్యాధులు, ఆయు ర్వేదమున తేట కెల్లము చేయబడినవి.
ఆయు ర్వేదమునందువలె వేదాంతశాస్త్రము నందును
మానవశరీర విమర్శన విషయమున కొంత కృషి చేయ
బడినది. కాని ఆయు ర్వేదకృత మానవ శరీర విమర్శన
మునకు లభించిన విశిష్టత వేదాంతశాస్త్ర కృత మానవ
శరీర విమర్శనమునకు చేకూరలేదు. వేదాంత శాస్త్రము
నందు జరిగిన శరీర నిచయ విచయనము, ఉపనిషత్ప్రహ్మ
సూత్ర సాంఖ్యాది దర్శనములందు గల బ్రహ్మ శారీరక
మీమాంసయందు చూడనగును. శస్త్రచికిత్సాప్రాధాన్యము
గల సుశ్రుతుని మతము ననుసరించి ఆయుర్వేదమునందు
స్త్రీపురుష శరీరములకు సంబంధించిన పాదాది శిరః
పర్యంత అంగ ప్రత్యంగముల వివరణమీట్లు గలదు.
1. రెండు భాగములు :
1. ఊర్ధ్వాంగము - (శిరము) ఇది పంచజ్ఞానేంద్రియాధి
ప్లానము.
3. అధరాంగము - కర చరణాది అవయవములతో
కూడిన పూర్తి శరీరము. ఇది పంచకర్మేంద్రి
యాధిష్ఠానము. పై విభాగములకు క్రమముగా
ఊర్థ్వకాయము, అధఃకాయము అనియు నామ
ములు కలవు.
2. మూడు భాగములు:
1. ఉత్తమాంగము - శిరము,
2. మధ్యమాంగము - చేతులతో
బరము.
గలసియున్న కళే
3. ఉత్తరాంగము'- కటినుండి కల దిగువభాగము.
3. ఆరు భాగములు :
1. శిరము ఒకటి.
2. చేతులు రెండు.
లి. కాళ్ళు రెండు.
4. క ళేబరము ఒకటి, కళేబరమనునది కంఠమునుండి
• కటివరకు గల మధ్య శరీరభాగము.
.300
4. ఎనిమిది భాగములు :
సంగ్రహ ఆంధ్ర
(1) శిరము, (2) కంఠము, (8) రెండు చేతులు, (4)
వక్షస్థలము, (5) ఉదరము (కడుపు), (8) రెండు
ప్రక్కలు, (7) వీపు, వెన్నెముకలతో కలిసియున్న
భాగము, (8) పిరుదులనుండి దిగువ కాళ్ళతో
కలిసియున్న భాగము.
5. ఆరుపదిభాగములు :
1. ప్రపద - మీగాళ్ళు.
2. అంఫ్రీ - పాదములు.
3. గుల్ఫ- చీలమండలు.
4. పారి మడమలు
5. జంఘ - పిక్కలు.
6. జాను - మోకాళ్లు.
7. ఊరు తొడలు.
8. వంక్షణ - గజ్జలు.
9. కటి
10. త్రిక - ముడ్డిపూసలు.
11. నితంబ - పిరుదులు.
12. స్పిక్ - పిరుదులమీద గల మాంసపు ముద్దలు.
13. వస్తి - పొత్తికడుపు.
14. ఉపస్థ - జననేంద్రియము.
15. కుకుందర - పిరుదుల మధ్య దేశము
16. జఘన మొల.
17. నాభి - బొడ్డు.
18. జఠర కడుపు.
19. వలి - పఠోదరముల మధ్యగల ముడుతలు.
20. స్తన - చనులు.
21. చూచుక చనుమొనలు.
.
22. వతస్సు - ఎదురురొమ్ము ; స్తనమధ్యదేశము.
28. రోమ - శరీరమునగల వెండ్రుకలు.
24. క్రోడ - భుజమధ్య దేశము.
25. కత చంకలు,
.
26. అంస - భుజమూపురములు. '
27. రాహు - బాహువులు.
28. పార్శ్వ - ప్రక్కలు.
29. ప్రగండ - దండచేతులు.<noinclude><references/></noinclude>
bn1bncqkuaftwsy7yczie5fhep5jz63
పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/345
104
154404
562271
448208
2026-07-01T10:38:56Z
Rajasekhar1961
50
562271
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />ఋగ్వేదము.</noinclude>
(1) నేత్రసంధులయందు జనించువ్యాధులు 9; (2) కను
రెప్పలయందు జనించు వ్యాధులు 21; (3) తెల్లగుడ్డు లందు జనించువ్యాధులు 11; (4) నల్లగుడ్డులందు జనించు వ్యాధులు 4; (5) నేత్రగోళము లందు జనించు వ్యాధులు 17; (B) కనుపాపలయందు జనించు వ్యాధులు 12; (7) ఆగనుజ వ్యాధులు 2; మొత్తము 76.
4. ముక్కు రంధ్రములందు జనించు వ్యాధులు 31; ఇందు
భాగములు 4, గతులు 31:
(1) ముక్కు రంధ్రములయందు జనించువ్యాధులు 7;
(2) ముక్కు నెలవులయందు జనించు వ్యాధులు 4;
(3) ముక్కు దూలములందు జనించు వ్యాధులు 4; (4) నాసా
ఫలకమునందు జనించు వ్యాధులు 16; మొత్తము 31.
5. ముఖమునందు జనించు వ్యాధులు 67; అందు భాగములు
8: గతులు 87 :
(1) పెదవులయందు జనించు వ్యాధులు 12;
(2) చెక్కిళ్ళయందు జనించు వ్యాధులు 2; (8) దంత
ములయందు జనించు వ్యాధులు 10; (4) చిగుళ్ళయందు
జనించు వ్యాధులు 12; (5) నాలుకయందు జనించు
వ్యాధులు 8; (7) చెంపలయందు జనించు వ్యాధులు 12;
(8) నోటియందు జనించు వ్యాధులు 5; మొత్తము 67.
సర్వసాముదాయికాంకము 213 :
(1) శిరోరోగములు 11; (2) కర్ణరోగములు 28;
(8) నేత్రరోగములు 76; (4) నాసారోగములు 31;
(5) ముఖరోగములు 87; మొత్తము 218.
ఈ వ్యాధు లన్నింటికి సుశ్రుతుడు నిదానచికిత్సలను
వివరముగా చెప్పెను. కాని పై దేహాదులు తంత్రముల
యందు విశేషాంశాంశ కల్పనములతో ఈ ఊర్ధ్వాంగ
వ్యాధులు అణుశః పరిబృంహితములై అసంఖ్యాక ములుగా
చెప్పబడియున్నట్లు సుశ్రుతముపై గల దలవాణ వ్యాఖ్య
కనబడుచున్నది. సుశ్రుతమున కది మూలముగా సుశ్రుత
వ్యాఖ్యానమునందు తెలియుచున్నది.
లక్ష్యలక్షణ సమన్వయముతో ప్రత్యక్ష శారీరమును,
బహుముఖముల శస్త్రశాలోక్య చికిత్సా సిద్ధాంతములను,
విశ్వతో ముఖవ్యాప్తి నొందించినవారు చంద్రవంశ్యపు
రాజర్షులు నిమిసంతతివా రగు కాశీరాజులు. వీరనేకము
అయిన ఆయుర్వేద సభలలో పాల్గొనినట్లు చరకము
ప్రమాణము. మిసంహిత, కరాలసంహిత, సాత్యకి
సంహిత... అనునవి వీరి వంశరచనలే. ఇవి వ్యాఖ్యా
నములయందు తప్ప కొనబడుటలేదు. ఇవిగాక రావణ
తంత్రము, జీవకతంత్రము, వృద్ధజీవక తంత్రము అనునవి
వాకృచారమున గలవు. బోపదేవుడు వైద్యమును
గూర్చి తొమ్మిది గ్రంథములు వ్రాసెననియు, అం దైదు
ప్రత్యేకముగ శాలా క్యాభినివేశములనియు ప్రతీతి -
ఇందు వైద్యకళత మనునది మాత్రము ముద్రితముగా
కనబడుచున్నది. భోజుని గ్రంథములలో అసమగ్రము,
అస్తవ్యస్తము నగు చారుచర్య తప్ప మిగిలినవి శ్రుత
మాత్రములే.
వే. లి. వేం. రా. స్వా-
ఋ
ఋగ్వేదము :
ఆర్యులు, వేదములు : అనేక వేల సంవత్సరములకు
పూర్వము ఆర్యులను నొకజాతిజనులు ఇతర దేశ ములనుండి
మనదేశమునకు వచ్చిరని పాశ్చాత్య చరిత్రజ్ఞుల యభి
ప్రాయము. వారు మొట్టమొదట నీదేశమునకు వాయవ్య
భాగముననున్న సింధునది కిరుప్రక్కలమండు దేశము
నాక్రమించి యచ్చట నివాసము చేయుచుండి కాల
క్రమమున వారు ఈదేశమునంతను వ్యాపించి వారి భాష
యైన గీర్వాణభాషను, వారి సంస్కృతిని దేశమంతటను
వ్యాపింపజేసిరి. వారు సింధునదీ ప్రాంతమున నుండగా
ఋగ్వేద మంత్రములను రచించిరి. ఈ ఋగ్వేద రచన యే
భారతీయ వాఙ్మయమునకు ప్రారంభము. మిగిలిన వేద<noinclude><references/></noinclude>
mrkp8hd3cim8j6kzqoi1ewmkx1i5nhu
పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/346
104
154405
562272
448209
2026-07-01T10:41:54Z
Rajasekhar1961
50
562272
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>ములు ఆర్యు లచ్చటినుండి గంగానదివరకును వ్యాపించిన
తరువాత రచింపబడినవి. క్రీ.పూ. 5000 - 8000 – ఇది ఆర్య
నాగరికతయందు ద్వితీయ యుగము. ఇది మృగశీర్ష
యుగము. ఇందు ఋగాది వేదములలోని అనేక సూక
ములు ఆవిష్కృతములైనవని తిలక్ పండితుడు వచించేను.
జాకోబీ పండితుడు ఋగ్వేదము క్రీ. పూ. 4000 సంవత్స
రములకు పూర్వమే వ్రాయబడెనని అనెను. ఈ వేద
యుగము క్రీ.పూ. 4500--800 అని సి. వి. వైద్యపండితుని
అభిప్రాయము.
ఋగ్వేదము-సూక్తములు : ఋగ్వేదము ఋక్కులు
అను ఛందోబద్ధ మంత్రములతో నిండియున్నది. కొన్ని
మంత్రముల సముదాయమునకు సూక్తమని పేరు. ఋగ్వే
దమున నాలఖిల్య సూక్తములతో గలిసి 1028 సూక్త
ములు కలవు. వీటిని పదిమండలములుగా విభజించి
యున్నారు. మండలము అన్నిటియందును సూ క్షముల
సంఖ్య (191) సమానముగా నున్నది.
సూక్తముల యేర్పాటు పదిమండలములలోను సూ క్ష
ముల యేర్పాటు ఏక విధముగా లేదు. రెండు మొదలు
ఏడువరకునుండు మండలములలో నొక్కొక్క సూక్తము
సామాన్యముగా ఏకఋషి కర్తృకముగా నున్నది. వీటిలో
ఒక్కొక్క దేవతాస్తుతిపరములైన సూక్తము లొక్క
చోట చేర్చబడియున్నవి. ఒకటవ, ఎనిమిదవ, పదవ మండ
లములలోని సూక్తము లన్నియు నొక్కొక్క ఋషిచే
వ్రాయబడినవిశావు. వాటిలో నొక్క ఋషిచే వ్రాయ
బడిన సూక్తము లొకచో చేర్చబడియున్నవి. తొమ్మిదవ
మండలములోని సూక్తములన్నియు సోమదేవతావాస్తావ
కములుగా నున్నవి. దీనిలో సూక్తముల యేర్పాటు
ఛందస్సామ్యము ననుసరించి యున్నది.
మండలముల యేర్పాటు : రెండు మొదలు ఏడువరకు
నుండుమండలములలో వొక్కొక్కటి యొక్కొక్క ఋషి
వంశమువారిచే రచియింపబడినది. రెండవది గృత్సమద
మండలము. మూడవది విశ్వామిత్రమండలము, నాల్గవది
వామదేవమండలము. అయిదవది అత్రిమండలము. ఆరవది
భరద్వాజకుండలము. ఏడవది వసిష్ఠమండలము, వీటికి
గోత్రమండలములని వ్యవహారము కలదు. పూర్వకాలమున
నీమండలము ల నాయా ఋషి వంశములవారు తమ
39
305
ఋగ్వేదము
పూర్వులయందుండు గౌరవముచే సంప్రదాయము
పోకుండ నధ్యయనము చేయుచు నుండుట సంభావ్యము.
ఈ మండలములలో సూక్తములసంఖ్య క్రమముగా సధిక
మగుచున్నది. మొదటి మండలములోని ఉత్తరార్ధము
తొమ్మండుగురు ఋషుల చే
వ్రాయబడిన సూక్త
సముదాయ ఘటితముగానున్నది. ఇట్లీ భాగము పై వారు
మండలములను బోలియున్నది. ఇవి చిన్న చిన్న సముదా
యము అగుటచే ప్రత్యేక మండలములుగా జరిగణింపబడక
ఒకమండలములో చేర్చబడినవి. మొదటి మండలములోని
పూర్వార్ధములోని సూక్తములును, ఎనిమిదవ మండ
లములోని సూక్తములును కణ్వవంశమువారిచే రచియింప
బడినవి. ఈ రెండు భాగములలోని ఋక్కులకును, వృత్త
సామ్యము, పాదసామ్యమును కలవు. తొమ్మిదవ మండ
లములోని నూ క్తము లన్నియు సోమదేవతా స్తోత్రములు.
అందుచే దీనికి సోమమండలమని, పావమానసుని పేర్లు.
పూర్వమండలములలోని సూక్తములను రచించిన ఋషులే
ఈ సూక్తములనుగూడ రచించిరి. సోమసూ క్తములు విశే
షముగా నుండుటచేతను, సోమయాగము యొక్క ప్రాము
ఖ్యముచేతను వీటిని ప్రత్యేకమండలముగా చేసియుందురు.
మండలముల పౌర్వాపర్యము : పదియవ మండలము.
సోమమండలమునకు తరువాతనుండుటచేతను, మరికొన్ని
కారణాంతరములచేతను మిగిలిన తొమ్మిది మండలముల
కంటే నవీనమని పాశ్చాత్య విమర్శకుల యభిప్రాయము.
పదవచుండలము మిగిలిన మండలములకంటే నవీననునటకు
కొన్నియుక్తులు —
(1) పదవమండలములో నొక ఋషి. చే రచింపబడిన
సూక్తసముదాయ 'మొకటి (20-26)
"అగ్ని మీరే "
అను పదములతో ప్రారంభింపబడియున్నది.
(2) పదవ మండలమునకును తత్పూర్వమండలముల
కును దేవతావిషయమున భేదముకలదు.
(3) పదవ మండలమునకును మిగిలినమండలములకును
విషయమునందు భేదముకలదు.
(4) వదవమండలములోని భాష మిగిలిన మండలముల
లోని భాషకంటె నవీనమనుటకు కొన్ని నిదర్శనములు కలవు.
పై కారణములచే పదవమండలము తత్పూర్వమండల
ములకంటె నవీనమని పాశ్చాత్య విమర్శకు లూహించినను<noinclude><references/></noinclude>
4m5xv00cg17506bkmzdwbxyj2nfwtg8
562273
562272
2026-07-01T10:43:07Z
Rajasekhar1961
50
562273
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>ములు ఆర్యు లచ్చటినుండి గంగానదివరకును వ్యాపించిన
తరువాత రచింపబడినవి. క్రీ.పూ. 5000 - 8000 – ఇది ఆర్య
నాగరికతయందు ద్వితీయ యుగము. ఇది మృగశీర్ష
యుగము. ఇందు ఋగాది వేదములలోని అనేక సూక
ములు ఆవిష్కృతములైనవని తిలక్ పండితుడు వచించేను.
జాకోబీ పండితుడు ఋగ్వేదము క్రీ. పూ. 4000 సంవత్స
రములకు పూర్వమే వ్రాయబడెనని అనెను. ఈ వేద
యుగము క్రీ.పూ. 4500--800 అని సి. వి. వైద్యపండితుని
అభిప్రాయము.
ఋగ్వేదము-సూక్తములు : ఋగ్వేదము ఋక్కులు
అను ఛందోబద్ధ మంత్రములతో నిండియున్నది. కొన్ని
మంత్రముల సముదాయమునకు సూక్తమని పేరు. ఋగ్వే
దమున నాలఖిల్య సూక్తములతో గలిసి 1028 సూక్త
ములు కలవు. వీటిని పదిమండలములుగా విభజించి
యున్నారు. మండలము అన్నిటియందును సూ క్షముల
సంఖ్య (191) సమానముగా నున్నది.
సూక్తముల యేర్పాటు పదిమండలములలోను సూ క్ష
ముల యేర్పాటు ఏక విధముగా లేదు. రెండు మొదలు
ఏడువరకునుండు మండలములలో నొక్కొక్క సూక్తము
సామాన్యముగా ఏకఋషి కర్తృకముగా నున్నది. వీటిలో
ఒక్కొక్క దేవతాస్తుతిపరములైన సూక్తము లొక్క
చోట చేర్చబడియున్నవి. ఒకటవ, ఎనిమిదవ, పదవ మండ
లములలోని సూక్తము లన్నియు నొక్కొక్క ఋషిచే
వ్రాయబడినవిశావు. వాటిలో నొక్క ఋషిచే వ్రాయ
బడిన సూక్తము లొకచో చేర్చబడియున్నవి. తొమ్మిదవ
మండలములోని సూక్తములన్నియు సోమదేవతావాస్తావ
కములుగా నున్నవి. దీనిలో సూక్తముల యేర్పాటు
ఛందస్సామ్యము ననుసరించి యున్నది.
మండలముల యేర్పాటు : రెండు మొదలు ఏడువరకు
నుండుమండలములలో వొక్కొక్కటి యొక్కొక్క ఋషి
వంశమువారిచే రచియింపబడినది. రెండవది గృత్సమద
మండలము. మూడవది విశ్వామిత్రమండలము, నాల్గవది
వామదేవమండలము. అయిదవది అత్రిమండలము. ఆరవది
భరద్వాజకుండలము. ఏడవది వసిష్ఠమండలము, వీటికి
గోత్రమండలములని వ్యవహారము కలదు. పూర్వకాలమున
నీమండలము ల నాయా ఋషి వంశములవారు తమ
39
305
ఋగ్వేదము
పూర్వులయందుండు గౌరవముచే సంప్రదాయము
పోకుండ నధ్యయనము చేయుచు నుండుట సంభావ్యము.
ఈ మండలములలో సూక్తములసంఖ్య క్రమముగా సధిక
మగుచున్నది. మొదటి మండలములోని ఉత్తరార్ధము
తొమ్మండుగురు ఋషుల చే
వ్రాయబడిన సూక్త
సముదాయ ఘటితముగానున్నది. ఇట్లీ భాగము పై వారు
మండలములను బోలియున్నది. ఇవి చిన్న చిన్న సముదా
యము అగుటచే ప్రత్యేక మండలములుగా జరిగణింపబడక
ఒకమండలములో చేర్చబడినవి. మొదటి మండలములోని
పూర్వార్ధములోని సూక్తములును, ఎనిమిదవ మండ
లములోని సూక్తములును కణ్వవంశమువారిచే రచియింప
బడినవి. ఈ రెండు భాగములలోని ఋక్కులకును, వృత్త
సామ్యము, పాదసామ్యమును కలవు. తొమ్మిదవ మండ
లములోని నూ క్తము లన్నియు సోమదేవతా స్తోత్రములు.
అందుచే దీనికి సోమమండలమని, పావమానసుని పేర్లు.
పూర్వమండలములలోని సూక్తములను రచించిన ఋషులే
ఈ సూక్తములనుగూడ రచించిరి. సోమసూ క్తములు విశే
షముగా నుండుటచేతను, సోమయాగము యొక్క ప్రాము
ఖ్యముచేతను వీటిని ప్రత్యేకమండలముగా చేసియుందురు.
మండలముల పౌర్వాపర్యము : పదియవ మండలము.
సోమమండలమునకు తరువాతనుండుటచేతను, మరికొన్ని
కారణాంతరములచేతను మిగిలిన తొమ్మిది మండలముల
కంటే నవీనమని పాశ్చాత్య విమర్శకుల యభిప్రాయము.
పదవచుండలము మిగిలిన మండలములకంటే నవీననునటకు
కొన్నియుక్తులు —
(1) పదవమండలములో నొక ఋషి. చే రచింపబడిన
సూక్తసముదాయ 'మొకటి (20-26)
"అగ్ని మీరే "
అను పదములతో ప్రారంభింపబడియున్నది.
(2) పదవ మండలమునకును తత్పూర్వమండలముల
కును దేవతావిషయమున భేదముకలదు.
(3) పదవ మండలమునకును మిగిలినమండలములకును
విషయమునందు భేదముకలదు.
(4) వదవమండలములోని భాష మిగిలిన మండలముల
లోని భాషకంటె నవీనమనుటకు కొన్ని నిదర్శనములు కలవు.
పై కారణములచే పదవమండలము తత్పూర్వమండల
ములకంటె నవీనమని పాశ్చాత్య విమర్శకు లూహించినను<noinclude><references/></noinclude>
0r17z96xqj4waq0zu5f3ii9153zhlwe
పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/347
104
154406
562274
448210
2026-07-01T10:45:05Z
Rajasekhar1961
50
562274
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />ఋగ్వేదము</noinclude>మొదటి తొమ్మిది నుండలములలో పౌర్వాపర్యమును
నిర్ణయించుటకు సాధనము లేమి వారికి దొరకలేదు.
కాని ఇవన్నియు సమకాలికములనియు మనము అన
లేము. పురాణములలో వర్ణింపబడిన ఋషివంశములను
బట్టి వేద ఋషులలో కొందరు ప్రాచీనులు మరికొందరు
కనులు మనము నిశ్చయముగా చెప్పవచ్చును.
మరియు కొన్ని సూక్తములలో పూర్వకవులు స్మరింపబడి
యున్నారు. అందుచే ఋగ్వేద మంత్రములన్నియు రచి
యింపబడుటకు సుమారు వేయి సంవత్సరములు పట్టి
యుండవచ్చును. ఇంతకాలము భాష యేకరీతిగా నుండి
సదా యనినచో గ్రంథస్థభాష ఏకరీతిగా నుండుట కవకా
ళ ముకలదు.
ఋగ్వేద మంత్రపాఠము : ఋగ్వేదమంత్రము లతీ
ప్రాచీనమై కాలనిర్ణయము చేయుట కవకాశము లేని
పై సప్పటికి వాటి పాఠము, క్రమము అంత ప్రాచీన మైన
ట్లగపడదు. బ్రాహ్మణములలో నచ్చటచ్చట సంహితలోని
గొన్ని భాగముల యక్షరసంఖ్యలు నిర్దేశింపబడియున్నవి.
ఆ సంఖ్య లిప్పటి సంహితాపాఠముతో సరిపడుట లేదు.
ఈ భేదము సామాన్యముగా పదసంధివలన కలుగుచున్నది.
బ్రాహ్మణములలో వ్యాకరణచర్చయే యగపడకపోవుట
చేతను, ఆరణ్యకములయందును, ఉపనిషత్తుల యందును
గనబడుటయే కాక వ్యాకరణ పారిభాషిక పదములును
వైయాకరణులు ను పేర్కొనబడియుండుట చేతను
బ్రాహ్మణ-ఆరణ్యకముల మధ్యకాలమున నిప్పటిసంహితా
పాఠ నేర్పడినదని మనమూహింపవచ్చును.
శాఖలు: ఋగ్వేదమున కయిదుశాఖలుండినట్లు చరణ
వ్యూహమున చెప్పబడియున్నది. అన్ని శాఖల పాఠమును
మనకు లభింపలేదు. శాకల శాఖాపాఠమే ప్రస్తుతము
ప్రచారములో నున్నది. అదియే ముద్రింపబడినది. ఆశ్వ
లాయన శాఖలో వాలఖిల్య మంత్రములన్నియు, శాంఖా
యన శాఖలో వాటిలో కొన్నియు ప్రామాణిక ములుగా
తలపబడి సంహితలో చేర్చబడినవి. మిగిలిన విషయము
లలో శాకలశాఖకును వీటికిని భేదమేమియును లేదు.
అందువలననే కావలయును, పురాణములలో శాకల,
బాష్కల, మాండూక శాఖలు మూడే పరిగణింపబడి
యున్నవి. బాష్కల శాఖయందు శాకలశాఖయందు
సంగ్రహ ఆంధ్ర
కంటె నెనిమిది సూక్తము అధికముగా నున్నట్లును,
మొదటి మండలములో గొన్ని సూక్తములను స్థలాంతర
ములో పఠించినట్లును చెప్పుదురు. మాండూక శాఖను
గురించి మన కేమియును దెలియదు.
స్వరము : ఋగ్వేద సంహిత, స్వరముతో నుచ్చరింప
వలసియున్నది. ఉదాత్తము, అనుదాత్తము, స్వరితము,
అని యీ వేదమున స్వరములు మూడు, వర్ణముల యొక్క క్క
స్వరము తెలియుటకు పుస్తకములయందు గుర్తులుంచ
బడును. ఋగ్వేదమున స్వరితముగా నుచ్చరింపవలసిన
యక్షరమునకు పైన నొక నిలువుగీతయు, అనుదాత్త
ముగా నుచ్చరింపవలసినయక్షరమునకు గ్రింద నొక యడ్డు
గీతయు, "పెట్టబడియుండును. ఉదా త్తవర్ణమునకు గుర్తు
లేదు. ఉ ॥ యజ్ఞస్య. ఇచ్చట 'జ్ఞ' ఉదాత్తముగాను, 'స్య'
స్వరితముగాను, 'య' అనుదాత్తముగాను నుచ్చరింప
వలేనని సంజ్ఞలు సూచించును.
ఛందస్సు : ఋగ్వేద సూక్తములలో ఋక్కులసంఖ్య
మూడింటికి తక్కువ కాకుండను ఏబది యెనిమిదింటికి
హెచ్చుకాకుండను నుండును. కాని సామాన్యముగా వది
వండెండింటికి హెచ్చదు. ఈ ఋక్కులు 15 ఛందస్సులలో
సున్నవి. వీటిలో గాయత్రి, త్రిష్టుప్, అనుష్టుప్ అను
మూడు ఛందస్సులు తరచుగా నుపయోగింపబడియున్నవి.
ఋగ్వేదమున అనుష్టుప్ ఛందస్సుకంటె గాయత్రీ ఛందస్సు
అధికముగా వాడబడియున్నను క్రమక్రమముగా అనుష్టుప్
ఛందస్సు ప్రబలి గాయత్రివాడుక తగ్గుచువచ్చి తుదకు
సంస్కృత వాఙ్మయమునందు గాయత్రి లోపించినది.
సాధారణముగా నొకసూక్తము నందలి ఋక్కులన్నియు
నొక ఛందస్సులో నే యుండును. కాని కొన్ని సూక్తము
లలో సంక్యఋక్కు మరియొక ఛందస్సులో గూడ నగపడు
చున్నది. మరికొన్ని సూక్తములలో నొక ఛందస్సునం
దుండు రెండేసిగాని, మూడేసిగాని ఋక్కుల సముదాయ
ములు చేరియుండును. ఇంక కొన్ని సూక్తములలో సరి
సంఖ్య గల ఋక్కు లొక ఛందస్సులోను, బేసిసంఖ్య గల
ఋక్కులు మరియొక ఛందస్సులోను ఉండుట గూడ
గలదు.
శైలి : ఋక్కుల శైలి సులభముగాను, దీర్ఘ సమాస
రహితముగాను నుండును. 'రెండు పదములకు మించిన<noinclude><references/></noinclude>
kebggd97gip17txcjpdu2h1nlto9wdn
పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/348
104
154407
562275
448211
2026-07-01T10:46:42Z
Rajasekhar1961
50
562275
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>విజ్ఞానకోశము - ౨
సమాసము లుండవు. విషయకాఠిన్యము కూడ నుండదు.
అలంకారములలో శ్లేష రూపక -ఉపమా-ఉత్ప్రేక్ష-స్వభా
వో క్తి మాత్ర మగపడును.
వర్ణనలు : ఉషస్సును స్త్రీ దేవతగా భావించి, వర్ణించిన
ఋక్కులు దాదాపు రెండువందలుండును. ఉదా : దీర్ఘ
తమః పుత్రుడగు కశ్రీవంతుడు ఉషస్సును స్త్రీతో పోల్చి
దాని బాత్యాద్యవస్థలను తెలిపెను. ఆతనిచే ఉషోదేవి
సూర్యుని ప్రియురాలుగా నిట్లు వర్ణింపబడియున్నది.
అవి
ఉషోదేవీ ! నీవు ముందుగా నింటిలో దెసమొలతో
సంచరించు చక్కని కన్యవలె సర్వాంగము స్పష్టముగా
కనబడునట్లు గోచరించుచున్నావు. తరువాత ప్రగల్భ
రాలవై ప్రకాశమానుడు, ప్రియుడునగు సూర్యుని సమీ
పించుచున్నావు. విదప ప్రోడయగు యువతి వలెనే చిరు
నవ్వు మొగముతో నీ మనోహరుడగు సూర్యుని యెదుట
కులుకులోలుక కౌగిలి న పేక్షించుదానివలె ఉరః ప్రదేశ
మావిష్కరించుచున్నావు.” ఇట్లే కొన్ని సూక్తముల
యందలి వర్ణనలు చాలా రమ్యముగా నుండును.
మహర్షుల భావనా సమృద్ధిని సూచించును. సోమలతలను
నలగగొట్టుచున్న గ్రావములు తమ ఆకుపచ్చని నోళ్ళతో
సోమపానము చేయు వారిని దయచేయుడని పిలుచుచున్నట్లు
వర్ణించబడినవి. ఇంద్రుడు మహాశూరునివలె ఆయుధము
చేబట్టి వచ్చినట్లు వర్ణింపబడెను. ఇట్టి వర్ణనములు ప్రకృతి
యొక్క అనంతరూపముల యందు ఋషులు కున్నట్లు
తలంపబడు దేవతా బుద్ధికంటే ఆయా వస్తువర్ణనము నందలి
వారి కవితా కౌశలమే అధికముగా స్ఫురించుచున్నదని
చెప్పనగును.
ఋగ్వేద దేవతలు: వేదమంత్రములన్నియు దేవతా
స్తుతిరూపములుగాను, ప్రార్థనారూపములుగాను ఉన్నవి.
వేద సూక్తములందు ప్రారంభమున నేదో యొక దేవత
పూర్వము తమకు చేసిన సహాయమును, ఆ దేవత యొక్క
పౌరుషమును, ఔదార్యమును వివరించి, చివరను తమ
కభీష్టమైన దానిని గూర్చి ప్రార్థన ఉండును. అప్పటిఋషులు
పశు రూప ధనమును, ఐశ్వర్యమును, సంతానమును,
దీర్ఘాయువును, యుద్ధమునందు జయమును తరచుగా
గోరుచుండిరి. సామాన్యముగా సూక్తముల యందు
యజ్ఞ ప్రశంస కూడ నుండును.
ఋగ్వేదము నందలి దేవతలు దాదాపు మూడువందల
మంది కలరు. వారిలో దివ్యలక్షణములు, మహామహిమ
కలవారుగా వర్ణింపబడినవారు సుమారు ముప్పదిమంది
కంటె నెక్కువగా నుండరు. ఈ ముప్పది మందిలో ను
అగ్ని, ఇంద్రుడు, సోముడు, మిత్రుడు, వరుణుడు, మరు
దశ్వి విశ్వేదేవాదిసంజ్ఞులు కలవారు, అల్పసంఖ్యాకులు
ప్రధాన దేవతలై యున్నారు. ఋగ్వేదమునందు అన్ని
మండలములలోను సుమారు 250 సూక్తములచే ఇంద్రు
డును, 200 సూక్తములచే అగ్నియు, 100 సూక్తములచే
సోముడును స్తుతింపబడిరి. పర్జన్య. మృత్యు-యమాదులు
కొందరు మూడేసి సూక్తములచే స్తుతింపబడిరి. ఋగ్వే
దము నందలి ఋక్కులను బట్టి పృథివీస్థానులు, అంకరిత
స్థానులు, ద్యుస్థానులు అని త్రివిధముగా దేవతా స్వరూ
పులు కనవచ్చుచున్నారు. అట్టివారిలో అగ్నియు, వాయువు
లేక ఇంద్రుడు, సూర్యుడు
ఆ యా స్థానములను బట్టి
ప్రధాన దేవతలుగా వర్ణింపబడిరి. వారిలోను సూర్యుడే
తక్కిన దేవతల నిజరూపమనియు, అతడే కార్యవశమున
వివిధ దేవతారూపములను ధరించెననియు కొన్ని వర్ణనల
వలన తెలియుచున్నది. ఉదా : "ఇంద్రం మిత్రం వరుణ
మగ్ని మాహురథో దివ్యః ససువర్ణ గరుక్మాన్" (1.164.
48) “ఏకం సద్విప్రా బహుధా వదం త్యగ్నింయమం మాత
విశ్వానమాహుః." దేవతా తత్త్వవేత్తలైన మేధావులు
ఆదిత్యునే ఇంద్రునిగాను, మిత్రునిగాను, వరుణునిగాను,
అగ్నినిగాను, దివ్యుడు, సువర్ణుడునైన గరుత్మంతునిగాను.
మాతరిశ్వునిగాను చెప్పుచున్నారు. ఇచట త్రివిధ దేవతా
త్వము ఆదిత్యున కారోపింపబడినది. మరియొకచో అగ్ని యే
సర్వదేవతాస్వరూపుడని ('అగ్నిరై సర్వా దేవతాః')
అనియు, ఇంకొకచోట విరాట్పురుషుడు, సకల దేవతా
స్వరూపుడు ("పురుష ఏ వేదం సర్వం యద్భూతం యచ్చ
భవ్యం') అనియు, వర్ణింపబడినది. కాగా ఈశ్వరుడు పంచ
మహాభూత సృష్టిలో దృశ్యములు, జ్ఞేయములు, చేతనా
చేతనములునైన ఉత్తమపదార్థము లన్నియు దేవతా
రూపములుగా వర్ణింపబడినవని భావము. అట్టి దేవతా
రూపములు తరచుగా పురుష విధములుగానే అనగా మానవ
పురుషులకువలెనే ఆ దేవతలకును అవయవములు, నామ
ములు, శ్రవణ-దర్శన-సంభాషణాది కృత్యములు ఆరో<noinclude><references/></noinclude>
kfv5smuphm3bjr49d1zpxzpunlcl1xw
పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/51
104
160801
562168
560136
2026-06-30T18:21:07Z
Vjsuseela
1850
562168
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Vjsuseela" /></noinclude><section begin="51A" />ల్లము మొదలగు వస్తువులతోఁ జేయఁబడు తియ్యని
పదార్థములను, కూరగాయలను వండుటయందు తెలివిగ
ల వంటవాండ్రను నర్ధమిచ్చు వివిధ శబ్దములను వ్యా
ఖ్యాత వివరించియున్నాఁడు. కూరగాయల ప్రసక్తిప
లుతావులఁ గలదు. కాని యవియెట్టివో వ్రాయలేదు.
ఉల్లిగడ్డలు, వెల్లిగడ్డలు సాధారణముగా పంజాబునందు
మాత్రము వాడుకయందుండెనని యిదివఱకే చెప్పియు
న్నాము. ఇవి మధ్యదేశమువారికి నిషిద్ధములుగా నుండెను.
పాలు అందఱును ఉపయోగించుచుండిరి. పాల
వలన తయారగువస్తువులన్నిటిలో ఉత్తమపదాధ౯ము
నేయియేయని ’ఘృతంశ్రేయా ఉరశ్చితః' అను వాక్య
మువలనఁ దెలియుచున్నది.
{{rule|5em}}
<section end="51A" />
<section begin="51B" />{{p|fs150|ac}} {{Double underline|గ్రంథాలయోద్యమము - బరోడా.}}</p>
బరోడా సంస్థానాధీశులగు శాయాజీ
గాయ క్వాడీగారు ఆధునిక కాలమున భరతఖండమందు గ్రంథాలయోద్యమమును స్థాపించుటయందు మార్గదర్శులై యున్నారు. వారు
పాశ్చాత్య దేశములకు తఱుచు వెళ్ళి ఆదేశములందు జనులభివృద్ధినొందుటకు స్థాపింపబడిన
ప్రతిష్ఠాపనలను పరిశీలనతో గమనించినవారు. జనులకు జ్ఞానాభివృద్ధియైనగాని దేశాభివృద్ధి కాదను నంశమును బాగుగ గుర్తెరిగి, మన బ్రిటిషు ప్రభుత్వమునందు నిర్బంధ ప్రథమ విద్య కూడునా కూడదా యను నంశము ఇంకను వివాదగ్రస్తమైయుండగా- ప్రథమవిద్య
నిర్బంధముగను ఉచితముగను దేశమందఁతటను అభ్యసింపజేయవలసినదను శాసనమును
అమలులోకి దెచ్చిన మహామహులు. ఇట్లు
దేశమందు జ్ఞానాభివృద్ధికిది బీజములనాటి, పిమ్మట విద్యావంతులు పాఠశాలలయందభ్యసించిన విద్య నభివృద్ధినొందించుకొనుటకును, వయోవృద్ధులగుటచే పాఠశాలలకు పోయి
ఇంకను విద్య సంపాదించుకొనుటకు వీలుతప్పినవారు జ్ఞానోపార్జన చేసుకొనుటకు సదుపాయములు కల్పించుటకును, తమదేశమున గ్రంథాలయోద్యమమును ఈ మహాపురుషుడు
స్థాపించెను. ఈ యుద్యమమా దేశమందు ప్రారంభ మయినది 1910 సంవత్సరములోనని చెప్పవచ్చును. అంతకుపూర్వము బ్రిటిషు ప్రభుత్వములో చేరిన రాష్ట్రములయందువలె ఆదేశమందలి పట్టణములందచ్చటచ్చట వార్తాపత్రికలు చదువుకొనుటకును, గ్రంథ సముదా
యము సమకూర్చుటకును చందాలనిచ్చి సాంఘికులుగా చేరు సభలుండియుండెను. ఈసభల
వలన జనసామాన్యమున కేమి ఉపయోగములేకుండెను. భాగ్యవంతులే చందాలనిచ్చి
ఇందు సభికులుగా చేరుచుండిరి. కావున గ్రంథాలయములు ధర్మముగా జేయబడినగాని జన
సామాన్యమునకు జ్ఞానాభివృద్ధి సాధకములు గావని వారు బాగుగాగుర్తెరిగి వారట్లుచేయుటకు తీర్మానించిరి, ఆధునిక కాలమున
అమెరికా ఖండపు సంయుక్త రాష్ట్రములలో
గ్రంథాలయోద్యమము ఎక్కువ సమర్థతతో
నిర్వర్తింపబడుచున్నది. కావున
నీ యుద్యమము
తమ దేశమునందు వ్యాపింప జేయుటకు తమకు సహాయులుగా నుండి గ్రంథాలయ శాఖాధ్యక్షులుగా నుండుటకై అమెరికాదేశ వాస్తవ్యులగు బార్డెనుగారిని శాయాజీరావుగారు తమదేశముకు
బిలిపించిరి. వీరు మొదట ఒక సంవత్సరమువరకే ఉండుటకై యాహ్వానము
చేయబడిన<section end="51B" /><noinclude><references/></noinclude>
2ic7m55f67vkt2l5olrrw70bpip6y5a
పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/76
104
160877
562242
559478
2026-07-01T06:31:16Z
Vjsuseela
1850
562242
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Vjsuseela" />R
148
గ్రంథాలయ సర్వస్వము.</noinclude><section begin="76A" />ముందువై చిన నిరక్షరకుతులగు వ్యవసాయ
దారులు ఎట్లుపయోగించుకొందురు ? భ్రూ
విలాసానభిజ్ఞములగు వారి సుందరీమణుల న
యనముల కవి
మిఱుమిట్లుగొలుపుట తక్క
వానివలన నేమిప్రయోజనము గలుగును ?
కావునఁ బట్టణములకుబోఁ లెఁ బల్లెల కగణ్య
గ్రంథములతోఁ బనిలేదు. ఒక్క పెట్టెడు
గ్రంథములు చాలును. ఆ గ్రంథములు నిణ
యించుటయందే మన తెలివి తేటలు బయల్ప
డును. గ్రంథకతలను బీడింపవలసిన పని లే
దు. పత్రికాధిపతులను బాధింపవలసిన య
వసరము లేదు.
వసూలయిన కొలఁది చం
దాలతో వానిని సంపాదింపవచ్చును. ఇంకం
బల్లెటూళ్ళలోఁ గావలసిన వేమనఁగా ? బోధ
న, ప్రేమ, ఆదరము, దయ, దాక్షిణ్యము,
సమభావము. హృదయములను గరగించి కా
ర్యవీరులను గావించు నా వేశము, నిష్కళం
న
కము, నిర్ధాంభిు, నిర్వ్యాజము నగు
భిమానము. ఎన్ని పల్లెటూళ్ళవారీ విష యిమ
లను గమనించుచున్నారు ?
ఈ నడుమ నా మిత్రులలో నెకరొక సం
వత్సరము వసూలయిన చందాధనము నూరు
రూపాయల పైచిలుకు బల్లల కొఱకును గుర్చీ
లకొఱకును వెచ్చపడిపోయినదని చెప్పినారు.
ఆ హేతువువలన వారికి గ్రంథకతజల నుచి
తీరుట
తముగా గ్రంథములండని ప్రార్థింపక
లేదఁట ! అన్నా ! పల్లెటూళ్ళవారికిఁగూడ
నీ దాంభిక వేషములేనా ? కుర్చీలమీఁదను
బల్ల లమీఁదను గూర్చుండు నీ నవనాగరకులు
ఎల్లప్పుడును బురదలోఁబడి పనిచేయు వ్యవ
సాయదారులను దరికిఁ జేరనిత్తురా ? స్థితికిఁ
దగిన వారి బీద వేషములు వీరికి నచ్చునా ?
అట్లయిన దేశాభివృద్ధి యగునా ?
{{rule|5em}}
<section end="76A" />
<section begin="76B" />{{p|fs150|ac}}పాణిని</p>
{{c|[వేలూరి శివరామశాస్త్రి శతావధానిగారిచే వ్రాయబడినది.]}}
<poem>{{left margin|5em}}
యేనధాతాగిరః పుంసాంవిమలై శృబ్దవారిభిః
తమశ్చాజ్ఞానజం భిన్నంత స్మైపాణిన యేనమః॥
</div></poem>
లోకవ్యవహారమంతయు భాషామూలకముగ జగుగుచున్నది. భాషయే లేకున్న లోకమంతయు మూకీ భావము నొందవలయును. కావుననే దండాచార్యులవారు
<poem>{{left margin|5em}}
'ఇదమంధంతమః కృత్స్నంజాయేత భువనత్రయం
యదిశబ్దాహ్వయంజ్యోతి రాసంసారంనదీప్యతే'
</div></poem>
అని వక్కాణించియున్నారు. ఈభాష వ్యాకరణ సంస్కారములేక ప్రాజ్ఞుల మనస్సుల నాకర్షింప నేరదు.
వ్యాకరణసంస్కారము లేనిది గ్రామ్యభాష. గ్రామ్యభాషయందపశబ్దములకుఁ గొదువలేదు. అపశబ్దప్రయోగమందు భగవంతుఁడగు పతంజలి 'తేఽరా హేలయే హేలయ ఇతికృత్వా పరాబభూవు సస్మాద్భాహ్మణేన న మ్లేచ్ఛితపై నాపభాషితవై మ్లేచ్చోహవా ఏషదపశబ్దః | దుష్టః శబ్దః స్వరతో వర్ణతోవా మిధ్యా ప్రయుక్తో నతమర్థమాహ। సవాగ్వజో యజమానం నిహన్తి యధేన్ద్ర శత్రుః స్వరతోఽపరాధాత్' అని ప్రత్యవాయమును బ్రతిపాదించియున్నారు. సాధు ప్రయోగమందు 'ఏకశ్శబ్దన్సుప్రయుక్త స్సమ్యగ్జాతస్స్వర్గలోకే కామధుగ్భవతి' అని గొప్పఫలము కలదనియు ననుశాసించి యున్నారు. కావున భాషయందపశబ్దములు నుపయోగింపఁ గూడదు. వ్యాకరణజ్ఞానము లేక యపశబ్దజ్ఞానము కలుగదు, కావున <section end="76B" /><noinclude><references/></noinclude>
4l5yzrb2juy19m448qdwxu1jtva8mtj
పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/49
104
160907
562164
561382
2026-06-30T17:03:33Z
Vjsuseela
1850
/* మూల్యాంకన చేసారు */
562164
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>ద్ధము త్రాఁగుఁబోతు విషయమున మాత్రమే వర్తించుచున్నదనియు విశ్వామిత్రుఁడు చెప్పియున్నాడు. <ref>‡వైవాతిపాపంబక్షమాణస్య దృష్టసురాంకు దీత్త్వా పతతీతిశబ్దః</ref> శాంతిపర్వములోని ౧౮౦వ అధ్యాయములో
మోక్షధర్మ ప్రశంసయందు మఱియొక శ్లోకమున్నది. ఇంద్రుఁడు జంబుకరూపమున వచ్చి బాధితుఁడగు నొక బ్రాహ్మణు నూఱడించుచు బ్రాహ్మణుల గొప్పతనము నుగ్గడించుచు నిట్లనును. “మద్యము, లత్వాకపక్షి మాంసము, ప్రపంచములోని
సమస్త పదార్థములయందును ఎక్కువ రుచిగలవి. అట్టివానిని నీవు కలలోనైన తలంపవు.” ఇట్టి సదభ్యాసము బ్రాహ్మణునకు హింద్వార్యులలో నున్నత స్థానము నొసంగిన కారణములలో నొకటి. అప్పుడును ఇప్పటివలెనే బ్రాహ్మణులలో కొందఱు వంచకులుగూడ నుండిరి. మొత్తముమీద బ్రాహ్మణులయందున్న ఈ సదాచారము తక్కినవారిని సన్మార్గమునకుఁ ద్రిప్పుటకు కారణమయ్యెను. కనుకనే “యాగాదులందు తప్ప వారెప్పుడును మద్యపానము చేయరు” అను “మెగస్తనీస్” వచనమును “స్ట్రాబో” ఉదాహరించియున్నాఁడు.<ref>¶‘ఇది సోమపానమురబోలును’ అని రాప్సన్/క్రిండల్ వ్రాసినాఁడు</ref>
ఈ ప్రకారము క్షాత్రయుగమున హిందువులు గోహత్యను గోమాంసాహారమును పూర్ణముగ విడిచిపెట్టిరి. క్షత్రియులు తప్ప తక్కినవారందరు మద్యపానమును దాదాపుగా మానుకొనిరి. అయినను ఈ సిద్ధాంతమునకు కొన్ని నిషేధములు లేకపోలేదు. గంగానదీ ప్రాంత వాసులగు నావార్యులు సంఘ, మత సంస్కారములండు పురోగాములై యుండ, పంజాబు దేశపు టార్యులు పూర్వాచారపరాయణులై యుండిరి. కావుననే పంజాబు వారిలో వివాహసంబంధములగు పూర్వాచారము లనేకములుండెను.
వారు జాతిభేదమునకు పూతి౯గా లోఁబడినవారు కారు. ఆహారపానీయములలో సైతము వారు తమ తొంటి మార్గమును వదలలేదు. కావుననే గంగానదీ ప్రాంతవాసులు పంజాబు వారిని నీతిహీనులుగాఁ దలఁచుచుండిరి. మహాభారతములోని కర్ణపర్వమునందు ఒక శ్లోకము కలదు. <ref>$"గోవర్ధనో నామ వటః, సుభద్రం నామ చత్వరమ్, ఏతద్ రాజకులద్వారం, ఆకుమారాత్ స్మరామ్యహమ్ః కర్ణః </ref> “గోవర్ధన మనునది మఱ్ఱి చెట్టు; సుభద్రాయను నది చత్త్యరము. ఇది చిన్నితనమునుండి నేనెఱిఁగియున్న రాజకుల ద్వారము" అని ఈ శ్లోకమున కర్థము. అనగా గోవధశాలయు, అనఁగా గోవధశాలయు, సురాభాండాశ్రయమును రాజమందిర ద్వారమున తప్పకయుండునవి యని భావము. గోవధమును మద్యపానమును గంగానదీ ప్రాంతవాసులగు నార్యులు అసహనముతోఁ జూచుచుండిరి. ఇంకొక శ్లోకమున నిట్లున్నది. “బియ్యముతోఁ జేయఁబడిన మద్యమును ద్రావునట్టియు, గొడ్డుమాంసమును ఉల్లిగడ్డలను, ఆపూపమాంసమును, వేయించిన ధాన్యమును తినునట్టి పంజాబు దేశవాసులు దుర్వర్తనము కలవారు.” అప్పటివఱకును పంజాబు దేశపు స్త్రీపురుషులు గొడ్డుమాంసమును దిని మైకమెత్తునట్లు మద్యమును ద్రావి రాత్రిందివములు స్వేచ్ఛావిహారము సల్పుచుండిన
కారణమువలననే, గంగానదీ ప్రాంతవాసులగు నార్యులు వారిని హేయభావముతో జూచుచుండిరి. పంజాబు దేశపు
టార్యులు ఈ విధముగా వెనుకఁబడియుండినను కాలక్రమమున వారును గోవధను మహాపాతకముగా లెక్కించి తక్కుంగలవారి యభిప్రాయములతో నేకీభవించిరి.
ఆహార విషయమున సర్వార్యజన సమ్మతమై యుండిన పైనియమమును పాటింపని జాతి మఱియొకటి యుండెను. అది సారస్వత బ్రాహ్మణ జాతి. పొలుసు లేని చేపలను క్షాత్రయుగమునాఁటి బ్రాహ్మణుఁడు తినఁగూడదు. అట్టి యాచారమునకు విరుద్ధముగా, నాఁటినుండి నేఁటివఱకు మత్స్యములను దినుచుండు సారస్వత బ్రాహ్మణులయొక్క యాచారమును దెలుపు గాధ యొకటి శల్యపర్వములోని సరస్వత్యుపాఖ్యానమున ఉన్నది. ఒకప్పుడు హిందూదేశమున ద్వాదశవర్ష క్షామము మహాభయంకరముగా నుండెను. బ్రాహ్మణులు దేశదేశములకు వెడలిపోయిరి. అప్పుడు కొందఱు బ్రాహ్మణులు మాత్రము సరస్వతీ నదీతీరమున మత్స్యాహారవ్రతులై అట్లేయుండి వేదములను గాపాడిరి. క్షామము పోయిన తరువాత బ్రాహ్మణులు మరలవచ్చి సారస్వ<noinclude><references/></noinclude>
n2hql482f9szmkq5byisynjo8ynq560
పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/50
104
160908
562167
560169
2026-06-30T18:18:05Z
Vjsuseela
1850
/* మూల్యాంకన చేసారు */
562167
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>తుల వద్ద వేదములఁ జదివిరి. వంగదేశ బ్రాహ్మణులును, శన్వీబ్రాహ్మణులును సారస్వతుల యాచారమునే ఇప్పటికిని అవలంబించి యున్నారు.
ఆ కాలమున హిందువులు సామాన్యముగా భుజించు నాహారము ధాన్యసంబంధమైనది. అందును వారు ముఖ్యముగా వరియన్నమును దినుచుండిరి. సాధారణముగా ధనవంతులును, ముఖ్యముగా క్షత్రియులును మాంసముతోఁగూడ
వండబడిన అన్నమును — ఈ కాలమున పోలావు అనఁబడునట్టి దానిని — తినుచుండిరి. రాజసూయా నంతరము
దుర్యోధనుఁడు హస్తినాపురమునకు వచ్చిన పిమ్మట, ధృతరాష్ట్రుఁడు కుమారుని జూచి “పిశితౌదనమును దినుచున్న నీవు
ఇట్లు శుష్కించుచున్నావేమి?” యని సభాపర్వమున అడుగును. <ref>¶ఆచ్ఛాదయసి ప్రాణాంశ్చాన్నమశ్నాసి పిశితౌదనం ఆజానేయా వహంత్యశ్వాః కేనాసి హరిణః కృశఃః సభాః</ref> ఇదిగాక, క్షాత్రయుగాంతరమున వివిధ జీవితావస్థలలో నుండిన హిందువులెట్టి యెట్టి యాహారమును భుజించుచుండిరో తెలుపు మఱియొక శ్లోకమున్నది. దాని యర్థమిది. “ధనవంతులు మాంసము విశేషముగాగల యాహారమును, మాధ్యమిక స్థితి గలవారు పాలును పాలతోఁ చేయఁబడిన వస్తువులు విశేషముగాఁ
గల యాహారమును, పేదవారు ఎక్కువగా తైలపక్వములను తినెదరు.” <ref>‡ఆఢ్యానాం మాంసపరమం మధ్యానాం గోరసోత్తరమ్, తైలోత్తరందరిద్రాణాం, భోజనంభరతర్షభః సభాః ఉద్యోః</ref>
వనపర్వమునందలి ౧౯ం వ అధ్యాయమందున్న ఒక శ్లోకమును బట్టి చూచినచో, ఆర్యులు ఆరంభమున హిమాలయా పాద ప్రాంతములందు నివాసము చేసియుండిరనియు, అచ్చట వరిపంట యుండెననియు తెలియుచున్నది. అప్పుడు మాత్రమే కాదు. హిందూదేశపు ఉత్తరభాగములలోని పర్వత ప్రాంతములు నేఁటికిని సువాసనగల వరిపంటకు పేరుఁగాంచి యున్నవి. ఆర్యులాప్రదేశములనుండి వెడలి వానికంటె నెక్కువ ఉష్ణముగానుండు మైదానములలోనికి క్రమక్రమముగా బ్రవేశించిరి.
ఈ క్రొత్త స్థలములు నాఁటికిని నేఁటికిని గోధుమల పంటలకును, యవల పంటలకును యోగ్యములై యున్నవి.
“యుగాంతమున జనులు యవలు, గోధుమలు తిను స్థలములకుఁ బోయెదరు.” <ref>†యే యవాన్నాజనాయదా, గోధూమాన్నాస్తథైవద, తా౯దేశా౯ సంశ్రయిష్యంతి యుగాంతే పర్యుపస్థితేః వనః </ref> ఈ శ్లోకార్థమును సమన్వయము చేయుఁదలఁచినయెడల మనము పై యూహనే యాధారము చేసికోనవలెను. దుర్యోధనుని యాహారము విషయమున వచ్చిన శ్లోకమునందలి “పిశితౌదన” శబ్దమును బట్టి చూచితిమేని ధనవంతులగువారు గోధుమలకంటె బియ్యమునే యెక్కువగా వాడుచుండిరని తెలియుచున్నది.
హిందువులు మితాహారులు. 'హిందువులకు నిర్ణీతములగు భోజన సమయములే' లేవని గ్రీకులు వ్రాసియున్నారు. ఈ యంశమును బలపఱచు వాక్యములు కొన్ని మహాభారతమునఁ గలవు. మాట్లాడకుండ భోజనము చేయుట మంచిదని మన హింద్వార్యులు తలఁచుచుండిరి. <ref>§ప్రాఙ్ముఖోనిత్యమశ్నీయాద్ వాగ్యతోఁన్నమకుత్సయ౯ః అనుః</ref>కుటుంబము వారందఱు నొకమారే భుజించుచుండిరని తోఁచుచున్నది. విందువేళలందును యాగాదులందును భూరిసంతర్పణలు జరుగుచుండెనని చెప్పవలెను. అశ్వమేధ సమయమున వేలకొలఁది బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్యులు భోజనమువలన సంతృప్తులైరని మహాభారతమునందు ఉన్నది. నిర్ణీత కాలములలో భోజనము చేయని దురభ్యాసము మనయందు నేఁటికిని గలదు. విందు సమయములందు మధురాహారములు వడ్డింపఁబడుచుండెను. “శాకములను వండు వంటవాండ్రును, మధుర పదార్థములను వండువాండ్రును ఎప్పటివలెనే ధృతరాష్ట్రుని సేవయందుండిరి.” <ref>౽ఆరాలికాః రూపకారా, రాగఖాండవికాస్తథా ఉపాతిష్ఠంత రాజానం, ధృతరాష్ట్రం పురాయథాః ఆశ్రః</ref> ఈ శ్లోకమును బట్టి ధనవంతులు మధురపదార్థములను ఎల్లప్పుడును తినుచుండిరని తెలియుచున్నది. దుర్యోధనుని పాలనమునాఁటివలెనే యుధిష్ఠిరుని పాలనమున సైతము అమర్చఁబడుచుండిన మధురపదార్థములేవియో చెప్పుటకు వీలులేదు. <ref>౾అపూపములు, ఖండవరాగములు (లేక రాగఖాండవములు) అను రెండు విధములగు పదార్థములును, మోదకములును అచ్చటచ్చట వచ్చుచుండును.</ref>శర్కర, అ<noinclude><references/></noinclude>
kc1cslkypvmvt9dfymqkn12drjism48
పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/77
104
160918
562243
559391
2026-07-01T06:33:36Z
Vjsuseela
1850
562243
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>వ్యాకరణమావశ్యకము. వ్యాకరణప్రయోజనము లింకను
మహాభావ్యమునందు, రక్షోహాగమలఘ్వసందేహాదు’లని
వ్రాయఁబడియె,
{{p|fs125|ac}}వ్యాకరణము లెనిమిది.</p>
పురాణములయందు వ్యాకరణము లెనిమిదని చె
ప్పఁబడినవి. భవిష్యతుహాపురాణమున బ్రాహ్మపర్వము
నందు ప్రధమాధ్యాయమునందిట్లున్నది: —
<poem>{{left margin|5em}}“ప్రధమంప్రోచ్యతే బ్రాహ్మంద్వితీయ మైన్ద్ర మేవచ
యామ్యంప్రోక్తంతతో రౌద్రం వాయవ్యం వారుణంతథా
సావిత్రంచతథాప్రోక్త మష్టమం వైష్ణవంతథా” </div></poem>
1 బ్రాహ్మము 2 ఐస్త్రము 3 యామ్యము
4 రౌద్రము 5 వాయవ్యము 6 వారుణము
7 సావిత్రము 8 వైష్ణవ మనియు వ్యాకరణము
లెనిమిది.
{{p|fs125|ac}}మఱియొక మతమున నెనిమిది.</p>
<poem>{{left margin|5em}},ఇన్ద్రశ్చన్ద్రః కాశకృత్స్నాపిశలీశాకటాయనః
పాణిన్యమరకై నేన్ద్రజయన్త్యష్టాదిశాబ్ది కా8॥</div></poem>'
1 ఇన్ద్ర 2 చంన్ద్ర 8 కాశకృత్స్న 4 అపిశలి
5 శాకటాయన 6 పాణిని 7 అమర 8 జైనేన్ద్ర అని
ఎనమండ్రురను, ఆదిశాబ్దికులనుగా బోపదేవుఁడు నొడివి
యున్నాఁడు. పురాణములు చెప్పిన యైన్ద్రమునను బోప
దేవుని శ్లోకమునను, ఐంన్ద్ర వ్యాకరణమును, ఒకటిగానే
భాసించుటవలన, 8+7=15 వ్యాకరణము లింతవట్టు
తేలినవి.
{{p|fs125|ac}}మఱికొందఱు.</p>
పాణిని మహాముని విరచితమయిన యష్టాధ్యాయి
యందు నీదిగువ నుదహరించిన వారిలోఁ గొందఱ శాబ్దికు
ల పేరులు కనఁబడుచున్నవి :-
1. అత్రి 2. ఆంగిరసుఁడు 8. ఆపిశలి 4. కాశ్య
పుఁడు 5. కుత్సుఁడు 6. కౌండిన్యుఁడు 7. కౌరవ్యుఁడు
8. కౌశికుఁడు 9. కఠుఁడు 10. కలాపి 11. గాలవుఁడు
12. గౌతముఁడు 18. చరకుఁడు 14. చాక్రవర్మ 15.ఛా
పాణిని. 16, జాబాలుఁడు 17. తిత్తిరి. 18. పారాశర్యుఁడు
19, పీలుఁడు 20, బభ్రువు 21. భారద్వాజుఁడు 22. భృ
గువు 28. మండూకుఁడు 24. మధూకుఁడు 25. య
స్కుఁడు 26. వడవ 27. వరతంతువు 23. వసిష్ఠుఁడు
29. వైశంపాయనఁడు 80. శకటాయనఁడు 31. శాక
ల్యుఁడు 33. శిలాలి 88. శౌనకుఁడు
84. స్ఫోటా
యనుఁడు.
{{p|fs125|ac}}పాణినీయమే ప్రధానము. వేదాంగమురు</p>.ఈ వ్యాకరణములన్నిటికంటెఁ బాణినీయమే ప్రాముఖ్యము వడసినది. కావుననే వ్యాకరణము శాకటాయనాదిముని ప్రణీతములగు వ్యాకరణముల నడఁగఁ ద్రొక్కి యిదియె వేదాంగమని'యనుపించుకొనినది. పాణిని విరచించిన యీ వ్యాకరణముముందు దొల్లిటి వ్యాకరణములన్నియు దివిటీ ముందర దీపము లయిపోయినవి, పాణినీయమందలి వైదికశబ్దములు సాధుత్వమువలెఁ దదితరమగు నేవ్యాకరణమునందును జూడఁబడదు. అట్లగుట వేదాంగమని యీ వ్యాకరణమే పేరువడసినది,
{{p|fs125|ac}}పాణినికాలము.</p>
ఇట్టి యపూర్వమయిన వ్యాకరణమును రచించిన
పాణిని మహాముని యే కాలము నాఁటివాఁడో యని
యుటకుఁ గొంత గాలి పోఁగుచేయుదము. "ఏనిషెంట్
ఇండియా”యందు <big>రమేశ చంద్రదత్తు గారు</big> పాణిని
విషయమై యిటులు వ్రాసినారు. “కాత్యాయన మహర్షి
పాణినీయసూత్రములయందు వాతి<big>౯</big>కాకమును
కాత్యాయనుని కాలము తెలిసినచోఁ బాణిని కాలమును
దెలిసినటులే యగును. కాత్యాయనునికాలము మాక్సు
ముల్లరు చే నిటుల నిర్ధారింపబడినది. కాత్యాయనుఁడు శౌనకముని శిష్యుఁడు. శౌనకముని క్రీస్తునకుఁ
బూర్వమున నాలుగవశతాబ్దియందు జన్మించినాఁడు.' కావున
గాత్యాయనుఁడును దత్సమకాలికుఁడగుటఁ బాణినియుఁ
క్రీస్తునకుఁ బూర్వము నాలుగవ శతాబ్దియం దుత్పన్నులై
నారు.
“వాతి<big>౯</big>కాకములు విరచించిన కాత్యాయనునికం<noinclude><references/></noinclude>
rbn2ufbsk6czxsee1gjqd1f3rdzr7aq
పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/78
104
160919
562244
559394
2026-07-01T06:44:43Z
Vjsuseela
1850
562244
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>టెఁ బాణిని మిక్కిలి ప్రాచీనుఁడయి తీరవలయును. పాణిని క్రీస్తుకంటెఁ దొమ్మిది పది శతాబ్దుల పూర్వమున నుదయింపనోపునని గోల్డుస్టుకర్ మహాశయుఁడు వ్రాసియున్నాఁడు. (చూ Panini. His place in Sanskrit literature. Theodor Golds tucker) ఈ గోల్డుస్టుకరుని మతమును నిరసించి రమేళ చంద్రదత్తుఁడు మాక్సుములకు మతము నవలంబించినాఁడు.
బోధలింగధ్యాపకుఁడు మాక్సుముల్లరుని యభిప్రాయమునే యనుసరించినాఁడు. (చూ Panini Band 11 P P X IV) బూలధ్యా
పకుఁడునుఁగతానుగతికోలోకః' అనినటులు వైఁజెప్పిన యభిప్రాయమునే యనువదించినాఁడు, (చూ Indian studies) పీటర
సన్' అధ్యాపకుఁడును గడ్డలికా ప్రవాహన్యాయము సనుకరించినాఁడు. (చూ Pe. Edition of Ballabhdeos Subhashitavali) తుట్టతుదకు, తారానాథతర్క వాచస్పతియు నొరుల నమ్మవలసినవాఁడై వారిమార్గముననే పోయినాఁడు,
ఇఁక బేబరు పండితుఁడో క్రీస్తుశకము 140వ సంవత్సమునఁ బాణిని యుండినటులు సాధింపఁ బ్రయత్నించినాఁడు. (చూ Weber's History of Sanskrit Literature) లిబికాధ్యాపమఁకుడు, పాణినితో భారతీయ సాహిత్యవ్యాకరణములకు సంబంధము' అను
విపులమగు వ్యాసమున "పాణిని క్రీస్తుశకము 300 సంవత్సరములకుఁ బూర్వము జన్మించినాఁడు. మఱియు గృహ్యసూత్రము
లేకాలమునఁ బుట్టినవో ఆకాలమునఁ బాణినియున్నాఁడు. ఐతరేయ బ్రాహ్మణమును బృహదారణ్యకోపనిషత్తును బాణినికంటెఁ బూర్వములు, భగవద్గీత పాణినికిఁ దరువాత రచింపఁబడినది" అని వ్రాసియున్నాఁడు.
ఇటుల వీరందఱు వ్రాయుటకుఁ గథాసరిత్సాగరమాధారమయి యున్నది. కథాసరిత్సాగరక థాపీఠలంబకమున రెండవ రంగమును నాల్గవతరంగమును ఎటులో పాణినినిగూర్చి చెప్పుచున్నది. మాక్సుముల్లర్ గోల్డుస్టుకరాదులు కొంతకొంత ప్రామాణ్యమును జూపి
యున్నారు. కొందఱు ప్రామాణ్య మిసుమంతయు లేక ముఖపిధానమును జేసి వైచినారు. మాక్సుముల్లరు, కాత్యాయనుఁడు శౌనకుని శిష్యుఁడని ప్రామాణ్యము లేని వ్రాఁత వ్రాయ సాహసించినాడు. మఱియు 'శౌనకుఁడు క్రీస్తు వెనుక నాల్గవశతాబ్ది యందే యున్నాఁడ'ని తనమాటనే వేదతుల్యముగా నమ్మఁ బోవు చున్నాఁడు. అది యటులుండె.
{{Center|{{p|fs125}}అప్పాశర్మ విద్యావాచస్పతి</p>}}
వీరందఱు ప్రమాణముగాఁ గైకొనిన కథాసరిత్సాగరము నే ప్రమాణీకరించి కీతికా శేషులయిన చంద్రికా నూనృతవాదినీ పత్రికాధిపతులు అప్పాశర్మ విద్యావాచస్పతిగారు విపులముగా వ్రాసియున్నారు. వారి వ్యాస మీదిగువ నుదాహరించుచున్నాఁడను, (చూ
చంద్రికాయాస్త్రయే... ఖండ॥ ౪ సంఖ్యా)
{{Center|{{p|fs125}}కథాసరిత్సాగరము</p>}}
"తొల్లి నందుఁడను రాజుచే నధిష్ఠితమై పాటలికమను నగరముండెను. అచట వెల్లవిద్దెలకుఁ గులభవనమువలె వర్షుఁడను నొక యుపాధ్యాయుఁడు కలఁడు. ఈ విషయమునె సోమదేవభట్టుఁడు కథాసరిత్సాగరమున 1 లంబ 2 తరం. "అస్తిపాటలికమ్ నామ పురం నందస్యభూపతేః తత్రాప్తి చెకోవర్షాభ్యో విప్రస్తస్మాదవాప్స్యధః | కృత్స్నాంవిద్యామత సత్ర యు వాభ్యాంగమ్యతామితి॥ ర౬. ('నందరాజు రాజధాని పాటలీపుర మందు వర్షుఁడని యొక విప్రుఁడు గలఁడు. అతనివలన మీరు సకలవిద్యలను నేర్వగలరు, అచ్చటికి పొండు' ఆంధ్రక థా... ౧౪ పత్ర.)
{{Center|{{p|fs125}}వర్షుడు పాణినికి గురువు</p>}}
మహాత్ముఁడును, నుగృహీత నామ ధేయుఁడునునగు నాచార్యవర్షునకుఁ జాలమంది శిష్యులుండిరి. వారిలోఁ బాణిన్యాచార్యుఁడును నన్యతముఁడు. ఈ పాణిని ముమ్మొదట మిక్కిలి మందమతియైయుండి పదపడి మహేశ్వరు నారాధించి యభినవరుగు వ్యాకరణ మొనరె<noinclude><references/></noinclude>
16h6u6mppicwgtvegl4uckj5uqoe0yp
పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/277
104
209068
562232
546596
2026-07-01T00:56:18Z
Ramesam54
3001
/* అచ్చుదిద్దారు */
562232
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| 258 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude><poem></poem>
{{float right| }}
(అనఁగాఁ బ్రపంచోత్సకి కారణమగును, ఆత్మశక్తి - ఆత్మ = నాయొక్క శక్తి,
అలరున్ = ప్రకాశించుచున్నవి.
"నే నెప్పటికీని నిర్వికారుండనే యైనను భ్రాంతివలన నాకుఁ బ్రపంచసం
బంధము కలదని తలంచుచున్నావు. కావున నీకు స్పష్టముగాఁ దెలియఁ జేయుటకై
'సృష్టికేఁ బూక్వముక నిర్వకారుండనై యుందును' ఆని చెప్పితిని. దీనివలన క్షోభము "
నొందకుము. సృష్టిక్రమమును వినుము. ఈసృష్టికి మాయయే కారణము. అదియు
ననాదియే, కుండగా నేర్పడునట్టి సామర్థ్యము మట్టియందేయుండి మట్టికంటే వేఱు
గాకయున్న ట్లదియును నాకంటే వేఱుగాక నాయందే యున్నది.
{{Telugu poem|type= సీ.|lines=<poem>
వటబీజమున మహావట మహీరుహశక్తి
యుజ్జ్వలవహ్నియం దుష్ణశక్తి
యింద్రజాలకుని యం చెప్పుడు మాయాశక్తి
కలితోపలములందుఁ గఠినశక్తి
సలిలజాతమునందు సలలితద్రవశక్తి
పవనంబునం దతి స్పందశక్తి
పొరి శుక్లశోణితంబులయందుఁ దనుశక్తి
తగుశరీరములఁ జైతన్యశక్తి
తే. దనరి యవ్యక్త మగుచుఁ దత్తన్నిదాన
మై యధిష్ఠానమునకంటె ననితరంబు
నగుపగిది నొప్పు నాయందు నాత్మశక్తి
యేర్పడక యన్య మై విశ్వహేతువగుచు.</poem>| ref:20}}
టీ. పటబీజమునన్ = మఱ్ఱివిత్తనమందు , మహా … … శక్తి - మహత్ = గొప్పదైన,
వటమహీరుహ = మఱ్ఱి చెట్టును కలుగచేయు, శక్తి సామర్థ్యమును, ఉజ్జ్వ … యందున్ -
ఉజ్జ్వల = జ్వలించుచుండు, వహ్నియందున్ = అగ్నియందు, ఉష్ణ = వేఁడిగానుండు, శక్తి =
సామర్థ్యమును, ఐంద్రజాలకునియందు = ఇంద్ర జూలముఁ జేయువానియందు, ఎపు
డు = సర్వకాలములయందును, మాయాశక్తి - మాయా = ఒక పదార్థమును మఱియొక పదా
ర్థముగాఁ గనుపఱుపఁగల, శక్తి = సామర్థ్యమును, కలి.. లందున్ - కలిత = ఒప్పుచున్న,
ఉపలములందున్ = రాళ్లయందు, కఠినశక్తి = కఠినముగా నుండునట్టి సామర్థ్యమును, స
లిలజాతమునందున్ = నీటియందు, సులలితద్రవశక్తి - సలలిత = స్వభావసిద్ధమైన (సాం
ద్ధకమైన) ద్రవశక్తి = పలుచగానుండు సామర్థ్యమును, పవనంబునందున్ = వాయువునం
దు; ఆతి.. శక్తి " ఆతి = మిగుల, స్పంద = చలించు, శక్తి = సామర్థ్యమును, పొరిన్ =<noinclude><references/></noinclude>
cpccayhy9jkpohvyhrdrtl41u2a91p1
562233
562232
2026-07-01T00:57:49Z
Ramesam54
3001
562233
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| 258 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude><poem></poem>
{{float right| }}
(అనఁగాఁ బ్రపంచోత్సకి కారణమగును, ఆత్మశక్తి - ఆత్మ = నాయొక్క శక్తి,
అలరున్ = ప్రకాశించుచున్నవి.
"నే నెప్పటికీని నిర్వికారుండనే యైనను భ్రాంతివలన నాకుఁ బ్రపంచసం
బంధము కలదని తలంచుచున్నావు. కావున నీకు స్పష్టముగాఁ దెలియఁ జేయుటకై
'సృష్టికేఁ బూక్వముక నిర్వకారుండనై యుందును' ఆని చెప్పితిని. దీనివలన క్షోభము "
నొందకుము. సృష్టిక్రమమును వినుము. ఈసృష్టికి మాయయే కారణము. అదియు
ననాదియే, కుండగా నేర్పడునట్టి సామర్థ్యము మట్టియందేయుండి మట్టికంటే వేఱు
గాకయున్న ట్లదియును నాకంటే వేఱుగాక నాయందే యున్నది.
{{Telugu poem|type= సీ.|lines=<poem>
వటబీజమున మహావట మహీరుహశక్తి
యుజ్జ్వలవహ్నియం దుష్ణశక్తి
యింద్రజాలకుని యం చెప్పుడు మాయాశక్తి
కలితోపలములందుఁ గఠినశక్తి
సలిలజాతమునందు సలలితద్రవశక్తి
పవనంబునం దతి స్పందశక్తి
పొరి శుక్లశోణితంబులయందుఁ దనుశక్తి
తగుశరీరములఁ జైతన్యశక్తి
తే. దనరి యవ్యక్త మగుచుఁ దత్తన్నిదాన
మై యధిష్ఠానమునకంటె ననితరంబు
నగుపగిది నొప్పు నాయందు నాత్మశక్తి
యేర్పడక యన్య మై విశ్వహేతువగుచు.</poem>| ref:20}}
టీ. పటబీజమునన్ = మఱ్ఱివిత్తనమందు , మహా … … శక్తి - మహత్ = గొప్పదైన,
వటమహీరుహ = మఱ్ఱి చెట్టును కలుగచేయు, శక్తి సామర్థ్యమును, ఉజ్జ్వ … యందున్ -
ఉజ్జ్వల = జ్వలించుచుండు, వహ్నియందున్ = అగ్నియందు, ఉష్ణ = వేఁడిగానుండు, శక్తి =
సామర్థ్యమును, ఐంద్రజాలకునియందు = ఇంద్ర జూలముఁ జేయువానియందు, ఎపు
డు = సర్వకాలములయందును, మాయాశక్తి - మాయా = ఒక పదార్థమును మఱియొక పదా
ర్థముగాఁ గనుపఱుపఁగల, శక్తి = సామర్థ్యమును, కలి.. లందున్ - కలిత = ఒప్పుచున్న,
ఉపలములందున్ = రాళ్లయందు, కఠినశక్తి = కఠినముగా నుండునట్టి సామర్థ్యమును, స
లిలజాతమునందున్ = నీటియందు, సులలితద్రవశక్తి - సలలిత = స్వభావసిద్ధమైన (సాం
ద్ధకమైన) ద్రవశక్తి = పలుచగానుండు సామర్థ్యమును, పవనంబునందున్ = వాయువునం
దు; ఆతి.. శక్తి - ఆతి = మిగుల, స్పంద = చలించు, శక్తి = సామర్థ్యమును, పొరిన్ =<noinclude><references/></noinclude>
mzom8arqcoz06hgmjkp4k23253yh8cv
పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/278
104
209069
562235
546597
2026-07-01T01:49:10Z
Ramesam54
3001
/* అచ్చుదిద్దారు */
562235
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |259 }}</noinclude>
మిగుల, శుక్లశోణితంబులయందున్ = శుక్లశోణితములందు, తనుశక్తి = శరీరమును కలిగిం
చు సామర్థ్యమును, తగు... లన్ - తగు = ఒప్పిదములైన, శరీరములన్ -= శరీరములయందు,
చైతన్యశక్తి = చేష్టలు చేయునట్టి సామర్థ్యమును, తనరి = ఒప్పి, అవ్యక్త మగుచున్ = విభా
గించుటకు వీలులేక, తత్తన్నిదానమై = ఆయా కార్యములకు కారణమై, అధిష్ఠానమునకం
టెన్ = తనకాధారములైన వటబీజాదులకంటె, అనితరంబగుపగిదిన్ = వేఱుగానట్లు,
నాయందున్ , ఆత్మశక్తి = ప్రపంచనిర్మాణహేతువగు మూల ప్రకృతి, ఏర్పడకన్ -
నాకంటె వేఱని నిరూపించుటకుశక్యముకానిదై, అన్యమై = వేఱుగాతోచుచు, విశ్వ
హేతువగుచున్ = ప్రపంచమునకుఁ గారణమై ప్రపంచసృష్టిచే బ్రహ్మమునకంటే
వేఱుగానున్నట్లు కానవచ్చునదియై యనుట). ఒప్పున్ = అలరారుచున్నది.
తా. మఱ్ఱివిత్తనమునందు మిగుల గొప్పది యగు మఱ్ఱిచెట్టును గలిగించు శక్తికలదు.
ఆగ్నియందు వేడిగానుండునట్టి సామర్థ్యముకలదు. ఇంద్రజాలము సేయువానియం
దు సభికుల మోసగించునష్టశక్తికలను, రాళ్లయందు కఠినముగా నుండు శక్తికలదు . నీటి
యందు పలుచగానుండు సామర్థ్యముకలదు. వాయువునందుఁ జలించునట్టిళ క్తి కలదు.
శుక్ర శోణితములయందు శరీరమునుఁ గలిగించుశక్తి యున్నది. శరీరములందు చేష్టలు
జేయుసామర్థ్యము కలదు. ఈశక్తులన్నియు నీస్థలములయందుండుట యనుభవ సిద్ధమే
కదా.ఇవి తమకాశ్రయభూతములగు వటబీజూదులకంటె వేఱుగాఁ గాన వచ్చుటలేదు.
ఆట్లున్నను వటవృక్షమును బుట్టించుట మొదలగు కార్యములను జేయుచునేయున్నవి.
కదా! వటబీజాదులకంటె వేఱుగాఁ గానరాకుండుటచే వీనికిని వటబీజాదులకును భేద
ము లేదనవలయును. కార్యములవలన భేదము కలదనవలయును కదా! ఇట్లు ఆమా
యాశక్తియు నాయం దున్నది. నాకంటే వేఱని కాని వేఱుకాదని కాని చెప్పఁ
బడుటకు వీలులేకున్నది. ప్రపంచమును బుట్టించుచున్నవి.
అవ . పరబ్రహ్మమునందు మాయ యొకటి కలవనుట విరుద్ధముకదా ఆయన యద్వి
తీయుఁడని చెప్పియున్నారు. దానికి విరోధము వచ్చును కదా! యనిన సమాధానముఁ
జెప్పుచున్నాఁడు.....
{{Telugu poem|type= సీ.|lines=<poem>
సత్తుగా దాత్మ విజ్ఞానంబుచే నెం ద,
భావమై బాధింపఁ బడుటవలన
నెలమి నసత్తు గా దేవజ్ఞుడి నటంచు,
నజ్ఞానభూతమై యలరు చునికి
సదసత్తు గాదు విచారింపలే దట్టి,
ద్రవ్యంబు గడు విరుద్ధంబు గాన
నిరవయవముగాదు నిఖిలజగత్స్వరూ,
పముచేత మిగుల నేర్పడుటవలన
తే. సావయవమును గాదు దృశ్యము సుషుప్తి
యం దడంగినఁ దాను శూన్యంబు గామి </poem>| ref =}}<noinclude><references/></noinclude>
sdzqn04627hm44zciq374bdcvu5a31d
సూచిక:రామాభ్యుదయము.djvu
106
214482
562246
560700
2026-07-01T07:35:01Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
562246
proofread-index
text/x-wiki
{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[రామాభ్యుదయము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:అయ్యలరాజు రామభద్రుడు|అయ్యలరాజు రామభద్రుడు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్|వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్]]
|చిరునామా=చెన్నై
|సంవత్సరం=1917
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=C
|పుటలు=<pagelist
1="ముఖచిత్రం"
2="ప్రవి"
3to6="విసూ"
7=3
16=13
/>
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
eiz0tmp2sryhr3fdcgy3owwl9so7i2w
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/15
104
214540
562247
560931
2026-07-01T07:37:30Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
562247
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆవేంకటాద్రివిభునకు, గ్రావాధిపధైర్యనిధికిఁ గలిగిరి రంగ
క్ష్మావరమణియును దురితత, మోవిభుఁ డగురామరాజు మొదలగుతనయుల్.</poem>|ref=75}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అందు.</poem>|ref=76}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అరిపురంధ్రీమందహాసచంద్రిక కిన, చ్ఛాయ యెవ్వానితేజఃప్రశస్తి
నవజయశ్రీనటీనటనలీలకు నీల, మణియష్టి యెవ్వానిమహితహేతి
యహితవీరప్రతాపారుణాస్తమయసూ, చకతమం బెవ్వానిసైన్యరజము
దిగ్వధూకుంతలదేశంబులకు ముత్తి, యపుసేస లెవ్వానివిపులకీర్తు</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>లతఁడు లోభినృపాలవేశ్యాభుజంగుఁ, డతులకారుణ్యరసపూరితాంతరంగుఁ
డంగనామోహనాంగుఁ డుదగ్రరుచిప, తంగుఁ డవ్వేంకటాద్రీంద్రురంగవిభుఁడు.</poem>|ref=77}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>రంగావనీశ్వరుండు తు, రంగారోహణపటుత్వరవిసూనుఁడు సా
రంగాక్షీమదనుఁడు చతు, రంగాధికరాజ్యలక్షణాఢ్యుం డలరున్.</poem>|ref=78}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఏతాదృశతనూజరత్నంబులం గాంచి వేంకటాద్రిరాజన్యుండు మించునంత.</poem>|ref=79}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆరామరాజు తిరుమల, శౌరియు శ్రీవేంకటాద్రిజనపతి ముగురుౝ
గారాపుందోఁబుట్టువు, లై రాజిల సాధ్వి యోబమాంబ దనర్చున్.</poem>|ref=80}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ప్రభురత్నం బగుతిమ్మభూవిభుతపఃప్రారబ్ధపుణ్యోదయం
బభిరామాకృతి నొందె నొక్కొ యనఁగా నాయోబమాబ్జాననా
శుభగర్భాబ్ధి జనించి రానరసరాజుౝ జగ్గభూభర్తకౌ
స్తుభచింతామణులుంబలెౝ సహజతేజోదానధౌరేయులై.</poem>|ref=81}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఇరవుగ వేంకటాద్రిమనుజేంద్రుభుజంబులప్రాపుదాపునౝ
నరసవసుంధరావలయనాథుఁడు జగ్గనృపాలచంద్రుఁడుౝ
హరి కిరుఁగేలుదామరలయందును జక్రము పాంచజన్యముౝ
దొరయుగతిం బ్రతాపపరదుర్జయకీర్తులు గాంచి రున్నతిన్.</poem>|ref=82}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అం దనుజుం డగుజగ్గధాత్రీకళత్రునిచరిత్రం బెట్టి దనిన.</poem>|ref=83}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>గుబ్బలిఱేనిఁ దాలిమి నగు న్నిజభూరివిభూతిసంపదౝ
గిబ్బవయాళిజోదు నడఁకించు మురాంతకునంతవాఁడె పో
నిబ్బరపుంగృప న్మతి ఫణిప్రభుఁ గెల్వగ నోపు బాపురే
గొబ్బురిజగ్గభూపతి యకుంఠపరాక్రమశక్రజుం డిలన్.</poem>|ref=84}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>నిజధాటీతురగీఖురాంకితము లై నిత్యంబు నెవ్వానిది
గ్విజయక్రీడభయద్రుతారుల కెఱింగించుం గులక్ష్మాధర
వ్రజముల్ సాక్షులువోలె నట్టిరణదుర్వారప్రతాపాధికుం
డు జగత్ఫూజ్యుఁడు జగ్గరాజు కృతపుణ్యుం డెన్న సామాన్యుఁడే.</poem>|ref=85}}
{{p|ac|fwb}}పుట 12 గ్రంథపాతం</p><noinclude><references/></noinclude>
kyy385ey1ak7xrjukcpm2ebu2lb9qcu
562252
562247
2026-07-01T08:50:27Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
11, 12 పుటలు
562252
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆవేంకటాద్రివిభునకు, గ్రావాధిపధైర్యనిధికిఁ గలిగిరి రంగ
క్ష్మావరమణియును దురితత, మోవిభుఁ డగురామరాజు మొదలగుతనయుల్.</poem>|ref=75}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అందు.</poem>|ref=76}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అరిపురంధ్రీమందహాసచంద్రిక కిన, చ్ఛాయ యెవ్వానితేజఃప్రశస్తి
నవజయశ్రీనటీనటనలీలకు నీల, మణియష్టి యెవ్వానిమహితహేతి
యహితవీరప్రతాపారుణాస్తమయసూ, చకతమం బెవ్వానిసైన్యరజము
దిగ్వధూకుంతలదేశంబులకు ముత్తి, యపుసేస లెవ్వానివిపులకీర్తు</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>లతఁడు లోభినృపాలవేశ్యాభుజంగుఁ, డతులకారుణ్యరసపూరితాంతరంగుఁ
డంగనామోహనాంగుఁ డుదగ్రరుచిప, తంగుఁ డవ్వేంకటాద్రీంద్రురంగవిభుఁడు.</poem>|ref=77}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>రంగావనీశ్వరుండు తు, రంగారోహణపటుత్వరవిసూనుఁడు సా
రంగాక్షీమదనుఁడు చతు, రంగాధికరాజ్యలక్షణాఢ్యుం డలరున్.</poem>|ref=78}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఏతాదృశతనూజరత్నంబులం గాంచి వేంకటాద్రిరాజన్యుండు మించునంత.</poem>|ref=79}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆరామరాజు తిరుమల, శౌరియు శ్రీవేంకటాద్రిజనపతి ముగురుౝ
గారాపుందోఁబుట్టువు, లై రాజిల సాధ్వి యోబమాంబ దనర్చున్.</poem>|ref=80}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ప్రభురత్నం బగుతిమ్మభూవిభుతపఃప్రారబ్ధపుణ్యోదయం
బభిరామాకృతి నొందె నొక్కొ యనఁగా నాయోబమాబ్జాననా
శుభగర్భాబ్ధి జనించి రానరసరాజుౝ జగ్గభూభర్తకౌ
స్తుభచింతామణులుంబలెౝ సహజతేజోదానధౌరేయులై.</poem>|ref=81}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఇరవుగ వేంకటాద్రిమనుజేంద్రుభుజంబులప్రాపుదాపునౝ
నరసవసుంధరావలయనాథుఁడు జగ్గనృపాలచంద్రుఁడుౝ
హరి కిరుఁగేలుదామరలయందును జక్రము పాంచజన్యముౝ
దొరయుగతిం బ్రతాపపరదుర్జయకీర్తులు గాంచి రున్నతిన్.</poem>|ref=82}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అం దనుజుం డగుజగ్గధాత్రీకళత్రునిచరిత్రం బెట్టి దనిన.</poem>|ref=83}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>గుబ్బలిఱేనిఁ దాలిమి నగు న్నిజభూరివిభూతిసంపదౝ
గిబ్బవయాళిజోదు నడఁకించు మురాంతకునంతవాఁడె పో
నిబ్బరపుంగృప న్మతి ఫణిప్రభుఁ గెల్వగ నోపు బాపురే
గొబ్బురిజగ్గభూపతి యకుంఠపరాక్రమశక్రజుం డిలన్.</poem>|ref=84}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>నిజధాటీతురగీఖురాంకితము లై నిత్యంబు నెవ్వానిది
గ్విజయక్రీడభయద్రుతారుల కెఱింగించుం గులక్ష్మాధర
వ్రజముల్ సాక్షులువోలె నట్టిరణదుర్వారప్రతాపాధికుం
డు జగత్ఫూజ్యుఁడు జగ్గరాజు కృతపుణ్యుం డెన్న సామాన్యుఁడే.</poem>|ref=85}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>జగ్గనృపాలశేఖరుఁడు శాత్రవజైత్రచరిత్రుఁ డుల్లస
ద్వాగ్గరిమాభిభూతఫణివల్లభుఁ డాత్మపటుప్రభాజిత
ప్రాగ్గిరికూటభాగహిమభానుఁడు భూసురపోషణైకస
మ్యగ్గుణశాలి బంధుభరణాభరణుండు దగు న్నుతింపఁగన్.</poem>|ref=86}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సమరకిరీటి జగ్గనృపచంద్రుఁడు సాంద్రతరప్రభావమం
జిమఁ దగునోరుగంటినరసింగనృపాలవరేణ్యుపుత్త్రి నో
బమను వరించి యందు గులపావనులౝ గిరియప్ప బాపభూ
రమణుని గాంచె బుత్త్రుల నిరంతరకీర్తిరమాకళత్రులన్.</poem>|ref=87}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తరుణతనూవిలాససముదగ్రకళాపరిభూతశంబరా
సురహరుC డర్ధిరక్షణయశోధనపుంగవుఁ డష్టదిగ్ధరా
వరపటలీభయంకరుఁ డవారితశౌర్యుఁడు ధైర్యశాలి గొ
బ్బురిగిరియప్పరా జతనిఁ బోల నృపాలురు గల్గ నేర్తురే.</poem>|ref=88}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సరి యప్పతి గంభీరత, హరి యప్పతి యతులకరుణ నతిధృతి దివిష
ద్గిరి యప్పావని శూరత, గిరియప్పావనిపుఁ డలరుం గీర్తిస్ఫూర్తిన్.</poem>|ref=89}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధర బాపిరాజు రిపుభీ, కరమూర్తి లసత్కృపావగాభర్త కవీ
శ్వరదైన్యపాపసంహర, నిరుపమదాతృత్వశాలి నృపమాత్రుండే.</poem>|ref=90}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అజ్జగ్గరాజాగ్రజుండునుం గృతినాయకుండును నోబమాంబాగర్భశుక్తిముక్తాఫలం
బును దిమ్మరాజతపఃఫలంబును నగుగొబ్బూరినారసింహరాజసింహుని ప్రభావం
బెట్టిదనిన.</poem>|ref=91}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>దయకుం గందువ దానకేలి కిర వంతశ్శుద్ధికిౝ జన్మభూ
మి యుదారత్వము రచ్చపట్టు జయలక్ష్మీలీలకుం బట్టుఁగొ
మ్మయవిస్ఫూర్తికి నాస్సదం బఖిలవిద్యాతారతమ్యజ్ఞతా
శ్రయ మీగొబ్బురి నారసింహమనుజేంద్రస్వామి సామాన్యుడే.</poem>|ref=92}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కోనెటితిమ్మభూవిభునికూఁతురు రంగమఁ బుణ్య గొబ్బురీ
శ్రీనరసింహుఁ డాహరి సిరింబలఁ బ్రేమ వరించి కాంచె స
త్ఫూనులఁ బెద్దతిమ్మవిభు శూరమణిం బినతిమ్మరాజు సం
ధానిధిఁ గృష్షు ధీరు రఘునాథునిఁ బాపనృపాలు రంగపన్.</poem>|ref=93}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అప్రతీపప్రతాపాటోపనైపుణీదిననాయకుఁడు పెద్దతిమ్మవిభుడు
వైరివీరవిహారదూరకృద్దుర్వారధీరతానిధి చిన్నతిమ్మఘనుఁడు
విష్ణుపాదాబ్జవపర్థిష్టుభక్తివ్యక్తి జిష్ణుకుమారుండు కృష్ణశౌరి
శరణాగతహితార్థభరణాదరణకరుణాసనాథుఁడు రఘునాథనృపుఁడు</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>రూపనిర్జితరతిరాజు పాపరాజు, రత్నసానుస్థిరాకృతి రంగనృపతి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude>
im10wo0yuomgg1pnh9u1s39jmo27b5i
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/42
104
214571
562134
560516
2026-06-30T12:41:23Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562134
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఎంతగడ్డం బైన వింతలే దొసపరి, తీరుగా బవిరి దిద్దింపవచ్చు
నొసలివేలిమిబొట్టు మసిమీఁద మృగనాభి, తిలకంబు బటువుగాఁ దీర్పవచ్చు
ధవళంబు లైనదంతములపై వీడెంపుఁ, గెంపుపెందళుకు గల్పింపవచ్చుఁ
బులితోలు విడిపించి జిలుఁగుదుప్పటపురిం, గులవల్లెవాటు మేకొలుపవచ్చుఁ</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>గోఱసిగ వేయుచోటనే కొమ్ము పుట్టి, చెఱిచినది గాని యెంతైనఁ జేయవచ్చుఁ
గడపట భుజంగవేషంబు నడసినప్పు, డుండుఁ బో గండుమీఱి యిమ్మిండతపసి.</poem>|ref=110}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని నగుచుఁ జనఁగ ముని కని, యనుసరదేణీమృగాదనార్భకుఁ డై మో
డ్చినకేలుఁ దాను రాఁగా, మనల న్మును లనుచుఁ దలఁచె మది నితఁ డనుచున్.</poem>|ref=111}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అవ్విలాసినులు వెఱఁ గంది.</poem>|ref=112}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మగువలు మత లని యెఱుఁగఁడు, మృగముల కోరసిలఁ డేమి మిడిమేల? మితం
డగపడు నని తలఁచితి మే, నుఁగుఁగంబంబునకుఁ దివియ నుసిలితిమి సుమీ!</poem>|ref=113}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఐన నగుఁ గాక విడుతుమే పూనినట్టి, కెలస మున్నాఁడుగా మీనకేతనుండు
మదనుఁ డని చేరి ఘృతపక్వమరిచశకల, శర్కరాదికమిళితభక్ష్యములు కొన్ని.</poem>|ref=114}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ఇడి రమ్మౌని కుపాయనంబులు మనోభీష్టంబుగాఁ బూరియల్
నడలుంజక్కెర కజ్జెకాయలును లాడ్వా లుక్కెరల్ పూర్ణపుం
గుడుముల్ గారెలు బెల్లముండెగలు నౌఁగుల్ కమ్మచాఁపట్లు నూ
టిడులుౝ దోసెలు నప్పముల్ సుకియలుౝ హేరాళమై కన్పడన్.</poem>|ref=115}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఫలములు జిహ్వాగ్రతపః, ఫలములు కొని వచ్చి సరసభాషాప్రౌఢిౝ
బలికిరి చిలుకలకొలుకులు, పలుకులఁ గప్రంపుఁదళుకుపలుకులు గులుకన్.</poem>|ref=116}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>చాయలుదేరుమంజులకుచంబులు హృద్యము లిందుముఖ్యముల్
పాయనిసౌఖ్య మీఁగలుగుపాటిరుచుల్ దళుకొత్తుమోవిపం
డ్లేయెడ లేనిద్రవ్యము లభీష్టము లైనవి యిందు నందుకొ
మోయి మునీంద్రచంద్ర! యని యుత్పలగంధు లొసంగి రయ్యెడన్.</poem>|ref=117}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇచ్చిన నవి మదిఁ గైకొని, మెచ్చి తదీయామృతోపమేయోక్తులకుౝ
మచ్చిక సేయుచు డగ్గఱ, వచ్చి లతాంగులకు మౌనివరు ఁఁ డిట్లనియెన్.</poem>|ref=118}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఏమునిపుత్రులు మీశుభ, నామము లెయ్యవియొ మీవనము లెచ్చటనో
మీమేనులసౌభాగ్యము, లేమని వర్ణింతు నెవ్వ రిందఱుఁ జెపుఁడా!</poem>|ref=119}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియును.</poem>|ref=120}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>స్ఫటికాక్షమాలికల్ చక్కని వివి యంచు, హారలతాపంక్తు లంటి చూచు
హృద్యముల్ చోద్యంబు లీకమండలు లంచుఁ, దమిఁ బయోధరములు నిమిరి చూచు
భసితాంగరాగసంపద బాపురే! యంచు, నొడలిగంధపుఁబూఁత తడవి చూచు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude>
0r1bqcgrd2rl4fvbwofziqcs9yjotxi
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/43
104
214572
562137
560517
2026-06-30T12:57:06Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562137
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నివి యపూర్వంబు లైనవి వల్కలము లంచుఁ, బట్టుఁబుట్టంబులు ముట్టిచూచు</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మణితము ల్విని యాశ్చర్యమగ్నబుద్ధిఁ, గాయసిద్ధిప్రభావంబు గాంచు దివ్య
తాపసులు వీరు వీరిమంత్రములు నేర్వ, వలయు నని చేరి ప్రార్థించి పలుకఁ జూచు.</poem>|ref=121}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వెలఁదినవ్వులు మించు క్రొవ్విరు లటంచు, నలకపంక్తులు షట్పదకుల మటంచు
హారికుచములు లికుచము లంచు నించి, సతులు వనదేవత లటంచు మతిఁ దలంచు.</poem>|ref=122}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>బెళుకుఁజూపులమించుకలికికన్నులు గాంచి, యుదుటుజింక లటంచు మది దలంచుఁ
దిన్ననిసన్నంపునెన్నడుములు చూచి, కొదమసింగము లంచు మదిఁ దలంచు
జికురబంధాభోగచకచకల్ వీక్షించి, మదవచ్చమరు లంచు మదిఁ దలంచు
మందయానంబులయంద మాలోకించి, మాతంగఘట లంచు మదిఁ దలంచుఁ</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>గాని యమ్మౌనిరూపరేఖానితాంత, కాంతకాంతావయవచింత యింత యైనఁ
బూనఁ డాజన్మమృగదయానూనపరిచ, యక్రియాధీనమానసుం డగుటఁ జేసి.</poem>|ref=123}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇత్తెఱంగునం గురంగశయనాస్వరూపం బెఱుంగక మెలఁగుసహజముగ్ధస్నిగ్ధహృద
యుం డగునత్తపోధనుని ధైర్యంబుఁ గనుంగొని.</poem>|ref=124}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మగలు మాభ్రూవిభ్రమముఁ గాంచినపుడెల్ల, మరుఁడు సింగిణివి ల్లమర్చి యార్చుఁ
జూపఱు మాయారుసొబగు గన్నపు డెల్ల, మారుఁడెక్కిడుఁ దేఁటినారి మీఱి
రసికులు మాచూపు పస గాంచినపు డెల్ల, దర్పకుం దరిఁ గూర్చుఁ దళుకుఁదూపు
సుగుణులు మామోముజిగి గనునపుడెల్ల, వలరాజు జళిపించుఁ దలిరువాలు</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మున్ను మాకు సహాయుఁ డై యిన్నినాళ్లు, మించుమదనుండు నేఁ డాక్రమించ వెఱచు
నితఁడు మముఁ జూడఁ దాల్మిపేడెత్తఁ డీతఁ, డెంతవాఁ డని చింతిల్లి రింతు లాత్మ.</poem>|ref=125}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శ్రుతియోగ్యశబ్దసంహతు లుచ్చరింతుము, మారసంజ్ఞారూఢి ధీర! చూడు
మతనుశాస్త్రాయాసగతి యెఱింగింతుము, మముఁ గటాక్షించు సంయమివరేణ్య!
యనురక్తి గూడుమా యిష్టాంగయోగవై, ఖరి గాఢముగఁ జూపఁగలము ధన్య
ప్రౌఢిఁ బరీక్షించు పంచాంగుళిన్యాస, రచనావిధానమో యచలహృదయ!</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చదివితిమి పెక్కువిటయోగచర్య లెల్లఁ దెలియుమీ మాఘనాగమకళలయందు
గలుగుభేదంబు లెన్నైనఁ దెలుపఁగలము, మీరహస్యంబు లెఱిఁగింపుమీ మునీంద్ర!</poem>|ref=126}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ఆసనబంధబంధురసమాధియు నింద్రియనిగ్రహైకవి
ద్యాసుముఖత్వముౝ బవనధారణశక్తియు మాకు నేర్పరా?
దాసకలంబు మీ రతిరతిహస్యముగా భవదంఘ్రిసేవ ని
చ్ఛాసముదగ్రతం బరమసౌఖ్యము గాంచెద మోతపోధనా!</poem>|ref=127}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని పాడి రపుడు నృత్య, ద్ధ్వనికేకి ఫణీంద్రముౝ ద్రవత్పాషాణం
బును నిశ్చేష్టకురంగం, బును మూకీకృతపరింగమును గా నచటన్.</poem>|ref=128}}<noinclude><references/></noinclude>
lhdn6enytrwnn0kx2ijaxmlxx92azbc
562138
562137
2026-06-30T12:58:44Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
562138
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నివి యపూర్వంబు లైనవి వల్కలము లంచుఁ, బట్టుఁబుట్టంబులు ముట్టిచూచు</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మణితము ల్విని యాశ్చర్యమగ్నబుద్ధిఁ, గాయసిద్ధిప్రభావంబు గాంచు దివ్య
తాపసులు వీరు వీరిమంత్రములు నేర్వ, వలయు నని చేరి ప్రార్థించి పలుకఁ జూచు.</poem>|ref=121}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వెలఁదినవ్వులు మించు క్రొవ్విరు లటంచు, నలకపంక్తులు షట్పదకుల మటంచు
హారికుచములు లికుచము లంచు నించి, సతులు వనదేవత లటంచు మతిఁ దలంచు.</poem>|ref=122}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>బెళుకుఁజూపులమించుకలికికన్నులు గాంచి, యుదుటుజింక లటంచు మది దలంచుఁ
దిన్ననిసన్నంపునెన్నడుములు చూచి, కొదమసింగము లంచు మదిఁ దలంచు
జికురబంధాభోగచకచకల్ వీక్షించి, మదవచ్చమరు లంచు మదిఁ దలంచు
మందయానంబులయంద మాలోకించి, మాతంగఘట లంచు మదిఁ దలంచుఁ</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>గాని యమ్మౌనిరూపరేఖానితాంత, కాంతకాంతావయవచింత యింత యైనఁ
బూనఁ డాజన్మమృగదయానూనపరిచ, యక్రియాధీనమానసుం డగుటఁ జేసి.</poem>|ref=123}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇత్తెఱంగునం గురంగశయనాస్వరూపం బెఱుంగక మెలఁగుసహజముగ్ధస్నిగ్ధహృద
యుం డగునత్తపోధనుని ధైర్యంబుఁ గనుంగొని.</poem>|ref=124}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మగలు మాభ్రూవిభ్రమముఁ గాంచినపుడెల్ల, మరుఁడు సింగిణివి ల్లమర్చి యార్చుఁ
జూపఱు మాయారుసొబగు గన్నపు డెల్ల, మారుఁడెక్కిడుఁ దేఁటినారి మీఱి
రసికులు మాచూపు పస గాంచినపు డెల్ల, దర్పకుం దరిఁ గూర్చుఁ దళుకుఁదూపు
సుగుణులు మామోముజిగి గనునపుడెల్ల, వలరాజు జళిపించుఁ దలిరువాలు</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మున్ను మాకు సహాయుఁ డై యిన్నినాళ్లు, మించుమదనుండు నేఁ డాక్రమించ వెఱచు
నితఁడు మముఁ జూడఁ దాల్మిపేడెత్తఁ డీతఁ, డెంతవాఁ డని చింతిల్లి రింతు లాత్మ.</poem>|ref=125}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శ్రుతియోగ్యశబ్దసంహతు లుచ్చరింతుము, మారసంజ్ఞారూఢి ధీర! చూడు
మతనుశాస్త్రాయాసగతి యెఱింగింతుము, మముఁ గటాక్షించు సంయమివరేణ్య!
యనురక్తి గూడుమా యిష్టాంగయోగవై, ఖరి గాఢముగఁ జూపఁగలము ధన్య
ప్రౌఢిఁ బరీక్షించు పంచాంగుళిన్యాస, రచనావిధానమో యచలహృదయ!</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చదివితిమి పెక్కువిటయోగచర్య లెల్లఁ దెలియుమీ మాఘనాగమకళలయందు
గలుగుభేదంబు లెన్నైనఁ దెలుపఁగలము, మీరహస్యంబు లెఱిఁగింపుమీ మునీంద్ర!</poem>|ref=126}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ఆసనబంధబంధురసమాధియు నింద్రియనిగ్రహైకవి
ద్యాసుముఖత్వముౝ బవనధారణశక్తియు మాకు నేర్పరా?
దాసకలంబు మీ రతిరతిహస్యముగా భవదంఘ్రిసేవ ని
చ్ఛాసముదగ్రతం బరమసౌఖ్యము గాంచెద మోతపోధనా!</poem>|ref=127}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని పాడి రపుడు నృత్య, ద్ధ్వనికేకి ఫణీంద్రముౝ ద్రవత్పాషాణం
బును నిశ్చేష్టకురంగం, బును మూకీకృతపతంగమును గా నచటన్.</poem>|ref=128}}<noinclude><references/></noinclude>
e2uhf661uvggr0q9n4dhvvulu7odyxu
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/44
104
214573
562144
560518
2026-06-30T13:28:04Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562144
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అకళంకేందుముఖీశిఖామణి యొక ర్తాలాపముల్ చేసెఁ గా
నకళాదేవతవోలెఁ బల్లవితవీణాదండకాండంబుఁ గో
రకితస్థాణువుగాఁ జగత్త్రితయముౝ రాగాబ్ధి నోలాడ గా
యకవేళాదిసమస్తదోషపరిహారాకుంఠకంఠధ్వనిన్.</poem>|ref=129}}
{{Telugu poem|type=ఉత్సాహ.|lines=<poem>భామ లీట్లు పాడ నాతపస్వి యమ్మునీశ్వరుల్
సామవేదపాఠగాఢచాతురీధురీణు లౌ
రా! మహాత్ము లంచు వీరిరమ్యవిద్య నేర్చెదం
బ్రేమ నంచు సఖ్య మాచరించ నెంచు నంతటన్.</poem>|ref=130}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అణునిభమధ్య లాక్రియలు నాపరిభాషలు నొప్పఁ జిందు జ
క్కిణికొరవంజిమేళములఁ జీలిక సల్పిరి దేవతానటీ
మణులకుఁ బొమ్మవెట్టుక్రియ మర్దళతాళనినాదపద్ధతిౝ
రణదురురత్ననూపురఝణంఝణముల్ మెఱయం బదాహతిన్.</poem>|ref=131}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆకమలాస్యల లాస్యల, లాకలనావేశకౌశలవిలాసము లా
లోకించి యాతపోధన, లోకాగ్రణి యిట్టు లాత్మలోనం దలఁచెన్.</poem>|ref=132}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>బాలోన్మత్తపిశాచలీలలఁ బరబ్రహ్మానుసంధానవి
ద్యాలబ్ధిౝ హరిభక్తు లౌమును లమందానందనిర్మగ్నులై
హేలావర్తనగీతులౝ మెలగుచుం ద్రీలాగునౝ వారె కాఁ
బోలుౝ వీ రని యమ్మహామహుఁడు సమ్మోదంబు నొందెౝ మదిన్.</poem>|ref=133}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని తలంచునమ్మునిముఖ్యునకు నాత్మసఖ్యాభిముఖ్యంబు కలుగుట గనుంగొని లతాం
గు లి ట్లనిరి.</poem>|ref=134}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మాయాశ్రమమ్ము లంగజ, మాయాశ్రమముల్ హరించుమా బడిరిమ్మా
మాయూరు లింతడాసినఁ బాయక యుండెదవు నీ తపం బీడేరున్.</poem>|ref=135}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విందారగింప విచ్చే, యం దగు మాగీములందు నని మునిజనకుం
డందులకు రాకమునుపే, యిందుముఖుల్ మౌనిఁ గొంచు నేఁగిరి వేగన్.</poem>|ref=136}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చని రోమపాదురాజ్యం, బునకు ననావృష్టిదోషముఁ దొలంగఁ గరం
బనుకూలవర్ష మొదవం,గ నొనర్చెౝ మార్గవశముగ న్నిల్చి యటన్.</poem>|ref=137}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఇట్లనావృష్టి మాన్పుమౌనీంద్రురాక, రోమపాదధరిత్రీశ్వరుండు మెచ్చి
తనతనయ శాంతపేరికాంతాలలామఁ, బరిణయ మొనర్చె నాలోకపావనునకు.</poem>|ref=138}}
{{p|ac|fwb}}ఆశ్వాసాంతము</p>
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>క్షణదాధ్యక్షసుపర్వవృక్షబలిశిక్షాదక్షదానాఢ్య!
రుణదర్పప్రతిపక్షభూభృదటవీరూక్షాతిఘోరాశుశు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude>
sd0g4q2f80j0p1pqns35og2yqayh3lb
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/45
104
214584
562147
560544
2026-06-30T13:36:40Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562147
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>క్షణి! భూరక్షణదక్షిణస్ఫుటకటాక్షా! నిత్యసత్యక్షమా
గుణ! హర్యక్షసదృక్షశౌర్యసమరదక్షోదక్షమప్రాభవా!</poem>|ref=139}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పూర్వాదిపుణ్యరాజా, ఖర్వకథాగతివిబోధకవిహారసగ
ర్వార్వఖురటంకచూర్ణిత, సర్వహితవీరమకుటచయఘటితమణీ!</poem>|ref=140}}
{{Telugu poem|type=మాలిని.|lines=<poem>తరణిసదృశతేజా! దాతృతారాజరాజా, గురుబుధసురభూజా! కుంభినీరాజరాజా!
సరసగుణసమాజా! శాత్రవాంభోజరాజా!, నరవరవినుతౌజా! నైపుణీభోజరాజా!</poem>|ref=141}}
{{Telugu poem|type=గద్యము.|lines=<poem>ఇది శ్రీమదొంటిమెట్టరఘువీరశతకనిర్మాణకర్మఠ జగదేకఖ్యాతిధుర్యాయ్యలరాజు
తిప్పయమనీషిపర్వతాభిధానపౌత్త్రాక్కయార్యపుత్త్రపరిశీలితసమిద్ధరామానుజమతసిద్ధాం
తమర్మముమ్మిడివరదాచార్యకటాక్షవీక్షాపాత్ర హృదయపద్మాధిష్ఠితశ్రీరామభద్ర రామ
భద్రకవిప్రణీతం లైనరామాభ్యుదయమహాప్రబంధంబునందు ద్వితీయాశ్వాసము.</poem>|ref=}}
{{Center|——————}}<noinclude><references/></noinclude>
az5gvacxjd8n8iemwwurlnx6f9cl65d
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/46
104
214585
562151
560545
2026-06-30T13:53:57Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562151
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Css image crop
|Image = రామాభ్యుదయము.djvu
|Page = 46
|bSize = 600
|cWidth = 327
|cHeight = 105
|oTop = 59
|oLeft = 129
|Location = center
|Description =
}}
{{p|ac|fs150}}రామాభ్యుదయము</p>
{{p|ac|fs125}}తృతీయాశ్వాసము</p>
{{Css image crop
|Image = రామాభ్యుదయము.djvu
|Page = 46
|bSize = 600
|cWidth = 67
|cHeight = 22
|oTop = 248
|oLeft = 253
|Location = center
|Description =
}}
{{Telugu poem|type={{Css image crop
|Image = రామాభ్యుదయము.djvu
|Page = 46
|bSize = 600
|cWidth = 89
|cHeight = 168
|oTop = 223
|oLeft = 61
|Location = left
|Description =
}}|lines=<poem>
రఘునాయకచరణాం
భోరుహరసపరవశైకపుష్పంధయ! గం
భీరగుణోదధి! విజయ
శ్రీరత! గొబ్బూరి నారసింహనృపాలా!</poem>|ref=1}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అవధరింపుము తదనంతరకథావిధం బెట్టి దనిన.</poem>|ref=2}}
{{p|ac|fwb}}వేశ్యలు ఋష్యశృంగు నయోధ్యకుఁ దోడ్తెచ్చుట</p>
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>రమణుల్ సంభ్రమ మూని మౌనిఁ గొనితేరం గాంచి రేతెంచి చూ
పుమెఱుంగుల్ కచమేఘముల్ దడబడం భ్రూమండలీశక్రచా
పము లేకాకృతి మీఱ హారకరకాపాతం బురోజాద్రిపా
ర్శ్వములౝ సామ్యము నొంద నప్పటికి వర్షాలక్ష్మితోఁబుట్టువై.</poem>|ref=3}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఇతఁడు తపస్వివేషదివిజేంద్రుఁడ తప్పదు గాక యున్న నాఁ
డితఁ డరుదేరఁ దోరణము లెల్లెడలందు నమర్చి పేర్చిన
ట్లతులసుపర్వకార్ముకచయప్రభ నింగి నలంకరించునో?
యితనిప్రయాణభేరులయి యెంతయు మ్రోయునొ మేఘమాలికల్?</poem>|ref=4}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అని పైపైఁ బ్రమదంబునౝ బురమువా రాబాలగోపాలముౝ
గనుఁగో నమ్మునిలోకచంద్రముని దృక్పర్వంబు సంధిల్లఁజే
యు నజేయుౝ నిఖిలాఘమోఘకరణోద్యుక్తప్రభావాధికుం
జనపాలాగ్రణి తెచ్చె నచ్చెరువుగా శాంతాసమేతంబుగన్.</poem>|ref=5}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>జలబిందుచ్యుతికల్మిజల్లెడలయోజౝ బొల్చు క్రొక్కార్మొగుల్
బలుగమ్మచ్చుల సాఁగఁగాఁ దిగిచి కాలస్వర్ణకారుండు వె
గ్గలమై యంబరలక్ష్మి కాభరణము ల్గావించెనో! నా నిర
ర్గళదీప్తిౝ గనుపట్టె నమ్మెఱుఁగుఁదీఁగెల్ కంకణవ్రాతముల్.</poem>|ref=6}}<noinclude><references/></noinclude>
h7owmjusvz0tc7bzdbmgjmzq0xo5igd
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/47
104
214586
562154
560546
2026-06-30T14:50:52Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562154
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈపగిదిౝ భీకరకర, కాపాదస్తనితవిద్యుదాటోపమరు
చ్ఛాపలతాశ్రీకరమై, యాపుణ్యఘనాగమము ఘనాగమ మయ్యెన్.</poem>|ref=7}}
{{p|ac|fwb}}దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁ డగుఋశ్యశృంగుఁ బూజించుట</p>
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆదంపతులం గొనిచని, పూజించెౝ వినయపూర్వముగ మగువలతో
రా జిల్లుఁ జేర్చె దీప్తిౝ, రాజిల్లు మణీమయాసనం బిడి కూర్మిన్.</poem>|ref=8}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సుతజనికారణ మగున, య్యతి యతిభవ్యాగతిం బ్రహర్షోత్కర్షా
న్విత లైరి దశరథక్షితి, పతికులశేఖరుని ధర్మపత్నులు కోర్కిన్.</poem>|ref=9}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>మునిచంద్రునియకలంకా, భినవద్యుతి మీఁద మీఁదఁ బ్రేమం గ్రోలెౝ
దనివి సన కపుడు నృపము, ఖ్యునికులపాలికల దృక్చకోరశ్రేణుల్.</poem>|ref=10}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పరమతపోనిధి నమ్ముని, నరపతి యీగతి పునఃపునఃపూజాసం
స్కరణంబుల నతిసంతో, షరసాంబుధిఁ దేల్చి సూక్తిచాతురిఁ బలికెౝ.</poem>|ref=11}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈశుద్ధసత్త్వరీతి మ, హాశార్ఙ్గశ్రీవిభూతి నాశౌరివి గా
కోశాంతాధిప! పరమద, యాశాలీ! ఋశ్యశృంగ! యతిమాత్రుఁడవే?</poem>|ref=12}}
{{p|ac|fwb}}పుత్రకామేష్టి</p>
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అని కొనియాడి యాత్మనిలయంబున నొక్కెడ మౌని నుంచి మం
తనమునఁ బుత్త్రకామసవనక్రియకుౝ దగుయత్నము ల్ప్రధా
మున కటఁ దెల్పి యమ్మునియనుజ్ఞ నయజ్ఞుఁడు యజ్ఞకర్మక
ల్పనమతి నమ్మహీపతిలలాముఁడు పొల్చె మహోత్సవంబునౝ.</poem>|ref=13}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ముష్టింపచచరితామృత, సృష్టిౝ నిజదారసస్యవిసరంబునకుౝ
బుష్టి ఘటియించె నతిసం, తుష్టమనోరథుఁడు దశరథుఁడు భూవిభుఁ డై.</poem>|ref=14}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అలఘుశ్రీనిధి విశ్వభూతలవరుం డాఋశ్యశృంగర్షిము
ఖ్యుల ఋత్విక్కుల నప్పు డేర్పఱిచి యాగోద్యోగరాగాంకురం
బులు సందీక మదిౝ బెనంగ నుచితంబుల్ ద్రవ్యముల్ తోరహ
త్తులుగాఁ గూర్చి నిజాంగనాజనసమేతుం డై ప్రమోదం బునౝ.</poem>|ref=15}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>హారిసరయూసరిజ్జల, పూరంబులఁ గ్రుంకి యాగభూస్థలి చేరెౝ
బ్రారంభించిరి నిగమా, కారులు యాజకులు పుత్త్రకామాధ్వరముౝ.</poem>|ref=16}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అలనృపయాగభాగఫల మాన దివిౝ బలభేదియాదిగాఁ
గలసుర లేగుదెంచి కుతుకంబున నుండఁగ వారి వారిజా
క్షులతుదవాఁడికోడెవలిగుబ్బల జొబ్బిలునమ్మృగీమదో
జ్జ్వలతరగంధసారము లసారము లయ్యె నిరర్థకస్థితిౝ.</poem>|ref=17}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆవర్తధూమచికురధు, రావహముౝ శ్రుతిమనోహరస్వరము శుభాం
గావిష్కృతంబు నై భా, మావేషము దాల్చె నపుడు మఖవాటి తగౝ.</poem>|ref=18}}<noinclude><references/></noinclude>
k4xj0n04x2r2kf0byiztgt9ml3ru5a9
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/48
104
214587
562187
560547
2026-06-30T22:03:25Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562187
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చుట్టు నపరంజిబంగరు, టిట్టికపనిహోమకుండ మింపొందఁ గటిౝ
గట్టినపీతాంబరమై, తొట్టినపొగచాలు లచ్చిదొరమైడాలౌ.</poem>|ref=19}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వ్యంజనవిభక్తిచాతురి నంద మొంది, కర్మకారకగుణవృద్ధి గరిమ నొంది
యుత్తమాగమపురుషాగమాత్త మగుచుఁ, గ్రతుభుజక్రియ ముంచె వ్యాకరణసరణి.</poem>|ref=20}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పాకవిధానం చిత్రం, శాకరుచిం కిం వదామి సమతా నాస్త్య
స్త్రోకదధిఘృతానాం నా, నాకల్పితఫలరసాయనానా మనుచుౝ.</poem>|ref=21}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పలుమాఱు మెచ్చి పరికర, ములఁ గులికెడుభక్ష్యలేహ్యములఁ బానీయం
బులఁ జోష్యములఁ జతుర్విధ, కలితాహారములఁ దృప్తి గాంచిరి విప్రుల్.</poem>|ref=22}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అమృతముకంటెను మధురము, నమలము నతిరుచియు శుచియు నని యమ్మఖహ
వ్యము చవులఁ దవిలికా క, య్యమరులు దివినుండి నేల కరుదే నేలా?</poem>|ref=23}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తాను బశుపతి యయ్యు సంతసము నొందె, ఖండపరశుండు పశుబంధకర్మమునకు
సోమభూషణుఁ డయ్యును బ్రేమఁ జెందె, సోమశోషణవిధి కిది చోద్య మెందు.</poem>|ref=24}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఘనధూమోదయ మంబర, మునఁ దార్కొని శ్రుతిమనోజ్ఞభూరినినాదం
బున గర్జిల్లఁగ దాండవ, మొనరించెౝ సవనశిఖి సముత్సాహమునౝ.</poem>|ref=25}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అత్తసోమంబు నజహన్మృగాజినంబుఁ, బరిచితశ్రుతిపదముఁ గపాలయుతము
హవ్యవాహనధరమునై హరునివిగ్రహంబుఁ దలపించె నయ్యధ్వరాలయంబు.</poem>|ref=26}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>విమలశిఖిహూయమానహవిర్వితతులు, గీయమానశ్రుతిధ్వనుల్ లీయమాన
మధురపరమాన్నములు సూయమానసోమ, లతలు నైయాక్రతుక్రియాగతులు మించె.</poem>|ref=27}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కీలాకరములఁ గ్రతుభు, గ్జాలములకు హవ్య మియ్యఁ జనులీల సము
ద్వేలప్రవర్గ్యవేళా, లోలహుతాశనుఁడు వర్తిలు మహోన్నతుఁడై.</poem>|ref=28}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పావనహవిర్వికస్వర, పావకు లన సప్తమునులు భాసిల్లిరి నా
నావిధమణిభూపణవ, స్త్రావళులం బూని యుజ్జ్వలాకారములన్.</poem>|ref=29}}
{{p|ac|fwb}}సురలు వైకుంఠమున కేగుట</p>
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈగతిగతాఘయోగము, యాగము వర్తిల్ల రావణార్దితమతులై
వాగీశ్వరానుమతులై, సాగరవరశయనుఁ గానఁ జనిరి సుపర్వుల్.</poem>|ref=30}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అప్పుడ యప్పయోనిధిశయానుఁడు మేల్కనె గర్భయుక్తమై
యొప్పు జగత్రయంబు తనయొప్పమిగానఁ బరస్పరవ్యధౝ
నెప్పరి పద్మపత్రయుతనీరగతిం జలనంబు నొంద నా
చప్పుడులోన నెచ్చరిక సల్పఁ బ్రబోధము నొందెనో యనన్.</poem>|ref=31}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నెవ్వదెరువరి చల్లనినీడమ్రాఁకు, రోగివెజ్జునుఁ బోలె మరుద్గణంబు
కోరి తాపత్రయవిదూరకారి శౌరి, నాద్యు భవరోగవైద్యు డాయంగఁ జనిరి.</poem>|ref=32}}<noinclude><references/></noinclude>
k4xhvxw42ffnmidrkvrywd6hdvhw24c
562190
562187
2026-06-30T22:09:06Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
562190
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చుట్టు నపరంజిబంగరు, టిట్టికపనిహోమకుండ మింపొందఁ గటిౝ
గట్టినపీతాంబరమై, తొట్టినపొగచాలు లచ్చిదొరమైడాలౌ.</poem>|ref=19}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వ్యంజనవిభక్తిచాతురి నంద మొంది, కర్మకారకగుణవృద్ధి గరిమ నొంది
యుత్తమాగమపురుషాగమాత్త మగుచుఁ, గ్రతుభుజక్రియ ముంచె వ్యాకరణసరణి.</poem>|ref=20}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పాకవిధానం చిత్రం, శాకరుచిం కిం వదామి సమతా నాస్త్య
స్తోకదధిఘృతానాం నా, నాకల్పితఫలరసాయనానా మనుచుౝ.</poem>|ref=21}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పలుమాఱు మెచ్చి పరికర, ములఁ గులికెడుభక్ష్యలేహ్యములఁ బానీయం
బులఁ జోష్యములఁ జతుర్విధ, కలితాహారములఁ దృప్తి గాంచిరి విప్రుల్.</poem>|ref=22}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అమృతముకంటెను మధురము, నమలము నతిరుచియు శుచియు నని యమ్మఖహ
వ్యము చవులఁ దవిలికా క, య్యమరులు దివినుండి నేల కరుదే నేలా?</poem>|ref=23}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తాను బశుపతి యయ్యు సంతసము నొందె, ఖండపరశుండు పశుబంధకర్మమునకు
సోమభూషణుఁ డయ్యును బ్రేమఁ జెందె, సోమశోషణవిధి కిది చోద్య మెందు.</poem>|ref=24}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఘనధూమోదయ మంబర, మునఁ దార్కొని శ్రుతిమనోజ్ఞభూరినినాదం
బున గర్జిల్లఁగ దాండవ, మొనరించెౝ సవనశిఖి సముత్సాహమునౝ.</poem>|ref=25}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అత్తసోమంబు నజహన్మృగాజినంబుఁ, బరిచితశ్రుతిపదముఁ గపాలయుతము
హవ్యవాహనధరమునై హరునివిగ్రహంబుఁ దలపించె నయ్యధ్వరాలయంబు.</poem>|ref=26}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>విమలశిఖిహూయమానహవిర్వితతులు, గీయమానశ్రుతిధ్వనుల్ లీయమాన
మధురపరమాన్నములు సూయమానసోమ, లతలు నైయాక్రతుక్రియాగతులు మించె.</poem>|ref=27}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కీలాకరములఁ గ్రతుభు, గ్జాలములకు హవ్య మియ్యఁ జనులీల సము
ద్వేలప్రవర్గ్యవేళా, లోలహుతాశనుఁడు వర్తిలు మహోన్నతుఁడై.</poem>|ref=28}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పావనహవిర్వికస్వర, పావకు లన సప్తమునులు భాసిల్లిరి నా
నావిధమణిభూపణవ, స్త్రావళులం బూని యుజ్జ్వలాకారములన్.</poem>|ref=29}}
{{p|ac|fwb}}సురలు వైకుంఠమున కేగుట</p>
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈగతిగతాఘయోగము, యాగము వర్తిల్ల రావణార్దితమతులై
వాగీశ్వరానుమతులై, సాగరవరశయనుఁ గానఁ జనిరి సుపర్వుల్.</poem>|ref=30}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అప్పుడ యప్పయోనిధిశయానుఁడు మేల్కనె గర్భయుక్తమై
యొప్పు జగత్రయంబు తనయొప్పమిగానఁ బరస్పరవ్యధౝ
నెప్పరి పద్మపత్రయుతనీరగతిం జలనంబు నొంద నా
చప్పుడులోన నెచ్చరిక సల్పఁ బ్రబోధము నొందెనో యనన్.</poem>|ref=31}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నెవ్వదెరువరి చల్లనినీడమ్రాఁకు, రోగివెజ్జునుఁ బోలె మరుద్గణంబు
కోరి తాపత్రయవిదూరకారి శౌరి, నాద్యు భవరోగవైద్యు డాయంగఁ జనిరి.</poem>|ref=32}}<noinclude><references/></noinclude>
ivvjtviqf0okgc6q41kqxafmrq50xwl
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/49
104
214588
562236
560548
2026-07-01T03:35:19Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562236
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>చనిచని.</poem>|ref=33}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆలోకించిరి వేల్పులు, వేలావేలానిరోధవిచలద్వీచీ
డోలాలీలాలోలమ, రాళశ్రీకరము దుగ్ధరత్నాకరమున్.</poem>|ref=34}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>హరికిమణి పేటి గౌరీ, శ్వరునకు నవతంసపుష్పవాటియు నగు నా
శరనిధుల మేటిఁ గనె నా, తురత మరుత్కోటి భూవధూటీశాటిన్.</poem>|ref=35}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని కలశజలధి నివ్విధి, ననిమిషులు నుతించి రపుడు యాతాయాతా
భినవాయతోర్మిఘుమఘుమ, నినదజిగీషోక్తిపటిమ నిహతశ్రములై.</poem>|ref=36}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నెత్తమ్మిబొమ్మరిండ్లౝ, బుత్తడిబొమ్మవలె మెలఁగుపుత్త్రి న్హరి లో
కోత్తరవరుఁ డౌ టెఱిఁగి యు, దాత్తమతిౝ దారవోసి తలరి పయోధీ.</poem>|ref=37}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>సరయూజహ్నుసుతాసరస్వతులఁ గృష్ణాగౌతమీసింధుభీ
మరథీవేత్రవతీకవేరతనయామార్తాండజాగండకీ
వరుణామేఖలకన్యలం గలసి ఠేవ న్మేరతో వారిఁ ద
త్పరయుక్తిౝ సమబుద్ధి నేలితి గదా పాథోనిధానాగ్రణీ!</poem>|ref=38}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బంగారుమగువమగఁ డీ, యంగజగురుఁ డల్లుఁ డఁట కృతార్థంబై యొ
ప్పుం గద నీజీవనమో, గంగాముఖనిఖిలనిమ్నగాగృహమేధీ!</poem>|ref=39}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పగమామృత మిడి చావుౝ, జర మానిపి మమ్ము మనుపఁ జాలినకరుణా
పర! మాదృశు లగువారికిఁ, దరమా నినుఁ బొగడఁగా సుధాసాగరమా!</poem>|ref=40}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అల్లుఁడు నీ కాహరి నీ, వల్లుఁడ వై తతనికిౝ దదంఘ్రికుమారీ
వల్లభుఁడ వైతి చిత్రము, కల్లోలవతీకళత్ర! కల్మషజైత్రా!</poem>|ref=41}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని పొగడి మగుడమగుడ నిచ్చ మెచ్చి యచ్చెరుపడి వియచ్ఛరుల కమృతాన్నదా
తయు నచ్చరులకుఁ దాతయు నగునానిగనిగరత్నంబులగనిం గని యంతరాంతరసహజ
ముక్తాఫలగుళుచ్ఛాచ్ఛాదితంబును విమలకమలరాగమఘవమణీరమణీయంబును నగుకలశ
పాథోధిసౌధప్రదేశంబులఁ బలువగల చలువగలకమ్మతెమ్మెరల శ్రమభరమ్ము దీఱ నరు
దేర మఱుంగులం గలిమిచెలువం గలసి మెలసి యలసి యోగనిద్రం గూరితేరి కొలువు
ఠీవిం దెల్లదీవి భువనేశ్వరంబుగా నచ్చటం బలుకుచిలుకలకొలికిసంగడీఁడును జడల
నొడల నెలంతలన్నిలుపు వలపుబూదిపూఁతయొడయండును రెండుగ్రేవలం జెంది వంది
వైఖరుల శ్రుతిమనోహరవచనరచనాచమత్కారంబులఁ గైవారంబుల దొరయ గరుడ
గంధర్వకిన్నరకింపురుషయక్షగానంబు లనూనంబు లై బెరయ నిర్యత్ననిర్యన్నారా
యణేతిమధురనాదానువాదకరాగ్రజాగ్రన్మహితమహతీవికస్వరస్వరంబులు మొఱ
య నెఱయం బ్రమదంబు మీఱి శౌరి పేరోలగం బున్నయవసరంబున.</poem>|ref=42}}<noinclude><references/></noinclude>
ooniifpyubv5hlper92f20kyfa7e5bq
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/50
104
214589
562237
560549
2026-07-01T04:10:51Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562237
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వచ్చిరి సురలు సుమాంజలు, లిచ్చిరి హరి యున్న నెలవు నిం పగు చెలువుౝ
మెచ్చిరి యాశౌరికిఁ గృపఁ, దెచ్చిరి పొడ గాంచి తమదుదెస గన్నంతన్.</poem>|ref=43}}
{{p|ac|fwb}}సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట</p>
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>తెల్లనిదీవితమ్మి నెలదేఁటివలెౝ దగునొక్కబాగరిౝ
నల్లనివాని లచ్చి రతనంబును మచ్చ యెదం దలిర్ప రం
జిల్లెడువానిఁ జుట్టలుగుఁజిందము నందినవానిఁ బెంపు సొం
పెల్లెడఁ గల్గుపాల్కడలియిల్లటపల్లునిఁ గాంచి రయ్యెడన్.</poem>|ref=44}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తొనతమ్మివిందుగన్దోయి మించినవాఁడు, జాళువామిసిమిపచ్చడమువాఁడు
కన్నువీనులసెజ్జనున్న నన్నియవాఁడు, తపసిడెందపుటిండ్లఁ దనరువాఁడు
కలిమిచేడియఁ బంటవలఁతి నేలినవాఁడు, పుడమివేల్పులకుఁ జేపడనివాఁడు
తొంటిజేజేమూఁకఁ దూలింపఁగలవాఁడు, ముజ్జగంబులచూలుబొడ్డువాఁడు</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>సొగసి నవ్వక నవ్వు నెమ్మొగమువాఁడు, కలుము లీనెడుతళుకుఁగ్రేగంటివాఁడు
పేదసాదల బ్రదికించు పెంపువాఁడు, పాలమున్నీటిలోనఁ జూపట్టె నపుడు.</poem>|ref=45}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నిస్తులబాహుమధ్యమున నీరధిముద్దులపట్టియింటిలోఁ
గౌస్తుభరత్నదీపకలికానవకజ్జలరేఖవోలె రో
చిస్తవనీయనీలతులసీదళశీతలదామ మొప్ప గ
ర్భస్తిమితత్రిలోకుఁ డలపన్నగశాయి దలిర్చు నచ్చటన్.</poem>|ref=46}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీలమణివిద్రుమోల్బణ, లోలోర్ములఁ దెగడు నావిలోచనరోచి
ర్మాలికలు త్రివిధవర్ణ, శ్రీలం దళుకొత్త నుల్లసిలు హరి యచటన్.</poem>|ref=47}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కడు నపరంజిఛాయ లొలుకం గలపొక్కిటితమ్మికమ్మపు
ప్పొడి సుడిగాలిఁ జుట్టుకొనఁ బోలు ననన్ మొలఁ గ్రొంబసిండిప
చ్చడము దలిర్ప నాజలధిజాపదయావకబిందులీల యే
ర్పడి యెదఁ గౌస్తుభం బమర రంజిలుఁ గంజదళాక్షుఁ డయ్యెడన్.</poem>|ref=48}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నాభిపద్మాంతరావర్తనద్విరేఫ, మాలికాకృతనిజభుజామధ్యసీమ
వ్రేలువనమాలిక దలిర్పఁ బాలకడలి, నాత్రిలోకీగృహస్థుఁ డొప్పారు శౌరి.</poem>|ref=49}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కైరవాబ్జసుహృత్తులై కాంతిమహిమ, నలరునీరెండురెండుగన్ను లని తెల్పు
కరణిఁ గరముల శంఖచక్రములు దాల్చి, పెల్లు రాగిల్లు మున్నీటియల్లుఁ డచట.</poem>|ref=50}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చామనపుమేనిమొగులుపై సంజకెంపు, లోఁతుపొక్కిటితమ్మికి లేఁతయెండ
దొరయఁజేయు ప్రశస్తకౌస్తుభగభస్తి, నలరు హరి ధాతుమయకజ్జలాద్రివోలె.</poem>|ref=51}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చుక్కలరా జొక్కఁడకాఁ, డక్కాఁకవెలుంగు హృదయమందు జనించెౝ
నిక్క మని తెల్పుక్రియ నెదఁ, జక్కౝ గౌస్తుభముఁ దాల్చి శౌరి దలిర్చున్.</poem>|ref=52}}<noinclude><references/></noinclude>
caflx10adhsrnehbdp8buaq3arqh6vi
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/51
104
214590
562238
560550
2026-07-01T04:53:44Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562238
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>డెందంపుమానికంపుం, గెందామర క్రేవఁ దేఁటిక్రియ సిరి బిగిచం
టం దార్ప నంటుకస్తురి, చందంబున మచ్చ మీఱ శౌరి దలిర్చున్.</poem>|ref=53}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>చుట్టుంగైదువజోదు ప్రామినుకుటంచుల్ మెట్టుపెౝ బ్రోడ పొం
బుట్టం బూనినవన్నెవేల్పు దొరవేల్పుం జెట్టరాకాసులౝ
జట్టల్ చీఱెడిదిట్ట పంటవలఁతిౝ జాబిల్లితోఁబుట్టుఁ జే
పట్టం గల్గిన భాగ్యశాలి యటులం బాటిల్ల జేజేగముల్.</poem>|ref=54}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చేరి భువనత్రయీసం, సారి నృశంసారి శౌరి సముదీర్ణకృపా
హారిం దాపసహృదయవి, హారిౝ గొనియాడి రీక్రియౝ మధువైరిన్.</poem>|ref=55}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>హరయే జితమరుదరయే, తరయే భవవారిధే శ్చ ధన్యజనానాం
సురతర వే స్మరగురవే, స్థిరవేదమయాయ దేవదేవాయ నమః.</poem>|ref=56}}
{{Telugu poem|type=స్రగ్ధర.|lines=<poem>శ్రీమన్నేత్రాంచ లాయశ్రితభరణ! నమ స్పింధుకన్యావరాయ
క్షేమారామాయ మాయాకితవదితిభవక్లేశకృత్ప్రాభవాయ
శ్యామాయ క్ష్మాపతే! తే జటిహృదయగృహస్థ! ప్రసీద ప్రసీద
స్వామి! న్మాం పాహి పాహీశ్వర! వరద! హరే! శార్ఙ్గపాణే! కృపాళో!</poem>|ref=57}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియును.</poem>|ref=58}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అనుపమ మజేయ మాద్యం, బనవద్య మమేయ మవ్యయం బనపాయం
బనవధి నీచరితం బో, వననిధిపర్యంక! పొగడ వశమా నిన్నున్?</poem>|ref=59}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఓడవు సురాసురాదుల, కోడవు భవజలధి గడవ నొం డెవ్వఁడు నీ
జోడుజగంబుల మాకుౝ, జోడు భవత్కరుణ మనుపఁ జూడు మహాత్మా!</poem>|ref=60}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విడఁ గంటిమి భవబంధము, పొడగంటిమి కోర్కి సఫలముగ నిన్నిట నీ
కడకంటిమిసిమి పొలయం, గడగంటిమి నేఁడు విపదగాధాంబుధికిన్.</poem>|ref=61}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆర్తుల నీవ నేర్తు వరయంగఁ ద్రిమూర్తివిలాసవర్తి పెౝ
గర్తవు భర్తవుం దలఁపఁగాఁ బరిహర్తవు నీవ నీవ చి
న్మూర్తిని నీవ పోషణచణుండవు కర్తు మకర్తు మన్యథా
కర్తు ముదారశక్తియు జగంబులు నీవ కదా గదాధరా!</poem>|ref=62}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అణునిభమధ్య నీగృహిణి యార్తశరణ్య త్రిలోకమాత వీ
క్షణములు తద్దివాకరనిశాకరమూర్తులు పద్మగర్భగ
ర్భిణి నతనాభి యామరసరిజ్జనయిత్రి భవత్పదాంగుళీ
మణి తగు నీకు నిట్టియసమానమహత్త్వము కైటభాంతకా!</poem>|ref=63}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నీవ గణనాకృతి వహించు నిర్గుణుండ, వీవ జననీజనకరీతి నిజ్జగంబు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude>
f38ha82xmurbj99sy8yma0o5mg8vjao
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/52
104
214591
562240
560551
2026-07-01T05:17:12Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562240
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>మనుప దుష్టాసురకులంబుమదము లడఁప, సగుణధర్మంబు చేకొన్నశార్ఙ్గి వీవ.</poem>|ref=64}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>క్రొవ్వి కయ్యంబునకుఁ గాలు ద్రవ్వు నొక్క, పదితలలరక్కసునిచేతఁ బడనిపాట్లఁ
బడితి మార్తశరణ్య! నీప్రాపు గలిగి, యుండఁగా నిట్టికొదవ మా కొదవనేల?</poem>|ref=65}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఏమని విన్నవింతు మఖిలేశ్వర! రావణబాధ? బ్రహ్మరు
ద్రామరయక్షరాక్షసుల కద్దనుజేంద్రుఁ డజేయవర్తనుం
డై మెఱయౝ విశిష్టమునియజ్ఞతపోజపనిత్యకృత్యని
ష్ఠామహానీయధర్మములు సాఁగఁగనీఁడు మహోగ్రకర్ముఁడై.</poem>|ref=66}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మాయాపదఁ బాపుము వా, లాయ మశక్తులము 'దుర్బలస్య బలంరా
జా' యని యజేయుఁ ద్రిజగ, న్నాయకుఁ జక్రధరు నిన్నె నమ్మితిమి హరీ!</poem>|ref=67}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కింకరత నన్యభజనా, తంకంబులఁ బడక నిన్నె తలఁపుదుము 'నదై
వం కేశవాత్పరం' బని, పంకేరుహనాభ! దనుజభయ ముడుపఁగదే.</poem>|ref=68}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జలచరయుగకిటినరమృగ, బలిభిద్భృగురామలీలఁ బాటిలి సురవై
రులఁ జెండాడితి విఁక నొక, విలసద్వేషమునఁ దునుమవే దశకంఠున్.</poem>|ref=69}}
{{p|ac|fwb}}శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుఁడై రావణుఁ ద్రుంతు ననుట</p>
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నావుడుఁ గృపతో నాసుమ, నోవర్గముఁ జూచి యిట్లనుౝ వెఱవకుఁడీ
దైవతములార! త్రిజగ, ద్రావణు రావణుని దాశరథినై త్రుంతున్.</poem>|ref=70}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సురవరులార! నాప్రతిన చూడుఁడు నేఁ డుడుగుండు సాధ్వసం
బరమర లేక వింటి భవదాపదవస్థలు నాశిలీముఖో
త్కరముల కెంతయుౝ దనివిగా నతిమాంసలపఙ్క్తికంఠని
ర్భరతరకంఠనాళనవరక్తమరందము విందు చేసెదన్.</poem>|ref=71}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వసుమతి జనించి దశరథ, వసుధాధిపసూతినై యవశ్యము నిపు డ
య్యసురహితుఁ పఙ్క్తికంధరు, నసురహితుౝ జేయుదు భయంపడ నేలా?</poem>|ref=72}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని యనునయించి వేల్పుల, ననిచి రమారమణుఁ డపుడ యంతర్ధానం
బొనరించెఁ బఙ్క్తికంధర, దనుజవధార్ధము నృపావతారం బొందన్.</poem>|ref=73}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సురలు నిజాంశంబుల శ్రీ, ధరునిౝ దశరథసుతావతారోద్యుక్తుౝ
హరి నాద్యు ననుసరించిరి, ఝరలహరులచేత గిరులు జలధి౦బోలెన్.</poem>|ref=74}}
{{p|ac|fwb}}దశరథునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయసపాత్ర మిచ్చుట</p>
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అంత యాగాంతమునను హోమాగ్నినుండి, దివ్యపూరుషుఁ డొకరుఁ డేతెంచి నిలిచి
చారుచరుపూర్ణకనకభాజనముఁ దెచ్చి, సదయుఁడై యిచ్చె నాదశస్యందనునకు.</poem>|ref=75}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శ్రుతులు తలమోచి తెచ్చిన యతులరుచిర, చరుమయామేయవిష్ణుతేజంబు విభుఁడు
జలజరాగైకకరముల సంగ్రహించె, రవిసుధాకరకిరణసారంబువోలె.</poem>|ref=76}}<noinclude><references/></noinclude>
e57vvcllfbndk7gbw18sam51jl0qp6o
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/53
104
214592
562241
560552
2026-07-01T05:44:31Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562241
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట</p>
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చరువు గైకొని నృపతి యచ్చెరువు నొంది, యిది మదీయతపఃఫలం బిది యఖర్వ
పూర్వజన్మకృతాగణ్యపుణ్యసార, మౌర నేఁ డిట్లు గోచరం బయ్యె ననుచు.</poem>|ref=77}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అలకోసలకేకయతన, యల కిడియెౝ బంచి పాయసాన్నము నీలో
త్ఫలినీకుముద్వతీక, న్యల క న్నెల కరసుధాంశ మందిచ్చుగతిన్.</poem>|ref=78}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇచ్చినఁ గని యిరువురుఁ బొర, పొచ్చెము లే కపుడు సవతిపొలఁతి సుమిత్రౝ
మచ్చికఁ బిలిచి కృపామతి, నిచ్చిరి చెఱుసగము తమకు నిడినందులలోన్.</poem>|ref=79}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తమతమభాగము లుత్తమ, తమచారిత్రలు తటిల్లతానేత్రలు భూ
రమణురమణుల్ భుజించిరి, క్రమమున ధరియించి రలఘుగర్భోదయముల్.</poem>|ref=80}}
{{p|ac|fwb}}కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట</p>
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వారలలోఁ గౌసల్యా, నారీమణి యఖిలపావనశ్రీమద్గ
ర్భారూఢలక్షణంబులఁ, గారాబముఁ జెందె విభుఁడు కడు రంజిల్లన్.</poem>|ref=81}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>వారిదఖండముల్ తుదల వ్రాలె ననౝ మొదలందుఁ గప్పు చే
కూరఁగ నొప్పు రెండుచనుఁగొండలనుండి జనించి పొల్చుశృం
గారరసప్రవాహ మనఁగాఁ గనుపట్టి మెఱుంగుబోఁడి నూఁ
గారు దలిర్చు నాభివివరాగతకృష్ణభుజంగమాకృతిన్.</poem>|ref=82}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>బాలకురంగలోచనకుఁ బాటిలుమోహననాభిమండలా
వాలమునౝ, జనించి పరువంబున మీఁదికిఁ బాఁకురోమరా
జీలత నుద్భవిల్లి విలసిల్లుగుచస్తబకద్వయంబునౝ
వ్రాలినగండుఁదేఁటు లన వర్తిలుఁ జూచుకమేచకప్రభల్.</poem>|ref=83}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ప్రతిబింబించెనొ గర్భ, స్థితుఁ డగు నానీలవర్ణదేహద్యుతి నా
సతిరోమరాజి రాజిలు, నతులతరశ్లాఘనీలిమాయతరేఖన్.</poem>|ref=84}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వేణీభరకుచకుంభ, శ్రోణీభారములఁ గౌను సుడివడఁగ గదా
పాణిఁ గరుణించి పల్లవ,పాణికి గర్భంబునందుఁ బ్రాపై నిలిచెన్.</poem>|ref=85}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>హరిమధ్య యనుట వరమం, ధరగామినులందు వర్ణనామాత్ర మగుౝ
బరమార్థము కౌసల్యాం, బురుహాక్షికి విష్ణుగర్భమునఁ బూనుటచేన్.</poem>|ref=86}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>భూమానిని యాభూవర, భామామణియాశయంబుఁ బ్రాపించెను మృ
త్స్నామయరీతి భవిష్య, జ్జామాతృవిలోకనప్రసక్తయుఁబోలెన్.</poem>|ref=87}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తామరసకుట్మలాగ్రశి, లీముఖమేచకము లయ్యె లికుచకుచాచూ
డామణిచూచుకము లతి, శ్యామలకోమలకుమారజనిసూచకముల్.</poem>|ref=88}}<noinclude><references/></noinclude>
giexs9xhrh4f52c9ij4vhyxb1fjjuzs
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/54
104
214593
562245
560553
2026-07-01T07:29:55Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562245
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నెలమసల మెఱసె నానృప, కులసతి లేఁగౌను మిన్ను కుచకోకముఖం
బులు నల్ల నయ్యెఁ గ్రమ్మర, నలఁతంబడె మందగతుల నడుగుందమ్ముల్.</poem>|ref=89}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఉదరగతపద్మనాభతల్పోరగేంద్ర, జనితఫూత్క్రియలో నాఁగ నినుమడించె
నొడలియలసత నకనక లొదవఁ బొదలు, బెట్టునిట్టూర్పు లాచంద్రబింబముఖికి.</poem>|ref=90}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నిగిడి పొక్కిలివిరినుండి నిర్గమించు, నట్టిషట్పదరేఖ దా నగుటఁ జేసి
యారుపేరెన్నికకు నెక్కి యతిశయిల్లుఁ, గప్పునునుఁజాయజిగికల్మిఁ గంజముఖికి.</poem>|ref=91}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మన్నించునుడిగ మోపక, యున్నం బతి సతిని దౌహృదోదయశుభసం
పన్నత వర్తిల్లెడు నెడ, మన్నించుట సిద్ధ మెందు మానినులందున్.</poem>|ref=92}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>బలిసెం గౌను నడ ల్తడంబడియెఁ గన్పట్టెౝ దనుగ్లాని చె
క్కులఁ జన్ముక్కులఁ దెల్పు న ల్పొదవెఁ గూర్కుల్ గూర్కొనెం గంట వె
ల్వెలఁ బాఱెౝ ముఖచంద్రమండలము పొల్చెౝ నోరు మృద్గంధగం
ధిలమై కోసలకన్యకుౝ నృపపురంధ్రీమాన్యకుౝ ధన్యకున్.</poem>|ref=93}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కులమణి యైన యన్నెలతఁకుౝ మసలె న్నెల చీరచిక్కె మా
టలఁ దగె మ్రానుపా టెడ నెడౝ వెడగూర్కు జనించె మించె నూ
మనసయ్యె వెల్మిడికిఁ బుట్టెను జాల నరోచకంబు మై
నలఁతయుఁ దొట్టె నోరఁ దఱు చెయ్యెను జిట్టుము లోకిరింతలున్.</poem>|ref=94}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సుదతి యతిబోధనిధియై, యుదరస్థితిచిన్మయాంబుజోదరతేజో
భ్యుదితరఘువీరగుణసం, పదఁ దెల్పెడుకరణి నిట్లు భావించె మదిన్.</poem>|ref=95}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనుపమగర్భభారమున నంగన చంక్రమకేళికిౝ సహిం
పనియలమందగామిని యభంగపతంగమతంగజోగ్రకా
ననసరసీసముద్రభువనంబులు దాఁటి చనంగఁ గోరు నే
మని కొనియాడవచ్చు నుదరార్భకజన్మధురీణవాసనల్.</poem>|ref=96}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కోమలి ప్రోది రాచిలుకకుౝ ఫల మర్మిలి నందియియ్య మే
నోమనిదయ్యు నయ్యెడఁ గృపోజ్జ్వలయై సకలాశ్రితార్థగో
త్రామరుదీప్సితార్థఫలదానమె సేయఁదలంచుఁ గంటక
స్తోమజిగీషమై హరికిశోరము గర్భమునందుఁ బూనుటన్.</poem>|ref=97}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కేళీసరోజదళఘట, నాలసమతి యయ్యు నప్పు డాత్మఁ దలంచుౝ
బాలిక పరదళముల నను, కూలప్రతికూలలీలఁ గూర్పౝ విప్పన్.</poem>|ref=98}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>పూనిక నాటతోఁటవలపు ల్గలకప్రపుఁగమ్మదూళిపూఁ
దేనియ యేటికాలువలు దీర్పఁగ నోపిక లేనిదౌహృద
శ్రీనిధి యాధరాధిపతిచేడియ సింధునిబంధనక్రియా
నూనచమత్క్రియల్ దలఁచు నుల్లమునందు నహర్నిశంబులున్.</poem>|ref=99}}<noinclude><references/></noinclude>
4h6xonezy2dgy1mgisx9bxzka7fy6e5
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/55
104
214594
562257
560554
2026-07-01T09:44:09Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562257
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అతులజలకేలివేళౝ, సతి సరసిజలిసము లూడ్ప సైఁపని దయ్యుౝ
శతధా సహస్రధాగతిఁ, బ్రతిభటరిపుకంఠనాళభంగమె తలఁచున్.</poem>|ref=100}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వివిధరిపుక్షేత్ర మతి మిం, చువిధ మెఱిఁగి సురలు గురియు సుమవర్షంబుల్
నవలా ధరింపఁ దలఁకొను, నవతంసశిరీషకోరకాసహ యయ్యున్.</poem>|ref=101}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అంతఁ గేకయరాజకన్యకయు నట్లు, విష్ణుతేజోవిలాసవర్ధిష్ణుగర్భ
గౌరవోదయభద్రలక్షణము దాల్చె, నంగలతఁ బూనుటకు ఫలం బదియకాదె?</poem>|ref=102}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శ్రీవైష్ణవాంశధూర్వహ, మై విభునకుఁ జూడ్కిపండు వగు గర్భావి
ర్భావద్విగుణితచిహ్న, శ్రీవిధము సుమిత్ర శుభచరిత్ర వహించెన్.</poem>|ref=103}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నవమాసావధిగా ని, ట్లవనీశప్రేయసీత్రయంబు సమస్త
స్తవనీయగర్భభారము, లవలీల ధరించి మించి రసదృశమహిమన్.</poem>|ref=104}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అయ్యవసరంబునం గ్రామంబున.</poem>|ref=105}}
{{p|ac|fwb}}శ్రీరామావతారము</p>
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అతిశుభవేళం గనియెౝ, సతి కోసలకన్య ధన్య సనయుౝ దనయుౝ
గృతసుకృతి ప్రకృతి సత్త్వము, నతులతరప్రతిభ దుర్లభార్థము పోలెన్.</poem>|ref=106}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ముద్దియ మునిహృత్కమలము, లుద్దామశ్రీసమృద్ధి నొందం గనియెౝ
ప్రొద్దులు నిండుటఁ జేసి ల, సద్దీప్తి సహప్రభానుశతకోటినిభున్.</poem>|ref=107}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆహరిదశ్వకులంబున, శ్రీహరి దైత్యారి యవతరించెౝ లీలా
బాహుజుఁడై కౌసల్యా, మోహనతరగర్భశుక్తిముక్తాఫలమై.</poem>|ref=108}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఉల్లాసాతిశయంబు నొందెఁ జదలే ఱుల్లోలకల్లోలమై
ముల్లోకంబులు నోలలాడెఁ బ్రమదాంభోధి దిశల్ వొల్చె రా
జిల్లెౝ మౌనులజన్నముల్ జపతపశ్శీలంబు లారాజయో
షిల్లోకాగ్రణి యప్పు డప్రతిహతశ్రీధాము రాముం గనన్.</poem>|ref=109}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సవనోపభుక్కులాధిప, భవనోపననోపయుక్తపవనోపకృతా
ర్జవనోపమసుమవర్ష, చ్యవనోపాయనము లబ్బె నబ్బాలునకున్.</poem>|ref=110}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నెలలు తొమ్మిది మోచి నిర్ణిద్రధాము, రామచంద్రునిఁ గన్న యారామతోడ
నొక్కనెల మోచి పతిమేన నొరగుగౌరి, తారకారాతిజనయిత్రి ధాత్రి సరియె?</poem>|ref=111}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అంత.</poem>|ref=112}}
{{p|ac|fwb}}భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్నావతారము</p>
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>వనధిపరీతభూమి యనవగ్రహసౌఖ్యము గాంచఁ గేకయీ
వనరుహపత్రనేత్రయు నవగ్రహముల్ సదనుగ్రహంబులై
గొనకొని యొక్కటం బదునొకొండవచోటిఫలంబు లియ్యఁగాఁ
గనియె ఘనుౝ మనోజగురుకల్పు ననూనజయుౝ దనూజునిౝ.</poem>|ref=113}}<noinclude><references/></noinclude>
rauvmuhvw4lpqtw2t7ofk2gqmx0jtmf
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/56
104
214595
562276
560555
2026-07-01T10:55:38Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562276
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అంత సుమిత్రయుం గనె ననంతవిలాసుల ధర్మశాస్త్రసి
ద్ధాంతరహస్యకోవిదుల నప్రతిమప్రతిభాప్రభావదు
ర్దాంతుల శ్రీనిశాంతుల నుదగ్ర భీరిమచాతురీసర
స్వంతుల నిర్వురౝ విమతజైత్రులఁ బుత్త్రుల సచ్చరిత్రులౝ.</poem>|ref=114}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>రాము నభిరాముఁ గోసలేంద్రజయు భరతు, నిద్ధనయలాభరతుఁ గేకయీపురంధ్రి
యతులబుధమైత్రి సౌమిత్రి ననఘనిఘ్నుఁ, డయినశత్రుఘ్ను నాసుమిత్రయునుఁ గనిరి.</poem>|ref=115}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అప్పుడు.</poem>|ref=116}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కురిసె విరిసోనవానలు, దొరసె సుధాంధోవధూమధురగానంబుల్
మొరసె దివిఁ దూర్యరవములు, విరిసెౝ మునిమానసారవిందము లంతన్.</poem>|ref=117}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ప్రతియాయజూకగృహసం, హతుల నటించెౝ బ్రదక్షిణాకృతుల శిఖా
తత లతులగతుల మెఱయఁగ, హుతవహుఁడు శుభావహోదయాన్నిద్రుండై.</poem>|ref=118}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అమరతరుప్రసూననిచయంబులవర్షము హర్షమగ్నసం
యములపునఃపునర్జయజయధ్వని కిన్నరసిద్ధసాధ్యగా
సములు వియచ్చరాంగనలనాట్యము మంగళతూర్యనాదముల్
సమసమయప్రయుక్తమయి సాగె రఘూత్తము లుద్భవించినౝ.</poem>|ref=119}}
{{Telugu poem|type=|lines=<poem>హరిచతుర్భుజపౌరుషవ్యక్తు లొక్కొ!, యలచతుర్విధపురుషార్థములు వహించు
పుంస్త్వములొ కాక యంగము ల్పూనిపొలుచు, శ్రుతులొ యన నల్గురారాజసుతులు దగిరి.</poem>|ref=120}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నలుగురుకొమరుల ముగ్గురు, కులసతులున్ గన్నవార్తకుౝ దశరథుఁ డు
జ్జ్వలమోదచిత్తుఁడై వి, ఫ్రులకుౝ మది దనియ నిడియెఁ బుత్రోత్సవముల్.</poem>|ref=121}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విశ్వప్రియులఁ గుమారుల, శాశ్వతులను నల్గురౝ బ్రసన్నులఁ గని య
య్యీశ్వరునికంటె ముమ్మడి, యైశ్వర్యము గాంచి దశరథాధిపుఁ డలరెౝ.</poem>|ref=122}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>దైవతమౌనికార్యపరతంత్రులఁ బుత్త్రులఁ గాంచెఁ గాన నా
నావిధపుణ్యదానకలనౝ బితృతృప్తినిధాయియై జగ
త్పావనుఁ డై ఋణత్రయముఁ బాపుకొనెౝజా భళి! మేదినీసుధాం
ధోవిభుమూర్తి యాదశరథుండు మనోరథసిద్ధి సంధిలౝ.</poem>|ref=123}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పదిదినంబులు చన్న భూపాలసతికిఁ, బురుడు వెడలెఁ ద్రయీగణ్యుఁ బుణ్యు రాము
యతిమనఃపద్మ మదమధువ్రతముఁ గన్న, పువ్వుఁబోఁడికి జగములఁ బురుడు గలదె?</poem>|ref=124}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>తదనంతరంబున.</poem>|ref=125}}
{{p|ac|fwb}}దశరథుఁడు రామాదులకు జాతకర్మాదిసంస్కారము లొనర్చుట</p>
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అలఘుల నరుంధతీశా, దుల మౌనులఁ గూర్చి సుతచతుష్టయమునకుౝ
జెలఁగి యొనరించె నారా, జలలాముఁడు జాతకర్మసంస్కరణాదుల్.</poem>|ref=126}}<noinclude><references/></noinclude>
l4geoyyj6dsvwptwhwks4bi5306xdc5
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/57
104
214596
562277
560556
2026-07-01T11:28:33Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562277
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>లీలాసౌధాంతరమణి, డోలాకల్పముల నిడి కడుం దత్పరతౝ
బాలికలు పెంచి రానర, పాలకబాలకుల ధర్మపరిపాలకులన్.</poem>|ref=127}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>దొరసి ప్రభాధురంధరుఁ జతుర్దశలోకధరుౝ మహాత్ము నే
కరణిని గోసలేంద్రసుత గాంచె నొకో? యని నాభిపంకజాం
తరమునఁ బెక్కుబ్రహ్మలఁ గనం గలవేల్పున కెట్టు బొడ్డు గో
సిరొ? యని పల్కి రర్యమరుచిౝ రఘునందనుఁ జూచి చూపరుల్.</poem>|ref=128}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వేదాదుల నెడఁబాయఁడు, వేదాదుల మరగినాఁడు వీఁ డౌరా! కే
లీదశఁ బరవశుఁడై మే, లీదశరథరాజుభాగ్య మిందఱిలోనన్.</poem>|ref=129}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని యీగతి నారఘునం, దనుసన్నిధి నున్నమహిమఁ దమ మెడలి పురీ
జను లతులజ్ఞానశ్రీ, ఘనులై వచియించి రుక్తికౌశల మొప్పన్.</poem>|ref=130}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆదట నీవు నాఁడు కలశాంబుధితుంగతరంగజాలడో
లాదరకేళికావిహరణాభిగతిం గుతుకంబు గాంచున
య్యాదిభుజంగశాయిని ధరాధిపునింటఁ బసిండితొట్లలోఁ
దాదృశసౌఖ్య మందితిగదా కితవార్భక! యంచు నవ్వుచున్.</poem>|ref=131}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>పట్టిఁ బసిండితొట్ల నిడి పట్టికి లోచనగోచరంబుగాఁ
గట్టిరి రత్నకందుకము కస్తురిఁ బెట్టిరి చుక్కబొట్టు జో
కొట్టిరి జోలవాడి రెడఁ గూర్కినఁ గంటికి ఱెప్పలీల జ
ట్టిట్టెడగాక కాచిరి మహీవరమందిరమందగామినుల్.</poem>|ref=132}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పాలింపు మిజ్జగంబులఁ, బాలింపుగ ద్రావి చలము పాటింపకు మా
పాలింటివాఁడవై రే, పా లింటికి వచ్చినప్పు డరయుము మమ్మున్.</poem>|ref=133}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని బహువిధంబుల నుపలాలించి.</poem>|ref=134}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కడుపునకుఁ బెట్టియెడయక, యెడనెడఁ జన్నిచ్చి పాడి యేడ్పుడిపి యొడల్
గడిగి తెలిమడుఁగుఁబాన్పున, నిడి యీగతి రఘుకుమారు నేదిరి దాదుల్.</poem>|ref=135}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>జోజో వారికబాంధవాన్వయణీ! జోజో కుమారాగ్రణీ!
జోజో దాశరథీ! దయాశరధి! జోజో కోటికందర్పలీ
లాజైత్రాంగ! శుభాంతరంగ! యని జోల ల్వాడి రింతుల్ త్రయీ
రాజీవాంతరటన్మధువ్రతకిశోరం బైనరాచూలికిన్.</poem>|ref=136}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మీనంబు నయినాఁడ నేనని సూచించు, తెఱుగున ననిమిషదృష్టిఁ జూచుఁ
గమఠరూపము నేన కైకొంటి ననెడు వై, ఖరి బోరగిలు వీఁపు గానరాఁగఁ
బోత్రివేషము నేను పూని మించితి నంచు, నెఱిఁగించుక్రియ ధాత్రి యెత్త మరుగు
నృహరిభావంబును నేన తాల్చితి నన్న, వీకఁ బ్రహ్లాదాభివృద్ధి నలరు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude>
2j5o4qp1114h7pjo6zflwqxd3zibkby
పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/58
104
214597
562278
560557
2026-07-01T11:49:34Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
562278
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వడుగువైపులు గని చూపు వడుగుబాగు, కరము గొడ్డలి నెఱపి భార్గవతఁ దెలుపు
దాశరథవంశశరధిసుధాకరుండు, కేశవవిలాసభాగాత్మశైశవమున.</poem>|ref=137}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అభవుఁ డిమ్మేదినీవిభుపురంధ్రీగర్భ, శుక్తిముక్తాఫలవ్యక్తిఁ బొడమె
నల శేషశాయి యీయవనిపాలకు నింటి, పసిఁడితూఁగుందొట్లఁ బవ్వళించె
వేదాంతవేద్యుఁ డీవిశ్వంభరాధీశు, శుద్దాంతకాంతల జోలఁ జొక్కె
నఖిలపోషకుఁ డీనృపారోధము చక్కి, సొంపుమై దాదులు పెంపఁ బెరిగె</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నితనిపుణ్యం బగణ్యమిం కితనితోడ, వాసవుఁడు గాఁడు ప్రతివాసి గీసవెలితి
తమ్ముఁ డతనికి శార్ఙ్గి యీతనికిఁ దనయుఁ, డగుట దశరథుఁ డన్యుఁడే యనిరి బుధులు.</poem>|ref=138}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>రాకొమరునిమాత్రంబె య, లౌకికకమనీయతరకళానిధి యని యా
లోకించిరి పైపైఁ బ్రజ, లాకౌసల్యాస్తనంధయమణిౝ బ్రేమన్.</poem>|ref=139}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అంత నక్కుమారుండు.</poem>|ref=140}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తానును రజోగుణాత్మకుఁ, డైనతెఱం గెఱుకపఱుచున ట్లాత్రిజగ
న్మానితశుభశైశవల, క్ష్మీనిధి వర్తిల్లుఁ బాంసుకేళీపరతౝ.</poem>|ref=141}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కూర్చుండ నేర్చె నయ్యఖి, లార్చార్హుఁడు రఘుకుమారుఁ డరివర్గముఁ బో
కార్చి తపోరతినియతిౝ, గూర్చుండఁగఁ గలిగె మునులకు సుఖవసతిౝ.</poem>|ref=142}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఇట్లు దశరథవసుధాతలేంద్రసూతి, భీతి పగఱకు నాత్మలోఁ బెరుగఁ బెరిగెఁ
దొంగి యాడంగ నేర్చి దైత్యులు కృశించి, తొంటిమద మేది మేదినిఁ గుంటుపడఁగ.</poem>|ref=143}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అలనృపాలకబాలకుఁ డల్లనల్ల, నడుగుపెట్టఁ గడంగిన నడుగునట్టి
రఖిలదైత్యులు నాఁడె యయ్యాదిదేవు, నడుగు పట్టినఁ గలదె నేఁ డకట సేఁగి?</poem>|ref=144}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దశరథకుమార! నీ విడుతప్పుటడుగు, లల్లమున నమ్మఁగాఁ జాల మొండు రెండు
తప్పుటడుగుల మును జగత్రయముఁ గొంటి, బలిఁ గికురువెట్టి యని బుధుల్ పలికి రపుడు.</poem>|ref=145}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>అప్పా లంచును బారచాఁచి చనుదేరా యన్వయాకల్ప! మా
యప్పా! యొప్పులకుప్ప! యానతకకుప్పా! యన్నఁ గప్పుం గురుల్
గప్పౝ మోమునఁ జిన్నిన వ్వొలయ బంగారందియల్ మ్రోయఁగా
నప్పాపం డరుదెంచుఁ దల్లి తను నూరార్పం దగౝ ముందటన్.</poem>|ref=146}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈరీతి మనిరి క్రమమున, నారఘుకులతిలకు లనుదినాభ్యుదయతనూ
చారిమఁ గూఁకటిప్రాయము, వారై గురుమాతృభక్తివశమానసు లై.</poem>|ref=147}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆమహనీయులలోపల, రాముఁడు లోకత్రయాభిరాముఁడు సుగుణా
రాముఁడు నిఖిలాఘౌఘవి, రాముఁడు చూపఱఁ గరంబు రంజిలఁ జేయున్.</poem>|ref=148}}
{{p|ac|fwb}}రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట</p>
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వేదాదివిద్య లెఱిఁగెౝ, వేదండవిరోధిచండవిక్రముఁడు బుధుల్
సాదనశాత్రవు లెల్ల హ, సాదనజెగజెట్లఁ దొడరి పాదనసేయుౝ.</poem>|ref=149}}<noinclude><references/></noinclude>
1aej6ba50g70nyggarfyl00hns41lqm
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/205
104
215158
562135
561734
2026-06-30T12:46:17Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562135
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|177}}</noinclude>వంతులుగఁ జేయవలసినచో మొట్టమొదట వారి తమస్సును పోఁగొట్టు నుపాయము లావశ్యకములు. కావుననే భగవంతుఁడు ప్రపంచమునందెల్ల యెడలను సుఖకరములును, రుచికరములును, మనోహరములును, సుందరములును నగు పదార్థజాలముల నిండింపఁజేసియున్నాఁడు. రుచిర పదార్థానుభవమున సుఖించుచు నాసుఖస్మృతిచే నావస్తువుల నాశించుచు వానికై పాటుపడుదురు. పశుప్రాయులగు వారలకు తాత్కాలిక విషయానుభవము తప్ప వేఱుచింత యుండదు. వారికి విషయానుభవమువలనఁ బ్రపంచ జ్ఞానము వృద్ధి కాఁదగియుండును. ఆహారమునందుఁగాని, చేష్టలయందుఁగాని నియమములు లేవు. ఇష్టానుసారము వర్తించుటయే వారల ముఖ్య లక్షణము. అట్టివారలకు ధర్మాధర్మములు కట్టుబాట్ల నేర్పఱచుటకు సాధ్యమే కాదు. మంచిచెడుగులు వారల కిట్టి యనేకానుభవమువలనఁ గలుగవలసినదియేకాని వేఱువిధమునఁ గానేరదు. ఐనను ఇష్టానుసారముగ వర్తించుచో కొన్ని కార్యములు దుఃఖమును గలుగఁజేయుట చేతను, మఱికొన్ని సుఖకారణము లగుటచేతను, ఈ సుఖకరములగు కార్యములే చేయఁదగినవనియును, దుఃఖహేతువు లగు కార్యములు చేయరానివనియును, నెఱుంగుదురు గదా; అట్టి జ్ఞాన మంకురించుచురాఁగా, పెద్దలగు వారు కొన్ని కార్యములు ధర్మవిరుద్ధములగుటచేఁ జేయరానివనియును, మఱికొన్ని ధర్మము ననుసరించియుండుటచే గర్తవ్యములనియును బోధింపఁ దమ యను<noinclude><references/></noinclude>
hldqk8ycgr42y5yxm4qe5dmeh1c4eyt
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/206
104
215159
562136
561735
2026-06-30T12:52:34Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562136
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|178|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>భవమునకును, పెద్దల యుపదేశమునకును, సమన్వయము చేసికొని యాపెద్దల వాక్యమునందు విశ్వాసబుద్ధిగలవారగుదురు. జడులగువారికి యుక్తాయుక్తజ్ఞానము విశేషముగ లేకపోవుటచే నాప్తులగు పెద్దలవాక్యమునందు భక్తివిశ్వాసములును వారియందు గురుత్వబుద్ధియు గలిగి వారి యనుమతికి లోఁబడి
యుండి వారలకు శుశ్రూషచేయుటయు ముఖ్య ధర్మములగు .
ఈధర్మములవలనఁ దమోగుణజాతములగు జడత్వమును, నిద్రాలస్య ప్రమాదములును క్రమముగ క్షీణింప విశేషముగఁ గార్యప్రవృత్తి గలవారలగుదురు. తమోగుణ ప్రధానులగు జీవులకు విధింపఁబడిన ధర్మములన్నియుఁ దమోనివృత్తిసాధనములుగ నుద్దేశింపఁబడినవి. తమోగుణము నివృత్తియగుటకు సేవకావృత్తి ముఖ్యసాధనము. ఆవృత్తియం దితరులకు లోఁబడియుండుట, ఇతరుల యిష్టానుసారము వర్తించుట, కాలము నతిక్రమించక విధింపఁబడిన కార్యముల నెఱవేర్చుటయు నీ మొదలగు ధర్మములచేతను, ఈకృత్యము లొనరించుటయం
దించుకయైనను లోపము గలిగినచో దానికి విధింపఁబడు దండనవిధులచేతను, పై కృత్యములను సకాలమున నేర్పుతోఁ జేయఁబడినపుడు గలుగు సన్మానములు, బహుమతులు మొదలగువాని చేతను, పూర్వపు నాలస్యము, సోమరితనము, మైమఱపు లోనగునవి క్రమక్రమమున నశించును. ఇట్లు సన్మానమునందలి ప్రీతిచేతను, దండమునందలి భీతిచేతను, దమోగుణము తగ్గి రజోగుణము వృద్ధియగుచుండును ఇట్టిజీవులకు<noinclude><references/></noinclude>
nj1kun357ieaw3omndve45wgvvus9xi
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/207
104
215160
562139
561736
2026-06-30T13:03:07Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562139
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|179}}</noinclude>నాచార వ్యవహారములయందును, ఆహారవివహారములయందును విధినిషేధములు శాస్త్రములలో విశేషముగఁ జెప్పఁబడియుండలేదు. వీరే శూద్రజాతియందు జన్మించువారని స్మృతులయందు వక్కాణింపఁబడియున్నది. ధర్మశాస్త్రముల యందు వారలకు విధింపఁబడియుండు ధర్మములు పై నుదహరింపఁబడిన ప్రయోజనమును గలిగించునవియై యున్నవి.
<poem>
{{left margin|5em}}
పరిచర్యాత్మకం కర్మ శూద్రస్యాపి స్వభావజమ్ ।
{{right|(గీత. 18-అధ్యా.)}}
</poem>
రెండవ తరగతి జీవులు రజోగుణ మెక్కువగాఁగలవారు. తమస్సంబంధములగు గుణములనుఁ గ్రమక్రమమున జయించిన జీవుఁడు పూర్వముకంటె నించుక యుత్తమజన్మమున కర్హుఁడగుచున్నాఁడు. అట్టిస్థితియందు జీవునకు ద్రవ్యమును సేకరించుటయం దుత్సాహము స్వాభావికముగ నుండు. జగమంతయు ధనమూలముగావునఁ గృషి, వాణిజ్యము, గోరక్షణము మొదలగు వృత్తులు ధనార్జనమునకే ముఖ్య సాధనములగుటచే నవి వారికి ముఖ్యకర్మములుగ విధింపఁబడియున్నవి. ద్రవ్యము సుఖసాధనమై యుండుటచే దానికొఱకు నెక్కుడగు ప్రయత్నములు చేయుచు నార్జింపఁబడిన ద్రవ్యమునందు విశేష మోహము గలిగి సదా ద్రవ్యకాముఁడై వర్తించుచుండును. ధనమునందుఁ గామము, ధనార్జనమునందుఁ బ్రతికూలములు సంభవించినచోఁ గోపము మొదలగు గుణములు ఈజీవునకు సహజములుగ నుండు. ఇతఁడు స్వాభావికముగ<noinclude><references/></noinclude>
sifj7mn70ir094ee7u6vw10amfdhbha
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/208
104
215161
562146
561737
2026-06-30T13:33:30Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562146
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|180|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>ధనార్జనమే పరమార్థముగా గ్రహించి దానికై యితరుల సుఖదుఃఖముల నించుకయేని విచారింపక బహువిధప్రయత్నములు చేయుచుండును. అట్టి ప్రవర్తనమువలనఁ గేవల స్వప్రయోజనపరత్వము, ఇతరులతో విరోధము, మాత్సర్యము లోనగునవి యన్నియుఁ గొంతకాలము వృద్ధియగుచుండును. ఈరీతి ధనార్జనమువలని సుఖము గలిగినను, బహువిధములుగ నితరులకు దుఃఖహేతువులగు కార్యములు చేయుటచేఁ దనకును దత్ప్రతిఫలములగు కష్టములుకొన్ని సంభవింపక తీరవు. అట్టి సుఖదుఃఖానుభవములవలనఁ గొన్ని కార్యములు దుఃఖ హేతువులనియును, మఱికొన్ని సుఖహేతువు లనియును గ్రమక్రమముగ నెఱుంగఁగలఁడు. కామక్రోధాదులవలనఁ గలుగు కీడులనుదెలిసికొని వానిని జయించుటకు శాస్త్రమునందు సూచింపఁబడిన ధర్మము అనుసరింపఁదగిన దనియు ననుభవమువలన నెఱుంగును. ఈతరగతి జీవులకు నైజముగ నర్థకామములు
ముఖ్యపురుషార్థములుగఁ దోఁచుచుండ వారు కుటుంబములందును, జనసంఘమునందును, అన్యోన్య సుఖప్రదముగనుండుటకుఁ గొన్ని కట్టుబాటులకు లోఁబడి వర్తింప వలసియుండు టావశ్యకము. కావున ధర్మము మొదటి పురుషార్థముగ నేర్పడుచున్నది. జీవుఁడు తా నుత్తమస్థితిని బొందుచు నితరజీవులకు సుఖప్రదముగ నుండునట్లు ప్రవర్తించుటయే ధర్మమార్గము. అధర్మమువలన జీవుఁడు మునుపటికంటె నీచస్థితి నొందుటయేగాక యితరులకు హింసచేయును<noinclude><references/></noinclude>
sy72tdb59sxc25kqt8ezvt5op5cbgoq
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/209
104
215162
562148
561738
2026-06-30T13:40:41Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562148
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|181}}</noinclude>ఈజీవులకు ధనము సంపాదించుటయు, సుఖముల ననుభవించుటయుఁ, గోరికల నీడేర్చుకొనుటయు ముఖ్యధర్మములని చెప్పఁబడియెను, గాని యీ ధనార్జనమునందును, సుఖానుభవమునందును, ధర్మము ననుసరించి కొన్ని విధినిషేధములు ఆవశ్యకములగుచున్న యవి. ద్రవ్యమును సేకరించుటయం దితరులకునష్టమును గలుగఁజేయకుండవలయును. సుఖముల ననుభవించుటయందును, ఇతరులసుఖములకుఁ బ్రతిబంధము లేకుండునట్లు నడచుకొనవలయును. ఇట్టి నిబంధనల ననుసరించుటచేఁ గ్రమక్రమమున జీవుఁడు కేవల స్వప్రయోజనపరత్వమును వదలి యితరుల సౌఖ్యమునుగూడ గమనించి ధర్మమార్గమున నడువవలయునని తెలియునట్టి స్థితికివచ్చును. పిదపఁ గాలక్రమమునఁ బరోపకారబుద్ధి వృద్ధియై "పరోపకారార్థ మిదంశరీర "మ్మను న్యాయము ననుసరించును.
ఈరీతి నాజీవుఁడు కేవల అర్థకామములకు లోఁబడకయుండునటుల ధర్మము మొదటి పురుషార్థముగ నిరూపింపఁ బడి యున్నది. ధనము నార్జించుటయందు ధర్మమునుదప్పక ఆర్జింపవలయును. సుఖము లనుభవించుట యందును ధర్మమార్గమును మీఱక యుండవలయును.
<poem>
{{left margin|5em}}
ధర్మా౽విరుద్ధో భూతేషు కామో౽స్మి భరతర్షభ । (గీత. 7.11.)
</poem>
ఈస్థితియందుండు జీవులకు ధర్మవిరుద్ధముకాని కామము మిక్కిలి యావశ్యక మగుటచే నది తన స్వరూపమేయని భగవంతుఁడు గీతాశాస్త్రమునందు వక్కాణించి యున్నాఁడు.<noinclude><references/></noinclude>
oqrz1a9zjhjhett9dvje9fvv7e65rtw
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/210
104
215163
562149
561739
2026-06-30T13:47:21Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562149
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|182|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>కాఁబట్టి ధనార్జనమునందును, కామోపభోగమునందును జీవు లిష్టానుసారము వర్తింపక యుండుటకు ధర్మము నతిక్రమింపక యుండవలయు ననునిర్బంధము మొట్టమొదటిది. మఱియును ఆర్జితద్రవ్యమునందుఁ గొంతభాగమైనను బరోపకారమునకు వినియోగించుట యీజీవులకు ముఖ్యధర్మము. ద్రవ్య మూర్జిత పఱచుట ముఖ్యవ్యాపారముగ నుండునపు డార్జితవిత్తము తనకు మాత్రమే యుపయోగింపవలయు ననుట యంత మంచిది గాదు. అతిజాగరూకతతో ధనమును భద్రపఱచుట, వ్యయ మొనరించుటయం దిష్టము లేక యుండుట యట్టిజీవులకు సహజగుణములుగ నుండు. ఐనను అట్టివారికి పరోపకారము కొఱ కల్పముగ నైన ధనవ్యయము చేయఁబడినచో భగవంతుఁడు ప్రీతినొంది పెక్కుమడుంగులు ద్రవ్యమును బ్రతిఫలముగ నిచ్చుచుండును. దేశకాలపాత్రములెఱింగి భగవదర్పణముగ దానము లోనగునవి చేసినచో నిహపరసుఖములు గలుగు నను ధర్మము లనుభవజ్ఞులును, తత్వవేత్తలు నగువారు శాస్త్రములయందుఁ బ్రతిపాదించి యుండుటచేఁ బరోపకారమున
నెక్కుడాసక్తి కలుగును. ఈ రీతి గ్రమక్రమమునఁ బరోపకారబుద్ధి వృద్ధియగుచుండును. కాలక్రమమునఁ బరోపకారబుద్ధి వృద్ధి కానుకాను ధనమునం దభిమానము, మమత్వబుద్ధి వదలుచువచ్చును.
మఱియు శరీరసుఖమును గొంతవఱకు వదలినం గాని ధనార్జనమునందు నేర్పఱి కాఁ జాలఁడు. కాఁబట్టి దేహసుఖ<noinclude><references/></noinclude>
fnh1rjxt5xhb2rt3wop4wjk8xcxli5w
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/211
104
215164
562150
561740
2026-06-30T13:52:25Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562150
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|183}}</noinclude>మునంతగాఁ గోరక కార్యనిర్వహణమందు జాగరూకతను, పూనికను అభ్యసించి పరిజనుల విషయమై యేయే మనుష్యులచే నెట్టిపను లెంతెంత యెప్పుడెప్పుడు చేయించవలయునో, హెచ్చుతక్కువలు లేక యెంతమాత్రము వారికి వేతన మీయవలయునో తెలిసి యప్రమత్తతో వర్తింపవలయును. ఇతరులతోఁజేయు క్రయవిక్రయాది వ్యాపారమునందు న్యాయమును మీఱరాదు. ఆర్జించిన ద్రవ్యమును సద్వినియోగము చేయవలయు. ఈ మొదలయినవి యీజీవులయందు వృద్ధి కాఁదగిన లక్షణములు.
ఇట్టి జీవులు వైశ్యజాతియందు జన్మించువార లని హిందూమతగ్రంథములయందు నిరూపింపఁబడి యున్నది. ఏదేశమునందైనను జీవులు రజోగుణప్రధానులయి ద్రవ్యమును సేకరించుటయే ముఖ్యవృత్తిగ నుండువారలు వైశ్యజాతివారని భావింపఁదగు. ధనము నార్జించి యూర్జితముచేసి యుచితమగు మితవ్యయము చేయుటయు, పరోపకారముకొఱకును, దేశక్షేమము కొఱకును, విద్యాభివృద్ధికొఱకును, ఆర్జిత ద్రవ్యమును వినియోగించుటయు క్రమక్రమముగ ధనమునం దున్న మోహమును వదలి కొంత నిస్పృహత్వము నొందుటయే దీనికి ముఖ్య
పురుషార్థము.
ఈజ్ఞానము కొంతవఱకు వృద్ధి కానుకాను జీవులు ఇంతకంటె నుత్కృష్టమగు జన్మము నొంద నర్హులగుచున్నారు.
ద్రవ్యమునం దున్న మోహ మించుక క్రమక్రమమున వదలు<noinclude><references/></noinclude>
fjbpqq9z2cgzhevriqpes2kj7knd8md
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/212
104
215165
562152
561741
2026-06-30T13:59:44Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562152
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|184|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>చుండినపుడు దేహాభిమానము వదలియుండదు గాన దేహము సహితము పరుల మేలుకొఱకు వినియోగము చేయఁదగినదను జ్ఞానము వృద్ధి కావలయును. అట్టి స్థితియందు జీవుఁడు క్షత్రియ జాతియందు జననమొందఁ దగియున్నవాఁడు. క్షత్రియులు ధనమునం దభిమానము కొంత తగ్గియు నెక్కుడుగఁ గీర్తికాములై ప్రజలఁ దమ యాజ్ఞావశవర్తులను జేయ నిష్టముగలవారగుదురు. ప్రజాపరిపాలనను చేయుచు ధర్మరక్షణమునఁ బ్రజల మేలును ఎల్లప్పుడు కోరుచుఁ దమమహిమ వృద్ధిగ నుండవలయు ననునభిలాష గలిగియుందురు. క్షత్రియులు శౌర్య
ధైర్యౌదార్యములు లోనగు వానియందుఁ దామౌన్నత్యమున నుండఁ దలంతురు. ప్రజలను రక్షించుటయం దధికాభిమానము గలిగి వారలకించుకయేని యపాయము గలిగిన దానిని దొలఁగించుచు, ఒకప్పుడు వారికై ప్రాణత్యాగము చేయవలసివచ్చినను వెనుదీయక వర్తింతురు. ఇందును గ్రమక్రమమున ధనమునం దభిమానము వదలినరీతినే శరీరమునం దభిమానముకూడ వదలించుకొనుట యీధర్మమువలని ముఖ్యప్రయోజనము. ఈస్థితియం దుండుజీవులు తమకుఁ గల యధికార గర్వముచేతఁ దమ యాజ్ఞకులోఁబడిన ప్రజలను క్షోభింపఁ
జేయుచుఁ దమ సంపత్తునంతయు స్వప్రయోజనమునకే వినియోగించుచుఁ దమయున్నత ధర్మమును మఱచినను, బహువిధానుభవములచే నామార్గము అధర్మమని తెలిసికొని ప్రజాక్షేమము కొఱకే భగవంతునిచే
సృజింపఁబడితిమని యెఱింగి<noinclude><references/></noinclude>
e2ht245dbfegpi5mo9ki0a847n11yk0
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/213
104
215166
562153
561742
2026-06-30T14:06:14Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562153
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|185}}</noinclude>సర్వస్వము బరులకై యుపయోగముచేయుచుఁ గట్టకడపట దేహమునందలి యభిమానమును యుద్ధాదులయందు వదలుచు, నంతకంటె నెక్కుడగుజన్మము నొందుటకు నర్హులగుచున్న వారు.
ఆదియందు జీవుఁడు కేవలవిషయాసక్తుఁడుగనుండి యుక్తాయుక్తము లొకించుకయైన నెఱుంగకవర్తించి, వివిధానుభవములచే నల్పముగ జ్ఞానము నొంది, పిదప సేవకావృత్తియందుఁ దనకంటె నుత్తములగు జీవులకు శుశ్రూషచేయుచు వారి యాజ్ఞకు లోఁబడి వర్తించుచుఁ దమోగుణజాతములగు నిద్రాలస్యప్రమాదములను దరించి, స్వతంత్రవృత్తి కర్హుఁడై, రజోగుణవశవర్తి యై, ధనార్జనమున కనుకూలమగు వృత్తులయందుఁ బ్రవర్తిల్లుచు నర్థమే పురుషార్థముగ భావించుచు, దానికై పాటుపడుచు, ద్రవ్యమునందు విశేషమగు నాశయు మోహమును గొంతదనుక కలిగియుండి కాలక్రమమున వివిధానుభవముల వలన నాయర్థమువలనఁగలుగు సౌఖ్యములు నశ్వరములను జ్ఞానము దృఢము కానుకాను క్రమక్రమమున ధనమునందలి మమకారాదుల వదలించుకొని, యంతకంటె నుత్తమ
మగు జన్మమున జన్మించి, ప్రజాపరిపాలనము మొదలగు ధర్మరక్షణ కార్యములలో వర్తించుచు శౌర్యధైర్యాదులు గలిగి
తనమేలుకంటెఁ బ్రజారక్షణము నెక్కువగ భావించుచు, తన శౌర్యధైర్యములను, శరీరపాటవమును, శక్తిహీనులను గాపాడుకొఱకే యుపయోగించుచుఁ దనయధీననుగు ద్రవ్యము ప్ర<noinclude><references/></noinclude>
tt3pe28zlbdr7f7vg9v86kdqokm32kg
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/214
104
215167
562155
561743
2026-06-30T16:00:05Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562155
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|186|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>జలమేలుపొంటె వినియోగించుచు, తనశరీరమును సహితము ప్రజారక్షణమునకై త్యజించుట కుత్సాహము గలవాఁడగుచుఁ, గ్రమక్రమమునఁ బూర్వము ద్రవ్యమునందలి యభిమానమును వదలినట్లే దేహాభిమానమును గూడ వదలి, పూర్వజన్మంబు లన్నింటికంటె నుత్తమమును, సత్త్వగుణ ప్రధానము నగు జన్మమును బొందుటకు జీవుఁ డర్హు డగుచున్నవాఁడు.
యథార్థముగ ఇంతమట్టుకు పరిపక్వమయిన జీవుఁడు విషయసుఖములయం దాశయు, నైహికసుఖసాధనమగు ధనమునందభిమానమును, దేహాభిమానమును గొంతవఱకు జయించియే యుండును. ఇట్టి లక్షణములతోఁ గూడినజీవుఁడే యుత్తమజాతి జీవుఁడనిపించుకొనును. ఇట్టి పదవినొందిన జీవుఁ డితర జీవులకు జ్ఞానమును బోధించుటకు నర్హుఁడు. జీవుఁడు నిద్రాలస్యాదులవలని సుఖంబును, ధనార్జనమువలని మోదమును,
దేహాభిమానమువలని సంతోషమును నస్థిరములని దెలిసి, స్థిరసుఖమెద్దియో యని వెదకుచు నది జ్ఞానసాధ్యమని తెలిసి, జ్ఞానార్జనమునం దత్యుత్సాహముగలవాఁడై యుండు. మొదట మొదట విద్యావంతుఁడ నను నభిమానముకొంత గలిగి యుండినను గ్రమక్రమమునఁ దనజ్ఞానమంతయుఁ బరుల మేలు కొఱ కుపయోగించుటకు నేర్చుకొనును. బహుకాలము నానావిధములగు శాస్త్రములు మొదలగు నపరవిద్యలనేర్చి సకల
విద్యాపారంగతుఁడై యావిద్యలన్నియు స్థిరసౌఖ్యమున కాధారమగు పరమార్థతత్త్వమును బూర్ణముగ భోధింపఁజాల<noinclude><references/></noinclude>
6oyktcm15teptzk0km7sxb1enoqeux7
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/215
104
215168
562157
561744
2026-06-30T16:06:06Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562157
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|187}}</noinclude>వని తెలిసి "సకలవిద్యా ప్రతిష్ఠ”యగు పరవిద్యయొకటి యుండవలయును గదా యని యెఱింగి, యాపరవిద్యను గురుముఖమున స్వీకరించుటకు యత్నించును. ఇవుడు జీవునకు వేద శాస్త్రములను జదువుటయు, నితరులకు వానిని జెప్పుటయు, లోకహితము నుద్దేశించి దేవయజ్ఞములు మొదలగువానిని జేయుటయు, ఇతరులచేఁ జేయించుటయు ముఖ్యములగు బాహ్యధర్మములు. మఱియు నింద్రియములను విషయాసక్తములను గాకయుండ నియమించు కొనుటయు, ఇంద్రియములతోఁజేరి వానికి లోఁబడి వర్తింపకయుండునటుల మనస్సును మరల్చు
కొనుటయు, ఇంద్రియములను దమకధిపతియగు మనస్సునకులోఁబడి వర్తించునట్లు చేయుటయు నివి పట్టుదలతో నభ్యసింపఁదగిన యంతరంగధర్మములు.
ఇట్టి పదవింబొందిన జీవుఁడు జ్ఞానమును అభివృద్ధి చేసికొని భగవద్భక్తిని, క్షమ (అనఁగా నితరులయందున్న లోపముల నోర్చుస్వభావము)ను, సర్వభూతహితత్వమును ముఖ్యముగ ననుష్ఠింపవలెను. పూర్వజన్మములయందు విత్తము మొదలగువానియం దభిమానమును, దేహాభిమానమును, కామ క్రోధములను కొంతవఱకు జయించియుండుటచే నివుడు సర్వభూతహితుఁడగుట కర్హుడై యున్నవాఁడు. కామక్రోధములను సంపూర్ణముగ జయింపఁ బ్రయత్నముచేయవలయును. ఎల్లప్పుడును శరీరమును, ఇంద్రియములను, మనస్సును స్వాధీనము
చేసికొనుచు విషయ విముఖుఁడగుచుండవలయును. వేగిరపడి<noinclude><references/></noinclude>
qdb1kaj191k2tvv586beg3wikkltblc
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/216
104
215169
562158
561745
2026-06-30T16:14:56Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562158
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|188|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>యేకార్యమునైనఁ జేయరాదు. సదా శాంతిస్వరూపుఁడుగను, శుద్ధుఁడుగను నుండఁదగు. ఉత్తమజ్ఞానమును బురుషార్థసాధనముగ భావించుచు నద్ధానికంటె శ్రేష్ఠమగు విత్తము వేఱొకటి లేదను మనోనిశ్చయము గలిగియుండవలయును.
<poem>
{{left margin|5em}}
శమోదమస్తపశ్శౌచం క్షాంతి రార్జవ మేవ చ ।
జ్ఞానం విజ్ఞాన మాస్తిక్యం బ్రహ్మకర్మస్వభావజమ్ ॥ (గీత. 18-42)
నైతాదృశం బ్రాహ్మణస్యాస్తి విత్తమ్
యథైకతా సమతా సత్యతా చ
శీలం స్థితి ర్దండనిధాన మార్జనమ్
తత స్తపశ్చోపరమః క్రియాభ్యః ॥ (పురాణవాక్యము.)
</poem>
తా. ఏకత్వము, సమత్వము, సూనృతోక్తి, సదాచారము, స్థిరత్వము, మొదలగు వానితో సమానమగు ద్రవ్యము బ్రాహ్మణునకు వేఱొండు లేనేలేదు.
ఈలక్షణములతోఁగూడిన జీవుఁ డుత్తమజాతి జీవుఁ డనిపించుకొనును. ఏ దేశమునందు జన్మించినను ఇట్టిలక్షణములు గల జీవులే యగ్రజాతి జీవులని యెన్నఁదగుదురు. ఈలక్షుణములు ఆర్యసంఘమునందలి బ్రాహ్మణులయందు స్వాభావికముగ నుండవలయును. ఇవి లేకపోయినయెడల వాని నభివృద్ధి చేసికొనుటకు వలయు ప్రయత్నము చేయవలయు. అట్లుకానిచో బ్రాహ్మణజాతియందు జన్మించినను బ్రాహ్మణుఁడని యెన్నఁబడుట కర్హుఁడు కాఁడని స్మృతులయందును, పురాణములయందును దృఢముగఁ జెప్పఁబడియున్న యది<noinclude><references/></noinclude>
80pdeoou7ajzhpaxpecoovi5jixvley
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/217
104
215170
562160
561746
2026-06-30T16:21:14Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562160
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|189}}</noinclude>ధర్మములను నివి జీవుని నుత్తమస్థితికిం దెచ్చుటకుఁ దత్త్వవేత్తలగు మహర్షులచే విధింపఁబడిన మార్గములు. జీవుని పూర్వజన్మ సంస్కారమును దెలిసి గుణకర్మ విభాగములు సేసి ఆర్యసంఘమునఁ దొలుతఁ జాతుర్వర్ణ్య విభాగముచేయఁబడిన దని భగవద్గీతయం దుదాహరింపఁబడియున్నది. పూర్వకాలమున మానవులు శాస్త్రములయందు విశ్వాసము గలిగి శాస్త్ర విధులగు స్వధర్మముల నుల్లంఘింపక యనుష్ఠించుచుండుటం బట్టి సామాన్యముగ జీవునియంతరంగస్వభావము ననుసరించియే బాహ్యమగు జన్మము లభించుచుండెను. అనఁగాఁ
దమోగుణ ప్రధానులుగనుండు జీవులు శూద్రజాతియందును, రజోగుణ ప్రధానులుగ నుండుజీవులు వైశ్య క్షత్రియ జాతులయందును, సత్త్వగుణ ప్రధానులుగ నుండు జీవులుమాత్రము బ్రాహ్మణవర్ణమునందును జన్మించుచుండిరి. వారియందుఁ గామము హెచ్చనుహెచ్చను వారు స్వప్రయోజనపరులై ధర్మము నతిక్రమించుటచే వర్ణసంకరము కలుగసాగెను.
జీవుఁడు తాఁబుట్టిన వర్ణమునకు విధించిన బాహ్యధర్మముల ననుష్ఠింపక పోవుట వర్ణసంకరమని సామాన్యముగాఁ
జెప్పుచున్నను, జక్కఁగ విచారించినచో జీవుఁడు తన స్వభావమునకు సరిపోని వర్ణమునందుఁ బుట్టుటయే వర్ణసంకరమని యెఱుంగవలయును. కామములకు లోనై శాస్త్రవిహితము లగు ధర్మముల నతిక్రమించి విచ్చలవిడిగ వర్తించుటచే ననేక వర్ణములవారితో నానావిధములగు ఋణానుబంధములు<noinclude><references/></noinclude>
nt6uld98toallwocobzfnohb7qnsxw0
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/218
104
215171
562161
561747
2026-06-30T16:27:41Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562161
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|190|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>కల్పించుకొనుటచే నీసంకరము ప్రాప్తించుచున్నది. ఐనను కర్మాధిదేవతలు ముందు సూచించినరీతి నేయేకాలమున నేయేధర్మముల ననుష్ఠించుట యేయేజీవులకు నిశ్శ్రేయఃకారణమగునో వానిని జక్కఁగఁజూచి వారి కనురూపమైన వర్ణములయందు వారిని బుట్టునట్లు చేయుచున్నారు. కావున స్థూలముగాఁ గనఁబడు బాహ్య సంకరమును మాత్రము పాటించి శాస్త్రసమ్మతముగను, యుక్తియుక్తముగను జేయఁబడిన వర్ణవిభాగమును బొత్తిగా ననాదరణచేయుట సమంజసముగాదు.
ఇక్కాలమున నీ దేశమున నాయావర్ణములయందు జన్మించి యుండు జీవులు వర్ణధర్మములఁ జక్కఁగ ననుష్ఠింపకుండుట చేత వర్ణవిభాగమునం దాదరణము తగ్గెననియును, ఈవిభాగము యుక్తియుక్తమనియు నెఱింగి దానివలని ప్రయోజనముల నుపలక్షించి యెల్లవారలు తమతమ వర్ణధర్మములను సాధ్యమగునంత శ్రద్ధతో ననుష్ఠించుచు, స్మృతికర్తలగు మహాత్ముల యుద్దేశముల నెఱవేర్చి వర్ణవిభాగము నిర్దుష్టముగ నుండునటులఁ జేయుటకు మహాప్రయత్నము చేయవలయును.
పైనుదహరింపఁబడిన ధర్మములన్నియుఁ బరిశీలించి చూడ ముఖ్య విషయ మొక్కటి గానవచ్చుచున్నది. ఒక్కొక్క
వర్ణమునకును ధర్మములు విధింపఁబడియున్నవి. అనఁగా నొక్కొక్కవర్ణమువారును జేయవలయు కర్మములును, వారి
యం దుండవలసిన గుణవిశేషములును విధింపఁబడియున్నవి గాని యాజాతివారికింగల యధికారమును గుఱించి యించుక<noinclude><references/></noinclude>
oetxhfdozd8i91hsvm3tcqit8574fab
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/219
104
215172
562165
561748
2026-06-30T18:10:37Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562165
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|191}}</noinclude>యైనను శాస్త్రములయందుఁ జెప్పఁబడియుండ లేదు. ఒక్కొక జాతివారును వారి వారికి విధింపఁబడిన కార్యముల నించుకయేని లోపములేకుండఁ జేయుచు, నిషేధింపఁబడిన పనులను బొత్తిగవదలుచు, వారివారి యందుండఁదగిన యంతరంగలక్షణముల నభివృద్ధి చేసికొనుటకు యత్నించుచుండిరి గావున దేశమునందలి ప్రజలందఱును సమరసభావముగలిగి శరీరమునం దంగములువలె జనసముదాయమునకు క్షేమము నొనఁగూర్చుచుండిరి. శరీరమందలి యంగము లన్నియు నన్యోన్యానుకూల్యము గలిగి శరీరసౌఖ్యముకొఱకుఁ బాటుపడుచుండిననే శరీరమునకును, ఒక్కొక యంగమునకును క్షేమముగలుగును గాని యొక్కొక్క యంగము ఇత రాంగముల కొఱకుఁ బాటుపడఁదలంపనిచో సమష్టి శరీరమునకు క్షేమము లేకపోవుటయేగాక యొక్కొక్కయంగమును గృశించి నశించును గదా ! అట్లే జనసముదాయము శరీరమునకును, జనులు ఆశరీరమందలి యవయవములకును బోల్పఁదగినవారు. జనులందఱు వారివారి యోగ్యతానుసారముగఁ దమతమధర్మముల
నెఱింగి చక్కఁగ నాచరింప సమష్టిరూపమగు జనసముదాయమునకు సేమము గలుగుటయేగాక జనులకు సహితము సుఖంబొనఁగూడును. అట్లు అన్ని వర్ణములవారును దమతమధర్మములఁ జక్కఁగ నాచరించుచు, నితరులయందలి దోషదర్శనపరులుగాకుండునంతకు హిందూదేశమున జనసంఘము అసమాన సుఖము ననుభవించుచుండెను. అట్లుగాక నొక్కొక్క<noinclude><references/></noinclude>
4ka7bbewnpxz6l7ieoaoddnuudotd7s
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/220
104
215173
562166
561749
2026-06-30T18:18:00Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562166
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|192|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>రును తమతమ ధర్మములం దశ్రద్ధచేసి, బరులనుమాత్రము వారిధర్మముల నాచరించునట్లుచేసి దానినుండి తమకు రాఁదగులాభమును మాత్రము కోర నారంభించుటచే నిప్పటి దురవస్థగల్గెను. ఈరీతి సర్వజనులును తమతమ ధర్మములను వదలి పరస్పర స్పర్ధలతోఁ జెడిపోయిరి. జనసముదాయమునకును దదంగములగు జీవులకును క్షేమము క్రమక్రమమునఁ దగ్గిపోయెను. శరీరమునందలి యవయవము లొక్కొక్కటియు శరీర
పోషణమునకుఁ బాటుపడుటలోఁ దమతమకార్యముల నేమఱకచేయుచుండవలయునేగాని తమవృత్తులం దుత్తమమధ్యమనీచములనుభావములఁ జర్చింపరాదు. అట్లే చాతుర్వర్ణ్యవిభాగమునందును ఒక్కొక్కజాతివారును వారివారి ధర్మములను బరిపాలించుటకు బహువిధముల యత్నింపవలయునుగాని, కొందఱుత్తము లనియు, మఱికొంద ఱధము లనియు భావించుటగాని, కొందఱుమాత్రము పూజ్యులనియు, తక్కినవారు వారిని బూజించుచుండవలయుననియును ఎంచుట శాస్త్రసమ్మతముగాదు. ఎవరికిఁగాని తమధర్మములను లోపములేకుండ నాచరించుటచేఁ బూజ్యతయున్నది గాని జన్మమున మాత్రము పూజ్యత నొందఁజాలరు. శమదమాదిగుణసంపన్నుడై లోకోపకారపరాయణుఁడై సత్కర్మనిరతుఁడై యుండు బ్రాహ్మణుఁడును, స్వప్రయోజనము నించుకయేని గోరక ప్రాణమునం దభిమానము సైతము విడిచి, ప్రజారక్షణ తత్పరుఁడైయుండు భూపాలుఁడును, ధర్మముఁ నతిక్రమించక<noinclude><references/></noinclude>
kve8r6kw0hcjg3smyokevuv5883o7x0
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/221
104
215174
562169
561750
2026-06-30T18:26:13Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562169
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|193}}</noinclude>యర్థము నార్జించుచుఁ గుటుంబమునందుఁ గోశాధిపతివలె జనసముదాయమంతయు నొక్కకుటుంబముగ భావించి యాకుటుంబమునందుఁ దాను గోశాధిపతిననియెంచి నిష్పక్షపాతముగ యోగ్యత ననుసరించి పాత్రతనెఱింగి యెల్లర క్షేమముకొఱకు ధనమును వ్యయించుచుండు వైశ్యుఁడును, జాగరూకుఁడై ప్రమాదమొకించుకేని లేక తనకు విధింపఁబడిన కార్యములన్నింటిని యథావిధి నెఱవేర్చుచుండు శూద్రుఁడును బూజింపఁబడదగుదురు గాని యోగ్యతలేకయున్నను జన్మమున మాత్ర ముత్తమజాతివార మనియు, పూజ్యులమనియు నెన్ను వారందఱు పూజ్యులు కాఁజాలరు.
<poem>
{{left margin|5em}}
యథాకాష్ఠమయో హస్తీ యథాచర్మమయో మృగః ।
యశ్చ విప్రో౽నధీయాన స్త్రయస్తే నామధారకాః ॥
యో ౽నధీత్య ద్విజో వేద మన్యత్ర కురుతేశ్రమమ్ ।
స జీవన్నేవ శూద్రత్వ మాశు గచ్ఛతి సాన్వయః ॥ (మనుస్మృతి.)
</poem>
యథోక్త గుణసంపన్నుఁడుగాని బ్రాహ్మణుఁడు బ్రాహ్మణుఁడుకాఁడు, మ్రానితోఁ జేయఁబడిన యేనుగు ఏనుగుకాదు.
చర్మ నిర్మితమగు జింక జింకకాదు. ఇవియన్నియు నామము మాత్రములే. అధ్యయనము చేయని బ్రాహ్మణుఁడు యథార్థముగ బ్రాహ్మణశబ్దవాచ్యుఁడు కాఁడని మనుస్మృతియందు స్పష్టముగఁ జెప్పఁబడియున్నది. ఈయర్థము స్మృతులయందును బురాణములందును ఇతిహాసములందును వివరింపఁబడి యున్నది.<noinclude><references/></noinclude>
otls665b7gy8x55775g8hdkarzvv1ia
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/222
104
215175
562170
561751
2026-06-30T18:37:19Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562170
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|194|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>శ్రీమహాభారతమున నరణ్యపర్వమునందు యుధిష్ఠి రాజగర సంవాదమున నిట్లు వివరింపఁబడియున్నది.
<poem>
{{left margin|5em}}
సత్యం దానం క్షమా శీల మానృశంస్యం తపో ఘృణా ।
దృశ్యంతే యత్ర నాగేంద్ర స బ్రాహ్మణ ఇతి స్మృతః ॥
శూద్రే తు యద్భవే ల్లక్ష్యం ద్విజే తచ్చ న విద్యతే ।
నైవ శూద్రో భవేచ్ఛూద్రో బ్రాహ్మణో న చ బ్రాహ్మణః ॥
యత్రైత ల్లక్ష్యతే సర్ప వృత్తం స బ్రాహ్మణః స్మృతః ।
యత్ర నైతద్భవే త్సర్ప తం శూద్ర మితి నిర్ది శేత్ ॥
{{right|(మహాభారతము, వనపర్వము, 43 -అ., 21-25-26)}}
న యోని ర్నాపి సంస్కారో నశ్రుతం న చ సంతతిః ।
కారణాని ద్విజ త్వస్య వృత్తమేవ చ కారణమ్ ॥
{{right|(మహాభారతము, వనపర్వము, 313.అ., శ్లో- 108)}}
</poem>
తా. సత్యము, దానము, ఓర్పు, శీలము, సౌమ్య భావము, తపస్సు, భూతదయ యివి యన్నియు నెవనియం దున్నవో
అతఁడు బ్రాహ్మణుఁ డనఁ దగును. ఈ గుణసముదాయము శూద్రునియందు గోచర మయ్యెనేని యతఁడు శూద్రుఁడు
కాఁడు. శూద్రాధికుఁ డనుట. ఇవియన్నియు బ్రాహ్మణుని యందు గోచరములు కావేని యతఁడు బ్రాహణుఁడు కాఁడు.
శూద్రతుల్యుఁ డనిభావము...........పుట్టుకయు, సంస్కారములును, పాండిత్యము, గోత్రము నను నివి బ్రాహ్మణత్వమునకుఁ గారణములు కావు. సద్వృత్తియే ముఖ్య హేతువని భారతవచనాభిప్రాయము.<noinclude><references/></noinclude>
3s0mad2vlcvqm6vpv15jymen3n9bpcn
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/223
104
215176
562172
561752
2026-06-30T18:45:16Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562172
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|195}}</noinclude>మఱియు శ్రీవిష్ణుభాగవతమునందు,
<poem>
{{left margin|5em}}
యస్య యల్లక్షణం ప్రోక్తం పుంసో వర్ణాభివ్యంజకం ।
యదన్యత్రాపి దృశ్యేత తత్తే నైవ వినిర్ది శేత్ ॥
{{right|(భాగవతము, 7 - 9 - 35.)}}
</poem>
తా. పురుషునకు జాతిసూచకముగ నేలక్షణములు చెప్పఁబడినవో యవి యితరునియందుఁ గూడఁ గనఁబడు నేని
యతఁ డాజాతివాఁడని విష్ణుభాగవతాభిప్రాయము.
ఇట్లగ్రజాతివారు పూజ్యుల మని యితరులనుండి సన్మానమును బలాత్కారముగఁ గోరుట ధర్మము గానట్లు, వారల
యందు దోషారోపణము చేయుటయు నిర్ష్యాసూయలు గలిగి యు౦డుటయు నితరులకును ధర్మముగాదు. అన్ని జాతులవారును సోదరభావమును గలిగి పరస్పర మైత్రినభివృద్ధిచేసికొనుచుఁ దమతమ ధర్మముల లోపములు లేక జరుపుచుండినయెడల జనసముదాయమంతయు క్షేమమును బొందఁగలదు.
{{c|ఆశ్రమధర్మములు}}
పైసూచించిన వర్ణవిభాగమున జీవునకు మనుష్యజన్మము ప్రాప్తించినది మొదలు ముక్తిప్రాప్తి పర్యంతము జీవునియాత్ర నాల్గుభాగములుగ విభజింపఁబడి యున్నది. మఱియును ప్రతిజన్మమునందును జీవితకాలము, అనఁగా, స్థూలశరీరముతో భూలోకమునందు వర్తించుకాలమంతయు, పై విభాగమున కనురూపముగనె నాల్గుభాగములుగ నేర్పడుచున్నది.<noinclude><references/></noinclude>
b0p0e8d6sn37l1daerirhegxc8bwwld
562173
562172
2026-06-30T18:45:42Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
562173
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|195}}</noinclude>మఱియు శ్రీవిష్ణుభాగవతమునందు,
<poem>
{{left margin|5em}}
యస్య యల్లక్షణం ప్రోక్తం పుంసో వర్ణాభివ్యంజకం ।
యదన్యత్రాపి దృశ్యేత తత్తే నైవ వినిర్ది శేత్ ॥
{{right|(భాగవతము, 7 - 9 - 35.)}}
</poem>
తా. పురుషునకు జాతిసూచకముగ నేలక్షణములు చెప్పఁబడినవో యవి యితరునియందుఁ గూడఁ గనఁబడు నేని
యతఁ డాజాతివాఁడని విష్ణుభాగవతాభిప్రాయము.
ఇట్లగ్రజాతివారు పూజ్యుల మని యితరులనుండి సన్మానమును బలాత్కారముగఁ గోరుట ధర్మము గానట్లు, వారల
యందు దోషారోపణము చేయుటయు నిర్ష్యాసూయలు గలిగి యు౦డుటయు నితరులకును ధర్మముగాదు. అన్ని జాతులవారును సోదరభావమును గలిగి పరస్పర మైత్రినభివృద్ధిచేసికొనుచుఁ దమతమ ధర్మముల లోపములు లేక జరుపుచుండినయెడల జనసముదాయమంతయు క్షేమమును బొందఁగలదు.
{{c|ఆశ్రమధర్మములు}}
పైసూచించిన వర్ణవిభాగమున జీవునకు మనుష్యజన్మము ప్రాప్తించినది మొదలు ముక్తిప్రాప్తి పర్యంతము జీవునియాత్ర నాల్గుభాగములుగ విభజింపఁబడి యున్నది. మఱియును ప్రతిజన్మమునందును జీవితకాలము, అనఁగా, స్థూలశరీరముతో భూలోకమునందు వర్తించుకాలమంతయు, పై విభాగమున కనురూపముగనె నాల్గుభాగములుగ నేర్పడుచున్నది.<noinclude><references/></noinclude>
pwtm0zpod8e1jlddem6fcf44pdspqva
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/224
104
215177
562174
561753
2026-06-30T21:19:52Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562174
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|196|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>ఆదియం దేలాటినియమములకు లోఁబడక యిచ్ఛానుసారము వర్తించుచుఁ దలిదండ్రుల పోషణమునకుఁ బాత్రుఁడై శైశవము గడపి పిదప కొంతకాలము విద్యాస్వీకారము సేయుచు, గురుగృహమునందు నివసించుచు, గురువునాజ్ఞకులోఁబడి వర్తించుచు, గురుశుశ్రూషచేయుచుఁ బూర్వమున శూద్రసమమగు జన్మమునందు జీవుఁ డుండినకాలమునఁ బొందిన జ్ఞానమును మరలఁ బ్రతిక్రొత్తజన్మమునందును దృఢపఱచుకొనుచుండును. ఇదియ ఆర్యధర్మములందు బ్రహ్మచర్యాశ్రమధర్మమని పిలువంబడుచు దేశాంతరములందు విద్యార్థిధర్మమనఁబడుచున్నది. గురుగృహమునందుఁగాని లేక దేశాంతరములయం దుండురీతిని బాఠశాలాధికారుల విచారణకు లోఁబడిన నివాసములయందుఁగాని విద్యార్థినివసించుచు, ఉపాధ్యాయుల యాజ్ఞకులోఁబడియుండి కాలనియమము తప్పక కాలోచితకార్యముల నెఱవేర్చుచు, సదా గురువుల సత్సాంగత్యమునఁ గలుగు మేలు నొందుచు నుండుటచేఁ
గ్రీడాసక్తి, ప్రమాదము లోనగుబాలుని నైజగుణములను దరించి యుక్తవయస్కుఁడైనపుడు పారతంత్య్రమునందుండి వదలి స్వతంత్రముగఁ కార్యనిర్వాహకము చేసికొనుటకు వలయు సుగుణసంపత్తిని బొందఁగలిగియుండును. ఇట్టియేర్పాటులు పశ్చిమదేశములయందుఁ జేయఁబడుచున్నవి. పూర్వకాలమున హిందూ దేశమునందును గురుకులవాసముచే నీ ప్రయోజనము లెక్కుడుగ సిద్ధించుచుండెను. ఇక్కాలమున<noinclude><references/></noinclude>
dzyrvamnp9gdpgyqtwd1hixwzncdikw
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/225
104
215178
562175
561754
2026-06-30T21:27:11Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562175
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|197}}</noinclude>గురుకులవాసము గానరాదు. బాలురు స్వగృహములయందు నివసించుచుఁ దలిదండ్రులయు బంధువులయుఁ బ్రేమాతిశయములకుఁ బాత్రులగుచు, నతిసుకుమారముగఁ బెంపఁబడుచు, లేక యితరగ్రామములయందు విక్రయాన్నభోక్తలయి, యింటియందలి నిబంధనలు సైతము లేక, పాఠశాలలకుఁ బోవు నల్పకాలమునందుఁ దప్ప తక్కినకాలముల విచ్చల విడిగ వర్తించుచుఁ, గాలోచితకార్యములఁ జేయించి విచారించువారు లేక, యున్న వారు. కాఁబట్టి పూర్వులయం దున్న సుగుణసంపత్తి యిక్కాలవువారియందు లేకయున్నది. బాలునకు నడఁకువ, అలోలత, విద్యాసక్తి, సుథేచ్ఛ లేక యుండుట, పాటుపడుట, ఇవి ముఖ్యలక్షణములుగ నుండఁదగు. ఈలక్షణముల
నభ్యసించి దృఢపఱచుకొనినచో స్వతంత్రముగఁ గార్యభారమునువహించుట కర్హుఁడగు. ఇవ్విధమున గురుకులవాసము చేసి సంసారభారమును వహించుటకు నర్హుఁ డైనచో, వివాహితుఁడై గృహస్థాశ్రమ ధర్మముల ననుష్ఠింపఁదగియుండు.
ఇవ్విషయమున ముఖ్యముగ గమనించఁదగిన విషయ మొకటియున్నది. పూర్వకాలమున నీయాశ్రమధర్మములు
ఒకటివెనుక నొకటి వరుసగ ననుష్ఠింపఁ బడుచుండెనుగదా ! బ్రహ్మచర్యము పూర్ణముగ జరిపి, విద్యాభ్యాసము గురుగృహమున సలిపి పూర్తి అయిన పిదప గురువునాజ్ఞవడసి, కొంతవరకు తీర్థయాత్రలమూలమున నానాదేశ సంచారముచేసి, తద్ద్వారా తన జ్ఞానమును అభివృద్ధిచేసికొనిన యనంతరము<noinclude><references/></noinclude>
qcrxpla2dahpn0s05acjcy66u9ugh94
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/226
104
215179
562176
561755
2026-06-30T21:35:50Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562176
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|198|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>యుక్తవయస్కుడైన పురుషుడు వివాహితుఁడై గృహస్థ ధర్మానుష్ఠానమును ప్రారంభించుచుండెను. ఇపుడన్ననో బ్రహ్మచర్యము నామమాత్రమైయున్నది. విద్యాభ్యాసము ప్రారంభించిన అల్పకాలములోపలనే వివాహము అననేమో అర్థమైనను తెలిసికొనజాలని బాలునకును, అంతకంటె చిన్నదియగు కన్యకును వివాహము చేయఁబడుచున్నది. అదియును నామమాత్ర కన్యాదానముతో నిలువక, విద్యాభ్యాస కాలములో, తరుచుగ గర్భాధానము సైతము జరుపుచున్నారు. శరీరమనశ్శక్తుల నంతయు విద్యాస్వీకారమున నుపయోగించు చుండవలసిన కాలములో, బాలుఁడు పూర్ణగృహస్థధర్మమునం బ్రవేశించి కుటుంబభారమువహించుటవలన శరీరపాటవమునకును, మనశ్శక్తికిని రెంటికిని కీడుకలుగును. విద్యాభ్యాసమునకు భంగముగలుగుటయేగాక పురుషులును, స్త్రీలును, పూర్ణ
యౌవనమున నుండదగు వయస్సు రాక పూర్వమే సంతానము కలవారగుటవలన బలహీనులై వార్ధిక్య దశయందుండు స్థితిని చెందుచున్నారు. పూర్వముకంటె నిపుడు జనులకు సరాసరి ఆయుర్దాయము తక్కువ అయి యున్నది. హైందవజనాంగమున కిట్టిదురవస్థ వచ్చియుండుటకు సనాతనములగు ఆశ్రమధర్మములను ఉపేక్ష చేయుటయే కారణము. దేశాభిమాను లందరు, ఈవిషయమును బాగుగయోచించి, పూర్వమువలె
బ్రహ్మచర్యధర్మమును చక్కగ రక్షించి, బాలురును బాలికలును; యుక్తవయస్కులై పూర్ణయౌవనమును చెందినం<noinclude><references/></noinclude>
885sk0oovq7iwah8nlywhczksgp95tb
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/227
104
215180
562177
561756
2026-06-30T21:42:31Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562177
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|199}}</noinclude>దాక గృహస్థధర్మమునం బ్రవేశించక యుండచేసినచో, శీఘ్రకాలముననె యువకులును యువతులును శరీరపాటవమును, ఇంద్రియనిగ్రహము మనశ్శక్తియు గలిగి, వీర్యవంతులై, దృఢగాత్రులగు సంతానము నుత్పత్తిచేయ గలుగుదురు. ఇది దేశాభివృద్ధికి మిక్కి_లి అవశ్యము. ఇవ్విషయమున శ్రద్ధగొనువారు యథార్థముగ దేశ సేవాతత్పరు లగుదురు.
గృహస్థునకుఁ గుటుంబమును భరించుట మొదటిధర్మమగుచున్నది. ఇందును అనుష్ఠింపఁబడు సర్వధర్మములును, చేయఁబడు సర్వకర్మములును జీవులకు బరమార్థసాధనమగు జ్ఞానమును వృద్ధిచేయు నుద్దేశము గలవియే. వివాహము కేవల మైహిక సుఖసాధనముగ నెంచరాదు.
ధనము నార్జించుటయు, ధర్మవిరుద్ధము కాకయుండ నైహిక సుఖముల ననుభవించుటయు, ఆర్జించిన ద్రవ్యమును గేవల స్వశరీరపోషణమునకు మాత్రముగాక క్రమక్రమమునఁ బరోపకారముకొఱకు వినియోగించుటయు, గృహస్థువున కభివృద్ధి కారణము లగుధర్మములు. మొదటమొదట తనకు సుఖమూలకములగు దారసుతాదుల సుఖమును ఆత్మసుఖమువలె భావించుటయు, క్రమక్రమమున బంధుమిత్రాదుల సుఖమును గోరుటయు నీమొదలగునవియు వానికి నైజమగు స్వప్రయోజనపరత్వమును వదలించి పరోపకారబుద్ధిని వృద్ధిచేయును. కాలము గడువనుగడువను గామసంకలితముగాని ప్రేమ యభివృద్ధి యగు. గృహస్థధర్మమునందు స్వతంత్రముగ నార్జనము<noinclude><references/></noinclude>
j1rqyeylyj772q0fjt1tzett0skxh87
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/228
104
215181
562178
561757
2026-06-30T21:49:53Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562178
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|200|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>చేయు సామర్థ్యము గలిగియుండుటచేత గృహస్థు వనేకులగు నితరజీవులకు నాధారమగుచున్నాఁడు. ధనార్జన చింత లేక విద్యాస్వీకారము చేయుచుండు బ్రహ్మచారికిని, సంసారతాపత్రయమునుండి విరమించుకొని లౌకికవ్యాపార విముఖుఁడై వైదికకృత్యములయందుఁగాని, లేక స్వప్రయోజనమును మాని లోకహితముకొఱకుచేయు లౌకిక కార్యములయందుఁ గాని కాలము గడుపుచుండు వానప్రస్థునకును, సర్వసంగపరిత్యాగియై యైహికముగాని ఆముష్మికమునుగాని స్వప్రయోజనము నించుకయేని యభిలషింపక సదా లోకోపకారపరాయణుఁడై ధ్యానయోగపరుఁ డగుసన్న్యాసికిని గృహస్థువు ముఖ్యాధార మగుచున్నాఁడు. ఇట్లెల్లవారికిని సహాయము
చేయుటచేత ధనమునం దభిమానము వదలును. తనకంటె నుత్తము లగుననేకుల సాంగత్యము పలుమరు కలుగుచుండుటచే నహంకారము నశించి భక్తిజ్ఞానములు వృద్ధి యగు. చిన్నలగు విద్యార్థులు మొదలగువారలకు సహాయము చేయు నవకాశము గలుగుటచేత కరుణ వృద్ధియగు. ఇట్లు సర్వభావముల నిష్కామప్రేమ దినదిన ప్రవర్ధమాన మగుచుండు.
ఈగృహస్థధర్మమును జక్కఁగ ననుష్ఠించుటచే ధనము నార్జించుశక్తిగలవారియందు సామాన్యముగఁగన్పట్టు స్వప్రయోజనపరత్వము, అహంకారము, కామక్రోధలోభములు క్రమక్రమముగా మార్పునొంది పైన సూచింపఁబడిన భక్తి
ప్రేమానురాగములు కరుణ లోనగునట్టి సుగుణములు అభ్యు<noinclude><references/></noinclude>
8ycr0ehimgemkyhcwkykc38d100euow
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/229
104
215182
562253
561758
2026-07-01T09:22:13Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562253
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|201}}</noinclude>దయ మొందుచుండును. కాఁబట్టి యీధర్మము జీవునకుఁ గాలక్రమమున నుత్తమపురుషార్థసాధన మగుచున్నదియే గాని మోక్షమార్గమునకుఁ బ్రతిబంధము కానేరదు. జీవుఁడు పరమపురుషార్థమును సాధించుటకు వలయు నానావిధానుభవములు గృహస్థధర్మమునందే పొందఁ దగియున్నవి. ఆ యనుభవములును, వానినుండి పొందఁదగిన జ్ఞానమును గృహస్థువుగ నుండి పొందనిచో, నాస్థితికన్న నుత్తమములగు వనస్థ యతి ధర్మముల సనుష్ఠించుట కర్హుఁడు కాఁజాలఁడు.
మొట్టమొదట గృహస్థువు కుటుంబభారమును వహించియుండు వాఁడగుటచేఁ దనపోషణమునం దుండువారి సౌఖ్యమును నిత్యము సమకూర్చుటయే ప్రధానకార్యము గలవాఁడగుటంబట్టి కుటుంబ సంరక్షణమునందు మనఃపూర్తిగ స్వప్రయోజనపరత్వము వదలక తీరదు. తాను బ్రేమించు దారసుతాదులను, తన గృహము నాశ్రయించి వచ్చు బంధుమిత్రాతిథులను సంతృప్తిపఱచనిచోఁ దాను బరిపూర్ణసౌఖ్యము నొందఁజాలఁడు. కాఁబట్టి కుటుంబియగువాఁడు తనకోరికను గొంత క్లప్తపఱచుచు, నితరులకు సుఖమును గోరుచుండుటచే వానియందు నిష్కామ ప్రేమ యభివృద్ధియగుచుండు.
మఱియుఁ గుటుంబమున కంతకు నధిపతియై యుండుటచేతఁ దన్నాశ్రయించియుండు వారియందుఁ గరుణ వర్ధిల్లుట కాస్పదముగలిగి క్రమక్రమమున బీదలయందును, శక్తిహీనులయందును, మరి ఏవిధముననైన తనకంటె దక్కువగ నుండువారి<noinclude><references/></noinclude>
e5egcvmjsokwaxwhp0kcn11xw7q31i8
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/230
104
215183
562254
561759
2026-07-01T09:27:39Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562254
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|202|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>యందును, దయయు, అనుకంపయు వృద్ధియగు. మఱియు నితరుల యందలి లోపముల విషయమున సహనముగూడ వృద్ధియగుట కవకాశముగలుగు. ఇట్టిసుగుణములు కుటుంబిగనుండియే యభ్యసింప సాధ్యముకాని యితరాశ్రమములలోనుండి వీని నభ్యసింప నవకాశము చాలదు. ఇంతియగాదు. గృహపతి యగువాఁడు ఇంటియందుండు వారినందఱను, సేవకులనుగూడఁ, బోషించుటమాత్రముగాక వారలను మంచిమార్గమున నడపుచు శిక్షించుచు వారల నందఱనుత్తమగతిని బొందించుట యతని ధర్మము. ఇంటియందుఁ బలువురతో వసించియుండుటచే ననేకములగు నిర్బంధనల నోర్చుకొనవలసియుండును.
ఏకాకియగు వాని కవి యుండవు. దినదిన మట్టి యిబ్బందులను సహించుకొనుచు మనస్సమాధానము నభ్యసించుటచే తితీక్షయు, నుపరతియు నలవాటు చేసికొనుటకు గొప్పయవకాశముగలుగు.
ఒకానొక సమయమున తొందరపడి తెంపుచేసి సన్న్యసించిన వానికి గృహవస్తువాహనాదులు ఒక్కటియైన లేమిం
జేసి వానియందలి సంగమున కవకాశము లేకుండ వచ్చును. కాని యంతమాత్రమునఁ దాను నిజముగ విరాగినైతినని భ్రమించరాదు. ఏలయన నెప్పుడేని విషయస్పర్శము కలుగ వైరాగ్య భంగమైనను గాఁదగు. అట్లుగాక గృహస్థువుగ నుండి ధనము నార్జించుచు, భోగ్యములుగలిగి యుండియు వానిపై నాసక్తి క్రమక్రమమున తగ్గించుకొనుచు నిస్సంగము<noinclude><references/></noinclude>
qlnahdjfj7iz7chpp2ivd9vlf8om7w1
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/231
104
215225
562255
562036
2026-07-01T09:33:35Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562255
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|203}}</noinclude>నభ్యసించుటచే నిజమగు వైరాగ్యము వృద్ధియగును. అట్టివాఁడు " అంతస్త్యాగీ బహిస్సంగీ" యనిపించుకొనును. అటువంటి త్యాగము మోక్షసాధనమగునుగాని యంతస్సంగము గలిగి " బహిస్త్యాగి "యై నంతమాత్రమున పూర్ణుఁడుకాఁజాలఁడు. ఈకారణమునుబట్టి పరిపక్వముగాని జీవునకు సన్న్యా'సముకంటె గృహస్థ ధర్మమున నిష్కామమగు కర్మయోగ మభ్యసించుట నిజముగ మోక్షసాధనము.
గృహస్థ ధర్మానుష్ఠానమువలన వేఱోక ప్రయోజనముగూడఁ గన్పట్టుచున్నది. దినదినము గృహమును గూర్చి వచ్చు
చుండు నతిథ్యభ్యాగతులను బ్రీతిపూర్వకముగ సత్కరించుటచేఁ గ్రమక్రమమున సంపూర్ణమగు నౌదార్యము వృద్ధియగుచున్నది. అతిథి భగవత్స్వరూపుఁడని శాస్త్రములయందు నిరూపింపఁబడియున్నది కదా! గృహమునకు వచ్చిన యభ్యాగతులకు గృహస్థువు ఉదకము, ఆసనము, ఆదరముతోఁగూడిన మృదు మధురోక్తులు, ఇంతమాత్రమైన సమర్పించవలయు నని స్మృతు లుద్ఘోషించుచున్నవి. కావున గృహస్థువు అతిథ్యభ్యాగతులను సత్కరించుటకు ధనవంతుఁడుగా నుండుట సైత మనావశ్యకము. ప్రీతిపూర్వకమయిన సంభాషణము వలన వారు తృప్తులయినట్లు ఆదరణము లేని యన్నాది దానములచేఁ దృప్తులుకాఁజాలరు. " అన్నంబు జీర్ణమగు, ఆదరణంబు శాశ్వతంబు " అన విందుముకదా ! ఇవ్విధమున నొక్కఁడు నిష్కామముగ సత్కరింపఁబడినచో, నాతఁడు మా<noinclude><references/></noinclude>
ggxnq1x1ztokwtn810ive6zuyzziv18
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/232
104
215226
562256
562037
2026-07-01T09:39:55Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562256
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|204|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>నవకోటికిఁ బ్రతినిధియగుటచే, మానవకోటి యంతయు సత్కరింపఁబడినదని యెన్నఁదగు. ఇదియు భగవత్ప్రీతికరము. మఱియు నతిథ్యభ్యాగతులుమాత్రముగాక గృహస్థుని యింటిచుట్టుఁ దిరుగుచుండు కాక శునక బిడాలాదులు<ref>పిల్లి.</ref> సహితము ఆయింటినాశ్రయించి జీవించుచునేయున్నవి. ఆర్యధర్మము ప్రకారము ద్విజులగువారలు దినదినము చేయు బలిదానము శునక వాయసాదుల సంరక్షణము నుద్దేశించియే చేయఁబడు
చున్నదగుట శాస్త్రములనుండి స్పష్టమగుచున్నది. ఇవ్విధమున బీదలయందును, పర దేశీయులయందును, అల్పజంతువుల యందును, ప్రీతియు, కరుణయు నభివృద్ధి యగుటయేగాక జీవుని నానావిధములగు ఋణములు సహితము తీఱుచున్నవి.
ఇక్కాలమున మనభరతఖండమున గృహస్థధర్మమువలని ముఖ్యప్రయోజనముల కొన్నింటిని మరచియున్నారు. కుటుంబమునందలి వారందరు అన్యోన్యప్రేమానుబంధములతో కట్టుఁబడియుండదగునుగదా ! పెద్దవారు చిన్న వారియందును, చిన్నవారు పెద్దవారియందును జూపదగుప్రేమ యెట్లుండవలెనో కొంచెము యోచింప దగు. భార్యయందు భర్తకును, బిడ్డలయందు తండ్రికిని ఉండదగుప్రేమ యెట్లుండవలయును? ప్రేమవలన ఉభయుల మనస్సులుకలిసి, ఒండొరులయెడ పూర్ణమగు నమ్మకము పుట్టవలయును. ఇపుడు తరుచుగ అట్లు కానరాదు. భర్త భార్యవిషయమునను, తండ్రి పుత్రులవిష<noinclude><references/></noinclude>
nfc37qsv52qszggkm0pfg9chotkxjjo
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/233
104
215227
562258
562038
2026-07-01T09:45:30Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562258
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|205}}</noinclude>యమునను అధికారమును సాగించుచు, భయమునుపుట్టించుచున్నారుగాని, నిష్కల్మషమగు ప్రేమరూపమగుభక్తిని కలిగించుటకానము. కుమారునికి తండ్రికంటె నాప్తుడు వేరొకరుండరుగదా! పిల్లవాడు తనకష్టదుఃఖములను తండ్రియొద్ద మనసువిచ్చి చెప్పుకొనుటకు మారుగ, భయపడి, తండ్రినిచేరక, దుస్సాంగత్యమునకు పాలుపడుట సామాన్యముగ నున్నది. బాలురును యువకులునునగు పుత్రులమనో భావములను, వాంఛలను ప్రీతితో నూహించి, వారలకు దగు ప్రోత్సాహముచేసి యుక్తమగు బోధచేసి, దుస్సాంగత్యమునుండి ప్రీతితో మరలించి వారికివలయు సహాయముచేసి, సౌఖ్యము నొన గూర్పవలయును. అట్లుచేయక, చిన్న వారిని దూరముగనుంచి, భయముతో పెంచుటవలన అనేకానర్థములు కలుగుచున్నవి. బాలురయెడ పెద్దవారు నిష్కల్మషమగు ప్రేమచూపుచోట్ల
బాలురకును పెద్దవారియందు పూర్ణముగ భక్తిరూపమగు ప్రేమ అభివృద్ధియయి, తమ మనోభావములను, వాంఛలను జంకులేక పెద్దవారికి తెలుపుకొందురు. అట్టివేళల నవి సదోషములుగ నుండినచో, పెద్దవారు దానిం జూపి తగినబోధచేసి మంచిమార్గమును చూపగలుగుదురు. ఇట్టి సంకోచములేని ప్రేమ అభివృద్ధిగావలెను. లేనిచో నిజముగ గృహస్థధర్మము పూర్వపు ఉన్నతస్థితికి రాజాలదు.
ఈ విషయము కర్మయోగాధ్యాయమున, విస్తరించి వ్రాయఁబడును.<noinclude><references/></noinclude>
tnfdx3a8bn89s3hes2kxnc2yzoo43or
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/234
104
215228
562259
562039
2026-07-01T09:51:43Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562259
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|206|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>ఈ రీతిని జీవుఁడు పూర్వము వైశ్య ధర్మమనుష్ఠించు కాలమునఁ బొందిన జ్ఞానమునంతయు నీజన్మమున గృహస్థాశ్రమమున మరలఁ బొందుచున్న వాఁడు. జీవుని దీర్ఘ యాత్రయందు వైశ్యధర్మమెట్టిజ్ఞానమును వృద్ధిచేయఁదగునో, ఎట్టిసద్గుణముల నెక్కొలుపం జాలునో, ఆజ్ఞానమును, ఆగుణములను బలపఱచుటయందు గృహస్థ ధర్మము సమర్థముగనున్నది.
ఈ ధర్మమునఁ బొందఁదగిన జ్ఞానమునంతయుం బొంది యైహిక సుఖములయందును, లౌకిక కర్మములయందును గొంత వైరాగ్యము గలుగు నాసుఖములనుండియు, ఆకార్యములనుండియు విరమించుకొనఁదగిన సమయము కావున నపుడు లౌకిక వ్యవహారములనుండి విరమించుకొని సంసారభారమును యుక్తవయస్కులగు సుతులయం దునిచి యహంకార మమకారములను విడనాడి జ్ఞానమునందుఁగాని వయస్సునందుఁగాని తనకంటెఁ జిన్నలగువారులకు బోధచేయుచు, వారలచే ధర్మంబుల ననుష్ఠింపఁజేయుచు, వారియందు యుక్తాయుక్త జ్ఞానము వృద్ధిచేయుచు, తాను భగవద్ధ్యానము మొదలగు సత్కార్యములయందుఁ గాలము గడపుచుఁ గ్రమక్రమమున
సంసారమునుండి సంపూర్ణముగ విరమించుకొనుట కర్హుఁ డగుచున్న వాఁడు. ఇదియ యార్య ధర్మమునందుఁ దృతీయాశ్రమమగు వనస్థధర్మము. ఇందు జీవుఁడు లౌకిక కార్యముల నెల్ల విడిచి వివాహకాలమున స్వీకరించిన యగ్ని హోత్రాదులతోడ భార్యయుఁ దానును పట్టణ గ్రామ వాసములను<noinclude><references/></noinclude>
okt3gzttkl41jw0j2r13r4q0sdhh6xf
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/235
104
215229
562260
562040
2026-07-01T09:59:02Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562260
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|207}}</noinclude>వదలుకొని యడవులయందుఁ గాని, గిరిగుహలయందుఁ గాని నివసింపననువగు నాశ్రమమును గల్పించుకొని వసించుచు, వైదికకర్మములను మాత్రము నడుపుచు, వన్యము లగు నాఁకలములను, కందమూలములను, ఫలములను ఆహారములుగఁ బరిగ్రహించి కాలము గడుపుచుండఁ దగు. ఇక్కాలమున నీధర్మమాచరణమునఁ గన్పడదు. కాలానుసారముగ జనులెక్కుడుగ విషయాసక్తులై యంత్యకాలము వఱకు విషయేచ్ఛల యందే కాలము గడుపుట సాధారణముగ నున్న యది. పుత్రులకు సంసారభారమును వహింపఁజాలు వయస్సురాగా, లేక
పౌత్రులుకలుగగ, మఱియు తనకు "వలీపలితములు ”అనగా నరిసిన వెండ్రుకలు చర్మమున ముడతలు లోనగు అపరవయస్సు చిహ్నములు కనుపడగానే గృహస్థువు వనస్థధర్మము నవలంబింప సమయమని మనుస్మృతి బోధించుచున్నది.
<poem>
{{left margin|5em}}
గృహస్థు స్తు యదా పశ్యేత్ వలీపలిత మాత్మనః ।
అపత్యస్య తథా పత్యమ్ తదారణ్యం సమాశ్రయేత్ ॥
{{right|(మనుస్మృతి. 6-2.)}}
</poem>
ఈ ధర్మమును జక్కఁగ ననుష్ఠించుటయందు ముఖ్యమగు నుద్దేశమెద్దియనఁగా జాయాపతు లొక్క ప్రదేశమున వసించుచుండియు, విషయసుఖముల నభిలషింపక గురుశిష్యన్యాయమునను, సోదర సోదరీ న్యాయమునను బ్రవర్తించుచు, స్త్రీ పురుషులు విషయసాన్నిధ్యమున నుండియు భోగేచ్ఛ లేక యుండుట నభ్యసించుటయే. ఈయభ్యాసము యథార్థ సన్న్యాస<noinclude><references/></noinclude>
qqedcgloj15t751j0624j3sthddpuq1
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/236
104
215230
562261
562041
2026-07-01T10:04:47Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562261
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|208|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>మునకు జీవుని పక్వపరచుటకు మిక్కిలి యావశ్యకమని చెప్పనేల? ఈ ధర్మమున నరణ్యగమనమే ముఖ్యాంశము కాదు. విషయసాన్నిధ్యమున విషయేచ్ఛ లేకుండుటయు, సంసారమున నుండియుఁ దాపత్రయ రహితుఁడుగ నుండుటయు, భగవద్ద్యానము చేయుచుఁ బరతత్త్వమును బోధించు గ్రంథములఁ బఠించుచు, మనననిదిధ్యానములు చేయుచుఁ గాలము గడుపుటయే ముఖ్యాంశము. కావునఁ బరమార్థ చింతగల వారెల్లరు
నపరవయస్సు ప్రాప్తించగనే విషయేచ్ఛలను వదలుకొని భగవద్ధ్యానాదుల నభ్యసించుటకు విశేషప్రయత్నము
చేయఁదగు.
క్రమక్రమముగ ద్రవ్యార్జనమునం దాశ వదలదు. గృహమునందు యాజమాన్యము (ఆధిపత్యమును) వదలి యుక్త
వయస్కులగు పుత్రులయందుగాని యోగ్యులగు మరి యితరులయందుగాని సంసార భారమునునిలిపి గృహస్థువు వీనినుండి విరమించుకొని నివృత్తిమార్గమున ప్రవర్తించుటకు యత్నింపదగు. అట్టిస్థితియందు తాము సంసార తాపత్రయములనుండి విముక్తులై, పారమార్థిక విషయములయందు మనస్సు వినియోగించుచు, శ్రవణమనననిది ధ్యాసములయందును, భగవద్ధ్యానమునను కాలముగడవుట ద్వారా తాము పూర్ణులగుటకు యత్నించుచు, లౌకిక వ్యవహారములయందు తమకు ఇంచుక యైన నాసక్తి లేకపోవుటబట్టి స్వార్థత్యాగులును, లోక నంగ్రహ పరాయణులును, కేవల ధర్మకాములు నగుటచే లౌకిక<noinclude><references/></noinclude>
0kr6xc0caq51y57fljzokhnr36pjvs0
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/237
104
215231
562262
562042
2026-07-01T10:10:13Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
562262
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||ధర్మము|209}}</noinclude>మగు తమ పూర్వానుభవజన్యమయిన జ్ఞానమును తమకంటె బిన్నలగు గృహస్థువులకు బోధచేయుచు, వారలకు మార్గమును చూపుచు, పెక్కువిధముల లోకక్షేమముకొఱకు పాటుపడవలయును. వానప్రస్థ ధర్మ మివ్విధమున, కాలానుసారముగ పైసూచించిన విధమున పునరుద్ధరణము చేసినచో భరతఖండ మెంతయు అభ్యుదయమును పొందును.
ఇది వర్ణధర్మములయందు క్షత్రియధర్మమును బోలినదైయున్నయది. పిదప జీవుఁడు సర్వసంగపరిత్యాగముచేసి సన్న్యసింప నర్హుఁడగుచున్నాఁడు.
అంతట వైరాగ్యము దృఢము కాఁగా సంసార సంస్పర్శ మించుకయైనను లేక సదా భగవద్ధ్యాన పరుఁడై యుండుట కవకాశముగల వాఁడగును. ఐహికములగు విషయముల నొక్కటినైనను గోరఁడు. ఐహికసుఖములందువలె స్వర్గసౌఖ్యములయందుసహితము దృఢవైరాగ్యముగలిగి స్వర్గసుఖమునకంటె నుత్తమమగు ముక్తిపదమును గూర్చి బహుప్రయత్నమును జేయుచుండును. అపుడు భిన్న భావము సంపూర్ణముగ వదలుచు, సర్వభూతములయందు నాత్మస్వరూపమును జూచుచు, సర్వభూతములయందున్న యాత్మయు, తనయందుండు నాత్మయు నొక్కటియేయని తెలిసికొని సదా ఆత్మతత్త్వమును బోధించుగ్రంథముల నాలోచించుచు, శ్రవణమనననిదిధ్యాసముల నభ్యసించుచు, ప్రపంచమునందుఁ గన్పడు నానాత్వమునం దేకత్వమును జూచుచుఁ గడపట " సర్వం ఖల్విదం<noinclude><references/></noinclude>
66gpt8whpylp9ynbcvy7mbaoxkyu0yi
సూచిక:బెబ్బులి.djvu
106
215260
562140
2026-06-30T13:07:11Z
Rajasekhar1961
50
[[WP:AES|←]]Created page with ''
562140
proofread-index
text/x-wiki
{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=బెబ్బులి
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:కోటగిరి వేంకట కృష్ణారావు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1925
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=<pagelist />
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
67er87x5v4oftosle6vp0nw8t3mwfd3
రచయిత:కోటగిరి వేంకట కృష్ణారావు
102
215261
562141
2026-06-30T13:11:34Z
Rajasekhar1961
50
[[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = కోటగిరి |అసలుపేరు = వేంకట కృష్ణారావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క |పుట్టిన_యేడు = 1890 |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె =కోటగిరి వేంకట కృష్ణారావు |వికీవ...'
562141
wikitext
text/x-wiki
{{రచయిత
|ఇంటిపేరు = కోటగిరి
|అసలుపేరు = వేంకట కృష్ణారావు
|పేరు_మొదటి_అక్షరం = క
|పుట్టిన_యేడు = 1890
|గిట్టిన_యేడు =
|వివరణ =
|బొమ్మ=
|వికీపీడియా_లంకె =కోటగిరి వేంకట కృష్ణారావు
|వికీవ్యాఖ్య_లంకె =
|కామన్సు లంకె=
}}
==రచనలు==
* [[బెబ్బులి]]
00y7uiqd1w9vd9m5jqaskm46xi9jzd3
562142
562141
2026-06-30T13:14:26Z
Rajasekhar1961
50
/* రచనలు */
562142
wikitext
text/x-wiki
{{రచయిత
|ఇంటిపేరు = కోటగిరి
|అసలుపేరు = వేంకట కృష్ణారావు
|పేరు_మొదటి_అక్షరం = క
|పుట్టిన_యేడు = 1890
|గిట్టిన_యేడు =
|వివరణ =
|బొమ్మ=
|వికీపీడియా_లంకె =కోటగిరి వేంకట కృష్ణారావు
|వికీవ్యాఖ్య_లంకె =
|కామన్సు లంకె=
}}
==రచనలు==
* [[బెబ్బులి]]
==రచయిత గురించిన రచనలు==
* [[ఆంధ్ర రచయితలు/కోటగిరి వేంకట కృష్ణారావు]]
1mmqd6m40bldekcuuq37m8jjp9l0jc7
562145
562142
2026-06-30T13:30:10Z
Rajasekhar1961
50
/* రచనలు */
562145
wikitext
text/x-wiki
{{రచయిత
|ఇంటిపేరు = కోటగిరి
|అసలుపేరు = వేంకట కృష్ణారావు
|పేరు_మొదటి_అక్షరం = క
|పుట్టిన_యేడు = 1890
|గిట్టిన_యేడు =
|వివరణ =
|బొమ్మ=
|వికీపీడియా_లంకె =కోటగిరి వేంకట కృష్ణారావు
|వికీవ్యాఖ్య_లంకె =
|కామన్సు లంకె=
}}
==రచనలు==
* [[బెబ్బులి]] (1925)
==రచయిత గురించిన రచనలు==
* [[ఆంధ్ర రచయితలు/కోటగిరి వేంకట కృష్ణారావు]]
m8mblaxzvkekz8zbbrzm21y5dxgsmw8
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/251
104
215262
562179
2026-06-30T21:51:51Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మొక్కటియు లేదని నిశ్చయించిన నాస్థితియం దుత్త మో త్తమ మగు పరమభక్తియు నభివ్యక్తము కాక తీరదు. అట్టిజీవుఁడు లోకానుగ్రహ తత్పరుఁడై కర్మములందు సహితము ప్రవర్తిం చును. ఇట్లొక్క...'
562179
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||మోక్షమార్గత్రయము|223}}</noinclude>మొక్కటియు లేదని నిశ్చయించిన నాస్థితియం దుత్త మో త్తమ
మగు పరమభక్తియు నభివ్యక్తము కాక తీరదు. అట్టిజీవుఁడు
లోకానుగ్రహ తత్పరుఁడై కర్మములందు సహితము ప్రవర్తిం
చును. ఇట్లొక్కొక్కమార్గమును వేఱు వేఱుగఁ గన్పడినను
సమగ్రస్థితియందు మార్గములన్నియు నొకటియగుచున్న వి.
కావున సంపూర్ణయోగి కర్మికంటేను, జ్ఞానికన్నను, భక్తుని
కన్నను శ్రేష్ఠుఁడు.
తపస్విభ్యోఒధికో యోగీ
యోగీ జ్ఞానిభ్యోఒపి మతో2ధికః |
కర్మిభ్యశ్చాధికో యోగీ తస్మాద్యోగీ భవార్జున ॥
(Å. E.BE)<noinclude><references/></noinclude>
tmxohvzw35fjpihptri3tjwqne41rn2
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/252
104
215263
562180
2026-06-30T21:53:51Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{p|fs125|ac}}పదుమూఁడవ యధ్యాయము</p> {{p|fs100|ac}}కర్మమార్గము</p> జీవునియందు బీజరూపముగనుండు నాత్మశక్తుల నభివ్యక్త ములుగఁ జేయుటయే యీమార్గమువలని ప్రయోజనము. ప్రపంచమునందలి మతము లన్నింటియందున...'
562180
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs125|ac}}పదుమూఁడవ యధ్యాయము</p>
{{p|fs100|ac}}కర్మమార్గము</p>
జీవునియందు బీజరూపముగనుండు నాత్మశక్తుల నభివ్యక్త
ములుగఁ జేయుటయే యీమార్గమువలని ప్రయోజనము.
ప్రపంచమునందలి మతము లన్నింటియందును విధింపఁబడి
యుండు బాహ్యములగు కర్మములన్నియు సామాన్యముగ లోక
మునఁ జేయఁబడు లౌకిక కార్యములన్నియు నాప్రయోజన
మును లభింపఁ జేయుటకు సాధనములుగ నుద్దేశింపఁబడినవియ.
మొట్టమొదట జీవుఁడు తమోగుణమునకు లోఁబడియుండ
నాత మోగుణమును బోఁగొట్టి రజోగుణ ప్రధానునిగఁ జేసి
తుదకు సత్త్వగుణమునఁ బ్రతిష్ఠితునిగఁ జేయుటకు వివిధక ర్మ
ములను శాస్త్రములయందుఁ దత్త్వవేత్తలగు మహాత్ములు
విధించియున్న వారని పూర్వాధ్యాయమున విస్తరింపఁబడి
యున్నదికదా ! అందు నెక్కుడగు నజ్ఞానమున మునిఁగి తమో
గుణ ప్రధానులుగ నుండు జీవులు తమకంటే నుత్తములగు
వారలకు లోఁబడి వర్తించుటయు, వారిని సేవించుటయుఁ
దప్ప నితరములగుకర్మములు ఎవ్వియు విధింపఁబడి యుండ
లేదు. అంతకంటె శ్రేష్ఠులగు జీవులకు వివిధకర్మములు విధిం<noinclude><references/></noinclude>
o97yriq4hr694l8nozjdv0pgaa82foe
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/253
104
215264
562181
2026-06-30T21:55:11Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పఁబడియే యున్నవి. జీవుని పరిపాకావస్థ ననుసరించి యంత కంటె నుత్కృష్టస్థితికిఁ దేఁదగు ధర్మముల ముందుఁ జర్చించి తిమి. ఇపుడు మతములయందు విధింపఁబడియుండు కర్మము లఁగూర్చి విచారింత...'
562181
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|225}}</noinclude>పఁబడియే యున్నవి. జీవుని పరిపాకావస్థ ననుసరించి యంత
కంటె నుత్కృష్టస్థితికిఁ దేఁదగు ధర్మముల ముందుఁ జర్చించి
తిమి. ఇపుడు మతములయందు విధింపఁబడియుండు కర్మము
లఁగూర్చి విచారింతుము.
ములు
విహితములగు కర్మములన్నియును,. వర్ణాశ్రమధర్మము
లన్నియును, శరీర ధారణమునకు సాధనములగు వృత్తులన్ని
యును బూర్వాధ్యాయమున సూచింపఁబడినరీతిని బీజరూప
ములగు నాత్మశ క్తుల నభివ్య
క్తములుగఁ జేయుటకు జీవుని స్థూల
సూక్ష్మశరీరముల మాలిన్యమును బోఁగొట్టి పరిశుద్ధముగఁ
జేయ సమర్థములైనవి. నిత్యనైమిత్తికములగు యజ్ఞవ
దానములు మొదలగునవి జీవుని పలువిధములగు ఋణముల
నుండి విముక్తునిగఁ జేయ సమర్థములయియున్నవి. వర్ణాశ్రమ
ధర్మముల విషయము పూర్వాధ్యాయమున విస్తరింపఁబడి
యున్నది. ఇఁకఁ బై సంస్కారములను గుఱించియు, యజ్ఞము
లను గుఱించియు మాత్రము విచారింతుము.
జీవుని యుపాధులయందుండు మాలిన్యమును బోఁగొట్టి
వానిం బరిశుద్ధములుగఁ జేయుటకొఱ కన్ని మతముల వారలు
నానేక సంస్కారములు విధించి యున్న వారుకదా! ఒక్కొక్క
మతమునందు నొక్కొక్క పేరు చేఁ బరఁగుచున్నను మత
సంబంధములగు క్రియలన్నియు నాయు దేశము నొనఁ గూర్చు
నవియే. ఈ సంస్కారములు జీవుని ప్రతిజన్మమునందును ఆది
నుండి యంతమువఱకును గాలానుసారముగఁ జేయఁబడునట్లు<noinclude><references/></noinclude>
tmu50x76qidgpmuo12h8jj0p8esj37g
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/254
104
215265
562182
2026-06-30T21:56:56Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విధింపఁబడియున్న వి. వీని యన్నింటియందును గ్రహింపఁదగిన ముఖ్యాంశములు కొన్ని గలవు. ౧. జీవాత్మ యుపాధులుగలిగి యాయు వాధుల మూల మున భూరాదిలోకములతోడను, ఆలోకవాసులతోడను సం బంధము గలి...'
562182
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|226|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>విధింపఁబడియున్న వి. వీని యన్నింటియందును గ్రహింపఁదగిన
ముఖ్యాంశములు కొన్ని గలవు.
౧. జీవాత్మ యుపాధులుగలిగి యాయు వాధుల మూల
మున భూరాదిలోకములతోడను, ఆలోకవాసులతోడను సం
బంధము గలిగియున్నవాఁడు. ఒక్కొక యుపాధిమూలమున
నొక్కొక లోకముతో సంబంధము గలిగి యాలోకమును స్పృ
శించుచుండు. ఒక్కొక్క యుపాధియు నొక్కొకలోక ప్ర
కృతితోఁ జేయఁబడి యాలో కానుభవమునకు సాధనమగు
చుండును.
౨. లోకమునందలి సమస్త ప్రకృతి సముదాయము ఎల్ల
వుడు చలనము గలిగియేయుండును. ఇది ప్రకృతి శాస్త్రజ్ఞులు
పరిశీలించి యొప్పియున్నారు. ఈరీతినే జీవుని శరీరములయం
దున్న ప్రకృతిసముదాయమును స్వాభావికముగఁ జలనము
లిగియుండును.
33
కావున నాశరీరముల ధరించిన చైతన్యమునందు వృత్తులు
మారిన నా యుపాధులయందును తదనుగుణముగ జల
నము గలుగుచుండును. అప్లై బాహ్యస్పర్శలవలన నుపాధుల
యందు చలనము పుట్టున ప్లెల్ల చైతన్యమునందును అనురూప
ములగు వృత్తు లుత్పత్తియగును. అనగా నొక్కొక్కలోక
మునఁ గల యితర శరీరములు మొదలగు ప్రకృతిసముదాయ
ముల సంస్పర్శవలన నాయాలోకములయందు నాజీవునికిఁగల
శరీరములయందుఁ జలనము గలుగును. ఈ చలనములచే నా<noinclude><references/></noinclude>
0vx9o28ehq8k1ily1k24zskdx6z3jcb
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/255
104
215266
562183
2026-06-30T21:57:53Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'జీవుని యుపాధులయందుండిన ప్రకృతిసముదాయము కొంత వదలిపోయి యితర ప్రకృతి సముదాయము వానియందు చేరుట ద్వారా శరీరము లెల్లప్పుడును మాఱుచునే యుండును. ఆయాయుపాధుల కాయా లోకములనుండివచ...'
562183
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|227}}</noinclude>జీవుని యుపాధులయందుండిన ప్రకృతిసముదాయము కొంత
వదలిపోయి యితర ప్రకృతి సముదాయము వానియందు
చేరుట ద్వారా శరీరము లెల్లప్పుడును మాఱుచునే యుండును.
ఆయాయుపాధుల కాయా లోకములనుండివచ్చు బాహ్య
స్పర్శములచేఁ గలుగు చలనమువలనే జీవునకు ఆయాలోక
జ్ఞానముగలుగును. అట్లు జ్ఞాన మభివృద్ధి కానుకాను జీవుని
జ్ఞానానుభవమువలన లోపలనుండి ప్రేరణము కలిగి వృత్తులు
మారగా నాయాశరీరములయందును జలనము గలిగి చైతన్య
వృత్తి బహిర్ముఖమగును. ఇట్లు జీవుఁ డెల్లప్పుడు చేయు కర్మ
ములచేతను జీవుని యుపాధులయం దనవరతము చలనము
గలిగి యది మాఱుచునేయుండును. జ్ఞానము వృద్ధికానుకాను
ఈమార్పులు వి శేష మగుచుండును.
3. ఒక్కొక్క లోక సంబంధమగు శరీరమును జీవాత్మ
క్రమక్రమముగఁ బరిశుద్ధముగను, జ్ఞానసాధనముగను జేసి
కొనుచుండు. జీవాత్మ సదా తన యుపాధులను లోఁ బఱచు
కొని తన యిష్టానుసారము చలించునట్లు చేయ యత్నించు
చుండినను ఉపాధులు పూర్వకర్మవాసనాబలముచే లోఁబడక
వేఱువిధముగఁ జలించుచుండు. కావున జీవుఁడు పురుషార్థ
సాధనమునకుఁ జేయు ప్రయత్నములు సఫలములు కాకపో
వుటయుఁ గలదు. ఐన నెద్దియేని యుపాయమున నుపాధులను
మంచిమార్గమునఁ జలింపఁ జేయఁ గలిగెనేని జీవుఁ డొనరించు
ప్రయత్నములు సఫలములగును.<noinclude><references/></noinclude>
7id33x4vyum7agr0fo1nylcz7kjk07b
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/256
104
215267
562184
2026-06-30T21:59:45Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఉపాధులయందలి దుష్టచలనమును నిలిపి సద్వృత్తుల కను కూలమగు వ ర్తనమును గలిగించుటయందు మంత్రములు మొద లగునవి మిక్కిలి సహకారములు. మంత్రముల నుచ్చరించు టచే జీవుని స్థూలసూక్ష్మ శరీ...'
562184
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|228|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>ఉపాధులయందలి దుష్టచలనమును నిలిపి సద్వృత్తుల కను
కూలమగు వ ర్తనమును గలిగించుటయందు మంత్రములు మొద
లగునవి మిక్కిలి సహకారములు. మంత్రముల నుచ్చరించు
టచే జీవుని స్థూలసూక్ష్మ శరీరములు సౌమ్యముగఁ జలించి తమ
యందలి మాలిన్యమును గ్రమక్రమమునఁ బోఁగొట్టుకొనును.
జీవుఁడు మంచిమార్గమునఁ బ్రవర్తించుటకుఁ బూనినపు డుపా
ధులు అనఁగా స్థూలసూక్ష్మ శరీరములు అట్టి సత్ప్రవ ర్త నము
నకుఁ బ్రతిబంధములుగ నుండినచోఁ దత్త్వవేత్తయగు గురువు
వలనఁ బొందఁబడిన మంత్రము నుచ్చరించుటచే నాయుపాధుల
యందలి స్వాభావిక చలనము నిలిచి యవి జీవునకు లోఁబడి
యనుగుణముగఁ జలించు. కావున సంస్కారములన్నింటియం
దును మంత్రములు వినియోగింపఁ బడుచున్నవి. మఱియును
· గొన్ని ముద్రలును, కొన్ని ద్రవ్యములును ఉపయోగింపఁబడు
చున్నవి. ఆమంత్రముల యుచ్చారణము చేతను, ఆముద్రల
ప్రయోగముచేతను, నా పరిశుద్ధ పదార్థముల నుపయోగించుట
చేతను, జీవుని స్థూలసూక్ష్మశరీరములయందలి మాలిన్యము
తుదముట్ట నశించి యా దేహములు పరిశుద్ధములగుచున్నవి.
మంత్రము లన నేమి? వాని నుచ్చరించుటచే శరీరము
నందలి మాలిన్యము నశించు టెట్లు? లోకమున నొక్కొక్క
శబ్దము నుచ్చరించుటచేఁ గలుగు ధ్వని సామాన్యముగ సదృశ్య
ప్రపంచమునను, పలుమాఱు స్థూలమగు దృశ్యప్రపంచము
నను, ఒక్కొక్కరూపముగఁ బరిణమించును నానావిధశబ్ద<noinclude><references/></noinclude>
oxwn76b7t32pjcv880oi5c4dybqn2q9
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/257
104
215268
562185
2026-06-30T22:01:01Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ములు నానారూపముల నుత్పత్తి చేయుచుండ నందుఁ గొన్ని మంచిగుణములు గలవియు, మఱి కొన్ని చెడుగుణములు గల వియునై యుండు. ఇదిగాక యారూపము లొక్కొక్కటియు నొక వర్ణముకలదగు. సూక్ష్మలోకము లన...'
562185
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|229}}</noinclude>ములు నానారూపముల నుత్పత్తి చేయుచుండ నందుఁ గొన్ని
మంచిగుణములు గలవియు, మఱి కొన్ని చెడుగుణములు గల
వియునై యుండు. ఇదిగాక యారూపము లొక్కొక్కటియు
నొక వర్ణముకలదగు.
సూక్ష్మలోకము లన్నింటియందును ఆయాలోక వాసులగు
దేవకోటులున్న వారు కదా! ఒక్కొక్క లోకమునందలి దేవ
తలును నానావిధవర్ణములు గలవారుగ నున్న వారు. కొందఱు
దేవతలు రక్తవర్ణముగలవారని, కొంతమంది పీతవర్ణముగల
వారని, మఱికొందఱు నీలవర్ణముగలవారని యిట్ల నేక విధముల
వర్ణములుగలవారని గ్రంథములవలనఁ దెలియవచ్చుచున్నది.
ఉచ్చరింపఁబడు శబ్దమున కనురూపమగు శుక్లకృష్ణాది
వర్ణములతో నొప్పురూపము సూక్ష్మ ప్రపంచమునఁ గలుగు
నని ముం దే యనువదింపఁబడియె. ఆరూపము తదనురూపమగు
వర్ణముగల యొక దేవత నాకర్షించును. ఆ దేవత యారూప
మునందుఁ బ్రవేశించి యాశబ్దము నుచ్చరించు పురుషునితోడ
సంబంధముగలదియగు.
సూక్ష్మదృష్టి గల తత్త్వవేత్తలు వివిధములగు శబ్దములఁ
జక్కఁ బరిశీలించి శబ్దముల సంయోగమువలనఁ గలుగు
రూపములను, వానివర్ణములను, బరీక్షించి యుపాసకుని కను
కూలమగు వర్ణమును, రూపము నుత్పత్తిచేయగలిగి తదను
రూపులగు దేవతల నాకర్షింపఁగలుగు శబ్దములను సంయోగ
ముచేసి మంత్రములుగ నిరూపించియున్న వారు. కావున<noinclude><references/></noinclude>
28wldbdmz111yef41d8ht94d95u23wr
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/258
104
215269
562186
2026-06-30T22:03:19Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సూక్ష్మలోకవాసియగు నొక్క దేవత కుపాధి కాఁదగి తదను రూపములగు వర్ణరూపముల నుత్పత్తిచేయఁగలిగి తత్త్వవేత్త లగు మహార్షులచే సంయోగము చేయబడిన యక్షర సముదా యము మంత్రమనఁబడు. మంత్రము...'
562186
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|230|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>సూక్ష్మలోకవాసియగు నొక్క దేవత కుపాధి కాఁదగి తదను
రూపములగు వర్ణరూపముల నుత్పత్తిచేయఁగలిగి తత్త్వవేత్త
లగు మహార్షులచే సంయోగము చేయబడిన యక్షర సముదా
యము మంత్రమనఁబడు. మంత్రము లితర శబ్దజాలములవ లె
నర్థమాత్రప్రయోజనము గలవిగావు. అక్షరముల లోపము
లేక, వరుస తప్పక, విధింపఁబడిన స్వరము నతిక్రమింపక
యుచ్చరింపఁబడవలయు. లేనిచో మంత్రాధి దేవత నాక ర్షించు
శక్తి లేక వాంఛిత ఫలము నీయఁజాలదు.
మంత్రో హీనః స్వరతో వర్ణతో.
వా
మిథ్యా ప్రయుక్తో న తదర్థమాహ |
స వాగ్వజో యజమానం హినస్తి
యథేంద్రశత్రు స్స్వరతో ఒపరాధాత్ II
మంత్రముచ్చరింపఁబడినవుడెల్ల సూక్ష్మలోకమున రూప
ముత్పత్తియగుచుండును. ఆరూపమునుండి మేలుగలుగునా,
లేక కీడుగలుగునా, అదిమంచి చేయు దేవత నాకర్షించునా,
లేక హానికరములగు పిశాచముల నాకర్షించునా యను నివి
మంత్రముల యందలి యక్షర పద స్వర క్రమముల ననుసరిం
చును. మఱియు మంత్రము నుచ్చరించు వాని పారిశుద్ధ్యము,
భ క్తి, జ్ఞానము, చిత్తెకాగ్ర్యము వీని ననుసరించి యది యుద్దిష్ట
ఫలము నిచ్చుటయందు వీర్యవంతమగును. కావుననే మంత్ర
జపము చేయుటయందుఁ బారిశుద్ధ్యము, భక్తిజ్ఞానచిత్తైకాగ్ర్య
ములు లేనిచో మంత్రసిద్ధి కాఁజాలదు.<noinclude><references/></noinclude>
ayog5x0v4vzyv41444we2940rerarst
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/259
104
215270
562188
2026-06-30T22:04:22Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మంత్రముచ్చరించుచో సూక్ష్మశరీరమున సౌమ్యమైనచల నము గలిగియుండును. ఆమంత్రమును మరల మరల నుచ్చరిం చుటచే నాసౌమ్యచలనమెక్కుడై చిత్తెకాగ్ర్యమునకు సహ కారియగును. కావుననే మంత్రము న...'
562188
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|231}}</noinclude>మంత్రముచ్చరించుచో సూక్ష్మశరీరమున సౌమ్యమైనచల
నము గలిగియుండును. ఆమంత్రమును మరల మరల నుచ్చరిం
చుటచే నాసౌమ్యచలనమెక్కుడై చిత్తెకాగ్ర్యమునకు సహ
కారియగును. కావుననే మంత్రము నుచ్చరించువారలకును,
శ్రద్ధతో వినువారలకును మనశ్శాంతి కలుగును.
మంత్రమునం దుదహరింపఁబడిన దేవత నా మోచ్చారణ
మాత్రమున నా దేవత శరీర స్వభావానుగుణమగు చలన మా
మంత్ర ముచ్చరించువారియొక్కయు, వినువారియొక్క యు
నుపాధులయం దుత్పత్తియగు. మంత్రమును పునశ్చరణము
చేయుటవలన చలనము బలపడి స్థూల సూక్ష్మశరీరముల
యందు, సమర సభావ మభివృద్ధి చెందునట్లు
చేయును. ఆ దేవత
దేజస్సు, శక్తియుఁ బునశ్చరణము చేయువారి శరీరములయం
దుఁ బ్రవేశించి వానిని బరిశుద్ధములుగఁ జేయును.
ఇట్లు మంత్రపునశ్చరణము చేయు కాలమునఁ జేయువారి
శరీరములు మంత్రాధి దేవత తేజస్సుతో నిండియుండుట చే
భూతములవలని బాధ లాజీవుని సమీపింపఁజాలవు.
మంత్రము లుచ్చరించుటయందు మంత్రాధి దేవత యుపా
ధులయందలి స్వాభావిక చలనమునకు ననురూపమగు చల
నము దాని నుచ్చరించువానిశరీరమునఁ గలుగుటచే నట్టి తీరు
మగు చలనమును భరింపఁజాలని మలిన ప్రకృతి సముదా
యము వాని శరీరమునం దుండినచో నాశరీరము ఆచలనమును
భరింపఁజాలక బాధపడును. ఒకానొకప్పుడుపాధి నశించినను<noinclude><references/></noinclude>
i9wwyf74e8z6jr0504a170vvfivyf3d
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/260
104
215271
562189
2026-06-30T22:06:40Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నశించును. కావున దుస్స్వభావము గలవారు తేజోభరితమగు గొప్పమంత్రము నుచ్చరించినను, వినినను, జపము చేయు వారి సమీపమున నుండినను వారలకు విశేష బాధ కలుగును . అట్లుగాక సద్గుణప్రధానులయి...'
562189
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|232|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>నశించును. కావున దుస్స్వభావము గలవారు తేజోభరితమగు
గొప్పమంత్రము నుచ్చరించినను, వినినను, జపము చేయు వారి
సమీపమున నుండినను వారలకు విశేష బాధ కలుగును .
అట్లుగాక సద్గుణప్రధానులయి వారియు పాధులయందుఁ బరి
శుద్ధమగు ప్రకృతిసముదాయము విశేషముగ
నుండి యపరి
శుద్ధ ప్రకృతిసముదాయ మల్పముగనుండినచో మంత్రోచ్చా
రణమువలనఁ బరిశుద్ధమగుభాగము తీవ్రమగు చలనమొంది,
యపరిశుద్ధ భాగమునందలి ప్రకృతిసముదాయమును గ్రమ
కమమున విడఁదీసి వెలుపలికిఁ ద్రోసివేయును. దానిస్థల
మునఁ బరిశుద్ధాణువు లాకర్షింపఁబడి చేర్చుకొనఁబడును.
ఇట్లు పరిశుద్ధమంత్రములను మరల
మరల నుచ్చరించుట
వలనను, వినుటవలనను, స్థూలసూక్ష్మోపాధులు క్రమక్రమ
మునఁ బరిశుద్ధములగును. మఱియు దుస్స్వభావము లేకుం
డియు, జ్ఞానాభివృద్ధి తక్కువగాఁగల సామాన్యజీవుల యుపా
ధులు స్థూలమును మలినమునునగు ప్రకృతిసముదాయము
నెక్కువగఁ గలిగియుండుటచే దుస్స్వభావముగల వారి యట్లు.
వీరును మంత్రముల నుచ్చరించినను; వినినను నవి భాధకర
ములగును.
ఇవిగాక ప్రపంచమునందలి పదార్థములన్నియు స్వాభావిక
మగు తేజస్సు గలిగియున్నవనియును, ఆ తేజోగుణము నను
సరించి సాత్విక రాజస తామసములని విభజింపఁబడియున్న
వనియును పూర్వాధ్యాయమున సూచింపఁబడియే. ఆయావస్తు<noinclude><references/></noinclude>
iueltbj0qeyjaaz8b8uxtx4jjnxeg0c
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/261
104
215272
562191
2026-06-30T22:39:16Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వుల నుపయోగించుటవలన వాని సంసర్గముగల యితర వస్తువుల- తేజస్సుగూడ మాఱును. కావున సమస్త వైదిక కర్మములయం దును ఉపాధులను బరిశుద్ధముచేయు శక్తి గలపదార్థముల నుప యోగింపవలసినట్లు త్వ...'
562191
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|233}}</noinclude>వుల నుపయోగించుటవలన వాని సంసర్గముగల యితర వస్తువుల-
తేజస్సుగూడ మాఱును. కావున సమస్త వైదిక కర్మములయం
దును ఉపాధులను బరిశుద్ధముచేయు శక్తి గలపదార్థముల నుప
యోగింపవలసినట్లు త్వవేత్తలగుమహాత్ములు విధించియన్న
వారు. కనుక జీవుని యుపాధులు సన్నింటిని బరిశుద్ధము జేసి
జీవునకు సద్గతిని గలుగఁ జేయుటకు విధింపఁబడిన సంస్కా
రము లన్నింటియందును, మంత్రములును, యంత్రములును,
కొన్ని పరిశుద్ధ పదార్థములును ఉపయోగించునట్లు సర్వమత
గ్రంథములందును నిర్ణయింపఁబడియున్నది.
పైన సూచింపఁబడిన ముఖ్యాంశములను జక్కఁగ గ్రహిం
చినచోఁ గర్మములు చేయుటయందుఁ బ్రతిపాదితములగు విధి
నిషేధములు సార్థకము లగుచున్నవి. ఎట్టివారు మంత్రము
లుచ్చరింపనర్హులో, ఎట్టివార నర్హులో ఎట్టివారి యెదుట నుచ్చ
రింపనగునో, ఎట్టివారియెదుట నుచ్చరింపరాదో, ఏయేపదార్థ
ములు హెూమములకును, దానములకును యోగ్యములో
యీ మొదలగు విధిని షేధములన్నియు సప్రయోజనములుగఁ
గన్పడు. ఈవిషయముల నెఱుంగనిచో నన్ని మతములయం
దును విధింపఁబడిన నానావిధకర్మములు నిరర్థకములు గఁ
దోఁచు. అన్ని మతములయందు విధింపఁబడిన సంస్కారము
లన్నియు జీవుని యుపాధులయందున్న మాలిన్యమును దొలఁ
గించి పరిశుద్ధములు గఁ జేసి జీవునియందు బీజరూపములుగ
నుండు నాత్మశక్తులనన్నిటి నభివ్యక్తములుగఁ జేయుటకును,<noinclude><references/></noinclude>
ibnw1qgjsl0hf1ofzk5n13oblydf5ec
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/262
104
215273
562192
2026-06-30T22:41:44Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆమార్గమునం గలుగు నంతరాయములను దొలఁగించుటకును విధింపఁబడినవని తెలిపితిమి గదా! మత సంబంధములగు క్రియలయం దన్నిటియందును, జల ములు, ధ్యానములు, పుష్పములు లోనగు పదార్థము లువ యోగింప...'
562192
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|234|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>ఆమార్గమునం గలుగు నంతరాయములను దొలఁగించుటకును
విధింపఁబడినవని తెలిపితిమి గదా!
మత సంబంధములగు క్రియలయం దన్నిటియందును, జల
ములు, ధ్యానములు, పుష్పములు లోనగు పదార్థము లువ
యోగింపఁబడుచున్న వికదా! మంత్రము లుచ్చరింపఁబడు
నపుడు కలుగు దివ్యమును, తేజోవంతమును నగు చలనము
ఉచ్చరించువానిశరీరమునందుఁ గలిగి యుపాధులనన్నింటిని
బరిశుద్ధముగఁ జేయును. మఱియును, మంత్రము లుచ్చరించు
కాలమున మంత్రశక్తియును, మంత్రాధి దేవత తేజస్సును జల
మునందుఁగాని మఱి యితర వస్తువునందుఁ గాని ప్రవేశింప
వలయునని దృఢముగ సంకల్పించినచో నాశక్తి యాజలముల
యందుఁ బ్రవేశించి యాజలములను బరిశుద్ధ తేజస్సుగల
వానిగఁ జేయును. ఇంతియ కాదు. క్రియలయందుఁ గొన్ని
యంత్రముల నుపయోగించుటకలదు. కొన్ని కొన్ని చక్రము
-లును, వానియందుఁ గొన్ని బీజాక్షరములును, పంచదశాష్ట
దళపద్మములు మొదలగు యంత్రములును వ్రాయుటయు,
మ్రుగ్గులు వేయుటయు గలదుగదా! ఇవియన్నియు శక్తియు క్త
ములగుయంత్రములు, మంత్రములుచ్చరించుచు నట్టియంత్ర
ములను లిఖించినను, లిఖించినయంత్రమునందు మంత్రాధి దేవ
తను ఆవాహనముచేసినను, అనఁగా నా దేవతశక్తి యాయంత్ర
మున నిండి దాని దేజోవంతముగఁ జేయవలయునని చిత్తై
కాగ్ర్యముతో సంకల్పించినను, ఆమంత్రాధిదేవత సంబంధ<noinclude><references/></noinclude>
btmuhp67lnor4g6z07e170t9m2s7a9c
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/263
104
215274
562193
2026-06-30T22:42:45Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మగు దివ్య తేజస్సు ఆయంత్రమునం బ్రవేశించి, దానిని వీర్య వంతముగఁ జేసి యా యంత్రమును ధరించువారల శరీరమునం దపరిశుద్ధ చలనమును బోఁగొట్టి పరిశుద్ధ తేజస్సును నించి ఆశరీరమునందలి మ...'
562193
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|235}}</noinclude>మగు దివ్య తేజస్సు ఆయంత్రమునం బ్రవేశించి, దానిని వీర్య
వంతముగఁ జేసి యా యంత్రమును ధరించువారల శరీరమునం
దపరిశుద్ధ చలనమును బోఁగొట్టి పరిశుద్ధ తేజస్సును నించి
ఆశరీరమునందలి మాలిన్యమును బోఁగొట్టి పరిశుద్ధముగఁ
జేయును. రోగములుండిన నవి నివారణములగు. పిశాచములు
లోనగు వాటిచే గలుగు బాధ లుండినచో నవి వదలిపోవును.
ఉపాధులు పరిశుద్ధములు కానుకను అంతఃకరణము పరి
శుద్ధమై, శాంతమై, ఏకాగ్రమై ప్రకాశించును. అట్లే మంత్ర
ములచేతను, యంత్రములు లేక ముద్రలచేతను, జలములు,
తండులములు, పక్వాన్నము, ఫలములు లోనగువానిని అభి
మంత్రించినచో నామంత్రముయొక్క యు మంత్రాధి దేవత
యొక్క యు దివ్య తేజస్సు ఆపదార్థములయందుఁ బ్రవేశించి.
వానిఁబరిశుద్ధముగఁ జేయును. అపుడాజలముల నితర పదార్థ
ములపైఁ బ్రోషించినను, ఇతరుల శరీరములపైఁ జల్లినను,
వానియ౦దలి దుష్టచలనము శమించి యాయుపాదులు పరిశుద్ధ .
ములగును. ఇట్లభిమంత్రింపఁబడిన పదార్థములను భక్షించినను,
జలములఁ ద్రావినను బరిశుద్ధులగుదురు.
కావునఁ గ్రియలయం దన్నింటియందు జలముల నభిమం
త్రించుటయు, నాజలముచేఁ బరిశుద్ధములగు పదార్థములను
హెూమము మొదలగు కార్యముల కుపయోగించుటయు,
హుతముచేయఁగా మిగిలిన శేషమును దేవతా ప్రసాదముగ
భక్తులగువారు గ్రహించుటయు విధింపఁబడియున్నవి. గృ<noinclude><references/></noinclude>
h6vkdx8w6nuet1xmgze2pu7obkmzzab
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/264
104
215275
562194
2026-06-30T22:44:24Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' హస్థునగువాఁడు స్నానము సేయునపుడు జలముల నభిమం త్రించి యాజలములతో స్నానము సేయనగు. భగవంతుని _ ధ్యానముచేసి మంత్రములతో నభిమంత్రించిన జలములతోఁ బరిశుద్ధముగఁ జేయఁబడి, దేవునకు ని...'
562194
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|236|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
హస్థునగువాఁడు స్నానము సేయునపుడు జలముల నభిమం
త్రించి యాజలములతో స్నానము సేయనగు. భగవంతుని
_
ధ్యానముచేసి మంత్రములతో నభిమంత్రించిన జలములతోఁ
బరిశుద్ధముగఁ జేయఁబడి, దేవునకు నివేదనము చేయఁబడిన
యన్నాదులను భుజింపనగు. ఇట్లు సంస్క రింపఁబడిన యన్నము
మేధ్యము (అనఁగా దేవతారాధనము చేఁ బరిశుద్ధమైనది)
అనియును, అమృతమనియుఁ బిలువఁబడుచున్నది. అట్టి
యమృతమును భుజించువారు సమస్త పాపనిర్ముక్తు లగుదురని
యును, బ్రహ్మత్వమును సహితము నొందువారనియును శాస్త్ర
ములయందు నిరూపింపఁబడియున్నది.
యజ్ఞ శిష్టాశిన స్సంతో ముచ్యం తే సర్వకిల్బి షైః ||
యజ్ఞ శిష్టామృతభుజో యాంతి బ్రహ్మ సనాతనమ్ ||
(గీత. 3.3౧.)
'(గీత. ౪-౩౧.)
మఱియు సనాతనధర్మశాస్త్రమునందు సమస్తకార్యములకు
నాదియందుఁగాని, యంత్యమందుఁగాని పుణ్యాహవాచనము
సేయవలయునని విధింపఁబడియున్నది కదా ! మంగళకరము
లగు మంత్రములఁబఠించి యామంత్రములచేఁ బవిత్రములగు
జలములను, అక్షతలను గృహవస్తువాహనములపైఁ జల్లుట
యెల్లరకుఁ దెలిసినవిషయమే. ఇందును మంత్రముల చేత
స్థలశుద్ధియుఁ బదార్థ శుద్ధియుఁ గర్తలు భోక్తలు శుద్ధులగు
టయు నివియ ముఖ్యోద్దేశ్యములు, సామాన్యముగ్యఁ గొందఱు<noinclude><references/></noinclude>
1ibvz6d2u0s5l3f9ei63l819g23ccuw
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/265
104
215276
562195
2026-06-30T22:45:24Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మాత్రము మంత్రములఁ బఠింప నర్హులనియును, కొందఱ నర్హుల నియును జెప్పఁబడియుండుట కొందఱకు సప్రియమ్ముగ నున్న యది. ఐనను దానికిఁ గారణము ముందే సూచింపఁబడియె. పరంపరానుష్ఠితమగు నాహార...'
562195
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|237}}</noinclude>మాత్రము మంత్రములఁ బఠింప నర్హులనియును, కొందఱ నర్హుల
నియును జెప్పఁబడియుండుట కొందఱకు సప్రియమ్ముగ నున్న
యది. ఐనను దానికిఁ గారణము ముందే సూచింపఁబడియె.
పరంపరానుష్ఠితమగు నాహారనియమము, ఆచార నియమము
గలిగి కొంచెము పరిశుద్ధములగు శరీరములు గలవారు
మాత్రము మంత్రములఁ బఠించిన మేలు పొందుదురనియు,
ఆహార వ్యవహార విహారనియమములకు లోఁబడక యిష్టాను
సారముగ వర్తించువారలకు మంత్రపఠనము హానికరమే.
యనియు నెఱింగి యపారదయాసముద్రులగు మహాత్ములు
వారలకు మంత్రపఠనము నిషేధించిరి గాని వేఱు కాదు. స్వ
ప్రయోజనపరులై యట్లు చేసిరనుకొనఁదగదు. సదా పరోప
కార తత్పరులై "ఆత్మవత్సర్వభూతాని" యను నియమము
ననుసరించువారియందు స్వప్రయోజనపరత్వము నారోపించు
టెట్లు? అనుకు మంత్రపఠనమువలనఁ గలుగు కీడెఱింగి
మంత్రపఠనము గూడదనిరి గాని యెవరికైనను సత్కార్య
నిషేధము చేయవలయునని కాదు. మంత్రములకు మాఱుగ
భగవంతుని నామమంత్రములను, పురాణవాక్యములను ఉప
యోగించుచు సమస్తకార్యములు చేయవలయుననియే విధించి
యున్నారు.
ప్రపంచమునందలి మతములన్నింటియందును గొన్ని సం
స్కారములు విధింపఁబడియే యున్నవని ముందే సూచించి
తిమి. ఐనఁ గొన్ని మతములయందు విస్తారముగ విధింపఁబడి<noinclude><references/></noinclude>
jkydykdtju6a7yqb1gvijl6r3odqgsm
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/266
104
215277
562196
2026-06-30T22:47:04Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యున్నయవి. ఆర్యజనములకు ముఖ్యముగఁ గొన్ని సంస్కార ములు నియమి౦పఁ బడియున్నవి. ముఖ్యముగా గర్భ సంస్కార ములు అనఁగా జీవుఁడు ప్రతిజన్మమునందును మాతృగర్భ ముననుండు కాలమునఁ జేయఁబడు...'
562196
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|238|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>యున్నయవి. ఆర్యజనములకు ముఖ్యముగఁ గొన్ని సంస్కార
ములు నియమి౦పఁ బడియున్నవి. ముఖ్యముగా గర్భ సంస్కార
ములు అనఁగా జీవుఁడు ప్రతిజన్మమునందును మాతృగర్భ
ముననుండు కాలమునఁ జేయఁబడు సంస్కారములు వారి
యందు విస్తరింపఁబడి యాచరణమున నున్నవి గాని యితర
మతములయం దంతగాఁ గానరావు.
హిందూమత గ్రంథములయందు సంస్కారములు పెక్కులు
పేర్కొనఁబడియుండినను వానియందు ముఖ్యములయినవి
యిందు దాహరింపఁబడుచున్నవి.
౧. గర్భాధానము.
౨. పుంసవనము.
౬. అన్న ప్రాశనము.
౭. చూడాకరణము.
3. సీమంతోన్నయనము.
౮. ఉపనయనము.
౪. జాతకర్మము.
౫. నామకరణము.
F. సమావర్తనము.
౧౦. వివాహము.
ఇందు మొదటిమూఁడును గర్భపోషణ సంస్కారములు.
మొదటిదగు గర్భాధానము జన్మించఁబోవు శిశువునకుఁ
బ్రథమ సంస్కారము. స్త్రీ పురుషులు కామమునకులోఁబడి
యిష్టానుసారముగ భోగములలో విహరించుట వివాహము
వలని యుద్దేశ్యముకాదు. గృహస్థువు సత్ప్రజాభివృద్ధికొఱకు
దేవతలను బ్రార్థించుచుఁ దదర్థబోధకములగు మంత్రముల
నుచ్చరించుచు గాలనియమములు దప్పక పర్వము మొదలగు<noinclude><references/></noinclude>
2la1efunym5jtra5ztpl5xvmk3mcz7l
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/267
104
215278
562197
2026-06-30T22:48:07Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిషిద్ధతిథులను విడిచి సుపుత్ర ప్రాప్తికై గర్భాధానము చేయుచున్నాఁడు. ఇక్కార్యము పరిశుద్ధమగు మనస్సుతో భగవంతుని ప్రతినిధియై ప్రజావృద్ధ్యర్థము మాత్రము చేయఁ బూనవలయును గాన...'
562197
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|239}}</noinclude>నిషిద్ధతిథులను విడిచి సుపుత్ర ప్రాప్తికై గర్భాధానము
చేయుచున్నాఁడు. ఇక్కార్యము పరిశుద్ధమగు మనస్సుతో
భగవంతుని ప్రతినిధియై ప్రజావృద్ధ్యర్థము మాత్రము చేయఁ
బూనవలయును గాని విషయేచ్ఛతోఁ గ్రీడింపరాదు.
సర్వాత్మతో వాసుదేవః పురుషస్తు పురాతనః |
ఇయం హి మూలప్రకృతి ర్ణక్ష్మీ స్సర్వజగత్ప్రనూః ॥
పంచపంచాత్మతృప్త్యర్థం మైథునం క్రియతే తరామ్ |
ఇయ మంబా జగద్ధాత్రీ పురుషో ఒహం సదాశివః ||
పంచవింశతితత్త్వానాం ప్రీతయే మథ్యతే ఒధునా!
ఇతి మంత్రానుభావస్యో న్మథనా క్రియతే యది |
తా వుభౌ పుణ్యకర్మాణా న దోషో విద్యతే తయోః |
(బ్రహ్మాండపురాణము.)
జగత్సృష్టికిఁ బ్రకృతిపురుషులువలె స్త్రీపురుషులు సత్ప్ర
జాభివృద్ధికొఱకుఁ జేరువారలు. ఇట్టి భావముతోఁ గూడి మనో
వికారములఁ జెందక స్త్రీ పురుషులు గూడినచో నుత్తమమగు
జీవుఁడాక ర్షింపఁబడి సత్ప్రజ యుత్పత్తియగుచున్నది. దీనినొక
పరమధర్మముగా భావింపనగు.'
ఇట్లు వర్తించు స్త్రీపురుషుల గర్భమునకువచ్చు శిశువునకు
వలయు నన్నమయప్రాణమయ కోశములు పెరుగుచుండును
కావున మూఁడవ మాసమున గర్భముననుండు పిండమును
బరిశుద్ధముగఁ జేయుటకును, బుంస్త్వము గలుగఁ జేయుటకును
బుంసవనమను సంస్కారము మంత్రములతో జరుపఁబడును.
ఆపిదప నాఱవమాసము గడువఁగా సీమంతోన్నయన మను<noinclude><references/></noinclude>
bq70vkmald8lwdmavpuz3iltiva2dj5
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/268
104
215279
562198
2026-06-30T22:50:10Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సంస్కారము సమంత్రకముగ జరుపఁబడు. గర్భము సంరక్షిం చునట్లును, పీడాపరిహారము కొఱకును, గర్భమునఁ బెరుగు' చుండుశిశువునకుఁ బరిశుద్ధమగు తేజస్సు గలుగుటకును, అన్న మయ ప్రాణమయ కోశములన...'
562198
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|240|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>సంస్కారము సమంత్రకముగ జరుపఁబడు. గర్భము సంరక్షిం
చునట్లును, పీడాపరిహారము కొఱకును, గర్భమునఁ బెరుగు'
చుండుశిశువునకుఁ బరిశుద్ధమగు తేజస్సు గలుగుటకును, అన్న
మయ ప్రాణమయ కోశములను నన్యోన్య సామరస్యము గలిగి
పరిశుద్ధచలనము గలుగునటుల నీ సంస్కార మొనరింపఁ
బడును. ఇమ్మూఁడును గర్భపోషణ సంస్కారములు. శిశువు
గర్భమున వర్ధిల్లుచుండఁగాఁ దల్లి సాత్వికాహారములను
గొనుచు మంచిశీలముగలిగియుండవలయును. భయక్రోధము
లకు నెడమీయక యుండునట్లా మెను జక్కఁగ సంరక్షించవల
-యును. చుట్టుప్రక్కలనుండు వారు పరుష వాక్యము లుచ్చరిం
పక క్రూర సంకల్పముల సంకల్పించక భయమును గలిగించు
కార్యములు చేయక యుండవలయును. చుట్టుప్రక్కల నుండు
వారు, ముఖ్యముగ నామెభర్త, బరిశుద్ధమనస్సు గలిగి
యుండదఁగు. ఇట్లుండిన గర్భముననుండు శిశువు మంచియా
రోగ్యమును, పరిశుద్ధ తేజస్సును గలిగియుండును. ఈముఖ్య
సంస్కారములు విడిచిన కారణమున నిక్కాలమునఁ బుట్టు
శిశువులయం దారోగ్యలోపము, తేజోబలహీనతయుఁ గనఁ
బడుచున్నయవి.
ఆవలి సంస్కారము జాతకర్మము. ఇది శిశువు భూపతనము
కాఁగానే చేయఁబడునది. శిశువునకు దీర్ఘాయువు, సూక్ష్మ
బుద్ధి, జ్ఞానము కలుగునటులఁ బ్రార్థించుచు మంత్రములఁ బఠిం
చుచు, సువర్ణముద్రికతో డధిమదుమృతములను గలిపి మధు<noinclude><references/></noinclude>
l5m59m9iwrsmxd8vy202cg87tce13km
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/269
104
215280
562199
2026-06-30T22:51:04Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' పర్కము తండ్రి శిశువున కిచ్చును. జాతకర్మ హెూమము సూతికాగృహమునకు దుష్టగణముల వలని బాధలఁ దొలఁ గించి కాపాడును. పదునొకండవదివసంబునఁ జేయఁబడు సంస్కారము నామ కరణమనఁబడు. ఈమూడింటిలో...'
562199
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|241}}</noinclude>
పర్కము తండ్రి శిశువున కిచ్చును. జాతకర్మ హెూమము
సూతికాగృహమునకు దుష్టగణముల వలని బాధలఁ దొలఁ
గించి కాపాడును.
పదునొకండవదివసంబునఁ జేయఁబడు సంస్కారము నామ
కరణమనఁబడు. ఈమూడింటిలో జాతకర్మము సకాలమున
జరుపఁబడుట లేదు. నామకరణమైనను విధ్యుక్తముగా నెల్లరు
జరుపుట కానము, బంధువులు రాకపోవుట మొదలగు కారణ
ములచేత సకాలమున నామకరణము చేయక కాలము గడు
పుట గలదు. అట్లకాలమున జరిపిన సంస్కారము మంచి
ఫలము నీయఁజాలదు.
అయిదవమాసమునఁగాని యాపిదప వత్సరాంతము లోప
లఁగాని యన్న ప్రాశన మనునది జరుపఁదగు. ఇదియును
సమంత్రకముగ జరుపఁబడవలయును. ప్రప్రథమమున
నన్నము, ఓషధులరసము శిశువుభక్షించునట్లు చేయుచు నీ
యోషధుల సారము శిశువునకు సదా మంగళకర మగుగాఁక
యని దేవతలను మంత్రములతోఁ బ్రార్థించుచు, మధు రాహార
మును బెట్టవలయును. వత్సరాంతమునఁగాని, మూఁడవసం
వత్సరమునఁగాని బ్రాహ్మణులకును, తక్షత్రియుల కైదవసం
వత్సరమునందును, వైశ్యులకు సప్తమసంవత్సరమందును,
చూడాకరణము చేయుట వాడుక. అనఁగా శిఖయుంచవలయు.
దీనితోడఁ గర్ల వేధనము చేయుటయు వాడుకగలదు. ఈసం
స్కారమువలన శిశువు దేహము సదా సంరక్షింపఁబడుచున్నది.<noinclude><references/></noinclude>
52cqo8e6pj30eohscqohkzqc46y7adx
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/270
104
215281
562200
2026-06-30T22:51:51Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మఱియును తలిదండ్రులనుండి వచ్చిన పాపపుంజ మీ సంస్కార ములవలనఁ దొలఁగుచున్నది. ఏవ మేప శృమం యాతి బీజగర్భసముద్భవమ్ | (యాజ్ఞవల్క్యస్మృతి.) జాతకర్మము మొదలు కర్ణ వేధాంతముగల కర్మముల...'
562200
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|242|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>మఱియును తలిదండ్రులనుండి వచ్చిన పాపపుంజ మీ సంస్కార
ములవలనఁ దొలఁగుచున్నది.
ఏవ మేప శృమం యాతి బీజగర్భసముద్భవమ్ |
(యాజ్ఞవల్క్యస్మృతి.)
జాతకర్మము మొదలు కర్ణ వేధాంతముగల కర్మములు శైశ
వమునందు జరుపఁదగినవి. ఆపైసంస్కార ముపనయన సం
స్కారము, దీనితో శిశువునకుఁ గౌమారావస్థ యారంభ
మగు. అవుడు క్రీడాసక్తి వదలి విద్యాగ్రహణము చేయుటకు
యత్నించు. ఉపనయనమనఁగా గురువు సమీపమున చేరుట
యనియర్థము. దీనికి ప్రారంభము గురువునొద్ద గాయత్రీ
మంత్రోప దేశమును పొందుట, ఆపైన యనుష్ఠించదగిన ధర్మ
ముల సూచించు యజ్ఞసూత్రము (యజ్ఞ ఉపవీతము) మొద
లగు చిహ్నములను స్వీకరించుటతో గూడిన సంస్కారము. ఇది
యే ద్విజత్వమునకుఁ గారణము. వేదవేత్తయగు నాచార్యునిచే
గాయత్రీమంత్రోప దేశమును బడయుటయే నిజమగు జన్మము.
ఈజన్మము జరామరణములు లేనిజన్మము. అనఁగాఁ దల్లి
గర్భమునుండి గలిగినజన్మము జరామరణములకు లోఁబడు
నది. వేద వేత్తయగు నాచార్యునివలన గాయత్ర్యుప దేశము
వలనఁ బొందఁబడిన యీజన్మము నిజమైనదియు, జరామరణ
ముల కతీతమైనదియు నగు.
కామా న్మాతా పితా చై నం యదుత్పాదయతో మిథః |
co - o Jangwa దయతేg|tri<noinclude><references/></noinclude>
gx8w3f7ve9l25vvaicl85s4lrym98mb
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/271
104
215282
562201
2026-06-30T22:52:42Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ఆచార్య స్వస్య యాం జాతిం విధివ ద్వేదపారగః । ఉత్పాదయతి సావిత్యా సా సత్యాసా జరామరా || (మనుస్మృతి) [ఉపనయనమనఁగా నుత్తమోత్తమమగు గాయత్రి మం త్రోపదేశముద్వారా వటువు ఆచార్యుని సమీప...'
562201
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|243}}</noinclude>
ఆచార్య స్వస్య యాం జాతిం విధివ ద్వేదపారగః ।
ఉత్పాదయతి సావిత్యా సా సత్యాసా జరామరా ||
(మనుస్మృతి)
[ఉపనయనమనఁగా నుత్తమోత్తమమగు గాయత్రి మం
త్రోపదేశముద్వారా వటువు ఆచార్యుని సమీపమునకుఁ
దేఁబడుటయని యర్థము.] ఉపనయనమున వటువునకు మంత్ర
ముల నుచ్చరించుట కధికారముగలుగు. ఉపనయనమునకు
ముందుఁ జేయఁబడు సంస్కారములయం దితరులు మంత్రో
చ్చారణము చేసి బాలునిశరీరమును సంస్కరింతురు. ఉపనయ
నము మొదలు బాలుఁడు తానే మంత్రముల నుచ్చరించుట
కును, వేదముల స్వేచ్ఛగాఁ బఠించుటకును అధికారము నొందు
చున్నాఁడు. ఇది మొదలు బాలుఁడు ఆచార్యునియధీనుఁడై
విద్యాభ్యాసముచేయుచు కాలము గడుపవలయు. ఈస్థితి
యందు బాలుఁడు బ్రహ్మచారియనబడు. అనఁగా వేదములను
బఠించుటయందే ప్రవర్తించువాఁడని యర్థము. బ్రహ్మచారి
కౌపీనమును, మౌంజి, కృష్ణాజినము, జన్నిదము, దండము
వీనిని ధరించవలయు. ఇవియొక్కొక్కటియు బ్రహ్మచారిధర్మ
ములను బోధించునవియైయున్నవి. కాపీన ధారియగుట చేత
నింద్రియవ్యాపారములయందు మనస్సుపోనీయకయుండఁదగు
ననియు, మౌంజిని తననడుముచుట్టు మూఁడు చుట్లు చుట్టుట చే
వేదములయందలి సంహిత, బ్రాహ్మణము, ఉపనిషత్తులు
వీనిఁ బఠించవలయు ననియును, కృష్ణాజిన ధారణముచే విషయ<noinclude><references/></noinclude>
8jl0p0kseuyc2lqtofx3q9u0nm9zx1w
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/272
104
215283
562202
2026-06-30T22:53:34Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' వాంఛలను వదలి వదలి వైరాగ్యముగలిగియుండవలయుననియు బోధించుచున్న యవి. యజ్ఞోపవీతము తంతుత్రయరూపము (మూఁడు పోఁగులు) గనుండి యొకటిగ జుట్టఁబడియుండుట చేత బ్రహ్మాండమునందలి మూర్తిత్...'
562202
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|244|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
వాంఛలను వదలి
వదలి వైరాగ్యముగలిగియుండవలయుననియు
బోధించుచున్న యవి. యజ్ఞోపవీతము తంతుత్రయరూపము
(మూఁడు పోఁగులు) గనుండి యొకటిగ జుట్టఁబడియుండుట
చేత బ్రహ్మాండమునందలి మూర్తిత్రయము, ఇచ్ఛాజ్ఞానక్రియ
లగు శక్తిత్రయము, సచ్చిదానందలు ణములు, సత్త్వ రజస్త
మస్సులను గుణత్రయము, మనోవాక్కాయికములగు కర్మ
త్రయము లోనగుత్రితయముల నన్నింటిని సూ చించుచున్న
యది. దండము వాగ్దండ మనో దండ కర్మదండములను త్రిదండ
ములను సూచించును. అనఁగా మనోవాక్చేష్టులను మూఁడిం
టిని నియమనము చేసికొనవలయునని బోధించును.
ఈరీతిని గురుగృహము నందు విద్యాభ్యాసము చేయుచు
సకల విద్యాపారగుఁడై గురుసాన్నిధ్యమునందు సద్దోష్ఠి చే సం
స్క—రింపఁబడి పరిశుద్ధుఁడై గురువునాజ్ఞను బడసి ఆపైని సమా
వర్తనమను సంస్కారమును బొంద నర్హుఁ డగుచున్నాఁడు.
అవుడు గురువునకు దక్షిణను గృతజ్ఞతాసూచకముగ నొసంగి
తదనుజ్ఞ వడసి స్నాతకుఁడగుచున్నాఁడు. ఆమీఁది సంస్కా
రము వివాహము .
వివాహమైనది మొదలు గృహస్థువై, వైదిక కర్మముల
నొనర్చుట కధికారియై, ఆకర్మముల వలన ఋణత్రయమును
బాపుకొనుచున్నాఁడు. వివాహ సంస్కారమును, గృహస్థువు
చేయు సమస్తకర్మములును జీవుని బరిశుద్ధుని జేయుటకు సమర్థ
ములైయున్నవి. వివాహము జీవునకుఁ గర్మాధికారమును<noinclude><references/></noinclude>
icnkfvlo68q42nxzwy4wrm7ucwlhn8m
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/273
104
215284
562203
2026-06-30T22:54:20Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' గలిగించుచుఁ బరిశుద్ధునిగఁ జేయు వైదిక సంస్కారముగాని భోగార్థమును వేడుకకొఱకును జేయఁబడునదికాదు. అది మొదలు భార్యాభర్తలు గృహాధిపతులై వియోగమునొందక గృహస్థధర్మమును జరుపుచు గ...'
562203
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|245}}</noinclude>
గలిగించుచుఁ బరిశుద్ధునిగఁ జేయు వైదిక సంస్కారముగాని
భోగార్థమును వేడుకకొఱకును జేయఁబడునదికాదు. అది
మొదలు భార్యాభర్తలు గృహాధిపతులై వియోగమునొందక
గృహస్థధర్మమును జరుపుచు గురుశిష్యన్యాయమున నన్యో
న్యానురాగముగలవారై అన్యోన్య సహకారులై పరిశుద్ధు
లై
పరిపూర్ణులగుటకువిధింపఁబడినది వివాహము. మఱియు గృహ
మునందు జాయాపతులు. సదయహృదయులై గృహము
నాశ్రయించియుండు నెల్ల భూతములకు సుఖప్రదాతలగుచు,
ధర్మమును బరిపాలించుచు నుత్తములగు పుస్త్రపుత్త్రికలను
గని వారలను సన్మార్గమున శిక్షించి పెద్ద వారలఁ జేసి సంప్ర
దాయమును దప్పకయుండునటుల ధర్మమును బ్రవర్తింపఁ జేయ
వలయును. భార్యాభర్తలు ఇరువురును జ్ఞానముగలిగి ధర్మజ్ఞులై
ధర్మము నించుక యైన సతిక్రమించక
యుండుటచే నట్టివారి గర్భ
మున నుత్తములగుజీవులు జననమొందుదురు. అట్లుగాక
పురుషులు కేవలకాముకులై, ఇంద్రియా రాములై, ధర్మము
సతిక్రమించి వర్తించుచుండినచో సత్సంతానము గలుగఁ
జాలదు. క్రమక్రమమున నావంశమున నజ్ఞులగుజీవులు జన్మిం
చుటవలన నధర్మము వృద్ధియగుటకుఁ గారణమగు. బ్రాహ్మ
విద్యావిహీనులు జ్ఞానహీనులు నగుటయు క్షత్రియులు
తేజోహీనులును బలహీనులును సాహసవర్జితులు నగుటయు,
వైశ్యశూద్రులు తమ తమ వ్యాపారములయందు నేర్పఱులు
కాకపోవుటయు వివాహ సంస్కారమువలని యుత్తమప్రయో<noinclude><references/></noinclude>
s62afi3m35qo5tmp98w90s2euey6u1f
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/274
104
215285
562204
2026-06-30T22:55:17Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' జనము గమనించక పోవుటవలననే కలిగినవని దృఢముగఁ జెప్పనగు. ఎల్లవారును వివాహము ధర్మసాధనముగ నెఱింగి గృహస్థధర్మమును యథాశాస్త్రముగ జరిపినచోఁ దాము గృతార్థులగుటయక జ్ఞానవంతులును,...'
562204
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|246|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
జనము గమనించక పోవుటవలననే కలిగినవని దృఢముగఁ
జెప్పనగు. ఎల్లవారును వివాహము ధర్మసాధనముగ నెఱింగి
గృహస్థధర్మమును యథాశాస్త్రముగ జరిపినచోఁ దాము
గృతార్థులగుటయక జ్ఞానవంతులును, తేజోవంతులును,
ప్రాగల్భ్యము గలవారును, సూక్ష్మబుద్ధులును నగు జీవులకుఁ
దగిన శరీరముల నుత్పత్తి చేయఁదగి తమ దేశమునకును, లోక
మునకును, వి శేషముగ మేలుగలుగఁ జేయఁదగిన వార గుదురు.
ఆ పైసంస్కారములలో ముఖ్యమైనది మరణానంతర క్రియ.
3
ఆక్రియలు జీవుని శరీరమునుండి సుఖముగ వెడలించుటకును,
సుకరముగ ప్రేతత్వము దొలగించి పితృలోక గతునిఁ జేయు
టకును గాలక్రమమునఁ బితృలోకమునుండి స్వర్గలోక ప్రాప్తు
నిగఁ జేయుటకును సమర్థములయినవి. ఈవిషయము ప్రాగుక్త
మీ కాఁబట్టి యిచ్చట సంక్షేపముగ వ్రాయఁబడియె.
మే
ఇట్లు సనాతనధర్మశాస్త్రమున గర్భోత్పత్తి మొదలామర
ణము నానావిధ సంస్కారములచే జీవుఁడు ప్రతిజన్మమునఁ
బరిశుద్ధుఁడగునట్లు విధింపఁబడియున్నది. ఈ సంస్కారము
లన్నియు నుపాధులను బరిశుద్ధముచేయుట ద్వారా జీవుని
గృతార్థుని జేయఁదగియున్నవి.'
యజ్ఞములు
చేతన రాశియంతయు నైదుగణము
లుగ భాగింపఁదగు. ఎటనిన్న దేవతలనియు, ఋషులనియు,<noinclude><references/></noinclude>
3tdo6yatx51728ozyadwx9lep062u4f
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/275
104
215286
562205
2026-06-30T22:56:04Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' బితృ దేవతలనియు, మనుష్యులనియు, నితర భూతకోటియనియు నైదు గణములుగ నున్నయవి. జీవుఁడు పాంచభౌతికమగు ప్రపంచమున బ్రవేశించి యనేక కోటిజన్మముల నెత్తి మానవ జన్మమునుబొంది సంసార చక్రమ...'
562205
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|247}}</noinclude>
బితృ దేవతలనియు, మనుష్యులనియు, నితర భూతకోటియనియు
నైదు గణములుగ నున్నయవి. జీవుఁడు పాంచభౌతికమగు
ప్రపంచమున బ్రవేశించి యనేక కోటిజన్మముల నెత్తి మానవ
జన్మమునుబొంది సంసార చక్రమునందుఁ బరిభ్రమించు కాల
మంతయు నీయైదు గణములకు నానావిధములైన ఋణములకు
లోనై యున్నవాఁడు. ప్రతిజన్మమునందును దనకుఁగలుగు
స్థూలశరీరమునకుఁ గారణభూతులగు తల్లిదండ్రులు మొదలగు
పెద్దలకును, మనుష్యజన్మము రాకపూర్వమును వచ్చిన వెను
కను బహుకాలము తనస్థూల సూక్ష్మోపాధులను నిర్మించుచు
వాని నభివృద్ధిచేయుచునుండు సోమసదులు నగ్నిష్వాత్తులు
బర్హిషదులు హవిర్భుక్కులులోనగు పితృదేవతలకును ఋణ
స్థుఁడైయున్నవాఁడు. మఱియుఁ బ్రపంచస్థితిని బహువిధము
లుగ వృద్ధిచేసి ప్రజాసౌఖ్యము కొఱకుఁ బాటుపడిన పూర్వు
లందఱును గృతజ్ఞతకుఁ బాత్రులగుచున్న వారు. అనఁగా లోక
మున వాసయోగ్యములు కాని యరణ్యక్షేత్రములను జక్క
చేసి పట్టణగ్రామములనిర్మించి వాసయోగ్యములుగఁ జేసిన
వారును, బాటసారుల యుపయోగముకొఱకు రాజమార్గము
లను నిర్మించి గమనసౌకర్యమును గల్గించినవారును, గ్రామ
ములందును రాజమార్గముల చెంతను జనోపయోగముకొఱకు
వాపీతటాకములను సత్రములను నేర్పఱచిన పుణ్యాత్ములును,
పాంథుల యలజడినిదీర్చి విశ్రాంతిసుఖమునొసఁగ రాజమార్గ
ముల ప్రక్కన ఛాయావృక్ష వఙ్కులనునాటి యభివృద్ధిచేసిన<noinclude><references/></noinclude>
0lw9mdkrcqm738w56g8ewkwwpucjwmq
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/276
104
215287
562206
2026-06-30T22:56:52Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' సత్పురుషులును, ధూమశకట తంత్రీవార్తాయంత్రముల నిర్మించి యుపకారమునొనర్చిన మహనీయులును, పాఠశాలలు వైద్య శాలలు దేవాలయములు మొదలగు వానిని నిర్మించి ప్రజలకు శాశ్వతమగు మేలు చేసి...'
562206
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|248|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
సత్పురుషులును, ధూమశకట తంత్రీవార్తాయంత్రముల నిర్మించి
యుపకారమునొనర్చిన మహనీయులును, పాఠశాలలు వైద్య
శాలలు దేవాలయములు మొదలగు వానిని నిర్మించి ప్రజలకు
శాశ్వతమగు మేలు చేసిన వారును, నానావిధములగు శిల్పవిద్య
లను గల్పించి యభివృద్ధినొందించి తమ వెనుకటివారలకుఁ
బరంపరగా విచిత్ర కార్యరచనా చమత్కృతిని గలుగఁ జేసిన
మ హెూపకారులును, కృషి వాణిజ్యముల యభివృద్ధికొఱకుఁ
బాటు పడినవారును, వేయేల తమ వెనుకటివారలకు సర్వవిధ
ముల నై హిక సుఖముల నొసంగుటకుఁ బాటు పడిన వారును నగు
నంద ఱకును బ్రతిమానవుఁడును ఋణస్థుఁడై యున్న
వాఁడు.
ఇది పితృఋణ మనఁబడుచున్నది.
లోకములను బరిపాలించుచుఁ గాలానుగుణముగ వృష్టి,
తుషారము (మంచు), గాలి, వేఁడిమి నిచ్చి సస్యములను,
ఓషధివనస్పతులను రక్షించి వృద్ధిచేయుచు, లోకులకుఁ గర్మా
నుసారముగ ఫలములనిచ్చుచు, నానావిధముల జనులకు మేలు
చేయు సదృశ్యములగు దేవగణములకును మానవులు ఋణము
తీర్పవలసినవార గుచున్న వారు. ఇది దేవఋణము.
మఱియు నాదినుండి పామరుల నుద్ధరించుటకు స్మృతులు,
ధర్మశాస్త్రములు, పురాణములు లోనగు శాస్త్ర గ్రంథముల
నపారకరుణచే రచించి బోధించి సంప్రదాయమును పరంపరగ
ప్రవ ర్తింపఁ జేసినమహర్షులును, కాలక్రమమున నాయుత్తమ
జ్ఞానము నశింపక
యుండునట్లు గా పాడి లోకుల, రవ దేశించుచుఁ<noinclude><references/></noinclude>
blhnsi1kkvc5bb71mzpqatq605j3gk8
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/277
104
215288
562207
2026-06-30T22:57:36Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' గాలవశమున సంతరించినధర్మములను బునరుద్ధరణము చేయు చుఁ గాలానుసారముగను బ్రజల యోగ్యతానుసారముగను సనాతనధర్మములను బోధకములగునటుల నవీనమార్గముల వివరించి గ్రంథముల రచించి లోకమున...'
562207
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|249}}</noinclude>
గాలవశమున సంతరించినధర్మములను బునరుద్ధరణము
చేయు
చుఁ గాలానుసారముగను బ్రజల యోగ్యతానుసారముగను
సనాతనధర్మములను బోధకములగునటుల నవీనమార్గముల
వివరించి గ్రంథముల రచించి లోకమునందలి ప్రజల కెల్లరకు
జ్ఞానదాతలగు మహనీయులకును మనము ఋణస్థుల మగు
చున్నారము. ఇది ఋషి ఋణము.
ఇవి మూ డును ఋణత్రయమని శ్రుతులయందు నిరూపింపఁ
బడియున్నది. ఈఋణత్రయమును బాపుకొనుట ప్రతిమాన
వునకు ప్రథమకర్తవ్యమని శ్రుతి బోధించుచున్న యది.
ఇవికాక యేకాలమునందుఁగాని మానవుల కన్యోన్య సహా
యములేక సుఖ మెంతమాత్రము సిద్ధింపదు. కావున నొక్కొ
క్కఁడును మానవకోటికి నప్పుదీర్పవలసినవాఁడే యగుచు
న్నాఁడు. ఇది మనుష్య ఋణము.
ఇంతియగాదు. బహువిధములగు పశుపక్ష్యాదులు సహి
తము మానవులకు సుఖము నొనఁ గూర్చుచున్నవి. గోవులు
మొదలగు జంతువులు దధిక్షీరమృతంబుల నొసంగుట చేతను,
వృషభములు అశ్వములు లోనగునవి ప్రయాణములందును,
గృషి యందును సహకారములుగ నుండుట చేతను, హేయ
ములగు ననేక జంతువులు సహితము భూమియందలి ముఱికిని
దొలఁగించుటచేతను, మత్స్యములు మొదలగునవి బహువిధ
ముల జలములను బరిశుద్ధము చేయుట చేతను, పక్షులు వృతు
ములయందలి ఫలములనుదిని బీజములను బహుప్రదేశముల<noinclude><references/></noinclude>
9dsct39tg5zww747hls0encjfjjea37
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/278
104
215289
562208
2026-06-30T22:58:36Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' వెదజల్లుటవలన వృక్షోత్పత్తిని జేయుట చేతను, మధురస్వన ములచేతను నివియన్నియు మనుష్యుల ఋణగ్రస్తులనుగఁ జేయుచున్నవియే. ఇది భూతఋణము. 874 ఇట్లు ప్రతిమానవునకును అయిదు విధములగు ఋణమ...'
562208
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|250|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
వెదజల్లుటవలన వృక్షోత్పత్తిని జేయుట చేతను, మధురస్వన
ములచేతను నివియన్నియు మనుష్యుల ఋణగ్రస్తులనుగఁ
జేయుచున్నవియే. ఇది భూతఋణము.
874
ఇట్లు ప్రతిమానవునకును అయిదు విధములగు ఋణములు
సంసారమునుండి తరించి సన్న్యాసియగువఱకును వెంటనంటియే
వచ్చును. ఈ ఋణవిముక్తి కొఱకు నైదువిధములగు యజ్ఞ
ములు విధింపఁబడియున్నయవి. ఇవియే పంచమహాయజ్ఞము
లని యెఱుంగఁబడుచున్నయవి. ఇవి నిత్యకృత్యములు, అనఁ
గాఁ బ్రతిదినమును జేయఁదగినవి. ౧ బ్రహ్మయజ్ఞము లేక
వేదయజ్ఞము. ఆ దేవయజ్ఞము. 3 పితృయజ్ఞము. మనుష్య,
యజ్ఞము. ౫ భూతయజ్ఞము.
ఋషయః పితరో దేవా భూతా న్యతిథయ స్తథా |
ఆశాసతే కుటుంబిభ్య స్తేభ్యః కార్యం విజానతా ||
స్వాధ్యాయే నార్చయేత ర్షీన్ హోమై ర్దేవా న్యథావిధి 1
పితౄం శ్రాద్ధేన నౄనన్నై ర్భూతాని బలికర్మణా ||
(మనుస్మృతి.)
తా. మునులు, పితృ దేవతలు, దేవతలు, భూతములు, అతి
థులు గృహస్థులకొఱ .కాశీర్వచనములను జేయుచుందురు.
అనఁగా మేలుకోరుచుందురనుట. జ్ఞానియగువాఁడు వారిఋణ
మును తీర్చుకొనవలయు. ఎట్లనఁగా వేదపఠనము చేత ఋషు
లను, హోమమ్ములచే దేవతలను, శాద్ధము లొనరించుట<noinclude><references/></noinclude>
m6hs04rf6huyticoatbr8n5flgynt2v
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/279
104
215290
562209
2026-06-30T22:59:24Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' చేతఁ బితరులను, అన్న దానమున మనుష్యులను, బలిదానం బున భూతంబులను దృప్తి చేయవలయు నని తాత్పర్యము. బ్రహ్మయజ్ఞము " స్వాధ్యాయేనార యేతర్షీణ"; "అధ్యాపనం బ్రహ్మ యజ్ఞః, ” అనుస్మృతివాక్య...'
562209
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|251}}</noinclude>
చేతఁ బితరులను, అన్న దానమున మనుష్యులను, బలిదానం
బున భూతంబులను దృప్తి చేయవలయు నని తాత్పర్యము.
బ్రహ్మయజ్ఞము
" స్వాధ్యాయేనార యేతర్షీణ"; "అధ్యాపనం బ్రహ్మ
యజ్ఞః, ” అనుస్మృతివాక్యములవలన బ్రహ్మయజ్ఞ మనఁగా
"
వేదశాస్త్రములను విధ్యుక్తముగాఁ బఠించుటయు, నితరుల
కుప దేశించుటయు నని స్పష్టమగుచున్న యది. సనాతనములగు
వేదములవలని మ హెూపకారమును వివరింపవలసినది లేదు
కదా!
మహనీయు లగుఋషులును బామరజనోద్ధారణార్థము
స్మృతులను ధర్మశాస్త్రములను బరతత్త్వబోధకము లగు
సూత్రములను భాష్యములను నేర్పఱచి జనులకు మ హెూప
కారమును జేసియున్నారు. వారికి మనము ప్రత్యుపకృతిగాఁ
జేయునది యొక్కటియును లేదు. కల్పాంతము దాఁక జనుల
యోగక్షేమములఁ గోరుట యేకాని వారికి స్వార్థ మొక్కటి
యును లేదు. వారు ప్రతిపాదించిన జ్ఞానము నశింపకుండునట్లు
తామభ్యసించుటయు, నభ్యసించిన దానిని ఇతరులకు బోధిం
చుటవినా వారిఋణమును దీర్చు మార్గము వేఱుగ లేదు. కా
వున గురువు శిష్యుల కనుజ్ఞ యిచ్చి పంపునప్పుడు సంప్రదాయ
ప్రవచనమున నప్రమత్తుఁడై యుండునట్టు లాజ్ఞాపించిపంపుట
యాదినుండి సంప్రదాయముగ నేర్పడియున్నది.<noinclude><references/></noinclude>
8fonaz8d7fm82hog7trq9psscq6m1p8
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/280
104
215291
562210
2026-06-30T23:00:12Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' స్వాధ్యాయ ప్రవచనాభ్యాం నప్రమదితవ్యమ్ ॥ (తైత్తిరీయోపనిషత్. ౧-00-0.) ఎల్లవారును దాము వేదములను, వేద రహస్యములను బో ధించు వేదాంత గ్రంథములను బఠించుటయు, వానియందు బోధింపఁబడియుండు వ...'
562210
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|252|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
స్వాధ్యాయ ప్రవచనాభ్యాం నప్రమదితవ్యమ్ ॥
(తైత్తిరీయోపనిషత్. ౧-00-0.)
ఎల్లవారును దాము వేదములను, వేద రహస్యములను బో
ధించు వేదాంత గ్రంథములను బఠించుటయు, వానియందు
బోధింపఁబడియుండు విషయముల నభ్యసించుటయు, నాధర్మ
ముల నితరులకు బోధించి ధర్మముల ననుష్ఠించునట్లు చేయు
టయు, వీనిరూపముగ సనాతనములగు ధర్మములఁ గాపాడు
టయు నీమొదలగునవియే జ్ఞానదాతలగు మహర్షుల ఋణ
మును దీర్చుకొనుమార్గములు. దినదినము మధ్యాహ్న కాల
మున నాలుగైదు వేదమంత్రములఁ బఠించి యుద్ధకములవిడిచిన
మాత్రమున బ్రహ్మయజ్ఞము పూర్తియాయె ననుకొనఁగూ
డదు. మఱియు బ్రహ్మయజ్ఞమన అధ్యయనము, అధ్యాపనము
అని నపుడు కేవలము సంహితలుమాత్రము పఠించుటచాలదు.
వేదరహస్యములగు వేదాంతార్థ ప్రతిపాదకములగు నుపని
షత్తులును, భాష్యములును, సూత్రములును మొదలగు గ్రంథ
ములంగూడ గ్రహింపవలయు నని ప్రాజ్ఞు లగు వారి యభిప్రా
యము. ఈరీతిని జ్ఞానమునుబోధించు గ్రంథములఁ జదువుట
వలనను, జదివినవిషయముల నభ్యసించుటవలనను, ఇతరులకు
బోధించుటవలనను, జనుల జ్ఞానవృద్ధికొఱకు బాటుపడిన
మహర్షులఋణమును దీర్చికొనఁజాలును గాని వేఱువిధముల
గాదు. ఇదియ బ్రహ్మయజ్ఞము. దీనికంగముగఁ జేయఁబడు
న వ ర్పణములు.<noinclude><references/></noinclude>
rd75loxv8ydgqk7iabmj5merkp1l045
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/281
104
215292
562211
2026-06-30T23:01:25Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' పితృయజ్ఞము “జ్ఞ” "పితౄ శ్రాద్ధేన చార్చ యేత్"; " ప్రజయా పితౄ" అను వాక్యములచే పితృ ఋణముతీర్చికొను మార్గములు విధింపఁబడియున్నయవి. పితృ దేవతలు ఆదినుండి ప్రజావృద్ధికొఱకును, ప్ర...'
562211
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|253}}</noinclude>
పితృయజ్ఞము
“జ్ఞ” "పితౄ శ్రాద్ధేన చార్చ
యేత్"; " ప్రజయా పితౄ" అను వాక్యములచే పితృ
ఋణముతీర్చికొను మార్గములు విధింపఁబడియున్నయవి. పితృ
దేవతలు ఆదినుండి ప్రజావృద్ధికొఱకును, ప్రజాక్షేమముకొఱ
కును, పాటుపడి ధర్మముల నడిపి లోకము నభివృద్ధిచేసినవా
రలు. ప్రతిమానవుఁడును మానవకోటిసౌఖ్యము కొఱకు పాటు
బడుచు, ధర్మకార్యములఁ జేయుచు, తాను ప్రారంభించిన ధర్మ
కార్యముల నెఱవేర్చుటకును, కొనసాగించుటకును, అభివృద్ధి
చేయుటకును దగిన సత్ప్రజ నుత్పత్తి చేయుచుఁ బితరులఋణ
ములఁతీర్చుకొనవలయును. దీనికై వివాహము చేసికొనుటయు,
భార్యాభర్తలు యథావిధి గృహస్థధర్మము నడుపుచు, భక్తి
జ్ఞానముల నభ్యసించుచు, ధర్మస్వరూపులగుచు, ఉత్తములగు
జీవులఁ దమగర్భమున జన్మించుటకుఁ దగినమార్గమున నడ
చుచు వర్తించవలెను. తమపూర్వు లారంభించిన సత్కార్య
మును శ్రద్ధతోడ కొనసాగించి వారల మనోభీష్టములఁదీర్చుచు,
వారల మరణానంతరమునందును వారలఁ దృప్తులంజేయుచు
రావలెను. అట్లు వారలకు మరణానంతర క్రియలు సలిపి ఊర్ధ్వ
లోకయాత్రకుఁదగిన యుత్తరక్రియలు చేసి సుఖముగఁ బితృ
లోక ప్రా ప్తియు, తద నంతరము క్రమమున స్వర్గలోక ప్రాప్తియుఁ
గలుగునటుల శ్రాద్ధక్రియలు జరుపవలెను. నిత్యమును బితరుల
నుద్దేశించి వారలకుఁబరలోక సుఖప్రాప్తి సాధనముగఁ దర్పణ<noinclude><references/></noinclude>
4c14s5tqn61ml97ctya3htx59cvko6v
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/282
104
215293
562212
2026-06-30T23:02:11Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ములను, నైమిత్తికములగు మాసికాబ్దికములగు శ్రాద్ధములఁ జేయు సత్ప్రజను గనుచు రావలయు. ఈరీతిఁగాని పితృ ఋణము తీరదు. దేవయజ్ఞము " దేవఋణము—" "హెూమై దేవాన్యథావిధి" హెూమ ములవలన దేవతల న...'
562212
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|254|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
ములను, నైమిత్తికములగు మాసికాబ్దికములగు శ్రాద్ధములఁ
జేయు సత్ప్రజను గనుచు రావలయు. ఈరీతిఁగాని పితృ
ఋణము తీరదు.
దేవయజ్ఞము
"
దేవఋణము—" "హెూమై దేవాన్యథావిధి" హెూమ
ములవలన దేవతల నర్చింపవలయును. గృహస్థధర్మము ప్రారం
భించినది మొదలు జీవుఁడు వైదికకర్మముల నొనర్చుట కూఁ
డగు. వివాహకాలమున స్వీకరించిన యగ్నులను గృహమున
వ్రేల్చుచు గృహమేధియగుచున్నాఁడు. నిత్యమును సర్వ
దేవతలకుం బ్రతినిధియగు నగ్ని దేవునియందు హెూమము
సలిపి దేవతలం దృప్తులుగఁ జేయు. అగ్నియందు వ్రేల్పఁబడిన
"హెూమద్రవ్యము తప్తమై సూక్ష్మరూపముగమాఱి యదృ
శ్యులగు దేవకోట్ల కాహారమగుచున్నయది. కావుననే యగ్ని కి
దేవముఖుఁడనియును, దేవతలకు బర్హిర్ముఖులనియును నామ
ములు గలవు. హెూమముచేయఁబడిన ద్రవ్యము చేత దేవ
తలు దృప్తులయి సకాలమున వర్షము మంచు మొదలగు వాని
నిచ్చి సన్యములు మొదలగువానిని వృద్ధిచేయుదురు. దేవతల
యనుగ్రహముచేఁగాని సకాలమున వలయునంతవర్గ ములు
మొదలగునవి గలుగవు. వారియనుగ్రహము లేనిచోఁ గొన్ని
కాలముల నతివృష్టియు, మఱికొన్ని కాలముల నానావృష్టియు,
కొన్ని వేళల సతి కూర ములగంటి షములు అన్ని వేళలు వలయు<noinclude><references/></noinclude>
m2a7t2paqq9hzwyyspj1n569eiy7w4q
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/283
104
215294
562213
2026-06-30T23:02:59Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' నంత సూర్యరశ్మి లేక పోవుటయు, నొక కొన్ని సమయముల జంఝూమారుతము వీచుటయు, మఱోక కాలమున గాలిలేక పోవుటయు నీమొదలగునట్టి యీతి బాధలు కలుగుచుండును. ఇక్కాలమున దేవతా ప్రీతికరములగు "హెూమ...'
562213
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|255}}</noinclude>
నంత సూర్యరశ్మి లేక పోవుటయు, నొక కొన్ని సమయముల
జంఝూమారుతము వీచుటయు, మఱోక కాలమున గాలిలేక
పోవుటయు నీమొదలగునట్టి యీతి బాధలు కలుగుచుండును.
ఇక్కాలమున దేవతా ప్రీతికరములగు "హెూమములు యజ్ఞ
ములు విధ్యుక్త ప్రకారమునఁ జేయుటయరుద గుటంబట్టియే
లోకమున నానావిధములగు క్షోభలు గానవచ్చుచున్నవి.
దేవతలం దృప్తులం జేయు కార్యములచేఁ బ్రజాక్షేమమును,
ప్రజాభివృద్ధియును గలుగునని భగవంతుఁడు గీతాశాస్త్రము
నందు బోధించియున్నాఁడు.
"
సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పురోవాచ ప్రజాపతిః |
అనేన ప్రసవిష్యద్వ మేష వోద్విష్ట కామధుక్
||
దేవా భావయతానేన తే దేవా భావయంతు వః |
పరస్పరం భావయంతః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ ||
ఇష్టాక్" భోగాక్" హి వో దేవా దాస్యంతే యజ్ఞ భావితాః |
తైర్దత్తాన ప్రదాయైభ్యో యోభుడ్కైస్తేన ఏవ సః II
(భగవద్గీత. 3.౧౦, ౧౨.)
'ప్రజలను సృజించు
కాలమున వారితోడ యజ్ఞములను
గూడ సృజించి యీ యజ్ఞములవలన మీరు వృద్ధినొందుదురు
గాకయని బ్రహ్మదేవుఁ డాదియందే పలికెను. దేవతలు
ములచేఁ దృప్తులయి మిమ్ముఁ దృప్తిఁ జేయుదురు. పరస్పరము
తృప్తులయి పరమశ్రేయమును బొందుదురుగాక ! దేవతలు
!
యజ్ఞములచేఁ దృప్తులై యిష్టభోగముల నిచ్చెదరు. వారల
వలనఁ బొందినభోగములలో నొకభాగము నా దేవతలకు<noinclude><references/></noinclude>
rjy21lyg844u7y4tfkn2aowi4xp1yls
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/284
104
215295
562214
2026-06-30T23:03:51Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' నర్పింపక సర్వమును భుజించువాఁడు దొంగతో సమానుఁడు” అని తాత్పర్యము. కావున దేవతానుకూల్యములేక లోకమున సస్యములు మొదలగునవి యభివృద్ధినొంద జాలవు. దేవతలు సకలభోగ ముల నిచ్చువారలు గ...'
562214
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|256|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
నర్పింపక సర్వమును భుజించువాఁడు దొంగతో సమానుఁడు”
అని తాత్పర్యము.
కావున దేవతానుకూల్యములేక లోకమున సస్యములు
మొదలగునవి యభివృద్ధినొంద జాలవు. దేవతలు సకలభోగ
ముల నిచ్చువారలు గావున నిత్యనైమిత్తికములగు యజ్ఞము
లను జేయుటచే దేవతల ఋణమును దీర్పవలయును.
గృహస్థువు దినదినమునఁ జేయు నౌపాసనము, వైశ్వ దేవ
ములోనగు హెూమములు నిత్యకర్మములుగ విధింపఁబడినవి.
ఇవి కామ్యకర్మములు కావు. ఇవిగాక మఱికొన్ని యజ్ఞ
ములు, జ్యోతిష్టోమము లోనగునవి శ్రోతయజ్ఞములని యెఱుం
గఁబడుచున్నవి. వానిని గుఱించి ముందు విస్తరింపఁబడును.
ఇవియునుంగాక శ్రీభగవద్గీ తాశాస్త్రమున నాల్గవయధ్యా
యమున శ్రీకృష్ణుఁడు పెక్కు యజ్ఞములను సూచించి
యున్నాఁడు. అందుఁ బ్రాణాయామము, ప్రత్యాహారము,
ధారణ, నియతాహారము, స్వాధ్యాయము, జ్ఞానయజ్ఞము,
ద్రవ్యయజ్ఞము తపస్సు మొదలగునవి యన్నియుఁ బేర్కొనఁ,
బడియున్న
వి.
ఏవం బహువిధా యజ్ఞా వితతా బ్రహ్మణోము ఖే ||
సర్వే ప్యేతే యజ్ఞవిదో యజ్ఞ త పితకిల్బిషాః ||
(గీత. 8.3౨.)
(గీత.8-30.)
యజ్ఞశిష్టాశిన స్సంతో ముచ్యంతే సర్వకిల్బిషైః ॥<noinclude><references/></noinclude>
3c3b1vnux93eclcxmgtnbn1r7ozkqxk
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/285
104
215296
562215
2026-06-30T23:04:37Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ఇవియన్నియు శ్రుతిచోదితములై న యజ్ఞములేయనియును, ఈయజ్ఞములం జేయుటచేత సమస్త పాపములనుండి విడువఁ బడుదురనియు నొక్కి చెప్పియున్నారు. వీని యన్నింటిలో జ్ఞానయజ్ఞము శ్రేష్ఠమనియు...'
562215
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|257}}</noinclude>
ఇవియన్నియు శ్రుతిచోదితములై న యజ్ఞములేయనియును,
ఈయజ్ఞములం జేయుటచేత సమస్త పాపములనుండి విడువఁ
బడుదురనియు నొక్కి చెప్పియున్నారు. వీని యన్నింటిలో
జ్ఞానయజ్ఞము శ్రేష్ఠమనియును బోధించియున్నారు. తక్కిన
యజ్ఞములన్నియు నల్ప ఫలముల నిచ్చునవియేగాని 'శాశ్వత
మగు పరమపురుషార్థము నిచ్చునవిగావు. ఇవ్విషయము
ముండకోపనిషత్తునందు స్పష్టముగ నిరూపింపఁబడియున్నది.
అందక క్రతువులను సూచించి వాని ఫలములను జూపి,
యాపిదప నాఫలములన్నియు నల్పములేయని వివరింపఁబడి
యున్నది.
ప్లవా హ్యేతే అదృథా యజ్ఞరూపా |
అష్టాదశోక్త మవరం యేషుకర్మ ॥
(ముండకము. )
(గీత. 8-33.)
శ్రేయాన్ ద్రవ్యమయా ద్యక్షాత్ జ్ఞానయజ్ఞః పరంతప |
సర్వం కర్మాఖిలం పార్థ జ్ఞానే పరిసమాప్యతే ||
ఈయజ్ఞములవలనఁ గలుగుఫలములు దృఢములుగాని
తెప్పకొయ్యలతో సమానములు. అల్ప ఫలముల నిచ్చునవి.
ద్రవ్య సాధ్యములగు యజ్ఞములకంటె బ్లా
ములకంటే జ్ఞానయజ్ఞము శ్రేష్ఠ
ము. కర్మములన్నియును జ్ఞానమునందు పరిసమాప్తి చెందును.
జ్ఞానయజ్ఞము సంసార సముద్రమును దరించుటకు దృఢ
మైన నావతో సమానము. ఇట్లు మూఁడువిధములగు యజ్ఞ
ములను జేయుటవలన దేవర్షి పితృఋణములు దీరును.<noinclude><references/></noinclude>
mr1fwlj5xvfdv5nbqali3p2a9labq46
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/286
104
215297
562216
2026-06-30T23:05:24Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' మనుష్యయజ్ఞము ప్రతిమానవుఁడును మానవకోటికి ఋణస్థుఁడై యున్న వాఁడని ముందే సూచించితిమి. మానవులందఱును అన్యోన్య సహాయములేక లోకమున జీవించుటయే యసాధ్య మైయుండ సుఖముగనుండుట యసాధ్...'
562216
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|258|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
మనుష్యయజ్ఞము
ప్రతిమానవుఁడును మానవకోటికి ఋణస్థుఁడై యున్న
వాఁడని ముందే సూచించితిమి. మానవులందఱును అన్యోన్య
సహాయములేక లోకమున జీవించుటయే యసాధ్య
మైయుండ
సుఖముగనుండుట యసాధ్యమని చెప్పవలయునా? ఇంతియ
కాదు. మానవులును సమస్తభూతములును జగ దేక పితయగు
నీశ్వరునుండియే వెలువడిరనియు నాయీశ్వరుని విరాడ్రూప
మునందలి యవయవము లన్యోన్య సహకారులై వర్తించు
నటుల మానవులెల్ల ఇతరుల సుఖముకొఱకుఁ బాటుపడి
పర స్పర ఋణములఁ దీర్చుకొనవలయుననియు యోగదృష్టిగల
మహర్షులు విధించియున్నారు "నృయజ్ఞో2 తిథిపూజనమ్”
"నౄనన్నైరర్చయేత్ ” అను వాక్యములు మానవకోటికిం
గల ఋణముఁదీర్చుకొనమార్గములు విధించుచున్నయవి.
మనుష్యయజ్ఞమన నతిథిపూజనము. అతిథియన భోజన సమయ
మున నన్నార్థియై వచ్చిన మనుష్యుఁడు.
ఇష్టో వా యది వా • ద్వేష్యో మూర్ఖః పండిత ఏవ వా !
సంప్రాప్తో వైశ్వదేవాంతే సోపతిథి స్స్వర్గసంక్రమః ॥
తా. మిత్రుఁడుగాని శత్రువుగాని మూర్ఖుఁడుగాని విద్వాం
సుఁడుగాని వైశ్వదేవము కడపట వచ్చినవాఁడు స్వర్గసుఖము
బీజాలును అని అన్నార్థులయి వచ్చు బీదలనందఱిని సోదరు
లుగ భావించి వారి కన్నదానము చేయఁదగుల దూర దేశము<noinclude><references/></noinclude>
nv5avwstcllgclpeelwcnu6y4dshtly
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/287
104
215298
562217
2026-06-30T23:06:12Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' నుండి మార్గము నడిచి శ్రమచెంది భోజనసమయమునకు వచ్చి చేరుమనుష్యుఁడు ముఖ్యముగఁ బూజ్యుఁడు. అట్టివాఁడే యతిథియనియెఱుంగఁదగు. ముందు వచ్చినవాఁడు గాదు. దూరాధ్వోపగతం శ్రాంతం వైశ్వ...'
562217
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|259}}</noinclude>
నుండి మార్గము నడిచి శ్రమచెంది భోజనసమయమునకు
వచ్చి చేరుమనుష్యుఁడు ముఖ్యముగఁ బూజ్యుఁడు. అట్టివాఁడే
యతిథియనియెఱుంగఁదగు. ముందు వచ్చినవాఁడు గాదు.
దూరాధ్వోపగతం శ్రాంతం వైశ్వదేవ ఉపస్థితమ్ |
అతిథిం తం విజానీయా న్నా తిథిః పూర్వమాగతః ॥
అట్టి పురుషుఁడుగాని, స్త్రీగాని ప్రత్యక్ష పర మేశ్వర శ్వరూప
ముగ భావింపఁదగును. అట్టిమనుష్యుని కులగోత్రములు సయి
తము విచారింపనక్కర లేదు.
న పృచ్ఛే ద్దోత్రచరణే న స్వాధ్యాయం శ్రుతం తథా !
హృదయే కల్పయే దేవం సర్వదేవమయో హి సః ||
"అన్న స్య ముదితం పాత్రమ్" అను పురాణోక్తి యెల్లరకుఁ
దెలిసినదియే. తెలియఁదగినదియే. అట్లు ఇల్లు జేరిన యతిథిని
ముందు పూజించి, ఉదకములిచ్చి, యాసనమునఁ గూర్చుండఁ
బెట్టి, ఆదరముతోడ మృదుమధురోక్తులఁ గుళల మడిగి, అన్నో
దకములనిచ్చి తృప్తునిం జేసి పనుపఁదగు. ఇట్లొక్కరినిబూజిం
చిన మానవకోటిని బూజించి తృప్తి జెందించి నట్లయగు.
అన్నోదకము లీయవలయు నన్నర్ వచ్చినవాని కావశ్యకము
లగు నవియన్నియు నియఁదగినవని గ్రాహ్యము. అనఁగా
నన్నోదకములు మాత్ర మిచ్చినం జాలుననుకొనరాదు. వస్త్ర
హీనుఁడై యుండిన యథాశక్తిగ వస్త్రదానము చేయఁదగు.<noinclude><references/></noinclude>
svq1wk7ofbxbnr38c49daxkddbgxch4
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/288
104
215299
562218
2026-06-30T23:07:11Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ఒక వేళ రోగార్తుఁడై యుండినచో నౌషధమునిచ్చి యుప చరించి పంపఁదగును. కేవల మావశ్యకము లనఁదగు వాంఛ లన్నియుఁ దీర్చి పంపఁదగునని యర్థము. ఇట్లతిథిసత్కా—రము పంచమహాయజ్ఞములలో నొక్కటి...'
562218
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|260|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
ఒక వేళ రోగార్తుఁడై యుండినచో నౌషధమునిచ్చి యుప
చరించి పంపఁదగును. కేవల మావశ్యకము లనఁదగు వాంఛ
లన్నియుఁ దీర్చి పంపఁదగునని యర్థము.
ఇట్లతిథిసత్కా—రము పంచమహాయజ్ఞములలో నొక్కటిగఁ
జెప్పఁబడి యుండుటయేగాక అన్నిటిలో శ్రేష్ఠమనిగూడ
నెన్నఁబడుచున్నది.
స్వాధ్యాయే నాగ్నిహోత్రేణ యజ్ఞేన తపసా తథా !
న చా ప్నోతి గృహీ లో కార్ యథా త్వతిథిపూజ నాత్ ॥
ఇందు వర్ణ భేదములుగాని, ఆశ్రమ భేదములుగాని చూడ
నవసరము లేకపోవుటయేగాక నిజముగ ఆఁకలిగొని దూరా
ధ్వగుఁడై వచ్చినవాఁడు అంత్యజుఁడైనను, పంచమహాపాత
కులలోనొకఁడై ననుగూడ నాదరింపఁదగినవాఁడని స్మృతుల
యందు దృఢముగ జెప్పఁబడియున్నది.
పాపో వా యది చండాలో విప్రభ్ను: పితృఘాతుకః |
వైశ్వదేవే తు సంప్రాప్తే సో తిథి స్స్వర్గసంక్రమః |
ఇవ్విధమగు నతిథిపూజనము సోమయాగము మొదలగు
వానితో సమానమనియు, నిక్కాలమునఁ దఱచుగ యోగ్యత
చాలని ఋత్విక్కులు మొదలగు వారిని గొని విధిహీనము
గను, మంత్రహీనముగను జాలినంత యన్నదానము లేకయు
విధ్యుక్త దక్షిణల నీయక యుఁ జేయఁబడు యజ్ఞములకంటెను,
పంచమహాయజ్ఞములు
ముఖ్యముగ నతిథిపూజయే,<noinclude><references/></noinclude>
0kdfkpdl9ebalv9zfwztimkw6sf972y
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/289
104
215300
562219
2026-06-30T23:08:06Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' శ్రేష్ఠమనియును స్మృతులయందు స్పష్టముగఁ బ్రకటింపఁబడి యున్నది. యత్ఫలం సోమయాగేన ప్రాప్నోతి ధనవాకా ద్విజః | సమ్య క్పంచమహాయళ్లై దరిద్ర స్తద వాప్నుయాత్ || ఈ సందర్భమున నొక్క విష...'
562219
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|261}}</noinclude>
శ్రేష్ఠమనియును స్మృతులయందు స్పష్టముగఁ బ్రకటింపఁబడి
యున్నది.
యత్ఫలం సోమయాగేన ప్రాప్నోతి ధనవాకా ద్విజః |
సమ్య క్పంచమహాయళ్లై దరిద్ర స్తద వాప్నుయాత్ ||
ఈ సందర్భమున నొక్క విషయము ముఖ్యముగ యోచిం
నొక్కవిషయము
పఁదగియున్నది. దూరమునుండి వచ్చి యన్నార్థియగువాఁడు
పూజ్యుఁడగు నతిథియని స్మృతులయందు నిరూపింపఁబడి
యున్నది. ముందుగ నాహ్వానము చేయఁబడిన సత్పురుషుఁడు
సయితము పూజ్యుఁడగు. అట్లుగాక
నై కగ్రామీణ మతిథిఁ సంగృష్ణాత కదాచన |
అనిత్యమాగతో యస్మా త్తస్మా దతిథిరుచ్యతే ||
ముందు పిలువఁబడకయు, దూరమునుండి మార్గవశమున
రాకయు, గ్రామమునం చేయుండియు, దార్థ్యము గలిగియుం
డియు సుదరపోషణమునకైనను బనిచేయనొల్లక వృథాకాల
యాపనముచేయుచు, గర్హ్యములగువృత్తులం గాలముఁగడ
పుచు సోమరులై భోజన సమయమునకుఁ జక్కఁగవచ్చి యతిథి
పూజన మహేషింప నట్టివారు పూజ్యులని వారినిఁ బూజించి
నచో, జను లనేకులు స్వధర్మచ్యుతినొంది భూభార హేతువు
లగుదురు. మఱియు యుక్తాయుక్త విచారణము లేక దానములు
సేయుటచేత నీ దేశమునఁ బలువురు గృహస్థులుగ
నుండియుఁ
దమకుటుంబపోషణమునకైనను బాటుపడరు. కాలక్రమమున
నిట్లు పెక్కండ్రు బ్రాహ్మణు లధ్యయనా ధ్యాపనాది కర్మములను<noinclude><references/></noinclude>
emrkd11gvejeu7z9zmbgunbtx88zzyt
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/290
104
215301
562220
2026-06-30T23:08:59Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' విడిచి శమదమాదిసుగుణసంపత్తియుఁ బరోపకార బుద్ధియు లేక గృహస్థవృత్తినిమాని భిక్షాటనము సలుపుదురు. దానం జేసియే యిప్పుడును బ్రాహ్మణవృత్తియన భిక్షాటనమని యనే కులచే నెన్నఁబడుచ...'
562220
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|262|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
విడిచి శమదమాదిసుగుణసంపత్తియుఁ బరోపకార బుద్ధియు
లేక గృహస్థవృత్తినిమాని భిక్షాటనము సలుపుదురు. దానం
జేసియే యిప్పుడును బ్రాహ్మణవృత్తియన భిక్షాటనమని యనే
కులచే నెన్నఁబడుచున్నది.
మా శ్రీవిద్యాదర్పణము
బ్రాహ్మణులు శాస్త్రీయమగు తమవృత్తులను వదలి యా
చించుచుండుటయు, మఱికొందఱు క్షత్రియులమనిపించు
కొనుచు వందిమాగధులవలె నితరుల స్తుతిచేయుటయే తప్ప
వేఱువృత్తిలేక కుటుంబపోషణము కొఱ కితరుల నాశ్రయించి
యుండుటయు, వైశ్యశూద్రప్రముఖులుగువారనేకులు బిచ్చ
మెత్తుటయే వృత్తిగ నెన్ను టయు నీమొదలగు నధర్మ వ్యాపార
ములు కారణములుగా నీ దేశము దురవస్థకువచ్చెను. ఈవిష
యమును దేశాభిమానులందఱును జక్కఁగఁ బరిశీలించి
యన్నాది సమ సదానములయందు యుక్తాయుక్త వివేచనము
చేయందరు. అట్టివి వేచనము లేనిదానమున సోమరితనము
వర్దిల్లును. కావున వారలయందుండు తమోగుణమును బోఁ
గొట్టి యుద్యోగవంతులుగఁ జేయుట వారికి సుత్తమమగు
లాభముచేయుటయేగాని వేఱుగాదు. అట్టివారికి యు క్తమగు
సాయముచేయుచు, సుదరపోషణ సామర్థ్యము గూడ లేని యంగ
హీనులు రోగపీడితులు, అనాధలు లోనగువారికి వలయు
సహాయముచేయుచు, దయార్ద్రహృదయులై, దేశాభిమా
నులై, పరోపకారతత్పరులై, మనుష్య యజ్ఞమును జగ్కఁగ
ခုက
జరుపవలయును.<noinclude><references/></noinclude>
g3urq8f2aehqp9gh5dyued0pjei0gk3
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/291
104
215302
562221
2026-06-30T23:10:00Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నా భూతయజ్ఞము "భూతాని బలికర్మణా” “బలిర్భూతో ” అను వాక్యములు భూతములు ఋణము తీర్చుకొను మార్గములఁ జూపుచున్న యవి. పశుపత్యాదులు సహితము మానవకోటికుపయు క్త ములుగ నున్న వనియును, సర...'
562221
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|263}}</noinclude>నా
భూతయజ్ఞము
"భూతాని బలికర్మణా” “బలిర్భూతో ” అను వాక్యములు
భూతములు ఋణము తీర్చుకొను మార్గములఁ జూపుచున్న
యవి. పశుపత్యాదులు సహితము మానవకోటికుపయు క్త
ములుగ నున్న వనియును, సర్వభూతములు నాత్మస్వరూపము లే
యనియు, న్మాతర పదార్థమొక్కటియుఁ గాన రాదని
యును బెక్కు మాఱులు నిరూపింపఁబడియెఁ గదా! అట్టి సర్వ
భూతములతో నైక్యభావమును దృఢముగ మానవులకుఁ
గల్గించి భూతతృప్తి చేయుటకొఱకు బలిప్రదానమును సర్వజ్ఞు
లగు మహర్షులు విధించియున్న
నారు. పక్వమయిన యన్న
మును ఇంటిచుట్టును నలుదిక్కుల నుంచవలయును. దీనివలన
నింటిచుట్టును దిరుగుచుండు హీనజాతిజనులకును, శునక, వా
యస, క్రిమి, కీటకాది సమస్తభూతములకు నుపయుక్తమగును.
చ
శునాం చ పతితానాం చ శ్వపచాం పాపరోగిణామ్ |
వాయసానాం క్రిమిణాం చ శన కైర్నిర్వ
వేద్భువి ॥
(మనుస్మృతి.)
కుక్కలు, చండాలురు, శ్వపచులు (కుక్క మాంసమును
భక్షించు పరమహీనజాతులు), పూర్వపాపములవలనఁ బెద్ద
రోగముతో బాధపడుజనులు, వాయసములు, పురుగులు
మొదలగు వానికొఱకు అన్నమును భూమిపై మెల్లఁగనుంచ
వలయును. అనఁగా శ్రద్ధతోడను, భక్తితోడను, పరిశుద్ధ<noinclude><references/></noinclude>
byi7a6ovcmjywuoc87mumdpcadzc6vt
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/292
104
215303
562222
2026-06-30T23:10:49Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' స్థలమున నుంచవలయును గాని భూమిపై విసరి వేసి యన్నము మంటిలోఁగలిసి చెడిపోవునట్లు వేయఁగూడదు. ఇక్కార్యము సయితము భ క్తిశ్రద్ధలతోడ భగవంతునకు నివేదనము చేయు రీతిని జేయవలయునని వి...'
562222
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|264|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
స్థలమున నుంచవలయును గాని భూమిపై విసరి వేసి యన్నము
మంటిలోఁగలిసి చెడిపోవునట్లు వేయఁగూడదు. ఇక్కార్యము
సయితము భ క్తిశ్రద్ధలతోడ భగవంతునకు నివేదనము చేయు
రీతిని జేయవలయునని విధించుచు శాస్త్రములు సర్వభూత
ములందును ఈశ్వర సాన్నిధ్యమును బోధించుచున్నయవి.
మనుష్యయజ్ఞమగు నతిథిపూజనము దీని యనంతరము
చేయఁదగినది.
ఇట్లు మనుష్యులు తమఋణములం దీర్చుకొనుటకు నైదు
మహాయజ్ఞములు విధింపఁబడి యున్నయవి. ఇవియన్నియు
నిత్యకర్మములు. అనఁగాఁ బ్రతిదినమును గృహస్థుగు పురు
షుఁడు చేయవలసిన కర్మములు. ఇందెద్ది లోపించినను పాప
హేతువని దృఢముగఁ జెప్పఁబడి యున్నది. ఈయజ్ఞములను
జరిపిన పిదప మిగిలిన యన్నము యజ్ఞ శిష్టామృత మనియు
మేధ్యమనియు నెఱుంగఁబడు. అన్న మిట్లు పరిశుద్ధముగానిచో
న మేధ్యమని యెఱుంగఁబడును. ఈయాహారము తామసాహార
మనంబడు.
ఉచ్ఛిష్ట మపి చా మేధ్యం భోజనం తామసప్రియమ్ ||
(గీత. ౧౭ అ. ౧౦ శ్లో.)
అదృశ్యులై సంసారచక్రమును ద్రిప్పుచు నెల్ల విధముల
నీశ్వరాజ్ఞా ప్రవర్తకులు దేవకోటులకును, మానవకోటికిని,
తిర్యగ్దంతువులగు పశుపక్ష్యాదులకును మఱియుఁ గ్రిమికీటకా
దులగు సమస్తభూతములకు గల
Cc-u Jangama యొక్య భావము నివ్విధముగఁ<noinclude><references/></noinclude>
soqqlvv6hwulzgmhdd0kw4vtpl15klf
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/293
104
215304
562223
2026-06-30T23:11:40Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' దత్త్వదర్శులగు మహర్షులు వెల్లడిగ బోధించియున్నారు. ఈ పర స్పర సంబంధమును దెలిసికొని సమానజనములం దన్యోన్య భావమును, ఉత్తములగు దేవతాదులయందు భక్తియు, హీ సులయందు దయయుఁ గలిగి ఋణమ...'
562223
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|265}}</noinclude>
దత్త్వదర్శులగు మహర్షులు వెల్లడిగ బోధించియున్నారు. ఈ
పర స్పర సంబంధమును దెలిసికొని సమానజనములం దన్యోన్య
భావమును, ఉత్తములగు దేవతాదులయందు భక్తియు, హీ
సులయందు దయయుఁ గలిగి ఋణములం దీర్చి యెల్ల వారును
గృతార్థులుగాఁదగు.
సకలజనులును వర్ణాశ్రమవిభాగమునకు లోఁబడినవారయి
నను, కానివారైనను నీధర్మముల మనసునకుం దెచ్చుకొనఁ
దగు. ఈ కర్మములు హిందూదేశమున ద్విజులగు వారికి
మాత్రమే విధింపఁబడియుండ నెల్లవా రెట్టు లీకర్మములు నెఱ
వేరు వారను సందియ మక్కర లేదు. ద్విజు లగువారలు బహు
కాల పరంపరానుష్ఠితములగు నాహార విహార నియమములకు
లోఁబడి కొంతవఱకుఁ బరిశుద్ధములగు నుపాధులం గలిగి
యుండువా రగుటంబట్టి స్వతంత్రముగ మంత్రములం బఠించుట-
కును, వినుటకును, దగియున్నవా రని విధింపఁబడియున్నను
ద్విజులు గానివారుకూడ వేదమంత్రములు లేక 'నమ' యను
మంత్రమున నిక్కార్యము లన్నియుఁ జేయుట యావశ్యక
మని
విధింపఁబడియె యున్న యది.
'శూద్రస్య సన్నతి శ్శాచం నేవా స్వామి న్యమాయయా |
అమంత్రయజ్ఞో హ్య స్తేయం సత్యం గోవి పరక్షణమ్||
(భాగవతము.)
నమస్కా రేణ మంత్రేణ పంచయజ్ఞాద్ సహావయేత్ II .
(విష్ణుపురాణము.)<noinclude><references/></noinclude>
cb99420o1wdi3whjn3rhqjuh9rp8v1l
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/294
104
215305
562224
2026-06-30T23:12:20Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' భూతముల కొండొంటికిం గల ఋణముల నంగీకరించి ఋణములం దీర్చుకొనుటయు, సర్వభూతములయందు భ్రాతృ భావము గలిగి వానికి హితముఁ గోరుటయు, యథాశక్తి భూత హితము చేయుటయు, ఎవ్వరినిఁ గాని ద్వేషిం...'
562224
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|266|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
భూతముల కొండొంటికిం గల ఋణముల నంగీకరించి
ఋణములం దీర్చుకొనుటయు, సర్వభూతములయందు భ్రాతృ
భావము గలిగి వానికి హితముఁ గోరుటయు, యథాశక్తి భూత
హితము చేయుటయు, ఎవ్వరినిఁ గాని ద్వేషింపకుండుటయు
ముఖ్యాంశములు. ఇవియే యజ్ఞములు. ఇవి లేనిచోట సమం
త్రకముగఁ జేయుకర్మములు సహితము అల్పప్రయోజకములు.
జన్మమాత్రమున ద్విజులుగనుండియు, ఆహారాదినియమముల
ననుష్ఠింపనివారలు మంత్రములతోడ నొనర్చుట కనర్హు లేయని
యెన్నఁదగు. నియమములఁ బూర్ణముగ ననుష్ఠింపక పూర్వపు
సద్బా బ్రాహ్మణులవలెఁ గొన్ని మంత్రములఁ బఠించుటచే
తను, గొన్ని కర్మములు చేయుటచేతను అనేకు లిక్కాలవు
బ్రాహ్మణులు రోగపీడితులును దేజోహీనులును సగుటకుఁ
గారణమైయున్నది.
మహర్షులు సూక్ష్మలోకములను జూచినవారు గనుక ఆలోక
ములందును సూక్ష్మశరీరములయందును మంత్రపఠ నమువలనఁ
గలుగు ఫలముల నెఱింగినవారగుటంబట్టియు నపార కరుణచే
మంత్రముల నుపయోగింప నర్హు లెవరో యనర్హు లెవరో యని
విధించిరి కాని వేఱు కారణముల నట్లు విధించిరనియెంచి వారి
యందు దోషము నారోపింపరాదు. మహాత్ములు 'మంత్ర
ద్రష్టారః ' అనఁగా మంత్రములను జూచువా రని పిలువఁబడు
-టకుఁ గారణమిదియ. మంత్రోచ్చారణముచేఁ గలుగు ఫల
ములున్ను ఆసర్లు లుచ్చరించుట నేది. గులుతుల క్రీడను బూర్వము<noinclude><references/></noinclude>
kk3a78y5qf6pwo1hdv7bph8e4k7pvl4
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/295
104
215306
562225
2026-06-30T23:13:05Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' విస్తరింపఁబడినదియే. దయాసముద్రులగునట్టి మహాత్ముల యందు దోషారోపణము చేయక యీ జన్మమున మనస్సును, ఇంద్రియములను, కాయమును నియమించికొని రాఁగల జన్మ ములయందుఁ బరిశుద్ధములగు నుపాధుల...'
562225
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|267}}</noinclude>
విస్తరింపఁబడినదియే. దయాసముద్రులగునట్టి మహాత్ముల
యందు దోషారోపణము చేయక యీ జన్మమున మనస్సును,
ఇంద్రియములను, కాయమును నియమించికొని రాఁగల జన్మ
ములయందుఁ బరిశుద్ధములగు నుపాధులను బొంద యత్నింప
వలయు.
'బ్రహ్మాండమున జన్మించినమాత్రమునఁ బై నిరూపింపఁ
బడినరీతిని బ్రతిమానవుఁడును సకలభూతములకు ఋణస్థుఁడై
యుండఁగా వాఁ డుదరపోషణము కొఱకు జేయుకర్మముల
యందు ఇతర భూతములకుఁ కొన్నింటికైనను హానిచేయక
తీరదు. గృహసమ్మార్జనమునందును, గృహోపకరణములు
కడుగుటయందును, శాకములు మొదలగువానిని గత్తిపీఁటతో
ఖండించుటయందును, ప్రొయ్యియం దింధనములు మంట
చేయుటయందును, వడ్లు మొదలగు ధాన్యముల దంచుటయం
దును మఱియు ననేక కార్యములయందు ననేక భూతములకు
హింసచేయక తీరదు. ఇట్టి పాపము సర్వజనుల వంటియే యు౦
డును. ఇవి ముఖ్యముగఁ బంచనూనము లని హిందూధర్మ
శాస్త్రములయందుఁ బిలువఁబడుచున్నవి.
ఖండినీ పేషిణీ ఛుల్లీ మార్జనీ చైవ కుంభినీ |
పంచనూనా గృహస్థస్య నతైస్స్వర్గో విధీయతే॥
ఈపంచసూనముల పరిహారము కొఱకు వైశ్వదేవమను పేరం
బరఁగు హెూమము గృహస్థువులకు విధింపఁబడి యున్నది.
ఈ హెూమమువలన సర్వభూతములఁ బోషించి యభివృద్ధి<noinclude><references/></noinclude>
cg8sjp6p0m67309bujv57n4i3a0yg3s
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/296
104
215307
562226
2026-06-30T23:13:46Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' చేయు దేవతలు తృప్తులగుదురు. వారు తృప్తులగుటచేత వారి చేఁ బోషింపఁబడు భూతముల కభివృద్ధి కలుగును. ఇట్లు అల్ప హింసలును బరిహరింపఁబడు . ఇదియును గృహస్థువునకు విధింపఁబడన నిత్యకర్మ...'
562226
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|268|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
చేయు దేవతలు తృప్తులగుదురు. వారు తృప్తులగుటచేత వారి
చేఁ బోషింపఁబడు భూతముల కభివృద్ధి కలుగును. ఇట్లు అల్ప
హింసలును బరిహరింపఁబడు .
ఇదియును గృహస్థువునకు విధింపఁబడన నిత్యకర్మములలో
నొకటి.
గృహస్థునిత్యకృత్యములు
దినదినమున గృహస్థు వాచరింపఁదగు దినచర్య యెట్టిదో
చూతము.
బ్రాహ్మముహూర్తమున మేల్కాంచి ప్రాతఃకాల క్రియలం
దీర్చుకొని స్నానం బొనరించి సూర్యోదయమునకు ముందే
సంధ్యావందన మొనరించి భగవంతుని
వెనుక ప్రాతఃకాలమునఁ జేయఁదగు నగ్ని హెూత్రమును
ధ్యానము చేయవలెను.
సలిపి దేవతలను గురువులను బూజించి కొంత కాలము వేదము
లను వేదాంగములను బఠించవలెను. పిదప కుటుంబపోషణ
మునకు వలయు ద్రవ్యమునార్జించుటకుం బోవలయును. తలి
దండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు, ఆచార్యులు మొదలగువారికిని,
దార సుతులకును, గృహమున కేతెంచుబంధుమిత్రులకును,
అతిథ్య భ్యాగతులకును, నిరాధారులు రోగపీడితులునయి
స్వోదరపోషణసామర్థ్యము లేని బీదలకును మఱియు గృహము
నాశ్రయించుకొని తిరుగుచుండు జంతువులకును శరీర సంరక్షణ
మునకు వలయునంత మాత్రము సంపాదించి గృహమునకు
వచ్చి మాధ్యాహ్నిక క్రియలం దీర్వవలయును.। మధ్యం
మరలి వచ్చి<noinclude><references/></noinclude>
l51qla2avb0p9ybh1q0hahacpb8mrvu
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/297
104
215308
562227
2026-06-30T23:14:34Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' దిన సంధ్యావందనమును వైశ్వదేవమును జేసి దేవర్షి పితృ గణములను దృప్తియగునట్లు చేసి యాసమయమునకు వచ్చిన యభ్యాగతులం బూజించి యన్న మిడి తృప్తులం జేసి భూత బలియు నొసంగి పిదప దాను భు...'
562227
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|269}}</noinclude>
దిన సంధ్యావందనమును వైశ్వదేవమును జేసి దేవర్షి పితృ
గణములను దృప్తియగునట్లు చేసి యాసమయమునకు వచ్చిన
యభ్యాగతులం బూజించి యన్న మిడి తృప్తులం జేసి భూత
బలియు నొసంగి పిదప దాను భుజింపవలయు. వెనుక కొంత
తడవు పురాణేతిహాసములను ధర్మశాస్త్రములను బఠించి స్వ
తంత్రముగఁ జదువుకొనఁజాలని వారలకు వానియర్థములను
బోధించి యనంతరము దేవతాగృహములనుగాని సత్పురుషుల
గోష్ఠినిగాని సందర్శించి మిత్రులతోడఁ గొంతతడవు ప్రొద్దు
పుచ్చుకొని సాయంసంధ్యాకాలము నతిక్రమింపక యిల్లు నేరి
సాయం సంధ్యా వంద నాగ్ని హెూత్రముల నొనరించి భుజించి
విశ్రమింపఁదగు.
భుక్త్వా తు సుఖ మాస్థాయ లే దన్నం పరిణామయణ్ |
ఇతిహాసపురాణాని ధర్మశాస్త్రాణి చా భ్యనేత్ ||
వృధా వివాదవాక్యాని పరివాదం చ వర్జయేత్ |
నా సచ్ఛాస్త్ర వినోదన సన్మార్గార్థవిరోధినా
అహళ్ళేషం సమానీతశిప్లైరిప్లై శ్చ బంధుభిః ||
ఇట్లు దినమంతయును సత్కర్మముల నొనరించుటయందును,
శరీరపోషణమునకు వలయు కృత్యమునందును గడపవలయును
గాని దూష్య సంభాషణమునందుఁ గాని దూష్యవృత్తులయం
దుఁ గాని దుష్టజనుల సాంగత్యమునఁ గాని కాలక్షేపము
చేయరాదు.<noinclude><references/></noinclude>
phhk42hjkvga1i41a2r3hn1szpox3ix
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/298
104
215309
562228
2026-06-30T23:15:35Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ఇక్కా_లమునకుఁ దగినరీతిని పైసూచింపఁబడిన మార్గము నల్పముగ మార్చుకొని దినచర్యను జరుపఁదగు. బ్రాహ్మ ముహూర్తమున మేల్కాంచి సూర్యోదయమునకు మున్ను సంధ్యావందనము, భగవద్ధ్యానము వా...'
562228
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|270|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
ఇక్కా_లమునకుఁ దగినరీతిని పైసూచింపఁబడిన మార్గము
నల్పముగ మార్చుకొని దినచర్యను జరుపఁదగు. బ్రాహ్మ
ముహూర్తమున మేల్కాంచి సూర్యోదయమునకు మున్ను
సంధ్యావందనము, భగవద్ధ్యానము వారివారి యాచార ప్ర
కారము చేయఁదగు. పిదప గొంతసేపు సద్గ్రంథములఁ జదివి
యితరులకు బోధించుటయందు గడుపఁదగు. అనంతరము
గృహకృత్యములయందుఁ గొంత
కాలముగడపి మాధ్యాహ్నిక
క్రియలను జరిపి భుజించి రాజకీయ
కార్యములు మొదలగు
సుద్యమములకుఁ బోనవకాశమున్నది. కార్యాలయములనుండి
మరలి సాయంకాలకృత్యములం దీర్చికొని కొంతకాలము
సద్గ్రంథములఁ బఠించి సద్దోష్ఠియందుఁ గాలము గడపి గృహ
కృత్యములం దీర్చి భుజించి యల్పకాలమైనను భగవంతుని
మనస్సున నిలిపి ధ్యానించి నిదురింపఁదగు.
శయ్యా మధిష్ఠాయ రాత్రిసూక్తం జపిత్వా విష్ణుం నమస్కృత్య
ఇష్టదేవతాస్మరణం కృత్వా సమాధి మాస్థాయ అన్యాక్ శైవవైది
కాక్ మంత్రాక్" సావిత్రీం చ జవిత్వా స్వవేత్ ॥
సమస్కృత్వా వ్యయం విష్ణుం సమాధిస్థ స్స్వ పేన్నిశి ॥
(విష్ణుపురాణము.)
ఈరీతిని గృహస్థువు దనకుం గల కార్యములన్నియు ననఁగా
స్వకార్యములు, స్వామి కార్యములు, పారమార్థిక కార్యములు,
దేశము మేలుకొఱకుఁ జేయఁదగు కార్యములు లోనగువానిని
ముందుగ నిశ శ్చయించుకొని
శాలనియమము నేర్పఱచి యే<noinclude><references/></noinclude>
kl4nh0vnem9das4m81omtnfafeyagbq
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/299
104
215310
562229
2026-06-30T23:16:31Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' యేకార్యమున కెం తెంతకాలము వలయునో యదియు నిశ్చ యించి దిన చర్యకు ముందుగఁ బదకము నేర్పఱచి యాపద కము ననుసరించి కాలము నతిక్రమింపక యుండ వృథాకాల క్షేపము సేయక కార్యములన్నింటిని జాగ...'
562229
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||కర్మమార్గము|271}}</noinclude>
యేకార్యమున కెం తెంతకాలము వలయునో యదియు నిశ్చ
యించి దిన చర్యకు ముందుగఁ బదకము నేర్పఱచి యాపద
కము ననుసరించి కాలము నతిక్రమింపక యుండ వృథాకాల
క్షేపము సేయక కార్యములన్నింటిని జాగరూకుఁడై నెఱ
వేర్చుచు దినమును గడుపనగునే కాని ప్రవాహకాష్ఠమువ లెను,
గాలికి గొట్టుకొనిపోవు తృణము భంగిని బ్రారబ్ధ బద్ధుఁడై
బ్రారబ్ధబద్ధుఁడై
వర్తింపరాదు. ధీరుఁడై పురుష ప్రయత్నమున సందర్భములు
నన్నింటి మార్చుకొనునట్లు ఆత్మశక్తిని వినియోగింపవలయు.
పైఁజెప్పిన వన్నియు నిత్యకర్మములని ముందే యనువదిం
పఁబడియె. ఇవిగాక పాకయజ్ఞములని కొన్నియు, శ్రోత
యజ్ఞములని కొన్నియు శాస్త్రములయందుఁ బేర్కొనఁబడి
యున్నవి. పాకయజ్ఞములయందు ముఖ్యములు పితృశ్రాద్ధ
ములు. ఇవి గతించిన పితరులను బూజించుటకుఁ జేయుకర్మ
ములు. ఇందు మరణానంతరము ప్రేతలోకమున నుండుజీవు
నుద్దేశించి యా జీవున కూర్ధ్వలోక ప్రాప్తి సులభముగఁ గలు
గుటకొఱకుఁ జేయఁబడు కర్మములం గూర్చి పూర్వాధ్యాయ
ముననే వ్రాయఁబడినది. ఇవి యేకోద్దిష్ట శ్రాద్ధములని యెఱుం
గఁబడుచున్నవి. ఈశ్రాద్ధములయందుఁ బ్రేతయొక్క ఁడే
పూజింపఁబడుచున్నాఁడు. వీనియం దావాహనముగాని ' హెూ
మముగాని లేదు. విశ్వేదేవతలఁ బూజించుట లేదు. సపిండీ
కరణముతో ముగియును. సపిండీకరణకాలమునఁ బ్రేతలోక
మును దరించి జీవుఁడు పితరుల లోకమును జెందును. సాధారణ<noinclude><references/></noinclude>
k95qli666e0zsaudt1i0z6siyb9oer7
పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/300
104
215311
562230
2026-06-30T23:17:29Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ముగ మూఁడుతరములు గడచుకాలము జీవుఁడు పితృలోక ముననుండును. కావున జీవుఁడు పితృలోకమునొందు సమ -యము నాల్గవ పితరుఁడు స్వర్గలోకము చెందు కాలము కావున నాల్గవ పురుషునకు స్వర్గపా థేయము...'
562230
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|272|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>
ముగ మూఁడుతరములు గడచుకాలము జీవుఁడు పితృలోక
ముననుండును. కావున జీవుఁడు పితృలోకమునొందు సమ
-యము నాల్గవ పితరుఁడు స్వర్గలోకము చెందు కాలము కావున
నాల్గవ పురుషునకు స్వర్గపా థేయము నిచ్చి స్వర్గమునకుఁ బంపఁ
బడును. అది మొదలు పితృశ్రాద్ధములయం దాహ్వానము
చేయఁబడఁడు. శ్రాద్ధములయందు మువ్వురు పితరులనఁగా
మూఁడుతరములవారుమాత్ర మాహ్వానము చేయఁబడుదురు.
ఇవియును రెండువిధములుగ నున్నయవి. ఆభ్యుదయిక శ్రాద్ధ
ములని, సాధారణపితృశ్రాద్ధములని. అభ్యుదయిక శ్రాద్ధము
లనఁగాఁ బుత్తునియొక్కయుఁ బుత్తిక యొక్క యు వివాహ
కాలములయందును, ఉపనయన కాలమందును జాతకర్మ నామ
కరణ కార్యములయందు నాహ్వానము చేయఁబడు నాందీముఖ
పితరులను ద్దేశించి చేయఁబడు కార్యములు. నాందీముఖులనఁగా
సంతోషముతోఁగూడిన ముఖముగలవారు. వీరు పితృలోక
మును దాఁటి స్వర్గలోకమునుబొందిన పితరులు. అనఁగా
మూఁడుతరములకు ముందుగాఁబోయిన పితరులు. వీరు స్వర్గ
లోక ప్రాప్తులయినవారు కావున శ్రాద్ధక్రియలచే వీరలకుఁ బ్ర
యోజనమంతగాఁ గానరాదు. వీరులు శుభ కార్యములయం
దాహ్వానముచేయఁబడి తమ సంతతివారల కభ్యుదయము
ననఁగా నైహికమగువృద్ధి ననుగ్రహింతురు.
పితృశ్రాద్ధములయందు సన్నిహితు లగు మూఁడు తరముల
పితరులు మాత్రము పూజింపఁ బడుదురు. సామాన్యముగ<noinclude><references/></noinclude>
9c528pa7yh1j1ksagrnmbkj6s9f9h0g
వాడుకరి చర్చ:బాలవుసేనప్ప
3
215312
562231
2026-06-30T23:20:09Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
[[WP:AES|←]]Created page with '{{Subst:స్వాగతం}}'
562231
wikitext
text/x-wiki
== స్వాగతం ==
<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;">
<div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">{{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికీసోర్స్ కు <span style="color:white;">స్వాగతం!</span>! [[దస్త్రం:Wikisource-logo.svg|40px]]</span></div></div>
<div style="align: left; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: white;">
{{PAGENAME}} గారు, [[w:వికీసోర్స్|తెలుగు వికీసోర్స్]] కు స్వాగతం! వికీసోర్స్ లో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు.
*ఈ సముదాయములో మీ పని సజావుగా సాగుతుందని ఆశిస్తున్నాం. సహాయము కావాలిస్తే, ఇక్కడ [[సహాయము:Contents|సహాయ పేజీలు]] చూడండి.(ముఖ్యంగా [[సహాయం:గ్రంథాలను చేర్చటం|గ్రంథాలను చేర్చటం]] మరియు [[Wikisource:శైలి మార్గదర్శిని|వికీసోర్స్ యొక్క శైలి మార్గదర్శిని]] కొత్తవారికి ఉపయోగపడతాయి). ఈ సముదాయం గూర్చిన ప్రశ్నలను [[Wikisource:రచ్చబండ|రచ్చబండ]]లో అడగవచ్చు లేదా సముదాయానికి సంబంధించిన విషయాలను చర్చించవచ్చు. మీరు ఈ ప్రాజెక్టునకు సహాయం చెయ్యాలనుకొంటే ఇక్కడ చేయవలసిన పనుల జాబితా [[Wikisource:సముదాయ పందిరి|సముదాయ పందిరి]]లో ఉన్నది.
* తెలుగులో ఎలా రాయాలో తెలుసుకోవడానికి [[w:వికీపీడియా:తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం|తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం]] మరియు [[w:వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]] మరియు [[w:కీ బోర్డు|కీ బోర్డు]] చదవండి.
* దిద్దుబాటు పెట్టె పై భాగంలో ని కలంతోసంతకం వున్న బొమ్మ పై నొక్కిన లేక నాలుగు టిల్డెలతో <nowiki>(~~~~)</nowiki> ఇలా సంతకం చేస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి. (ఇది చర్చా పేజీలకు మాత్రమే పరిమితం, చర్చ ఎవరు జరిపారో తెలియడానికి, వ్యాసాలలో చెయ్యరాదు.)
* వికీసోర్స్ ను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikisource.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit§ion=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు.
* తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి మరియు ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [http://www.facebook.com/pages/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B1%80/319640018072022 తెవికీ సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి.
* మీరు ఈ సైటు గురించి అభిప్రాయాలు [[వికీసోర్స్:అభిప్రాయాలు| ఇక్కడ]] వ్రాయండి
తెలుగు వికీసోర్స్ లో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] [[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]] ([[వాడుకరి చర్చ:శ్రీరామమూర్తి|చర్చ]]) 23:20, 30 జూన్ 2026 (UTC)
</div>
k0nrcgn7hlyayvd0nbo27pf2ehndhtj
పుట:Tyaga Raja Swami Charitramu (Telugu) By Pasumarthy Krishna Murthy Shastri, Andhra Book Series 7, 1926.pdf/18
104
215313
562248
2026-07-01T08:43:31Z
Rajasekhar1961
50
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మొదలగు నంశములఁ దెలియఁ జేయుటకు వ్యాఖ్యాత యక్కర లేదు. మన త్యాగరాజస్వాములవారి కీర్తనలు నట్టివే. "రామా! నీయెడఁ బ్రేమ రహితులకు నామరుచి తెలియునా; కామినీ వేషధారికి సాధ్వినడత లేమ...'
562248
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>మొదలగు నంశములఁ దెలియఁ జేయుటకు వ్యాఖ్యాత
యక్కర లేదు. మన త్యాగరాజస్వాములవారి కీర్తనలు
నట్టివే. "రామా! నీయెడఁ బ్రేమ రహితులకు నామరుచి
తెలియునా; కామినీ వేషధారికి సాధ్వినడత లేమైన తెలు
సునా” “సోమిదమ్మ సొగసుకాండ్రఁ గోరితే సోమయాజి
స్వర్గస్థుఁడౌనా, కామక్రోధులు తపము సల్పితే కల్గునా
ము క్తి” యను నిట్టిముద్దుమాటలకు వ్యాఖ్యాతయేల? ఈ
లోకములోని వారల సంబోధించి యీమాట లాభక్త
వరుఁ డాడ లేదు! దైవచూడామణియగు శ్రీ రామచంద్రు
నితో నాడినాఁడు. ఇటులాడించిన వాఁ డా రాముఁడే. "పలి
కెడిది భాగవతము; పలికించెడివాఁడు రామభద్రుఁడు”
ఇట్టియెడ నప్పకవి యొప్పుకొనఁడట! పీడపోయినది.
ఈమహాకవి భ క్తిజ్ఞాన వైరాగ్యములతోఁ దన
కీర్తనలఁ బాడినాఁడు. శృంగారాదులు దత్తదవస్థా వశము
లై యున్నవి. "నీదు పలుకే పలుకురా, రామ! నీదు
కులుకే కులుకురా, రామా!" యనుమాటలను "ఎదుట
నిలచితే నీయబ్బసొమ్మేమి పోయెరా” యను మాటలను
జూడుఁడు: ఒకదానియందు సింగారపుఁ దళుకు; వేఱక
దానియందుఁ గోపపుఁ గెంపు. ఇటు లెన్ని యో విశేష
ముల నీకృతులయందుఁ జూడవచ్చును.<noinclude><references/></noinclude>
4or5b9y09wtuyo6wmi10gccyiisynji
పుట:Tyaga Raja Swami Charitramu (Telugu) By Pasumarthy Krishna Murthy Shastri, Andhra Book Series 7, 1926.pdf/17
104
215314
562249
2026-07-01T08:45:42Z
Rajasekhar1961
50
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' “ఏక మేవాఒద్వితీయం బ్రహ్మ” యనఁదగి రామబ్రహ్మ మై నిలచినాఁడు : అనఁగా ద్వైతము, విశిష్టాద్వైతమై కడకు శుద్ధాద్వైతముగాఁ బరిణమించినది. కామజేతయే తారక బ్ర హ్మోపాసనాధి కారియగునుకద...'
562249
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>
“ఏక మేవాఒద్వితీయం బ్రహ్మ” యనఁదగి రామబ్రహ్మ
మై నిలచినాఁడు : అనఁగా ద్వైతము, విశిష్టాద్వైతమై
కడకు శుద్ధాద్వైతముగాఁ బరిణమించినది. కామజేతయే
తారక బ్ర హ్మోపాసనాధి కారియగునుకదా!
అది యటులుండ నిఁక సంగీత సాహిత్య ప్రమేయమునకు వత్తము.
ఈమహాత్ముని జీవిత కాలమునం దీ రెండునీతని
కుచ్ఛ్వాసనిశ్శ్వాసములయందుఁ గూడఁ బ్ర కాశమానము-
లగుచుండినవి. ఇందు ముఖ్యముగా మన మెఱుఁగవలసిన
యంశ మొకటియున్నది. సంగీతమనఁగా సరిగమలజంజా
టము కాదనియు, సాహిత్యమనఁగా వ్యాకరణసూత్రము
లతోఁ గొట్లాట కాదనియు.
పరమతృప్తి నొందియుండిన చిత్తమే కామాదివివ
స్ధితమై, యఖండానందమునకు నెలవైయుండును. ఆయవ
స్థలో భక్తుఁడు, ఈశ్వరవిలాసమును, సృష్టి రహస్యము.
లను, జంతుతత్త్వములను గనుంగొనుచుఁ బట్టఁజాలని
సంతోషముతోఁ బాడును. ఈపాటయే పాటయు, నిందు
న్నమాటలే మాటలును, తొల్లింటిమహర్షు లొనరించినది
ఈగాన మే—— వేదనామక మైనది. ఇట్టిదానియందుఁగలనాద.
విశేషము, పదలాలిత్యము, నర్థపుష్టి, భావౌదార్యము.<noinclude><references/></noinclude>
3s33lqfuobryw6z59lzjb40l99z0xlf
పుట:Tyaga Raja Swami Charitramu (Telugu) By Pasumarthy Krishna Murthy Shastri, Andhra Book Series 7, 1926.pdf/16
104
215315
562250
2026-07-01T08:48:26Z
Rajasekhar1961
50
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ఈభక్తి యీతనియం దెటులు పరిణమించినదో చూడుఁడు. శ్రీరామసేవదప్ప మరియొక పని నాతనిచేతఁ జేయింపలేదు, శ్రీరామపీఠమును వర్ణించుట కొక పాట; దానిని సింగారించుట కొక పాట; శ్రీరవై వేద్యమ...'
562250
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>
ఈభక్తి యీతనియం దెటులు పరిణమించినదో
చూడుఁడు. శ్రీరామసేవదప్ప మరియొక పని నాతనిచేతఁ
జేయింపలేదు, శ్రీరామపీఠమును వర్ణించుట కొక పాట;
దానిని సింగారించుట కొక పాట; శ్రీరవై వేద్యమున కొక
పాట; విడియ మిచ్చుట కొకపాట; అర్చనకుఁ గావల
సిన తులసీదళములను, సరసీరుహాది పుష్పములను గుణించి
యొక పాట :
ఇట్టి భక్తికి జపేశుఁ డడ్డము దగిలెను; ఆరామ
పీఠముఁ గావేరిలోఁ బారవై చెను. అంతటినుండియు భక్తు
నకు హృదయమే శ్రీరామాలయ మైనది. ఇపుడు
చేయు రామపూజకుఁ దులసీదళములు మొదలగువాని
యక్కర లేదు; " వరశివ రామనామకుసుమము లే " పనికి
వచ్చినవి. విషయసుభావా ప్తికై సర్వధా పరువులు వారు
చిత్తమర్కటము ముప్పాతిక కట్టువడిన దనుటయే; కాని,
తంజావూరు మహారాజుగారి యాహ్వానము చెవిఁ బడఁ
గనే యించుక సంచలించినది. “విషయతటాకమునఁ బడి
మునుఁగక తప్పి బ్రతికిపోవఁ దరమా!" అయినను స్థిత
ప్రజ్ఞుఁడు కావునఁ దత్త్వబోధఁ జేసి చిత్తమును గెలిచి
నాఁడు; మఱియు రానురాను “ఉండేటే రాముఁ డొకఁడ
డని పాడినాఁడు. మొదట మొదట దశరథ రాజకుమారుఁ
డైన రామచంద్రుఁడు, సర్వలోకాభిరాముఁడై చివరకు<noinclude><references/></noinclude>
nnjuho0vz31xtprveyjyrlq15m5d2cr
పుట:Tyaga Raja Swami Charitramu (Telugu) By Pasumarthy Krishna Murthy Shastri, Andhra Book Series 7, 1926.pdf/15
104
215316
562251
2026-07-01T08:50:07Z
Rajasekhar1961
50
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నీయముఁడే గణ్యుఁడనియు నన్నిఁటికంటే ముఖ్యముగ గానవిషయమున నారదాంశ గలవాఁడనియు నా బుద్ధికి గోచరించినది. ఈభూమి కాముఖమునఁగల శ్లోకమునందలి యంశము లీ యనఘునియందు లెస్సగా నిమిడియు...'
562251
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>నీయముఁడే గణ్యుఁడనియు నన్నిఁటికంటే ముఖ్యముగ
గానవిషయమున నారదాంశ గలవాఁడనియు నా బుద్ధికి
గోచరించినది.
ఈభూమి కాముఖమునఁగల శ్లోకమునందలి యంశము లీ యనఘునియందు లెస్సగా నిమిడియున్నవి.
సంగీత సాహిత్యములయం దప్రతిమాన ప్రతిభ గలి
గియు నీ బ్రాహ్మణుఁ డక్కాలమునాఁటి గాయకులవ లె
నేదో యొక సంస్థానముఁ గని పెట్టుకొని, తత్ప్రభుకటారు.
లబ్ధికై "తళుకుబెళుకుకులుకుగలమిటారుల” వర్ణించి యా
నాయకులకుఁ దార్చుటయందుఁ దనసంగీత సాహిత్యనై పు
ణిని వినియోగించి"పురంబులు వాహనంబులు,సొమ్ములు
కొన్ని పుచ్చుకొని చొక్కి శరీరము వాసి కాలుచే, సమ్మెట
పోటులంబడక సమ్మతితో" శ్రీ రామచంద్రు నేవయందే
ఆయుత్తమవిద్యల వినియోగింప నిశ్చయించుకొనెను.
కాఁబట్టియే తాతతండ్రులవలెఁ దానును యాయవార
దీ, పరుఁ
డయ్యెను. ఈతృప్తినిఁబట్టి యా బ్రాహ్మణోత్త
మునకుఁ గల యీశ్వర విశ్వాస మెంతయో తెలిసి
కొండు. ఇంతటి విశ్వాసమే యచంచలభ క్తిజనక మైనది.
ఈశ్వరునియెడ నిర్మలమైన ప్రేమఁ గొంట కీభ క్తియే
మూలము.
{{nop}}<noinclude><references/></noinclude>
8jnvpnd8csdp6wgciqezfhje1s6qi31
పుట:Tyaga Raja Swami Charitramu (Telugu) By Pasumarthy Krishna Murthy Shastri, Andhra Book Series 7, 1926.pdf/14
104
215317
562263
2026-07-01T10:16:59Z
Rajasekhar1961
50
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'గౌరవము నొందియుండుట లేదే! దీనినిఁ గూడఁ XP శాలావిద్యలలో నొకటిగ నేనాఁడు నెలకొల్పుదురో యానాఁడే మన బాధ్యత తీరునుగాని సంగీత పాఠకులకు: గచ్చేరీలఁ జేయించి డబ్బిచ్చుటతోఁ దీఱదు. రామ...'
562263
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>గౌరవము నొందియుండుట లేదే! దీనినిఁ గూడఁ XP
శాలావిద్యలలో నొకటిగ నేనాఁడు నెలకొల్పుదురో
యానాఁడే మన బాధ్యత తీరునుగాని సంగీత పాఠకులకు:
గచ్చేరీలఁ జేయించి డబ్బిచ్చుటతోఁ దీఱదు. రామకీర్తనలు
"యతివి శ్రమసద్భక్తినియతి డ్రామోరసనవరసయుతము లగు నీరామకీర్తనల హాయిగఁ బాడుచు మన బాలకులు
కళాశాలలకుఁ బోయివచ్చుచుండిననాఁడే ఈ యాంధ్ర
రాజ్యలక్ష్మి మనకు వశయగును.
ఇఁక నీగ్రంథము వ్రాయుటయం దనేకుల సహాయము నొందినాను. వారియందు ముఖ్య సంస్మరణీయుల
శఠారయ్యయు, న్యాయ పతి పట్టాభిరామయ్యయ
మ-రా-శ్రీ ఊటుకూరి గోపాలరావు పంతులుగారును
ఇట్టి యుదా త్తకథావస్తు ప్రదర్శనమునం దల్ప బు
నగు నే ననేకములు దోసముల నొనర్చుట వింత కాదు
అయినను వేత్తలగుభాగవతాగ్రణులు దయతో వానికి
చాటింపరను నమ్మకము నాకు లేకపోలేదు. కాఁబడ్
యావిషయమున విశేషము వ్రాయలేదు.
గానవిలాసము,
1-7-26.
ఇట్లు దాసుఁడు,
పసునుర్తి కృష్ణమూర్తి.<noinclude><references/></noinclude>
kes9pvrjehpg531sf3xu5uu3abj45fq
పుట:Tyaga Raja Swami Charitramu (Telugu) By Pasumarthy Krishna Murthy Shastri, Andhra Book Series 7, 1926.pdf/13
104
215318
562264
2026-07-01T10:18:33Z
Rajasekhar1961
50
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సకలగుణసమగ్రుఁడై బ్రహ్మీభవించిన యీ పురుపోత్తమునిఁ ద్రిమూర్త్యాత్మకుఁడగు సూర్య భగవానుతో సరిచేసి యీపొ త్తమునకు భాస్వరమను నామాంతరముం గల్పించినాను. రాగతాళ సమన్వితమై యుంట...'
562264
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>సకలగుణసమగ్రుఁడై బ్రహ్మీభవించిన యీ పురుపోత్తమునిఁ ద్రిమూర్త్యాత్మకుఁడగు సూర్య భగవానుతో
సరిచేసి యీపొ త్తమునకు భాస్వరమను నామాంతరముం
గల్పించినాను. రాగతాళ సమన్వితమై యుంటఁ గాబోఁలు
నీయుత్తమకవిత త్రో సిరాజు చెప్పఁబడుచున్నది; కాఁబట్టి
రమారమి ఏఁ బది యైదుకీ ర్తనలనిందుఁ జేరిచి, యామహాత్ముఁ
డింతటివాఁడని యెఱుఁగఁ జెప్పుటకే యీ పుస్తకము వ్రాసి
తిని గాని నేను గూడ నొకకవినని విఱ్ఱవీఁగుటకుఁ గాదు.
నా యుడుతబత్తికి సంగీత సాహిత్యరసాత్మక యగు
భారతి ముద మొందినది యనియే నాపరమవిశ్వాసము.
అటులు గాకున్న శ్రీమంతులగు నాగేశ్వర రావుసంతులు
గారిని నిరుపేదనగు నేను సవిూపింపఁగల్గుటయు, నీకన్యక
లోకయాత్రకుఁ గడంగుటయు సమకూడి యుండదు.
దేశోద్ధరణమే జీవిత సూత్రముగానున్న యిట్టి మహా
శయుల ఋణము నావంటి పేదవాని నమస్కారముల
తోఁ దీఱదు : దేశీయులందఱు వారి ప్రారంభములకుఁ
నోడయినపుడే తీరును.
చిత్తమున కవ్యాజ ప్రేమఁ బుట్టించి దాని నున్నత స్థానమునకుఁ గొనిపోవుశక్తి గానమునకుఁ గలదు. ఇట్టి
జ యుత్తమవిద్య నిరాదరింపఁబడుట దుస్సహముగదా?
తక్కిన విద్యలవలె నిదియుఁ గళాశాలలయం దుచిత<noinclude><references/></noinclude>
l56t7td2nsj5ijbiwmqn2kyyh6m9ke8
పుట:Tyaga Raja Swami Charitramu (Telugu) By Pasumarthy Krishna Murthy Shastri, Andhra Book Series 7, 1926.pdf/12
104
215319
562265
2026-07-01T10:20:09Z
Rajasekhar1961
50
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నాలుగుమాటలు సెప్పుటకుఁగా దీప్రారంభము. “మనఏవ మనుష్యాణాం కారణం బంధమోక్షయోః” అను నూట ను ముందుగఁ దలంపుఁడు. సృష్టిలో నుత్తమస్థానమున నున్న యీనరుని మన సెట్లు త్రిప్పుచున్నది?...'
562265
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>నాలుగుమాటలు సెప్పుటకుఁగా దీప్రారంభము. “మనఏవ
మనుష్యాణాం కారణం బంధమోక్షయోః” అను నూట
ను ముందుగఁ దలంపుఁడు. సృష్టిలో నుత్తమస్థానమున
నున్న యీనరుని మన సెట్లు త్రిప్పుచున్నది? వానిముక్తికిఁ
గాని బంధములకుఁగాని యెట్లు తోడ్పడుచున్నది? నీ
అట్టికార్యములయందు దీనిపరివర్తనము లెట్టు లుండినవి?
యను నిట్టిప్రశ్నలకు సమాధానము వ్రాయుట యచ్చ'
పఁ జరిత్ర యని పెద్దయాశయము.
ఇట్టి నాయత్నమునందు నేను గృతకృత్యుఁడ
నైతినని యెన్నఁడును దలఁపను. నేను శ్రీమంతుఁ డగు
పోతనమంత్రి నిగాను. అయినను సంగీత సాహిత్యములందు
వలపు గలిఁగి పెద్దల పాద సేవఁ జేసి, వారి దయవలననుఁ
బూర్వపుణ్య వశంబునను, ఆ రెంటియం దొక లేశమాత్ర
పరిజ్ఞానముం బొందితిని. శ్రీస్వాములవారి కీర్తనములే నా
బుద్ధికి వేదములు. శ్రోత్రియబుద్ధితో వీనిని బాడుకొను
నపు డీ మహాపురుషుఁడు, త్రికాల సంస్మరణీయుఁ డని
నమ్ముకొంటిని.
భక్తి, విజ్ఞానము, వైరాగ్యము, అవ్యాజ ప్రేమ, స్థా
శమాదిగుణములుగలవాఁ డితఁడనుట యటుండగా సహజ య
పాండిత్యముగల మహాకవియగు పోతనమంత్రికిఁ దరువాత<noinclude><references/></noinclude>
cpqg4ql56z4zo4j4ce5divr3qc3o7sp
పుట:Tyaga Raja Swami Charitramu (Telugu) By Pasumarthy Krishna Murthy Shastri, Andhra Book Series 7, 1926.pdf/11
104
215320
562266
2026-07-01T10:21:54Z
Rajasekhar1961
50
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీరామచంద్ర పరబ్రహ్మణేనమః. శ్లో, జన్తూనాం నరజన్మ దుర్లభ మహాః పుంస్త్వం తతో తస్మా ద్వైదిక ధర్మమార్గపరితా విద్వత్త్వ మస్మాత్పరమ్; ఆత్మానాత్మవివేచనం స్వనుభవో బ్రహ్మాత్మ...'
562266
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>శ్రీరామచంద్ర పరబ్రహ్మణేనమః.
శ్లో, జన్తూనాం నరజన్మ దుర్లభ మహాః పుంస్త్వం
తతో తస్మా ద్వైదిక ధర్మమార్గపరితా విద్వత్త్వ మస్మాత్పరమ్;
ఆత్మానాత్మవివేచనం స్వనుభవో బ్రహ్మాత్మనా సంస్థితిః
ముక్తి ర్నో శరజన్మకోటిసుకృతైః పుణ్యై ర్వినా లభ్యతే.
శ్రీ ముత్యాగరాజస్వామి చరితమని యీ వైదిక గ్రంథమును, రసికులగు లౌకికులకు సమర్పించుకొను
చున్నాను. చరిత్ర మనఁగా “నాతఁ డేనాఁడు పుట్టెను? ఎవరికిఁ బుట్టెను? ఏయూరఁ బుట్టెను? ఎఱ్ఱనివాఁడా? నల్లని
వాడా?” యను నిట్టిమాటలను వ్రాయుట కాదు. అయ్యది
వట్టికాకదన్త పరిగణనము. "శ్రీమత్కాకర్ల నగరాజ
బ్రహ్మమను నాంధ్ర బ్రాహ్మణుఁడు గోదావరీతీర భూములను విడచి చోళ రాజ్యమునంగల తిరువైయారను గ్రామముఁ జేరుకొని యచ్చోట స్థిరనివాస మేర్పరుచు
కొనెను. ఆతని కుమారుఁడు రామబ్రహ్మము. ఆరామ
బ్రహ్మముగారి రెండవ కుమారుఁడే త్యాగయ్యగారు.
1764 న సంవత్సర ప్రాంతమునఁ బుట్టినవాఁడు” అను నిట్టి<noinclude><references/></noinclude>
pb40hl6uapusu97ty3x0e0evd60fo5a
పుట:Tyaga Raja Swami Charitramu (Telugu) By Pasumarthy Krishna Murthy Shastri, Andhra Book Series 7, 1926.pdf/9
104
215321
562267
2026-07-01T10:24:57Z
Rajasekhar1961
50
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ప్రస్తావన శ్లో. ఆపదా మపహర్తారం జాతారం సర్వసంపదామ్, లోకాభిరామం శ్రీరామం భూయో భూయో నమామ్యహమ్. రామభక్తుడు త్యాగరాజస్వామి మహానుభావుడు లోకారాధ్యుడు. భగవద్దత్తములైన యన కాశమ...'
562267
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>
ప్రస్తావన
శ్లో. ఆపదా మపహర్తారం జాతారం సర్వసంపదామ్,
లోకాభిరామం శ్రీరామం భూయో భూయో నమామ్యహమ్.
రామభక్తుడు త్యాగరాజస్వామి మహానుభావుడు
లోకారాధ్యుడు. భగవద్దత్తములైన యన కాశములను సంసార స్రవృత్తియందు స్వప్రయోజనములకు
గాక భగవత్కైంకర్యమునకు వినియోగింపగల మానవులు మహానుభావులు. భగవద్దత్తములైన సంపదలు,
జ్ఞానము, ప్రజ్ఞ స్వోదరపోషణార్థము వినియోగపడునపుడు
పరిమితములై పురుషార్థమును సాధించుటకు నిరుపయోగము లగుచున్నవి; భగవత్కైంకర్యమునకు వినియోగ
పడునపుడు అఖండములై పురుషార్థసిద్ధికి సాధనంబులగు
చున్నవి. మానవులలక్ష్యము ఇంద్రియగోచరంబు లగు
భౌతిక పదార్థా రాధనమునందు లగ్నమగునపుడు పురుషార్థము సంకుచితమై దుఃఖభోజనం బగుచున్నది; అతీంద్రియమైన పరమార్థమునందు లగ్న మగునపుడు విశ్వవ్యాప్తమై సుఖసాధకం బగుచున్నది. ప్రజ్ఞాధను లైన
కవులు, గాయకులు, శిల్పులు, వీరులు, తత్వజ్ఞులు,<noinclude><references/></noinclude>
cxggu9v8u5l1rjgbmdvh54d9xuguclu
పుట:Tyaga Raja Swami Charitramu (Telugu) By Pasumarthy Krishna Murthy Shastri, Andhra Book Series 7, 1926.pdf/7
104
215322
562268
2026-07-01T10:26:08Z
Rajasekhar1961
50
/* పాఠ్యం లేనిది */
562268
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri<noinclude><references/></noinclude>
dh9rzdsk3ee5lcdyrlch9idpbxdgtjx
562269
562268
2026-07-01T10:26:29Z
Rajasekhar1961
50
562269
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude>
i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2
పుట:Tyaga Raja Swami Charitramu (Telugu) By Pasumarthy Krishna Murthy Shastri, Andhra Book Series 7, 1926.pdf/6
104
215323
562270
2026-07-01T10:29:10Z
Rajasekhar1961
50
/* పాఠ్యం లేనిది */
562270
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>
చెన్నపురి
ఆంధ్రపత్రికాకార్యాలయమున
ముద్రితము
SRI JAGADGURU. VISHWARADHYA
JNANA SIMHASAN JNANAMANDIR
LIBRARY.
Jangamwadi Math, VARANASI,
Acc. No.<noinclude><references/></noinclude>
bijlrtmef0q3yexd60rx9ucxwtwxhor