వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 105 68220 563695 561931 2026-07-08T14:47:19Z Hipaye 7404 /* Critical thinking is another core competency emphasized during the early stages of nursing education. */ కొత్త విభాగం 563695 wikitext text/x-wiki 10. త్వం కస్యా స్యదితి స్త్వం రుద్రస్య శివా | త్వం శక్రస్య శచీ శక్తి స్సర్వ గతే || ........రెండవ పాదములో ' శక్తి ర్దేవనుతే ' అని పాఠము https://www.scribd.com/doc/113205020/Vol-2-The-Book-of-Adoration-Part-2-Stotragranthamala-by-Kavyakantha-Ganapati-Muni/page73 16. శబ్దాద్యై ర్వియుతం సద్బ్రహ్మా౽మలినం| శబ్దాద్యై స్సహితా త్వం దేవ్యార్యహితా || ....... రెండవ పాదములో త్వం 'దేవ్యచ్ఛహితా' అని పాఠము https://www.scribd.com/doc/113205020/Vol-2-The-Book-of-Adoration-Part-2-Stotragranthamala-by-Kavyakantha-Ganapati-Muni/page74 == Critical thinking is another core competency emphasized during the early stages of nursing education. == <p>The ongoing pursuit of reliable information is crucial for students, researchers <a href="https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-1/">NURS FPX 4025 Assessment 1</a>, and healthcare professionals alike, as it directly affects the quality of care provided to patients. To excel in modern nursing, one must possess a broad range of skills that go beyond mere technical proficiency, such as critical thinking, effective communication, and a commitment to upholding ethical standards.</p> <p>Nursing education lays the groundwork for these essential competencies, preparing students to apply them in both academic and real-world settings. As the healthcare landscape continues to evolve, driven by advances in medical research, technology, and patient care practices, nurses must remain committed to lifelong learning to stay current with changing guidelines and emerging evidence.</p> <p>One key concept introduced in nursing education is evidence-based practice, which combines credible research with clinical expertise and patient preferences to guide healthcare decisions. Students who learn to search scholarly databases <a href="https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-2/">NURS FPX 4025 Assessment 2</a>, evaluate research quality, and interpret study findings develop valuable skills that support informed clinical decision-making.</p> <p>Nurses must analyze information carefully before taking action, considering factors such as patient needs, possible interventions, risks, and the most appropriate course of care.</p> <p>Patient-centered care remains a defining principle of professional nursing practice, emphasizing the importance of individualized care that respects patients' unique health concerns, cultural values, personal beliefs, and treatment preferences. Nurses strive to involve patients in healthcare decisions whenever possible, recognizing that collaboration improves satisfaction, strengthens trust, and often leads to better health outcomes.</p> <p>Effective communication is critical in healthcare delivery, as nurses interact continuously with patients, family members, physicians, pharmacists, and other professionals. Clear communication reduces misunderstandings, improves teamwork, and supports continuity of care.</p> <p>Ethical practice forms the foundation of patient trust and professional accountability, as nurses navigate situations involving confidentiality, informed consent, patient autonomy, cultural sensitivity, and equitable treatment. Understanding ethical principles enables students to approach challenging situations thoughtfully while protecting patient rights and maintaining professional integrity.</p> <p>Interprofessional collaboration has become increasingly important within modern healthcare systems, where patient care is most effective when healthcare professionals from multiple disciplines work together toward shared goals <a href="https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-3/">NURS FPX 4025 Assessment 3</a>. Nurses coordinate with physicians, therapists, pharmacists, dietitians, social workers, and other specialists to provide comprehensive care.</p> <p>Quality improvement is another essential concept introduced during nursing education, as healthcare organizations continually evaluate patient outcomes, safety indicators, workflow processes, and patient satisfaction to identify opportunities for improvement. Nurses play a significant role by reporting concerns, participating in improvement initiatives, implementing evidence-informed practices, and evaluating results.</p> <p>Research literacy has become increasingly valuable as healthcare knowledge expands, with nurses needing to remain informed about current clinical guidelines, scientific discoveries, and best practices. Students benefit from learning how to identify credible sources, distinguish high-quality evidence from unreliable information, and apply research findings appropriately.</p> <p>Health promotion and disease prevention are central responsibilities of professional nurses, who educate individuals and communities about healthy lifestyles, nutrition, physical activity, preventive screenings, vaccinations, medication adherence, and chronic disease management. Patient education empowers people to make informed decisions about their health and contributes to healthier communities overall.</p> <p>The increasing use of technology in healthcare delivery presents both advantages and responsibilities for nurses, including accurate documentation, patient privacy, and data security. Technological competence is now an essential component of safe and effective nursing practice.</p> <p>Cultural competence is equally important in providing high-quality patient care, as nurses serve people from diverse cultural, linguistic, religious, and socioeconomic backgrounds. Understanding cultural differences enables healthcare professionals to communicate respectfully, recognize varying health beliefs, and develop care plans that reflect each patient's unique values <a href="https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-4/">NURS FPX 4025 Assessment 4</a>.</p> <p>Reflective practice encourages continuous professional growth, as students evaluate what they learned, identify strengths, recognize areas for improvement, and consider how they can apply new knowledge in future situations. Reflection strengthens self-awareness, improves clinical judgment, and fosters a mindset of continuous improvement that supports lifelong professional development.</p> <p>Success in introductory nursing coursework depends on consistent study habits, active participation, careful reading of current literature, and thoughtful application of theoretical concepts to practical scenarios. Students should focus on understanding the reasoning behind nursing decisions rather than memorizing isolated facts.</p> <p>In conclusion, the concepts commonly introduced through coursework such as NURS FPX 4025 Assessment 1 provide the foundation for professional nursing practice. By developing skills in evidence-based practice, critical thinking, patient-centered care, communication, ethical decision-making, collaboration, quality improvement, research literacy, cultural competence, and reflective learning, students prepare themselves for the challenges of modern healthcare.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> [[వాడుకరి:Hipaye|Hipaye]] ([[వాడుకరి చర్చ:Hipaye|చర్చ]]) 14:47, 8 జూలై 2026 (UTC) 7ej1nm8ikq7cy81jf19rx7m66aeatnp 563697 563695 2026-07-08T14:52:47Z Hipaye 7404 /* Critical thinking is another core competency emphasized during the early stages of nursing education. */ 563697 wikitext text/x-wiki 10. త్వం కస్యా స్యదితి స్త్వం రుద్రస్య శివా | త్వం శక్రస్య శచీ శక్తి స్సర్వ గతే || ........రెండవ పాదములో ' శక్తి ర్దేవనుతే ' అని పాఠము https://www.scribd.com/doc/113205020/Vol-2-The-Book-of-Adoration-Part-2-Stotragranthamala-by-Kavyakantha-Ganapati-Muni/page73 16. శబ్దాద్యై ర్వియుతం సద్బ్రహ్మా౽మలినం| శబ్దాద్యై స్సహితా త్వం దేవ్యార్యహితా || ....... రెండవ పాదములో త్వం 'దేవ్యచ్ఛహితా' అని పాఠము https://www.scribd.com/doc/113205020/Vol-2-The-Book-of-Adoration-Part-2-Stotragranthamala-by-Kavyakantha-Ganapati-Muni/page74 The ongoing pursuit of reliable information is crucial for students, researchers [[NURS FPX 4025 Assessment 1|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-1/]], and healthcare professionals alike, as it directly affects the quality of care provided to patients. To excel in modern nursing, one must possess a broad range of skills that go beyond mere technical proficiency, such as critical thinking, effective communication, and a commitment to upholding ethical standards. Nursing education lays the groundwork for these essential competencies, preparing students to apply them in both academic and real-world settings. As the healthcare landscape continues to evolve, driven by advances in medical research, technology, and patient care practices, nurses must remain committed to lifelong learning to stay current with changing guidelines and emerging evidence. One key concept introduced in nursing education is evidence-based practice, which combines credible research with clinical expertise and patient preferences to guide healthcare decisions. Students who learn to search scholarly databases [[NURS FPX 4025 Assessment 2|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-2/]], evaluate research quality, and interpret study findings develop valuable skills that support informed clinical decision-making. Nurses must analyze information carefully before taking action, considering factors such as patient needs, possible interventions, risks, and the most appropriate course of care. Patient-centered care remains a defining principle of professional nursing practice, emphasizing the importance of individualized care that respects patients' unique health concerns, cultural values, personal beliefs, and treatment preferences. Nurses strive to involve patients in healthcare decisions whenever possible, recognizing that collaboration improves satisfaction, strengthens trust, and often leads to better health outcomes. Effective communication is critical in healthcare delivery, as nurses interact continuously with patients, family members, physicians, pharmacists, and other professionals. Clear communication reduces misunderstandings, improves teamwork, and supports continuity of care. Ethical practice forms the foundation of patient trust and professional accountability, as nurses navigate situations involving confidentiality, informed consent, patient autonomy, cultural sensitivity, and equitable treatment. Understanding ethical principles enables students to approach challenging situations thoughtfully while protecting patient rights and maintaining professional integrity. Interprofessional collaboration has become increasingly important within modern healthcare systems, where patient care is most effective when healthcare professionals from multiple disciplines work together toward shared goals [[NURS FPX 4025 Assessment 3|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-3/]]. Nurses coordinate with physicians, therapists, pharmacists, dietitians, social workers, and other specialists to provide comprehensive care. Quality improvement is another essential concept introduced during nursing education, as healthcare organizations continually evaluate patient outcomes, safety indicators, workflow processes, and patient satisfaction to identify opportunities for improvement. Nurses play a significant role by reporting concerns, participating in improvement initiatives, implementing evidence-informed practices, and evaluating results. Research literacy has become increasingly valuable as healthcare knowledge expands, with nurses needing to remain informed about current clinical guidelines, scientific discoveries, and best practices. Students benefit from learning how to identify credible sources, distinguish high-quality evidence from unreliable information, and apply research findings appropriately. Health promotion and disease prevention are central responsibilities of professional nurses, who educate individuals and communities about healthy lifestyles, nutrition, physical activity, preventive screenings, vaccinations, medication adherence, and chronic disease management. Patient education empowers people to make informed decisions about their health and contributes to healthier communities overall. The increasing use of technology in healthcare delivery presents both advantages and responsibilities for nurses, including accurate documentation, patient privacy, and data security. Technological competence is now an essential component of safe and effective nursing practice. Cultural competence is equally important in providing high-quality patient care, as nurses serve people from diverse cultural, linguistic, religious, and socioeconomic backgrounds. Understanding cultural differences enables healthcare professionals to communicate respectfully, recognize varying health beliefs, and develop care plans that reflect each patient's unique values [[NURS FPX 4025 Assessment 4|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-4/]]. Reflective practice encourages continuous professional growth, as students evaluate what they learned, identify strengths, recognize areas for improvement, and consider how they can apply new knowledge in future situations. Reflection strengthens self-awareness, improves clinical judgment, and fosters a mindset of continuous improvement that supports lifelong professional development. Success in introductory nursing coursework depends on consistent study habits, active participation, careful reading of current literature, and thoughtful application of theoretical concepts to practical scenarios. Students should focus on understanding the reasoning behind nursing decisions rather than memorizing isolated facts. In conclusion, the concepts commonly introduced through coursework such as NURS FPX 4025 Assessment 1 provide the foundation for professional nursing practice. By developing skills in evidence-based practice, critical thinking, patient-centered care, communication, ethical decision-making, collaboration, quality improvement, research literacy, cultural competence, and reflective learning, students prepare themselves for the challenges of modern healthcare. 7ebisgy7hs3xh2ilkmcnjnh0hfzx11g 563698 563697 2026-07-08T14:57:45Z Hipaye 7404 /* Learning About the Concepts Commonly Covered in NURS FPX 4055 Assessment 2 Can Help You Improve Your Knowledge and Achieve Your Goals More Effectively */ కొత్త విభాగం 563698 wikitext text/x-wiki 10. త్వం కస్యా స్యదితి స్త్వం రుద్రస్య శివా | త్వం శక్రస్య శచీ శక్తి స్సర్వ గతే || ........రెండవ పాదములో ' శక్తి ర్దేవనుతే ' అని పాఠము https://www.scribd.com/doc/113205020/Vol-2-The-Book-of-Adoration-Part-2-Stotragranthamala-by-Kavyakantha-Ganapati-Muni/page73 16. శబ్దాద్యై ర్వియుతం సద్బ్రహ్మా౽మలినం| శబ్దాద్యై స్సహితా త్వం దేవ్యార్యహితా || ....... రెండవ పాదములో త్వం 'దేవ్యచ్ఛహితా' అని పాఠము https://www.scribd.com/doc/113205020/Vol-2-The-Book-of-Adoration-Part-2-Stotragranthamala-by-Kavyakantha-Ganapati-Muni/page74 The ongoing pursuit of reliable information is crucial for students, researchers [[NURS FPX 4025 Assessment 1|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-1/]], and healthcare professionals alike, as it directly affects the quality of care provided to patients. To excel in modern nursing, one must possess a broad range of skills that go beyond mere technical proficiency, such as critical thinking, effective communication, and a commitment to upholding ethical standards. Nursing education lays the groundwork for these essential competencies, preparing students to apply them in both academic and real-world settings. As the healthcare landscape continues to evolve, driven by advances in medical research, technology, and patient care practices, nurses must remain committed to lifelong learning to stay current with changing guidelines and emerging evidence. One key concept introduced in nursing education is evidence-based practice, which combines credible research with clinical expertise and patient preferences to guide healthcare decisions. Students who learn to search scholarly databases [[NURS FPX 4025 Assessment 2|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-2/]], evaluate research quality, and interpret study findings develop valuable skills that support informed clinical decision-making. Nurses must analyze information carefully before taking action, considering factors such as patient needs, possible interventions, risks, and the most appropriate course of care. Patient-centered care remains a defining principle of professional nursing practice, emphasizing the importance of individualized care that respects patients' unique health concerns, cultural values, personal beliefs, and treatment preferences. Nurses strive to involve patients in healthcare decisions whenever possible, recognizing that collaboration improves satisfaction, strengthens trust, and often leads to better health outcomes. Effective communication is critical in healthcare delivery, as nurses interact continuously with patients, family members, physicians, pharmacists, and other professionals. Clear communication reduces misunderstandings, improves teamwork, and supports continuity of care. Ethical practice forms the foundation of patient trust and professional accountability, as nurses navigate situations involving confidentiality, informed consent, patient autonomy, cultural sensitivity, and equitable treatment. Understanding ethical principles enables students to approach challenging situations thoughtfully while protecting patient rights and maintaining professional integrity. Interprofessional collaboration has become increasingly important within modern healthcare systems, where patient care is most effective when healthcare professionals from multiple disciplines work together toward shared goals [[NURS FPX 4025 Assessment 3|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-3/]]. Nurses coordinate with physicians, therapists, pharmacists, dietitians, social workers, and other specialists to provide comprehensive care. Quality improvement is another essential concept introduced during nursing education, as healthcare organizations continually evaluate patient outcomes, safety indicators, workflow processes, and patient satisfaction to identify opportunities for improvement. Nurses play a significant role by reporting concerns, participating in improvement initiatives, implementing evidence-informed practices, and evaluating results. Research literacy has become increasingly valuable as healthcare knowledge expands, with nurses needing to remain informed about current clinical guidelines, scientific discoveries, and best practices. Students benefit from learning how to identify credible sources, distinguish high-quality evidence from unreliable information, and apply research findings appropriately. Health promotion and disease prevention are central responsibilities of professional nurses, who educate individuals and communities about healthy lifestyles, nutrition, physical activity, preventive screenings, vaccinations, medication adherence, and chronic disease management. Patient education empowers people to make informed decisions about their health and contributes to healthier communities overall. The increasing use of technology in healthcare delivery presents both advantages and responsibilities for nurses, including accurate documentation, patient privacy, and data security. Technological competence is now an essential component of safe and effective nursing practice. Cultural competence is equally important in providing high-quality patient care, as nurses serve people from diverse cultural, linguistic, religious, and socioeconomic backgrounds. Understanding cultural differences enables healthcare professionals to communicate respectfully, recognize varying health beliefs, and develop care plans that reflect each patient's unique values [[NURS FPX 4025 Assessment 4|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-4/]]. Reflective practice encourages continuous professional growth, as students evaluate what they learned, identify strengths, recognize areas for improvement, and consider how they can apply new knowledge in future situations. Reflection strengthens self-awareness, improves clinical judgment, and fosters a mindset of continuous improvement that supports lifelong professional development. Success in introductory nursing coursework depends on consistent study habits, active participation, careful reading of current literature, and thoughtful application of theoretical concepts to practical scenarios. Students should focus on understanding the reasoning behind nursing decisions rather than memorizing isolated facts. In conclusion, the concepts commonly introduced through coursework such as NURS FPX 4025 Assessment 1 provide the foundation for professional nursing practice. By developing skills in evidence-based practice, critical thinking, patient-centered care, communication, ethical decision-making, collaboration, quality improvement, research literacy, cultural competence, and reflective learning, students prepare themselves for the challenges of modern healthcare. == Learning About the Concepts Commonly Covered in NURS FPX 4055 Assessment 2 Can Help You Improve Your Knowledge and Achieve Your Goals More Effectively == Whether you're a beginner entering the nursing profession or an experienced healthcare professional seeking to expand your expertise [https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-1/ NURS FPX 4055 Assessment 1], learning the concepts commonly covered in NURS FPX 4055 Assessment 2 can help you improve your knowledge and achieve your goals more effectively. Nursing is a constantly evolving profession that requires a strong foundation in scientific knowledge, critical thinking, compassionate care, and evidence-based practice. As healthcare systems continue to change, nurses must develop the ability to adapt to new challenges while maintaining the highest standards of patient care. Advanced nursing coursework provides valuable opportunities to strengthen these essential competencies and prepare for success in diverse clinical environments. One of the most important skills emphasized in nursing education is critical thinking. Every patient presents a unique combination of medical conditions, personal preferences, family circumstances, and cultural influences. Nurses must carefully evaluate assessment findings, review patient histories, interpret diagnostic results, and prioritize interventions based on the patient's immediate and long-term needs. Developing critical-thinking skills enables nurses to make informed decisions, recognize early signs of complications, and respond effectively in complex clinical situations. These abilities are essential for promoting patient safety and delivering high-quality healthcare. Evidence-based practice is another cornerstone of professional nursing. Modern healthcare relies on scientific research to guide clinical decisions and improve patient outcomes. Rather than depending solely on tradition or personal experience [https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-2/ NURS FPX 4055 Assessment 2], nurses are encouraged to integrate the best available evidence with clinical expertise and patient preferences. Learning how to search for scholarly literature, evaluate research quality, and apply reliable findings in practice allows nurses to provide care that reflects current standards and promotes positive health outcomes. Evidence-based practice also encourages continuous learning throughout a nursing career. Patient-centered care remains a fundamental principle of quality nursing practice. Every patient has individual values, beliefs, goals, and healthcare needs that should be respected during treatment planning. Effective nurses establish therapeutic relationships by listening carefully, communicating openly, and involving patients in decisions about their care. This collaborative approach builds trust, improves patient satisfaction, and increases adherence to treatment plans. By recognizing each patient as a unique individual rather than focusing solely on a diagnosis, nurses contribute to more compassionate and effective healthcare delivery. Professional communication is essential across all areas of nursing practice. Nurses communicate regularly with patients, family members, physicians, pharmacists, therapists, social workers, and many other healthcare professionals. Clear verbal and written communication helps prevent misunderstandings, improves teamwork, and supports patient safety. Nursing education also emphasizes professional documentation and academic writing, encouraging students to organize information logically, explain clinical reasoning clearly, and support recommendations with credible evidence. These communication skills remain valuable throughout every stage of a nursing career. Interprofessional collaboration has become increasingly important in modern healthcare systems. Patient care often involves multidisciplinary teams working together to achieve shared goals. Nurses coordinate care among various healthcare professionals while ensuring that patient needs remain the central focus. Successful collaboration requires mutual respect, effective communication, shared decision-making, and appreciation for each team member's expertise. Students who develop collaborative skills become more effective contributors within hospitals, clinics, community health organizations, and other healthcare settings [https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-3/ NURS FPX 4055 Assessment 3]. Ethical decision-making is another critical aspect of nursing education. Healthcare professionals frequently encounter situations involving patient confidentiality, informed consent, cultural sensitivity, end-of-life care, and equitable allocation of healthcare resources. Understanding ethical principles such as autonomy, beneficence, nonmaleficence, and justice enables nurses to make thoughtful decisions while protecting patient rights and maintaining professional integrity. Ethical practice strengthens public trust in the nursing profession and promotes compassionate, respectful care. Quality improvement plays a vital role in enhancing healthcare delivery. Healthcare organizations continuously evaluate patient outcomes, safety indicators, infection rates, medication errors, patient satisfaction, and workflow efficiency to identify opportunities for improvement. Nurses contribute by collecting data, identifying system challenges, implementing evidence-informed interventions, and evaluating outcomes. Learning quality improvement principles prepares students to participate actively in initiatives that improve patient safety and healthcare quality. Leadership is an essential competency for nurses at every level of practice. Leadership involves advocating for patients, coordinating care, supporting colleagues, promoting evidence-based practice, and encouraging positive workplace cultures. Effective nursing leaders demonstrate accountability, adaptability, professionalism, and emotional intelligence. They inspire teamwork, manage challenges constructively, and contribute to organizational improvement. Developing leadership skills during nursing education prepares students for expanded responsibilities and future career advancement. Research literacy has become increasingly valuable as healthcare knowledge continues to expand. Nurses must remain informed about new clinical guidelines, treatment recommendations, and emerging healthcare trends. Learning how to interpret research findings, evaluate study quality, and determine the relevance of evidence for specific patient populations enables nurses to make informed clinical decisions. Research literacy also supports lifelong learning and encourages ongoing professional development. Health promotion and disease prevention are integral components of nursing practice. Nurses educate patients about nutrition, physical activity, preventive screenings, vaccinations, medication adherence, stress management, and healthy lifestyle choices. Through education and counseling, nurses empower individuals to take an active role in maintaining their health and preventing illness. Preventive healthcare not only improves quality of life but also reduces healthcare costs and contributes to healthier communities [https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-4/ NURS FPX 4055 Assessment 4]. [[వాడుకరి:Hipaye|Hipaye]] ([[వాడుకరి చర్చ:Hipaye|చర్చ]]) 14:57, 8 జూలై 2026 (UTC) jegwemr88ckc0y6jehipmtotpdklsjs 563700 563698 2026-07-08T14:59:44Z Hipaye 7404 /* Learning About the Concepts Commonly Covered in NURS FPX 4055 Assessment 2 Can Help You Improve Your Knowledge and Achieve Your Goals More Effectively */ 563700 wikitext text/x-wiki 10. త్వం కస్యా స్యదితి స్త్వం రుద్రస్య శివా | త్వం శక్రస్య శచీ శక్తి స్సర్వ గతే || ........రెండవ పాదములో ' శక్తి ర్దేవనుతే ' అని పాఠము https://www.scribd.com/doc/113205020/Vol-2-The-Book-of-Adoration-Part-2-Stotragranthamala-by-Kavyakantha-Ganapati-Muni/page73 16. శబ్దాద్యై ర్వియుతం సద్బ్రహ్మా౽మలినం| శబ్దాద్యై స్సహితా త్వం దేవ్యార్యహితా || ....... రెండవ పాదములో త్వం 'దేవ్యచ్ఛహితా' అని పాఠము https://www.scribd.com/doc/113205020/Vol-2-The-Book-of-Adoration-Part-2-Stotragranthamala-by-Kavyakantha-Ganapati-Muni/page74 The ongoing pursuit of reliable information is crucial for students, researchers [[NURS FPX 4025 Assessment 1|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-1/]], and healthcare professionals alike, as it directly affects the quality of care provided to patients. To excel in modern nursing, one must possess a broad range of skills that go beyond mere technical proficiency, such as critical thinking, effective communication, and a commitment to upholding ethical standards. Nursing education lays the groundwork for these essential competencies, preparing students to apply them in both academic and real-world settings. As the healthcare landscape continues to evolve, driven by advances in medical research, technology, and patient care practices, nurses must remain committed to lifelong learning to stay current with changing guidelines and emerging evidence. One key concept introduced in nursing education is evidence-based practice, which combines credible research with clinical expertise and patient preferences to guide healthcare decisions. Students who learn to search scholarly databases [[NURS FPX 4025 Assessment 2|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-2/]], evaluate research quality, and interpret study findings develop valuable skills that support informed clinical decision-making. Nurses must analyze information carefully before taking action, considering factors such as patient needs, possible interventions, risks, and the most appropriate course of care. Patient-centered care remains a defining principle of professional nursing practice, emphasizing the importance of individualized care that respects patients' unique health concerns, cultural values, personal beliefs, and treatment preferences. Nurses strive to involve patients in healthcare decisions whenever possible, recognizing that collaboration improves satisfaction, strengthens trust, and often leads to better health outcomes. Effective communication is critical in healthcare delivery, as nurses interact continuously with patients, family members, physicians, pharmacists, and other professionals. Clear communication reduces misunderstandings, improves teamwork, and supports continuity of care. Ethical practice forms the foundation of patient trust and professional accountability, as nurses navigate situations involving confidentiality, informed consent, patient autonomy, cultural sensitivity, and equitable treatment. Understanding ethical principles enables students to approach challenging situations thoughtfully while protecting patient rights and maintaining professional integrity. Interprofessional collaboration has become increasingly important within modern healthcare systems, where patient care is most effective when healthcare professionals from multiple disciplines work together toward shared goals [[NURS FPX 4025 Assessment 3|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-3/]]. Nurses coordinate with physicians, therapists, pharmacists, dietitians, social workers, and other specialists to provide comprehensive care. Quality improvement is another essential concept introduced during nursing education, as healthcare organizations continually evaluate patient outcomes, safety indicators, workflow processes, and patient satisfaction to identify opportunities for improvement. Nurses play a significant role by reporting concerns, participating in improvement initiatives, implementing evidence-informed practices, and evaluating results. Research literacy has become increasingly valuable as healthcare knowledge expands, with nurses needing to remain informed about current clinical guidelines, scientific discoveries, and best practices. Students benefit from learning how to identify credible sources, distinguish high-quality evidence from unreliable information, and apply research findings appropriately. Health promotion and disease prevention are central responsibilities of professional nurses, who educate individuals and communities about healthy lifestyles, nutrition, physical activity, preventive screenings, vaccinations, medication adherence, and chronic disease management. Patient education empowers people to make informed decisions about their health and contributes to healthier communities overall. The increasing use of technology in healthcare delivery presents both advantages and responsibilities for nurses, including accurate documentation, patient privacy, and data security. Technological competence is now an essential component of safe and effective nursing practice. Cultural competence is equally important in providing high-quality patient care, as nurses serve people from diverse cultural, linguistic, religious, and socioeconomic backgrounds. Understanding cultural differences enables healthcare professionals to communicate respectfully, recognize varying health beliefs, and develop care plans that reflect each patient's unique values [[NURS FPX 4025 Assessment 4|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-4/]]. Reflective practice encourages continuous professional growth, as students evaluate what they learned, identify strengths, recognize areas for improvement, and consider how they can apply new knowledge in future situations. Reflection strengthens self-awareness, improves clinical judgment, and fosters a mindset of continuous improvement that supports lifelong professional development. Success in introductory nursing coursework depends on consistent study habits, active participation, careful reading of current literature, and thoughtful application of theoretical concepts to practical scenarios. Students should focus on understanding the reasoning behind nursing decisions rather than memorizing isolated facts. In conclusion, the concepts commonly introduced through coursework such as NURS FPX 4025 Assessment 1 provide the foundation for professional nursing practice. By developing skills in evidence-based practice, critical thinking, patient-centered care, communication, ethical decision-making, collaboration, quality improvement, research literacy, cultural competence, and reflective learning, students prepare themselves for the challenges of modern healthcare. Whether you're a beginner entering the nursing profession or an experienced healthcare professional seeking to expand your expertise [[NURS FPX 4055 Assessment 1|https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-1/]], learning the concepts commonly covered in NURS FPX 4055 Assessment 2 can help you improve your knowledge and achieve your goals more effectively. Nursing is a constantly evolving profession that requires a strong foundation in scientific knowledge, critical thinking, compassionate care, and evidence-based practice. As healthcare systems continue to change, nurses must develop the ability to adapt to new challenges while maintaining the highest standards of patient care. Advanced nursing coursework provides valuable opportunities to strengthen these essential competencies and prepare for success in diverse clinical environments. One of the most important skills emphasized in nursing education is critical thinking. Every patient presents a unique combination of medical conditions, personal preferences, family circumstances, and cultural influences. Nurses must carefully evaluate assessment findings, review patient histories, interpret diagnostic results, and prioritize interventions based on the patient's immediate and long-term needs. Developing critical-thinking skills enables nurses to make informed decisions, recognize early signs of complications, and respond effectively in complex clinical situations. These abilities are essential for promoting patient safety and delivering high-quality healthcare. Evidence-based practice is another cornerstone of professional nursing. Modern healthcare relies on scientific research to guide clinical decisions and improve patient outcomes. Rather than depending solely on tradition or personal experience [[NURS FPX 4055 Assessment 2|https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-2/]], nurses are encouraged to integrate the best available evidence with clinical expertise and patient preferences. Learning how to search for scholarly literature, evaluate research quality, and apply reliable findings in practice allows nurses to provide care that reflects current standards and promotes positive health outcomes. Evidence-based practice also encourages continuous learning throughout a nursing career. Patient-centered care remains a fundamental principle of quality nursing practice. Every patient has individual values, beliefs, goals, and healthcare needs that should be respected during treatment planning. Effective nurses establish therapeutic relationships by listening carefully, communicating openly, and involving patients in decisions about their care. This collaborative approach builds trust, improves patient satisfaction, and increases adherence to treatment plans. By recognizing each patient as a unique individual rather than focusing solely on a diagnosis, nurses contribute to more compassionate and effective healthcare delivery. Professional communication is essential across all areas of nursing practice. Nurses communicate regularly with patients, family members, physicians, pharmacists, therapists, social workers, and many other healthcare professionals. Clear verbal and written communication helps prevent misunderstandings, improves teamwork, and supports patient safety. Nursing education also emphasizes professional documentation and academic writing, encouraging students to organize information logically, explain clinical reasoning clearly, and support recommendations with credible evidence. These communication skills remain valuable throughout every stage of a nursing career. Interprofessional collaboration has become increasingly important in modern healthcare systems. Patient care often involves multidisciplinary teams working together to achieve shared goals. Nurses coordinate care among various healthcare professionals while ensuring that patient needs remain the central focus. Successful collaboration requires mutual respect, effective communication, shared decision-making, and appreciation for each team member's expertise. Students who develop collaborative skills become more effective contributors within hospitals, clinics, community health organizations, and other healthcare settings [[NURS FPX 4055 Assessment 3|https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-3/]]. Ethical decision-making is another critical aspect of nursing education. Healthcare professionals frequently encounter situations involving patient confidentiality, informed consent, cultural sensitivity, end-of-life care, and equitable allocation of healthcare resources. Understanding ethical principles such as autonomy, beneficence, nonmaleficence, and justice enables nurses to make thoughtful decisions while protecting patient rights and maintaining professional integrity. Ethical practice strengthens public trust in the nursing profession and promotes compassionate, respectful care. Quality improvement plays a vital role in enhancing healthcare delivery. Healthcare organizations continuously evaluate patient outcomes, safety indicators, infection rates, medication errors, patient satisfaction, and workflow efficiency to identify opportunities for improvement. Nurses contribute by collecting data, identifying system challenges, implementing evidence-informed interventions, and evaluating outcomes. Learning quality improvement principles prepares students to participate actively in initiatives that improve patient safety and healthcare quality. Leadership is an essential competency for nurses at every level of practice. Leadership involves advocating for patients, coordinating care, supporting colleagues, promoting evidence-based practice, and encouraging positive workplace cultures. Effective nursing leaders demonstrate accountability, adaptability, professionalism, and emotional intelligence. They inspire teamwork, manage challenges constructively, and contribute to organizational improvement. Developing leadership skills during nursing education prepares students for expanded responsibilities and future career advancement. Research literacy has become increasingly valuable as healthcare knowledge continues to expand. Nurses must remain informed about new clinical guidelines, treatment recommendations, and emerging healthcare trends. Learning how to interpret research findings, evaluate study quality, and determine the relevance of evidence for specific patient populations enables nurses to make informed clinical decisions. Research literacy also supports lifelong learning and encourages ongoing professional development. Health promotion and disease prevention are integral components of nursing practice. Nurses educate patients about nutrition, physical activity, preventive screenings, vaccinations, medication adherence, stress management, and healthy lifestyle choices. Through education and counseling, nurses empower individuals to take an active role in maintaining their health and preventing illness. Preventive healthcare not only improves quality of life but also reduces healthcare costs and contributes to healthier communities [[NURS FPX 4055 Assessment 4|https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-4/]]. c2psmzhx6sgmxmx3ecs919d3to1z6c5 563701 563700 2026-07-08T15:03:20Z Hipaye 7404 /* Learning About the Concepts Commonly Covered in NURS FPX 4005 Assessment 3 */ కొత్త విభాగం 563701 wikitext text/x-wiki 10. త్వం కస్యా స్యదితి స్త్వం రుద్రస్య శివా | త్వం శక్రస్య శచీ శక్తి స్సర్వ గతే || ........రెండవ పాదములో ' శక్తి ర్దేవనుతే ' అని పాఠము https://www.scribd.com/doc/113205020/Vol-2-The-Book-of-Adoration-Part-2-Stotragranthamala-by-Kavyakantha-Ganapati-Muni/page73 16. శబ్దాద్యై ర్వియుతం సద్బ్రహ్మా౽మలినం| శబ్దాద్యై స్సహితా త్వం దేవ్యార్యహితా || ....... రెండవ పాదములో త్వం 'దేవ్యచ్ఛహితా' అని పాఠము https://www.scribd.com/doc/113205020/Vol-2-The-Book-of-Adoration-Part-2-Stotragranthamala-by-Kavyakantha-Ganapati-Muni/page74 The ongoing pursuit of reliable information is crucial for students, researchers [[NURS FPX 4025 Assessment 1|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-1/]], and healthcare professionals alike, as it directly affects the quality of care provided to patients. To excel in modern nursing, one must possess a broad range of skills that go beyond mere technical proficiency, such as critical thinking, effective communication, and a commitment to upholding ethical standards. Nursing education lays the groundwork for these essential competencies, preparing students to apply them in both academic and real-world settings. As the healthcare landscape continues to evolve, driven by advances in medical research, technology, and patient care practices, nurses must remain committed to lifelong learning to stay current with changing guidelines and emerging evidence. One key concept introduced in nursing education is evidence-based practice, which combines credible research with clinical expertise and patient preferences to guide healthcare decisions. Students who learn to search scholarly databases [[NURS FPX 4025 Assessment 2|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-2/]], evaluate research quality, and interpret study findings develop valuable skills that support informed clinical decision-making. Nurses must analyze information carefully before taking action, considering factors such as patient needs, possible interventions, risks, and the most appropriate course of care. Patient-centered care remains a defining principle of professional nursing practice, emphasizing the importance of individualized care that respects patients' unique health concerns, cultural values, personal beliefs, and treatment preferences. Nurses strive to involve patients in healthcare decisions whenever possible, recognizing that collaboration improves satisfaction, strengthens trust, and often leads to better health outcomes. Effective communication is critical in healthcare delivery, as nurses interact continuously with patients, family members, physicians, pharmacists, and other professionals. Clear communication reduces misunderstandings, improves teamwork, and supports continuity of care. Ethical practice forms the foundation of patient trust and professional accountability, as nurses navigate situations involving confidentiality, informed consent, patient autonomy, cultural sensitivity, and equitable treatment. Understanding ethical principles enables students to approach challenging situations thoughtfully while protecting patient rights and maintaining professional integrity. Interprofessional collaboration has become increasingly important within modern healthcare systems, where patient care is most effective when healthcare professionals from multiple disciplines work together toward shared goals [[NURS FPX 4025 Assessment 3|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-3/]]. Nurses coordinate with physicians, therapists, pharmacists, dietitians, social workers, and other specialists to provide comprehensive care. Quality improvement is another essential concept introduced during nursing education, as healthcare organizations continually evaluate patient outcomes, safety indicators, workflow processes, and patient satisfaction to identify opportunities for improvement. Nurses play a significant role by reporting concerns, participating in improvement initiatives, implementing evidence-informed practices, and evaluating results. Research literacy has become increasingly valuable as healthcare knowledge expands, with nurses needing to remain informed about current clinical guidelines, scientific discoveries, and best practices. Students benefit from learning how to identify credible sources, distinguish high-quality evidence from unreliable information, and apply research findings appropriately. Health promotion and disease prevention are central responsibilities of professional nurses, who educate individuals and communities about healthy lifestyles, nutrition, physical activity, preventive screenings, vaccinations, medication adherence, and chronic disease management. Patient education empowers people to make informed decisions about their health and contributes to healthier communities overall. The increasing use of technology in healthcare delivery presents both advantages and responsibilities for nurses, including accurate documentation, patient privacy, and data security. Technological competence is now an essential component of safe and effective nursing practice. Cultural competence is equally important in providing high-quality patient care, as nurses serve people from diverse cultural, linguistic, religious, and socioeconomic backgrounds. Understanding cultural differences enables healthcare professionals to communicate respectfully, recognize varying health beliefs, and develop care plans that reflect each patient's unique values [[NURS FPX 4025 Assessment 4|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-4/]]. Reflective practice encourages continuous professional growth, as students evaluate what they learned, identify strengths, recognize areas for improvement, and consider how they can apply new knowledge in future situations. Reflection strengthens self-awareness, improves clinical judgment, and fosters a mindset of continuous improvement that supports lifelong professional development. Success in introductory nursing coursework depends on consistent study habits, active participation, careful reading of current literature, and thoughtful application of theoretical concepts to practical scenarios. Students should focus on understanding the reasoning behind nursing decisions rather than memorizing isolated facts. In conclusion, the concepts commonly introduced through coursework such as NURS FPX 4025 Assessment 1 provide the foundation for professional nursing practice. By developing skills in evidence-based practice, critical thinking, patient-centered care, communication, ethical decision-making, collaboration, quality improvement, research literacy, cultural competence, and reflective learning, students prepare themselves for the challenges of modern healthcare. Whether you're a beginner entering the nursing profession or an experienced healthcare professional seeking to expand your expertise [[NURS FPX 4055 Assessment 1|https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-1/]], learning the concepts commonly covered in NURS FPX 4055 Assessment 2 can help you improve your knowledge and achieve your goals more effectively. Nursing is a constantly evolving profession that requires a strong foundation in scientific knowledge, critical thinking, compassionate care, and evidence-based practice. As healthcare systems continue to change, nurses must develop the ability to adapt to new challenges while maintaining the highest standards of patient care. Advanced nursing coursework provides valuable opportunities to strengthen these essential competencies and prepare for success in diverse clinical environments. One of the most important skills emphasized in nursing education is critical thinking. Every patient presents a unique combination of medical conditions, personal preferences, family circumstances, and cultural influences. Nurses must carefully evaluate assessment findings, review patient histories, interpret diagnostic results, and prioritize interventions based on the patient's immediate and long-term needs. Developing critical-thinking skills enables nurses to make informed decisions, recognize early signs of complications, and respond effectively in complex clinical situations. These abilities are essential for promoting patient safety and delivering high-quality healthcare. Evidence-based practice is another cornerstone of professional nursing. Modern healthcare relies on scientific research to guide clinical decisions and improve patient outcomes. Rather than depending solely on tradition or personal experience [[NURS FPX 4055 Assessment 2|https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-2/]], nurses are encouraged to integrate the best available evidence with clinical expertise and patient preferences. Learning how to search for scholarly literature, evaluate research quality, and apply reliable findings in practice allows nurses to provide care that reflects current standards and promotes positive health outcomes. Evidence-based practice also encourages continuous learning throughout a nursing career. Patient-centered care remains a fundamental principle of quality nursing practice. Every patient has individual values, beliefs, goals, and healthcare needs that should be respected during treatment planning. Effective nurses establish therapeutic relationships by listening carefully, communicating openly, and involving patients in decisions about their care. This collaborative approach builds trust, improves patient satisfaction, and increases adherence to treatment plans. By recognizing each patient as a unique individual rather than focusing solely on a diagnosis, nurses contribute to more compassionate and effective healthcare delivery. Professional communication is essential across all areas of nursing practice. Nurses communicate regularly with patients, family members, physicians, pharmacists, therapists, social workers, and many other healthcare professionals. Clear verbal and written communication helps prevent misunderstandings, improves teamwork, and supports patient safety. Nursing education also emphasizes professional documentation and academic writing, encouraging students to organize information logically, explain clinical reasoning clearly, and support recommendations with credible evidence. These communication skills remain valuable throughout every stage of a nursing career. Interprofessional collaboration has become increasingly important in modern healthcare systems. Patient care often involves multidisciplinary teams working together to achieve shared goals. Nurses coordinate care among various healthcare professionals while ensuring that patient needs remain the central focus. Successful collaboration requires mutual respect, effective communication, shared decision-making, and appreciation for each team member's expertise. Students who develop collaborative skills become more effective contributors within hospitals, clinics, community health organizations, and other healthcare settings [[NURS FPX 4055 Assessment 3|https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-3/]]. Ethical decision-making is another critical aspect of nursing education. Healthcare professionals frequently encounter situations involving patient confidentiality, informed consent, cultural sensitivity, end-of-life care, and equitable allocation of healthcare resources. Understanding ethical principles such as autonomy, beneficence, nonmaleficence, and justice enables nurses to make thoughtful decisions while protecting patient rights and maintaining professional integrity. Ethical practice strengthens public trust in the nursing profession and promotes compassionate, respectful care. Quality improvement plays a vital role in enhancing healthcare delivery. Healthcare organizations continuously evaluate patient outcomes, safety indicators, infection rates, medication errors, patient satisfaction, and workflow efficiency to identify opportunities for improvement. Nurses contribute by collecting data, identifying system challenges, implementing evidence-informed interventions, and evaluating outcomes. Learning quality improvement principles prepares students to participate actively in initiatives that improve patient safety and healthcare quality. Leadership is an essential competency for nurses at every level of practice. Leadership involves advocating for patients, coordinating care, supporting colleagues, promoting evidence-based practice, and encouraging positive workplace cultures. Effective nursing leaders demonstrate accountability, adaptability, professionalism, and emotional intelligence. They inspire teamwork, manage challenges constructively, and contribute to organizational improvement. Developing leadership skills during nursing education prepares students for expanded responsibilities and future career advancement. Research literacy has become increasingly valuable as healthcare knowledge continues to expand. Nurses must remain informed about new clinical guidelines, treatment recommendations, and emerging healthcare trends. Learning how to interpret research findings, evaluate study quality, and determine the relevance of evidence for specific patient populations enables nurses to make informed clinical decisions. Research literacy also supports lifelong learning and encourages ongoing professional development. Health promotion and disease prevention are integral components of nursing practice. Nurses educate patients about nutrition, physical activity, preventive screenings, vaccinations, medication adherence, stress management, and healthy lifestyle choices. Through education and counseling, nurses empower individuals to take an active role in maintaining their health and preventing illness. Preventive healthcare not only improves quality of life but also reduces healthcare costs and contributes to healthier communities [[NURS FPX 4055 Assessment 4|https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-4/]]. == Learning About the Concepts Commonly Covered in NURS FPX 4005 Assessment 3 == Whether you're a beginner entering a nursing program or an experienced healthcare professional seeking to strengthen your clinical expertise, learning the concepts commonly covered in NURS FPX 4005 Assessment 3 can help you improve your knowledge and achieve your goals more effectively. Nursing is a profession built on continuous learning, compassionate care, critical thinking, and evidence-based practice NURS FPX 4005 Assessment 1. As healthcare evolves to meet the needs of diverse populations and increasingly complex medical conditions, nurses must continually expand their knowledge and refine their professional skills. Educational experiences like this provide an opportunity to develop competencies that support both academic success and excellence in patient care. One of the most valuable skills developed through advanced nursing education is critical thinking. Nurses encounter situations that require careful assessment, rapid analysis, and sound clinical judgment. Patients often present with multiple health conditions, varying symptoms, and unique personal circumstances that require individualized approaches to care. Developing strong critical-thinking skills enables nurses to analyze clinical information, prioritize interventions, identify potential risks, and make informed decisions that promote patient safety and positive outcomes. Evidence-based practice is another essential element of professional nursing. Modern healthcare relies on scientific research to guide clinical decisions and improve patient outcomes. Nurses are expected to combine the best available research evidence with their clinical expertise while respecting the preferences and values of each patient. Learning how to locate scholarly resources, evaluate research quality, and apply evidence appropriately prepares students to deliver care that reflects current professional standards. Evidence-based practice also encourages lifelong learning and continuous improvement throughout a nursing career NURS FPX 4005 Assessment 2. Patient-centered care remains a fundamental principle of quality healthcare. Every patient has unique physical, emotional, psychological, cultural, and social needs that influence healthcare decisions. Effective nurses recognize the importance of treating each individual with dignity, compassion, and respect while encouraging patients to participate actively in planning their care. Patient-centered care strengthens therapeutic relationships, improves patient satisfaction, increases adherence to treatment plans, and contributes to better long-term health outcomes. Communication is another cornerstone of successful nursing practice. Nurses communicate continuously with patients, families, physicians, pharmacists, therapists, case managers, and many other healthcare professionals. Clear communication helps prevent misunderstandings, improves teamwork, and enhances patient safety. Nursing education also emphasizes professional writing skills, encouraging students to organize ideas clearly, document patient information accurately, and support recommendations with reliable scholarly evidence. These communication abilities are essential in every healthcare setting. Interprofessional collaboration has become increasingly important as healthcare systems grow more complex. Effective patient care requires cooperation among professionals from multiple disciplines, each contributing specialized knowledge and expertise. Nurses play a central role in coordinating care, facilitating communication, and ensuring that treatment plans address the patient's overall needs. Developing collaborative skills helps students become effective members of multidisciplinary healthcare teams while improving care quality and patient outcomes. Ethical practice is another important focus of nursing education. Nurses regularly encounter situations involving confidentiality, informed consent, patient autonomy, cultural sensitivity, resource allocation, and end-of-life decision-making. Understanding ethical principles such as beneficence, nonmaleficence, justice, and respect for autonomy enables nurses to navigate these situations thoughtfully and professionally NURS FPX 4005 Assessment 3. Ethical decision-making protects patient rights, strengthens public trust, and promotes compassionate healthcare delivery. Quality improvement is an essential responsibility for nurses in every clinical setting. Healthcare organizations continually evaluate patient outcomes, safety measures, infection rates, medication errors, workflow processes, and patient satisfaction to identify opportunities for improvement. Nurses contribute by collecting data, identifying problems, implementing evidence-informed interventions, and evaluating results. Learning quality improvement principles prepares students to participate in organizational initiatives that enhance patient safety and healthcare effectiveness. Leadership extends beyond formal management positions. Every nurse demonstrates leadership by advocating for patients, supporting colleagues, coordinating care, and promoting best practices. Effective nursing leaders display accountability, professionalism, adaptability, emotional intelligence, and strong communication skills. Leadership also involves recognizing opportunities for improvement, encouraging teamwork, and contributing to positive workplace environments. Developing leadership abilities during nursing education prepares students for future professional responsibilities. Research literacy has become increasingly valuable within healthcare. New studies, clinical guidelines, and professional recommendations are published regularly, requiring nurses to remain informed about current evidence. Students benefit from learning how to search academic databases, evaluate study quality, interpret findings, and determine whether evidence applies to specific patient populations. Research literacy strengthens evidence-based decision-making while supporting lifelong professional development NURS FPX 4005 Assessment 4. Health promotion and disease prevention are central responsibilities of nursing professionals. In addition to treating illness, nurses educate patients about healthy lifestyles, nutrition, exercise, preventive screenings, immunizations, medication adherence, stress management, and chronic disease management. Preventive care helps reduce healthcare costs, improve quality of life, and decrease the incidence of preventable illnesses. Patient education empowers individuals and families to make informed choices that support long-term health and wellness. Technology continues to reshape healthcare delivery. Electronic health records, telehealth platforms, remote patient monitoring systems, and clinical decision-support tools have improved efficiency, communication, and access to healthcare services. Nursing students should understand how these technologies support patient care while recognizing the importance of data security, patient confidentiality, and accurate documentation. Technological competence has become an essential component of professional nursing practice. Cultural competence is equally important in today's diverse healthcare environment. Patients come from a wide variety of cultural, religious, linguistic, and socioeconomic backgrounds, each with different perspectives on health and healthcare. Nurses who develop cultural awareness communicate more effectively, respect individual beliefs, and provide equitable care tailored to each patient's needs. Cultural competence improves therapeutic relationships and helps reduce disparities in healthcare delivery. Reflective practice encourages continuous personal and professional growth. After clinical experiences or educational activities, nurses benefit from reviewing their decisions, recognizing strengths, identifying areas for improvement, and considering alternative approaches. Reflection strengthens clinical judgment, increases self-awareness, and promotes resilience. Nurses who engage in reflective practice are better prepared to adapt to changing healthcare environments and continuously improve the quality of care they provide. Preparing for advanced nursing coursework requires commitment, organization, and active engagement with learning materials. Students should review foundational nursing concepts, read current scholarly literature, participate in discussions, and apply theoretical knowledge to realistic clinical scenarios. Strong time management, careful planning, academic integrity, and thoughtful revision of written work contribute to both academic success and professional development NURS FPX 4005 Assessment 5. The practical benefits of mastering these competencies extend into every area of nursing practice. Whether working in hospitals, community health centers, rehabilitation facilities, long-term care settings, or public health organizations, nurses rely daily on critical thinking, communication, collaboration, ethical reasoning, leadership, evidence-based practice, and patient advocacy. These skills improve patient outcomes while supporting career advancement and professional confidence. In conclusion, the concepts commonly associated with NURS FPX 4005 Assessment 3 represent essential foundations of professional nursing practice. By developing expertise in evidence-based care, patient-centered communication, ethical decision-making, leadership, collaboration, quality improvement, research literacy, cultural competence, and reflective learning, nursing students prepare themselves for meaningful and successful careers. Whether beginning a nursing journey or building upon years of experience, continuous learning remains one of the most effective ways to improve knowledge, strengthen clinical practice, and provide high-quality care to individuals, families, and communities. [[వాడుకరి:Hipaye|Hipaye]] ([[వాడుకరి చర్చ:Hipaye|చర్చ]]) 15:03, 8 జూలై 2026 (UTC) id7ezni9yu32exupr4azx4h7auyxvtv 563702 563701 2026-07-08T15:04:40Z Hipaye 7404 /* Learning About the Concepts Commonly Covered in NURS FPX 4005 Assessment 3 */ 563702 wikitext text/x-wiki 10. త్వం కస్యా స్యదితి స్త్వం రుద్రస్య శివా | త్వం శక్రస్య శచీ శక్తి స్సర్వ గతే || ........రెండవ పాదములో ' శక్తి ర్దేవనుతే ' అని పాఠము https://www.scribd.com/doc/113205020/Vol-2-The-Book-of-Adoration-Part-2-Stotragranthamala-by-Kavyakantha-Ganapati-Muni/page73 16. శబ్దాద్యై ర్వియుతం సద్బ్రహ్మా౽మలినం| శబ్దాద్యై స్సహితా త్వం దేవ్యార్యహితా || ....... రెండవ పాదములో త్వం 'దేవ్యచ్ఛహితా' అని పాఠము https://www.scribd.com/doc/113205020/Vol-2-The-Book-of-Adoration-Part-2-Stotragranthamala-by-Kavyakantha-Ganapati-Muni/page74 The ongoing pursuit of reliable information is crucial for students, researchers [[NURS FPX 4025 Assessment 1|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-1/]], and healthcare professionals alike, as it directly affects the quality of care provided to patients. To excel in modern nursing, one must possess a broad range of skills that go beyond mere technical proficiency, such as critical thinking, effective communication, and a commitment to upholding ethical standards. Nursing education lays the groundwork for these essential competencies, preparing students to apply them in both academic and real-world settings. As the healthcare landscape continues to evolve, driven by advances in medical research, technology, and patient care practices, nurses must remain committed to lifelong learning to stay current with changing guidelines and emerging evidence. One key concept introduced in nursing education is evidence-based practice, which combines credible research with clinical expertise and patient preferences to guide healthcare decisions. Students who learn to search scholarly databases [[NURS FPX 4025 Assessment 2|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-2/]], evaluate research quality, and interpret study findings develop valuable skills that support informed clinical decision-making. Nurses must analyze information carefully before taking action, considering factors such as patient needs, possible interventions, risks, and the most appropriate course of care. Patient-centered care remains a defining principle of professional nursing practice, emphasizing the importance of individualized care that respects patients' unique health concerns, cultural values, personal beliefs, and treatment preferences. Nurses strive to involve patients in healthcare decisions whenever possible, recognizing that collaboration improves satisfaction, strengthens trust, and often leads to better health outcomes. Effective communication is critical in healthcare delivery, as nurses interact continuously with patients, family members, physicians, pharmacists, and other professionals. Clear communication reduces misunderstandings, improves teamwork, and supports continuity of care. Ethical practice forms the foundation of patient trust and professional accountability, as nurses navigate situations involving confidentiality, informed consent, patient autonomy, cultural sensitivity, and equitable treatment. Understanding ethical principles enables students to approach challenging situations thoughtfully while protecting patient rights and maintaining professional integrity. Interprofessional collaboration has become increasingly important within modern healthcare systems, where patient care is most effective when healthcare professionals from multiple disciplines work together toward shared goals [[NURS FPX 4025 Assessment 3|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-3/]]. Nurses coordinate with physicians, therapists, pharmacists, dietitians, social workers, and other specialists to provide comprehensive care. Quality improvement is another essential concept introduced during nursing education, as healthcare organizations continually evaluate patient outcomes, safety indicators, workflow processes, and patient satisfaction to identify opportunities for improvement. Nurses play a significant role by reporting concerns, participating in improvement initiatives, implementing evidence-informed practices, and evaluating results. Research literacy has become increasingly valuable as healthcare knowledge expands, with nurses needing to remain informed about current clinical guidelines, scientific discoveries, and best practices. Students benefit from learning how to identify credible sources, distinguish high-quality evidence from unreliable information, and apply research findings appropriately. Health promotion and disease prevention are central responsibilities of professional nurses, who educate individuals and communities about healthy lifestyles, nutrition, physical activity, preventive screenings, vaccinations, medication adherence, and chronic disease management. Patient education empowers people to make informed decisions about their health and contributes to healthier communities overall. The increasing use of technology in healthcare delivery presents both advantages and responsibilities for nurses, including accurate documentation, patient privacy, and data security. Technological competence is now an essential component of safe and effective nursing practice. Cultural competence is equally important in providing high-quality patient care, as nurses serve people from diverse cultural, linguistic, religious, and socioeconomic backgrounds. Understanding cultural differences enables healthcare professionals to communicate respectfully, recognize varying health beliefs, and develop care plans that reflect each patient's unique values [[NURS FPX 4025 Assessment 4|https://nursfpx4025assessment.com/nurs-fpx-4025-assessment-4/]]. Reflective practice encourages continuous professional growth, as students evaluate what they learned, identify strengths, recognize areas for improvement, and consider how they can apply new knowledge in future situations. Reflection strengthens self-awareness, improves clinical judgment, and fosters a mindset of continuous improvement that supports lifelong professional development. Success in introductory nursing coursework depends on consistent study habits, active participation, careful reading of current literature, and thoughtful application of theoretical concepts to practical scenarios. Students should focus on understanding the reasoning behind nursing decisions rather than memorizing isolated facts. In conclusion, the concepts commonly introduced through coursework such as NURS FPX 4025 Assessment 1 provide the foundation for professional nursing practice. By developing skills in evidence-based practice, critical thinking, patient-centered care, communication, ethical decision-making, collaboration, quality improvement, research literacy, cultural competence, and reflective learning, students prepare themselves for the challenges of modern healthcare. Whether you're a beginner entering the nursing profession or an experienced healthcare professional seeking to expand your expertise [[NURS FPX 4055 Assessment 1|https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-1/]], learning the concepts commonly covered in NURS FPX 4055 Assessment 2 can help you improve your knowledge and achieve your goals more effectively. Nursing is a constantly evolving profession that requires a strong foundation in scientific knowledge, critical thinking, compassionate care, and evidence-based practice. As healthcare systems continue to change, nurses must develop the ability to adapt to new challenges while maintaining the highest standards of patient care. Advanced nursing coursework provides valuable opportunities to strengthen these essential competencies and prepare for success in diverse clinical environments. One of the most important skills emphasized in nursing education is critical thinking. Every patient presents a unique combination of medical conditions, personal preferences, family circumstances, and cultural influences. Nurses must carefully evaluate assessment findings, review patient histories, interpret diagnostic results, and prioritize interventions based on the patient's immediate and long-term needs. Developing critical-thinking skills enables nurses to make informed decisions, recognize early signs of complications, and respond effectively in complex clinical situations. These abilities are essential for promoting patient safety and delivering high-quality healthcare. Evidence-based practice is another cornerstone of professional nursing. Modern healthcare relies on scientific research to guide clinical decisions and improve patient outcomes. Rather than depending solely on tradition or personal experience [[NURS FPX 4055 Assessment 2|https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-2/]], nurses are encouraged to integrate the best available evidence with clinical expertise and patient preferences. Learning how to search for scholarly literature, evaluate research quality, and apply reliable findings in practice allows nurses to provide care that reflects current standards and promotes positive health outcomes. Evidence-based practice also encourages continuous learning throughout a nursing career. Patient-centered care remains a fundamental principle of quality nursing practice. Every patient has individual values, beliefs, goals, and healthcare needs that should be respected during treatment planning. Effective nurses establish therapeutic relationships by listening carefully, communicating openly, and involving patients in decisions about their care. This collaborative approach builds trust, improves patient satisfaction, and increases adherence to treatment plans. By recognizing each patient as a unique individual rather than focusing solely on a diagnosis, nurses contribute to more compassionate and effective healthcare delivery. Professional communication is essential across all areas of nursing practice. Nurses communicate regularly with patients, family members, physicians, pharmacists, therapists, social workers, and many other healthcare professionals. Clear verbal and written communication helps prevent misunderstandings, improves teamwork, and supports patient safety. Nursing education also emphasizes professional documentation and academic writing, encouraging students to organize information logically, explain clinical reasoning clearly, and support recommendations with credible evidence. These communication skills remain valuable throughout every stage of a nursing career. Interprofessional collaboration has become increasingly important in modern healthcare systems. Patient care often involves multidisciplinary teams working together to achieve shared goals. Nurses coordinate care among various healthcare professionals while ensuring that patient needs remain the central focus. Successful collaboration requires mutual respect, effective communication, shared decision-making, and appreciation for each team member's expertise. Students who develop collaborative skills become more effective contributors within hospitals, clinics, community health organizations, and other healthcare settings [[NURS FPX 4055 Assessment 3|https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-3/]]. Ethical decision-making is another critical aspect of nursing education. Healthcare professionals frequently encounter situations involving patient confidentiality, informed consent, cultural sensitivity, end-of-life care, and equitable allocation of healthcare resources. Understanding ethical principles such as autonomy, beneficence, nonmaleficence, and justice enables nurses to make thoughtful decisions while protecting patient rights and maintaining professional integrity. Ethical practice strengthens public trust in the nursing profession and promotes compassionate, respectful care. Quality improvement plays a vital role in enhancing healthcare delivery. Healthcare organizations continuously evaluate patient outcomes, safety indicators, infection rates, medication errors, patient satisfaction, and workflow efficiency to identify opportunities for improvement. Nurses contribute by collecting data, identifying system challenges, implementing evidence-informed interventions, and evaluating outcomes. Learning quality improvement principles prepares students to participate actively in initiatives that improve patient safety and healthcare quality. Leadership is an essential competency for nurses at every level of practice. Leadership involves advocating for patients, coordinating care, supporting colleagues, promoting evidence-based practice, and encouraging positive workplace cultures. Effective nursing leaders demonstrate accountability, adaptability, professionalism, and emotional intelligence. They inspire teamwork, manage challenges constructively, and contribute to organizational improvement. Developing leadership skills during nursing education prepares students for expanded responsibilities and future career advancement. Research literacy has become increasingly valuable as healthcare knowledge continues to expand. Nurses must remain informed about new clinical guidelines, treatment recommendations, and emerging healthcare trends. Learning how to interpret research findings, evaluate study quality, and determine the relevance of evidence for specific patient populations enables nurses to make informed clinical decisions. Research literacy also supports lifelong learning and encourages ongoing professional development. Health promotion and disease prevention are integral components of nursing practice. Nurses educate patients about nutrition, physical activity, preventive screenings, vaccinations, medication adherence, stress management, and healthy lifestyle choices. Through education and counseling, nurses empower individuals to take an active role in maintaining their health and preventing illness. Preventive healthcare not only improves quality of life but also reduces healthcare costs and contributes to healthier communities [[NURS FPX 4055 Assessment 4|https://nursfpx4055assessment.com/nurs-fpx-4055-assessment-4/]]. == Learning About the Concepts Commonly Covered in NURS FPX 4005 Assessment 3 == Whether you're a beginner entering a nursing program or an experienced healthcare professional seeking to strengthen your clinical expertise, learning the concepts commonly covered in NURS FPX 4005 Assessment 3 can help you improve your knowledge and achieve your goals more effectively. Nursing is a profession built on continuous learning, compassionate care, critical thinking, and evidence-based practice [[NURS FPX 4005 Assessment 1|https://nursfpx4005assessment.com/nurs-fpx-4005-assessment-1/]]. As healthcare evolves to meet the needs of diverse populations and increasingly complex medical conditions, nurses must continually expand their knowledge and refine their professional skills. Educational experiences like this provide an opportunity to develop competencies that support both academic success and excellence in patient care. One of the most valuable skills developed through advanced nursing education is critical thinking. Nurses encounter situations that require careful assessment, rapid analysis, and sound clinical judgment. Patients often present with multiple health conditions, varying symptoms, and unique personal circumstances that require individualized approaches to care. Developing strong critical-thinking skills enables nurses to analyze clinical information, prioritize interventions, identify potential risks, and make informed decisions that promote patient safety and positive outcomes. Evidence-based practice is another essential element of professional nursing. Modern healthcare relies on scientific research to guide clinical decisions and improve patient outcomes. Nurses are expected to combine the best available research evidence with their clinical expertise while respecting the preferences and values of each patient. Learning how to locate scholarly resources, evaluate research quality, and apply evidence appropriately prepares students to deliver care that reflects current professional standards. Evidence-based practice also encourages lifelong learning and continuous improvement throughout a nursing career [[NURS FPX 4005 Assessment 2|https://nursfpx4005assessment.com/nurs-fpx-4005-assessment-2/]]. Patient-centered care remains a fundamental principle of quality healthcare. Every patient has unique physical, emotional, psychological, cultural, and social needs that influence healthcare decisions. Effective nurses recognize the importance of treating each individual with dignity, compassion, and respect while encouraging patients to participate actively in planning their care. Patient-centered care strengthens therapeutic relationships, improves patient satisfaction, increases adherence to treatment plans, and contributes to better long-term health outcomes. Communication is another cornerstone of successful nursing practice. Nurses communicate continuously with patients, families, physicians, pharmacists, therapists, case managers, and many other healthcare professionals. Clear communication helps prevent misunderstandings, improves teamwork, and enhances patient safety. Nursing education also emphasizes professional writing skills, encouraging students to organize ideas clearly, document patient information accurately, and support recommendations with reliable scholarly evidence. These communication abilities are essential in every healthcare setting. Interprofessional collaboration has become increasingly important as healthcare systems grow more complex. Effective patient care requires cooperation among professionals from multiple disciplines, each contributing specialized knowledge and expertise. Nurses play a central role in coordinating care, facilitating communication, and ensuring that treatment plans address the patient's overall needs. Developing collaborative skills helps students become effective members of multidisciplinary healthcare teams while improving care quality and patient outcomes. Ethical practice is another important focus of nursing education. Nurses regularly encounter situations involving confidentiality, informed consent, patient autonomy, cultural sensitivity, resource allocation, and end-of-life decision-making. Understanding ethical principles such as beneficence, nonmaleficence, justice, and respect for autonomy enables nurses to navigate these situations thoughtfully and professionally [[NURS FPX 4005 Assessment 3|https://nursfpx4005assessment.com/nurs-fpx-4005-assessment-3/]]. Ethical decision-making protects patient rights, strengthens public trust, and promotes compassionate healthcare delivery. Quality improvement is an essential responsibility for nurses in every clinical setting. Healthcare organizations continually evaluate patient outcomes, safety measures, infection rates, medication errors, workflow processes, and patient satisfaction to identify opportunities for improvement. Nurses contribute by collecting data, identifying problems, implementing evidence-informed interventions, and evaluating results. Learning quality improvement principles prepares students to participate in organizational initiatives that enhance patient safety and healthcare effectiveness. Leadership extends beyond formal management positions. Every nurse demonstrates leadership by advocating for patients, supporting colleagues, coordinating care, and promoting best practices. Effective nursing leaders display accountability, professionalism, adaptability, emotional intelligence, and strong communication skills. Leadership also involves recognizing opportunities for improvement, encouraging teamwork, and contributing to positive workplace environments. Developing leadership abilities during nursing education prepares students for future professional responsibilities. Research literacy has become increasingly valuable within healthcare. New studies, clinical guidelines, and professional recommendations are published regularly, requiring nurses to remain informed about current evidence. Students benefit from learning how to search academic databases, evaluate study quality, interpret findings, and determine whether evidence applies to specific patient populations. Research literacy strengthens evidence-based decision-making while supporting lifelong professional development [[NURS FPX 4005 Assessment 4|https://nursfpx4005assessment.com/nurs-fpx-4005-assessment-4/]]. Health promotion and disease prevention are central responsibilities of nursing professionals. In addition to treating illness, nurses educate patients about healthy lifestyles, nutrition, exercise, preventive screenings, immunizations, medication adherence, stress management, and chronic disease management. Preventive care helps reduce healthcare costs, improve quality of life, and decrease the incidence of preventable illnesses. Patient education empowers individuals and families to make informed choices that support long-term health and wellness. Technology continues to reshape healthcare delivery. Electronic health records, telehealth platforms, remote patient monitoring systems, and clinical decision-support tools have improved efficiency, communication, and access to healthcare services. Nursing students should understand how these technologies support patient care while recognizing the importance of data security, patient confidentiality, and accurate documentation. Technological competence has become an essential component of professional nursing practice. Cultural competence is equally important in today's diverse healthcare environment. Patients come from a wide variety of cultural, religious, linguistic, and socioeconomic backgrounds, each with different perspectives on health and healthcare. Nurses who develop cultural awareness communicate more effectively, respect individual beliefs, and provide equitable care tailored to each patient's needs. Cultural competence improves therapeutic relationships and helps reduce disparities in healthcare delivery. Reflective practice encourages continuous personal and professional growth. After clinical experiences or educational activities, nurses benefit from reviewing their decisions, recognizing strengths, identifying areas for improvement, and considering alternative approaches. Reflection strengthens clinical judgment, increases self-awareness, and promotes resilience. Nurses who engage in reflective practice are better prepared to adapt to changing healthcare environments and continuously improve the quality of care they provide. Preparing for advanced nursing coursework requires commitment, organization, and active engagement with learning materials. Students should review foundational nursing concepts, read current scholarly literature, participate in discussions, and apply theoretical knowledge to realistic clinical scenarios. Strong time management, careful planning, academic integrity, and thoughtful revision of written work contribute to both academic success and professional development [[NURS FPX 4005 Assessment 5|https://nursfpx4005assessment.com/nurs-fpx-4005-assessment-5/]]. The practical benefits of mastering these competencies extend into every area of nursing practice. Whether working in hospitals, community health centers, rehabilitation facilities, long-term care settings, or public health organizations, nurses rely daily on critical thinking, communication, collaboration, ethical reasoning, leadership, evidence-based practice, and patient advocacy. These skills improve patient outcomes while supporting career advancement and professional confidence. In conclusion, the concepts commonly associated with NURS FPX 4005 Assessment 3 represent essential foundations of professional nursing practice. By developing expertise in evidence-based care, patient-centered communication, ethical decision-making, leadership, collaboration, quality improvement, research literacy, cultural competence, and reflective learning, nursing students prepare themselves for meaningful and successful careers. Whether beginning a nursing journey or building upon years of experience, continuous learning remains one of the most effective ways to improve knowledge, strengthen clinical practice, and provide high-quality care to individuals, families, and communities. [[వాడుకరి:Hipaye|Hipaye]] ([[వాడుకరి చర్చ:Hipaye|చర్చ]]) 15:03, 8 జూలై 2026 (UTC) stg9sac28o042stenc4v9mbdidb5vrl 0 151690 563720 563187 2026-07-08T16:58:19Z Vjsuseela 1850 /* విషయసూచిక */ 563720 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2|సంచిక 2]] | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 4|సంచిక 4]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1916 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf" from=1 to=1 /> ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]</center> == {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతాంకము (పద్యములు)|1. వసంతాంకము (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఓలేటి పార్వతీశకవి|ఓలేటి పార్వతీశకవిగారు]]}} |{{DJVU page link|169|-162}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/విరహగీతములు (పద్యములు)|2. విరహగీతములు (పద్యములు)]]}} |{{DJVU page link|170|-162}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆధునికాంధ్రసారస్వతము|3. ఆధునికాంధ్రసారస్వతము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారు]]}} |{{DJVU page link|171|-160}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/విస్మృతవేణుగీతి|4. విస్మృతవేణుగీతి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ|రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మగారు]]}} |{{DJVU page link|179|-160}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/పిళ్లారిశెట్టి సీతారామయ్యగారు|5. పిళ్లారిశెట్టి సీతారామయ్యగారు.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పాలపర్తి నరసింహం|పాలపర్తి నరసింహముగారు]]}} |{{DJVU page link|180|-160}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/విద్యాభ్యాసతఱుణము|6. విద్యాభ్యాసతఱుణము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కొండిపర్తి వీరభద్రాచార్యులు|కొండిపర్తి వీరభద్రాచార్యులుగారు, బి.ఏ.]]}} |{{DJVU page link|186|-158}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆంధ్రదేవుని పద్యములు (ద.సు.)|7. ఆంధ్రదేవుని పద్యములు]]}} |{{DJVU page link|189|-158}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/స్వచ్ఛందప్రయాణము (పద్యములు)|8. స్వచ్ఛందప్రయాణము (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:అబ్బూరి రామకృష్ణారావు|అబ్బూరి రామకృష్ణారావుగారు]]}} |{{DJVU page link|190|-158}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/గ్రంథాలయము-గ్రామచరిత్ర|9. గ్రంథాలయము-గ్రామచరిత్ర.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్యగారు, ఎం.ఏ.]]}} |{{DJVU page link|192|-158}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఉపన్యాసము|10. ఉపన్యాసము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పింగళి వేంకటరామారెడ్డి|ఆనరబిల్ పింగళి వేంకటరామారెడ్డిగారు]]}} |{{DJVU page link|196|-158}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆంధ్రనాటకములు|11. ఆంధ్రనాటకములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పురాణం సూరిశాస్త్రి|పురాణం సూరిశాస్త్రిగారు, ఎం.ఏ.]]}} |{{DJVU page link|198|-158}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/కృష్ణదేవరాయలు|12. కృష్ణదేవరాయలు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మైలవరపు నృసింహశాస్త్రి|మైలవరపు నృసింహశాస్త్రిగారు.]]}} |{{DJVU page link|205|-158}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/సింహాద్రి నరసింహ శతకము:కృతివిమర్శనము|13. సింహాద్రి నరసింహ శతకము: కృతివిమర్శనము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:జూపూడి హనుమచ్ఛాస్త్రి|జూపూడి హనుమచ్ఛాస్త్రిగారు.]]}} |{{DJVU page link|206|-158}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భారతరంగమాలిక|14. భారతరంగమాలిక]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దంటు సుబ్బావధానులు|దంటు సుబ్బావధానులుగారు.]]}} |{{DJVU page link|208|-158}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు వారి వివాహములు|15. క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు వారి వివాహములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మాడపాటి హనుమంతరావు|మాడపాటి హనుమంతరావుగారు]]}} |{{DJVU page link|210|-158}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆంధ్రవార్తాపత్రికలు|16. ఆంధ్రవార్తాపత్రికలు.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కొడాలి శివరామ కృష్ణారావు|కొడాలి శివరామకృష్ణారావుగారు.]]}} |{{DJVU page link|218|-158}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భీష్ముడు-ఆయన జీవితసారము|17. భీష్ముడు-ఆయన జీవితసారము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వేమూరి శివస్వామిశాస్త్రులు|వేమూరి శివస్వామిశాస్త్రులుగారు.]]}} |{{DJVU page link|224|-158}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భీష్ముడు-ఆయన గుణగణనము|18. భీష్ముడు-ఆయన గుణగణనము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:చెలికాని లచ్చారావు|చెలికాని లచ్చారావుగారు.]]}} |{{DJVU page link|232|-154}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భీష్ముడు-ఆయన శపథము|19. భీష్ముడు-ఆయన శపథము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి పురుషోత్తమశర్మ|మంగిపూడి పురుషోత్తమశర్మగారు.]]}} |{{DJVU page link|236|-152}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వసంతవికాసము|20. వసంతవికాసము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారు.]]}} |{{DJVU page link|238|-152}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/వాసంతిక|21. వాసంతిక]]}} |{{DJVU page link|239|-152}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఆంధ్రవాజ్మయస్థితి|22. ఆంధ్రవాజ్మయస్థితి.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావుగారు.]]}} |{{DJVU page link|240|-152}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/కానిమరా సర్వజన గ్రంథాలయము|23. 'కానిమరా' సర్వజన గ్రంథాలయము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఎం.వి.ఎన్.శర్మ|ఎం.వి.ఎన్.శర్మగారు.]]}} |{{DJVU page link|244|-152}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/స్త్రీలకు కళాశాల|24. స్త్రీలకు కళాశాల.]]}} |{{DJVU page link|245|-150}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భక్తుడు కవియగునా?|25. భక్తుడు కవియగునా?]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వంగూరి సుబ్బారావు|వంగూరి సుబ్బారావుగారు.]]}} |{{DJVU page link|245|-150}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/శుక్తి (రా. సు.)|26. శుక్తి (రా. సు.)]]}} |{{DJVU page link|248|-150}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఏనుగు పెదలక్ష్మణకవి|27. ఏనుగు పెదలక్ష్మణకవి.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పెండ్యాల వేంకట సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి|పెండ్యాల వేంకటసుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రిగారు.]]}} |{{DJVU page link|249|-150}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/సాహిత్యచర్చ|28. సాహిత్యచర్చ.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:సహవాసి|"సహవాసి."]]}} |{{DJVU page link|253|-150}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/కాశీ-రామేశ్వరము|29. కాశీ-రామేశ్వరము.]]}} |{{DJVU page link|261|-150}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/ఎవరు?|30. ఎవరు? (గతసంచికశేషము)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారు.]]}} |{{DJVU page link|263|-150}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/శ్రీశైలము|31. శ్రీశైలము.]]}}... ఒక యాత్రికుడు |{{DJVU page link|265|-150}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/భక్తగీతములు (పద్యములు)|32. భక్తగీతములు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మీరాబాయి|కన్యా మీరాబాయి]]; [[రచయిత:క్షేమ|దాసీక్షేమ]]}}. |{{DJVU page link|269|-150}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/రాధాకృష్ణ నాటకము:గ్రంథవిమర్శనము|33. రాధాకృష్ణ నాటకము:గ్రంథవిమర్శనము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఓలేటి పార్వతీశకవి|ఓలేటి పార్వతీశకవిగారు]]}} |{{DJVU page link|270|-150}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/కామాసుర (పద్యములు)|34. కామాసుర (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:బసవరాజు అప్పారావు|బసవరాజు వేంకటప్పారావుగారు.]]}} |{{DJVU page link|278|-148}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/నేనెవ్వడను? (పద్యములు)|35. నేనెవ్వడను? (పద్యములు)]]}} |{{DJVU page link|279|-148}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/శ్రీకృష్ణరాయబారము|36. శ్రీకృష్ణరాయబారము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దంటు శ్రీనివాసరావు|దంటు శ్రీనివాసరావుగారు]]}} |{{DJVU page link|281|-146}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/మూలపురుషుడు|37. మూలపురుషుడు]]}}...{{smaller|"శతపత్ర" గ్రంథమునుండి.}} |{{DJVU page link|284|-146}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/మధుమాలి (పద్యములు)|38. మధుమాలి (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రవీంద్రనాధ ఠాగూరు|శ్రీ రవీంద్రనాథ ఠాకూరుగారు]]}} |{{DJVU page link|285|-144}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/జాతీయధర్మగ్రంథాలయము-అమెరికాదేశము|39. జాతీయధర్మగ్రంథాలయము-అమెరికాదేశము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దాసు త్రివిక్రమరావు|దాసు త్రివిక్రమరావుగారు]]}} |{{DJVU page link|286|-144}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/రామచంద్రపురం తాలూకా గ్రంథభాండాగారసంఘము|40. రామచంద్రపురం తాలూకా గ్రంథభాండాగారసంఘము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దంటు కృష్ణమూర్తి|దంటు కృష్ణమూర్తిగారు]]}} |{{DJVU page link|290|-138}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/పూజాప్రయాణము|41. పూజాప్రయాణము.]]}} |{{DJVU page link|292|-138}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/కృష్ణవేణి|42. కృష్ణవేణి.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పాటిబండ అప్పారావు|పాటిబండ అప్పారావుగారు]]}} |{{DJVU page link|293|-136}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/అపూర్వసిద్ధాంతము|43. అపూర్వసిద్ధాంతము.]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మేధానిధి|"మేధానిధి"]]}} |{{DJVU page link|294|-136}} }} {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] cdsitqjgpuwipuz8lehl7ltyg0z6c9d 102 151997 563744 487292 2026-07-08T18:58:29Z Vjsuseela 1850 563744 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = జూపూడి |అసలుపేరు = హనుమచ్ఛాస్త్రి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = జ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = జూపూడి హనుమచ్ఛాస్త్రి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/సింహాద్రి నరసింహ శతకము:కృతివిమర్శనము|సింహాద్రి నరసింహ శతకము:కృతివిమర్శనము]] [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]] 4rrm9i73gefn86hzd9hgbmipvybk2l5 104 152004 563797 481637 2026-07-09T08:16:00Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563797 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.1,_No.4_(1916).pdf |Page = 51 |bSize = 461 |cWidth = 314 |cHeight = 77 |oTop = 65 |oLeft = 81 |Location = center |Description = }} అయోమార్గమొకటి ఒకస్థలమునుఁడి వెదలి కొంత దూరమవఱకు ఒకవిధముగా సాగిపోయి, అచ్చటి నుండి రెండు శాఖలుగాఁ చీలి రెండు భిన్నదిశలకుఁబోయిపోయి ఆట నాగిపోవుటయు, శాఖలాగిపోయి నభిన్న అంతిమస్థానము (terminus) లకు నడుమ ఎన్నియో మైళ్ల ఎదవేర్పడటయు మనము చుచుచున్నాము. హింద్వార్యుల నాగరికతము, గ్రీకార్యల నాగరికతయు, ఈవయోమార్గపుగతిని పోలియున్నవి. ఈ రెండు నాగరికతలును ఆరఁభమున నొకస్థలముననే యద్భలించెను; ఒకవిధముగానే వృద్ధి చెందెను. తరువాత నవి భిన్నమార్గముల ననుసరించి పోయిపోయి, తుదకు రెంటికీని ఏమాత్రమను సాధ్యము లేని యవస్థకు వచ్చినవి. ఇట్లేయంతరము పైరెండు తెగలవారి నెలవారి యహరవస్తాదులలో వాటిల్లినట్లే, క్షాత్రయూగంతము నాఁటికి వారి సాధారణ దశయఁదను సంభవించియండుట మనమివ్యాసమునఁ జూడఁగలము. క్షాత్రయగారఁభమున హింద్వార్యుల రాజ్యాంగస్థితి ఎట్లుండెనని మనము కొంత సూక్ష్మదృష్టితోఁ బరికిఁచితిమేని వారి స్థితియు, గ్రీకారులస్థితియు ఒకటి గానే మనకుఁ గానవచ్చును. గ్రీసుదేశములోవలెనే మనదేశమునఁదను చిన్నచిన్న పట్టణ రాజ్యములు (City states) ఏర్పడియుండెను. వీనిలో నొక్కొక రాజ్యమొక్కొక తెగ<ref>వైద్యగారు ఈ దేశముమీద అర్యులు దండయాత్రలు రెండుమారలు జరిగివని తలచున్నారు. ఒక్క క్రొత్తదేశమునకు నివసింపబోవువారు రెండుమారలు మాత్రమే పోయియందరిని సాధించట పట్ల మాకు కుదరదు</ref> వారి పాలనమునకు లోనైయుండెను. ఇట్టి ప్రతి రాజ్యము ఆతెగేవారిలో ప్రముఖుఁడుగా నుండి ఎవరైన రాజు పేరుననొ, ఆరాజ్యమునందలి ముఖ్యపట్టణము పేరుననో పిలువఁబడుచుండెడిది. ఇప్పటికాలపు పెద్ద రాజ్యములను చూచుచున్న మనకు గ్రీసువంటి చిన్నదేశమున నిన్ని స్వతంత్రములగు పట్టణ రాజ్యమలెట్లుందెనోకదాయని యబ్బురముతోచను. మనదేశము గ్రీసుకంటె వైశాల్యమున నెన్నియో రెట్లు పెద్దది కనక ఆకాలమున మనదేశమందుండిన పట్టణ రాజ్యములు గ్రీసు దేశపు వానికంటె విశాలతరములుగానే యు౦డ వచ్చును. అయినను, అంతమాత్రముననవి ఇప్పటికాలపు రాష్టములతో దూగఁదగినవి తలఁపగూడదు. గ్రీసు దేశములో వలెను మనదేశమున నివసించుచుండిన వేర్వేరు తెగలు ఒకవిధమైన దేవతలనే యారాధించుచు, ఒక భాషయొక్క భిన్నశాఖలనె మాట్లాడుడుచుండిరి. ఆచార్యవ్యవహరములందును, మత విశ్వాసములందను వారియఁదు వేషశభేద మందలేదు. వారిలో పరస్పర వివాహములు జరుగుచుండేను. ఇట్లఁడియు రాజ్యాంగ విషయములందు మాత్రము వారు స్వతంత్రలై ఒఁడోరల జయప్పనిశ్చచాగలవారైయుఁడిరి. కనక వారు సర్వదాయుద్ధములు చేయచుండిరి. అయినను వారు పరరాజ్యముల స్వాత్రంత్యమును మాత్రము గౌరవించుచునేయఁడిరి. మనదేశమున నీపద్ధతి క్షాత్రయముగారంభమునకు పూర్వమే మొదలైదాదాపు తధ్యుగాఁతమువఱకు నట్లేయండేను. ఆరంభమున వచ్చిన యార్యుల తెగలు పశ్చిమోత్తర ద్వారముల ఈదేశముఁ బ్రవేశించి ఇచ్చటి సుఖప్రద ప్రాంతములలో పంజాబునుఁడి కోసల, పిదేహదేశమలవఱకు హిమాలయ పరిసరమలలో నివసించిరి. ఇక రెండవ మరేదెశము నఁబ్రవేశించినవారు తమకంటే పూర్వము వచ్చిన వారిని కదలిఁపక యమునాచేఁ౭లు నదీ తీరములందు మాళవగుజరాతు ప్రాంతములలో నావాసము నేర్పఱచుకొనిరి. ఈవిధముగా లెక్కకుకమించిన తెగలు అనఁగా రాజ్య<noinclude><references/></noinclude> f5q6boa2qu646w4ddgoprayvbz3bbj0 104 154417 563673 448221 2026-07-08T12:50:56Z A.Murali 3019 563673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />విజ్ఞానకోశము - ౨</noinclude> రెండు రెట్లు ఎక్కువగా నున్నను, ఈ రోజులలో సరఫరా చేయబడు శక్తిలో నెక్కువభాగము వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహము (AC) వలననే యైనను, ఋజువిద్యుత్ప్రవాహ (DC) చాలకముల కింకను చాల అవకాశము గలదు.వేగము నదుపులో నుంచుటకు అవసరమగు చాలనములకును, మరియితర ప్రత్యేక లక్షణములు గలవాటికిని అవి ముఖ్యముగా కావలసియుండును. ఓడలలో నుండు ఇంచుమించు చాలక ము(motors) లన్నిటికీ ఋజువిద్యుత్ప్రవాహ ముండును. ఇంగ్లాండులో ట్రాంమార్గములు, ట్రాలీలు, రైల్వేలు మొదలగు విద్యుత్ యానములకు తప్పనిసరిగా ఋజువిద్యుత్ప్రవాహము (DC) ఉపయోగింపబడు చున్నది. దశాంశములో అశ్వశక్తిగలిగి గృహములలో వాడుకొను చాలకములు మొదలు 5000 అశ్వళ క్తులు గలిగి కార్ఖానాలలో నుపయోగించు భ్రమణచాలకముల వరకు ఏపరిమాణములలో నైనను ఋజువిద్యుత్ప్రవాహ చాలకములను నిర్మించుటకు వీలగును. ఋజువిద్యుత్ప్రవాహ పరిపథములో (direct-current circuit) ఎడ తెగని ప్రవాహప్రసారమునకు అపరి పథములో నుపయోగింపబడిన పదార్థ భాగములన్నియు లిగించు అవరోధమే నిరోధముగానుండుమ, ప్రవాహ మొక స్థిరమైన లేక నిశ్చలమైన విలువను పొందిన తరువాత నుండు స్థితికిమాత్రమే ఓహ్మసూత్ర సంబంధము వర్తించును. ఒక విద్యుత్ప్రవాహమందు ఋజువిద్యు చ్చాలక శక్తి అకస్మాత్తుగా ప్రవేశపెట్టబడినపుడో లేదా తొలగింపబడినపుడో విద్యుత్ప్రవాహమొక స్థిరత్వ మును పొందును. అట్టికార్యమునకు ముందుగా అతి స్వల్పకాలము లోనే చాల తక్కువగా అయస్కాంత స్యందము (magnetic flux) గాని అయస్కాంత శక్తిగాని ఉత్పత్తి యగునట్లు పరిపథము నిర్మితమై యున్నచో ప్రవాహము అకస్మాత్తుగా, ఇంచుమించు తక్షణమే దాని స్థిరమైన విలువకు హెచ్చును. పరివథము తీగచుట్టబడిన ఇనుముతో నేర్పడినచో కొంతసేపైన తరు వాత ప్రవాహము స్థిరస్థితికి వచ్చును. ఎందుచేతననగా, ఇనుములో శ క్తిని నిలువచేయుటకు కొంత వ్యవధిపట్టును. అందుచే కుండలి (coil) గల పరిపథములో ప్రవాహము నుత్ప త్తిచేయు విద్యుచ్ఛాలక శక్తికి (e.m.f.) ప్రవాహము 317 ఋజువిద్యుత్ప్రవాహము - వికల్పవిద్యుత్ప్రవాహము వెనుకబడుట తప్పదు. ఈవిధముగా శక్తి నిలువచేయబడు చుండుట ప్రవాహము వృద్ధియగుచున్న కొలది ఎడతెగ కుండా జరుగుచుండును. ఒక్కసారిగా విద్యుచ్చాలకళ క్తిని తొలగించినపుడు నిలువచేయబడిన అయస్కాంత శక్తి ప్రవాహము క్షీణించకుండ నాపియుంచును. పరిపథము వివృతమైనపుడు ఆ శక్తి విడుదలయై నెమ్మదిగా పరిపథ మునకు చేరికొనును. అందుచే ప్రవాహము క్రమముగా శూన్యాంకమునకు క్షీణించును. విద్యుత్ ప్రవాహము యొక్క విలువలో గలుగు మార్పును ఎదుర్కొ నెడు విద్యుత్ పరిపథధర్మము సంగ్రహముగా విద్యుత్ప్రేరణము (Inductance) అనబడును. ప్రవాహము విలువ మారు చున్నపుడే ఇండక్టెన్సు దానిని ఎదుర్కొనును గాని, అది మారక స్థిరముగా నున్నపుడు దాని నెదుర్కొనుట జరగ జాలదరి మాత్రము గుర్తునందుంచుకొనవలెను. ద్యుళక్మత (voltage) కు వెనుకబడు ప్రవాహముగల పరిపథ మేగాక ద్యుళక్మతను పురోగమించు ప్రవాహము గల పరిపథము మరియొకటి గలదు. అది 'సంఘనకము' (condenser) లేక ధారితకము (capacitor) అనబడును. దాని సాధా రణ రూపమున అది ఒక జత లోహపు పలకలు వేరుచేయ బడి కాని, విద్యుత్ అవాహక పదార్థముతో ఒకదాని నుండి మరియొకటి విద్యుద్బంధన మొనరింపబడి గాని యుండును. విద్యుద్బంధక పదార్థము 'పారద్యుతికము ' (dielectric) అనబడును. అది గాలి, అభ్రకము, గాజు మొదలైన పలురకములలో నొక పదార్థమైయుండ వచ్చును. ద్యుళక్మతను వచ్చును. ద్యుళక్మతను (voltage) ప్రయోగించిన వెంటనే ఒక్కసారిగా ప్రవాహము బయలుదేరును. ఈ ప్రవాహము దానిలో ప్రవహించక, దానిని ప్రభరణము (charge) నొందించుటకు వినియోగించును. ప్రభారము (charge) అభివృద్ధి చెందుచున్నపుడు సంఘనకము (condenser) మీదుగా శక్మము (potential) అధిక మగుచుండును. ఇది ఎప్పుడును నియోజిత ద్యుళక్మత (Impressed voitage) ను ఎదుర్కొనుటచే ప్రవాహము క్రమముగా తగ్గి, ధారీతకము (capacitor) మూల స్థానము యొక్క శక్మము (potential) తో ప్రభరణ మొందినపుడు శూన్యాంక మువరకు వచ్చును. ఈవిధముగా ధారితకము(capacitor) యొక్క ద్యుళ క్మత (voltage)<noinclude><references/></noinclude> 8ws4f5ky4tn8ke1t2jwn2znejzzyrxw 104 154555 563705 448361 2026-07-08T15:14:30Z Rajasekhar1961 50 563705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />ఒలింపిక్ క్రీడలు సంగ్రహ ఆంధ్ర</noinclude><section begin="503A" />వాఙ్మయమును తనయొక్క రచనలతో విశేషముగా ప్రోదిచేసెను. పండిత వివాయక కవి రచించిన ఒరియా- సాహిత్య ఇతిహాసములో ఒరియాభసర ఇతిహాసమును, సూర్యనారాయణదాసు యొక్క ఒరియా సాహిత్య చరిత్రయు, అత్యంతముగా అమూల్యములైన రచనలు. 'ఆచార్య గిరిజా శంకరరాయకవి వ్రాసిన చరిత్ర గ్రంథము లును, ఒరియా వికాస నాటక చరిత్రమును, ఒరియా వ్యాకరణ చరిత్రయు, ఆధునిక విమర్శకులకు అనేకులకు మార్గదర్శకములుగా నున్నవి. చక్రధర మహాపాత్ర కవి వ్రాసిన జానపద గేయ పద్యము, కీర్తిశేషుడైన జలంధర దేవుడు పరిశోధనల గురించియు, ప్రయాణములను గురించియు వ్రాసిన కృతులును పాఠకులచే మిక్కిలి ప్రశంసింపబడినవి. ఇకముందు సాహిత్యము, అక్ష్యరహితమైనప్రయత్నము కాదు. ఆధునికములయిన పద్యములు, కథలు, వాస్తవిక మును, కాల్పనికమును అయిన వాతావరణములో నిండి యున్నవి. అసంఖ్యాక జనులయొక్క శ్రమలు, విశ్వాస రాహిత్యము, అశాంతి భయంకరమైన నేటి నాగరకతకు గౌణఫలములైన రైళ్ళు, టెలిఫోనులు, చలనచిత్రములు హోటళ్ళు, క్లబ్బులు మొదలగు విషయములన్నియు, ఆధునిక పద్యములలోను, కథానికలలోపు, నవలలలోను, నాటకములలోను, చిత్రింపబడుచున్నవి. ఈనాటి కవి ఆందోళనములు, మేళలు, అనంగీకార ప్రదర్శనములు అను జంఝామారుతములో సరథనముగా చిక్కుకొని పోయి, పద్యముల నల్లుచు, కథలను రచించుచు, తన కవితాశ క్తిని మానవాతీత సేవకై ధారపోయుచున్నాడు. ఒరియా వాఙ్మయ మెల్లప్పుడును, విశ్వసౌభ్రాత్రము కొరకును, స్వాతంత్ర్యముకొరకును పాటుపడినది. ఈనాటి రచయితలు పద్యగద్య రచనలలో సులభ శైలికొరకు మార్గములను అన్వేషించుచున్నారు. వివిధ విజ్ఞానశాఖలయందును భాషాంతరీకరణము అందును, స్వతంత్ర రచనలయందును పునరుజ్జీవనము కనిపించు చున్నది. ఒరియావాఙ్మయము జీవిత చరిత్రలయందును, విమర్శనాత్మక రచనలయందును కూడ గొప్ప అభివృద్ధి సోడియున్నది. <section end="503A" /> <section begin="503B" />ఒలింపిక్ క్రీడలు : మానవుడు పరిపాటించు క్రీడలన్నింటిలోనికి ఒలింపిక్ క్రీడల కున్నంత వైభవసంపన్నత, చరిత్ర ప్రసిద్ధిగల నేపథ్యము మరెద్దానికిని లేదు. ఈ క్రీడలు క్రీస్తుళకమునకు పెక్కు సంవత్సరముల పూర్వమే గ్రీకు వారిచే ప్రారంభింప బడినవి. క్రీ. శ. 892 లో ఇవి ఒకానొక రోమక చక్రవర్తి చే ఆపివేయబడినవి. ప్రాచీన తతంగ సంబంధమైన పెక్కు లక్షణములతో ఈ తరములో గూడ సాగునట్లుగా 1896లో ఇవి ఉద్ధరింపబడెను. కాలగర్భమున మునిగిపోయిన ప్రాచీనయుగ గ్రీకు చరిత్రను, ప్రపంచములో అత్యంత బలపరాక్రమాన్విత మయిన సామ్రాజ్యమని పేరొందిన రోమక చరిత్రను చాల వరకు ప్రకాశమానము గావించినదీ క్రీడలే. ఈక్రీడలు ఎట్లు ప్రారంభమయినవో అను విషయమున కొంత గజి బిజి కలదు. కాని క్రీ పూ 776 నుండి ఈ క్రీడలకథ సము చితముగ పరిరక్షింపబడినది. గ్రీకుభాషలో 'ఒలింపీడ్' అనుపదము కాలమానమును తెలుపునట్టిదిగా నున్నది. అనగా 'నాలుగు సంవత్సరముల 'కాల'మని అర్థము. ఒలింపిక్ క్రీడలు ప్రతి "ఒలింపిడ్" అంత్యభాగమున జరుగుచుండెను. మరి యొక విధమున చెప్ప వలసియున్నచో ఇవి క్రొత్త "ఒలింపీడు” ప్రారంభమును సూచించును. ఇంతవరకు ఇది నిర్దిష్టమయిన విషయమే. కాని ఒలింపిక్ క్రీడలు ప్రప్రథమమున ఎప్పుడు అనుష్ఠానము లోకి వచ్చెనో, ఏ యుద్దేశముతో వాటిని స్థాపించిరో ఇప్పటివరకును తెలియరాలేదు. అతి ప్రాచీనయుగములో ఈ ఉత్సవ కార్యక్రమము క్రీ. పూ. 1458లో ప్రారంభమయినట్లు విశ్వసింప బడు చున్నది. ఇవి కేవలము మల్లయుద్ధ ప్రదర్శనములు కేర్పడి నవికావు. ఒలింపిడ్ కాలములో మరణించినవారి గౌర వార్థము జరిపెడు స్మృతికలాపము మాత్రమే ఇవి. గ్రీకులు కాలమానమును కాలమానమును ఇప్పటివలె సంవత్సరము సంవత్సరముగా గణించక, నాలుగు సంవత్సరముల కాల మునుబట్టి గణించుటయే దీనికి మూల హేతువు. మానవులు మరణించినప్పుడు వారి ఆత్మలు ఆశరీర ములు జీవించియుండిన పరిసరములందే యుండునని గ్రీకుల పరమవిశ్వాసము, ప్రాణముతో మన్నప్పుడు తమకు <section end="503B" /><noinclude><references/></noinclude> dy9vxjpbf4yqtnaoj3rzrutq3zjpklq 104 154557 563710 448363 2026-07-08T15:27:11Z Rajasekhar1961 50 563710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />ఓరుగల్లు</noinclude><section begin="505A" />తించుటయే గ్రీసు ప్రసాదించు మహోన్నత గౌరవముగా నుండెను. కాలిపరుగులు, చక్రమును ఎసరుట, (Pentathlon) కు స్త్రీపట్టు, ముష్టియుద్ధము, వీటితో సమ్మిళితములై యుండు (Paneratium) క్రీడావిశేషము, ఈ కార్య క్రనుము లోనివి ప్రధానాంశములు. క్రీ. పూ. 464 లో ఈ క్రీడలు అత్యున్నత దశలోనికి అత్యున్నతదశలోనికి వచ్చెను. ఆ కాలమున గ్రీసు ఐక్యజాతిగా నుండెను. ప్రతి సంఘమునకు తన పక్షమున నొక ఒలింపిక్ క్రీడాయోధుని కలిగియుండుట ఘనాభిలాషగా నుండెను. ఆటలలో పాల్గొను వీరులును, అధి కారులును ఊ రేగుచు జ్యూయసు (జ్యుపీటరు) మహాదేవుని విగ్రహముకడకు పోవుటతో ఈ క్రీడలు ప్రారంభమగును. అచ్చట మల్లు అందరు ఎట్టి సందర్భముననైనను ధర్మ నిర్ణయాధికారి తీర్పును శిరసావహించెద మనియు, ఎట్టి పై ముఖ్యమును వెల్లడించ మనియు ప్రమాణములు చేసెదరు. ధర్మాధి కారులు తాము నిష్పక్షపాతముగ తీర్పు చెప్పేద మని ప్రమాణము చేసెదరు. క్రీడలు ముగిసిన తరువాత మల్లు లందరు తిరిగి జ్యూయసు మహాదేవుని విగ్రహము సన్నిధికిం జని ధన్యవాదములు సమర్పించుచు ప్రార్థనలు చేసెదరు. రోమక సామ్రాజ్యములో గ్రీసు ఒక రాష్ట్రముగానైన తరువాతగూడ పెక్కు సంవత్సరములవరకు కలతలు లేకుండ ఒలింపిక్ క్రీడలు నిర్వహింపబడు చుండెను. క్రీ. శ. 302 లో రోమక చక్రవర్తి అయిన థియోడోసి యసు (Theodosius) వాటిని ఆపివేసెను. ఈ విధముగా 1100 సంవత్సరముల కాలము నిరంత రాయముగ సాగిన ఒలింపిక్ క్రీడలకు స్వస్తి చెప్పబడినది. ఫ్రాన్సులో నివసించు మల్లయుద్ధాభిమానియగు "బేరన్ పీరెడి కంబెర్టిన్" అనువాడు ఈ ప్రాచీన క్రీడలకు పునరుజ్జీవనము కలిగించవలె నని ప్రయత్నము చేసెను. అతడు తన సూచననుగూర్చి గట్టిగా వాదించెను. 1894 లో ఈ క్రీడల స్థిరవ్యవహారమునకు తగినంత ప్రోత్సాహ మానికి లభించెను ఎం. అవెర్ (M. Aver) అను అలెగ్జాండ్రియా నాగరకుని ఉదారవితరణము కారణమున ఒక స్టేడియం నిర్మాణమున కవకాశము కలిగెను. స్టేడియం హిమయుగమునాటి గ్రీకులచేత ఎన్నో శ తాబ్ధ ములకాలము ఉపయోగింపబడుచున్న స్టేడియంకు రెండ వదిగా సహకరించుచుండెను. ఆధునికముగా 1898 ఏప్రిల్ నెలలో ఏథెన్సునగరమున మొట్టమొదటి ఒలింపిక్ క్రీడలు సమారంభ మాయెను. 1896 మొదలుకొని ఒలింపిక్ క్రీడలు ప్రపంచములోని వేర్వేరు ప్రాంతములందు సక్రమముగా నిర్వహింపబడు చున్నవి. ఈ క్రీడలు క్రీడాపరాయణులమధ్య సద్భావ వ్యాప్తి గావించుచున్నవి. 1898 ఏ ధన్సు 1900 1908 పారిస్ గ్రీసు ఫ్రాన్సు సెయింటులు యీ అమెరికా 1904 లండన్ 1912 స్టాకుహోం 1916 1920 1924 ఇంగ్లండు నా ర్వే - స్వీడన్ బెల్జియం ప్రపంచయుద్ధ కారణమున జరుపబడలేదు. ఆంట్వెరు పారిస్ 1928 అమరుడం 1982 లాస్ఏంజిలెస్ 1986 385 1948 లండన్ 1952 1956 మెల్బరన్ ఫ్రాన్సు హాలండు అ. సంయు క్త రాష్ట్రము జర్మనీ ఇంగ్లండు ఫిన్లాండు ఆస్ట్రేలియా ఎస్. ఐ. ఆ <section end="505A" /> <section begin="505B" />ఓరుగల్లు : - దక్షిణాపథమునందు ఐతిహాసిక, సాంస్కృతిక ప్రాము ఖ్యముతో అలరారిన మహానగరములలో ఓరుగల్లు నగర 446 మొకటి. ప్రస్తుతము దీనికి వరంగల్లు అని పేరు. ఇది వరం గల్లు జిల్లాకు కేంద్రము. వాణిజ్యమునకు, పరిశ్రమలకు ముఖ్యస్థలము. ఓరుగల్లు, ఓరుగల్లు, ఓరుకల్లు - అనునవి <section end="505B" /><noinclude><references/></noinclude> s3ln0dgiepxei9t9ofqxhekmiudtkjk 104 161559 563680 560017 2026-07-08T13:45:58Z Brjswiki 6801 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Brjswiki" /></noinclude><section begin="38A" />ఖర్చులు పోను రయితులకు మిగులు లాభమెంత మొదలగు అంశముల గురించి యదార్థమిదియని ఒక గ్రంథము తయారు చేయించి గ్రంథాలయములో ఉంచవలెను. అప్పుడే మనకు ప్రతి గ్రామము యొక్క నిజస్తితి ఇదియని తెలియ గలదు. లేనియెడల యదారమిది యని చెప్పుటకు వీలుండదు. గ్రంథాలయములు నూతనముగ మన దేశమందు బయలుదేరుచున్నవి. గ్రంథాలయము లవారు ఈ పై జెప్పినపనులు చేయగలిగినయెడల వారు దేశమున కెంతయో ఉపకారము చేసినవారగుదురు. ప్రజలనిజస్థితి తెలుసుకొనగోరిఇంగ్లండు మున్నగుదేశములలో ఇట్టిపనులు చేయువారెందరో యున్నారు; ఇందుకై ఎన్నియోసంఘము లేర్పడియున్నవి. ఒక గ్రామము విషయమై ఇంగ్లండులో ఒకరుపాటుబడి ప్రజల నిజస్థితి ఏలాగు తెల్పిరో నేను మరియొకసంచికలో వ్రాయదలచియున్నాను. అప్పుడుగాని నా అభిప్రాయము చదువరులకు స్పష్టముకాజాలదు. అయినప్పటికీ నేనీ లేఖయందు చేసినమనవిని గురించి ఆలోచించి అదియెంతవరకు ఉపయోగముగనుండునో చదువరులు తెలిపెదరుగాక. <section end="38A" /> <section begin="38A" /><section end="38A" /> <section begin="38B" />{{Center|{{p|fs150}}ఉపన్యాసము</p>}} శ్రీ రామమోహన ధర్మపుస్తక భాండాగారముయొక్క నూతన భవనప్రవేశ మహోత్సవ సమయమున అగ్రాసనాధిపత్యము వహించిన ఆనరబిల్ పింగళి వేంకట్రామారెడ్డి గారిచే నియ్యబడినది. సోదరులారా ! ఈ భవనమును దెరచుట కంగీకరింపవలసినదని రామమోహన పుస్తకాలయమువారి వద్దనుండి వచ్చిన తంత్రీవార్తను చూడగానే దీనికి నే నేమాత్రమును తగనని భావించి అట్లే ప్రత్యుత్తర మీయ నెంచితిని. కాని రాజకీయ విభాగము చేత వేరై యున్నను సాంఘికాచార సాంప్రదాయ భాషా సంబంధములను బట్టి నిజాం రాష్ట్రములోని ఆంధ్రు లును మన సోదరులే యని దూరదృష్టితో, తమలో పెక్కండ్రు సమర్ధులగు విద్యాధికులున్నను వారలను విడచి దీనికై మాిరలు కని విని యుండని నన్ను ఆహ్వానించుటలో మన వారికిగల విశాలభావమునకును ఉత్తమాదశ౯మునకును కొరత కలిగించినవాడనగుదునని మరల యోచించి, విధిలేక నియ్యకొంటిని. ఇట్టి పనికై సన్నాహూయపరచిన మీవాత్సల్య ప్రేమలకు సవినయముగననేక వందనముల నెనర్చు చున్నాను. ఆర్యులారా, వర్తమాన కాలమున ప్రజలకు పుస్తకభాండాగారము లెంత మహెూపకారదాయకములో ఆ విషయములను పూర్ణముగ నెరింగి, కార్యాచరణ మొనర్చుచు, ఇతరులకు మాగ౯మును చూపుచున్న స్వార్థత్యాగులగు <section end="38B" /><noinclude><references/></noinclude> jk3d2v2hsgyc4v6ffjv5ovkdm2w1cj9 104 169800 563745 559423 2026-07-08T19:03:52Z Vjsuseela 1850 563745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vjsuseela" /></noinclude><section begin="154A" />నందున ఆంధ్రదేశ గ్రంధాలయ సంఘము నెల్లూరులో సమావేశమగునపుడు తీర్మానించు ప్రకారము చేయుటకు తీర్మానించడమయినది. 27 ఫిబ్రవరి 1916 సం॥ తేదీని మేడపాడు గ్రామములో జరిగిన కార్యనిర్వాక సభయందలి తీర్మానములు. ::9 రామచంద్రపురములో మార్చి 18, 19 తేదీలను జరుగు మండల సభకు ఈ తాలూకాలోని ప్రతి గ్రంథాలయమునుండి ఇద్దరు ప్రతినిధులైనను వెళ్లుటకును, తాలూకాసంఘము పక్షమున యీ క్రింది యిద్దరును వెళ్లుటకును తీర్మానించడమయినది, 1 యర్రమిల్లి జగ్గన్న శాస్త్రి గారు, 2 దంటు కృష్ణమూర్తిగారు. ::10 నెల్లూరులో జరుగు ఆంధ్రదేశ గ్రంధభాండాగారప్రతినిధుల సభఆంధ్రమహాజన సభ జరుగు తేదులకుముందుగాని వెనుకగాని ఏర్పరచుటకు ఈ సంఘమువారు ఆహ్వానసంఘము వారికి సలహా యిచ్చుచున్నారు. ::11 గ్రంథాలయములకు ఆయాతాలుకా బోర్డులవారు 1884వ సంవత్సరపు లోకల్ బోర్డు ఆక్టుప్రకారము ధనసహాయము చేయవచ్చును గనుక గోదావరిజిల్లాలోని గ్రంథాలయములకు ఆయా తాలుకా బోర్డులు ధనసహాయము చేయుడను తీర్మానమును జిల్లాసభలో తీర్మానించుటకు గాను పంపించుటకు తీర్మానించడమయినది. <section end="154A" /> <section begin="154A" /><section end="154A" /> <section begin="154B" />"పూజా ప్రయాణము ఈ సంచికయందు అందమైనఁ జిత్రము నుక దానిని జేర్చితిమి. దీనిని రచించిన చిత్రకారకుఁడు పూజా ప్రయాణమని పేరు బెట్టెను. ఇందు మొట్టమొదట దృష్టినాక ర్తించునది దేవాలయము. అది యన్నతమగు పర్వత శిరస్సునందున్నది. ముందు పచ్చని మహానృక్షములు నూతన శోభాజీవనముతో విలసిల్లుచున్న వి. అందు నరుణకుసుమ గుచ్ఛము లుగల పలాశములు దర్శనీయములు. ఇవి వసం తముయొక్క యౌవనలావణ్యమును జూపుచు ప్రపంచముయొక్క ప్రధను ఋతూ దయ తే జస్సును తోద్దోడ నూచించుచున్నవి. హరిత చూడా మంజరులయిన వనస్పతులును, అరుణ శిఖాదారులయిన తరుదేవతలునుగూడ “పూ జాప్రయాణ”పధమున కిరుగడల రాణించుట చిత్రకారకుని భావన్చూ 8ని బోధించుచున్న " ది. తరువాత 'కృష్ణవేణియైన నదీమతల్లి పథ మునకు సన్నిహిత సరిత్కూలయై ప్రవహిం చుచున్నది. నదియందు నీరము వరదఁబోవుట లేదు. తగ్గియున్నది; కాని నిర్మలముగను, ని సంద్రముగను బ్రవహించుచున్నది. ఇందు దార్శనికుఁ డుదా తమగు భావవై భవమును అవలో కింపఁగలఁడు. లోకము నాఁదోళించిన కల్లోలములు తొలకరి వెల్లువలవలె వెను దగ్గిన వి. సూర్యభగవానుని క్రమాగత తపన చేఁ గాలుష్యమడుగంటినది. పైఉబ్బరముగూడ తీ సినది; కాని ధర్మసంచాలనము మాత్రము ని ర్మలమై నిసంద్రమై పురోగతిఁబడి, యభ్యుద య లీలాగీతములు పాడుకొనుచుఁ బ్రచార భావమును మేల్కొలుపుచునేయున్నది. నదీ తీరమందుఁ బ్రాతవడిన పూరియిల్లున్నది. దా నిప్రక్క వెదురుపొదయును సూతు దృశ్యము<section end="154B" /><noinclude><references/></noinclude> hki5wdm4dtjj0h50qu8voujlqysbnja 104 170136 563679 480328 2026-07-08T13:44:27Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>మీ ముందు నామోపినంత చెప్పబూనుట అనవసరము. ఇవియే భాషాభివృద్ధికిని, దేశాభ్యుదయమునకును, ముఖ్యసాధనము లనియు, ఈ ప్రతిష్టాపనములే పాశ్చాత్యదేశములకు అభివృద్ధి నెసగి వాని సత్యున్నతపదవికి జేర్చినవనియును, చెప్పిన చాలును. నాగరికతకును కళా విశేషములకుకు ఉనికిపట్టయి సకలసంపత్తులతో తులదూగుచున్న అమెరికాదేశ విూవిషయమై అగ్రస్థానమును వహించి యున్నదని చెప్పెదరు. ఎచ్చటనో దూరస్థలమునందలి మాటను విడిచి భరతఖండములో చూచినచో నచ్చటి సామంతరాజన్యులలో పరిపాలనా చాతుర్యమునం దద్వితీయుడని పేర్కొనంబడుచున్న బరోడా ప్రభువగు శ్రీ శాయాజీరావు గయక్వార్ బహదూరుగారు ఇద్దాని మూలతత్వము నెంత లెస్సగ గ్రహించి దీనికై వారి సంస్థానమునం దెట్టి యభివృదీని గావించు చున్నారో, యాహంశము మనకాశ్చర్యమును గొలుపక మానదు. అంత చిన్న రాష్ట్రమున దాటాపుగ నైదువందల పుస్తక నిలయము లున్నవని వినుట కెంతయో యానంద మగుచున్నది. ఉత్తర సర్కారులయం దనేక గ్రంథనిలయములను స్థాపించు చున్నారు. కాని ఈ సందర్భమున మా నిజాం రాష్ట్రీయులగు తెలుగువారు ఇంకను వెనుక బడియున్నారని చెప్పక తప్పదు. హైద్రాబాదు, శికింద్రాబాదు, హనుమకొండలలోని గ్రంథనిలయములు కొంత తృప్తికరముగ బని చేయుచున్నవి. కాని మా ప్రాంతపు పెక్కుతావులలోని ప్రజలు వీని యుపయోగ మింకను తెలిసికొని యుండలేదని చెప్పుటకు విచారపడు చున్నాను. ఈ లోపమును గమనించి ఇటీవల దొరతనపువారు మండల కార్యాలయములుగల ప్రతిస్థలమందును ఒక ధర్మపుస్తక భాండాగారమును స్థాపించుట యుక్తముకాదా యని యోచించుచున్నారు. ఈ యోచన క్రియారూపమున గాంచెడి భాగ్య మలవడినను, కేవల మాతృభాషాభివృద్ధికై పాటుపడుచు బరోడాలోని కేంద్ర గ్రంథాలయమువలె ఆంధ్ర దేశీయులెల్లరకు కేంద్రగ్రంథాలయపు కొరతను దీర్ప సమకట్టిన రామమోహన పుస్తకాలయము వారు తమతోడి సోదరులకు మాగ౯దశకులై అప్పుడప్పుడు ప్రచురించెడి విజ్ఞాన వల్లరులను కరపత్రములను నిజాంరాష్ట్రాధ్రులకు గూడ నంద జేయుటయు తమవిధులలో నెకటిగ భావింపవేడుచున్నాను. బెజవాడ వాస్తవ్యులీ పుస్తకాలయమును గురించి ఎట్లైట్లు శ్రమచేసి నేటిస్థితికి దెచ్చిరో యాచరిత్రముకు గ్రంథాలయ సర్వస్వము యొక్క మొదటిసంచికలో చూచితిని. దీనికై యొనరించిన శ్రద్ధ మిక్కిలి శ్లాఘనీయమైనదిగనున్నది. దీనియాదర్శములు మిగుల యుత్కృష్టములైనవిగ నున్నవనియును, పంచముల పాఠశాల యొకటి దీనికనుబంధముగ జరుపబడుచున్న దనియును, తెలిసికొనగలిగినందులకు సంతసించుచున్నాను. ఈ భవననిర్మాణమునకై ధనసహాయము చేయబూనిన శ్రీ రాజా వెల్లంకి చినవెంకట రామారావు బహద్దర్ జమీందారు గారు దీని యసంపూర్తి స్థితిలో కీర్తి శేషులైరని వినుట కెంతయు విచారమగుచున్నది. ఆ సత్పురుషుడు నేటిదనుక జీవించియుండినచో మరియు నేటి యుత్సవ సందర్భమునందుండగలిగినచో<noinclude><references/></noinclude> hpptcfln8xqco8ivjdtzof4nx36yrsr 104 170137 563732 563485 2026-07-08T17:37:34Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>కవిన్యాసములోని వివిధ సోపానములనియు, ఆంధ్ర రూపకములగు జంగమ కథలు మున్నగునవి యభినవ నాటకముల పూర్వరూపములే యనియు, నివియన్నియు గలసియుండుటచే “ఇది బీజము, ఇది పరిణామము” అని చెప్పజాలకున్నామేగాని వాస్తవముగ హిందూదేశ వాఙ్మయమందు ఇతర దేశముల సాహిత్యమందువలెనే పరిణామసిద్ధాంతము వర్తించుననియు నొక్కి వక్కాణింపగలను. వటవృక్షన్యాయమును, పరిణామసిద్ధాంతమును ఆంధ్రరూపకములపై బ్రయోగించి, భావవిమర్శన జేసి లోతుకు దిగినచో నేను మూడవ పేరాలో ఇచ్చిన విన్యాసము ననుసరించియే ఆంధ్రనాటకములు పరిణమించినవని స్పష్టమగును. ఇందుక్రమముగ నెవరోచేసినారని, అనినారని చెప్పునది తానే చేయుట కలుగుచున్నది. కోతులో, దేవతలో, దయ్యములో చేయు చేష్టలు క్రమముగ జారి మానవ వృత్తులకును, వ్యాపారములకును నిలువతావిచ్చినవి. ఒక్కొక భావముదయించి యొక్కొకరసము వన్నెకెక్కినపుడు “పదములను అనుసరించెడియంగవిక్షేపణము” వదలి 'అర్థము' నాశ్రయించినది. ఇదియు వదలి ఆయావస్థలలో నరుడే రీతి నడచునో దానినే యభినయించు వాడుక లేర్పడినవి. ఇతివృత్తములలో గూడ నమ్మజాలని పురాణగాథలు కాలక్రమమున వదలి, యంతకన్నను విశ్వసనీయమైన చరిత్రాంశములును, వీనికన్నను ప్రత్యక్షమైన సాంఘిక విషయములును నాటకములలో జేరుచున్నవి. ఆంధ్రనాటకము రారాను సాంఘిక వ్యావహారిక గాథల నంగీకరించి నాటక పరిణామమును సూచించుచున్నదని చెప్పవచ్చును. ఆంధ్రదేశమునకు గంజాము జిల్లాలోని శ్రీకాకుళము వద్దనున్న నాగావళీ నదిని ఉత్తర సరిహద్దుగ నంగీకరింపవచ్చును. దక్షిణమున నాంధ్రము కాంచీపురము, పాలారు నదుల వరకు ఆక్రమించియున్నది. చెన్నపురి నుండి బళ్లారి వరకును బోవు సరళరేఖయు నాయెడనుండి హైదరాబాదు మీదుగా జయపురము వరకు జనునదియు పశ్చిమ సరిహద్దులు. ఇట్టి యంధ్రదేశములో తెలుగు నాటకముల పూర్వరూపము సమానముగ వ్యాపించియుండెను. కృష్ణా, గోదావరి, తుంగభద్ర, పెన్నా నదుల పల్లపుసీమలు తొల్లిటి నుండియు ఫలవంతములై విద్వాంసులకు కునికి పట్టులైయుండెను. ఈ ప్రాంతముల యందు భరతశాస్త్రాలంకృతములయిన రూపకములు ఆడబడుచుండెను. ఇచ్చటివారలే బొబ్బిలి మొదలు కాళహస్తి పర్యంతము వ్యాపించు ఆంధ్రరాజ్యస్థానముల కరిగి భరతశాస్త్ర విలాసముల జూపుచుండిరి. తురకలు, ఆంగ్లేయులును మునుముందు నదీతీరముల గల ముఖ్యపట్టణములనే స్వాధీన పరచుకొని యాయాతావుల తమ రాజ్యముల స్థాపించుచువచ్చిరి. అందుచే బందరు, రాజమండ్రి, బళ్లారి, నెల్లూరులలోని ప్రజలును, ఆయూరుల సమీపదేశమందలివారును ఎక్కువ నాగరికులై నూతన మార్గములు నవలంబించగల చలాకీతో కూడియున్నారని శంకరనాయరు గారొక తావున జెప్పిరి. 1870లో మొదలిడి, 1890 నుండి గడచిన యిరువదియయిదు సంవత్సరములలో మిక్కుటముగ వ్యాపించి — ఆంధ్రదేశమును నాగరిక పరచిన విద్యావ్యాప్తియు, దేశాభివృద్ధియు,<noinclude><references/></noinclude> 4d3f3oupqxrkj8t32x50dimcljek0g8 104 170138 563730 563482 2026-07-08T17:25:16Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude><section begin="40A" />తనద్రవ్యమెట్టిమహోన్నతవిజ్ఞానమును వెదజల్లెడి సత్కార్యములో వినియోగింపబడియెనో, నేడా ప్రతిష్టాపనము నాధారము జేసికొని మన యాంధ్రు లెట్టి విజ్ఞానాభ్యుదయమును వాంఛించుచున్నారో తెలిసికొని పరమానందభరితులగుచుండెడివారు. ఆపుణ్యాత్ముని సహాయములో కొంతకొరతవడినను మనవారలాలోపమునుబూరించి ఆయనకీర్తిని నిలయపు చరిత్రతోపాటుగ శాశ్వతస్థాయి గావించినందుకు మిగుల సంతసమగుచున్నది. ఏ మహామహిముడు సకలవిధ సంస్కారములకు పీఠికల నేర్పరచి నేడు భారతీయుల హృదయ పీఠములయం దధివసించి ప్రోత్సహించుచున్నాడో, ఏ నిర్మలప్రభాకర బింబమునుండి మూర్ఖరణ్యమయమై యుండిన నీభూభాగమునకు స్వచ్ఛజ్ఞానరూపములగు కాంతి కిరణ పుంజములే తెంచి కాలము గడచిన కొలదిని జాజ్వల్యములై ప్రకాశించుచున్నవో, ఏఆంధ్రనాటక ప్రోత్సాహవీరమూర్తి సహగమనాదిదురాచారముల పై దండెత్తి వానినిరూపుమాపెనో, అట్టి శ్రీరాజా రామమోహన రాయలవారి జ్ఞాపకార్థము గ వారి పవిత్ర నామాక్షరములతో ఈ భవనమునకు పేరిడుట మిక్కిలి సంతోషకరమగు విషయము. ఆమహాపురుషుని నామముతో స్థాపించిన ఈ ప్రతిష్ఠాపనమును వారి కీర్తివలెనే శాశ్వతమై యుండ జేయవలెననియును, దీనియుద్దేశములను లెస్సగా లింపజేయవలయుననియును, ఈ పఠనాలయము కేంద్రాలయమై క్రమక్రమముగ తెలుగు దేశముయొక్క భావిజ్ఞానాభివృద్ధి కంతకును మూలస్థానమై విరాజిల్లునట్లు జేయవలయుననియును, దీనిస్థాపనమునకై నిర్మాణమునకై ఇంకను భవిష్యదభివృద్ధికై పాటుపడుచున్న బెజవాడ వావ్యులకు మరింతయుత్సాహమును గలుగ జేయవలయుననియును, నిర్మలహృదయముతో పరమేశ్వరుని ప్రార్థించుచు నీభవనమును దెరచుచున్నాను. <section end="40A" /> <section begin="40A" /><section end="40A" /> <section begin="40B" />{{Css image crop |Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf |Page = 40 |bSize = 600 |cWidth = 528 |cHeight = 80 |oTop = 475 |oLeft = 15 |Location = center |Description = }} {{Center|{{p|fs150}}ఆంధ్ర నాటకములు</p>}} {{Center|{{p|fs100}}సంఘ కార్యదర్శి గారగు శ్రీ పురాణం సూరిశాస్త్రి,ఎం.ఏ. గారిచే వ్రాయబడినది</p>}} మనుష్యునకు స్మృతియను జ్ఞాపకశక్తి ఏనాడు కలిగెనో ఆనాడే నాటకము లారంభమయినవని జెప్పవచ్చును. స్మృతివలన వెనుక జరిగిన సంగతులు మనోగతములై వలయునపుడెల్ల గోచరించును. దీనియా ధారముననే మనుష్యుడు తన ప్రస్తుతావస్థలచే కలుగనోపని రాగద్వేషములను బుద్ధిపూర్వకముగ దెచ్చి పెట్టికొని, వాని ఫలితమనుభవింపకయే అనుభవించెడివానిపగిది కనుపట్టుచుండును. కోపము లేకయే కోపముండిన వానివలె నగుపడుట, భయము, శోకము, హాస్యము, తృప్తి, ప్రేమ మున్నగు మనో చేష్టలను ఆవేశించి యభినయించుటయే నాట్యము. "అవస్థానుకృతిః నాట్యం” తేలుకుట్టినప్పుడు యేడ్చుట నాట్యము కాదు. కుట్టనప్పుడు కుట్టినవానివలె నాచరించుటయే నాటకారంభము. మనుష్యుని యవస్థల ననుకరించుటయేగాక జంతు చేష్టల నభినయించుటయు వానికూతల ననుకరించుటకూ<section end="40B" /><noinclude><references/></noinclude> pi7ny4lnsgp5fkra8g74xxa7zf93hz6 104 170731 563811 481714 2026-07-09T10:44:09Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563811 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>ములు ఈ దేశమున నేర్పడెను. ఇట్టి రాజ్యముల పేళ్ళు శ్రీషకావ్యములందు పలుమారు వచ్చియున్నవి. మెగస్తనీరు ఇష్టా రాజ్యములను ౧౧౮ టిని పేర్కొనియున్నాఁరు. ఈసంఖ్యకు మననచ్చెరువొందవలసిన పనిలేదు. ఎందుగననఁగా ఒక్క సింధు పంజాబు దేశములలోనే లెక్కకు మిక్కలియగు వేర్వేరు తెగలవారి రాజ్యములును అలెగ్జాందరు వెలువవలసిన వాఁడయ్యెనని మనము వినియున్నాముకదా! అది యట్లుండె. పురాతన హింఆర్యులు లుకూడ గ్రీకులవలెనే విస్తీర్ణములగు రాజ్యములను స్థాపించుట ఎఱుఁగరని తోచుచున్నది. మనవారి వ్యాగనఁగా, కొన్నివేళల, గ్రీకువారి రాజ్యమువలెనే, ఒక పట్టణమును ఆపట్టణవాసులు వ్యవసాయము చేసికొనుటకు అవసరవగునంత వైశాల్యముగల చుట్టుప్రదేశవేమైయుండెను. ఐదూళ్ళు మాకిచ్చినఁ జాలుసని ధర్మరాజు దుర్యోధనునకు సంధి సందేశమంపియుండెను. అనఁగా ఐదుగురు సోదరులకును ఐదురాజ్యములు వచ్చినఁజాలుననియు, అంతమాత్రము లభించెనేని క్షత్రియుఁడగు వాని మనస్సునందుండు అధికారాసక్తి నెరవేరుననియు ధర్మజుడు తలఁచియు౦డెను. అప్పుడేకాదు,నేఁదను క్షత్రియుఁదగువాఁడు ఒక గ్రామమునైనను సరే సర్వస్వతంత్రుఁడుగా నేలఁ గోరుచున్నాఁడు. క్షత్రియగారంభమున ప్రతిపట్టణమునకు నొక రాజుండినట. ఈక్రింది శ్లోకమువలనఁ దెలియుచున్నది. <ref>గృప గృపీ విరాజనః, స్పన్యస్వస్య ప్రియంకరాః | నచసామ్రాజ్యమాప్తాస్తే, సామ్రాట్ శబ్దో విక్రుచామా౯ః | సభాః॥ నానానగరవా స్తివ్యా౯, వృధగార్జగాన పదానపి । సమానివాయ మేదిన్యాం, ద్రధానా౯జా పృథివికి పతిః । బ్రాహ్మణ్యాల ముఖ్యావ్చ, పౌరజాన పదైః</ref> “తమ కుగ్రామము ప్రియము చేసికొనురాజులు ప్రతిగృహమునను కలరు. కాని వారిలో నొకఁడను సామ్రాట్టుకాలేదు. అట్టి విజయుమును సంపాదించుట కష్టము” అని భారతవర్షమునకు చక్రవర్తి కాగోరుచుండిన ధర్మజుఁడు పలుకుచున్నాడు. ప్రతి పట్టణమునకును రాజొకఁడుండెనను వధనమును బట్టి చూచినచో, అట్టి రాజులకు పైవాడగు సామ్రాట్టు ఈ చిన్న రాజ్యములను రూపుమాపక వారియొద్దనుండి కప్పములను గాని బహుమానములను గొనియాడననే దృప్తి నొందుచుండెననికూడ తోఁచుచున్నది. యుద్దమునందున ఓడిన రాజునూ ప్రదభ్రష్ఠుని జేయఁగూడదనియు, అతని మరల స్వస్థానమున నిలుపవలయుననియు, అతఁడు మృతుఁడైనచో అతని కుమారునకు గాని బందువుగాని రాజ్యమియ్యవలయువనియు విధింపఁబడియున్నది. దుర్యోధన యుధిష్టిరుల దిగ్విజయముల వలన వారి రాజ్యము విస్తరిల్లినట్లెక్కడను కానరాదు. చుట్టుపట్టులనున్న రాజ్యములు మాత్రము వారి సౌర్వభౌమత్వము నొప్పుకొనవలసినవయ్యెను. అల్పరాష్ట్రముల స్వాతంత్య్రమును గౌరవించునట్టి యిట్టి యాచారమువలననే బ్రాహ్మణములలోను, ఉపనిషత్తులలోను పేర్కొనఁబడిన రాజ్యములనేకములు క్షాత్రయుగమున మాత్రమేకాక, దాదాపు తద్యుగాంతము నాఁటివఱకును మనకు కానవచ్చుచున్నవి. కాశీ, కోసల, పిదేహ, చేది, శూరసేన, కురు, పాంచాల, మత్స్య, వృష్టి, భోజ, మాలవ, క్షుద్రక, వద్ర, కేకయ, గాంధార, సింధు, సౌవీర, కాంభోజ, కులీనర, కిరాత, అనర్థమున్నగు అనేక రాజ్యముల పేళ్ళు బ్రాహ్మణముల కాలమునుండీ బౌద్ధయుగము వఱకు వచ్చుచున్నావి. రాజ్యపు పేరు సాధారణముగా నచ్చటనివసించు తెగ వారి పేరునకు బహువచన రూపము గానుండెను, కాశీ రాజ్యనామము మాత్రము పట్టణపు పేరును బట్టి వచ్చినది. తక్కినవారిలో ననేకముల పేళ్ళు రాజుల నామములనుండి వచ్చినది. ఉదాహరణము, కురురాజ్యము; శూరసేన రాజ్యము. అసంఖ్యాకములగు నీ చిన్నరాజ్యముల నొక్కొకరాజు పాలించుచుండువాఁడు. గ్రీసుదేశమందు, చరిత్రారంభకాలమున పట్టణమున కొక రాజుండెనని మనకుఁ దెలియును. గ్రీసులో వలెనే మనదేశమందును జనులు (ముఖ్యముగా బ్రాహ్మణులు) రాజుల యధికారమునకుఁ బూర్తిగా లొంగినవారు కారు. ముఖ్యములగు నన్నిసమయములందును, జనులందఱు రప్పింపఁబడి యాలోచింపఁబడు చుండిరి. రామాయణమునందు మనకట్టి యుదాహరణము దొరకుచున్నది. దశరధుఁడు శ్రీరాముని యువరాజుఁ జేయఁదలఁచినపుడు బ్రహ్మ, క్షత్రియ, వైశ్యులను రావించి వారి నీ విషయమున సభిప్రాయమడుగును.<noinclude><references/></noinclude> d3rghuiitg2sxey3n71pnhysxjprzxu 104 170753 563815 481730 2026-07-09T11:04:20Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude> {{Center|{{p|fs150}}క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు - వారి సాధారణ రాజ్యాంగస్థితి</p>}} రామాయణ మందీ సందర్భమున నిచ్చినవర్ణనము నిజమైనదిగాఁ బొడకట్టుచున్నది కాని ఊహజీవితము హరితముగాఁ దోచుటలేదు. ఈవిషయమున నెమైన సందేహముండినను, మరియొక సందర్భము నందలి వర్ణన దానిని దొలఁగించుచున్నది. శ్రీరాముఁడరణ్యమున కేగిన పిదప దశరధుని మరణానంతరము భవితన్యమును నిర్ణయించుటకు మరియొక సభ సమావేశ మయ్యెను. ఈ సభ యందు ద్విజులుండిరి. వీరు, మంత్రులతో సమాలోచనము సల్పిరి. <ref>సమేత్యరాజకర్తారః, సబామీయుర్ద్విజాతీయః॥ ఆయోధ్యాకాండః</ref> రాముఁడును భరతుఁడును (ఇరువురును) లేరు; కనుక వేరొకక రాజు నెన్నుకొనవలయునని సైతము సభ్యులు సూచించిరి. ఈ యంశములను మనసునందుంచికొని విచారించితిమేని రాజు అధికారము నిశంకుశమైనా కాక, ప్రజాభిప్రాయమునకు - ముఖ్యముగా ఆర్య ప్రజాభిప్రాయమునకు — లోఁబడినదైయుండెను. అప్పటికింకను రాజసత్తాక పద్ధతి (Monarchy) ఆరంభదశయందుండెను; అవసరమున్న పక్షమున జనులు తామే రాజును ఏర్పరచుకొనఁ గలిగి యుండిరి. సాధారణముగా రాజసత్తాక పద్ధతియే వాడుకయందుండినను, అన్నిచోట్లను ఈపద్ధతియే సాగుచుండెనని మన మూహింపఁ గూడదు. గ్రీసులో వలెనే మనదేశమందును నాయకసత్తాక రాజ్యములును (Oligarchies), ప్రజాసత్తాక రాజ్యములును (Republics) ఉండెను. రాజసత్తాకములలో రాజు చేయవలసిన కార్యముల నన్నిఁటీని పైనఁజెప్పిన రాజ్యములలో కులవృద్ధుల సభ (లేక, శిష్టసభ Council of Elders) చేయుచుండెను. వీర కావ్యములలో నిట్టి పరిపాలనమునకు స్పష్టములగు నుదాహరణములు కానరావు; కాని మనదేశమున ప్రజాసత్తాక రాజ్యములనేకము లుండెనని గ్రీకు చరిత్రకారులు వ్రాసియున్నారు. కపిల వస్తునగర మందు శాక్యులలో నీవిషయముననెట్టి యాచారములుండినదియు బౌద్ధగ్రంధములలో కానవచ్చుచున్నది. పలుతెగలలోని వృద్ధులసమావేశముచే నేర్పడిన సభవలన జరుగుచుండిన పరిపాలనము - అనగా నాయకసత్తాక పరిపాలనము మన దేశమందుండెనని కూడ స్పష్టముగాఁ దెలియుచున్నది. మహాభారతము నందు “గణములు” “గణపతులు” అనుశబ్దములు పలుమారు వచ్చియున్నవి. వీనికి క్రమముగా, నాయకసత్తాక ప్రజాసత్తాక పరిపాలనగల తెగులు, వానివలన నెన్నుకొనఁబడిన రాజులు అవియేయర్థమని మాకు దోచుచున్నది. మహాభారతములో ననేకమారులు వచ్చిన “గణానుత్సవసంకేతా౯" అను శబ్దముల యర్థమేమో మాకు నిశ్చయము గాఁదోఁచుట లేదు. అర్జునుఁడు ఉత్తర దిగ్విజయయాత్ర యందు వీరిని జయించెను.<ref>పౌరవంయుధినిర్జిత్య, దస్య౯ పర్వతవాసినః | గణానుత్సవనంకేతా౯ జయత్సప్తపాండః! </ref> ఈ యేడు కుటుంబములు బహుశః ద్రోణపర్వమున వచ్చిన సంశప్తకులేయై యుందురు. పర్వత ప్రాంతవాసులగుట వలనను, స్వతంత్రాభిలాష కలవారగుటవలనను, వీరు ఇప్పటికాలపు ఆఫ్రీదీలును (Afridis ) పశ్చిమోత్తరపు సరిహద్దున నుండు ఇతర తెగలవారునునై యుండవచ్చును. ఏలయనఁగా, ఈతెగలవారు అతి పురాతనకాలము నుండి శూరులుగను స్వతంత్రాభిలాషులుగను ప్రసిద్ధిఁజెంది యుండుటే కాక ప్రజాసత్తాక పరిపాలనము కలిగియుండిరి. మహాభారత వ్యాఖ్యాతకు నాయకసత్తాకమన నేమియో ప్రజాసత్తాకమన నేమియో తెలియకకాఁబ్రోలు పైశబ్దముల యర్థమును వివరింపలేదు. “గణము”నకు నాయకుఁడు కాఁగోరువాఁ డేమిచేయవలయునో పలు తావుల నాగ్రంథమున వచ్చినది. కనుక “గణపతి”యను నదొక గొప్ప పదవి యనియు, దానిబొందుటకు జనులు యత్నించుచుండిరనియు స్పష్టముగా గానవచ్చుచున్నది. ఈ కారణముల వలన “గణము” “గణపతీ" యనువాని యార్థమును పైన మేము సూచించినదేయై యుండవలయునని మాయాశయము. రాజ్యాంగ విషయమున గ్రీకులకును మనకును ఇంతవఱకు సామ్యమే యుండినది. ఇచ్చటినుండియే గ్రీకార్యహింద్వార్య నాగరికతీయను అయోమార్గము "రెండు భిన్నశాఖలు గాఁజీలి రెండు భిన్నదశలకుఁ బోయినది. మనదేశమున రాజుల యధికారము క్రమక్రమముగా వృద్ధియై వారిని నిరంకుశులుగను, ఈశ్వరాంశసంభూతులు గనుజేసి ప్రజలహక్కులను నానాఁటికి నశింపఁజేసెను.<noinclude><references/></noinclude> aemvxin3910pwf1kcjc0me7log1y2sh 104 170786 563816 481859 2026-07-09T11:19:10Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563816 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>ఇఁక పశ్చిమమున గ్రీకులు రాజ్యాంగ విషయమున దమ భావముల వృద్ధిపఱచి కొనిరి. అది యెట్టివృద్ధియనుకొనేదరు? నిరుపమానమైనది. ఆనాఁటిమాటయే కాదు; నేఁటికిని అథెన్సు ప్రజాసత్తాక రాజ్యమే ప్రపంచమందలి సకల ప్రజాసత్తాక రాజ్యములకును ఆదర్శమై యొప్పుచున్నది. ఇట్టి ప్రచండ భేదము మనకును వారికిని కలుగుటకుఁ గలకారణములను వెదకుట చాలకష్టము; ఆప్రయత్నము ఈ వ్యాసము యొక్క యుద్దేశమునుకాదు. ప్రాయశ్య కారణములు ఈ క్రింది వైయుండవచ్చును:౼ ౧ జాతిభేదము లేర్పడుటవలన జనసామాన్యము రాజ్యాంగమునదమ విధుల మరచిపోయినందున క్షత్రిములు మాత్రమే ఈ విషయమున జోక్యము పుచ్చుకొనఁ దగినవారైరి. ౨. ఆర్యులు బహుళసంఖ్యాకులగు శూద్రులను సంఘమున ప్రవేశ పెట్టికొనిరి; కాని వారిని కాయకష్టమునకు పాలుచేసినందున జనసంఘములోని గొప్పభాగమును రాజ్యాంగ విధులకు అనర్హముగఁ చేసిరి. 3. మైదానములలో జనావాసము విశేషనుమగుట వలన, రాజ్యములు చిన్నవిగా నుండినప్పుడు జనాభిప్రాయమును దెలిసికొనుట యందుగల సౌకర్యములు తరువాత లేకపోయెను. ఇప్పటికాలమున విశాలములగు దేశములందు జనాభిప్రాయమును కనుగొనుటకు ఏర్పడిన పద్ధతులు ఆ కాలమున జనులెఱుఁగరు. ఇంక పశ్చిమమున గ్రీసు దేశపర్వత ప్రాంతములలోవసించిన తెగలవారు అందఱు ఒక విధమైనవారుగను, దాదాపుగా అందఱు ఆర్యులుగను, ఆదిమనివాసుల సంబంధము మిగుల తక్కువగాగలవారుగను నుండుటచేత వారు స్వతంత్రస్వభావులై నాయక సత్తాకరాజ్యముల నేర్పరచుకొనఁగలిగిరి. మనదేశమందలి తూర్పుభాగము లోని మగధ వంటి విశాలదేశములలో అనార్యజాతులును ఆర్యానార్యా సంయోగమువలనఁ గలిగిన మిశ్రమజాతులును విరివిగా నుండుటచేత అట్టి దేశములు ఎక్కువ నిరంకుశపరినాలనము కలమయ్యెను. 'దత్తు' కృతమగు “పురాతన హిందూ దేశసభ్యత” యను గ్రంధమునందుల్లేఖింపఁబడినది. ఐతరేయ బ్రాహ్మణము లోని ఈ క్రింది వచనమువలన పైయంశమే స్థిరపడుచున్నది. ఈయర్థముమునఁగాక మరేయర్థమునను ఈవచనమును సమన్వయించుటకు వలనుపడదు. "తూర్పుదిశయందలి రాజులు సామ్రాట్టులను బిరుదముల నందిరి. దక్షిణదిశవారు భోజులని పిలువఁబడుదురు. పశ్చిమ దేశీయులకు రాజులే లేరు. మధ్యమదేశముల రాజులు రాజులనియే పిలువఁబడుచున్నారు.” అనఁగా తూర్పుదేశపు రాజులు క్రమక్రమముగా నిరంకుశులగుచుండిరనియు, పశ్చిమ దేశపుజనులు ఇంకను స్వతంత్రులుగా నుండి స్వపరిపాలనము కలిగియుండిరనియు తేలుచున్నది. విదేహదేశపురాజగు జనకుని పేరుతో ఉపనిషత్తుల యందు వాడఁబడియున్న సామ్రాట్టు బిరుదము కాలక్రమమున 'రాజాధిరాజు' అను నర్థమున నుపయోగింపఁబడసాగినది. తూర్పు దేశమునందలి రాజులూ బలవంతులగుటతోఁ దృప్తిఁ జెందక “సామ్రాట్టు” బిరుదమును గూడ కాంక్షింపసాగిరి. ఇంద్రప్రస్థమునకు రాజైన యుధష్టిరుఁడిట్టి బిరుదమును బొందఁగోరిన సందర్భమున, మహాభారతమునందు, ఈ బిరుద మెటుత్పతియైనదియు కృష్ణుఁడు వివరించియున్నాఁడు. క్షాత్రయుగారంభముననో, బౌద్ధ యుగారంభమునకుఁ గొంచెము పూర్వమోయుండిన మనవారి రాజ్యాంగ స్థితిని వర్ణించునదగుటచేత ఆవివరము నీక్రింద వ్రాయుచున్నాము. “పరశురాముని బారినుండి తప్పించుకొనిన క్షత్రియులు ఏకమై ఈనియమము నేర్పరచుకొనిరి. ఈవిధిని సూర్యచంద్రవంశముల వారిరువురును ఒప్పికొనిరి. ఇళకును ఇక్ష్వాకునకును జనించిన వారందఱు నూర్గురని మీరెఱుఁగుదురు. యయాతి వంశజులగు భోజులు నలుదిశలయందును లెక్కకు మిక్కిలిగా నున్నారు. ప్రస్తుతము రాజులందఱును తమలోనెల్ల మిగులు బలవంతుఁడగు జరాసంధుని సామ్రాట్టుగా నెన్నుకొని యున్నారు. కనుకనే అతఁడు మధ్యదేశముననుభవించుచున్నాడు. శూరుఁడగు శిశుపాలుఁడు అతని సర్వసేనాని యైనాఁడు. కరూశ రాజగు వక్రదంతుఁడు అతినికి సహాయకుడై యున్నాడు. పశ్చిమముననున్న యవనులరాజగు భగదత్తుఁడు అసంఖ్య సేనలు కలవాఁడు, ముగనరకులను తనుకులోఁబరచుకొని తటస్టుఁడుగా నున్నాడు. పశ్చిమ దక్షిణ దిశలయందున్న కుంతి భోజపురుజిత్తు ఒకడు మాత్రము నీకు మిత్రుఁడు. వంగ దేశమునకును, పౌండ్రక కిరాతులకును, రాజగు వాసుదేవునితోఁగూడి భీష్మకుఁడు జరాసంధపక్షపాతియైయు<noinclude><references/></noinclude> kcqbxw1vnphhqe5mgcym8kqd1q22gsj 104 170787 563819 481883 2026-07-09T11:36:25Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>న్నాఁడు. ఉత్తర దేశపు రాజులలో ననేకులు - పాంచాల, శూరసేన, మత్స్యదేశాధీశులును తగితీరులును - జరాసంధనకు భయపడి దక్షిణమునకుఁ భాఱిపోయినారు. ఎంతబలగముగలవారమైనను, ఎంత సమర్ధులమైనను మేముకూడ మధుర వదలి దుర్భేద్యమైనదియు, స్త్రీలవలననైనను రక్షింపఁబడనీలైనదియునగు కుశాస్థలిదుర్గమునకు వచ్చియున్నాము. మధ్యదేశమున నుండు భాగ్యములేక ఇచ్చటికి వచ్చినందున కెంతియు వగచుచున్నాము.” <ref>సభాపర్వమున ౧౪ ఆధ్యాయము</ref> పైవచనమున నుల్లేఖింపఁబడిన మధ్యదేశము హింద్వార్యులకు చాలప్రియమైనదిగా నుండెను. ఇచ్చట నిలువకుండ కృష్ణుని జరాసంధఁడు తరమినేసెను. తక్కిన రాజులందఱును అతనికి లోఁబడి తదాజ్ఞానుసారము వర్తించుచుండిరి. సామ్రాట్టు నెన్నుకొను పైపద్ధతి కొంత విచిత్రముగా గానవచ్చుచున్నది. బ్రాహ్మణులబారి నుండి తప్పించుకొనుట కింతటి ప్రబల ప్రయత్నము కావలసియుండుటఁ జూడ ఆకాలమున బ్రాహ్మణులు గొప్పస్థితియందుండడని తోఁచుచున్నది. మనవారి సార్వభౌమత్వముకూడ జర్మనీ సార్వభౌమత్వమువలెనే అందఱివలన నెన్నుకొనఁబడునదిగను, చిన్న రాజ్యముల స్వాతంత్య్రము నడగఁద్రొక్కనిదిగను ఉండెను. ఇట్టిపద్ధతి ఎప్పుడు ఏకారణమువలన మార్పుఁజెందెనో చూపుటకు వలయు సాక్ష్యము వీరకావ్యములఁదు లభింపదు. కాని చిన్నరాజ్యములను నాశనముచేసి మగధరాజ్యము విస్తరిల్లినరీతియు, కోగలులు కాశీ రాజ్యమును మ్రింగివేసి తరువాత తాముకూడ మాగధులనోటఁబడిన విధమును, బౌద్ధగ్రంధములందు మనకుఁ గానవచ్చు చున్నది. ఇది బుద్ధుని మరణానంతరము జరిగినట్టిదియును, పారసీక సామ్రాజ్య స్థాపనమునకు సమకాలీనమునునగు వార్త. పెద్దపెద్ద రాజ్యములను స్థాపించు పద్ధతి నుపక్రమించినవాఁడు సైరసు (cyrus) అనియు, పెద్దరాజ్యములను ఆధేయ రాష్ట్రములుగాఁ జేసికొని వానిని సాత్రపుల(Satraps)ను ప్రతినిధుల పాలనముక్రిందనునిచి వారిని ఇచ్చవచ్చినట్లు మార్చుచు రాజ్యముచేయు పద్ధతి నారంభించినవాఁడు డెగయసు (Darius) అనియు తోఁచుచున్నది. అస్సీరియనులు (As syrians) గాని ఇజిప్షనులు (Egyptians) గాని ఇట్టి యత్నము చేయలేదనియు, ప్రపంచమందలి మొట్టమొదటి నిజమైన నిరంకుశచక్రవర్తి (Autocratic Emperor) డెగయసేయై యుండవచ్చుననియు మాతలంపు. కనుక సింధునదికి పశ్చినముననున్న దేశమును వశపఱచుకొని, దానిని తన పారసీక సామ్రాజ్యమునఁ గలుపుకొని యొక సాత్రపుని క్రిందనుంచియుఁడిన డెరయసుయొక్క పద్ధతిని మనవారు — అందును ముఖ్యముగా విశాల రాష్ట్రములకధినాధులగు తూర్పు ప్రాంతములవారు - ఆదర్శముగాఁ గొనియుండిన నందాశ్చర్య మేమియు లేదు. బహుశః ఇట్లే చిన్నచిన్న రాజ్యములను పొట్టఁబెట్టికొని నిరంకుశుఁడగు చక్రవర్తి పాలనము క్రింద మనదేశమున మొట్టమొదట మగధ గొప్ప రాజ్యమయ్యను. ఈ క్రొత్త సామ్రాజ్యపు రాజదాని ”రాజగృహ’ నుండి పాటలీపుత్రమునకు మార్పఁబడెను. ఈ పాటలీపుత్రము నందే మొట్టమొదటి హిందూదేశ చక్రవర్తియగు సాండ్రకోటను అని గ్రీకులచే బిఁలవబడిన చంద్రగుప్తుఁడు రాజ్యముచేసెను. ఈతని యాస్థానముననే మెగస్తనీసు (Magasthanes) అను చరిత్రకారుఁడు రాయబారిగా నుండెను. వీర కావ్యము లందు పాటలీపుత్రముమాట ఎచ్చటను లేదు. మగధరాజ్యమునకు రాజగృహపట్టణమే రాజధాని యని రెండు కావ్యములందును పలుమారువచ్చినది. తరువాతికాలమున నుద్భవించిన సామ్రాజ్యముల మాటకూడ వీరికావ్యములలో లేదు. అప్పటి వఱకింకను ప్రబల రాజ్యములు దుర్బలరాజ్యముల నుండి కప్పములఁ గొనుటతోనే తృప్తినొందియుండెను. రాజ్యములను విశాలము చేసికొను నాచారము వాడుకలోకి వచ్చియుండలేదు. అయినను, అప్పటికి రాజసత్తాక పద్ధతి మాత్రము సంపూర్ణముగాను నిరంకుశముగాను వ్యాపించి యుండెను. వెనుక మేము చెప్పిన ప్రకారము ప్రజాసత్తాక పద్ధతియు, ప్రజతో నాలోచించి పరిపాలనసేయు పద్ధతియు, అచ్చటచ్చట నుల్లేఖింపఁబడి యున్నను, మొత్తము విూఁద వీరకావ్యములం దెచ్చటఁ జూచినను రాజునధికారము ఎదురులేనిదిగాను, ప్రజల విధేయులఁ జేసికొను నధికార<noinclude><references/></noinclude> m9p7t33dz7dhtacxwujch8tq2rtvgk7 106 175104 563821 492004 2026-07-09T11:43:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563821 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[లక్షణసారసంగ్రహము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:చిత్రకవి పెద్దన|చిత్రకవి పెద్దన]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసాహిత్యపరిషత్తు |చిరునామా=కాకినాడ |సంవత్సరం=1940 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 21to24=వి.సూ. 25=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} eystzxwl6lonr98fzjjxrrsv56f508x 0 175107 563791 492009 2026-07-09T06:00:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563791 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = చిత్రకవి పెద్దన |అనువాదం= | విభాగము = ప్రథమాశ్వాసము | ముందరి = [[../ఉపోద్ఘాతము/]] | తదుపరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం= 1940 }} <pages index="లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf" from=25 to=65 /> 3qs6tff5toghb3vf44zp9z8pr1703tx 104 175110 563769 492012 2026-07-09T00:43:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563769 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p||acfs150}}పీఠిక</p> {{Center|—————}} లక్షణసారసంగ్రహమను నీఛందోగ్రంథమును రచియించిన చిత్రకవి పెద్దన కవివరుఁడు శుక్లయజుశ్శాఖికాప్రభాసురుఁడు. కాత్యాయనసూత్రుఁడు. భారద్వాజగోత్రుడు. ఈతనితాత చెన్నయ. తండ్రి సర్వయామాత్యుఁడు. తల్లి లక్షమాంబ. కాశ్యపసగోత్ర నల్లగట్ట యైలయాచార్యుఁ డీతనిమాతామహుడు. వీరియింటిపేరు పార్శ్వంచాలవారు కావచ్చును.<ref>ఈలక్షణసారసంగ్రహము తాళపత్త్రములమీఁద వ్రాసికొనినవాఁడు చిత్రకవి బుచ్చయాచార్యులతమ్ముఁడు రామాచార్యుడు. ఈతడు రచించిన రఘునందనవిలాసమునం దాశ్వాసాంతగద్యములలో వెక్కిరేల చిత్రకవివారని చెప్పుటం జూడ భారద్వాజగోత్రులగు నీ చిత్రకవివా రాయాగ్రామనామములను గూడఁ జేర్చి యింటిపేరు వాడుకొనుచుండిరని యూహింపనైయున్నది. ఈతఁడు వెక్కిరేల చిత్రకవివంశపువాఁడైనట్లే "పార్శ్యంచాల చిత్రకవి వంశపువాఁడేమో పెద్దనకవి” యని యూహ పొడముచున్నది. ఎట్లూహించిన నట్లు సరిపడు సందిగ్ధావస్థయందున్నది గాని యిదమిత్థమని నిర్ణయింప నాధారము లింతవఱకుఁ గానరావు.</ref> కాని, చిత్రకవితయందు ఘనుఁడగుటం జేసి యీతనినాఁటినుండియుఁ జిత్రకవివారైనట్టు లితనిపుత్రుఁడు అనంతకవియుఁ బౌత్రుఁ డగు రమణకవియుఁ దమకావ్యములగు ఇందుమతీపరిణయ సాంబవిలాసములందుఁ దెలిపియున్నారు. ఈతని గురువు 'కందాళ అన్నగారు.' అని గురుస్తుతి చేయఁబడుటచే నీతఁడు వైష్ణవమతావలంబి యనుట నిజము. కృతిపతియగు వెలలూరి యాంజనేయుని శ్రీరామచంద్రదాసచంద్రుఁడనియు, 'రాఘవదాస' యనియు, 'శ్రీరామపాదసేవారామ' యనియుఁ బ్రపత్తిపూర్వకముగ స్తుతించుట వైష్ణవసంప్రదాయమును దెలుపుచున్నది. ఇక్కవినివాసస్థలము వెలలూరని కలదు. వెల్లటూరు అనునది శ్రీశైలప్రాంతమున నున్నట్లును బండితారాధ్యుఁ డచ్చటికి వెళ్లినట్లును<noinclude><references/></noinclude> f01kd2nyyat916febx4ntu375kl3fae 563770 563769 2026-07-09T00:43:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563770 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fs150}}పీఠిక</p> {{Center|—————}} లక్షణసారసంగ్రహమను నీఛందోగ్రంథమును రచియించిన చిత్రకవి పెద్దన కవివరుఁడు శుక్లయజుశ్శాఖికాప్రభాసురుఁడు. కాత్యాయనసూత్రుఁడు. భారద్వాజగోత్రుడు. ఈతనితాత చెన్నయ. తండ్రి సర్వయామాత్యుఁడు. తల్లి లక్షమాంబ. కాశ్యపసగోత్ర నల్లగట్ట యైలయాచార్యుఁ డీతనిమాతామహుడు. వీరియింటిపేరు పార్శ్వంచాలవారు కావచ్చును.<ref>ఈలక్షణసారసంగ్రహము తాళపత్త్రములమీఁద వ్రాసికొనినవాఁడు చిత్రకవి బుచ్చయాచార్యులతమ్ముఁడు రామాచార్యుడు. ఈతడు రచించిన రఘునందనవిలాసమునం దాశ్వాసాంతగద్యములలో వెక్కిరేల చిత్రకవివారని చెప్పుటం జూడ భారద్వాజగోత్రులగు నీ చిత్రకవివా రాయాగ్రామనామములను గూడఁ జేర్చి యింటిపేరు వాడుకొనుచుండిరని యూహింపనైయున్నది. ఈతఁడు వెక్కిరేల చిత్రకవివంశపువాఁడైనట్లే "పార్శ్యంచాల చిత్రకవి వంశపువాఁడేమో పెద్దనకవి” యని యూహ పొడముచున్నది. ఎట్లూహించిన నట్లు సరిపడు సందిగ్ధావస్థయందున్నది గాని యిదమిత్థమని నిర్ణయింప నాధారము లింతవఱకుఁ గానరావు.</ref> కాని, చిత్రకవితయందు ఘనుఁడగుటం జేసి యీతనినాఁటినుండియుఁ జిత్రకవివారైనట్టు లితనిపుత్రుఁడు అనంతకవియుఁ బౌత్రుఁ డగు రమణకవియుఁ దమకావ్యములగు ఇందుమతీపరిణయ సాంబవిలాసములందుఁ దెలిపియున్నారు. ఈతని గురువు 'కందాళ అన్నగారు.' అని గురుస్తుతి చేయఁబడుటచే నీతఁడు వైష్ణవమతావలంబి యనుట నిజము. కృతిపతియగు వెలలూరి యాంజనేయుని శ్రీరామచంద్రదాసచంద్రుఁడనియు, 'రాఘవదాస' యనియు, 'శ్రీరామపాదసేవారామ' యనియుఁ బ్రపత్తిపూర్వకముగ స్తుతించుట వైష్ణవసంప్రదాయమును దెలుపుచున్నది. ఇక్కవినివాసస్థలము వెలలూరని కలదు. వెల్లటూరు అనునది శ్రీశైలప్రాంతమున నున్నట్లును బండితారాధ్యుఁ డచ్చటికి వెళ్లినట్లును<noinclude><references/></noinclude> ij968d9qd5hl6dwwa0q5xpw3ca7xk0y 104 175111 563771 492013 2026-07-09T00:58:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563771 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>బండితారాధ్యచరితమున వర్ణింపఁబడియున్నది. అయ్యది కడపమండలములోనిది. ఆవెల్లటూరే యీ వెల్లలూరేమో వ్రాఁతయందలి భేదమువలన నట్లు భిన్నముగా నైనదేమో యనిపించుచున్నది. “ధరానుత వెలలూరీపురీహనుమంతునకున్, వెల్లలూరి హనుమన్మూర్తీ" యని యిందుఁ బేర్కొనఁబడినతావులందు ‘వెల్లటూరు' అనినను బాధ లేదు. పండితారాధ్యచరిత్రముననే 'వెల్లలూరు' అనియుండుట కందు 'వెల్లటూ' రని పడినదేమో! స్థలజ్ఞు లావిషయమై నిర్ణయించుదాఁక వెల్లలూరో వెల్లటూరో నిశ్చయింపఁజాలము.<ref>శివతత్త్వసారమున కుపోద్ఘాతము వ్రాయుచు శ్రీ కొమఱ్ఱాజు వేంకటలక్ష్మణరావుగారు వెల్లటూరినిగూర్చి యిట్లు వ్రాసియున్నారు. “గుంటూరుజిల్లాలో రెండు వెల్లటూర్లు గలవు. ఒకటి రేపల్లె తాలూకాలోను, నింకొకటి వినుకొండ తాలూకాలోను నున్నవి. నైజాము రాజ్యమున నల్లగొండ జిల్లాలోఁ గూడ నొక వెల్లటూరు గలదు. కాని శ్రీశైలమునకు సంబంధించినది వినుకొండ తాలూకాలోనిదియే. ఇది వినుకొండనుండి శ్రీశైలమునకుఁ బోవు త్రోవకు నాఱుమైళ్లు ప్రక్కగనుండును.” వెల్లటూరిని మార్చి రేపల్లె వినుకొండ తాలూకాలలోనున్న వెల్లటూళ్లకు నుత్తరములు వ్రాసి స్థానికులఁ గొందఱ నడుగ వారు తమ గ్రామములందు ఆంజనేయస్వామి యాలయములు పురాతనము లేవియు లేవనియుఁ జిత్రకవివా రాగ్రామములలో లేనట్లును దెలిపిరి. నైజాముమండలములోని వెల్లటూరేమో యని సందేహించి “విభూతి" పత్రికాధిపతులగు శ్రీ చిదిరెమఠము వీరభద్రశర్మగారికి వ్రాసి కనుఁగొన వారాప్రాంతముల వెల్లటూరను గ్రామ మున్నదని యనుకొనుటయే కాని దానిని గూర్చిన వివరములు తెలియవనియుఁ గనుంగొని తెలియవచ్చిన వృత్తాంతము నెఱింగింతు మనియు వ్రాసినారు. కావున వారేనాఁడేని దెలిపినయెడల నందాధారమేమేని దొరకినచో వెంటనే ప్రచురింతుము.</ref> కవికాలమును గూర్చి యిందేమియుఁ దెలుపఁబడలేదు. కాని, కందాళ అన్నగారు — పాండురంగమాహాత్మ్యకృతిపతి విరూరి వేదాద్రిమంత్రి — మతగురువగు కందాళ యప్పగారి తండ్రియని రామలింగనిచేఁ బేర్కొనఁబడినవా రొకరు గలరు. అందు అణ్ణగారని ణకారఘటితముగా మాత్రమున్నది. అయ్యది కన్నడభాషాసంప్రదాయమై యుండును. ఆ<noinclude><references/></noinclude> izjekm2hw1vm2r94epepz5yo86ibypi 104 175112 563772 492014 2026-07-09T01:08:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563772 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>కందాళ అన్నగారు పెద్దనకు గురువైనట్లు "కందాళ యన్నగారి శిష్యుఁడఁ బెద్దన కవివరుండ” అనువాక్యమువలనఁ దెలియనగును. అప్పయగారి శిష్యుఁడగు విరూరి వేదాద్రి 1581, 1611 ప్రాంతములవాఁ డగుటచే అన్నగారు 16 వ శతాబ్దమధ్యమున నుండవచ్చును. కవులచరిత్రప్రకారము 16 వ శతాబ్దమునందలి యీ పెద్దన, యాశతాబ్దమధ్యమందలి అన్నగారికిఁ బిన్నవయస్సున శిష్యుండై యుండి, యాశతాబ్దాంతమునఁ బ్రౌఢవయస్సున లక్షణసారసంగ్రహము రచించెనని చెప్పవచ్చును. సులక్షణసారము రచించిన వెల్లంకి తాతంభట్టును, కవిసంజీవిని రచించిన ముద్దరాజు రామన్నయును నీశతాబ్దములోనివారే. ఆశతాబ్దివాఁడగు తాతంభట్టు వృద్ధుఁడై యుండును. దాన ఛందశ్శాస్త్రమును దెనుఁగునఁ జెప్పినవారి నుతించుచు ముద్దరాజు రామనను విడిచిపెట్టి, తాతంభట్టును మాత్రమే స్మరించుట కల్గినది. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>త్ర్యక్షవరప్రసాదకవితాఢ్యుని వేములవాడభీము, న య్యక్షతభక్తి విస్ఫురదనంతు ననంతుఁ గవిత్వలక్షణా ధ్యక్షులఁ గాచిరాజు బసవార్యుని, భైరవు, నూత్నదండి, వా గ్వీక్షణకర్ణనేతయగు వెల్లఁకి తాతబుధేంద్రు నెన్నుచున్.</poem>|ref=}} అని ప్రాచీనులలో వెల్లంకి తాతంభట్టును స్మరించి ముద్దరాజు రామనను బేర్కొనలేదు. ఒకవేళ రామన తనకు సమకాలికుఁడైనను భిన్నస్థలవాసులయి యొండొరులు నెఱుంగకుండుటచే విడిచినను విడువవచ్చును. ఈతఁడు రచించిన గ్రంథములు:— 1. ఆంజనేయశతకము. 2. లక్షణసారసంగ్రహము.<ref>రమణకవి సాంబవిలాసమున "సీ. సర్వలక్షణసారసంగ్రహం బొనరించి తనరె మీతాత పెద్దన కవీంద్రుఁడు" అని దీనినే సర్వలక్షణసారసంగ్రహమనినాఁడు.</ref> లక్షణసారసంగ్రహావతారికలో స్వప్నమునఁ దన కాంజనేయుఁడు కానవచ్చి,<noinclude><references/></noinclude> 56r1sh9lmim1uongdescuf3e7s8300d 104 175113 563773 492015 2026-07-09T01:22:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563773 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type="క.|lines=<poem>మున్నొక శతకము మాకుం జిన్నపుడె సమర్పణంబు చేసితి విఁకనున్ సన్నుతలక్షణకృతి య స్మన్నామాంకితము సేయుమా యిపు డనినన్."</poem>|ref=}} ఈలక్షణసారము రచించినాఁడఁట. శతకమున్నదో లేదో తెలియదు కాని యాంధ్రులభాగ్యవశమున నేఁటి కీ లక్ష్మణసారసంగ్రహము బయలుపడినది. {{p|ac|fwb}}ఆంధ్రచ్చందోగ్రంథములు</p> ఆంధ్రభాషయందు కవిజనాశ్రయము, అనంతుని ఛందోదర్పణము, లక్షణసారసంగ్రహము, కావ్యాలంకారచూడామణి, లక్షణసారము, సులక్షణసారము, కవిసంజీవిని, అప్పకవీయము, రంగరాట్ఛందము, సర్వలక్షణసారసంగ్రహము, మున్నగుఛందోగ్రంథములు పెక్కులు గలవు. నన్నయభట్టకృతమగు ఛందస్సారమను గ్రంథమొకటి కలదను ప్రతీతియే కాని యాగ్రంథ మెచ్చటను లేదని చరిత్రకారులు దెలిపియున్నారు. తరువాతిది భీమనగ్రంథము. అందుఁ గేవలము ఛందస్సును గూర్చియు, దోషములనుగూర్చియు మాత్రమే కలదు. అనంతునిఛందమునఁ గవిజనాశ్రయమందలి దోషములు మాత్రమేకాక షట్ప్రత్యయములనుగూర్చి విపులము చేయఁబడి, సమాసములు, సంస్కృతసంధులు, విశేష్యవిశేషణములు వర్ణములు మున్నగువిశేషములు వెలయింపఁబడినవి. పిమ్మటిదగు నీలక్షణసారసంగ్రహమున వర్ణములు, అక్షరజాత్యాదిలక్షణములు, గురు, లఘు, గణసంజ్ఞలు, కావ్యస్వరూపము, కవినేతృస్వరూపములు ప్రాసభేదములు యతివిశేషములు,<ref>ప్రాసములు పదునెనిమిది విధములనియు, యతు లిరువదియేడు విధములనియు వివరింపఁబడెను.</ref> షడ్వింశతిచ్ఛందములు, సమార్ధవిషమవృత్తివివేచనము, షత్ప్రత్యయములు, దండకలయగ్రాహికందగీత్యక్కరాదిభేదములు, రేఫనిర్ణయమును, నాటకలక్షణమును,<noinclude><references/></noinclude> 982q8pwslt7fi5wqrcpx44q1kc7lwl8 104 175114 563774 492016 2026-07-09T01:36:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563774 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>చిత్రకవిత్వలక్షణమును గలవు. అవ్యవహితపూర్వమగు సులక్షణసారమున నిన్నివిశేషములు లేవు. పూర్వపద్ధతిని గాక, కేవలము ఛందస్సు, షట్ప్రత్యయములు, యతి, ప్రాస, కవినేతృగణోత్పత్తివిచారము మాత్రము కలవు. ఈక్రమము లక్ష్మణసారమునకును, అప్పకవీయమునకును దలక్రిందులుగా నున్నది. షట్ప్రత్యయములు:— కవిజనాశ్రయము, ఛందోదర్పణములందు సూక్ష్మముగాఁ దెలుపఁబడినవి. వానికంటె లక్షణసారమునను, నన్నిటికంటె నప్పకవీయమునను విపులీకరింపఁబడినవి. షట్ప్రత్యయములలోని ప్రస్తారము, వృత్తసంఖ్య మాత్రమే సులక్షణసారమునఁ గలవు. తక్కిన నాల్గువిభాగములు గానరావు. కళికోత్కళికాదులగు చిత్రకవితారీతులు కవిజనాశ్రయమునను, సులక్షణసారమునను లేనేలేవు. కావ్యాలంకారచూడామణియందు లక్షణములు మాత్రము గలవు. కాని లక్ష్యములు లేవు. ఆలక్షణములును సూక్ష్మములుగాఁ జూపఁబడినవి. ఇంక లక్షణసారమునను, అప్పకవీయమునను లక్ష్యలక్షణములతో విపులముగా నున్నవి. అప్పకవి వివరించిన వ్యాకరణవిచార మిందు లేదు గాని యాంధ్రలాక్షణికులు ప్రాచీను లెవ్వరును వివరింపని నాటకలక్షణము మాత్రము సంస్కృతనాటకలక్షణానుసారముగాఁ జక్కగ వివరింపఁబడినది.<ref>వృత్తలక్షణములు ఛందోగ్రంథము లన్నిటియందును రెండు మూఁడు పాదములలోఁ గాని యిముడనివి యిం దొక్కొక్కపాదముననే యిముడ్పఁబడియుండుటవలన విద్యార్థులు సులభముగాఁ గంఠస్థములు చేసికొన ననువగును.</ref> షట్ప్రత్యయవివేకము కవిజనాశ్రయముకంటె ననంతునిఛందమున విపులముగానున్నది. లక్షణసారమున సూక్ష్మరూపముగానై యప్పకవీయమునఁ బరిపూర్ణతఁ గాంచినది. అప్పకవి యందఱకంటెను విపులము చేసి లక్షణము తీర్చినాఁడు. షట్ప్రత్యయములవిషయమై అప్పకవికంటే నెక్కువ వివరించినవారు పూర్వులలో నెవరును లేరన్నమాటయే. {{left|}}<noinclude><references/></noinclude> 9dk5k03r0232gwfu3xipw5h1dhjgqwc 104 175115 563775 492017 2026-07-09T01:47:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563775 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>చిత్రకవిత్వవైఖరులలో నీకవి మిగులఁ జాతుర్యమును జూపియున్నాఁడు. అందుఁ గల్పితకల్పవల్లికాబంధము మిగుల మెచ్చఁదగినది. అప్పకవి యతనిపోకడనే యనుకరించినవాఁడు. ఈబంధమున నాలుగు చంపకమాలావృత్తములనుండి పదునేడు వృత్తములు వెలువడుచున్నవి. ఇయ్యది తాళపత్రప్రతులందుఁ గ్రిమిదష్టమై వ్రాయసగాండ్రపొరపాటువ్రాఁతలతో నిండియున్నది. అట్టిదానిని నర్థయుతముగాఁ గవిభావము నూహించి సంస్కరించి ప్రచురించిన సాహిత్యపరిషద్వ్యవహర్తలగు (Manager) బ్రహ్మశ్రీ వ్యాకరణవిద్యాప్రవీణ చిలుకూరి పాపయ్యశాస్త్రిగా రెంతయుఁ బ్రశంసార్హులు. వీరికిఁ బూర్వము వ్యవహర్తలుగానుండి పని చేసి కీర్తిశేషులైన శ్రీయుత క్రొత్తపల్లి సూర్యరావుగా రీగ్రంథప్రకటనమునకుఁ బూనుకొని 3. ఆ. 66. ప. వఱకు మాత్రము ప్రకటించిరి. ఇట్టి గ్రంథములఁ బ్రకటించుటలోఁ గలకష్టము తాళపత్రప్రతులను జూచినవారికిఁగాని తెలియదు. 'మొట్టమొదట నట్టనడుమ నుపక్రమించి యిట్టి లక్షణగ్రంథమును సమగ్రముగా సంస్కరించుట దుష్కరకార్యమని వేఱె చెప్పనేల ? “ప్రాచీనగ్రంథముల నన్నిటిని బండితులు దిద్ది పాడుచేయుచున్నా రనుచు ఘోషించు నాధునికవిమర్శకులకు వ్రేల్వెట్టి చూపనక్కఱలేకుండఁ బలుతావుల గ్రంథపాతస్థలములను బూరింపక యట్లే యుంచినారు. లేఖకులప్రమాదములను సవరించిరి. తృతీయాశ్వాసమున 'వెలయఁ దొమ్మిదంకముల దేవిపరికాయ' మని మూలమున నున్నదనియు, శారదాతనయుని భావప్రకాశమునఁ “దొమ్మిదంకములతో దేవీపరిణయమను రూపక మొకటి చెప్పఁబడినది. కావున నియ్యది దేవీపరిణయమే కాని దేవిపరికాయము కా”దని సవరించిరి. సవరించిన వేవేని యున్నచో నిట్టివే కాని తమ మతమున కనుకూలముగా నుండవలెనని సవరించిన భాగములు లేవనవచ్చును. కావున భాషాభిమానులగు విమర్శకు లాగ్రహింపకుందురు గాక. {{left|}}<noinclude><references/></noinclude> sw1w9mcia49m5jrkmk71occctf2jpek 104 175116 563776 492018 2026-07-09T01:58:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563776 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>పెద్దనార్యునికవితాఫక్కియు, వైదుష్యమును నిరుపమానములు. కాని యచ్చటచ్చటఁ బ్రమాదములు లేకపోలేదు. అంతమాత్రమున నీగ్రంథము ప్రాశస్త్యమునఁ గొఱఁతపడనేరదు. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీపేర నంకితంబుగ దీపితమతి ఛంద మొకటి తెనుఁగునఁ గడుసం క్షేపమునఁ జేతు నీ కృప <u>ప్రాపు</u>న నని విన్నవించి యట మేల్కంటిన్.</poem>|ref=ఆశ్వా 1. ప. 11.}} అను దానిలోని 'ప్రాపు' శబ్దము సంసృతమనుకొని ప్రాదిగా భావించి యందలి స్వరముతో యతి చెల్లించినాఁడు. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>స్వరకచటవర్గములు భూ సురు లగుఁ దపవర్గరవలు క్షోణీపతులు వి డ్వరులు <u>యలోష్మలు</u> పాదజు లరయఁగ ళక్షఱలు కృతుల నాది నిడంగన్. </poem>|ref=ఆశ్వా. 1. ప. 26.}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అల <u>వర్గ</u>సమూష్మటవ ర్గ లవి మహాప్రాణము లవి గాక మిగిలియు న్న లిపులె యల్పప్రాణం బు లిందులో నిడునివి శుభములు కృతిమొదలన్.</poem>|ref=ఆశ్వా. 1.ప. 35.}} ('వర్గము, వర్గువు, వగ్గు' అని ప్రాచీనప్రయుక్తరూపములు గలవుకాని 'వర్గ, వర్గ' లనుట యన్యత్ర కానరాదు) {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నిడుదగీట్లైదుగానిడి... ... ... ... ... సిద్ధసాధ్యసుసిద్ధారి <u>చిహ్న</u>లన్ని చౌకములఁగల్గు నని చూచి సరవితోడఁ దెలిసి పతివర్ణముననుండి ఫలము గనుచు వీనిలోనున్న రిపులిపుల్ విడువవలయు.</poem>|ref=ఆశ్వా. 1. 46}}<noinclude><references/></noinclude> 3knrvn2ids2sthe7wxsry9kor3e28do 104 175117 563777 492019 2026-07-09T02:31:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563777 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>“అన్ని యుపసర్గలు స్వరసమన్వితముగ...”</poem>|ref=}} మున్నగుచోట్ల “ఊష, వర్గ, చిహ్నాపసర్గాదిశబ్దములు మువర్ణకరహితముగాఁ బ్రయోగించెను. “కవిప్రయుక్తము సర్వము గ్రాహ్యమేకాని, కాదన మీరెవ్వ రనువారిఁ జెప్పి యొప్పింపఁజాలము. కాని క్వాచిత్కములు, నేకదేశపతితములును, బ్రమాదములే కాని ప్రమాణములు కానేరవని యొప్పుకొను సహృదయులకుమాత్ర మెత్తి చూపక తప్పదు. ఎంతవానికేని ప్రమాదము రావచ్చును. ప్రమాదము ప్రమాదమే. ఊష్మాదిశబ్దములు చరిత్రాదులలోఁ జేర్చి సాధుత్వ మొకవేళ సాధించినను, శబ్దరత్నాకరములో వైకృతపదమని చెప్పఁబడిన 'ప్రాపు' శబ్దములోని 'ప్ర' యుపసర్గముగా సాధించుట సాధ్యమెట్లు? అయ్యది భ్రాంతిపతిత మనవలయును. ఈ భ్రాంతి యిటుండనిండు. బోడలకు లక్ష్యముగా నొసంగిన యీకందపద్యము తిలకింపుఁడు. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>క్షితి <u>ధృతి</u> నిధిని నిలిపితివి స్థితి నిక్కి దీవికి నిగిడితి శిఖజిగి నిర్జిం చితి ద్విడ్విధి విరివి విడిచి <u>కృ</u>తిని వినిర్మించితి సితి <u>ఘృ</u>ణికి గిరి <u>గృ</u>హీ.</poem>|ref=ఆశ్వా 3. ప 125.}} ఇందలి ధృతి, కృతి, ఘృణి, గృహి, శబ్దములలోని వట్రసుళ్లను బూర్వకాలమున ధ్రితి, క్రితి, ఘ్రిణి, గ్రిహి, అని యికారవిశిష్టములుగా వ్రాయు సంప్రదాయ ముండుటవలన బోడలకు లక్ష్యముగాఁ గవి ప్రయోగించెను. కాని పరిష్కర్త లిప్పటిలిపి ననుసరించి వట్రసుడి గలదిగాఁ బరిష్కరించిరి. అట్లు పరిష్కరింపరేని నేఁటివారి కీమార్గము విపరీతముగా నుండుట నిజమే. కాని, దాని నాపుటయడుగుభాగమున వివరింపవలసినది. ఇట్టి వేవేని ప్రమాదము లున్నచోఁ బాఠకలోకము సవరించుకొని పఠింతురుగాక. {{rh|అమలాపురం.<br> 15-1-1940.||{{Center|ఇట్లు,<br> విబుధవిధేయుఁడు,<br> విద్వాౝ—వెంపరాల సూర్యనారాయణశాస్త్రి.}}}}<noinclude><references/></noinclude> idyq5uysabm980njck9s5wjfgxxzcwt 104 175118 563778 492020 2026-07-09T02:40:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563778 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fs150}}ఉపోద్ఘాతము</p> ఆంధ్రసాహిత్యపరిషత్తువారు ప్రకటించిన ఛందోలక్షణగ్రంథములలో లక్షణసారసంగ్రహమును మిక్కిలి విలువగల గ్రంథమని చెప్పనగును. ఆంధ్రవాఙ్మయమున నింతకుము న్నేలాక్షిణికులుగాని యాలంకారికులుగాని తమ గ్రంథములలోఁ జెప్పని నాటకలక్షణముల నీకవి తెలిపియున్నాఁడు. మఱియు నేఁటిదనుక నాంధ్రకవిపండితలోకమునఁ బ్రచురప్రచారముననున్న యప్పకవీయమునకు నీగ్రంథము కొంతవఱకు మూలమని చెప్పినచో నీగ్రంథప్రాశస్త్యము తేటపడక మానదు. కావునఁ బరిషత్తువా రీగ్రంథముఁ బ్రకటించి యాంధ్రకవిపండితులకే కాక, ఛంధోలక్షణపరిణామము నెఱుఁగఁగోరు విమర్శకులకుఁ గూడ దీనిని నుపాధేయముగ నొనరించినారు. పరిషత్తున కీగ్రంథమునకు మాతృక యొకటియే చిక్కినది. ఇప్పటికి రమారమి పదునెనిమిదేండ్ల క్రిందట, కీ. శే. కొమఱ్ఱాజు వేంకటలక్ష్మణరావు పంతులవా రీలక్షణసారసంగ్రహమును హరిభట్టురచితమగు నుత్తరనారసింహపురాణమును బరిషత్తునకై మైసూరు దొరతనమువారియొద్దఁ గొనియుండిరి. వీనిలో నుత్తరనారసింహపురాణ మీవఱకే పరిషత్తువారిచేఁ బ్రకటింపఁబడినది. ప్రస్తుతము ప్రకటితమైన లక్షణసారసంగ్రహము పరిషత్పుస్తకభాండాగారమున 4441 వ సంఖ్య గలది. ఇం దిరువదియాఱు తాళపత్రములు గలవు. పత్రమునకుఁ దొమ్మిది పంక్తులు. వ్రాత చక్కగ నున్నది. గ్రంథాంతమున “శ్రీమత్కాదిరీశాయనమః శ్రీసూర్యనారాయణాయనమః శ్రీశారదాంబాయైనమః శుభమస్తు శ్రీమత్ఖాదిరీనృసింహస్వామి సత్కృపను చిత్రకవి బుచ్చయార్యులతంముడు రామాచార్యులు వ్రాసిన లక్షణసారసంగ్రహమునకు శుభమస్తు. దుర్ముఖిసంవత్సర పుష్య శు-ల్లు" అని కలదు. లక్షణసారసంగ్రహమునేకాక యుత్తరనారసింహ<noinclude><references/></noinclude> axfatvzk3hjwzflbbliqn4oaubpff53 104 175119 563779 492021 2026-07-09T03:20:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563779 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>పురాణమును గూడ వ్రాసిన దీ రామాచార్యులే యని యాగ్రంథతాళపత్రమాతృక చివరఁగల యీ క్రింది పద్యమువలనఁ దెలియుచున్నది. {{Telugu poem|type=“క.|lines=<poem>ధర శుభకీలకసంవ త్సరమున శ్రావణమునందుఁ దగఁ జిత్రకవీ శ్వరు బుచ్చయార్యు తమ్ముఁడు వరమతి నరసింహు కథయు వ్రాసెను వేడ్కన్.”</poem>|ref=}} ఈగ్రంథముల వ్రాసినయాతఁడు కేవల వ్రాయసకాఁడు మాత్రమే కాక, కవియై యున్నాఁడు. ఈతఁ డనంతపురమండలములోని ఖదిరనివాసుఁడై నట్లు పైవ్రాతవలన మనకుఁ దెలియవచ్చుచున్నది. ఈతఁడు రఘునందనవిలాసము లేక భోజభూపాలీయ మనుపేర చంపూరామాయణమును దెలిఁగించియున్నాఁడు. పరిషత్పుస్తకభాండాగారమున నాగ్రంథము కలదు. ఇందుల గద్యమున నీతనియింటిపేరు 'విక్కిరాల ' అని కలదు. చిత్రకవి యాతని బిరుదనామము కావచ్చును; కావున లక్షణసారసంగ్రహకర్తయగు చిత్రకవి పెద్దనయు నీతఁడును నొక్యవంశమువారని యూహింపఁజనదు. చిత్రకవి పెద్దన యాజ్ఞవల్క్యుఁడు. చిత్రకవి రామాచార్యులు వైష్ణవుఁడు. ఈ లక్షణసారసంగ్రహము తాళపత్రములు మిక్కిలి ప్రాఁతవి యగుటచే నందు సూచింపఁబడిన దుర్ముఖిసంవత్సరము మొన్నటిదిగాక యాపైదాని పై దుర్ముఖి యగును. కావున నిది యిప్పటికి నూటయేఁబది సంవత్సరములపూర్వమే వ్రాయఁబడినదని చెప్పనొప్పును. గ్రంథకర్త చిత్రకవి పెద్దన శుక్ల యజుశ్శాఖీయుఁడు.<ref>ఈతఁ డార్వేలనియోగిబ్రాహ్మణుఁడని వీరేశలింగకవికృతకవిజీవితములలో వ్రాయఁబడియున్నది. అది ప్రామాదికము. చూ. ద్వితీయభాగము. పుట. 298.</ref> కాత్యాయనసూత్రుఁడు. భారద్వాజగోత్రుఁడు. ఈతనియింటిపేరు తొలుత పార్శంచాలవారు. పెద్దననాఁటినుండి వీరు చిత్రకవివా రైనారు. ఈవంశమునఁ బెద్దన తరువాత బండితులు కవులును గూడ విలసిల్లిరి. వీరివంశవృక్ష మిది.<noinclude><references/></noinclude> 09ootf6x6rqh9c6rg5gvcpu169vb6xe 104 175120 563780 492023 2026-07-09T03:43:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563780 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left margin|5em}}<poem>మంచిరాజు - (మాచిరాజు) పార్శంచాలవారు | కాచన్న | చెన్నన్న | సర్వన్న - లక్కమ్మ | పెద్దన - (చిత్రకవివారు) | అనంతకవి - ఓబలాంబ | వేంకటరమణకవి</poem> </div> చిత్రకవి పెద్దన నల్లగట్టు యైలన్నదౌహిత్రుఁడు. కందాళయన్నగారి శిష్యుఁడు. శ్రీహనుమద్వరస్థిరసత్కవిత్వదక్షుఁడు. చిత్రకావ్యధనుఁడు. ఈతనికొడు కనంతకవి హరిశ్చంద్రనళోపాఖ్యానమునకుఁ దీక్ష వ్రాసి, గండికోటదుర్గాధ్యక్షుఁడగు పెమ్మసాని చినతిమ్మానాయునిచే గౌరవింపఁబడినవాఁడు. ఈతఁడు హరిహరశ్లేషోదాహరణము, సకలజీవసంజీవని, వంశావళి, ఇందుమతీపరిణయము మున్నగు గ్రంథములఁ బెక్కిటిని రచియించియున్నాఁడు. మనుమఁడు వేంకటరమణకవి సాంబవిలాసమను విద్వత్కవికర్ణరసాయనసకలవర్ణనాపూర్ణరామాయణము కుమారగురువిలాసమును రచియించియున్నాఁడు. అప్పకవి, సాంబవిలాసమునుండి నాలుగుపద్యముల నుదాహరించుటచేతనే నీతని గ్రంథప్రాశస్త్యముఁ దెలిసికొనవచ్చును. చిత్రకవి పెద్దన హనుమద్భక్తుఁడు. ఈశ్వరు హనుమంతుని కంకితమున నొకశతకము రచియించినాఁడని యీగ్రంథమువలనఁ దెలియుచున్నది. గాని, యది యిప్పుడు కానరాకున్నది. {{left|}}<noinclude><references/></noinclude> nh8aqzfhaw76s2tvfsxtw4aswvdu59o 104 175121 563781 492024 2026-07-09T03:57:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563781 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>పెద్దన నివాసస్థల మేదియో తెలియరాలేదు; కాని లక్షణసారసంగ్రహమున "నుతవెలలూరీపురీహనూమంతునకున్ (1-17) వెల్లలూరి హనుమన్మూర్తి (3-1)" అని వెలలూరు పేర్కొనుటచే నిదియే యాతని నివాసమని యూహించుట సమంజసము. వెలలూరు కడపజిల్లాలో గండికోటతాలూకాలోఁ గలదు.<ref>Sewell List of Antiqnities Page 260</ref> తొలుత వీడియింటిపేరు, వీరు పార్శంచాలలో నుండుటవలన నేర్పడియుండును. పార్శంచాల కర్నూలుజిల్లాలో నందికొటుకూరునకు నెనిమిదిమైళ్లదూరములో నున్నది.<ref>Sewell List of Antiqnities Vol. II Page 89</ref> కావున వీరు మొదట పార్శంచాలలోనుండి యావెనుక పెద్దననాఁటికి వెలలూరు చేరుకొనియుందురు. పెద్దనకొడు కనంతకవి కడపమండలమునఁగల గండికోటదుర్గాధ్యక్షునిచే గౌరవింపఁబడియుండుటచే వీరు కడపమండలములోని గండికోటసీమలోఁగల వెలలూరిలో నెలకొనియుండిరని చెప్పుటకు వీలగుచున్నది. పెద్దన క్రీ. శ. 1550 ప్రాంతములనున్న లాక్షణికుఁడని యీక్రిందిపద్యముచేత నిరూపింపవచ్చును. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>త్ర్యక్షవరప్రసాదకవితాఢ్యుని వేములవాడ భీము, న య్యక్షతభక్తివిస్ఫురదనంతు, ననంతు, కవిత్వలక్షణా ధ్యక్షులఁ గాచిరాజు బసవార్యుని, భైరవు నూత్నదండి వా గ్వీక్షణకర్ణనేతయగు వెల్లఁకి తాతబుధేంద్రు నెన్నెదన్.</poem>|ref=1-3}} పైనిఁ బేర్కొనినవారలలో 'నూత్నదండి' కేతన యాంధ్రభాషాభూషణమను వ్యాకరణము మాత్రమే రచియించి యున్నను ఛంధోలక్షణకారులతోపా టాతని పేర్కొనుట యాతనియందుఁ గల ప్రత్యేకగౌరవముచేనని తెలియవలెను. ఈతఁడు క్రీ. శ. 1250 ప్రాంతమువాఁడు. పైవారిలోఁ గాలక్రమమున వెల్లంకి తాతంభట్టు కడపటివాఁడు. ఈతఁడు క్రీ. శ. 1500 ప్రాంతమువాఁడు. పెద్దనను క్రీ. శ. 1570 ప్రాంతమువాఁడగు లింగమకుంట తిమ్మన తనసులక్షణసారమున నిట్లు పేర్కొనినాఁడు.<noinclude><references/></noinclude> nwcz3w2n5t4e2yzafwkj3pjjtk6i7qm 104 175122 563782 492025 2026-07-09T04:15:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563782 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనుచు నదేమొకో మును రయంబున లక్షణసారసంగ్రహం బెనయ వచించెఁ జిత్రకవి పెద్దన లెస్సవు వోఢు వోఢృశ బ్దనయతఁ గానరో వినరొ తద్ఘనులెంతయు ధన్యులయ్యు మే ల్గన భ్రమఁ గాంతు రాత్మల నొకానొకచోటఁ బరాకుఁ గ్రమ్మఁగన్.<ref>ఈసందర్భమున చూడుడు లక్షణసారసంగ్రహము ద్వితీయాశ్వాసము, 8 పద్యము.</ref></poem>|ref=}} కావునఁ జిత్రకవి పెద్దన క్రీ. శ. 1550 ప్రాంతమువాఁ డనుటకు సాధనము లనేకములు గలవు. పెద్దన కందాళయన్నగారి శిష్యుఁడు. ఈ కందాళయన్న గారు కందాళ యప్పగారి తండ్రి. కందాళయప్పగా రాకాలమున మహాప్రసిద్ధిఁ జెందిన వైష్ణవాచార్యులు. పాండురంగమాహాత్మ్యకృతిపతి విరూరి వేదాద్రికిని, చిత్రభారతకృతిపతి యెనుములపల్లి పెద్దనామాత్యునకును వైజయంతీవిలాసకృతికర్త సారంగు తమ్మయకవికిని గురువులై విలసిల్లినవారు. ఈకృతికర్తలు కృతిభర్తలును, క్రీ. శ. 1550, 1560 ప్రాంతములలో నుండి యొకజడముడిలోనివారని చారిత్రకముగ నిరూపింపవచ్చును. మఱియు కందాళ యన్నగారిని బేర్కొనిన శాసనము క్రీ. శ. 1522 నాఁటిది తిరుపతి దేవస్థానమునఁ గలదు.<ref>T. T. Devastanam. Archaeological Report Page 217.</ref> అతని శిష్యుఁడగు పెద్దన క్రీ. శ. 1550 ప్రాంతమువాఁడని నిశ్చయముగఁ జెప్పవచ్చును. ఈగ్రంథమున లక్షణములేగాని లక్ష్యములు లేవు. కాని లక్ష్యలక్షణములుగల గ్రంథ మీ పెద్దనకవిది యీపేరితో నున్నదేమోయని యీ క్రింది వ్రాతలవలన నూహింపనై యున్నది. క్రీ.శ. 1909 వ సంవత్సరమున నన్నెచోడుని కుమారసంభవమును బ్రకటించి దాని పీఠికలో శ్రీ మానవల్లి రామకృష్ణకవిగా రిట్లు వ్రాసియున్నారు. "ఈకవి ప్రఖ్యాతుఁడు కాకపోవుటకుఁ గారణము. "బహుళో సామాన్యమతిత్వేన తేషాం పరిగ్రహే లోకే, కామంగతా ప్రసిద్ధిం సామా<noinclude><references/></noinclude> 2b92547fso9cj0ywdgi2vthcvue7nrf 104 175123 563783 492026 2026-07-09T04:24:43Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563783 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>న్యకవయః అతఏవ" అని యూహింపవలయును. అయినను గుమారసంభవములోని పద్యము లధర్వణచ్ఛందము పెద్దన లక్షణసారసంగ్రహము, కవిసంజీవని, రత్నాకరము, లక్షణశిరోమణి వీనిలో నుదాహరింపఁబడినవి. (పుట 3.) పెద్దన లక్షణసారసంగ్రహమలో 6వ ఆశ్వాసమునుండియు రత్నాకరకర్త 8 వ యాశ్వాసమునుండియుఁ బద్యము లుదాహరించియున్నారు. ఇందఱు చూచిన కృతి నేఁటి కెట్లు క్రొత్తదగును?" (పుట 4 ) లక్షణసారసంగ్రహము పెద్దనదియని స్పష్టముగఁ గవిగారు తెలుపుచుండుట చేతను, వేరొక పెద్దన రచియించినది మనకు నేఁటివఱకు లభ్యము కాకుండుటచేతను కుమారసంభవపీఠికయం దుదాహృతమైన దిపుడు పరిషత్తు ప్రకటించిన గ్రంథమేయని యూహించుట సమంజసము గదా! అట్లయిన నిందు లక్షణములేగాని లక్ష్యములు లేవు. కవిగా రుదాహరించినది వేరొకలక్షణసారసంగ్రహ మగునా యని సందేహించుచుండ నాసంవత్సరముననే తాము ప్రకటించిన క్రీడాభిరామపీఠికయం దీసందేహమును వారే తీర్చివైచిరి. “అప్పకవి శ్రీనాథుని వీథినాటకములోనివని యుదాహరించిన రెండుపద్యములను జిత్రకవి పెద్దన వల్లభరాయని వీథినాటకములోనివనియె యుదాహరించెను." పుట (ii) “చిత్రకవి పెద్దన, ముద్దరాజు రామన, శ్రీధరుఁడు, గణపవరపు వేంకటకవి, జగన్నాథుఁడు వీరందఱును వల్లభరాయని వీథినాటకములోనివనియె యుదాహరించి యున్నారు.” పుట (v) సీతారామాచార్యులువారు శబ్దరత్నాకరమున ననేకదోషములు గూర్చిరి. అది యట్లుండ నప్పకవీయప్రతులలోఁ దక్కఁ దక్కిన లాక్షణికులు అనఁగాఁ జిత్రకవి పెద్దన, రామన, గణపవరపు వేంకటకవి, కూచిమంచి తిమ్మకవి, కిళాంబి వేంకటాచార్యుఁడు, లింగమగుంట తిమ్మకవి, కస్తూరి రంగకవి లక్షణదీపికాలక్షణసారగ్రంథకర్తలు "కుసుమంబెట్టిన" యనియే యుదాహరించిరి. చిత్రకవి పెద్దన “పస నెవ్వాఁడు” అను<noinclude><references/></noinclude> t43t8gc82cej1d8iy6q9xnm5bdvbwow 104 175124 563784 492027 2026-07-09T04:35:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563784 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>టకు "అప్పసమెవ్వాఁడు” అని వ్రాసి యప్పస మనుటకు నాశ్చర్య మర్థమని యిది దేశ్యపదమని వ్రాసియున్నాఁడు (viii) ఇంత కంఠోక్తిగ నొకచో లక్షణసారసంగ్రహగ్రంథమును వేఱొకచోఁ జిత్రకవి పెద్దనను బెక్కుతడవ లుదాహరించుటయేగాక చిత్రకవి పెద్దనగ్రంథమునఁగల పాఠభేదమునుఁ గూడ శ్రీ కవిగా రిచ్చియుండుటచే లక్ష్యములు గలిగియున్న చిత్రకవి పెద్దన లక్షణసారసంగ్రహము వారు చూచినట్లు నిర్వివాదముగా నేర్పడుచున్నది. అట్టి గ్రంథ మున్నచో దానిని యాంధ్రసాహిత్యపరిషత్తువారి కొసఁగి శ్రీ కవిగారు వాఙ్మయజిజ్ఞాసువులగు మాబోంట్లకు నుత్సాహము గలిగింతురుగాక! లక్షణసారసంగ్రహమునకును అప్పకవీయమునకుఁగల సంబంధముఁగూర్చి వివరించినచో నప్పకవీయమునకు లక్షణసారసంగ్రహ మెంతవఱకు మూలమైనదో తెలిసికొనవచ్చును. 1. కాలక్రమము ననుసరించి చూచినయెడల నప్పకవికంటె చిత్రకవి పెద్దన పూర్వుఁడు కావున నాతని గ్రంథము నప్పకవి తొలుత గ్రంథావతారికయందుఁ బేర్కొనినాఁడు. పుట 12. 2. ద్వితీయాశ్వాసమున రేఫాక్షరసీసమాలికయందు “తాళ్లపాకాన్వయోదధిపూర్ణధవళదీధితి వేదతిరుమలదేశికుండు, మొదలైనవారలు మునుపు రచించినయవి యెల్లఁజాలవా యనఁగవలదు.” పైనిఁ జెప్పిన 'మొదలైనవాని'లోఁ జిత్రకవి పెద్దన యొకఁడు. లక్షణసారసంగ్రహము తృతీయాశ్వాసమున రేఫఱకారనిర్ణయము గలదు. అందలి సీసగీతములలోనున్న పదములపట్టికనే యప్పకవి కొలఁదిమార్పులతోఁ దనగ్రంథముస గ్రహించియున్నాఁడు. ల.సా.సం. పుట 83-93 అప్పకవీయము. 69-83. 3. తృతీయాశ్వాసమున యతులనుగూర్చి వివరించు సందర్భమున. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>భీమన పది చెప్పె ననం తామాత్యుఁడు చేసె వెనుక యతు లిరువదినా</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> rfc81w3xwul3qfhbbwj5b38eok0tasy 104 175125 563785 492028 2026-07-09T04:57:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563785 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ల్గామీఁదఁ గొందఱు కవి గ్రామణు లిరువదియు నేడు గావించి రొగిన్.</poem>|ref=}} లక్షణసారసంగ్రహమున, "యతులు గీతితారావళిగఁ జేతుఁ గృతుల లాక్షణికులు మెచ్చ" నని యిరువదియేడు గీతములలో నిరువదియేడు యతుల నిచ్చియుండుటచే నప్పకవి సూచించిన లాక్షణికుఁ డితఁడే యగునుగదా! మఱియు రెండుపద్యములఁ గూడ నుదాహరించియున్నాఁడు. చూ. దేశీయవిరతి- 19. ఎక్కటివడి. 26. 4. ఉదాహరణకావ్యలక్షణములకు లక్ష్యముగా నప్పకవి శ్రీకృష్ణోదాహరణమును రచియించియున్నాఁడు. చిత్రకవి పెద్దన హనుమద్భక్తుఁడుగాన హనుమోదాహరణము రచియించియున్నాడు. అం దీక్రిందిపద్యము లక్షణసారసంగ్రహములోనిది కొలఁదిమార్పులతో నప్పకవీయమున నున్నది. చూడుఁడు, అప్పకవి:— {{Telugu poem|type=1. చ.|lines=<poem>మానవులార! రోగములు మానును లేములు లేవు సంపదల్ జానగు దుఃఖము ల్దొలఁగు జాఱునఘంబులు మందబుద్ధులై దీనత నొందనేటికి నతిస్థిరభక్తినిఁ గొల్వుడీ పరా ధీనులుగాక మీరు వసుదేవకుమారకు<ref>'కుమారుని' యని యుండఁదగును లేనిచో ద్వితీయావిభక్తి ప్రత్యయము లేదు. పద్యము ద్వితీయావిభక్తిలోనిది.</ref>ముక్తికోసమై.</poem>|ref=4-814}} పెద్దన:— {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>మానును రోగము ల్వెతలు మానును లేములు మాను మీకు నో మానవులార! యూరక భ్రమంగొన నేటికి నన్యదేవతా ధీనులుగాక యెప్పుడు నతిస్థిరభక్తి దలిర్పఁ గొల్వుఁ డీ మౌనినుతప్రసిద్ధమతిమంతుని మాహనుమంతుని న్మదిన్.</poem>|ref=}} {{right|ల. సా. సం. పుట. 68.}}<noinclude><references/></noinclude> ivg3fx1mdhufwbnoh4bpokxlat4mhx3 104 175126 563786 492029 2026-07-09T05:06:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563786 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>అప్పకవి: {{Telugu poem|type=2.|lines=<poem>పులసిలనేల మానవులపుట్టును పావనమౌను నెప్పుడున్ గళవళమేల రోగము లకాలగతిం గడవట్టు నీతిబా ధలును దరిద్రతావ్యధలు దవ్వులకే చను వాంఛితార్థముల్ గలుగు నమేయుచేతఁ గమలాధవుచే వటపత్రశాయిచేన్.</poem>|ref=4-317}} పెద్దన:— {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>భవహర మౌను పుట్టువును పావన మౌను దరిద్రతావ్యధా నివహము లన్నియుం దొలఁగు నెమ్మది నెవ్వనిపుణ్యసత్కథల్ చెవులను విన్నవారలకు శీఘ్రమె చేకుఱు నట్టి యాజిసం భవహతదాసుచేత హనుమత్ప్రభుచేత నభీప్సితార్థముల్.</poem>|ref=}} అప్పకవి:— {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>గృహ్యోక్తస ద్విధిఁ బెండ్లాడిన కృష్ణునందు నిలిచెన్ దీర్ఘప్రతాపోన్నతుల్.</poem>|ref=}} పెద్దన:— {{Telugu poem|type=|lines=<poem>బృందారాహితపాదు నందు నిలిచెౝ శ్రీమత్ప్రతాపోన్నతుల్.</poem>|ref=}} ఇట్లే యక్షగానలక్షణము మొదలగువానియందుఁ బదములు మార్పు లేక కానవచ్చుచున్నయవి. షట్ప్రత్యయవిధానము నప్పకవి విపులీకరించుటకుఁ బూర్వమే పెద్దన దీనిని సూక్ష్మముగఁ దనగ్రంథమునఁ జెప్పినాఁడు. చిత్రకవిత్వమునఁ గల్పితకల్పవల్లికాబంధమున కసమానచాతుర్యమును జూపి పెద్దన 'చిత్రకవి' యని పేర్వడసినాడు. అప్పకవి రచియించిన కల్పితకల్పవల్లి పెద్దన వ్రాసినదానికి ప్రతిబింబ మనఁదగియున్నది. పైవిషయములు సావధానముగఁ బరిశీలించినచో నప్పకవి పెద్దనగ్రంథమును జాలవఱకు మూలముగ నుపయోగించినవాఁడని తెలియఁదగియున్నది. {{left|}}<noinclude><references/></noinclude> nm5e663f0hejccf6gsjzuj2bjhxjnml 104 175127 563787 492030 2026-07-09T05:29:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563787 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>లక్షణసారసంగ్రహ మప్పకవికాలమునాఁటికే మిక్కిలి ప్రసిద్ధి జెందినట్లు వంశపారంపర్యముగ ననంతకవియు, వేంకటరమణకవియు నిట్లు తమగ్రంథములలోఁ జెప్పియున్నారు. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>“లక్షణసారసంగ్రహం బొనరించి యుద్యత్కీర్తిఁ బ్రఖ్యాతుఁడగు పెద్దనార్యసుతుఁడ</poem>|ref=}} కుమారుఁడు అనంతకవి హరిశ్చంద్రనళోపాఖ్యావ్యాఖ్యాది. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>“సర్వలక్షణసారసంగ్రహం బొనరించి తనరె మీతాత పెద్దనకవీంద్రుఁడు</poem>|ref=}} మనుమఁడు వేంకటరమణకవి సాంబవిలాసకృత్యాది. మఱియు గద్యయందు 'లక్షణసారసంగ్రహరచనావిశారద చిత్రకవి పెద్దనార్యపౌత్ర' అని వ్రాసికొనినాఁడు. ఇట్లు వంశీయులేగాక, కౌలూరి యాంజనే యుకవి తన సుకవికర్ణామృతమునను, పొత్తపి వేంకటరమణకవి తన లక్షణశిరోమణియందును నీగ్రంథము నుదాహరించియున్నారు.<ref>చూ. పరిషత్పుస్తకభాండాగారము, పుటలు 4.11. ఆ. సా. పరిషత్పత్త్రిక; ప్రమాథి మార్గశిర - ఫాల్గున. సంపు. 23. సంచిక 5, 6.</ref> వీ రప్పకవికి సమకాలికులు కావున యప్పకవినాఁటికే లక్షణసారసంగ్రహమును జాల ప్రఖ్యాతమై నుండె ననియు, నప్పకవిగ్రంథమునకు మూలమైయుండుననియు నూహించుట సమంజసమైయున్నది. పెద్దన లక్షణసారసంగ్రహమున నాటకలక్షణమును దశరూపకము ననుసరించినట్లు వ్రాసినను నుపరూపకముల వివరణముపట్టున సాహిత్యదర్పణము ననుసరించినట్లు కానఁబడుచున్నది. ఇందలి విషయములను విపులముగా వ్రాయవలెననిన నీక్రిందిరీతిని సూచించునట్లు దశరూపకభేదంబులవలె నుపరూపకములకుఁ జేయవలయును. అప్పుడు విద్యార్థులకుఁగూడ నీవిషయము కరతలామలకముగాఁ గలదు.<noinclude><references/></noinclude> pu3bn9ab6clug6hm4rhusbht8c4wo9a 104 175128 563788 492031 2026-07-09T05:31:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563788 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>దశరూపకభేదంబులు రూపక భేదము. ఇతివృత్తము. నాయకుఁడు. 1. నాటకము ప్రఖ్యాతము ధీరోదాత్తుఁడు 2. ప్రకరణము ఉత్పాద్యము ధీరశాంతుఁడు 3. ఖాణము ధూ రవిటనాయకుఁడు రసము. శృంగారవీరరసములు శృంగారము శృంగారవీరములసూచన మాత్రము 4. ప్రహసనము కల్ప్యము పొషయుడు 5. మము ప్రఖ్యాతము 6. వ్యాయోగము ధీరోద్ధతుఁడు ధీరోద్ధతుఁడు (దేవగంధర్వ రాక్షసపిశాచాదులు)(16) హాస్యరసము పాదము వీరము 7. సమవాకారము కల్పితము దేవాసుర నాయకులు (12) " 8. వీథి 9. అండము " ప్రఖ్యాతము ధీరోద్ధత నాయకుఁడు ప్రాకృతజననాయకుఁడు కరుణరసము 10. ఈహామృగము మిశ్రము ధీరోదాత్తుఁడు శృంగారరసము నాటక లక్షణమే తమ గ్రంథములఁ దడవని యాంధ్రలాక్షీణుకులలో నాటక లక్షణము రచించి యాం ధ్రభాషానా బయమున కుపకృతిగావించిన గౌరవము పెద్దన చేయని చెప్పునొప్పును.<noinclude><references/></noinclude> 5ae1lswhge0izvf2jrg0k2f79cg2kf8 563789 563788 2026-07-09T05:51:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563789 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}దశరూపకభేదంబులు</p> <div style="column-count:4"> <poem>''రూపకభేదము'' 1. నాటకము 2. ప్రకరణము 3. భాణము 4. ప్రహసనము 5. డిమము 6. వ్యాయోగము 7. సమవాకారము 8. వీథి 9. అంకము 10. ఈహామృగము ''ఇతివృత్తము'' ప్రఖ్యాతము ఉత్పాద్యము ఉత్పాద్యము కల్ప్యము ప్రఖ్యాతము ప్రఖ్యాతము కల్పితము కల్పితము ప్రఖ్యాతము మిశ్రము ''నాయకుఁడు'' ధీరోదాత్తుఁడు ధీరశాంతుఁడు ధూర్తవిటనాయకుఁడు పాషండుడు ధీరోద్ధతుఁడు (దేవగంధర్వ రాక్షసపిశాచాదులు)(16) ధీరోద్ధతుఁడు దేవాసురనాయకులు (12) ధీరోద్ధతనాయకుఁడు ప్రాకృతజననాయకుఁడు ధీరోదాత్తుఁడు ''రసము'' శృంగారవీరరసములు శృంగారము శృంగారవీరములసూచనమాత్రము హాస్యరసము రౌద్రము వీరము వీరము శృంగారరసము కరుణరసము శృంగారరసము</poem> </div> నాటకలక్షణమే తమగ్రంథములఁ దడవని యాంధ్రలాక్షణికులలో నాటకలక్షణము రచించి యాంధ్రభాషావాఙ్మయమున కుపకృతి గావించిన గౌరవము పెద్దనదే యని చెప్పునొప్పును. {{left|}}<noinclude><references/></noinclude> q42668hb7v56zyfddz1ci6v4jnhpdzw 104 175129 563790 492032 2026-07-09T05:58:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563790 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>పెద్దన హనుమద్భక్తుఁడు గావున హనుమంతునిఁ గూర్చి యాతఁడు వ్రాసిన యుదాహరణమున నాతనికవిత యెంతయు హృద్యమై యున్నది. సర్వలక్షణసారసంగ్రహమగు నీగ్రంథము నాంధ్రమహాజను లాదరింతురుగాత! {{right|నిడుదవోలు వేంకటరావు బి. ఏ.}} {{Center|—————}} <small>నరసభూపాలీయకర్త మూర్తికవి యీతనిసమకాలికుఁడు. పెద్దన తనగ్రంథమున నాటకలక్షణముల నిచ్చియుండుటచే నరసభూపాలీయమున నాటకలక్షణము చేర్పఁబడియుండలేదేమోయను నూహ పొడముచున్నది. ఈవిషయ మింకను బరిశోధింపఁదగియున్నది.</small><noinclude><references/></noinclude> eqe7w8ai3fy4wem7pj5xsyljx4x3kv7 104 175130 563792 492035 2026-07-09T06:13:36Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563792 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|శ్రీరస్తు}} {{p|ac|fs150}}లక్షణసారసంగ్రహము</p> {{p|ac|fs125}}ప్రథమాశ్వాసము</p> {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>శ్రీరామాధిపపాదపద్మయుగసంసేవామనీషాతిభూ షారేఖోజ్జ్వలదివ్యమూర్తి వటుకాచారుండు శౌర్యక్రియా మారారాతికుమారవర్యుఁడు హనూమంతుండు మా కిచ్చు గం భీరశ్రీకరకావ్యగుంఫనవచోభీష్టార్థముల్ సత్క్రపౝ.</poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సతతముఁ నేఁ ద్రిమూర్తులఁ ద్రిశక్తులఁ గొల్చి వినామకద్వయి న్నతులను దేల్చి వ్యాసుల మనంబున నుంచుక కాళిదాసు నెం చి తెనుఁగుగాఁగ భారతము సే,ినయట్టి కవిత్రయంబు సం స్తుతు లొనరించి యాధునికసూరికవీంద్రతతి న్నుతించుచుౝ.</poem>|ref=2}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>త్ర్యక్షవరప్రసాదకవితాఢ్యుని వేమలవాడభీము, న య్యక్షతభక్తివిస్ఫురదనంతు ననంతుఁ, గవిత్వలక్షణా ధ్యక్షులఁ గాచిరాజు బసవార్యుని, భైరవు, నూత్నదండి, వా గ్వీక్షణకర్ణనేత యగు వెల్లఁకి తాతబుధేంద్రు నెన్నుచున్.</poem>|ref=3}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>లక్షణ మెఱుఁగక కావ్యము లీక్షణమునఁ గూర్తు మరుచు నెగురాడు కుక వ్యక్షకుమారుల నదలిచి లాక్షణికులు మెదిచి వారిలా వణఁతు రిలౝ.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యిష్టదేవతాస్తుతిభాషణంబును, సుకవీశ్వరభూషణులును, గు కవిదూషణంబునుం, జేసి "లక్షణసారసంగ్రహ ంబు” నుపక్రమించిన వాఁడ నై.</poem>|ref=5}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శ్రీహనుమద్వరస్థిరసత్కవిత్వద క్షుండ భారద్వాజగోత్రజుండ శుభకరశుక్లయజుశ్శాఖికాప్రభా సురుఁడఁ గాత్యాయనసూత్రయుతుఁడ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 50sg3d9805ktoivzf9nomoz7kp28viu 563793 563792 2026-07-09T06:30:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563793 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|శ్రీరస్తు}} {{p|ac|fs150}}లక్షణసారసంగ్రహము</p> {{p|ac|fs125}}ప్రథమాశ్వాసము</p> {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>శ్రీరామాధిపపాదపద్మయుగసంసేవామనీషాతిభూ షారేఖోజ్జ్వలదివ్యమూర్తి వటుకాచారుండు శౌర్యక్రియా మారారాతికుమారవర్యుఁడు హనూమంతుండు మా కిచ్చు గం భీరశ్రీకరకావ్యగుంఫనవచోభీష్టార్థముల్ సత్క్రపౝ.</poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సతతముఁ నేఁ ద్రిమూర్తులఁ ద్రిశక్తులఁ గొల్చి వినామకద్వయి న్నతులను దేల్చి వ్యాసుల మనంబున నుంచుక కాళిదాసు నెం చి తెనుఁగుగాఁగ భారతము సే,ినయట్టి కవిత్రయంబు సం స్తుతు లొనరించి యాధునికసూరికవీంద్రతతి న్నుతించుచుౝ.</poem>|ref=2}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>త్ర్యక్షవరప్రసాదకవితాఢ్యుని వేమలవాడభీము, న య్యక్షతభక్తివిస్ఫురదనంతు ననంతుఁ, గవిత్వలక్షణా ధ్యక్షులఁ గాచిరాజు బసవార్యుని, భైరవు, నూత్నదండి, వా గ్వీక్షణకర్ణనేత యగు వెల్లఁకి తాతబుధేంద్రు నెన్నుచున్.</poem>|ref=3}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>లక్షణ మెఱుఁగక కావ్యము లీక్షణమునఁ గూర్తు మరుచు నెగురాడు కుక వ్యక్షకుమారుల నదలిచి లాక్షణికులు మెదిచి వారిలా వణఁతు రిలౝ.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యిష్టదేవతాస్తుతిభాషణంబును, సుకవీశ్వరభూషణులును, గు కవిదూషణంబునుం, జేసి "లక్షణసారసంగ్రహంబు” నుపక్రమించిన వాఁడ నై.</poem>|ref=5}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శ్రీహనుమద్వరస్థిరసత్కవిత్వద క్షుండ భారద్వాజగోత్రజుండ శుభకరశుక్లయజుశ్శాఖికాప్రభా సురుఁడఁ గాత్యాయనసూత్రయుతుఁడ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> pdahj2yd9j3zr5um12p7qlzyxyd8rno 563794 563793 2026-07-09T06:33:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563794 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|శ్రీరస్తు}} {{p|ac|fs150}}లక్షణసారసంగ్రహము</p> {{p|ac|fs125}}ప్రథమాశ్వాసము</p> {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>శ్రీరామాధిపపాదపద్మయుగసంసేవామనీషాతిభూ షారేఖోజ్జ్వలదివ్యమూర్తి వటుకాచారుండు శౌర్యక్రియా మారారాతికుమారవర్యుఁడు హనూమంతుండు మా కిచ్చు గం భీరశ్రీకరకావ్యగుంఫనవచోభీష్టార్థముల్ సత్కృపౝ.</poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సతతముఁ నేఁ ద్రిమూర్తులఁ ద్రిశక్తులఁ గొల్చి వినామకద్వయి న్నతులను దేల్చి వ్యాసుల మనంబున నుంచుక కాళిదాసు నెం చి తెనుఁగుగాఁగ భారతము సేసినయట్టి కవిత్రయంబు సం స్తుతు లొనరించి యాధునికసూరికవీంద్రతతి న్నుతించుచుౝ.</poem>|ref=2}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>త్ర్యక్షవరప్రసాదకవితాఢ్యుని వేమలవాడభీము, న య్యక్షతభక్తివిస్ఫురదనంతు ననంతుఁ, గవిత్వలక్షణా ధ్యక్షులఁ గాచిరాజు బసవార్యుని, భైరవు, నూత్నదండి, వా గ్వీక్షణకర్ణనేత యగు వెల్లఁకి తాతబుధేంద్రు నెన్నుచున్.</poem>|ref=3}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>లక్షణ మెఱుఁగక కావ్యము లీక్షణమునఁ గూర్తు మరుచు నెగురాడు కుక వ్యక్షకుమారుల నదలిచి లాక్షణికులు మెదిచి వారిలా వణఁతు రిలౝ.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యిష్టదేవతాస్తుతిభాషణంబును, సుకవీశ్వరభూషణులును, గు కవిదూషణంబునుం, జేసి "లక్షణసారసంగ్రహంబు” నుపక్రమించిన వాఁడ నై.</poem>|ref=5}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శ్రీహనుమద్వరస్థిరసత్కవిత్వద క్షుండ భారద్వాజగోత్రజుండ శుభకరశుక్లయజుశ్శాఖికాప్రభా సురుఁడఁ గాత్యాయనసూత్రయుతుఁడ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 4g3vgqyl9qwpg5ijcglpct8xscjgows 563795 563794 2026-07-09T06:35:45Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563795 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|శ్రీరస్తు}} {{p|ac|fs150}}లక్షణసారసంగ్రహము</p> {{p|ac|fs125}}ప్రథమాశ్వాసము</p> {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>శ్రీరామాధిపపాదపద్మయుగసంసేవామనీషాతిభూ షారేఖోజ్జ్వలదివ్యమూర్తి వటుకాచారుండు శౌర్యక్రియా మారారాతికుమారవర్యుఁడు హనూమంతుండు మా కిచ్చు గం భీరశ్రీకరకావ్యగుంఫనవచోభీష్టార్థముల్ సత్కృపౝ.</poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సతతముఁ నేఁ ద్రిమూర్తులఁ ద్రిశక్తులఁ గొల్చి వినామకద్వయి న్నతులను దేల్చి వ్యాసుల మనంబున నుంచుక కాళిదాసు నెం చి తెనుఁగుగాఁగ భారతము సేసినయట్టి కవిత్రయంబు సం స్తుతు లొనరించి యాధునికసూరికవీంద్రతతి న్నుతించుచుౝ.</poem>|ref=2}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>త్ర్యక్షవరప్రసాదకవితాఢ్యుని వేమలవాడభీము, న య్యక్షతభక్తివిస్ఫురదనంతు ననంతుఁ, గవిత్వలక్షణా ధ్యక్షులఁ గాచిరాజు బసవార్యుని, భైరవు, నూత్నదండి, వా గ్వీక్షణకర్ణనేత యగు వెల్లఁకి తాతబుధేంద్రు నెన్నుచున్.</poem>|ref=3}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>లక్షణ మెఱుఁగక కావ్యము లీక్షణమునఁ గూర్తు మరుచు నెగురాడు కుక వ్యక్షకుమారుల నదలిచి లాక్షణికులు మెదిచి వారి లా వణఁతు రిలౝ.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యిష్టదేవతాస్తుతిభాషణంబును, సుకవీశ్వరభూషణులును, గు కవిదూషణంబునుం, జేసి "లక్షణసారసంగ్రహంబు” నుపక్రమించిన వాఁడ నై.</poem>|ref=5}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శ్రీహనుమద్వరస్థిరసత్కవిత్వద క్షుండ భారద్వాజగోత్రజుండ శుభకరశుక్లయజుశ్శాఖికాప్రభా సురుఁడఁ గాత్యాయనసూత్రయుతుఁడ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 505w0nyhz79f9j0jtldfpsodiyy1az7 104 175131 563800 492036 2026-07-09T09:56:45Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563800 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>మహినిఁ బార్శంచాల మంచిరాజేంద్రుని కాచధీమణి చెన్నఘనుని పౌత్రుఁ డను సర్వధీనందనుఁడఁ గాస్యపగోత్ర కలితుఁడై తగు నల్లగట్ట యైల యార్యు దౌహిత్రుఁడను లక్కమాంబికాత్మ గర్భజలధిచంద్రుఁడఁ జిత్రకావ్యధనుఁడ ధారుణీశమాన్యుఁడను గందాళ యన్న గారి శిష్యుఁడఁ బెద్దనకవివరుండ.</poem>|ref=6}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అయిన నే నొక్కనాఁడు నిద్రించు సమయంబున.</poem>|ref=7}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మకరకుండలకాంతినికరంబు జిగిమీఱు చెక్కుల నటియింపఁ జెలఁగువాడు కాంచనప్రభ మించు కాయసమున్నతి నమరాద్రిఁ బోల్పఁగా నమరువాఁడు వాలజాశుగమున వైరిదైత్యాబ్ధిని కాయంబు విప్పుఁగాఁ జేయువాఁడు కౌపీనమేఖలాకటిసూత్రయజ్ఞోప వీతచిహ్నములచే వెలయువాఁడు భక్తజనపారిజాతమై పరఁగునెవ్వఁ డట్టిహనుమంతుఁ డతిశాంతుఁ డధికకరుణఁ గలను నను జేరవచ్చి సాక్షాత్కరించి యాదరంబున ని ట్లని యానతిచ్చె.</poem>|ref=8}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ము న్నొకశతకము మాకుం జిన్నపుడె సమర్పణంబు చేసితి విఁకనుౝ సన్నుతలక్షణకృతి య స్మన్నామాంకితము సేయుమా యిపు డనినౝ.</poem>|ref=9}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఏనునుం గృతార్థుండ నైతి నని యాశ్రీరామచంద్రుదాసచంద్రునకు భక్తిపూర్వకంబున ననేకసాష్టాంగదండంబులు సమర్పించి.</poem>|ref=10}}<noinclude><references/></noinclude> g3sodkj7xu26uhvbz2qm4trdflpb72l 104 175132 563802 492037 2026-07-09T10:10:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీపేర నంకితంబుగ దీపితమతి ఛంద మొకటి తెనుఁగునఁ గడుసం క్షేపమునఁ జేతు నీకృప ప్రాపున నని విన్నవించి యట మేల్గొంటిౝ.</poem>|ref=11}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు కల గాంచి మేల్చొని యేతదర్థంబును గురువిద్వత్కవీంద్రు లగు పెద్దలకు విన్నవించి తదీయానుగ్రహంబున భక్తియుక్తచిత్తుండనై.</poem>|ref=12}} {{p|ac|fwb}}షష్ఠ్యంతములు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నలినజకుమారమానస కలితేక్షణహేతుభూతకదనధరణికిౝ లలితపరిపక్వఫలమతి గిళితామరమార్గమణికిఁ గీశాగ్రణికిౝ.</poem>|ref=13}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>భూనుతమతికి న్రామ క్ష్మానాయకదత్తముద్రికామణిభాస్వ ద్భానూదయపరిహృతసీ తానలినముఖీమనోవ్యథాహిమతతికిౝ.</poem>|ref=14}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మదసంయుతపౌలస్త్య త్రిదశరిపూత్తమ...పురీభర్గునకుౝ విదితమనోజవగతిగో ష్పదీకృతనదీహృదీశపటుమార్గునకుౝ.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆమ్రార్జునాదినగహృత ధూమ్రాక్షమహాసురేంద్రధూర్తాక్షునకుం దామ్రాననలక్ష్యునకుం గమ్రాయతశౌర్యధుర్యకపిదక్షునకుౝ.</poem>|ref=16}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అతులితగుణవంతున కా నతజనతరుతతివసంతునకు మాణవక ప్రతజితకంతునకు ధరా నుతవెలలూరీపురీహనుమంతునకుౝ.</poem>|ref=17}}<noinclude><references/></noinclude> lt7aguy52ii4hdwz4gctj6z18wyoydo 563803 563802 2026-07-09T10:12:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563803 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీపేర నంకితంబుగ దీపితమతి ఛంద మొకటి తెనుఁగునఁ గడుసం క్షేపమునఁ జేతు నీకృప ప్రాపున నని విన్నవించి యట మేల్గొంటిౝ.</poem>|ref=11}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు కల గాంచి మేల్చొని యేతదర్థంబును గురువిద్వత్కవీంద్రు లగు పెద్దలకు విన్నవించి తదీయానుగ్రహంబున భక్తియుక్తచిత్తుండనై.</poem>|ref=12}} {{p|ac|fwb}}షష్ఠ్యంతములు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నలినజకుమారమానస కలితేక్షణహేతుభూతకదనధరణికిౝ లలితపరిపక్వఫలమతి గిళితామరమార్గమణికిఁ గీశాగ్రణికిౝ.</poem>|ref=13}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>భూనుతమతికి న్రామ క్ష్మానాయకదత్తముద్రికామణిభాస్వ ద్భానూదయపరిహృతసీ తానలినముఖీమనోవ్యథాహిమతతికిౝ.</poem>|ref=14}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మదసంయుతపౌలస్త్య త్రిదశరిపూత్తమ...పురీభర్గునకుౝ విదితమనోజవగతిగో ష్పదీకృతనదీహృదీశపటుమార్గునకుౝ.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆమ్రార్జునాదినగహృత ధూమ్రాక్షమహాసురేంద్రధూర్తాక్షునకుం దామ్రాననలక్ష్యునకుం గమ్రాయతశౌర్యధుర్యకపిదక్షునకుౝ.</poem>|ref=16}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అతులితగుణవంతున కా నతజనతరుతతివసంతునకు మాణవక వ్రతజితకంతునకు ధరా నుతవెలలూరీపురీహనుమంతునకుౝ.</poem>|ref=17}}<noinclude><references/></noinclude> d1zc3k6xwr59oat1z7zwk9e6d4akcwc 104 175133 563809 492038 2026-07-09T10:28:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అంకితం బొనరించి సమర్పింప నొనర్పంబూనిన లక్షణసారసంగ్రహం బునకు సంవిధానం బెట్టి దనిన.</poem>|ref=18}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అక్షరజాత్యాదిలక్షణంబును గురు లఘుసంజ్ఞగణములలాగుఁ గావ్య రూపంబుఁ గవినేతృరూపముల్ ప్రాసభే దాదులనడకలు యతులగతులు సరవితో నుక్తాదిషడ్వింశతిచ్ఛంద ములఁగల సమవృత్తములవిధములు నం దర్ధసమవిషమాఖ్యవృత్తంబులు షట్ప్రత్యయంబులచందములును జండవృష్టిముఖ్యదండకంబులు లయ గ్రాహు లార్య లందుఁ గందములును గీతు లక్కరలకు రీతి వైతాళీయ ములు రగడలు సీసములుఁ దెలుపుదు.</poem>|ref=19}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అం దక్షరక్రమం బెట్టు లనిన.</poem>|ref=20}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఆదులు పదియాఱు నచ్చులు స్వరము లౌఁ గాదులు షట్త్రింశదక్షరములు వ్యంజనములు హల్లు లనఁ దగు నివి యెన్న నయ్యె నేఁబదియు రెం డైనసంఖ్య నందు వర్గములయ్యె నైదు కచటతపల్ స్పర్శచిహ్నల నవి పరఁగి యుండు యరలవ లంతస్థ లనఁ బొల్పుమీఱును శషసహ లూష్మలౝ సంజ్ఞ మెఱయు నమరు నరునాసికాఖ్యల ఙమఞణనలు జనునికంఠతాల్వాదికస్థలము లెన్మి దిటను నాదరూపమున వర్తిల్లి వెలయు నక్షరప్రపంచ మిది యహో యక్షవైరి.</poem>|ref=21}}<noinclude><references/></noinclude> 7z64cnbqlqhpbd67omqptf0ke7kmmp9 104 175134 563820 492039 2026-07-09T11:38:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>దీనం దారలు బీజము ల్కులము సద్వృత్తు ల్విభు ల్లింగముల్ నానావర్ణఫలగ్రహామృతవిషాల్పప్రాణసంజ్ఞామహా ప్రాణస్నిగ్ధలు రూక్షలు న్సురనృతిర్యగ్గౌరవోద్యద్గతుల్ గానంగావలె మాతృకార్చనలుఁ జక్రస్థార్ణము ల్మానుగౝ.</poem>|ref=22}} {{p|ac|fwb}}ఇందునక్షత్రక్రమంబు</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అద్వయ మశ్విని ఇద్వయి భరణి ఉ ద్వయి ఋచతుష్క మగ్నియును బ్రహ్మ ఏ చంద్రుఁ డైకార మీశుఁ డోఔ లది తి కకార మమరదేశికుఁడు ఖగలు ఫణి ఘజల్ మఘ చ పుబ్బ ఛజ లుత్తర ఝఞల్ హస్త టఠల్ చిత్ర యౌ డ యాశు గము ధణద్వయి విశాఖ తథదల్{{ZWNJ}}ధయును ప ఫలు మైత్ర శక్ర మూలలు బభమలు సలిల విశ్వశ్రవణముల్ యరలు ధనిష్ఠ యగు లకారంబు శతభిషగాఖ్య వశలు పూర్వభాధ్ర షసహ లహిర్బుధ్న్యతార శక్షఱల్ రేవతి యనెడి ఋక్ష మగును.</poem>|ref=23}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కృతి మొదల నున్న వర్ణ ద్వితయమునకుఁ బొందవలయు విభుపేరికిఁ ద త్కృతిముఖవర్ణనమునఁ గూ ర్చుతెఱఁ గెఱుఁగవలె వధూవరులకుంబోలెౝ.</poem>|ref=24}} {{p|ac|fwb}}భూతబీజాక్షరములు</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అఇఉఋల్ పంక్తిగా నైదిడి యాక్రింద నాదీర్ఘవర్ణంబు లైదు వ్రాసి యట్ల నెకారాదు లాక్రింద నైదిడి కాదివర్ణము లేను నట్ల వ్రాసి ఏడుచాలు లైదింట నిల్చు పదేసియు కాగ్నిభూదకఖబీజాక్షరములు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> iwj0d8jkzuipik8z8def9wqkmmc0hc1 104 209072 563796 563596 2026-07-09T07:14:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563796 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| 262 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude>లేనిది” యని చెప్పుద మనిన నది సంభవింపదు. అట్టిపదార్థము నెచ్చట నైన నెవ్వరైనఁ జూచియున్నారా? ఇదియును గాక “కలదు” అనఁబడిన పదార్థము సావయవముగా (అవయవములతోఁ గూడినదిగా) కాని నిరవయవముగాఁ (అవయవములు లేనిదిగా) గాని యుండవలయు. మాయను గూర్చి ఈవిషయములలో నొక్కదానినైనను నిరూపించుటకు వీలు లేదు. సుషుప్త్యవస్థయందు సర్వప్రపంచమును లయము నొందినను మాయ (అజ్ఞానము) నశింపదు. ఒకదినమునందలి సుషుప్త్యవస్థయం దెట్లో యట్లే భూతభవిష్యత్సుషుప్త్యవస్థలయందు గూడ నశింపదు. కావున నిత్యము కావలయును. సావయవపదార్థములు నిత్యములు కావనుట ప్రత్యక్షసిద్ధము కావున మాయ సావయవము కాదు" అని చెప్పవలయును. ఈ ప్రపంచమునకు భ్రాంతిజ్ఞానమునకంటె (అజ్ఞానమునకంటె) నితర మగుస్వరూపము లేదని చెప్పియున్నాను కదా? అజ్ఞానమే మాయ కావునఁ బ్రపంచమునందుఁ గానఁబడు భాగములు (అవయవములు) మాయకే యుండవలయును. కావున “మాయ నిరవయము” అనుటకుఁ గూడ వీలు లేదు. ఇదివఱకు చూపినయుక్తి ననుసరించియే “మాయ సావయవమును నిరవయవమును గూడనైయున్నది” యనుటకు వీలులేదు. కావున నీమాయ యనిర్వచనీయము. (ఇట్టిది" యని నిర్ణయించుటకు శక్యము కాని దయ్యు ననుభవమున మాత్రముండునది.) తోఁచుటయే కాని దీనికిఁ బ్రత్యేకమగు రూపములేదు. కావున దీనివలన బ్రహ్మమునకు భేద మేర్పడదు. {{Telugu poem|type= తే.|lines=<poem>అరయ నాయున్కికంటె వేఱైనయున్కి లేదు గాన మద్భిన్నంబు గా దవిద్య ప్రకృతి యజ్ఞాన మని పల్కఁబడుటవలనఁ గాదు మదభిన్నమును నాయనాదిమాయ.</poem>|ref=22}} '''టీ'''. అవిద్య = ఆ మాయ, అరయన్ = విచారింపఁగా, నాయున్కికంటెన్ = నాసంబంధమైనసత్తకంటె , వేఱైనయున్కి లేదు = వేఱైనసత్తలేదు, (ఉనికికి స్వరూప మొక్కటియే కావున రెండుసత్తలు కలవని చెప్పుటకుఁ దగినయాధారము లేదు. అట్లు చెప్పిన నారెంటికినిఁ గల పరస్పరభేదమును జూపవలసివచ్చును. దానిని జూపుట కెట్లును వీలుకాదు, కావున రెండవసత్త లేదనియే సిద్ధాంతమని తెలిసికొనవలయును) కానన్ = కాబట్టి, మద్భిన్నంబు గాదు = నాకంటె వేఱని చెప్పుటకు వీలులేదు. బ్రహ్మసత్తకంటె మాయాసత్త వేఱుగా నుండుటకు వీలు లేదని భావము.) నాయనాదిమాయ = నాసంబంధమగు ఆద్యంతములు లేని యామాయ, ప్రకృతి = అసత్యము జడత్వము దుఃఖము - ఇవియే స్వరూపముగాఁ గల ప్రపంచమున కుపాదానకారణ మనియు అచేతన మనియు మాయ యనియు, అజ్ఞానమని = జ్ఞానస్వరూపమైనదికాదనియు, పల్కఁబడుటవలనన్ =<noinclude><references/></noinclude> s2itr4ssj3uchp3n67m8lnrnh5tsr87 104 211855 563822 552322 2026-07-09T11:52:51Z Rajasekhar1961 50 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" />̺{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude><section begin="47A" />లను లెక్కించు గోపాలునివలె బ్రాహ్మణత్వముం జెంద నేరఁడు.{{float right|19}} ధర్మానుచరుఁడు ధర్మములను గొలఁదిభాగము ననువదింపఁగల్గినను గామజుగుప్సా వివేకంబులఁ బరిత్యజించి సుజ్ఞానంబును శాంతిని గలిగి యిహంబునుగాని, పరంబునుగాని సరకుఁగొనకయుండునో వాఁడు బ్రాహ్మణత్వమును జెందును.{{float right|20}} {{rule|2cm}} <section end="47A" /> <section begin="47B" />{{p|fs125|ac}}రెండవ యధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''అప్రమత్తత''' అప్రమత్తత యక్షయంబునకు మార్గము. అవిచారత నాశనమునకు మార్గము. అప్రమత్తు లైనవారలు నశింపరు. అవిచారులు మృతులతెఱంగున నుందురు.{{float right|21}} ఎవ్వార లప్రమత్తతయం దౌన్నత్యమునుజెందిరో తచ్ఛుద్ధజ్ఞానంబును గలిగి ప్రమత్తతయందు సంబద్ధ మనస్కులై యరియులజ్ఞానంబున నానందమును బొందుదురో.{{float right|22}} <section end="47B" /><noinclude><references/> {{right|5}}</noinclude> qjfvvljxabssg1ubk8gr80sivtwl4rt 104 214731 563682 560692 2026-07-08T13:48:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>రాఘవసహస్రములఁ జూచి రాఘవేంద్ర!, కానవే? యంచు ఱెప్పలు గదియమూయ నుల్లములలోనఁ బొడకట్టె భల్లభరిత, గురుధనుర్భాసి కాకుత్{{ZWNJ}}స్థకోటు లపుడు. </poem>|ref=190}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ముంగల వెనుకఁ గెలంకుల, నుం గనఁబడురాములం గనుంగొన వెఱపై నింగిఁ గన నందు నెత్తుల, కుం గోలలు వంచు రామకోటులు తోఁచన్.</poem>|ref=191}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇక్కరణి రక్కసులం గక్కసవెట్టి యక్కాకుత్{{ZWNJ}}స్థుం డొక్కఘటికాచతుష్టయం బున ధనుష్టంకారఘోరంబుగా శరాసారంబు నిగిడించిన.</poem>|ref=192}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పదివేలు పసిఁడితేరులు, పదునాలుగువే ల్గుఱాలు భద్రగజంబుల్ పదునెనిమిదివేలుౝ మే, లుదొరల్ పండ్రెండు లక్షలుం బొడియైనన్.</poem>|ref=193}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కని పౌలస్త్యుఁడు వాహినీపతనశోకక్రుద్ధుఁడై హవ్యవా హనకుండంబులువోలె విప్పుగను డోలాభీలకీలస్ఫులిం గనికాయంబులు బోరన శతాంగంబుం జొరం దోలి రా మునికిం దూఱ విభీషణుండు గదచే ముంచెౝ హరుల్ గూలఁగన్.</poem>|ref=194}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇత్తెఱంగున.</poem>|ref=195}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>తేరు గుంటుపఱిచి దిగ్గన వెనుకకు, దాఁటె దాఁటు తమ్ము దాయఁ జూచి దశముఖుండు క్రోధదందహ్యమానమా, నసము వేఁడి వెలికి విసరఁ బలికె.</poem>|ref=196}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>తులువా! నన్నెదిరించ వచ్చితివె శత్రుం డేఁడి నీకంటె? నా కలమర్మంబులు వీఁటిఁ బుచ్చి తదియుంగా కయ్యరాతిౝ నికుం భిలకుం దోకొని పోయితే కొడుకుఁ జంపింపంగ నవ్వేల్మిలోఁ? జల మీడేఱనె యెంత చేసితివి? వంశద్రోహి! ని న్నోర్తునే?</poem>|ref=197}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అని పల్కి యొకశక్తిఁ గొని యభిమంత్రించి, వ్రేయ విభీషణువెనుక కొత్తి తా దాని కభిముఖుండై దీప్తబాణంబు, లేసె సౌమిత్రి యయ్యిషుపరంప రల లెక్కగొన కక్కరాళశక్తి వెలింగి, గగనభస్మము రేఁగఁ గలయమలయు పరుషకీలలతోడఁ బఱతెంచి యురమాన, గిర గిరఁ గనుగ్రుడ్లు దిరుగ నతఁడు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వ్రాలి మూర్ఛిలె హాహావిరావ మొదవెఁ, గపులలోఁ దమ్మునియవస్థ గనియు విభుఁడు ధైర్యధుర్యత విలుపూని దాయమీఁద, నడిచి నోనేసి వానిఁ బో నడఁచి వచ్చె. </poem>|ref=198}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వచ్చి తనచేతివి ల్లటు వైచి నేలఁ, జదికిలంబడి యెండినపెదవు లంట వాడునాలుకఁ ద్రిప్పుచు వనరువిభుని, జేరి యూరార్పఁ దలఁచి సుషేణుఁ డనియె.</poem>|ref=199}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>స్వామీ! సౌమిత్రి కేమియు భయంబు గారాదు మనకు మారుతి గలండు తేఁగలండు సూర్యాస్తమయంబు గావచ్చె నింక నోషధులు వెలింగి కనుపట్టు నని పల్కు పల్కులు కడనుండి విని యాంజనేయుండు.</poem>|ref=200}}<noinclude><references/></noinclude> hzf6jh4fsu2b081j7bye0zqn6f9gzs9 104 214732 563684 560693 2026-07-08T14:06:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇనుఁ డస్తమింపఁ జయ్యనఁ, జని యౌషధనగముఁ దెచ్చి సౌమిత్రి సజీ వుని జేసి కొండ మునుపుం, డినచోటనె డించి వచ్చె నృపుఁడుౝ మెచ్చెన్.</poem>|ref=201}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కోమలధాముఁడై పొడుపుఁగొండ కినుండు కిరీట మయ్యె సు త్రాముఁడు పెట్టిపంచినరథంబున రాముఁడు దేజరిల్లె సం గ్రామము గోరి సన్నహనగర్వముతోఁ బురి నిర్గమించె భే రీముఖతూర్యఘోషబధిరీభవిదాశుఁడు రాక్షసేశుఁడున్.</poem>|ref=202}} {{p|ac|fwb}}రామరావణయుద్ధము</p> {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అప్పుడు సంగరదిదృక్షం జనుదెంచి యంబరంబునం బట్టు చాలక తొట్టియున్న కిన్నర కింపురుషగంధర్వసిద్ధవిద్యాధరచారణసురగరుడసందోహంబు సన్నాహ సావాససముత్సాహభిరామభీముం డై రాము నెదుర్కొనంబోవురావణుం గలహా శనమునికిం గరంబులం జూపి.</poem>|ref=203}} {{Telugu poem|type=భుజంగప్రయాతము.|lines=<poem>త్రిలోకీవనీసంచరిష్ణుం ద్రికూటా ద్రిలంకాగుహాకేసరిౝ వీనిఁ జంపౝ వెలుంగొందె మున్నీటివేడెంబులోనౝ బళీ! రాముఁ డంచుం బ్రభావంబు లెంచున్.</poem>|ref=204}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆదశకంఠుఁడుం దెలివి నంతట సారథిఁ జూచి కుంభక ర్ణాదులు దోడులేమి కెటు లయ్యెడునో యనుచింత మానుమీ యేదొర తోడువట్టి యెదురెత్తఁగ నెత్తితి వెండికొండ నా కీదుర మెంత? నీవెరవు లేమఱ కెక్కు మటంచుఁ జేరిఁగన్.</poem>|ref=205}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>మనుకులసార్వభౌమునకు మాతలి చేతులు మోడ్చి దేవ! యి ద్దనుజునివింటిచేయి బెడిదంబుసుమీ జతనంబు సూరెలం గనుఁగొనుమయ్య! వానరులఁ గాల్చుచు వచ్చె శరంబు లొక్కరుం డన వల దెంద ఱెంద ఱెదు రందఱకుౝ బరు వీతఁ డాజులన్.</poem>|ref=206}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పెక్కెడలఁ జూచి యెఱుఁగుడు నిక్క మనిన, నగవుమొలక మొగంబున నిగుడుదేర మాతలికిఁ బ్రత్యయకరంబు నాతనికి దు, రత్యయతరంబుఁగాఁ గార్ముకారవంబు.</poem>|ref=207}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>రఘువీరుండు.</poem>|ref=208}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇషుఇర్షద్విషభద్రం, కషగర్వాగమనమునకుఁ గనలు గదిరి దు ర్విషహవిషానలభీషణ, పృషత్కముఖములకు సెలవు పెట్టుచు నేసెౝ.</poem>|ref=209}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అవి నిజబాణదాహకము లైనదిశాననుఁ డల్గి యగ్గితూ పు వెలుఁగఁజేసెఁ జేసిన నభోవపురుగ్రలలాటదృష్టి ఱె</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 2na34a52rm4jjaxpcttkjfxnz31iy86 104 214733 563693 560694 2026-07-08T14:46:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ప్ప విఱుగఁ ద్రోచి లేచె నన బాణముమంట మొగుళ్ల ముట్టి గ ర్భవిషము దీర్చి యేర్చి పయి భస్మము రాల్చుచు సేన నంటఁగౝ.</poem>|ref=210}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>పర్జన్యాస్త్రము రాముఁ డేయుటయు బైపైఁ బట్టి మబ్బుల్ గడుౝ గర్జిల్లెౝ దనుజాస్త్రవహ్నితటిదంతర్భూతముం జేసి వి స్ఫూర్జద్భూరిజటు న్నటుం గఠినహసుౝ భైరవుంబోలు మే లార్జించెౝ బిడుగుల్ పడెౝ బిదపఁ దోయంబుం బ్రవర్షింపఁగన్.</poem>|ref=211}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అంత.</poem>|ref=212}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కీలిశర మాఱిపోయినఁ, గాలోరగశరము పంక్తికంఠుఁడు వఱపెౝ వ్యాళమయ మగుచు మినుగై, వ్రాలెౝ బ్రాణములమీఁద వచ్చెౝ విధికిన్.</poem>|ref=213}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నల్లత్రాఁచులు మేనుల నెల్ల నిండఁ, దగిలికొని వానరులసోఁక మొగులుఁ దీవ లలమిన సుమేరుశృంగంబు లట్ల యుండి, రేసె సౌపర్ణబాణంబు రాసుతుండు.</poem>|ref=214}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అప్పుడు.</poem>|ref=215}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అట్టియెడ నెన్నియేనిౝ, బుట్టెౝ వెన్నునిగుఱాలు భూమియు నభముౝ ముట్టెౝ దొట్టెౝ గడకుౝ, బట్టెౝ పూత్కారఘోరఫణభిృద్ధణమున్.</poem>|ref=216}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఒకకడఁ బులుగులదొర యెఱు, పొకకడఁ బెనుపాపనలుపు నొదవిన నుడువీ థికిఁ బగ లొకకడనుౝ రే, యొకకడనుంగలసురాద్రి యొరపు లభించెన్.</poem>|ref=217}} {{Telugu poem|type=|lines=<poem>వ. వెండియుఁ బ్రచండపక్షవిక్షేపవాతోద్ధూతవారాకరతరంగం బగునవ్విహంగపుంగవ గణంబు తత్ఫణాధరనికరంబుమీఁదం గదిసి ఱెక్కలు విసరిన బొక్కలు దూఱి పాతాళంబు వట్టి చన నడుచునెడం జెదరి తదీయశిరోరత్నంబులు రఘువరునిరుకెలం కులం దొరుఁగు తనవిభునియస్త్రవిద్యాపరిపాటికిం గనుచాటు దాఁకకుండ నీరాజనం బిచ్చి కడలవైచుదీపకళికలపొలుపు దాల్చె నంత.</poem>|ref=218}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వలచుట్టి వీడుకొనుచుం, బులుఁగుదొరల్ విభునిఁ బొగడి పోవ నసుర గ ర్జిలి యేసెఁ దామసాస్త్రము, సెల లవిసె ననంగఁ గప్పి చీఁకటు లెసఁగౝ.</poem>|ref=219}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తరుచరుల్ కరగృహీతమహీరుహంబులు, మహి యూఁదుకొని యొడల్ మఱచి నిలువు నిదురలతోఁ దూఁగ నెదుటఁ గనుంగొని, రాచూలి సౌరశరంబు వఱపి యఖిలాంధకారంబు నడఁచి యాశ్రితుల స, మ్మోహబంధంబులు ముగియఁబాసి వాసరంబు వెలుంగఁ జేసి శూలమున వ్రే, సిన నైంద్రశక్తిచేఁ దునిమె నదియు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నిట్లు పోరి రయ్యిరువురు నేరిజయము, నెఱుక కెక్క దయ్యాశ్చర్య మేమి చెప్ప? విలయవాత్యలఁ దాఁకుచుఁ దలఁకుచుండు, కొండకవవోలెఁ దేరులు రెండు మెలఁగె.</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 2flf1bw52q20y1xszczyupby30r4dh5 563694 563693 2026-07-08T14:46:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ప్ప విఱుగఁ ద్రోచి లేచె నన బాణముమంట మొగుళ్ల ముట్టి గ ర్భవిషము దీర్చి యేర్చి పయి భస్మము రాల్చుచు సేన నంటఁగౝ.</poem>|ref=210}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>పర్జన్యాస్త్రము రాముఁ డేయుటయు బైపైఁ బట్టి మబ్బుల్ గడుౝ గర్జిల్లెౝ దనుజాస్త్రవహ్నితటిదంతర్భూతముం జేసి వి స్ఫూర్జద్భూరిజటు న్నటుం గఠినహసుౝ భైరవుంబోలు మే లార్జించెౝ బిడుగుల్ పడెౝ బిదపఁ దోయంబుం బ్రవర్షింపఁగన్.</poem>|ref=211}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అంత.</poem>|ref=212}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కీలిశర మాఱిపోయినఁ, గాలోరగశరము పంక్తికంఠుఁడు వఱపెౝ వ్యాళమయ మగుచు మినుగై, వ్రాలెౝ బ్రాణములమీఁద వచ్చెౝ విధికిన్.</poem>|ref=213}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నల్లత్రాఁచులు మేనుల నెల్ల నిండఁ, దగిలికొని వానరులసోఁక మొగులుఁ దీవ లలమిన సుమేరుశృంగంబు లట్ల యుండి, రేసె సౌపర్ణబాణంబు రాసుతుండు.</poem>|ref=214}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అప్పుడు.</poem>|ref=215}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అట్టియెడ నెన్నియేనిౝ, బుట్టెౝ వెన్నునిగుఱాలు భూమియు నభముౝ ముట్టెౝ దొట్టెౝ గడకుౝ, బట్టెౝ పూత్కారఘోరఫణభిృద్ధణమున్.</poem>|ref=216}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఒకకడఁ బులుగులదొర యెఱు, పొకకడఁ బెనుపాపనలుపు నొదవిన నుడువీ థికిఁ బగ లొకకడనుౝ రే, యొకకడనుంగలసురాద్రి యొరపు లభించెన్.</poem>|ref=217}} {{Telugu poem|type=|lines=<poem>వ. వెండియుఁ బ్రచండపక్షవిక్షేపవాతోద్ధూతవారాకరతరంగం బగునవ్విహంగపుంగవ గణంబు తత్ఫణాధరనికరంబుమీఁదం గదిసి ఱెక్కలు విసరిన బొక్కలు దూఱి పాతాళంబు వట్టి చన నడుచునెడం జెదరి తదీయశిరోరత్నంబులు రఘువరునిరుకెలం కులం దొరుఁగు తనవిభునియస్త్రవిద్యాపరిపాటికిం గనుచాటు దాఁకకుండ నీరాజనం బిచ్చి కడలవైచుదీపకళికలపొలుపు దాల్చె నంత.</poem>|ref=218}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వలచుట్టి వీడుకొనుచుం, బులుఁగుదొరల్ విభునిఁ బొగడి పోవ నసుర గ ర్జిలి యేసెఁ దామసాస్త్రము, సెల లవిసె ననంగఁ గప్పి చీఁకటు లెసఁగౝ.</poem>|ref=219}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తరుచరుల్ కరగృహీతమహీరుహంబులు, మహి యూఁదుకొని యొడల్ మఱచి నిలువు నిదురలతోఁ దూఁగ నెదుటఁ గనుంగొని, రాచూలి సౌరశరంబు వఱపి యఖిలాంధకారంబు నడఁచి యాశ్రితుల స, మ్మోహబంధంబులు ముగియఁబాసి వాసరంబు వెలుంగఁ జేసి శూలమున వ్రే, సిన నైంద్రశక్తిచేఁ దునిమె నదియు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నిట్లు పోరి రయ్యిరువురు నేరిజయము, నెఱుక కెక్క దయ్యాశ్చర్య మేమి చెప్ప? విలయవాత్యలఁ దాఁకుచుఁ దలఁకుచుండు, కొండకవవోలెఁ దేరులు రెండు మెలఁగె.</poem>|ref=220}}<noinclude><references/></noinclude> mxs5nveq5ws4d5unjvhxcfnpzdxux2s 104 214734 563706 560695 2026-07-08T15:15:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563706 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>మఱియు నయ్యరదంబులు చలితకేతనపటాంశుకంబులపేరం బుట్టి పట్టెంబులు జళిపిం చియు విటంకఘటితఘంటానాదవ్యాజంబున వీరవాదంబు లుగ్గుడించియు వలభిముఖ విలంబిచామరచ్ఛవిచ్ఛలంబున నట్టహాసంబులు నెఱపియుఁ దూపులు దూ ఱఁగాఁడిన నంగంబులం గలయంగనుపట్టుగరులమిషంబున నుత్సాహపులకాంకురంబులు దాల్చియు బశ్చాదాకృష్ణపురఉత్సారితిత్వచ్ఛద్మంబునం తప్పుదాఁటితలపాటు లలవఱచికొనియు నొండొంటితోడం బోరాడుజాడలం జూడ వేడుకలు పుట్టించె నయ్యవసరంబున.</poem>|ref=221}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>వార లేటులాడ వాలమ్ము లిల యుచ్చి, చనియుఁ బైఁకి నెగసి తునిసిపడియు నువ్వుగింజ వ్రేయనుం జోటు లేకుండ, ముసుగువడఁగ నిండె ముజ్జగముల.</poem>|ref=222}} {{p|ac|fwb}}శ్రీరాముఁడు రావణుం ద్రుంచుట</p> {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>పోరి పోరి యలుక దెచ్చుకొని రఘునాయకుండు రాక్షసరాజు నీక్షించి.</poem>|ref=223}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పుడమిసుతఁ దేరఁ దోడనె, యడుగెత్తెద ననుచు నింగి నరుదెంచితి వ ప్పడఁతిౝ మ్రుచ్చిలి తెచ్చుట, గడదాఁకఁగఁ బిడుగుపడియెఁగా పై నోరీ!</poem>|ref=224}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యదలించి.</poem>|ref=225}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem></pదేవమునివరోపదిష్టంబు రవిహృద, యముఁ బఠించి రాముఁ డమరవైరి తలలు దెంచెఁ దెంచె మొలతెంచె మొలతెంచె, డులిచె డులిచెమఱియు మొలిచె మొలిచె.oem>|ref=226}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అట్టిపోరాటలోపల నస్తమయము, లేడు గడచెను నుదయంబు లేడు దోఁచె దాశరథి యంతమీఁద వైధాత్రశరము, విహితమంత్రంబుచే లేపి వింటఁ దొడిగి.</poem>|ref=227}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>మీఁదం జూచి విరోధి నేయుటయు నున్మీలన్ముఖజ్వాలలౝ మీఁదుం గ్రిందును బోయెఁ బోయెఁ దిరుగ న్నిర్మించుసామగ్రు లెం దేదేదో పడియెౝ విధాత కనఁగా నిట్లేఁగి తీ ర్పేర్పడం గాఁ దద్దివ్యశరంబు రావణునివక్షం బుచ్చి యత్యుద్ధతిౝ.</poem>|ref=228}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చని నేలఁగాఁడి క్రమ్మఱ, మనుకులమణి దొనకు వచ్చె మఘవాహితుఁడుౝ దనపాటునఁ దే రొరుగఁగఁ, బెనుగుబ్బలి పడినగతి గుభేలునఁ బడియెౝ.</poem>|ref=229}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>గతజీవుఁడు వ్రేఁ గనియెడు, కతయది ముసి యయ్యెఁ బంక్తికంఠునియెడఁ దా నతఁడు మును బ్రతికి వేఁగై, బతిమాలిచె జగముఁ జచ్చి భారము వాపెౝ.</poem>|ref=230}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>అతని యూర్పు శాంత మగుటయుఁ జల్లనై, విసరె మారుతములు వెఱపులేక యతనిముఖవికాస మడఁగఁగా దిశలకుఁ, దేట వచ్చె నినుఁడుఁ దేజరిల్లె.</poem>|ref=231}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>తక్కిన గ్రహగణంబులు వెలుంగొందె బృందారకులు దుందుభిధ్వనిపూర్వకంబుగా శ్రీ రామునిమీఁదం బువ్వులవానలు గురిసిరి గంధర్వగానంబులు బయలు మెఱసి వినవచ్చె నంత.</poem>|ref=232}}<noinclude><references/></noinclude> 51jqm569jye7fafpiqa3wez1nwgt11j 563707 563706 2026-07-08T15:16:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>మఱియు నయ్యరదంబులు చలితకేతనపటాంశుకంబులపేరం బుట్టి పట్టెంబులు జళిపిం చియు విటంకఘటితఘంటానాదవ్యాజంబున వీరవాదంబు లుగ్గుడించియు వలభిముఖ విలంబిచామరచ్ఛవిచ్ఛలంబున నట్టహాసంబులు నెఱపియుఁ దూపులు దూ ఱఁగాఁడిన నంగంబులం గలయంగనుపట్టుగరులమిషంబున నుత్సాహపులకాంకురంబులు దాల్చియు బశ్చాదాకృష్ణపురఉత్సారితిత్వచ్ఛద్మంబునం తప్పుదాఁటితలపాటు లలవఱచికొనియు నొండొంటితోడం బోరాడుజాడలం జూడ వేడుకలు పుట్టించె నయ్యవసరంబున.</poem>|ref=221}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>వార లేటులాడ వాలమ్ము లిల యుచ్చి, చనియుఁ బైఁకి నెగసి తునిసిపడియు నువ్వుగింజ వ్రేయనుం జోటు లేకుండ, ముసుగువడఁగ నిండె ముజ్జగముల.</poem>|ref=222}} {{p|ac|fwb}}శ్రీరాముఁడు రావణుం ద్రుంచుట</p> {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>పోరి పోరి యలుక దెచ్చుకొని రఘునాయకుండు రాక్షసరాజు నీక్షించి.</poem>|ref=223}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పుడమిసుతఁ దేరఁ దోడనె, యడుగెత్తెద ననుచు నింగి నరుదెంచితి వ ప్పడఁతిౝ మ్రుచ్చిలి తెచ్చుట, గడదాఁకఁగఁ బిడుగుపడియెఁగా పై నోరీ!</poem>|ref=224}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యదలించి.</poem>|ref=225}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>దేవమునివరోపదిష్టంబు రవిహృద, యముఁ బఠించి రాముఁ డమరవైరి తలలు దెంచెఁ దెంచె మొలతెంచె మొలతెంచె, డులిచె డులిచెమఱియు మొలిచె మొలిచె.</poem>|ref=226}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అట్టిపోరాటలోపల నస్తమయము, లేడు గడచెను నుదయంబు లేడు దోఁచె దాశరథి యంతమీఁద వైధాత్రశరము, విహితమంత్రంబుచే లేపి వింటఁ దొడిగి.</poem>|ref=227}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>మీఁదం జూచి విరోధి నేయుటయు నున్మీలన్ముఖజ్వాలలౝ మీఁదుం గ్రిందును బోయెఁ బోయెఁ దిరుగ న్నిర్మించుసామగ్రు లెం దేదేదో పడియెౝ విధాత కనఁగా నిట్లేఁగి తీ ర్పేర్పడం గాఁ దద్దివ్యశరంబు రావణునివక్షం బుచ్చి యత్యుద్ధతిౝ.</poem>|ref=228}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చని నేలఁగాఁడి క్రమ్మఱ, మనుకులమణి దొనకు వచ్చె మఘవాహితుఁడుౝ దనపాటునఁ దే రొరుగఁగఁ, బెనుగుబ్బలి పడినగతి గుభేలునఁ బడియెౝ.</poem>|ref=229}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>గతజీవుఁడు వ్రేఁ గనియెడు, కతయది ముసి యయ్యెఁ బంక్తికంఠునియెడఁ దా నతఁడు మును బ్రతికి వేఁగై, బతిమాలిచె జగముఁ జచ్చి భారము వాపెౝ.</poem>|ref=230}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>అతని యూర్పు శాంత మగుటయుఁ జల్లనై, విసరె మారుతములు వెఱపులేక యతనిముఖవికాస మడఁగఁగా దిశలకుఁ, దేట వచ్చె నినుఁడుఁ దేజరిల్లె.</poem>|ref=231}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>తక్కిన గ్రహగణంబులు వెలుంగొందె బృందారకులు దుందుభిధ్వనిపూర్వకంబుగా శ్రీ రామునిమీఁదం బువ్వులవానలు గురిసిరి గంధర్వగానంబులు బయలు మెఱసి వినవచ్చె నంత.</poem>|ref=232}}<noinclude><references/></noinclude> rfklf26chue5gdbjr5035tcdfwtab77 104 214735 563719 560696 2026-07-08T16:50:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}మందోదరీవిలాపము</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తనప్రాణవిభుఁడు పోయినపోక మందోద, రీదేవి విని నేలఁ ద్రెళ్ళి సఖులు దెలుపఁగా నొక్కింత దేఱి హా! దశకంఠ!, యని మోము చే మోదుకొనుచు లేచి యవరోధసతులుఁ బౌరవినీలవేణులు, వెంట నంటఁగ వీడు వెడలివచ్చి కటిబంటినెత్తురుకాలువల్ వలువలు, దడియ నేడ్చుచుఁ జొచ్చి దాఁటి దాఁటి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కొడుకుఁగుఱ్ఱలపీనుఁగుల్ కుంభకర్ణు, మొండెమును బంధుతనుఖండములును బడిన పోలికలనిలోన మూర్ఛలు వోవుకొనుచు, వచ్చి నిజనాథుపై వ్రాలి వనరి చనియె.</poem>|ref=233}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>విభీషణుండును రామచంద్రునియనుజ్ఞం జని తనయన్నలకుం జాల వగచి తదీయతనయు లకుం బలవించి యందఱకు నుచితవిధి నగ్నిసంస్కారాదు లాచరించి యరుదెంచె నంత.</poem>|ref=234}} {{p|ac|fwb}}విభీషణుని లంకాపట్టాభిషేకము</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆమ్రేడితకరుణారస, కమ్రమనోవాక్క్రియావకాశుఁడు లంకా సామ్రాజ్య మొసఁగె రఘుపతి, నమ్రునకు విభీషణునకు నయగుణనిధికిౝ.</poem>|ref=235}} {{{p|ac|fwb}}సీతారాములు పుష్పకారూఢులై యందఱితో నయోధ్య కేతెంచుట</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>సొదచొచ్చి మైఁజల్ల పదను దెచ్చిన సీతఁ, గెంగేలఁ దాపమాఱంగ నంటి పొగడ వచ్చిన వేలుపులదీవనల హత, ప్లవగుల బ్రతికించి పౌఁజు చేసి త్రిదివావతీర్ణుఁ దండ్రి భజించి లెక్క ద, ప్పము భవత్కృప నంచుఁ బలికి యనిచి చండభానుజవిభీషణులతో దేవితో, సౌమిత్రితోడఁ బుష్పకము నెక్కి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తేరు దేవేంద్రునకు నిచ్చి తిరుగఁ బనిచి, జనకజకు లంకలో వింత లునికి చూపి పైఁజనుచు సేతుగచన లుపన్యసించి, గగనయానంబు కిష్కింధకడను నిలిపె.</poem>|ref=236}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నిలిపిన ఫలాదివన్యము, లులుపొవట్టించె నినజుఁ డొడయని కవ్విం దులవెనుకఁ గపుల సకుటుం, బులఁగా నెక్కించుకొనియెఁ బుష్పక మతఁడుౝ.</poem>|ref=237}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అనంతరంబ యచ్చోటు వాసి చనుచో మనుతిలకుండు జనకజం గనుంగొని.</poem>|ref=238}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>హనుమదాలోచనావని పంప యిది సుమీ, యదిసుమీ శబరిఁ గన్నట్టిపట్టు ప్రతిబంధక కబంధమృతదేశ మిది సుమీ, యదిసుమీ ఖరదూషణాజిధరణి గోదావరియగస్త్యమేదిని యిది సుమీ, యదిసుమీ మాయలే డడఁగుచోటు బుధనిరోధివిరాధవధభూమి యిదిసుమీ, యదిసుమీ ప్రథమోటజాజిరంబు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చెలువ! కనుగొంటివే? యంచుఁ జిత్రకూట, మునకు డిగ్గి భరద్వాజమునివనంబు కడ విమానావతరణంబు నడపి యమ్మ, హర్షి భజియించి యాతిథ్య మపుడు గాంచి.</poem>|ref=239}}<noinclude><references/></noinclude> ixd7gwmi89fkim2pfgl3ewv9l2uhp5k 563753 563719 2026-07-08T22:31:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}మందోదరీవిలాపము</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తనప్రాణవిభుఁడు పోయినపోక మందోద, రీదేవి విని నేలఁ ద్రెళ్ళి సఖులు దెలుపఁగా నొక్కింత దేఱి హా! దశకంఠ!, యని మోము చే మోదుకొనుచు లేచి యవరోధసతులుఁ బౌరవినీలవేణులు, వెంట నంటఁగ వీడు వెడలివచ్చి కటిబంటినెత్తురుకాలువల్ వలువలు, దడియ నేడ్చుచుఁ జొచ్చి దాఁటి దాఁటి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కొడుకుఁగుఱ్ఱలపీనుఁగుల్ కుంభకర్ణు, మొండెమును బంధుతనుఖండములును బడిన పోలికలనిలోన మూర్ఛలు వోవుకొనుచు, వచ్చి నిజనాథుపై వ్రాలి వనరి చనియె.</poem>|ref=233}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>విభీషణుండును రామచంద్రునియనుజ్ఞం జని తనయన్నలకుం జాల వగచి తదీయతనయు లకుం బలవించి యందఱకు నుచితవిధి నగ్నిసంస్కారాదు లాచరించి యరుదెంచె నంత.</poem>|ref=234}} {{p|ac|fwb}}విభీషణుని లంకాపట్టాభిషేకము</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆమ్రేడితకరుణారస, కమ్రమనోవాక్క్రియావకాశుఁడు లంకా సామ్రాజ్య మొసఁగె రఘుపతి, నమ్రునకు విభీషణునకు నయగుణనిధికిౝ.</poem>|ref=235}} {{p|ac|fwb}}సీతారాములు పుష్పకారూఢులై యందఱితో నయోధ్య కేతెంచుట</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>సొదచొచ్చి మైఁజల్ల పదను దెచ్చిన సీతఁ, గెంగేలఁ దాపమాఱంగ నంటి పొగడ వచ్చిన వేలుపులదీవనల హత, ప్లవగుల బ్రతికించి పౌఁజు చేసి త్రిదివావతీర్ణుఁ దండ్రి భజించి లెక్క ద, ప్పము భవత్కృప నంచుఁ బలికి యనిచి చండభానుజవిభీషణులతో దేవితో, సౌమిత్రితోడఁ బుష్పకము నెక్కి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తేరు దేవేంద్రునకు నిచ్చి తిరుగఁ బనిచి, జనకజకు లంకలో వింత లునికి చూపి పైఁజనుచు సేతుగచన లుపన్యసించి, గగనయానంబు కిష్కింధకడను నిలిపె.</poem>|ref=236}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నిలిపిన ఫలాదివన్యము, లులుపొవట్టించె నినజుఁ డొడయని కవ్విం దులవెనుకఁ గపుల సకుటుం, బులఁగా నెక్కించుకొనియెఁ బుష్పక మతఁడుౝ.</poem>|ref=237}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అనంతరంబ యచ్చోటు వాసి చనుచో మనుతిలకుండు జనకజం గనుంగొని.</poem>|ref=238}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>హనుమదాలోచనావని పంప యిది సుమీ, యదిసుమీ శబరిఁ గన్నట్టిపట్టు ప్రతిబంధక కబంధమృతదేశ మిది సుమీ, యదిసుమీ ఖరదూషణాజిధరణి గోదావరియగస్త్యమేదిని యిది సుమీ, యదిసుమీ మాయలే డడఁగుచోటు బుధనిరోధివిరాధవధభూమి యిదిసుమీ, యదిసుమీ ప్రథమోటజాజిరంబు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చెలువ! కనుగొంటివే? యంచుఁ జిత్రకూట, మునకు డిగ్గి భరద్వాజమునివనంబు కడ విమానావతరణంబు నడపి యమ్మ, హర్షి భజియించి యాతిథ్య మపుడు గాంచి.</poem>|ref=239}}<noinclude><references/></noinclude> 83cj8l8aajdh21wj0dghuta0ajnzrww 104 214736 563752 560697 2026-07-08T22:30:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అందు నొక్కయెడ విశ్రమించి హనుమంతుని భరతుకడకు నిజాగమనవార్త వినిపిం చంబంచిన నతండును నందిగ్రామంబునకుం బోయి శ్రీరామపాదుకారాధనతత్పరుం డైన యారాజన్యఋషికి నానతుండై తన్నుందాను దెచ్చినవార్తయు నిఱింగించిన నాలింగనం బాచరించి యాక్షణంబ యయోధ్యకు శత్రుఘ్ను ననిచిన నతండు చని హజారంబున నుండి మంత్రులం బిలిచి రాజు వచ్చెం బురంబు శృంగారింపం బరిచార కులం బనిచి మీరును బైనంబులై రండు లెండు పొం డెదురుకొనంబోవలయు ననిన విని వారునుం బరమానందభరితులై యట్లన యాచరించి రప్పుడు.</poem>|ref=240}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బంగారుమిసిమి గులికెడు, చుంగులకురుజులును ధూపసురభులు సౌధా లిం గడచె రాజధానిౝ, శృంగారము సకలదృగ్వశీకృతిఁ బొలిచెన్.</poem>|ref=241}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>పయనం బై చతురంగసేన లెదుటం బన్నం బ్రధానుల్ జగ జ్జయలాభం బొడఁగూడె నేఁ డని మహోత్సాహంబునం దేరు లె క్కి యనేకంబులు తూర్యముల్ దిశల ఱంకెల్ వ్రేయఁజేయౝ సమ గ్రయశుల్ ఇచ్చిరి కొంచుఁ బట్టపుఁగరిౝ రాజెక్కుసామ్రాణులౝ.</poem>|ref=242}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శత్రుఘ్నుఁ డపుడు కౌసల్యాదిజనయిత్రు, లను దెచ్చెఁ బసిఁడిపాలకులలోన వారిఁ దోకొని పన్ని వచ్చినమంత్రులు, వివిధసేనలు గొల్వ వెంటఁ గవిలి సాకేత మంతయుఁ జనుదేరఁగఁ బరాశ, రమునీంద్రుతాతఁ బురస్కరించి కొనుచు నందిగ్రామమునఁ జేరుచో భర, ద్వాజు వీడ్కొని రఘువరుఁడు వచ్చి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>భూమిజయు లక్ష్మణుఁడుఁ దానుఁ బుష్పకంబు, నచట డిగ్గి నిజాంఘ్రిపద్మావతులను భరతశత్రుఘ్నులఁ బ్రసన్నకరుణఁ జూచి, వంశగురునకు మ్రొక్కి దీవెనలు గాంచి.</poem>|ref=243}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కౌసల్యం గైక సుమి, త్రాసాధ్విఁ బ్రణామములపరంపర లెసఁగం గాసేవించి తదాశీ, ర్వాసితముని జయజయేతివచనప్రియు లై.</poem>|ref=244}} {{p|ac|fwb}}శ్రీరాముల పట్టాభిషేకము</p> {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>సంతసంబునం బొదలిరి తదనంతరంబు.</poem>|ref=245}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>గురుజనానుమతి రఘుస్వామి లక్ష్మణ, భరతుల కభినవాభ్యంగవిధులు సాగించి మంగళస్నానక్రియానంత, రమున శత్రుఘ్నుండు విమలవసన గంధమాల్యామూల్యకమనీయభూషణ, ప్రతతి నన్నల నలంకృతులఁజేసె కూర్మికోడలిఁదోడికోడండ్రతోఁ గూడి, యొడలోమి కౌసల్య యుపచరించె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>రాముఁడు తలంచినప్పుడు రమ్మటంచుఁ, బలికి ధనదునికడకుఁ బుష్పకము ననిచి యినసుతవిభీషణాంగదహనుమదాదులకు నలంకారవాహనాదికము లొసఁగి.</poem>|ref=246}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తారాదిసతులకును మణి, హారాదివిభూషణమ్ము లమ్మలచేఁ బే ర్వేరు వరుస నిప్పించియుఁ, బౌరుల హితమంత్రులం గృపం గనుఁగొనియుౝ.</poem>|ref=247}}<noinclude><references/></noinclude> 4p8ifn5d430io34esb7wpbxjq46gqy1 104 214737 563754 560698 2026-07-08T22:50:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>శ్రీమన్మంగళవైభవంబులఁ బ్రవేశించెం బురంబుౝ మునుల్ ప్రామిన్కుల్ పఠియింపఁగాఁ గ్రమమున భద్రాసనం బెక్కి మీ ర్మీమీరాజ్యము లేలుఁ డం చనిచె సుగ్రీవాదులం బెంపుమై సౌముఖ్యంబునఁ బ్రోచుచుండె రఘువంశస్వామి లోకంబులౝ.</poem>|ref=248}} {{p|ac|fwb}}ఆశ్వాసాంతము</p> {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>భూపాలాగ్రణీ! సత్యసంధ! కలశాంభోరాశిగాంభీర్య! యో షాపంచాస్త్ర! కృపానిధీ! యుభయవంశశ్రేష్ఠ సాహిత్యగో ష్ఠీపాండిత్యధురీణ! నిత్యజయలక్ష్మీవైభవా! దానవి ద్యాపారీణ! భుజాబలార్జితసమస్తప్రాజ్యరాజ్యోదయా!</poem>|ref=249}} {{Telugu poem|type=ఉత్సాహ.|lines=<poem>ఆర్యవర్య! పూజ్యధీరతాభిభూతనిర్జరా హార్య! శౌర్యరాశి! భూసురాశ్రితావనైకతా త్పర్య! పర్యటద్యశోవితాన! వైరిభూవరా వార్యకార్యవేది! సూర్యవంశవార్ధికౌస్తుభా!</poem>|ref=250}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>గండరగండ! హరిద్వే, దండకులాచలకిటీంద్రదర్వీకరరా డ్దండనపాండిత్యసము, ద్దండమహీమండలాస్పదభుజాదండా!</poem>|ref=251}} {{Telugu poem|type=గద్యము.|lines=<poem>ఇది శ్రీమదొంటిమెట్టరఘువీరశతకనిర్మాణకర్మఠజగదేకఖ్యాతిధుర్యాయ్యలరాజు తిప్పయమనీషిపర్వతాభిధానపౌత్త్రాక్కయార్యపుత్రపరిశీలితసమిద్ధరామానుజమతసిద్ధాంత మర్మ ముమ్మడి వరదాచార్యకటాక్షవీక్షాపాత్రహృదయపదాధిష్ఠిత శ్రీరామభద్ర రామభద్రకవిప్రణీతం బైనరామాభ్యుదయమహాప్రబంధంబునందు సర్వంబును అష్టమాశ్వాసము.</poem>|ref=}} {{Center|రామాభ్యుదయము సంపూర్ణము.}} {{Css image crop |Image = రామాభ్యుదయము.djvu |Page = 196 |bSize = 600 |cWidth = 112 |cHeight = 34 |oTop = 652 |oLeft = 235 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/> {{Center|<poem>చెన్నపురి : వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్{{ZWNJ}}వారి ఆదిసరస్వతీనిలయముద్రాక్షరశాలయందు ముద్రితము.—1917.</poem>}}</noinclude> 0fnqi6ty80guodcwg1sdbijsnbi3568 0 215630 563823 563073 2026-07-09T11:53:39Z Rajasekhar1961 50 563823 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 1 | ముందరి = [[../ప్రస్తావన/]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=43 to=47 tosection="47A" /> {{PD-India}} kg4yadtaoc7znm2kogzojzorp4sz8u4 563825 563823 2026-07-09T11:55:56Z Rajasekhar1961 50 563825 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 1 | ముందరి = [[../ప్రస్తావన/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 2/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=43 to=47 tosection="47A" /> {{PD-India}} h3fn32qdu18ca5p7zh38lipz211au6g 0 215667 563824 563146 2026-07-09T11:55:17Z Rajasekhar1961 50 563824 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 2 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 1/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 3/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=47 fromsection="47B" to=49 /> {{PD-India}} t2s0o13mpihs3136eb1elw8vqzox7df 104 215681 563731 563483 2026-07-08T17:33:10Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>డ నాట్యమనబడుచున్నది. ఇట్టి యల్పోత్పత్తిగల నాట్యము మనుష్యుని మనోవిన్యాసము ననుసరించి, యనేక రూపములు దాల్చినది. మన ఆంధ్రదేశములో గొల్లగంతులు; చెంచు ఆటలు; జంగము కథలు; పంబల సుద్దులు; తోలుబొమ్మలు; పగటి భాగోతములు; జాతీయములు; నృత్య నృత్తమయమగు భాగవత కలాపములు; సురుచిర భావపూరితములై, మానవవృత్తుల దలుకుటద్దములవలె ప్రతిఫలింపజేయు నాటకములు మున్నగు పరిణామముల జెందియున్నది. ఇందులో ఏది ముందు? ఏది వెనుక? నవరసములతో గూడి మనుష్యుని మనోవ్యాపారములను, గూఢాలోచనలను, సుఖదుఃఖములను, ప్రజ్ఞావిజయములను, విధిబలిమియు ననేక కథా సందర్భములలో నతిచమత్కారముగను, సంతోషదాయకముగను జూపట్టు నాటకరాజములే తెరవున తొల్లిటి కోతిగంతులనుండి పరిణమించినవి? ఈ పరిణామము, ఈ నాటక విన్యాసము మన యాంధ్రమున నాత్మప్రేరణచే కలిగినదా? లేక సంస్కృతాంగ్లేయ పారసీకాది వాఙ్మయముల సంపర్కముననుదయించినదా? హిందూదేశమునకు ఇతర దేశములకు నొక గొప్ప భేదమగపడుచున్నది. ఇతర దేశములలో నొక్కొక కాలమున ఒక్కొక రీతి రుచులు భావములు నడచుచుండి, వానికనుగుణమగు శిల్పము, చిత్రములు, ప్రబంధములు, నాటకములు వెలసి యావలనవి నశించి వాడుకలో దప్పిపోవును. వాని తావున నభినవ భావగర్భితములై విలసద్రసపూరితములైన నూతన కల్పనము లేర్పడియుండును. ప్రాతది చచ్చి క్రొత్తవి యుండును. కాని క్రొత్తవానియందు ప్రాతకల్పనల పరిణామస్థితియు, ఇంకను ముందు రానున్న వాని బీజములును గోచరించును. అందుచే ఒక కల్పన చూచినంతనే దాని కాలనిర్ణయము చేయవచ్చును. హిందూదేశమున నిట్టి యాధారము లేదు. కాలావస్థలచే నూతన కల్పనలు ఏర్పడుచువచ్చినవి. సంపర్కముచే క్రొత్త పోకడలు జరిగినవి. కాని ప్రాతవి నశించలేదు. వేదయుగమందే యాచారములు, ఏకల్పనారీతులు, ఎట్టి దుస్తులు, ఎట్టి నిబంధనలు హిందూదేశము నావరించియుండెనో; రామాయణ కాలమున నెవ్వివర్తించెనో, ద్వాపరము ననేవి ప్రబలుచుండెనో; కలియుగమున నానాశకములలో యవనమ్లేచ్ఛ ఆంగ్లేయాది జాతుల సంపర్కముననే మనోవికారము లేర్పడియెనో, అవియన్నియు నిండు యవ్వనముతో, నిండారు తెలివితో నీనాడు వెలుగుచున్నవి; వాడుకలో నున్నవి. అభిజ్ఞాన శాకుంతల మెట్టి రుచితో నాదరింపబడుచున్నదో, పంబలసుద్దులు కూడ నట్టి జనసమ్మతమునే బొందుచున్నవి. ఇట్టి కలగోలుగంపదశలో, ఇట్టి బీపిరిపాకిరి యవస్థలో చారిత్రక క్రమమును నిరూపించుటకు “వటవృక్ష న్యాయము” అను తార్కిక మార్గమేర్పడి యున్నది. దీని యాధారముననే సర్ విలియం హెర్షెల్ (Sir William Herschel) అనునాయన విశ్వవిన్యాస చరిత్రమును వెలిబుచ్చగలిగెను. దీని ప్రభావముననే సర్ హెన్రీ మైన్ (Sir Henry Maine) అనువారు సాంఘిక ధర్మవిన్యాసమును చిత్రింపగలిగెను. ఈ న్యాయమును ఆంధ్ర సంస్కృత నాటకముల విమర్శనకుపయోగించినచో వాని తుది మొదలులు, విన్యాసక్రమము కొంతవరకు తెలియగలవు. సంస్కృత నాటకాలంకారికు లంగీకరించు దశవిధ రూపకములు వాస్తవమున నాట<noinclude><references/></noinclude> 4qvl7fxdktjt1t67z9ic2qt8he1sl95 104 215683 563733 563602 2026-07-08T17:40:42Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>పూర్వవిద్వత్ స్థానములను రాజ్యసీమలను ఇవి మిక్కిలిగ బాగుచేసినవి. రోడ్లు, కాలువలు, రైళ్ళు, పోస్టు తెలుగుసీమల జుట్టివైచి రాకపోకల కెంతయు వీలుకలిగించినవి. విద్యాభివృద్ధియు, విద్యాలయ ప్రతిష్ఠాపనమును నదీతీరములను పూర్వవిద్వత్ స్థానములందును ఎక్కువగ జరుగుచున్నవి. విద్యావ్యాప్తిననుసరించియే ముద్రణా యంత్రములు వెలయుచున్నవి. ముద్రణా యంత్ర విస్తరణముననుసరించియే గ్రంథప్రచురము జరుగుచున్నది. అభివృద్ధి ఆంధ్రదేశమంతట నున్నది. కాని కొన్ని తావులయందు మిక్కుటముగను మరికొన్నిట నల్పముగను జరుగుచున్నది. పోస్టాఫీసు పనిచేయుచున్నదే గాని యొక తావున ప్రచురించు పుస్తకములు మరియొక తావున రుచించుచున్నట్లు గోచరించదు. విద్యావ్యాప్తి యచ్చటచ్చటి ప్రచురముల వలనే జరుగును గాని యన్యమైన వానిచే జరుగదు. కడచిన 25 సంవత్సరములలో నా౦ధ్రదేశమునకు గలిగిన విద్యాసంస్కారమును అందుచే నాటక రచనకు గలిగిన మార్పులను భావభేదములను విమర్శించినచో నీ పాతిక సంవత్సరములను మూడు కాలములుగ విభజింపవచ్చును. మొదటి 10 సంవత్సరముల ప్రథమ కాలమునందు (అనగా 1891-1901) ఆంధ్రులకు ఆంధ్రమునందభిమానము లేక యుండెను. మన ప్రబంధములు బూతులనియు, మన శాస్త్రములు కల్లలనియు, మన యాచారముల మానుషములనియు, నేర్చుకొనవలసినది ప్రేమింపవలసినదెల్ల ఆంగ్లేయమే యను నభిప్రాయము జనసామాన్యమున వ్యాపించియుండెను. ఈ కాలములో వ్రాయబడిన నాటకములు చాలభాగము దేశవాళీ పక్కిననుసరించి పూర్వరూపకములుగ నుండెను. నూతన పద్ధతుల ననుసరించినవి సంస్కృత నాటకములకు భాషాంతరీకరణములుగ నుండెను. సంఘము లోని యాచారములను నిరాఘాటముగ నిర్దయతో దెగడు ఫార్సులు వెలువడుచుండెను. ఆంగ్లేయ నాటకముల ననుసరించి కొందరు వ్రాయుచుండిరి. నిజముగ నాంధ్రమైనది ఎక్కడను గానరాకుండెను. విక్టోరియా రాజ్ఞి మృతిబొందె; ఆమెతో నా౦గ్లేయ ప్రభుత్వపు శాంతరుచులు అస్తమించెను. 1901 మొదలు 1906 వరకు జరిగిన 5 సంవత్సరముల ద్వితీయ కాలములో హిందూదేశమందొక విధమైన శంక సమస్త విషయములందుకలిగెను. మనకే విధమైన నాగరికత, శాస్త్రములు, మర్యాదలు, శిల్పాదికళలు ఉన్నవి? మనము మనుష్యులమేనా? పశువులమా? మన ప్రభువులు మనకన్న ఎక్కువ కాదా? మన యైశ్వర్యమే వారి యానందమను మాట నిజమా? మన అభివృద్ధి మన యాధీనముననే యున్నదా? అను శంకలు కలుగసాగెను. ఈ కాలములో బంగాళా, మహారాష్ట్ర భాషలను కొందరు ఆంధ్రులభ్యసించిరి. అచ్చటి విద్వాంసులు హిందూ విద్యలను గరచి యందలి భావగాంభీర్యమును రసపుష్టిని వెల్లడింపసాగిరి. ఈ కాలములో కొన్ని చరిత్ర నాటకములును, కొన్ని ప్రబంధాత్మకములయిన గాథలు నాటకములుగను ప్రచురింపబడుచుండెను. 1906 లో మూడవ కాలము ప్రారంభమగుచున్నది. మన మంచి చెడ్డలు<noinclude><references/></noinclude> szhzb7rj9gvundutal5zbvyc7m2hcr3 104 215684 563736 563603 2026-07-08T18:11:37Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>మన చేతిలోనే యున్నవనియు, మన సంఘమభివృద్ధిలోనికి రాదలచిన యెడల సంఘ సంస్కరణముకన్న సంఘములోని పూర్వచరిత్రలను, విద్యలను, ఆచారములను మరల బ్రతికించి వాని వెలుగున నూతన మార్గముల నరయవలయుననియు ప్రజలకు దోచినది. చక్కని ప్రబంధములన్నియు నాటకములుగ మార్పబడినవి. వీరరసమును బుట్టించు భారతకథలు మిక్కుటముగ నాటకములలో జేరినవి. దేశచరిత్రలననుసరించియు, బంగాళీ, మరాఠీ, హిందీ భాషలలోని నవలల ననుసరించియు చరిత్రాత్మకములయిన నాటకములేకములు బయలువెడలినవి. దేశములో జరుగు వృత్తాంతములు నాటకములుగ వ్రాయబడుచున్నవి. ఈ పది సంవత్సరములలో నూతన పద్ధతులు వచ్చినవి గదాయని పూర్వగాథలు పూర్వపు వీధిభాగోతపు ఫణితిలో నాటకములుగా మానలేదు. ఈ దిగువ పట్టీవలన నేజాతి నాటకములెన్ని బయలువెడలినది తెలియగలదు. {{Center|(1906 - 1915):}} {| class="wikitable sortable" style="margin:auto; text-align:left;" |+ |- style="background:#efefef; text-align:center; font-weight:bold;" ! ఇతివృత్తము ! క్రొత్త రకపు స్టేజి</br>నాటకములు ! ప్రాత రకపు </br>వీధిభాగోతము ! మొత్తము |- | పురాణగాథలు || align="right" | 48 || align="right" | 3 || align="right" |51 |- | భారత కథలు || align="right" | 38 || align="right" | 2 || align="right" | 40 |- | రామాయణ కథలు || align="right" | 32 || align="right" | 5 || align="right" | 37 |- | కృష్ణకథలు || align="right" | 20 || align="right" | 8 || align="right" | 23 |- | హరిశ్చంద్రలు || align="right" | 15 || align="right" | 5 || align="right" | 20 |- | శకుంతలలు || align="right" | 8 || align="right" | 5 || align="right" | 13 |- | భోజప్రబంధములు || align="right" | 5 || align="right" | 0 || align="right" | 5 |- | తెలుగు ప్రబంధములనుకరించినవి || align="right" | 14 || align="right" | 1 || align="right" | 15 |- | సంస్కృతములోనివి || align="right" | 20 || align="right" | 0 || align="right" | 20 |- | ఇంగ్లీషులోనివి || align="right" | 14 || align="right" | 0 || align="right" | 14 |- | పార్సీలోనివి || align="right" | 8 || align="right" | 0 || align="right" | 8 |- | ప్రజారంజకములు || align="right" | 53 || align="right" | 13 || align="right" | 66 |- | ప్రహసనములు || align="right" | 16 || align="right" | 0 || align="right" | 16 |- | చరిత్రలు || align="right" | 38 || align="right" | 0 || align="right" | 38 |- | సాంఘిక విషయములు || align="right" | 54 || align="right" | 0 || align="right" | 54 |- | ఎందులోను చేరనివి || align="right" | 5 || align="right" | 5 || align="right" | 10 |- | ప్రాత నాటకములు || align="right" | 5 || align="right" | 10 || align="right" | 15 |- style="font-weight:bold; background:#f9f9f9;" | మొత్తము || align="right" | 432 || align="right" | 48 || align="right" | 480 |} ప్రాత నాటకములనునవి చాలభాగము మదరాసులో బ్రచురింపబడి చాకలిపేట, తిరువొత్తియూరు మొదలగు తావుల నివసించుచు, పంగనామాలు పెట్టి రేఖలా బండ్లపై పరుగిడు “వీటుకారు" లచే నుపయోగింపబడుచున్నవి. ఇందులో కొన్ని చిత్తూరు, కార్వేటినగరం, కాళహస్తి, అమ్మనబ్రోలు మొదలయిన తావుల గూడ వాడబడుచున్నవి. ఈ ప్రాత నాటకములన్నియు పురాణగాథలు, ప్రజారంజకములగు కథలు కల్గియున్నవి. నాటక విషయములలో చెన్నపురిది మిక్కిలి యనాథ స్థితి. నూతన నాటకములలో కర్నూలు, అనంతపురము నుంచి ౩ నాటకములు ప్రచురింపబడినవి. కడప జిల్లాలో ఏమీ కనుపించవు. కృష్ణా, గోదావరి, విశాఖపట్నం జిల్లాలతో బాటు బళ్లారి కూడ, సర్వవిషయములందు నాటకాభివృద్ధిని జేసియున్నది. ఫార్సులు చాలభాగము పల్లెటూళ్ళలో పోరాడి గాని, రాగద్వేషములు ప్రబలినమీద గాని వ్రాయునవై యున్నవి. సాంఘిక విషయమైన నాటకములు చాలభాగము మన సంఘములోని దురాచారముల గూర్చియు, సంఘ సంస్కరణా ప్రయత్నములను గూర్చియు వ్రాయబడినవి. పురాణగాథలలో ప్రహ్లాద, వామన చరిత్రలు, పౌరాణిక<noinclude><references/></noinclude> fs4jxrlp4d8s161g9u4a5ei2b6z7jz6 104 215690 563737 563605 2026-07-08T18:15:07Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>వివాహములు, అవతార కథలు చేరియున్నవి. రామాయణ కథలలో తరచుగ సీతాకల్యాణము, పాదుకాపట్టాభిషేకము వచ్చును. వీని వెనుక ఉత్తరరామాయణ కథలు, అరుదుగ రామప్రవాసము, యుద్ధము, సంపూర్ణ రామాయణము. భారత నాటకములలో విరాటపర్వము, సుభద్రా విజయము, శశిరేఖా పరిణయము ఎక్కువ వాడుకలో నున్నవి. కృష్ణగాథలలో రుక్మిణీ కల్యాణము సర్వసాధారణము. దీని వెనుక శ్యమంతకమణి కథ, పారిజాతాపహరణము, కుచేలోపాఖ్యానము యథాక్రమముగ ప్రజారంజకములని దోచుచున్నవి. ప్రజారంజకములగు నాటకములు సామాన్యముగ శృంగార రసముతో గూడి యేకారణము చేతనో విషాదభావమును కలిగింపునవిగ నున్నవి. ఇందు సారంగధర, తారాశశాంక విజయము, బిల్హణీయము, ఉషాపరిణయము, సావిత్రీ కథలు, చంద్రమతీ కథలు, దమయంతి, చంద్రకాంత, చంద్రహాస, స్త్రీ సాహసము మున్నగునవి యథాక్రమముగా గారవింపబడుచున్నవి. తెలుగు ప్రబంధములలో నాటకముగ రచియింపబడి పేరొందినది మనుచరిత్ర. దీని వెనుక హరిశ్చంద్ర, శాకుంతల, వైజయంతీ విలాసము, పారిజాతాపహరణము, కళాపూర్ణోదయము, ప్రభావతీ ప్రద్యుమ్నములు వచ్చుచున్నవి. ప్రజారంజకములగు గాథలలో చాలభాగము ప్రబంధములనుసరించినవేగాని, వానిజనరంజకము మనుచరిత్రవలె కవియందలి గౌరవము వలన నేర్పడినదికాదు. ఆకథలు దేశములో ప్రాకి, ప్రబంధకర్తలచే గైకొనబడినట్లే నాటక కవులచే గూడ స్వీకరింపబడినవి. 1905వ సంవత్సరములో మొత్తము 10 నాటకములు ప్రచురింపబడెను. 1891-1905 లోపల నూరు నాటకములకన్న నెక్కువ వెలువడలేదు. ఇందులో 70 నాటకములకు పైగా ప్రాతఫణితివే. దీనిచే గడచిన 10 సంవత్సరములలో ఆ వెనుకటి 15 సంవత్సరములలోకన్న నాల్గురెట్లు గ్రంథములు వెలువడినవనియు, ప్రాత నాటకముల సంఖ్య 11 వీసముల నుండి 1½ వీసమునకు పడిపోయినదనియు తేలుచున్నది. ఇట్లు పడిపోవుటచే అభినవ నాటకములు మదరాసు, దక్షిణ నెల్లూరు, పల్నాడు, పాకనాడు, తిరుపతి సీమల జొచ్చినవని ఎంతమాత్రము దలపకూడదు. హైదరాబాదులోను మరికొన్ని తావులను కులపెద్దల కథలను డ్రామాగా వ్రాయువాడుక కలదు. చిక్కయ్య, లక్ష్మీనరసింహ సోమయాజులు, శివ రామబ్రహ్మం, రామమోహనరాయ్ మొదలగు వారి జీవితములు రూపకములుగ జేయబడినవి. వాని రుచి నేనెరుగను. కడచిన పది సంవత్సరములలో ప్రచురింపబడిన నాటకముల వివరములు ఈ క్రింది పట్టికలో చూడవచ్చును: {| class="wikitable sortable" style="margin:auto; text-align:center; width:50%;" |+ '''సంవత్సరముల వారీగా నాటక ప్రచురణల పట్టిక (1906 - 1915)''' |- style="background:#efefef; font-weight:bold;" ! సం. !! నాటకముల సంఖ్య !! style="width:10px; background:#fff; border:none;" | !! సం. !! నాటకముల సంఖ్య |- | 1906 || 20 || style="background:#fff; border:none;" | || 1911 || 59 |- | 1907 || 20 || style="background:#fff; border:none;" | || 1912 || 49 |- | 1908 || 29 || style="background:#fff; border:none;" | || 1913 || 60 |- | 1909 || 44 || style="background:#fff; border:none;" | || 1914 || 56 |- | 1910 || 42 || style="background:#fff; border:none;" | || 1915 || 49 |} నాటకములు ప్రచురింపబడినవి. నాటకప్రచురములకును సంవత్సర సంఖ్యకును సంబంధము లేదు. కాని ఆంధ్రదేశములోని ముద్రణా యంత్రముల సంఖ్య గాని నాటకసమాజముల<noinclude><references/></noinclude> l62cuae7uataykkg552wwixhqmvq4nb 104 215691 563739 563607 2026-07-08T18:29:52Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>సంఖ్యగాని దొరికినయెడల, ఆ సంఖ్యలకును నాటక ప్రచురములకును గణిత నిబద్ధమైన సంబంధము గోచరింపవచ్చును. తెలుగుదేశమున ఎన్ని నాటక సమాజములున్నదియు, అవియే నాటకములాడునదియు తెలిసినయెడల ఆంధ్రుల నాటకాభి రుచుల దెలుపు మ్యాపులనే గీయవచ్చును. ఇట్టి మ్యాపులను మా సంఘమువారు ప్రచురించు క్యాటలాగులతో బాటు వెలిబుచ్చ నుద్దేశించియున్నాము. ఇండస్ట్రియల్ మ్యాపును జూచినచో నేదేశమునకు కేవిధమైన వస్తువులు కావలసియుండునో తెలియును. అటులనే ఆంధ్రదేశమందలి నానాప్రాంతములలోని నాటక కంపెనీలు ఆడేఆటలు, వాని ప్రదర్శనా క్రమములు దెలిపెడి మ్యాపు లుండినచో మనము సులభముగ నచ్చటి ప్రజల రుచులను గుర్తెరిగి పనిచేయ గలుగుదుము. ఆంధ్రదేశములోని కృష్ణా, గుంటూరు, గోదావరి జిల్లాలలో అభినవ ప్రదర్శనారీతుల దెచ్చిపెట్టినది ధార్వాడ కంపెనీ. ఇది షుమారు 25 సంవత్సరముల క్రిందట నీ దేశము వచ్చి అప్పటివారి నేత్రములను భ్రమింపజేసెను. ఇది వెడలగనే ఊరూర కంపెనీలు వెలసెను. పెద్దమనుష్యుల పిల్లలు ఇండ్లలో నుండి నగలెత్తుకుపోయి తమ విద్యావ్యాసంగముల వీడి నాటకముల పాలైరి. అప్పటి నాటకములలో సీనులు తక్కువ. తీగెపనులు ఎక్కువ. సూత్రధారుల సంస్కృతపు శ్లోకములు, గజాన౯ దర్శ౯; రాక్షసులు “వలవలవలా” అని గొంతుక చిరిగిపోవునట్లు కేకలు వేయుట, హాస్యగాడు లోకోక్తులను గ్రుమ్మరించుటయు అప్పటి వికారములు. నాటకములు సామాన్యముగ వచనములో నుండెను. ఆ వెనుక వచనము, కీర్తనలు కలిసియుండెను. ఇంతలో బళ్లారి కంపెనీవారు పార్సీ నాటకముల వలన ప్రదర్శనారీతుల గరచి, చెన్నపురి కరిగియు, నితర పట్టణముల కేగియు తమ నాటకముల విరివిగనాడసాగిరి. వీరి నాటకములలో పద్యములు, కీర్తనలు విస్తారముగనుండి, నాట్య నృత్యములతో ధగధగలాడుచుండెను. వీరి పద్ధతి తెలుగుదేశమంతట వ్యాపింపసాగెను. ఎక్కడ చూచిన నాటకములు వ్రాయువారే. పార్సీమట్లు, పద్యాలు నిండిపోయినవి. ఈ విధముగ కొంతకాలము సాగినది. నాటకములలో చేరినవారు చాలమంది యవినీతులుగ నుండి ఇళ్లను, ఒళ్ళును గుల్లజేసియుండుటచే నాటకపు కంపెనీలకు ఒక విధమగు కళంకమేర్పడినది. పూర్వము రంభనృత్యము చేసినవారు ఇప్పుడు ముదుసలులైనారు. ఇప్పుడు వారి తావునకు జేరువారు కానరాకున్నారు. దేశము సుభిక్షముగ నుంటచే మన జిల్లాలలో నాడు వేషము ధరించువారును, బాలురును దొరుకకున్నారు. దొరికినవారు యుకచోనిలువక ఇచ్చవచ్చిన రీతి సంచరించుచున్నారు. ఇందుచే నాటక కంపెనీలు దుర్దశ జెందియున్నవి. కొన్ని తావులలో విద్యాధికులు నాటక సమాజముల నిలిపి యందు సాంప్రదాయపరులగు బాలురనే చేర్చి, వారి నీతి నియమములను కాపాడుచు, నాటక ప్రదర్శకులకు కొక నూతన గౌరవమును దెచ్చుచున్నారు. ఇట్టి ప్రయత్నములు ప్రముఖముగా నెల్లూరు, రాజమండ్రి, బళ్లారి, బందరు పురములలో జరుగుచున్నవి.<noinclude><references/></noinclude> gyq6i6gpb5m877z1iulf2cczhgc3t4a 104 215692 563742 563610 2026-07-08T18:50:48Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>విద్యాధికులు నాటకములందు పాత్రలుగై కొనుటచే అవి రసయుక్తముగను, అర్ధదూష్యములు లేకుండను దర్శింపబడుటయే గాక వారి ప్రదర్శనములు పాత్రౌచిత్యముల గూర్చినయుపన్యాసములని జెప్పనోపును. వీరలు పిల్లలుదొరకని కారణమునను వాండ్రు చెడుదురను భయమునను, స్త్రీ పార్టు, పిల్లల పార్టు ఎక్కువలేని నాటకములనభిలషించుచున్నారు. విద్వాంసులు ఏర్పరచిన కంపెసీలలో అనేక హేతువులుచే చారిత్రాత్మకమయిన నాటకములును సాంఘిక విషయములును ప్రదర్శింపబడుట లేదు. తుదకు భారత నాటకములుగూడ వీరలాడుట లేదు. ఇట్టినాటకములే దేశోపకారకములైనవి. ఆంధ్రమున నాటక విమర్శనము లేదు. అందుకు తగిన పరిభాష యేర్పడలేదు. విమర్శనలు వ్రాయువారు పాశ్చాత్య విమర్శ సిద్ధాంతముల నవలంబించిరి. హిందూదేశపు పత్యేక భావములను, మన ప్రాచీన సంస్కారములను, మన రుచులను గుర్తెరుగక నాటకముల దెగడు చున్నారు. ఆంధ్రనాటకరచనము కడు దీనదశలో నున్నదను మాట నిజమే. కాని యాంధ్రకవులకు పాశ్చాత్యసాంప్రదాయములు, వారి చకచక, కథా సరళియు, యనుభవగోచరమయిన గాని చక్కని నాటకము లుత్పన్నముగా నేరవు. ఇట్టి యుభయ సంస్కారములుగల విద్వన్మణులచే నాటకములు వ్రాయించి వానిని ప్రజలద్రోసి యాంధ్రదేశమంతట నొక విధమైన నాటకాభిరుచియు, సంస్కారమును గలిగింపు నుద్దేశ్యముతో మానాటక ప్రోత్సాహక సంఘము పనిచేయుచున్నది. నిరుడు బందరులో స్థాపించిన సరస్వతీ విగ్రహమువంటివి యీసంవత్సరము బళ్లారి, నెల్లూరు, రాజమండ్రి, విశాఖపట్టణములలో నిలిపి వీనికై యాయాజిల్లాలలో నొకే నాటకమును ఆడించి యా విధముగ నూతన నాటకములను ఆంధ్రదేశమంతట వ్యాపించునట్లు చేయుచున్నారు. నాటకము లభివృద్ధి జెందుటలో భాండాగారములు చాల తోడ్పడ వచ్చును. ప్రతి యూరీలోని భాండాగారముననుసరించి యొక సాహిత్యసంఘ ముండవలయును. ఈ సంఘములో నాయా ప్రాంతముల కవులు తమ నాటకములనముద్రిత స్థితిలో దెచ్చి చదువవచ్చును. దానిపై యాభాండాగారము వద్ద చర్చలు జరిగి పత్రికలకు సారాంశ మంపుచుండవచ్చును. ఈ విధముగ విమర్శన శక్తి మెండగుటయేగాక నాటక కవులకు ప్రచురము కీర్తి కలుగుచుండును. {{rule|8em }} {{left margin|5em}}<poem>సీ.తుళువాన్వవాయ పా ♦ ధోధిపూర్ణేందుఁడై, కువలయానందంబు ♦ గూర్చెనెవఁడు విద్యామృతాంబోధి ♦ వీచీ పరంపర౯, బుధసంతతుల నెప్డ్ ♦ బ్రోచెనెవఁడు కావ్యక న్యామనః ♦ కంజాతకంజప్తుఁడై కవిచక్రమం ♦ దలరెనెవఁడు ఘన కాన్యరత్నంబు ♦ మనుచరిత్రంబును, దనరార శిరమునఁ ♦ దాల్చెనెవఁడు గీ.అతఁడు శ్రీకృష్ణదేవరా ♦ యాధినాధుఁ డనఁగ సత్కీతి౯ గాంచిన యవనివిభుఁడు నాంధ్రభోజుండునాఁ బ్రసి ♦ ద్ధాభిధాన, మంది చెలువొందినట్టి యా ♦ యిందుకులుఁడు.</poem> </div> {{right|- మైలవరపు నృసింహశాస్త్రి}}<noinclude><references/></noinclude> 1cuydp8ies74qa1808lgzfa5tn8dp4v 104 215753 563756 563502 2026-07-08T23:07:06Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|6}}</noinclude>8. Accordingly, the stimulus that should be given to Arjuna was not of a temporal nature. It was of a higher nature i. e., spiritual and philosophical nature. Arjuna did not care for earthly pleasures, with all his might and valour. But, the stimulus to be given would lead to earthly pleasures. Vice should be punished and virtue rewarded. To this end, the Kauravas must be slain and Yudhishtir restored to Kingdom. Thus, the revival of earthly pleasures to Arjuna would, in the long run, be the result of the stimulus to be given to him. But, Arjuna should not know this. If he knew, he could not be brought round. He should be made to be oblivious of it. He should be made to understand that what, according to him, was his wisdom was nothing but folly. He should be made to understand that his grief and attachment were the result of his egoism, and that he was consequently in a state of delusion, which brought about in him a subordination of higher aspirations to lower aspirations. He should be made to understand that, while seeming to possess self-denial out of duty to kith and kin, he was, strictly speaking, selfish, having lost sight of the broad fact that, as Kshatriya, his duty was to fight for the deliverance of his nation and that to abandon it was sin. He should be made to understand that man should do his duty without caring for the consequence. He should also be made to understand that man is no agent but a tool in the hand of the Almighty. He should be made to see action in inaction and inaction in action. He should be made to understand that the soul is immortal and that what dies is only the mould or form, which it dons or doffs like stage property. He should be made to understand that killing is no sin and that, on the other hand, it is only liberation. He should be made to understand that there is no such thing as death at all. Thus it needed not only the most.<noinclude><references/></noinclude> l5qx43y2kbk1gmj1hzk9m8fwh0k3gba 104 215754 563761 563503 2026-07-08T23:16:36Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|7}}</noinclude>subtle mind, the most politic mind and the most sagacious mind of a great human being, but also the controlling mind of a supernatural being, who could teach the whole world. To this task, no less a being than Lord Krishna is equal. And he successfully did this task by silencing the various scruples of Arjuna, raised during the long discourse of the Gita. In doing it, he played the part of a sincere friend, the part of a noble statesman, the part of a shrewd politician, the part of a holy teacher of the world. 9. Some might think that the Gita would teach renunciation and that the man of the world would be at a disadvantage by its study. They are sadly mistaken. Consider the Arjuna who, before hearing the Lord's Gita lies confused in the chariot renouncing all action, out of commisseration, and consider the Arjuna who, with scruples silenced after hearing the same, becomes sensible of duty and, with redoubled energy, slays his kith and kin to the last man and not only regains his lost kingdom but also conquers a vast empire. Thus, far from leading the reader to renunciation, the Gita would be a source of temporal as well as spiritual blessings to him. The moral deducible from it is, simply and in one word, "Do thy duty come what may "and do it with devotion to God and without selfishness. And the beneficial results arising from an observance of this moral cannot be over-estimated. 10. Some might think that the Gita should not be translated into Telugu, lest its divinity should be detracted from, and that it was for this very reason that Tikkana omitted it in his translation. There is also a story qurrent<noinclude><references/></noinclude> enajj271ddrdp5uimwkloz6fkiec819 104 215755 563755 563504 2026-07-08T22:56:27Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|5}}</noinclude>maternal uncle Kamsa, the demoniac prince, might be mentioned as one. If, at this juncture, he kept quiet, Arjuna would omit to do his duty as warrior and as prince. The great Mahabharata war would end in its embryo stage. The righteous and valiant Pandus would sink into insignificance; and unrighteousnes and cowardice would prevail over righteousness and valour. Consequently, Krishtna was determined to give stimulus to Arjuna. 7. But Arjuna was not a coward. He had conquered the whole of India. He could use the bow with both hands. He was a terror to the foe in the field. He was ever victorious. The gods would seek his help in their wars with demons, and he had won the diadem and the chariot of Indra, the king of Heaven, as presents for services rendered in a particular war. In fact, he had never, in his life, had an apprehension of defeat in wars. His valiant and noble mind, which was superhuman, was always above apprehensions. The question put by him to Krishna was which of the two alternatives was better, whether to conquer the enemy or be conquered by them. This question was propounded not by want of valour, not by want of moral courage (for he needed neither of them), not by fear of the foe (for he never had it), but by generous motives of the heart, by the tie of fraternity, by a sense of duty to the grandsire Bhishma, by a sense of duty to the elders, by a sense of duty to honored tutors, and by a sense of duty to friends. Thus, owing to attachment to his kith and kin, he was in a state of delusion, which made him forget his higher duties-duties he ought to perform as Kshatria. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> r5y51wlpqflffnetq1wygevq17mss81 104 215756 563685 563505 2026-07-08T14:08:40Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|4}}</noinclude>5. In the war, Lord Krishna was the charioteer of Prince Arjuna, On the battle field, while on the eve of darting his volleys of shafts at the enemy, Arjuna sees their legions consisting of his own cousins, venerable grandsire Bhishma and honored teachers Drona and others, among other relations, when his heart is melted by motives of compassion and he feels hopelessly despondent. On no occasion had he ever shrunk in his mind and in no war had he ever been unsuccessful. Among other titles, he had won that of Vijaya meaning "the conquerer." He feels that the earthly pleasures to be won at the cost of his kith and kin are unenviable. He views it as sinful to kill his kindred and flatly refuses to fight. He throws down his bow and arrow in the chariot and sits confused with his eyes whirling in tears. Lord Krishna, with a jocular smile, asks him "How is it you are effeminate at this critical juncture ?" and advises him to banish his abject fear, and Arjuna tells him he holds a doubt as to which is the better of the two, whether to conquer or be conquered by the enemy, for in the former case he shall have to kill the Kauravas, who are standing before his very face on the field, and if he killed them he would not be inclined to live. 6. Now it is a task for Lord Krishna. He was Arjuna's cousin-maternal uncle's son. He was his brother-in-law.-wife's brother. He was his constant friend. He was his teacher and guide in the affairs of life. He had saved him on every occasion of adversity. He was his charioteer in this particular war. He was an incarnation of Vishnu-God of the universe. His mission or rather his will was to punish guilt and save righteousness. He had shown proof of his mission in his various deeds, of which the killing of his own<noinclude><references/></noinclude> mh1jwun2nl7vzxtjt6s6ll1r373kymk 104 215760 563762 563511 2026-07-08T23:26:05Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|8}}</noinclude>that Tikkana, after translating the Bharatam, went to Benaras and prayed to the Goddess of the river Ganges, who appeared in human form to him. Upon his submission that he had translated the Bharatam, the goddess asked him if he had translated the Bhagavad-Gita. He answered in the negative and the goddess blessed his work with immortality. This story is nothing but a myth. It is also inconsistent with the view of Vyasa. According to Vyasa himself, his Bharatam was intended especially for women and Non-Brahmans, who were prohibited from reading the Vedam. But he wrote it in Sanskirt, a language with which the woman and the Non-Brahman in general are not conversant and it must be translated into a spoken language. Even Tikkana did translate a few of the verses of the Gita, though in his book he put some of them in their proper place, and let in some in a subsequent canto-Santiparvam-by putting them into the mouths of Bhishma and others. It may also be mentioned that Tikkana has omitted the Viduranity too-the morals inculcated by Vidura to Dhritarashtra. Vidura was a Sudra and there was no divinity in his nity or teaching. The secret is it would be a task to translate such abstruse portions as the Gita and others, and the free translator Tikkana did not like to take the trouble of doing the task. 11. The Gita is said to be an epitome of the Vedas and the Upanishads; and it is the existence of this Gita that has given to the Bharatam the title of the Fifth Vedam. Wtihout it, the Bharatam would be insipid.<noinclude><references/></noinclude> 1avqq7byfd1jmct0s7mdlygn3u5ngx7 104 215788 563699 563613 2026-07-08T14:58:29Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf |Page = 48 |bSize = 600 |cWidth = 532 |cHeight = 77 |oTop = 74 |oLeft = 33 |Location = center |Description = }} {{p|fs150|ac}}సింహాద్రి నరసింహ శతకము: కృతివిమర్శనము</p> {{Center|గోకులపాటి కూర్మకవి విరచితము}} సంస్కృత వాఙ్మయమునందేమి యాంధ్ర వాఙ్మయమునందేమి ప్రబంధముల నిర్మించిన వారినే కవులనివాడుట మనవారి కలవాటై యున్నది. శతకముల వ్రాసినవారిని కవులని పరిగణింపకుండుట కడువింతగ నున్నది. రావు బహద్దరు కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు గారు తమ కవుల చరిత్రలో నీశతకముల వ్రాసిన వారిమాట బొత్తిగ యెత్తనేలేదు. శ్రీరామమూర్తి పంతులు గారును వదలిరి. మొన్న మొన్న రెంటాలసుబ్బారావు బి.ఏ.బి.యల్ గారు శతకకవులని కొందఱిని కొన్ని శతకములను వారి కవితను గూర్చి వ్రాసిరి. రసపోషణకుగాని భావప్రకటనకుగాని కొందఱు శతకకవులు ప్రబంధకవులకు తీసిపోరు. కాని ఈ శతకములు నూటికి తొంబదితొమ్మిది భక్తి రస ప్రధానముగా యేదేవునో సంబోధించుచు నుండును. అవియును కొన్ని మృదు మధుర రసాస్పదములై ప్రౌఢములై యున్నవి. కొన్ని పైవానిలో చేరక సంఘములకు కావలసిన నీతులను ధర్మములను బోధింపుచు హృద్యములై యుండినవి కలవు. భద్రభూపాల కృత సుమతి శతకాదు లిట్టివే. సంఘధర్మములను లోపములను దెల్పుచు కొన్ని గలవు. రామలింగేశ వేణుగోపాలశతకాదులీతరగతిలోనివి. సోదాహరణ పూర్వకమైన భాస్కరశతకము ధర్మములకు పుట్టినిల్లు. ఇట్టివి స్వల్ప సంఖ్యాకములు. ఇవిగాక యనాగరిక ప్రజల పలుకుబడులును వారియూహలును వర్ణింపుచు నాగరికావస్యకతను బోధించుచు చంద్రశేఖర శతక మొకటి కలదు. కాని ప్రజాసంఘములకు రాజులుచేయు కృత్యములను వాని వలన ప్రజలకు కలుగు బాధలును వర్ణింపుచు పూర్వకవులు వ్రాసిన శతక మొక్కండును కానరాదు. ఇటీవల సంస్కృతమున కుట్టికవి మహిషశతకమను పేరుపెట్టి యప్పటి హవల్ దారు మొదలగువారు చేయు దుండగములను వర్ణింపుచు మహిషమునకు సంబోధించి వ్రాసి యున్నాడు. ఆసందర్భమున గోకులపాటి కూర్మకవి సింహాద్రి నారసింహశతకమును వ్రాసెను. ఈశతకము అల్లాయుద్దీ౯ దండయాత్ర దినములలోనో మఱియేమ్లేచ్ఛ రాజుల దండయాత్ర దినములలోనో వాయఁబడినది. ప్రతిపద్యమునకు చిగురున “వైరిజన రంహ సింహాద్రి నారసింహ” యను మకుటముతో సీసపద్యములు వ్రాయఁబడినవి. హిందూమతద్వేషమూని తురక రాజులు చేయుదుండగములును సంఘస్థితియు, దుర్బలమందున్న సంఘమున కుద్భోధకముగా సంఘ సమష్ఠియందీశ్వరు నెక్కొల్సి వ్రాయఁబడిన వ్రాతలు చదివిన నెట్టికంటికి వానికైన గుండెకరగించి యుద్రేకమునుపుట్టి౦పజాలి యుండును. ఈ శతకమును గూర్చియొక గాధకలదు. అదియెట్లన! అప్పటితురుష్క రాజులు హిందూమతద్వేషమూని దండయాత్ర వెడలి గోవులతో, పాటు హిందువులను హింసించి, దానితో తనివి నొందక వారి దేవాయతనములం గల విగ్రహముల తమ యిచ్చ వచ్చునట్లు భిన్నములు చేయుటయు, ఆలయములు మసీదులుగా మార్చుటయు, మొదలగు దుష్కృత్యములు<noinclude><references/></noinclude> peacvhi1w61tgv7ncgrgtfnciq0rqtp 104 215789 563696 563614 2026-07-08T14:50:49Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>గావించుచు సింహాచల నృసింహస్వామి వారి యాలయమునకు దఱిఁజేరి దానిని విచ్ఛిత్తిగావింప నుద్యమించిరి. అప్పుడీ కవి యాస్వామి యెట్ట యెదుట నిలచి స్వామిని సంబోధింపుచు ఆతురుష్కుల కృత్యములను సంఘ సమష్టిని యీశ్వరుని కెక్కునట్టు లేబది పద్యముల జెప్పువఱకు ఆభగవానుండా వేసింపనప్పుడు కోటానుకోటులు కందిరీగలు పుట్టి యాయవనబలము గిరిదఱికి రాకుండ దఱిమెనట. అంత స్వామి దాసమనోరథము చెల్లించినందులు కభినందించుచు మిగిలినయేబదియు పూర్తి చేసెననియు కింవదంతిగలదు. పైకధ బొత్తుగా నమ్మకుండుటకు వీలులేదు. ఎందుకన ఈశతకమునందు 68 పద్యముల వఱకు తురకల దుష్కృతములను వారినింతకు సహించినందులకు స్వామిని దూషణ తిరస్కారభావంబులఁ జూపి, 69వ పద్యమందు గీతిలో “కంటిమిపుడు యవనులగర్వమణచి ప్రజల రక్షించునీదు ప్రభావమెన్న" యని కార్యసాఫల్యమున స్వామిని భూషించెను. తరువాత పద్యములన్నియు శ్రీ వారి స్తుతియందిమిడి యున్నవి. ఇట్లు కొంత వఱకొక విధముగాను మఱికొంత వఱకొక విధముగాను వర్ణించి 68వ పద్యగీతిలో సంతసము వెలిబుచ్చి వ్రాయుట చూడ పైకథ యందు కొంత సత్యమున్నదని నమ్మ వచ్చును. ఏదియెట్లున్నను అనవసరపు మతద్వేషమూని రాజులు దండయాత్ర వెడలి నిరపరాధ ప్రజలను పెట్టుబాధలును, ప్రజలకు రాజులందుగల వైరస్యమును, సంఘమున కుద్రేకముఁగలిగించునటుల సంఘ సమస్థిరూపమున నీశ్వరుని పురికొల్పుటయు మొదలగు గాధలీకవి చక్కగా ప్రతివానిమది కెక్కునట్టు వ్రాసెను. ఇట్లు వ్రాసిన గ్రంథ మింకొకటి లేదనియే నా యభిప్రాయము. అప్పుడా యవనులు హిందూ రాజుల దుర్గ ధన సైన్యముల ధ్వ౦సముఁజేసినందుల కుదాహరణముగా “చుట్టబెట్టిరి” యను 4వ పద్యమును, ఇదిగాక గ్రామములుదోచి కాల్చి స్త్రీల చెరబట్టినందుల కుదాహరణగా “గ్రామంబులను గాల్చి” యను 27వ పద్యమును, ఆకారకుతురకలవలన ప్రజలుపడు బాధలను వర్ణించుచు వ్రాసిన 11,29.25,34,36 పద్యములును, స్వామిని సర్వవ్యాపకుడవగుట నీవే చేయించితివని నిందించుచు 8,45 పద్యములును, భవదంగసంభూతుల కాతురకలవలని బాధయని సంఘీభావము నెక్కొలిన 48 పద్యమును, ఇంకనీ చేతగాదు నీవును తురక వేషమును ధరించుమనుటకు 21,32 పద్యములును, ఆతురకలమీద సీకింపుగలిగినమే మేల యనుటకు 41 పద్యమును, మాత్రిప్పలెట్టున్నను నీ పైకి వచ్చినపుడైన తెలివివలదే యనుటకు 52వ పద్యమును, నీవు వారితో కలసిన కలియుదువుగాక మమ్ము బాధింప జేయకుండుమనుటకు 54వ పర్యమును, చూడదగును. ఇంకెన్నిట చూపనగును! కవితామాధురికిని లోకోక్తులకీ శతకమంతయు లక్ష్యము. ఈకవి నివాస స్థలాదులెచ్చటను వర్ణింపఁబలేదు. కాని పైకథనుఁబట్టి గోదావరి మండలములవాఁడనితో చెడిని, చివర పద్యమున గోత్రనామాదుల వర్ణించెను. కవియింటిపేరు గోకులపాటివారు. గోత్రము మాదల్యసము. తల్లి గౌరమాంబ. తం డ్రిబుచ్చనామాత్యుఁడు. అమాత్య పదముండుట నియోగి బ్రాహ్మణుఁడు. కవిత రసవంతమై ధారాశుద్ధిగలిగి లోకోకుత్తలతో నిండియుండును. ఇట్టి కవితా ధోరణులు కలవు గాని సంఘోజ్జీవనమునకై వ్రాసిన గ్రంథమిది యొక్కటియేయని చెప్పవలెను. పింగళ సూరకవి వలె<noinclude><references/></noinclude> ejpp7fsy8zm0acw6rryn8ukm1zatqs0 104 215790 563671 563670 2026-07-08T12:44:57Z Vjsuseela 1850 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563671 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vjsuseela" /></noinclude>#50A# క్రొత్త త్రోవఁ త్రొక్కి నవాఁడీ కవి యొకడనియే చెప్పిన నీతని ఘనత కొంత తేటపడగలదు. ఇట్లు పెంచి వ్రాయుటకంటె మచ్చుకై శతకము లోని పద్యము లిందుదాహరించి విరమింతును. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నీకొండపై నెక్కి నిఖిలసద్భక్తులఁ ::గొట్టి నానావస్థఁ బెట్టకుండ గంగధారాతీత కలితమంటపముల ::మద్యపానము జేసి మలయకుండ నీవంటసాలతో నిశ్శంకతో మాంస ::ఖండము ల్మెండుగా వండకుండ నీ గుడిఁజొచ్చి దుర్నీతిఁ గామాంధులై ::పరవధూటుల భంగపరపకుండ,</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పౌరుషంబునఁ దురకల బాఱఁదరుము వేటకాడిలమెత్తనౌ చోట లేడీ మూఁడుకాళ్ళనునడచు నిర్మూలితాహ వైరిజనరంహసింహాద్రి నారసింహ.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అల విప్రభార్యయా నదితి ప్రాల్దావు ::టం బలి యాచనావృత్తి పాదుకొనియెన్ క్షత్రియకన్యయా కౌసల్య ప్రాల్దావ ::రావణాదులఁద్రుంచి ప్రబలినావు గొల్లయా నందుని కులసతి పాల్ట్రావ ::పసలఁగా చెడి బుద్ది పట్టువడియె నిసుమంత విసపు రక్కసి పాలుచవి ::జూడఁగాఁబోలు మాపట్లఁ గఠినవృత్తి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పాలకాగ్రణివై గోపాలదేవ పాలబుద్ధులుమాని మాపాలఁగలిగి పాలన మొనర్చుమయ్య కృపాలవాల వైరిజనరంహ సింహాద్రి నారసింహ.</poem>|ref=}} ఇందుగల పద్యము లిట్టివి. విస్తరించి చూడదగు వారు గ్రంథమును చూడదగును. {{right|- జూపూడి హనుమచ్ఛాస్త్రీ, శతావధాని}} {{rule |8em}} #50A# #50B# ధరంగము - ద్వైతవనము సౌత్ర_ అర్జునుఁడు. భారతరంగ మాలిక దంటు సుబ్బావధానులు గారిచే వ్రాయబడినది ఉ. మాపటి వంటకై పొడిచి . మందగఁజేయు మృగాళిమూఁపుపై మోపుగఁగట్టి తెచ్చుచును మ్రోయుశ్రమన్ శలయేటియొడ్డునం దోపగ వార్చికూరుచుని . యూహల వెంబడియూహలొక్క. ట్, గ్రోపులు పెట్ట డెందమున రోజుచు ఫల్గునుఁ డార్త మూర్తి యై. ఉ. సంతత ధర్మచింతనులు . శౌర్యసమన్వితు లిద్ధ తేజు లా క్రాంత యశోది శాముఖులు • ఖడ్గవి దారిత వై రివీరు ల త్యంతని పద్దశన్ బడి వనాంతరమందున పొట్టకూటి కై జంతుల జంప బోయవలె శస్త్రముల బని బూనిరక్కటా ఉ. ద్వైతవనంబడేడ మది దాచిన దాగనిరోసమేడ మా చేతనువిల్లు లేడ నిటఁ జేయిగ నెుండెది లేమి యేడ మా<noinclude><references/></noinclude> 3nmfw056270ldykoncyjhjyoyvl26x8 563672 563671 2026-07-08T12:47:05Z Vjsuseela 1850 563672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vjsuseela" /></noinclude><section begin="50A" />క్రొత్త త్రోవఁ త్రొక్కి నవాఁడీ కవి యొకడనియే చెప్పిన నీతని ఘనత కొంత తేటపడగలదు. ఇట్లు పెంచి వ్రాయుటకంటె మచ్చుకై శతకము లోని పద్యము లిందుదాహరించి విరమింతును. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నీకొండపై నెక్కి నిఖిలసద్భక్తులఁ ::గొట్టి నానావస్థఁ బెట్టకుండ గంగధారాతీత కలితమంటపముల ::మద్యపానము జేసి మలయకుండ నీవంటసాలతో నిశ్శంకతో మాంస ::ఖండము ల్మెండుగా వండకుండ నీ గుడిఁజొచ్చి దుర్నీతిఁ గామాంధులై ::పరవధూటుల భంగపరపకుండ,</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పౌరుషంబునఁ దురకల బాఱఁదరుము వేటకాడిలమెత్తనౌ చోట లేడీ మూఁడుకాళ్ళనునడచు నిర్మూలితాహ వైరిజనరంహసింహాద్రి నారసింహ.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అల విప్రభార్యయా నదితి ప్రాల్దావు ::టం బలి యాచనావృత్తి పాదుకొనియెన్ క్షత్రియకన్యయా కౌసల్య ప్రాల్దావ ::రావణాదులఁద్రుంచి ప్రబలినావు గొల్లయా నందుని కులసతి పాల్ట్రావ ::పసలఁగా చెడి బుద్ది పట్టువడియె నిసుమంత విసపు రక్కసి పాలుచవి ::జూడఁగాఁబోలు మాపట్లఁ గఠినవృత్తి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పాలకాగ్రణివై గోపాలదేవ పాలబుద్ధులుమాని మాపాలఁగలిగి పాలన మొనర్చుమయ్య కృపాలవాల వైరిజనరంహ సింహాద్రి నారసింహ.</poem>|ref=}} ఇందుగల పద్యము లిట్టివి. విస్తరించి చూడదగు వారు గ్రంథమును చూడదగును. {{right|- జూపూడి హనుమచ్ఛాస్త్రీ, శతావధాని}} {{rule |8em}} <section end="50A" /> <section begin="50A" /><section end="50A" /> <section begin="50B" />ధరంగము - ద్వైతవనము సౌత్ర_ అర్జునుఁడు. భారతరంగ మాలిక దంటు సుబ్బావధానులు గారిచే వ్రాయబడినది ఉ. మాపటి వంటకై పొడిచి . మందగఁజేయు మృగాళిమూఁపుపై మోపుగఁగట్టి తెచ్చుచును మ్రోయుశ్రమన్ శలయేటియొడ్డునం దోపగ వార్చికూరుచుని . యూహల వెంబడియూహలొక్క. ట్, గ్రోపులు పెట్ట డెందమున రోజుచు ఫల్గునుఁ డార్త మూర్తి యై. ఉ. సంతత ధర్మచింతనులు . శౌర్యసమన్వితు లిద్ధ తేజు లా క్రాంత యశోది శాముఖులు • ఖడ్గవి దారిత వై రివీరు ల త్యంతని పద్దశన్ బడి వనాంతరమందున పొట్టకూటి కై జంతుల జంప బోయవలె శస్త్రముల బని బూనిరక్కటా ఉ. ద్వైతవనంబడేడ మది దాచిన దాగనిరోసమేడ మా చేతనువిల్లు లేడ నిటఁ జేయిగ నెుండెది లేమి యేడ మా <section end="50B" /><noinclude><references/></noinclude> 669slossilotqa21787fz8usfr0zqq9 563675 563672 2026-07-08T13:31:57Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vjsuseela" /></noinclude> <section begin="50A" />క్రొత్త త్రోవఁ త్రొక్కి నవాఁడీ కవి యొకడనియే చెప్పిన నీతని ఘనత కొంత తేటపడగలదు. ఇట్లు పెంచి వ్రాయుటకంటె మచ్చుకై శతకము లోని పద్యము లిందుదాహరించి విరమింతును. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నీకొండపై నెక్కి నిఖిలసద్భక్తులఁ ::గొట్టి నానావస్థఁ బెట్టకుండ గంగధారాతీత కలితమంటపముల ::మద్యపానము జేసి మలయకుండ నీవంటసాలతో నిశ్శంకతో మాంస ::ఖండము ల్మెండుగా వండకుండ నీ గుడిఁజొచ్చి దుర్నీతిఁ గామాంధులై ::పరవధూటుల భంగపరపకుండ,</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పౌరుషంబునఁ దురకల బాఱఁదరుము వేటకాడిలమెత్తనౌ చోట లేడీ మూఁడుకాళ్ళనునడచు నిర్మూలితాహ వైరిజనరంహసింహాద్రి నారసింహ.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అల విప్రభార్యయా నదితి ప్రాల్దావు ::టం బలి యాచనావృత్తి పాదుకొనియెన్ క్షత్రియకన్యయా కౌసల్య ప్రాల్దావ ::రావణాదులఁద్రుంచి ప్రబలినావు గొల్లయా నందుని కులసతి పాల్ట్రావ ::పసలఁగా చెడి బుద్ది పట్టువడియె నిసుమంత విసపు రక్కసి పాలుచవి ::జూడఁగాఁబోలు మాపట్లఁ గఠినవృత్తి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పాలకాగ్రణివై గోపాలదేవ పాలబుద్ధులుమాని మాపాలఁగలిగి పాలన మొనర్చుమయ్య కృపాలవాల వైరిజనరంహ సింహాద్రి నారసింహ.</poem>|ref=}} ఇందుగల పద్యము లిట్టివి. విస్తరించి చూడదగు వారు గ్రంథమును చూడదగును. {{right|- జూపూడి హనుమచ్ఛాస్త్రీ, శతావధాని}} {{rule |8em}} <section end="50A" /> <section begin="50A" /><section end="50A" /> <section begin="50B" />ధరంగము - ద్వైతవనము సౌత్ర_ అర్జునుఁడు. భారతరంగ మాలిక దంటు సుబ్బావధానులు గారిచే వ్రాయబడినది ఉ. మాపటి వంటకై పొడిచి . మందగఁజేయు మృగాళిమూఁపుపై మోపుగఁగట్టి తెచ్చుచును మ్రోయుశ్రమన్ శలయేటియొడ్డునం దోపగ వార్చికూరుచుని . యూహల వెంబడియూహలొక్క. ట్, గ్రోపులు పెట్ట డెందమున రోజుచు ఫల్గునుఁ డార్త మూర్తి యై. ఉ. సంతత ధర్మచింతనులు . శౌర్యసమన్వితు లిద్ధ తేజు లా క్రాంత యశోది శాముఖులు • ఖడ్గవి దారిత వై రివీరు ల త్యంతని పద్దశన్ బడి వనాంతరమందున పొట్టకూటి కై జంతుల జంప బోయవలె శస్త్రముల బని బూనిరక్కటా ఉ. ద్వైతవనంబడేడ మది దాచిన దాగనిరోసమేడ మా చేతనువిల్లు లేడ నిటఁ జేయిగ నెుండెది లేమి యేడ మా <section end="50B" /><noinclude><references/></noinclude> d3w5hez81a4kprddmikk8z8pm4pq1b4 563676 563675 2026-07-08T13:33:33Z Brjswiki 6801 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Brjswiki" /></noinclude> <section begin="50A" />క్రొత్త త్రోవఁ త్రొక్కి నవాఁడీ కవి యొకడనియే చెప్పిన నీతని ఘనత కొంత తేటపడగలదు. ఇట్లు పెంచి వ్రాయుటకంటె మచ్చుకై శతకము లోని పద్యము లిందుదాహరించి విరమింతును. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నీకొండపై నెక్కి నిఖిలసద్భక్తులఁ ::గొట్టి నానావస్థఁ బెట్టకుండ గంగధారాతీత కలితమంటపముల ::మద్యపానము జేసి మలయకుండ నీవంటసాలతో నిశ్శంకతో మాంస ::ఖండము ల్మెండుగా వండకుండ నీ గుడిఁజొచ్చి దుర్నీతిఁ గామాంధులై ::పరవధూటుల భంగపరపకుండ,</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పౌరుషంబునఁ దురకల బాఱఁదరుము వేటకాడిలమెత్తనౌ చోట లేడీ మూఁడుకాళ్ళనునడచు నిర్మూలితాహ వైరిజనరంహసింహాద్రి నారసింహ.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అల విప్రభార్యయా నదితి ప్రాల్దావు ::టం బలి యాచనావృత్తి పాదుకొనియెన్ క్షత్రియకన్యయౌ కౌసల్య ప్రాల్దావ ::రావణాదులఁద్రుంచి ప్రబలినావు గొల్లయౌ నందుని కులసతి పాల్ట్రావ ::పసలఁగా చెడి బుద్ది పట్టువడియె నిసుమంత విసపు రక్కసి పాలుచవి ::జూడఁగాఁబోలు మాపట్లఁ గఠినవృత్తి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పాలకాగ్రణివై గోపాలదేవ పాలబుద్ధులుమాని మాపాలఁగలిగి పాలన మొనర్చుమయ్య కృపాలవాల వైరిజనరంహ సింహాద్రి నారసింహ.</poem>|ref=}} {{right|- జూపూడి హనుమచ్ఛాస్త్రీ, శతావధాని}} {{rule |8em}} <section end="50A" /> <section begin="50A" /><section end="50A" /> <section begin="50B" />ధరంగము - ద్వైతవనము సౌత్ర_ అర్జునుఁడు. భారతరంగ మాలిక దంటు సుబ్బావధానులు గారిచే వ్రాయబడినది ఉ. మాపటి వంటకై పొడిచి . మందగఁజేయు మృగాళిమూఁపుపై మోపుగఁగట్టి తెచ్చుచును మ్రోయుశ్రమన్ శలయేటియొడ్డునం దోపగ వార్చికూరుచుని . యూహల వెంబడియూహలొక్క. ట్, గ్రోపులు పెట్ట డెందమున రోజుచు ఫల్గునుఁ డార్త మూర్తి యై. ఉ. సంతత ధర్మచింతనులు . శౌర్యసమన్వితు లిద్ధ తేజు లా క్రాంత యశోది శాముఖులు • ఖడ్గవి దారిత వై రివీరు ల త్యంతని పద్దశన్ బడి వనాంతరమందున పొట్టకూటి కై జంతుల జంప బోయవలె శస్త్రముల బని బూనిరక్కటా ఉ. ద్వైతవనంబడేడ మది దాచిన దాగనిరోసమేడ మా చేతనువిల్లు లేడ నిటఁ జేయిగ నెుండెది లేమి యేడ మా <section end="50B" /><noinclude><references/></noinclude> gmy1a8sjzt9srpwqfql0tzpn4qzle6z 563678 563676 2026-07-08T13:36:04Z Brjswiki 6801 563678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Brjswiki" /></noinclude> <section begin="50A" />క్రొత్త త్రోవఁ త్రొక్కి నవాఁడీ కవి యొకడనియే చెప్పిన నీతని ఘనత కొంత తేటపడగలదు. ఇట్లు పెంచి వ్రాయుటకంటె మచ్చుకై శతకము లోని పద్యము లిందుదాహరించి విరమింతును. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నీకొండపై నెక్కి నిఖిలసద్భక్తులఁ ::గొట్టి నానావస్థఁ బెట్టకుండ గంగధారాతీత కలితమంటపముల ::మద్యపానము జేసి మలయకుండ నీవంటసాలతో నిశ్శంకతో మాంస ::ఖండము ల్మెండుగా వండకుండ నీ గుడిఁజొచ్చి దుర్నీతిఁ గామాంధులై ::పరవధూటుల భంగపరపకుండ,</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పౌరుషంబునఁ దురకల బాఱఁదరుము వేటకాడిలమెత్తనౌ చోట లేడీ మూఁడుకాళ్ళనునడచు నిర్మూలితాహ వైరిజనరంహసింహాద్రి నారసింహ.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అల విప్రభార్యయౌ నదితి ప్రాల్దావు ::టం బలి యాచనావృత్తి పాదుకొనియెన్ క్షత్రియకన్యయౌ కౌసల్య ప్రాల్దావ ::రావణాదులఁద్రుంచి ప్రబలినావు గొల్లయౌ నందుని కులసతి పాల్ట్రావ ::పసలఁగా చెడి బుద్ది పట్టువడియె నిసుమంత విసపు రక్కసి పాలుచవి ::జూడఁగాఁబోలు మాపట్లఁ గఠినవృత్తి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పాలకాగ్రణివై గోపాలదేవ పాలబుద్ధులుమాని మాపాలఁగలిగి పాలన మొనర్చుమయ్య కృపాలవాల వైరిజనరంహ సింహాద్రి నారసింహ.</poem>|ref=}} {{right|- జూపూడి హనుమచ్ఛాస్త్రీ, శతావధాని}} {{rule |8em}} <section end="50A" /> <section begin="50A" /><section end="50A" /> <section begin="50B" />ధరంగము - ద్వైతవనము సౌత్ర_ అర్జునుఁడు. భారతరంగ మాలిక దంటు సుబ్బావధానులు గారిచే వ్రాయబడినది ఉ. మాపటి వంటకై పొడిచి . మందగఁజేయు మృగాళిమూఁపుపై మోపుగఁగట్టి తెచ్చుచును మ్రోయుశ్రమన్ శలయేటియొడ్డునం దోపగ వార్చికూరుచుని . యూహల వెంబడియూహలొక్క. ట్, గ్రోపులు పెట్ట డెందమున రోజుచు ఫల్గునుఁ డార్త మూర్తి యై. ఉ. సంతత ధర్మచింతనులు . శౌర్యసమన్వితు లిద్ధ తేజు లా క్రాంత యశోది శాముఖులు • ఖడ్గవి దారిత వై రివీరు ల త్యంతని పద్దశన్ బడి వనాంతరమందున పొట్టకూటి కై జంతుల జంప బోయవలె శస్త్రముల బని బూనిరక్కటా ఉ. ద్వైతవనంబడేడ మది దాచిన దాగనిరోసమేడ మా చేతనువిల్లు లేడ నిటఁ జేయిగ నెుండెది లేమి యేడ మా <section end="50B" /><noinclude><references/></noinclude> 5b5scitlv4oib6usx1cnwj2jqcahz9w 104 215817 563674 2026-07-08T13:13:14Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '8 భగవద్గీత సమ్మువుట్టఁగ సింహనాదము పేర్చి చేసి శంఖము పూరించెఁ జెలఁగి యల్ల వీర్యనఁతుఁడు కురువృద్ధు భీష్ముఁడపుడు. తే॥ గీ అంతశంఖ భేరీ పణవాసకములు గోముఖంబులు కౌరవకోటి సేన లోనవ...' 563674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>8 భగవద్గీత సమ్మువుట్టఁగ సింహనాదము పేర్చి చేసి శంఖము పూరించెఁ జెలఁగి యల్ల వీర్యనఁతుఁడు కురువృద్ధు భీష్ముఁడపుడు. తే॥ గీ అంతశంఖ భేరీ పణవాసకములు గోముఖంబులు కౌరవకోటి సేన లోనవాయింపఁబడె వేగ వానియులివు సమధికంబయి కురునాధ తుములమయ్య. కం! సలి నంతఁ దెల్ల గుఱ్ఱం బుల గొప్ప రథంబుఁవఁ బొందొంకంగా వెలుఁగొందుచుండుమాధవుఁ . డలపాండవమధ్యముండు సమసఁ గోమమునన్. తే॥ గీ॥ దేవరా పాంచజన్యంబు దేవవత్త మనెడు దివ్యశంఖములొన్తి రంచితముగ భీమకర్ముఁడై వర్తించు భీముఁడప్పు డొత్తెఁ బౌండ్మహాశంఖ ముర్వినాథ. కం॥ జననాధుండు యుధిష్ఠిరుఁ డనంతవిజయంబు నొస్తె నంతట నకు జం డును సహదేవుం డొత్తి రి మనుజేశా తమ సుఘోష మణిపుష్పకముల్. తే గీ మేటివిల్కా—ఁడు కాశీకా మేదినీశ్వ రుం డల మహారం థుండు శిఖండి మఱియు విరటరాజు దృష్టద్యుమ్ను వీరవరుఁడు నలమహా వీరుఁడైన సాత్యకియు మఱియు. 12 13 14 15 16 17<noinclude><references/></noinclude> 63wxtn2v76bncg8druir15ktsik96w1 563677 563674 2026-07-08T13:35:18Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|8|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} సమ్ము వుట్టఁగ సింహనాదమ్ము పేర్చి చేసి శంఖమ్ముపూరించెఁ జెలఁగి యల్ల వీర్యవంతుఁడు కురువృద్ధు భీష్ముఁడపుడు. {{float right|12}} తే॥ గీ॥ అంతశంఖభేరీ పణవాసకములు గోముఖంబులు కౌరవకోటిసేన లోనవాయింపఁబడె వేగవానియులివు సమధికంబయి కురునాధ తుములమయ్యె. {{float right|13}} కం॥ సలి నంతఁ దెల్లగుఱ్ఱం బుల గొప్పరథంబుమీఁదఁ బొందొందంగా వెలుఁగొందుచుండుమాధవుఁ డలపాండవమధ్యముండు నమరఁ గ్రమమునన్. {{float right|14}} తే॥ గీ॥ దేవరా పాంచజన్యంబు దేవవత్త మనెడు దివ్యశంఖములొత్తిరంచితముగ భీమకర్ముఁడై వర్తించు భీముఁడప్పు డొత్తెఁ బౌండ్రమహాశంఖ ముర్వినాథ. {{float right|15}} కం॥ జననాధుండు యుధిష్ఠిరుఁ డనంతవిజయంబు నొత్తెనంతట నకులుం డును సహదేవుం డొత్తిరి మనుజేశా తమ సుఘోషమణిపుష్పకముల్. {{float right|16}} తే॥ గీ॥ మేటివిల్కాఁడు కాశికామేదినీశ్వ రుం డల మహారంథుండు శిఖండి మఱియు విరటరాజు దృష్టద్యుమ్న వీరవరుఁడు నలమహావీరుఁడైన సాత్యకియు మఱియు. {{float right|17}} </poem><noinclude><references/></noinclude> n3opk65w1rxrr5f131de3eclm9i5szi 104 215818 563681 2026-07-08T13:47:05Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||మొదటి అధ్యాయము|9}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ పాంచాలుం డుపపాండవు లంచితఘనబాహువీర్యుఁడభిమన్యుఁడు పూ రించిరి తమతమశంఖము లంచితగతి నెల్లయెడల నతికుతుకమునన్. {{float right|18}} కం॥ ఘనమైన యానినాదం బనఘా తుములమయి భూనభోంతరము ప్రతి ధ్వనియింపఁజేసి వడి నీ తనయుబలము గుండెలెల్లఁ దద్దయుఁజీల్చెన్. {{float right|19}} కం॥ తరువాత ధార్త రాష్ట్రులఁ బరఁగఁగ సన్నద్ధులైనవారలఁ గని వే శరవర్షముఁ గురియంగా నరుండు విల్లెక్కు వెట్టి నరనాధమణీ. {{float right|20}} కం॥ చన నీయుద్దోపక్త్రమ మున నెవ్వరితోడనేను మొనయవలయు న మ్మొన కిచటఁ గాలుద్రవ్వుచుఁ జనువీరిం జూడవలయు సరసిజనాభా. {{float right|21}} కం॥ పరికింపవలయు నాకుం దురమున దుర్బుద్ధియైన ధుర్యోధనుకై పెరిమెను బోరెడుమతినిం దరుదెంచిన వీరినెల్ల నంబుజనాభా. {{float right|22}} కం॥ అందాఁక నిలుపవయ్య ము కుందా మనదైనరథము కొంచెముసే పీ విందలి యిరుసేనలనడు మం దగనని కోర్కిఁబల్కె మాధవుతోడన్. {{float right|23}} </poem><noinclude><references/></noinclude> ore6f3j9y85jl7cjta9tupud9aenn10 104 215819 563683 2026-07-08T13:58:43Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|10|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ ఈరీతిగుడా కేశుఁడు కోర హృషీకేశుఁ డతని గొప్పదియగునా తే రుభయసేనలకు నడు మై రంజిలునట్టి రంగమందు నరవరా. {{float right|24}} తే॥ గీ॥ భీష్మునకు ద్రోణునకు సర్వపృథ్వివరుల కభిముఖంబుగనిల్పి సహస్రనేత్ర పుత్రనిల్పితిరథమిందుఁ బొందుమీఱఁ గూడఁబడియున్న కురుసేనఁజూడుమనియె. {{float right|25}} తే॥ గీ॥ అంతనుభయబలంబులయందుఁగలుగు తండ్రులను దాతలను నన్నదమ్ములైన వారలను మేనమామల వరుసగురులఁ గొడుకులను మన్మలను మఱి కూర్మి చెలుల. {{float right|26}} ఆ॥ వె॥ అవనినాధ మామలైనవారి సుహృత్తు లైనవారిఁగాంచె నల్లకఱ్ఱి యుద్ధరంగమందు నొనరనిల్చినయల్ల బంధుగణమునెల్లఁ బాఱఁజూచి. {{float right|27}} కం॥ పరమకరుణాన్వితుండై నరవరదుఃఖించుచపుడు నరుఁడిట్లనియెన్ దురమునకు మొనసియిందుల కరుదెంచిన బంధుజనుల నందఱఁజూడన్. {{float right|28}} కం॥ విడిపోయెడు నవయవముల్ వడగొనెడు న్నాకు నిపుడు వదనంబెల్లన్ </poem><noinclude><references/></noinclude> ip8e6f00gl1dzjdmnltrdzouk3xr8vd 104 215820 563686 2026-07-08T14:32:17Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '४० బాలవ్యాకరణము ఇత్తునకు బహువచనంబు పరంబగునపు డుత్వంబగు. 2. కూరలు - గిరులు - కవులు - రవులు-యామినులు- భౌమి ములు. కరణంబుచే దీర్ఘంబున కుత్వంబు లేదు. శీలు స్త్రీలు - లకోరీలు. నికృతియ...' 563686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>४० బాలవ్యాకరణము ఇత్తునకు బహువచనంబు పరంబగునపు డుత్వంబగు. 2. కూరలు - గిరులు - కవులు - రవులు-యామినులు- భౌమి ములు. కరణంబుచే దీర్ఘంబున కుత్వంబు లేదు. శీలు స్త్రీలు - లకోరీలు. నికృతియు దికారాంతముల యుపో త్తమేశ్వంబునకు బహువచనము పరంబగునపు సుత్వంబగు. రక్ష. ఇచ్చట నిరృతిశబ్దముచే సంస్కృతసమేతరంబు గ్రహిం పవలయు. కలికి - కలుగులు- ములికి- ములుకులు, చెలీకు. చెలు ములు బలిమి - బలుములు, - . ఉపోత్తమేత్వంబునకి నటం చేసి జిగి - నిసి - ఇత్యాదులం దుత్వంబు లేదు-జిగులు-నిసులు. నలబ్ది పధ సనార్థాదుల యుపో తనత్వంబున కుత్వంబు గలుగదు. ౭. దిరిదిరులు; పిడికిలి- పిడికిళులు; రాపిడి రాపిడు లు; తొమ్మిది. తొమ్మిదులు. ఉకారాంత గోశబ్దంబుల కంతట పువర్ణకంబగు రూ. తరువు- ధేనువు-మధువు.గోవు. అంతట ననుట స్త్రీలింగ ప్రథ మైకవచనలోపఔధనార్థము.<noinclude><references/></noinclude> gp78q9cif89p68zhloqln358u05eypa 104 215821 563687 2026-07-08T14:34:12Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '38! ఖాలవ్యాకరణము. తిర్యగడ భిన్నంబులును వాని విశేషణంబులును మహత్తులనంబడు. విజ తిర్యక్కు లనఁగాఁ బళుపక్ష్యాదులు - జడము నచేతనములు. క్లీబంబులు మిత్రాదులు మహద్వాచకంబులు ని భాషం బ...' 563687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>38! ఖాలవ్యాకరణము. తిర్యగడ భిన్నంబులును వాని విశేషణంబులును మహత్తులనంబడు. విజ తిర్యక్కు లనఁగాఁ బళుపక్ష్యాదులు - జడము నచేతనములు. క్లీబంబులు మిత్రాదులు మహద్వాచకంబులు ని భాషం బుంలింగతుల్యంబులగు. ూ, మిత్రశరణ ప్రధాన పాత్రాకులు మిత్రాదులు. ఎత్తుబిందు పూర్వంబగు. ౧౯. లనంగా జకార మిత్తుగా ఁగల దానికి ముందు బిందువువచ్చునని య ర్థము - కార్యార్థము ప్రత్యయాదులందు నిబద్దమయి ప్రయో గించునపుడు మానంబడు వర్ణ మిత్తునాఁబడు - ఉదాహరణ ము మీఁద స్పష్టంబగు. కుబ్వర్థకంబునకుం బ్రకృతియయినది డుమంశం బనంబడు. _౨౦, స్పష్టము. పుంలింగఁబయి మహద్వాచకం బయిన నామంబు తుది యత్వంబున భుత్వంబగు - ఆం నామంబనఁగాఁ బ్రాతిపదికము - సిద్ధ రామ - భార్గవ - రాజపురుష- ఇట్టివి ప్రాతిపదికములు. ఉద్దు. రాము. భార్గవు- రాజపురుషు. పుంలింగమగు మహద్వాచక్రమునకు డుజ్జగు, ౨౨.<noinclude><references/></noinclude> 2z6308kyz0gbfsddm7xm9037e9p6gyb 104 215822 563688 2026-07-08T14:35:35Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తత్సమపరి చ్ఛేదము. 3x ఇచ్చట డుజ్జనుదానియందు జకార బత్తుగావున జిత్తు బిందు పూర్వం బగునను సూత్రము చేత డువర్ణమునకుముందు సున్న వచ్చును బిమ్మట జకారము లోపించును. ఉ. డిద్ధుఁడు- డిగ...' 563688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>తత్సమపరి చ్ఛేదము. 3x ఇచ్చట డుజ్జనుదానియందు జకార బత్తుగావున జిత్తు బిందు పూర్వం బగునను సూత్రము చేత డువర్ణమునకుముందు సున్న వచ్చును బిమ్మట జకారము లోపించును. ఉ. డిద్ధుఁడు- డిగ్ధుండు- రాముఁడు - రాముందు. భార్గవుడు. భార్గవుండు. డుమఁతఁబునకు ద్వితీయాద్యేక నచనంబు పరంబగునపుడు నిగాగమంబు సర్వత్రవిభాషనగు. 93. రామునిని-రాముని- రాముని చేతను - రాము చేతను. రాముని కేన్ని రామునకును, సర్వత యనుట నగాగమ బాధనార్థము. అనుదంత మగుతెనుఁగుడు మంత్రమునకు నిగాగ నుము నిత్యముగా సగును. వీర మగనిని మగనిచేతను మగనికిని. అనుదంతంబను పర్యు దాసముచేత తమ్మనిని-తమ్ముని కెమ్ముని చేతను తమ్ము చేతను. అల్లునిని అల్లుని అల్లుని చేతను. అల్లు చేతను బల్లి మనిని బల్లి దుని బల్లి దునిచేతను -బల్లి దుచేతను. ఇత్యాదులందు నిగాగమంబు పాక్షికంబని యెఱుఁగునది. డుమంతంబుమీఁది సువర్ణకంబు నుత్వంబున కిత్వంబగు. ౨౫. సువర్ణంబుద్వితీయ యను సూత్రముచేత రామును - అని ప్రాప్తింపఁగా నీసూత్రముచేత సువర్ణ త్వమున కిత్వంబు సిద్ధిం చె. రాముని భార్గవుని 6<noinclude><references/></noinclude> 9t6uf2a33ou566bfy02ce5anfo4bzvj 104 215823 563689 2026-07-08T14:35:56Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3. బాలవ్యాకరణము ఇకారంబునిఁట్ల కును-వు- క్రియావిభ క్తుల యుత్వంబున కిత్వంబగు. ఆ.. హరిని-హరికిని-శ్రీని - శ్రీకిని - వారిని - వారికిని, ఈ ధాతు యుష్మవర్థంబులమీఁది వాని యుత్వంబున త్...' 563689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>3. బాలవ్యాకరణము ఇకారంబునిఁట్ల కును-వు- క్రియావిభ క్తుల యుత్వంబున కిత్వంబగు. ఆ.. హరిని-హరికిని-శ్రీని - శ్రీకిని - వారిని - వారికిని, ఈ ధాతు యుష్మవర్థంబులమీఁది వాని యుత్వంబున త్వంబురాదు. 82. - - ఈడు - ఈవు - ఈను ఈము; ఈకు - నీకు మీ కు కువర్ణకంబు పరంబగునపు డుకార ఋకారంబులకు నగాగమంబగు. ఆతా. FS రామునకును - విష్ణునకును - సవితృనకును - విధాతృనకును. ఉకార ఋకారంబుల కందువర్ణకము పరంబగు. నపుడు నుగాగమంబగు. ఆర్. రామునందును విష్ణునందును. విధాతృనందును. ఆగమ ము - వు వర్ణంబులు కందువర్ణకము పరంబగునప్పుడు వందును. నుగాగమంబు విభాషనగు. 30. ననము నందును - నసమందును- ధేనువునందును - నేను బహుత్వంబున ద్వితీయాదివిభ క్తులకు లడాగమంబగు. 30. కాములను - రాముల చేతను - విధాతృలను- విధాతృలు చేతను.<noinclude><references/></noinclude> 9tz9soxqdf0urfghj5mo8vu6ksoeq94 104 215824 563690 2026-07-08T14:36:19Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తత్సమపరి చ్ఛేదము. సంబోధనంబునం దేకార్థంబయిన పదంబుతుది { యుకారంబున కళారంబగు. 3-9, ఓరామఁడ ఓవృక్షము - ఓశంభువ -ఓకొడుక. సంబోధనంబునందుఁ బదంబుతుది యకారేకారుబులకు దీర్ఘంబు విభాషనగు. 33...' 563690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>తత్సమపరి చ్ఛేదము. సంబోధనంబునం దేకార్థంబయిన పదంబుతుది { యుకారంబున కళారంబగు. 3-9, ఓరామఁడ ఓవృక్షము - ఓశంభువ -ఓకొడుక. సంబోధనంబునందుఁ బదంబుతుది యకారేకారుబులకు దీర్ఘంబు విభాషనగు. 33, ఓ రాముఁడా.ఓరాముఁడట చెలియా చెలియ క ఓహరి. ఓతండ్రీ-ఓతండ్రి. కృతోత్కంబగు సంస్కృతనామంబు సంబుద్ధిడు నడు లోపంబు విభాషనగు. 38. 20. ఓరామ - ఓకృష్ణ. పూర్వసూ త్రముచేత దీర్ఘంబు ఓరామా-ఓకృష్ణా, సంస్కృత నామం బనుటఁ జేసి ఓతమ్ముఁడ- శ్రీబల్లిదుఁడ-ఇత్యాదులందు లోపంబులేదు. ఉదంతసంస్కృతనామంబుమీఁది సంబుద్ధికుట్టునకు - నూకారంబు ప్లుతంజా దేశంబు విభాషనగు. 3×. ఓవిష్ణూ 3 – ఓశంభూ 3- పక్షంబునుదు విష్ణుఁడ - కు భుఁడ-ఇత్యాది. సంబోధనంబునందు బహువచనంబున కార గాగమంబగు - 3, ఓరాములార-ఓకృష్ణులార. దీని ఖాకి కంట కి బగు_ఓరాములారా. ఓకృష్ణులారా.<noinclude><references/></noinclude> ejopjaiie57wypmgsafei6d0rgjqa2a 104 215825 563691 2026-07-08T14:36:36Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '35° బాలవ్యాకరణము. మధ్యమపురుష యోగంబుసం ధారగాగమంబు విభాషనగు. 32. వినుఁడు బాలకులు-వినుఁడు బాలకులార; వచ్చితిరి శాం తలు-వచ్చితీరి కాంతిలార . అన్న లార మిమ్మునడిగె ది నెకమాట ఇచ్చట మధ...' 563691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>35° బాలవ్యాకరణము. మధ్యమపురుష యోగంబుసం ధారగాగమంబు విభాషనగు. 32. వినుఁడు బాలకులు-వినుఁడు బాలకులార; వచ్చితిరి శాం తలు-వచ్చితీరి కాంతిలార . అన్న లార మిమ్మునడిగె ది నెకమాట ఇచ్చట మధ్యమపురుష యోగంబు లేమింజేసి యారగాగమంబు అదంతంబయి దీర్ఘపూర్వలోపధంబయిన మహత్తుమీఁది విభ క్తిల కారంబునకు రేఫం బగు. 3లా. బాలురు-బాలురను-బాలుర చేతను; నృపాలురు-సృపాలు రను-నృపాలుర చేతను. దయాళు శబ్దంబున కిట్లు రేఫంబు గానం బడియెడి దయాళురు దయాశురము దయాళువ చేతను. అమహన్నపుంసకముల కథఁతములకు మువర్ణకంబగు. 35. వృక్షము - ఋతము; దైవము - కళత్రము - అపత్యము; క్లీబంబులు మిత్రామ్ లను సూత్రంబునఁ బాక్షికంబుగంబుంలిం గత్వంబతి దేశించుటంజేసి మిత్రాది శబ్దంబులకు ద్వైరూప్యం బెఱుంగునది. ఉ. మిత్రుఁడు-మిత్రము-శరణుఁడు-శరణము. నానికి మువర్ణ కేతరం బయిన విభక్తి పరంబగునపుడు ముగాగమంబగు. రం.<noinclude><references/></noinclude> o0lo80djc9uilwji0abplljnjava3f2 104 215826 563692 2026-07-08T14:36:51Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తత్సమపరిచ్చేదము. స్పృక్ష ములు - వృక్షమును - ఋఓ ములు - ఋకమును. మునర్ణకంబునకు విధించు కార్యము ముగాగమంబునకునగు. రం. మువర్ణకంబులకు విధించు లోపా దేశాది కార్యములు ముగ మమునకు సహితమ...' 563692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>తత్సమపరిచ్చేదము. స్పృక్ష ములు - వృక్షమును - ఋఓ ములు - ఋకమును. మునర్ణకంబునకు విధించు కార్యము ముగాగమంబునకునగు. రం. మువర్ణకంబులకు విధించు లోపా దేశాది కార్యములు ముగ మమునకు సహితము వచ్చునని యర్థము. మువర్ణకంబునకు మానుడియేనిం బూర్ణబిందు పూర్వక బుద్థం బేని విభాషనగు. ర౨. వృక్షమ్ము - వృక్షంబు; బషమ్ము - ఋక్షంబు. పూర్వ క్షేత్రముచేత ముగా గనుమున శ్రీకార్యంబగు. వృక్షమ్ములు - వృతంబులు - ఋక్షమ్మలు - ఋక్షంబులు. లులను పరంబులగునపు జొకానొకచో ముగాగమం బుసకు లోపంబును దక్పూర్వస్వరంబు నకు దీర్ఘంబును విభాషనగు. 83. వజ్రాలు - వజ్రాలను - నజ్రాన; పగడాలు-పగణాలను- పగడాన. ఒకానొక చోట ననుటచే నీ కార్యంబునకుం బ్రయోగ వైరళ్యంబు సూచింపంబడియె. ఇగ్లారాయుగం తంబుల ప్రథమైకవచనంబునకు శకారాంతములకు క్లౌరేశబ్దములకు మళ్లీ యుగాన సూంతఃబలకుఁ ప్రథమైకవచనలోపంబగు. హరి-గిరి- శ్రీ.సీ.<noinclude><references/></noinclude> i18aqnz5u7cbr5iqhfqudauo9meyf8b 0 215827 563703 2026-07-08T15:06:56Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఒరియా భాషా సారస్వతములు | ముందరి = [[../ఐస్‌లాండ్/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }...' 563703 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఒరియా భాషా సారస్వతములు | ముందరి = [[../ఐస్‌లాండ్/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=492 fromsection="492B" to=504 tosection="504A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] 0qf17x6j2094jq7sz0lrpbek4tost2q 563704 563703 2026-07-08T15:09:32Z Rajasekhar1961 50 563704 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఒరియా భాషా సారస్వతములు | ముందరి = [[../ఐస్‌లాండ్/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=492 fromsection="492B" to=503 tosection="503A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] 9m86ts15vgsf3iy0u0o0c2r6127gxvf 0 215828 563708 2026-07-08T15:22:57Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఒలింపిక్ క్రీడలు | ముందరి = [[../ఒరియా భాషా సారస్వతములు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత...' 563708 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఒలింపిక్ క్రీడలు | ముందరి = [[../ఒరియా భాషా సారస్వతములు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=503 fromsection="503B" to=505 tosection="505A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] rer202cpbtfs32hmb014t6m57m24qvj 563709 563708 2026-07-08T15:23:15Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:క్రీడలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 563709 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఒలింపిక్ క్రీడలు | ముందరి = [[../ఒరియా భాషా సారస్వతములు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=503 fromsection="503B" to=505 tosection="505A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] [[వర్గం:క్రీడలు]] 50hs8qj0dfv13muza6w41y045mreqzx 104 215829 563711 2026-07-08T15:49:30Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||మొదటి అధ్యాయము|11}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} వడవడ వడఁకెడు నెమ్మెయి నిడువెండ్రుక పెట్టఁదొడఁగె నిలువెల్లహరీ. {{float right|29}} కం॥ గాండీవము చేజాఱెడు మెండుగ మది సంచలించె మెయి యుడికెడుఁ గూ ర్చుండంగ నింకనిట శ క్తుండనుగా నక్కటకట తోయజనేత్రా. {{float right|30}} కం॥ కనియెదఁ బెక్కులుశకునము లనేకవిపరీతరీతి నంబుజనాభా యనిసేసి స్వజనమును జం పి నేను సుఖమేమియనుభవించెనదఁ జెపుమా. {{float right|31}} కం॥ ఒల్లను విజయము కృష్ణా యెల్లనురాజ్యంబు సుఖము లొల్లను జుమ్మీ యెల్లరునుజావ రాజ్య మ్ముల్లాలిత జీవమేల భోగములేలా. {{float right|32}} ఆ॥ వె॥ రాజ్యభోగసౌఖ్య రాజియెవ్వరికినై కోరి యిందు వచ్చినార మట్టి వారలెల్ల ధనము ప్ర్రాణంబులును వీడి యున్నవారలింద యుద్ధమాడ. {{float right|33}} తే॥ గీ॥ వారలెవ్వారలంటేని వారిజాక్ష ఘనులు గురువులు వియ్యంకు లనుఁగుసుతులు తండ్రులును బావమఱఁదులు తాతలు మఱి మామలును మేనమామలు మనుమలకట. {{float right|34}} తే॥ గీ॥ వీరు ననుఁజంపవచ్చినవార లైన </poem><noinclude><references/></noinclude> lxvzb336ceurk30j2nfqiz5fsgrmpyj 104 215830 563712 2026-07-08T16:02:17Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|12|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} బరఁగఁ ద్రైలోక్యసామ్రాజ్యపదవి కైనఁ జంపనొల్లను వీరిని జంపుదునటె యట్టిచో నొక్క భూమిరాజ్యంబుపొంటె. {{float right|35}} కం॥ అదిగాక ధార్తరాష్ట్రులఁ జదిపిన మన కేమిమేలు జరుగును గృష్ణా విదితాతతాయు లైనను విదితము పాపంబ వచ్చు వీరినిజంపన్. {{float right|36}} కం॥ నిజముగఁ గౌరవులను బం ధుజనంబులతోడఁ గూడఁ దొడరి మనకుఁ జం పఁజనదు సుమ్మీ మాధవ స్వజనమ్ములఁ జంపి యెట్లు సౌఖ్యపడుదు మే. {{float right|37}} తే॥ గీ॥ వీరు లోభోపహతచిత్త కారణమున వంశనాశనమున నైనపాతకంబుఁ బరమమిత్రుల వంచించుపాతకంబు నెఱుఁగ నేరరయేని యోయిద్ధచరిత. {{float right|38}} తే॥ గీ॥ వంశనాశనమునఁ బుట్టుపాతకంబు నెఱినెఱింగియు మనకు నోనీరజాక్ష యిప్పు డీపాతకమునుండి యెడయవలయు టెఱుఁగవలవదె నిర్మలహృదయ చెపుమ. {{float right|39}} కం॥ కులముచెడెనే సనాతన కులధర్మములెల్లఁ జెడును గులధర్మము తా నిలఁజెడ నధర్మజాలము కులమెల్లం జుట్టి యలమికొనును దృఢముగన్. {{float right|40}} </poem><noinclude><references/></noinclude> lktqdd8m6cw24kawsjs9e4qa7hjsh8j 0 215831 563713 2026-07-08T16:14:19Z Vjsuseela 1850 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3]] | రచయిత = జూపూడి హనుమచ్ఛాస్త్రి | అనువాదం= | విభాగము = గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/సింహాద్రి నరసింహ శతకము:కృత...' 563713 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3]] | రచయిత = జూపూడి హనుమచ్ఛాస్త్రి | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 3/సింహాద్రి నరసింహ శతకము:కృతివిమర్శనము|సింహాద్రి నరసింహ శతకము:కృతివిమర్శనము]] | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1918 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf" from=48 to=50 tosection="50A"/> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:శతకములు]] 4h18ae9siyru0jbvo1y4owttldax9ka 104 215832 563714 2026-07-08T16:15:11Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||మొదటి అధ్యాయము|13}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ కులము నధర్మంబలమినఁ గులకాంతలు చెడెడువారు కులకాంతలుతా మిలఁజెడసమస్తమౌ జా తులు సంకరమౌనుజువ్వె తోయజనాభా. {{float right|41}} ఆ॥ వె॥ వర్ణసంకరమ్ము వర్ణమ్ము చెఱచిన వారలకును నల్లవర్ణమునకు నరకకారణంబ యరయవారిపితాళ్ళు గూడు నీరులేక కూలువారు. {{float right|42}} తే॥ గీ॥ కటకటా వర్ణసంకర కారకమగు నట్టికుల నాశకులదైన యిట్టిదోష మునను శాశ్వతకులధర్మములును జాతి ధర్మములునెల్లనశియించు ధరణిలోన. {{float right|43}} కం॥ ఏనికులధర్మముల్ చెడు వానికిఁబరికింపఁ గేశవా కలకాలం బానరకమందు వాసం బౌనని తగ వినమె లోకమందు మహాత్మా. {{float right|44}} కం॥ ఎప్పుడు రాజ్యసుఖంబుల గొప్పుకునై చుట్టములను గొట్టఁగఁ గృష్ణా యిప్పగిది మనము గడఁగితి మప్పుడ కడఁగితిమి పాప మక్కటచేయన్. {{float right|45}} కం॥ ఆయుధముపట్ట నని మా ఱేయను గౌరవులు పట్టియేడ్తెఱ నం జా నేయుదురయేని గడుమే లేయగు నదిసుమ్మి నాకుఁ గృష్ణాచూడన్. {{float right|46}} </poem><noinclude><references/></noinclude> kv06btsy008lv5476omxiv2xukscmo4 104 215833 563715 2026-07-08T16:22:19Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|14|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ అనుచిట్లు పలికి విజయుఁడు ఘనదుఃఖంబునను మనము కలఁగఁగఁ దనవి ల్లును నమ్ములు దిగవిడుచుచు జనాధిపారథముమీఁదఁ జదికిలఁబడియెన్. {{float right|47}} </poem> {{c|గద్య.}} {{c|ఇది శ్రీ త్రికవిమిత్ర తాడూరి రామన భట్టాగ్రపు}} {{c|త్ర పండితారాధన మండిత లక్ష్మీనరసింహ పం}} {{c|డిత ప్రణీతంబైన యుపనిషత్తును బ్ర}} {{c|హ్మవిద్యయును యోగశాస్త్రంబు}} {{c|ను శ్రీ కృష్ణార్జున సంవాదంబు}} {{c|ను నగు శ్రీ భగవద్గీతయం}} {{c|దర్జున విషాదంబనుప్ర}} {{c|థమాధ్యాయము.}}<noinclude><references/></noinclude> qryzmnioldcl2mfru58oeo80rt4dw9n 563716 563715 2026-07-08T16:23:03Z శ్రీరామమూర్తి 1517 563716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|14|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ అనుచిట్లు పలికి విజయుఁడు ఘనదుఃఖంబునను మనము కలఁగఁగఁ దనవి ల్లును నమ్ములు దిగవిడుచుచు జనాధిపారథముమీఁదఁ జదికిలఁబడియెన్. {{float right|47}} </poem> {{c|గద్య.}} {{c|ఇది శ్రీ త్రికవిమిత్ర తాడూరి రామన భట్టాగ్రపు}} {{c|త్ర పండితారాధన మండిత లక్ష్మీనరసింహ పం}} {{c|డిత ప్రణీతంబైన యుపనిషత్తును బ్ర}} {{c|హ్మవిద్యయును యోగశాస్త్రంబు}} {{c|ను శ్రీ కృష్ణార్జున సంవాదంబు}} {{c|ను నగు శ్రీ భగవద్గీతయం}} {{c|దర్జున విషాదంబనుప్ర}} {{c|థమాధ్యాయము.}} {{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 31 |bSize = 600 |cWidth = 155 |cHeight = 94 |oTop = 619 |oLeft = 218 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> 3clemp4rr59g61konvdab1gj85xrcet 104 215834 563717 2026-07-08T16:41:29Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 32 |bSize = 600 |cWidth = 501 |cHeight = 86 |oTop = 58 |oLeft = 50 |Location = center |Description = }} {{p|fs150|ac}}రెండవయధ్యాయము. </p> {{p|fs125|ac}}సాంఖ్య యోగము</p> {{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 32 |bSize = 600 |cWidth = 171 |cHeight = 34 |oTop = 233 |oLeft = 226 |Location = center |Description = }} <poem> {{left margin|5em}} కం॥ కరుణారసపూరితమతిఁ బొరిఁబొరి నేత్రములు బాష్పపూర్ణాకులమై కర మట్లు కుందునర్జును హరిగనుఁగొని యిట్టులనినియె సాదరఫణితిన్ఁ. {{float right|1}} కం॥ పరలోకగతికి దూరము నరయఁగ నపకీర్తికరమనార్యార్హమునై పరఁగెడె నీకలఁకమదిఁగ దిరెనెట్లీవిషమవేళ దీనింజెపుమా. {{float right|2}} కం॥ వెఱవకు షండుఁడవైయిటు వెఱవంగాఁ దగదునీకు విమతవిదారీ మఱియిఁకఁ దులువమనసు పే దఱిమి విడిచి యుద్ధమునకుఁ దగ లేవఁగదే. {{float right|3}} {{ఇట్లు హరిపల్కుటయు నర్జునుండు}} కం॥ ధర భీష్మద్రోణులు నా కరయఁగఁ బూజ్యులగువార లవ్వారలనా కరిసూదన మథుసూదన దురమున బాణములుపఱపి తొడరఁగనగునే. {{float right|4}} </poem><noinclude><references/></noinclude> aq723vorzre39squqf387zs4beqd9bi 563718 563717 2026-07-08T16:42:22Z శ్రీరామమూర్తి 1517 563718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 32 |bSize = 600 |cWidth = 501 |cHeight = 86 |oTop = 58 |oLeft = 50 |Location = center |Description = }} {{p|fs150|ac}}రెండవయధ్యాయము. </p> {{p|fs125|ac}}సాంఖ్య యోగము</p> {{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 32 |bSize = 600 |cWidth = 171 |cHeight = 34 |oTop = 233 |oLeft = 226 |Location = center |Description = }} <poem> {{left margin|5em}} కం॥ కరుణారసపూరితమతిఁ బొరిఁబొరి నేత్రములు బాష్పపూర్ణాకులమై కర మట్లు కుందునర్జును హరిగనుఁగొని యిట్టులనినియె సాదరఫణితిన్ఁ. {{float right|1}} కం॥ పరలోకగతికి దూరము నరయఁగ నపకీర్తికరమనార్యార్హమునై పరఁగెడె నీకలఁకమదిఁగ దిరెనెట్లీవిషమవేళ దీనింజెపుమా. {{float right|2}} కం॥ వెఱవకు షండుఁడవైయిటు వెఱవంగాఁ దగదునీకు విమతవిదారీ మఱియిఁకఁ దులువమనసు పే దఱిమి విడిచి యుద్ధమునకుఁ దగ లేవఁగదే. {{float right|3}} {{c|ఇట్లు హరిపల్కుటయు నర్జునుండు}} కం॥ ధర భీష్మద్రోణులు నా కరయఁగఁ బూజ్యులగువార లవ్వారలనా కరిసూదన మథుసూదన దురమున బాణములుపఱపి తొడరఁగనగునే. {{float right|4}} </poem><noinclude><references/></noinclude> rjftv57vikz9y11zsawvuu2z6wzk29a 104 215835 563721 2026-07-08T17:04:35Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తత్సమపరిచ్ఛేదము. వునర్ణ కేతరవిభక్తి పరమగుచోనుకారాంతంబు లకు బహుళంబుగా గోశబ్దంబునకు నిత్యం బుగా పుగాగమంబగు. రూ. తరువులు-తరులు- ధేనువులు - ధేనులు- గోవులు. ఉకారాంతంబగు మహత్తు...' 563721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>తత్సమపరిచ్ఛేదము. వునర్ణ కేతరవిభక్తి పరమగుచోనుకారాంతంబు లకు బహుళంబుగా గోశబ్దంబునకు నిత్యం బుగా పుగాగమంబగు. రూ. తరువులు-తరులు- ధేనువులు - ధేనులు- గోవులు. ఉకారాంతంబగు మహత్తునకు వువర్ణకము బహుళముగానగు. శిం. విష్ణువు విష్ణుఁడు; శంభువు - శంభుఁడు; వసువు-వసుఁడు, కద్రువ నాగమాత. ౫౧. కద్రువ …క ద్రువలు-కద్రువను - కద్రువలను. ఋకారాంతంబున కత్వంబును స్త్రీవ ద్భానంబునగు. ౫౨. భ్రాత - జామాత - కర్త భర్త. హర్త- గంత-హంత. విధాతృ ధాతృ దాతృ సవితృ నేతృ శబ్దంబులకు మహత్తుల కత్వ స్త్రీవద్భావంబులు విభాషనగు. 3. విధాత-విధాతృడు.- ధాత ధాతృఁడు - దాత్మ దాతృఁడు- సవిత సవితృఁడు - నేత నేతృఁడు. - నామంబుల తుదిదీర్ఘంబునకు హ్రస్వం. గిర.<noinclude><references/></noinclude> 1dmg6s7oq663vuvkyps1udut36aojqz 104 215836 563722 2026-07-08T17:04:54Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'బాలవ్యాకరణము, రమా-రము - వనితా-వనిత విద్యా-విద్య- లక్ష్మీ - లక్ష్మీ. సెనానీ సేనాని. ఇట్లు కృతహ్రస్వములకు హ్రస్వాంతములకుఁ బోలెఁ కార్యంబగు లక్ష్ములు సేనానులు-సిరులు. ఏకాక్షరంబ...' 563722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>బాలవ్యాకరణము, రమా-రము - వనితా-వనిత విద్యా-విద్య- లక్ష్మీ - లక్ష్మీ. సెనానీ సేనాని. ఇట్లు కృతహ్రస్వములకు హ్రస్వాంతములకుఁ బోలెఁ కార్యంబగు లక్ష్ములు సేనానులు-సిరులు. ఏకాక్షరంబులకు హ్రస్వంబు లేదు. . ట్మె· మా-భా-శ్రీ-స్త్రీ.హీ-ధీ- ధీ-భూవు. వృద్ధాదుల డుజ్జునకు లోపము విభాషనగు. శిE. కు-వృద్ధుఁడు - మూర్ఖు మూర్ఖుఁడు - నీచు - నీచుఁడు- గృహస్థు - గృహస్థుఁడు - చార్వాకు చార్వాకుఁడు, స్త్రీలింగంబుల ప్రథమైకవచనంబునకు - లోపంబగు. 4. రచు-క్షమ-వసిత ఘనత విద్య దేవత - మీననేత్ర, చరిత్రాదుల మువర్ణకంబునకు లోపంబు బహుళంబుగానగు. శిలా. చరిత్ర - చరిత్రము చరిత - చరిత్రము. అలక అభి - లాష - అక్షత - ఘోష - తరంగ భ్రమ - విజృంభణ - వధ - వేగ-స్ఫురణ-హంస - ఇత్యాదులు చరిత్రాదులు. బాహుళక మువలస దర్భాదులకు ములోపంబు నిత్యఁబు - దర్భ - పనస- ఇత్యాదులు.<noinclude><references/></noinclude> fjpic7klaobd5k3k5hqy0sw9tjhcxak 104 215837 563723 2026-07-08T17:05:14Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తత్సమ పరిచ్ఛేదము. స్వర్గివాచి దేవసుగశబ్దంబు లేకత్వ బహుత్వంబులం బ్రయోగి పంబను. రా. 83 దేవుఁడు - సకలసుడులు. స్వర్గినాచియనుటచే భూదేవు లు-భూసుకుఁ డరు ప్రయోగంబు లభాధితంబులయ్యే....' 563723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>తత్సమ పరిచ్ఛేదము. స్వర్గివాచి దేవసుగశబ్దంబు లేకత్వ బహుత్వంబులం బ్రయోగి పంబను. రా. 83 దేవుఁడు - సకలసుడులు. స్వర్గినాచియనుటచే భూదేవు లు-భూసుకుఁ డరు ప్రయోగంబు లభాధితంబులయ్యే. సురశబ్దంబు నిత్యంబుగా నసురశబ్దము వైకల్పిక ముగా స్త్రీతుల్యంబులగు; సంస్కృత సమాసంబునఁ గావు. ఓం. సురలు - అసుర అసురుఁడు. నిభిలసుకులు - రావణా సుగుఁడు. ఎల్లసురలు - ఎలయసురలు - ఎల్లయసుగులు • చూతాదులకు స్త్రీత్వంబు బహుళంబుగనకు. ఒక.. - దూత దుతుఁడు యోధ - యోధుఁడు - శుంఠ తుంగుఁడు. బహుళగ్రహణముచే నమహత్త్వంబునందు (స్త్రీ) త్వంబు నిత్యంబు. సింగంబు దూత యగు జంబుకంబు. కృథ్వీవాచి భూశబ్దంబునకు భువియగు ౬s. - భువి - భువులు భువిని భువులను. - నౌశబ్దంబునకు నావ యగు. ౬.3. నా నావలు. మహానావ. కొందరు నావి యనియు నా దేశంబగునండ్రు.<noinclude><references/></noinclude> i4x5rsun6h7hdidgx003nfew0zc7y5x 104 215838 563724 2026-07-08T17:05:47Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'బాలవ్యాకరణము. రైగ్లేశబ్దంబుల కోత్వంబు విభాషనగు. 8.. ఇగ్లాసూత్రము చేతం బ్రథమైక వచనమునకు లోపంబు. రో- రై -న్లో -గౌ" ఐకారం బీతుల్యంబు, ౬.), -రైని-గి కి- కై ని- కై కీ- పై ని-పైకి. కంధరాదులు...' 563724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>బాలవ్యాకరణము. రైగ్లేశబ్దంబుల కోత్వంబు విభాషనగు. 8.. ఇగ్లాసూత్రము చేతం బ్రథమైక వచనమునకు లోపంబు. రో- రై -న్లో -గౌ" ఐకారం బీతుల్యంబు, ౬.), -రైని-గి కి- కై ని- కై కీ- పై ని-పైకి. కంధరాదులు క్లీబ తుల్యంబులు బహు కంధరము - కంధర. విధాశజమునకుఁ బతుల్యత్వం బు నిత్యంబు విధము. కంధరాం నాసికా భిక్షా రాష్ట్రా గ్రీనా పాదుకోల్కా- ప్రభృతులు కంధరాదులు. ఇంక హలంత ప్రకరణము. హలంతంబు ప్రథమైకవచనాంతతుల్యం బిందు నామంబగు. 3. - పక్ - రాట్ - నురుత్ వీపుత్ కర్మ వర్మ; శ్వ శబ్దంబు దప్ప నకారాంతంబు లెల్లం బ్రథమైకవచనతుల్యంబు లె యగునని యెఱుంగునది. ఉగాగమంబును ద్విత్వంబును దుదిహల్లునకను. ఉ0. ఉగాగమాంతంబుల కిసూత్రముచేఁ బ్రథమైకవచన<noinclude><references/></noinclude> teqoixh38opgt5gadjzbrnp9lrk1gll 104 215839 563725 2026-07-08T17:06:01Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తత్సనుకు" చ్ఛేదము. ४५ లోపుటకు. రుక్కు రాట్టు-మరుత్తు-వీరుత్తు. ఉగాగమంబు లే కుజేసి యిచట నాంతంబుల క స్త్రీలింగంబులకు, బ్రథమైక వచనలోపంబు లేదు. కర్మము వర్మము చర్మము- సుధన్వుఁదు....' 563725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>తత్సనుకు" చ్ఛేదము. ४५ లోపుటకు. రుక్కు రాట్టు-మరుత్తు-వీరుత్తు. ఉగాగమంబు లే కుజేసి యిచట నాంతంబుల క స్త్రీలింగంబులకు, బ్రథమైక వచనలోపంబు లేదు. కర్మము వర్మము చర్మము- సుధన్వుఁదు. సుతాముఁడు. కంబుమీఁదిహల్లునకు ద్విత్వంబు బహుళంబుగానగు. ఉనా. వాక్కు—కాకు; స్వరాట్టు - స్వరాటు. మకుబాదికంబు ద్వితీయైకవచనాంత తుల్యంబు నామంబగు. 20. శ్రీమంతమ్ - గుణవంతమ్ - విద్వాంసమ్- అనద్వాహమ్. శ్వానమ్-ఉపానహమ్-అప్సరసమ్- ఇత్యాదులు. దానియంతిమ మ కార: బునకు లోపంబగు. 20.. శ్రీశ్రీమంత గుణవంత విద్వాంస అనద్వాహ - ఇత్యాది. నీని కజంతములకుంబోలె కుజాదులు యథాయోగ్యంబుగనగు. అ తఁడు శ్రీమంతుఁడు-ఇతఁడు గుణవంతుఁడు - వాని వంశము శ్రీ 'మంతము- వీనివంశము గుణవంతము-విద్వాంసుఁడు విద్వాంస ము. అశజ్వావసు - శ్వాసము అప్సరస, సక్ష్యమాణలక్షణం బుచే స్త్రీత్వంబున మతు బాదులు బృంతంబు లె యిందు గ్ర హింపంబడు-శ్రీమతి గుణవతి - విదుషి - శని మహళి చా బాచ్యం బగు నపుడు శ్రీమంతురాలు - గుణవంతురాలు విద్వాంసురా లనియుఁ బ్రయోగింపందగు. -<noinclude><references/></noinclude> lcurrrh4xfsznifj34oy1txupq05c5t 104 215840 563726 2026-07-08T17:06:39Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'الخ బాలవ్యాకరణము. ముదాడులకుఁ బ్రథమైకవచన లోపంబులేదు 29. ముదము - ఉపానహము - ప్రజము. ఋత్విదుల ద్వితీయైక వచనాంత తుల్యంబులు విభాషనగు. 23. ఋత్విజుఁడు - ఋత్విక్కు - నీవృతము నీవృత్తు, ఋత్వ...' 563726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>الخ బాలవ్యాకరణము. ముదాడులకుఁ బ్రథమైకవచన లోపంబులేదు 29. ముదము - ఉపానహము - ప్రజము. ఋత్విదుల ద్వితీయైక వచనాంత తుల్యంబులు విభాషనగు. 23. ఋత్విజుఁడు - ఋత్విక్కు - నీవృతము నీవృత్తు, ఋత్వి గాదికం బాకృతిగణంబు, ఒకానొకచో మహత్త్వంబునందు మతు ప్తకా రంబున కానా దేశంబు విభాషనగు. ర. హనుమానుఁడు. హనుమంతుఁడు. భగవానుఁడు- భగవం తుఁడు. ఇత్యాది. విశ్వకర్మాదులు స్త్రీత్వంబగు. ౭౫. స్త్రీలింగ త్వాతి దేశంబు చేతనుత్వడుజ్ఞులు లేవనియెఱుం గునది. విశ్వకర్మ - కృష్ణవర్మ - అశ్వత్థామ యువ - యజ్వ- ఇత్యాదులు. - మహద్వాచకమయి పుంలింగంబగు బ్రహ్మ శబ్దమునకు స్త్రీత్వంబగు. ౭౬. బ్రహ్మ- ఈశబ్దము చతుర్ముఖ ఋత్విగ్విపులకు వాచకం తత్వతపోవేద యోగవాచకంబగునేని బ్రహ్మము నాఁబడు.<noinclude><references/></noinclude> sndobnuyexcjs7sni6ox3hvzmzmnzwp 104 215841 563727 2026-07-08T17:07:22Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తత్సమపరి చ్ఛేదము, ఆత్మేమనిజంతంబులకు నాంతములగు ముజసంజ్ఞలకు స్త్రీత్వంబు బహుగా నగు. 22, ఆత్మ-ఆత్మము.ఆత్ముఁడు; మహిను మహీనుము; అణీమ, అణిమము; గరిమ. గరిమము; లఘము - లఘిమము: దేవశర్మ- దే...' 563727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>తత్సమపరి చ్ఛేదము, ఆత్మేమనిజంతంబులకు నాంతములగు ముజసంజ్ఞలకు స్త్రీత్వంబు బహుగా నగు. 22, ఆత్మ-ఆత్మము.ఆత్ముఁడు; మహిను మహీనుము; అణీమ, అణిమము; గరిమ. గరిమము; లఘము - లఘిమము: దేవశర్మ- దేవశర్ముఁడు. మహత్వంబున స్వార్థపరంబగు రాజశబ్ధము రోజు నాఁబడు 20, రాజు-ఖగరాజు. అమహత్త్వంబునందు రాజము-వృత్తి, రాజము. ఉపసర్జనత్వంబునందు. వాత రాజుఁడు పరశురాముఁడు. జగదింద్రజిత్తుల తకారంబునకు లోపంబు విభాషనగు. ౭౯, జగము-జగత్తు; ఇంద్రజి - ఇంద్రజిత్తు. ఋత్విగాదియగు టం జేసి యింద్రజితుండనియు వాడంబడు. సాంతంబుల తుది సకారంబునకు లోపంబు బహుళంబుగా నగు. తాం. ఉరము -ఉరస్సు - నక్షము - నక్షస్సు - అర్చి - అర్చిస్సు ధనువు - ధనుస్సు-ఆయువు- ఆయుస్సు- బహుళ గ్రహణంబునం జేసి పయఃప్రభృతుల ప్రకారంబునకు లోపంబులేదు. వయస్సు-వయ -సరస్సు.<noinclude><references/></noinclude> cm3ypj8m8ehw80pmob8ac9sq8yl8eo6 104 215842 563728 2026-07-08T17:08:42Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'బాలవ్యాకరణము, మహద్వాచకంబులగు సొంతంబుల కంత లోపంటేని ద్వితీయైకవచనాంత తుల్యత్వంబే నగు. ౮D. అంగిగుఁడు అంగిరసుఁడు. ఉగ్రశ్రవుఁడు - ఉగ్రశ్రవముఁడు - ప్రచేత్యుడు - ప్రచేతసుఁడు. ఉర్...' 563728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>బాలవ్యాకరణము, మహద్వాచకంబులగు సొంతంబుల కంత లోపంటేని ద్వితీయైకవచనాంత తుల్యత్వంబే నగు. ౮D. అంగిగుఁడు అంగిరసుఁడు. ఉగ్రశ్రవుఁడు - ఉగ్రశ్రవముఁడు - ప్రచేత్యుడు - ప్రచేతసుఁడు. ఉర్ధ్వరేతుఁడు - ఊర్ధ్వరేతసుఁడు. వేధ పురోధ పురోధసుఁడు. రా౨. వేదశ్శబ్దమునకు నిత్యంబుగాఁ బుధశ్శబ్దమునకు వైక ల్పికముగా సగోపస్త్రీనద్భావంబులు దీనిచే నిపతింపంబడియె. మనఃప్రభృతుల సకారంబునకు ద్విత్వంబు విభాషనగు. తా3. మనసు- మనస్సు- శిరసు- శిరస్సు-సదసు- సదస్సు సలోపం బయ్యె నేని-మనము-శిరము నదము. నామము చ్యుహృచ్ఛబ్దంబులకు దివీ హృది యగు. తార. దీవి-దివులు-హృది హృదులు. స్త్రీలింగంబు లెల్ల స్వస్వనియతంబులగు స్త్రీప్రత్యయంబులం గూడి యిందుఁ బ్రవర్తిల్లు. రాణి, స్త్రీ ప్రత్య యాంతము - తత్సమము.<noinclude><references/></noinclude> rn0vy02m4o6pjvdwa9j4e6ycsolvybf 104 215843 563729 2026-07-08T17:09:06Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తత్సమసరిచ్ఛేదము. జనయిత జనయిత్రీ త్రి. భాగ్యశాలి.... భాగ్యశాలినీ... భాగ్యశాలిని. బుద్ధిశాలినీ... బుద్ధిశాలిని. మతిమతీ మతిమతి. గుణత్ గుణ గుణవతి. విదుషి. వనజము ఖ వనజముఖ వనజముఖ మీన న...' 563729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>తత్సమసరిచ్ఛేదము. జనయిత జనయిత్రీ త్రి. భాగ్యశాలి.... భాగ్యశాలినీ... భాగ్యశాలిని. బుద్ధిశాలినీ... బుద్ధిశాలిని. మతిమతీ మతిమతి. గుణత్ గుణ గుణవతి. విదుషి. వనజము ఖ వనజముఖ వనజముఖ మీన నేత్ర నజముఖ పనజముఖా మీన నేత్రా అంగాదులకుఁడప్ప సంయోగోపనంబులకు జీపత్యయంబు లేమిం జేసి, మీన నేత్రి..పద్మనేత్రి ఇత్యాదు లసాధువులు, మహతీతంంబులగు స్త్రీలింగంబుల విశేషణం బులకుఁ బత్వంబు విభాషనగు. తాట. పద్మలతమనోహరి పద్మలతమనోహరిణి హృద్యంబగువిద్య హృద్య యగువిద్య. మొదవులలోఁ గపిలవరిష్ఠంబు-క పిలవరిష్ఠ భసచ్ఛత్రాదుల కిందుఁ బ్రయోగంబులేదు. ౮-౭, భవదాదులగు హలంతసర్వనామంబులకును శతృరేసాం తాదులకును దెనుఁగు భాషయందు వ్యవహారంబు లేదని యర్థము. సమాసంబులం దొలుతంగదిని యిందు: బ్రయుక్తంబులగు. భవద్గుణంబులు - త్వదాశ్రయము - మత్పుణ్యము - లసద్రూప ము.భవిష్యత్కాలము-ధూర్వహము ఇత్యాదులెఱుంగునది. ఇది తత్సమపరిచ్ఛేదము,<noinclude><references/></noinclude> jnd3h3oc2uwq5fmtal4ahwcf6x5swln 104 215844 563734 2026-07-08T17:50:00Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|16|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} చం॥ గురువులనర్థకాములని కొట్టివధించితినేని నాకు నీ ధరణిన నెత్రుఁగూఁడు దినఁదథ్యముగాఁగనుసంభవించు నీ గురుల మహానుభావులని కొట్టక భిక్షమునెత్తి తింటినే నరయఁగ నాకు మేలయినయట్టితెఱంగగుఁ జువ్వెకేశవా. {{float right|5}} కం॥ అనిగెల్తు మోడుదుము మన మను రెంట నెఱుంగనేర మధికం బేదో మననొల్ల మెవరిఁజంపి య ని నల్లకురువీరుఁ లెదుఱనిలుచుటఁ గృష్ణా {{float right|6}} కం॥ అఱిమెను గృపణత నామది నెఱుఁగను ధర్మంబొకింతయే వేఁడెద నా కెఱిఁగింపు మెద్దిమేలగు తెఱంగు శరణార్థి శిష్యుఁ దీర్పుము నన్నున్. {{float right|7}} కం॥ నానేంద్రియముల నార్చెడు నానెవ్వగ నిస్సపత్ననానాసర్వో ర్వీనాధత్వంబైనను నానాకేశత్వమైన నడఁపఁగలదఁటే. {{float right|8}} తే॥ గీ॥ అనుచునీరీతి శత్రుసంహారకుండు ఖిన్నమతి యయి యాగుడాకేశుఁడపుడు వే హృషీ కేశుతోడు గోవిందుతోడ యుద్ధమాడనటంచూఱకుండెనౌర. {{float right|9}} కం॥ పరిహాసము సేసెడుగతి దరహాసముతోడ నంత దామోదరుఁ డా </poem><noinclude><references/></noinclude> 21k3f1jrc6lz3nezzg96gmak5p96ugw 104 215845 563735 2026-07-08T18:07:51Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||రెండవ అధ్యాయము|17}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} యిరువాగునడుమ ధా వర పురపురఁ బొక్కునరుని బలికెను మరలన్. {{float right|10}} కం॥ వగవఁదగనివారికినై వగచుచుఁ బలికెదవు నీవపండితవాక్కుల్ వగతురె సప్రాణుల కే విగతప్రాణులకునే భువిం బుధులనఘా. {{float right|11}} ఉ॥ ఉండనివాఁడఁగానుదొలి యుండకపోనిఁకనేను మున్నుగా వుండనివాఁడవీవు నిఁకనుండకపో విటనున్న ఱేండ్లుతా రుండనివారుకారుతొలి యుండకపోరిఁక నెల్లవారముం గాండివి సార్వకాలము నఖండగతిం దగనుండువారమే. {{float right|12}} ఉ॥ దేహులకెల్ల బాల్యమును దివ్యకుమారత యౌవనంబునుం దేహమునందు వార్ధకము ద్రిక్కక యేగతి వచ్చుచుండు ని ద్దేహమువీడి యొండయినదేహము దాల్చుట యట్టిదయ్య సం దేహములేదు దీనికిని థీరుఁడుమోహముపొందునేనరా. {{float right|13}} కం॥ భువి విషయంబులు సంయో గవియోగంబులను గలిగి కర మస్థిరమై ' నవియై శీతోష్ఠాదుల నవుసుఖదుఃఖముల నిచ్చు నవి యడఁపఁగదే. {{float right|14}} కం॥ ఎవ్వాఁడు సుఖముదుఃఖము నివ్వటిలుదు నుండఁ దనకు నిశ్చలుఁడగుచున్ నొవ్వఁడువిషయంబులచే నవ్వాఁడే మోక్షమునకు నర్హుఁడుసువ్వేం {{float right|15}} కం॥ లే దుని కసత్తునకునున్ లేదు మఱియు సత్తునకును లేమియు నీరెం </poem><noinclude><references/></noinclude> g3fft6g841sx5m73xd4vfbnd7009amt 104 215846 563738 2026-07-08T18:22:07Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|18|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} డాదిని దత్త్వజ్ఞానుల చేఁ దగ నిర్ణయము లెస్స చేయంబడియెన్. {{float right|16}} కం॥ అవ్వస్తు వెన్నఁడుంజెడ దెవ్వస్తువు నిండియుండు నీవిశ్వం బో వివ్వచ్చుఁడ యవ్యయమగు నవ్వస్తువుఁ జెఱప నెవ్వఁడర్హుండగునే. {{float right|17}} కం॥ తలఁపంగ నప్రమేయుం డు లయములేనట్టి యాతఁడును నిత్యుండై వెలిఁగెడు నాత్మకు నిమ్మే ను లెరవనిరి గానఁ జివ్వనుంజేయఁగదే. {{float right|18}} కం॥ పురుషుఁడు చెడుననుపురుషుఁడు పురుషుఁడు చెఱచునట్టిపురుషుండును నీ ధరలోఁ దెలియనివారలు పురుషుఁడు చెఱపఁడును జెడఁడు పూరుషవర్యా. {{float right|19}} {{c|మత్తకోకిల.}} పుట్టఁడెన్నఁడుఁజావఁడెన్నఁడుఁ బూరుషుండిల నుండితా నెట్టుపిమ్మటఁబోఁడు లేకిఁక నిండురాఁడును నిత్యుఁడుఁ బుట్టనట్టిఁడు శాశ్వతుండును బూరుషేంద్ర పురాణుఁడె నట్టిఁడౌటను మేనుగొట్టిన నాతఁడిత చెడండుచూ. {{float right|20}} మ॥ వినుమీదేహి యనాశియంచు మఱి పృథ్విన్నిత్యుఁడై నట్టి వాఁ డనుచుం బుట్టవులేనివాఁడనుచుఁ బార్థా యవ్యయుండైనవాఁ డనుచున్ మానసమందెవండెఱుఁగునో యవ్వానికిం జంపువాఁ డును జంపించెడువాఁడుఁ జంపఁబడువాఁడుం గల్గునే చూడఁగన్. {{float right|21}} </poem><noinclude><references/></noinclude> 61u0xxsa63sl4s1ujwnm1i9oskk8pmi 104 215847 563740 2026-07-08T18:37:14Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||రెండవ అధ్యాయము|19}}</noinclude>{{c|మత్తకోకిల.}} <poem> {{left margin|5em}} ఎత్తెఱంగునఁ బ్రాఁతబట్టల నెల్లఁ బాఱఁగవైచుచుం గ్రొత్తబట్టలఁ దాల్చు మానిసి కోర్కి మీఱఁగ నర్జునా యత్తెఱంగునఁ బ్రాఁతమేనుల నన్నిఁటిం దిగవిడ్చుచుం గ్రొత్తమేనులఁ దాల్చుచుండును గోర్కిమీఱఁగ దేహియన్. {{float right|22}} తే॥ గీ॥ అతని ఛేదింపఁజాల వేయాయుధములు జగతి నగ్గి దహింపంగఁజాల దెట్టి నీళ్లు చివికింపఁ జాలవు నిక్కువమ్ము చాల దార్పంగఁ దానెట్టిగాలియైన. {{float right|23}} కం॥ విను మాతం డచ్ఛేద్యుం డు నదాహ్యుండును నశోష్యుఁడును నక్లేద్యుం డును నిత్యుం డచలుండును సనాతనుఁడు సర్వగతుఁడు స్థాణువువిజయా. {{float right|24}} కం॥ చన నాతం డవ్యక్తుం డును నవికార్యుం డచింత్యుఁడును నందురు కా వున వాని నిట్లెఱిఁగి నీ మనమునఁ గల వంత మానుమా భీభత్సూ. {{float right|25}} కం॥ మనకంటికి నగపడు ని జ్జననంబులు మరణములు విజయ వానిక యం చునుదలఁతే మది నట్లై నను నీకిటు వగవఁగాఁ జనదు ఘనబాహూ. {{float right|26}} కం॥ పుట్టినవానికిఁ జావును బుట్టువునుం జచ్చినట్టిపురుషున కగుఁ జూ </poem><noinclude><references/></noinclude> khku2lyyh1lr35eukt0e6pw8snxspss 563741 563740 2026-07-08T18:38:07Z శ్రీరామమూర్తి 1517 563741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||రెండవ అధ్యాయము|19}}</noinclude> <poem> {{left margin|5em}} {{c|మత్తకోకిల.}} ఎత్తెఱంగునఁ బ్రాఁతబట్టల నెల్లఁ బాఱఁగవైచుచుం గ్రొత్తబట్టలఁ దాల్చు మానిసి కోర్కి మీఱఁగ నర్జునా యత్తెఱంగునఁ బ్రాఁతమేనుల నన్నిఁటిం దిగవిడ్చుచుం గ్రొత్తమేనులఁ దాల్చుచుండును గోర్కిమీఱఁగ దేహియన్. {{float right|22}} తే॥ గీ॥ అతని ఛేదింపఁజాల వేయాయుధములు జగతి నగ్గి దహింపంగఁజాల దెట్టి నీళ్లు చివికింపఁ జాలవు నిక్కువమ్ము చాల దార్పంగఁ దానెట్టిగాలియైన. {{float right|23}} కం॥ విను మాతం డచ్ఛేద్యుం డు నదాహ్యుండును నశోష్యుఁడును నక్లేద్యుం డును నిత్యుం డచలుండును సనాతనుఁడు సర్వగతుఁడు స్థాణువువిజయా. {{float right|24}} కం॥ చన నాతం డవ్యక్తుం డును నవికార్యుం డచింత్యుఁడును నందురు కా వున వాని నిట్లెఱిఁగి నీ మనమునఁ గల వంత మానుమా భీభత్సూ. {{float right|25}} కం॥ మనకంటికి నగపడు ని జ్జననంబులు మరణములు విజయ వానిక యం చునుదలఁతే మది నట్లై నను నీకిటు వగవఁగాఁ జనదు ఘనబాహూ. {{float right|26}} కం॥ పుట్టినవానికిఁ జావును బుట్టువునుం జచ్చినట్టిపురుషున కగుఁ జూ </poem><noinclude><references/></noinclude> po7pgy59051j6mnoqztaub0i394xvql 104 215848 563743 2026-07-08T18:52:48Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|20|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} నెట్టన వగవఁగఁ దగునే పట్టీ తప్పింపరా నిపనులవిషయమై. {{float right|27}} తే॥ గీ॥ ప్రాణికోటుల యాద్యంతవర్తనంబు లెఱుకపడ వొక్కయించుకయేని వాని మధ్యవర్తనమేతోఁచుఁ మానవులకు వానికై భారతా నీవు వగవనేల. {{float right|28}} మ॥ కనునీయాత్ముని దాను జోద్యముగ లోకంబందు నొక్కండు చె ప్పునుదాఁ జోద్యముగాఁగ నొక్కఁడు పృథాపుత్రా యదేరీతిగా విను జోద్యంబుగ నట్టులే యొఁకడుతా వీనిన్ని జంబారయం గనియుం జెప్పియు నాలకించియును నొక్కండే నెఱుంగండుసూ. {{float right|29}} ఆ॥ వె॥ ప్రాణికోటిదేహమందలి నియ్యాత్మ యిద్ధవీర్య నిక్కమెన్నఁటికిని జావులేక యుండుఁగావున నీకునే ప్రాణిఁగూర్చివగవ రాదుసువ్వె. {{float right|30}} కం॥ మఱియును విను నిజధర్మము తెఱంగుఁబరికించినను మదిందలఁకఁగ రా దెఱుఁగవటె ధర్మయుద్ధము నెఱిఁ జేయుటెకంటె మేలు నృపులకుఁ గలదే. {{float right|31}} కం॥ ఆరయ వివృతస్వర్గ ద్వారం బడుగకయ తనకుఁ దానై విజయా యీరీతివచ్చుయుద్ధం బీరీతిది పుణ్యులౌ మహీశులకబ్బున్. {{float right|32}} ఆ॥ వె॥ ధర్మయుక్తమగుచుఁ దగిన యీ యని పాండ వేయ నీవు నేఁడు చేయవేని </poem><noinclude><references/></noinclude> it3ocskhexskfiulimnc2kzp10s5t98 104 215849 563746 2026-07-08T21:15:10Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||రెండవ అధ్యాయము|21}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} ధరణి నీదురాజధర్మంబు గీర్తి గో ల్పోయి పాపవార్ధిఁ బ్రుంగు దకట. {{float right|33}} కం॥ నర మఱి నీయపకీర్తిని గర మెల్లరు చెప్పికొండ్రు కలకాలంబుం ధర గౌరవాన్వితునకున్ మరణం బపకీర్తికంటె మఱిమేలుగదా. {{float right|34}} కం॥ అనికి వెఱిచి పాఱితి వీ వని తలఁతురు సువ్వె యీమహారథులెల్లన్ మును నిన్గొనియాడిన వీ రును నిను గడుఁజుల్కఁజూతురు సుమీ పార్థా. {{float right|35}} కం॥ నీశక్తి చాలదంచును నీశత్రు లవాచ్యవాక్యనిచయంబులు ని న్నీశసమ యాడుచుందురు క్లేశం బద్ధానికంటె క్షితిలోఁగలదే. {{float right|36}} తే॥ గీ॥ అర్జునా గెల్చితే భువనైకరాజ్య భోగములు నోడితే స్వర్గభోగములును ననుభవింపంగఁ గల పట్టులగుట ననికి వడిగఁ గృతనిశ్చయుండవై వత్సలెమ్మ. {{float right|37}} కం॥ ఇదిసుఖము కష్టమిది మన కిదిలాభం బిదియలాభ మిదిజయ మజయం బిది యనక యుద్ధమాడుము పదపడి నిను బొందఁబోదు పాపము పార్ధా. {{float right|38}} మ॥ అనఘా చెప్పితి నింతదాఁక ఘనసాంఖ్యంబైన మార్గంబునం దనరంగా నిదె యోగమార్గ మిటమీఁదం జెప్పువాఁడఁజుమీ </poem><noinclude><references/></noinclude> cgf8olkq16fb7vkz1kaow8ikefjzfrt 104 215850 563747 2026-07-08T21:31:12Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|22|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} విని యామార్గము పట్టి నీవరిగితే వివ్వచ్చుఁడా వేగనె మ్మిని వీడంగలవాఁడవయ్యెదవుసుమ్మీ కర్మబంధంబులల్. {{float right|39}} శా॥ ఈయోగంబున విఘ్నదోష మొకయింతేలేదు సుమ్మర్జునా యీ యోగంబునఁ బ్రత్యవాయ మొకయింతేలేదు చింతింపఁగా నీయోగంబున నెంతచేసినను నంతేచాలు సాంసారికం బైయేపొందెడు భీతిఁబాపి నరు నత్యంతంబు రక్షింపఁగన్. {{float right|40}} మ॥ భువినీయోగములోనఁ జెప్పెదఁ బృథాపుత్రా వినంగాఁదగున్ వ్యవసాయాత్మికమైనబుద్ధి యొకటే యత్యంతమున్ ముఖ్యమౌ వ్యవసాయాత్మికమైనయట్టియవియై యారంగవే బుద్ధుల య్యవి యంతంబులులేనివై పలుఁదెఱంగౌ పాయలైపోయెడిన్. {{float right|41}} కం॥ విను భోగైశ్వర్యార్థం బనేకకర్మము విధించి యలవానికి ని జ్జననమె ఫలమిడి పుష్పిం చినలతగతి మరులుకొలుపఁ జెచ్చెఱఁ గనుచున్. {{float right|42}} కం॥ మనమునఁ గామము మీఱం గ నాకపరు లగుచు దీనికంటెను లేదం చును వేదవాదు లేవా క్కును బాడుచునుండ్రు బుద్ధికొఱవడుకతనన్. {{float right|43}} కం॥ ఆవాక్కుచేత నపహృత మౌ వక్రమనస్సు గలిగి యాభోగైశ్వ ర్యావలిఁ దవిలినవారికి నేవిధి స్థిరబుద్ధినిల్చి యెసఁగుసమాధిన్. {{float right|44}} కం॥ త్రైగుణ్య విషయములు ధర నాగమములు రెండ్లు విడిచి సాత్ముఁడవగు ని </poem><noinclude><references/></noinclude> 225ayhq7ey12eltzf2r3xupq18urehx 104 215851 563748 2026-07-08T21:48:13Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||రెండవ అధ్యాయము|23}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} ర్యోగక్షేముఁడవైని స్త్రై గుణ్యుఁడవగుచు నిత్యసత్వస్థుఁడవై. {{float right|45}} చం॥ పొనరఁగ నెల్లెడంబొరలిపోయెడునీరముగల్గుబావికే గిన మనకెంతకావలయుఁ గ్రీడి కొనందగు గాదె యంతయే అనఘుఁడ యట్లె వేదముల నన్నిటిలోపల నెంతగ్రాహ్యమో కొనఁదగుఁ జువ్వె బ్రాహ్మణుకుం దగఁదజ్ఞున కంతయే ధరన్. {{float right|46}} తే॥ గీ॥ కర్మమే నీదుపనిగాని కర్మఫలము కోర్కి యెన్నండు కాదుసూ గొంతికొడుక కర్మఫల హేతువవు నీవుగాకు మఱి య కర్మమందునఁ దగులముఁ గలుఁగనీకు. {{float right|47}} తే॥ గీ॥ సంగముత్యజించి యోసవ్యసాచి కార్య మైనఁ గాకున్న సమబుద్ధివగుచు నీవు యోగముననిల్చి కర్మంబు లొనరఁజేయ వయ్య సమతయె యోగంబటండ్రు ధరణి. {{float right|48}} కం॥ సమబుద్ధిని జేసెడు క ర్మముకంటె ధనంజయా ధరంగామ్యపుఁ గ ర్మము తక్కు వా శ్రయింపుము సమబుద్ధి ఫలాశగలుగు జనులునికృష్టుల్. {{float right|49}} కం॥ విడుచును బుణ్యముఁ బాపముఁ బుడమిపయిం బుద్ధియుతుఁడు పొనరఁగ నోక వ్వడి యోగముకై వేగిర పడుమా కర్మకుశలతయె బలుయోగముసూ. {{float right|50}} కం॥ ధర బుద్ధి యుక్తులర్జున వరియింపక కర్మఫలముఁ బండితులై యు </poem><noinclude><references/></noinclude> bbcmexwnko1e3ibfxf5gxr4s86maecp 104 215852 563749 2026-07-08T22:03:52Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|24|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} ద్ధురజన్మబంధమున విడు మర గాంచుచుఁ బడయువారు మఱిమోక్షంబున్. {{float right|51}} కం॥ ధర నీదుబుద్ధి యుద్థుర తరమోహకలిలము నెపుడు దాఁటంగలుగున్ నర శ్రోతవ్య శ్రుతముల నరయఁగ నిర్వేద మప్పు డందఁగలవు సూ. {{float right|52}} కం॥ నలి శ్రుతివిప్రతిపన్నత గల నీదగుబుద్ధి యెపుడు కదలక స్థిరమై నిలుచును సమాధియందున నలవడుఁజూ నీకు యోగ మప్పుడు పార్థా. {{float right|53}} అనియిట్లు పల్కుటయు నర్జునుండు. తే॥ గీ॥ వెన్నుఁడ సమాధియందుండి వెలయునట్టి యలస్థిత ప్రజ్ఞఁడగు వానిదైన భాష యేది యాస్థితధీ మాట లెట్టులాడు నెట్టులాతఁడు కూర్చుండు నెట్లునడచు. {{float right|54}} అనియడుగుడు భగవంతుఁ డిట్లనియె కం॥ తనలోనె తన్నుఁగనుఁగొని తనిసి యెపుడు తనమనోగతంబౌ కామం బును సర్వము దిగవిడుచుచుఁ జనున్‌స్థిత పజ్ఞుఁడనఁగఁ జనూజనుఁ డపుడే. {{float right|55} కం॥ ఇడుమలకు వెఱవఁబోవక కడుసుఖముల కలరఁబోవక మనంబునఁ గ వ్వడి రాగభయక్రోథము లడఁచిన మునిని స్థిత థీయటందురు జగతిన్. {{float right|56}} </poem><noinclude><references/></noinclude> t4jzri9wzwyctuqbvrpw5xvp48nk4sj 563750 563749 2026-07-08T22:04:23Z శ్రీరామమూర్తి 1517 563750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|24|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} ద్ధురజన్మబంధమున విడు మర గాంచుచుఁ బడయువారు మఱిమోక్షంబున్. {{float right|51}} కం॥ ధర నీదుబుద్ధి యుద్థుర తరమోహకలిలము నెపుడు దాఁటంగలుగున్ నర శ్రోతవ్య శ్రుతముల నరయఁగ నిర్వేద మప్పు డందఁగలవు సూ. {{float right|52}} కం॥ నలి శ్రుతివిప్రతిపన్నత గల నీదగుబుద్ధి యెపుడు కదలక స్థిరమై నిలుచును సమాధియందున నలవడుఁజూ నీకు యోగ మప్పుడు పార్థా. {{float right|53}} అనియిట్లు పల్కుటయు నర్జునుండు. తే॥ గీ॥ వెన్నుఁడ సమాధియందుండి వెలయునట్టి యలస్థిత ప్రజ్ఞఁడగు వానిదైన భాష యేది యాస్థితధీ మాట లెట్టులాడు నెట్టులాతఁడు కూర్చుండు నెట్లునడచు. {{float right|54}} అనియడుగుడు భగవంతుఁ డిట్లనియె కం॥ తనలోనె తన్నుఁగనుఁగొని తనిసి యెపుడు తనమనోగతంబౌ కామం బును సర్వము దిగవిడుచుచుఁ జనున్‌స్థిత పజ్ఞుఁడనఁగఁ జనూజనుఁ డపుడే. {{float right|55}} కం॥ ఇడుమలకు వెఱవఁబోవక కడుసుఖముల కలరఁబోవక మనంబునఁ గ వ్వడి రాగభయక్రోథము లడఁచిన మునిని స్థిత థీయటందురు జగతిన్. {{float right|56}} </poem><noinclude><references/></noinclude> dwg38n7nr9e5w6hvn7oscscoct5gyau 104 215853 563751 2026-07-08T22:22:07Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||రెండవ అధ్యాయము|25}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ ఎల్లయెడ స్నేహమును వీడి యెవ్వఁడొలయు నట్టి యాయాయిశుభముల కశుభములకు సంతసింపఁడు చింతింపఁ డింతయేని వాని ప్రజ్ఞ ప్రతిష్ఠితమైన ప్రజ్ఞ. {{float right|57}} తే॥ గీ॥ ఒడలి నెల్లెడఁ దాఁబేలు ముడుచునట్టు లెల్లవిషయంబులందుండి యింద్రియమ్ము లాతఁడెప్పుడు తిగుచువాఁ డపుడు సువ్వె వానిప్రజ్ఞ ప్రతిష్ఠితమైన ప్రజ్ఞ. {{float right|58}} కం॥ ధర నుపవాసము సలిపెడు పురుషుని గని దవ్వుదవ్వు పోవు విషయముల్ నరుఁడా యభిరుచి పోవునె పరముఁ గనిన వీనిఁజూచి పఱచు నదియునున్. {{float right|59}} కం॥ నలి యత్న మాచరించెడు నలపండితపురుషుమనము నైన నిరత మి య్యిల నిలువనీనియింద్రియ ములు బలిమి హరించుఁ జువ్వె భువిలోన నరా. {{float right|60}} తే॥ గీ॥ వానినన్నింటినిం జేసి వశ్యములుగ యుక్తుఁడై మత్పరుండయి యుండవలయు నింద్రియంబులు వశ్యమై యెవనికుండు వానిప్రజ్ఞ ప్రతిష్ఠితమైనప్రజ్ఞ. {{float right|61}} కం॥ ధర విషయంబులఁ దలఁచెడు పురుషున కలవానిపయినఁ బుట్టు నిరతి యా </poem><noinclude><references/></noinclude> tqd4uborzu4fb86ho2avvvye5og3sfr 104 215854 563757 2026-07-08T23:09:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రథమాశ్వాసము. ఆయోధ్యాపురవర్ణనము విషయ సూచిక. పుట, విషయము. విషయము.• పీఠిక. సంతములు 15 కథాప్రారంభము 16 " 19 21 23 ... ... 25 26 శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ఇనుట... దశరధునకు దివ్...' 563757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ప్రథమాశ్వాసము. ఆయోధ్యాపురవర్ణనము విషయ సూచిక. పుట, విషయము. విషయము.• పీఠిక. సంతములు 15 కథాప్రారంభము 16 " 19 21 23 ... ... 25 26 శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ఇనుట... దశరధునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయస పాత్ర మిచ్చుట పుట 49 *** " దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట 50 ... 11 ... 52 " కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట ... శ్రీరామావకారము భరతలక్ష్మణళ త్రుఘ్న వతారము దశరథుఁడు రామాదులకు జాతక రాది సంస్కారము లొనర్చుట .... రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట చతుర్థాశ్వాసము. 53 55 దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట 57 శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట పుష్పలావి కాదివర్ణనము అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము వసంతీర్తువర్ణనము దశరథుఁడు భార్యలతో సనవిహారము స పుష్పాపచయ కేళీబర్ల నము జల క్రీడావర్ణ సము ద్వితీయాశ్వాసము. దశరథుకడకుఁ బెంచు లేతెంచుట ... దశరథుని మృగయావిహారము దశరథుఁడు గజ భ్రాంతిచే ఋషి పుత్రుం గూల్చుట దశరథునిశాప ప్రాప్తి 28 29 వేగుట 58 *** తాటకా సంహారము 59 31 ... సుబాహుమారీచనివాసము 61 *** 33 4 మిథిలా ప్రవేశము కాతిథ్యము దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట 3 దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోక్తేర వే శ్యలం బంపుట వేశ్యాపనవిహారపర్ణనము వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృం గుని వశపఱుచుకొనుట తృతీయాశ్వాసము. వేశ్యలు ఋష్యళ్ళంగు నయోధ్యకుఁ దో డెచ్చుట దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋ ష్యశృంగుఁ బూజించుట..... పుత్రకామేష్టి సురలు పై కుంకమున కేగుట సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట 35 37 36 అహల్యాశాపవిమోచనము జన కా రంగము యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్ర వేశము సీతాకల్యాణము భరతల క్ష్మ ణళత్రుఘ్న కల్యాణము 43 పరశురామ విజయము 44 " 62 63 64 66 68 " 6: 69 ... 1 పంచమాశ్వాసము. శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74 45 | విలాపము శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా 47 తీరముం జేరుట ... 75<noinclude><references/></noinclude> defdwxnup11ju9g928imtwcbkbgvhbt 563812 563757 2026-07-09T10:53:24Z Rajasekhar1961 50 563812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center| {{p|fs150}}విషయసూచిక</p> }} {{rh|విషయము||పుట}} {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} |{{DJVU page link|15|10}} }} {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} |{{DJVU page link|15|10}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} |{{DJVU page link|15|10}} }} శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ఇనుట... దశరధునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయస పాత్ర మిచ్చుట పుట 49 *** " దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట 50 ... 11 ... 52 " కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట ... శ్రీరామావకారము భరతలక్ష్మణళ త్రుఘ్న వతారము దశరథుఁడు రామాదులకు జాతక రాది సంస్కారము లొనర్చుట .... రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట చతుర్థాశ్వాసము. 53 55 దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట 57 శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట పుష్పలావి కాదివర్ణనము అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము వసంతీర్తువర్ణనము దశరథుఁడు భార్యలతో సనవిహారము స పుష్పాపచయ కేళీబర్ల నము జల క్రీడావర్ణ సము ద్వితీయాశ్వాసము. దశరథుకడకుఁ బెంచు లేతెంచుట ... దశరథుని మృగయావిహారము దశరథుఁడు గజ భ్రాంతిచే ఋషి పుత్రుం గూల్చుట దశరథునిశాప ప్రాప్తి 28 29 వేగుట 58 *** తాటకా సంహారము 59 31 ... సుబాహుమారీచనివాసము 61 *** 33 4 మిథిలా ప్రవేశము కాతిథ్యము దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట 3 దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోక్తేర వే శ్యలం బంపుట వేశ్యాపనవిహారపర్ణనము వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృం గుని వశపఱుచుకొనుట తృతీయాశ్వాసము. వేశ్యలు ఋష్యళ్ళంగు నయోధ్యకుఁ దో డెచ్చుట దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋ ష్యశృంగుఁ బూజించుట..... పుత్రకామేష్టి సురలు పై కుంకమున కేగుట సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట 35 37 36 అహల్యాశాపవిమోచనము జన కా రంగము యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్ర వేశము సీతాకల్యాణము భరతల క్ష్మ ణళత్రుఘ్న కల్యాణము 43 పరశురామ విజయము 44 " 62 63 64 66 68 " 6: 69 ... 1 పంచమాశ్వాసము. శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74 45 | విలాపము శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా 47 తీరముం జేరుట ... 75<noinclude><references/></noinclude> iakvrdps61j8w1dcik24ggw9mn7ubor 563813 563812 2026-07-09T10:53:58Z Rajasekhar1961 50 563813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center| {{p|fs150}}విషయసూచిక</p> }} {{rh|విషయము||పుట}} {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} |{{DJVU page link|15|10}} }} {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} |{{DJVU page link|16|10}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} |{{DJVU page link|16|10}} }} శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ఇనుట... దశరధునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయస పాత్ర మిచ్చుట పుట 49 *** " దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట 50 ... 11 ... 52 " కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట ... శ్రీరామావకారము భరతలక్ష్మణళ త్రుఘ్న వతారము దశరథుఁడు రామాదులకు జాతక రాది సంస్కారము లొనర్చుట .... రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట చతుర్థాశ్వాసము. 53 55 దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట 57 శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట పుష్పలావి కాదివర్ణనము అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము వసంతీర్తువర్ణనము దశరథుఁడు భార్యలతో సనవిహారము స పుష్పాపచయ కేళీబర్ల నము జల క్రీడావర్ణ సము ద్వితీయాశ్వాసము. దశరథుకడకుఁ బెంచు లేతెంచుట ... దశరథుని మృగయావిహారము దశరథుఁడు గజ భ్రాంతిచే ఋషి పుత్రుం గూల్చుట దశరథునిశాప ప్రాప్తి 28 29 వేగుట 58 *** తాటకా సంహారము 59 31 ... సుబాహుమారీచనివాసము 61 *** 33 4 మిథిలా ప్రవేశము కాతిథ్యము దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట 3 దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోక్తేర వే శ్యలం బంపుట వేశ్యాపనవిహారపర్ణనము వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృం గుని వశపఱుచుకొనుట తృతీయాశ్వాసము. వేశ్యలు ఋష్యళ్ళంగు నయోధ్యకుఁ దో డెచ్చుట దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋ ష్యశృంగుఁ బూజించుట..... పుత్రకామేష్టి సురలు పై కుంకమున కేగుట సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట 35 37 36 అహల్యాశాపవిమోచనము జన కా రంగము యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్ర వేశము సీతాకల్యాణము భరతల క్ష్మ ణళత్రుఘ్న కల్యాణము 43 పరశురామ విజయము 44 " 62 63 64 66 68 " 6: 69 ... 1 పంచమాశ్వాసము. శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74 45 | విలాపము శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా 47 తీరముం జేరుట ... 75<noinclude><references/></noinclude> 6udo4orv9e14wkpl6w6r9upnfsbbxt9 563814 563813 2026-07-09T10:55:23Z Rajasekhar1961 50 563814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center| {{p|fs150}}విషయసూచిక</p> }} {{rh|విషయము||పుట}} {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} |{{DJVU page link|15|6}} }} {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} |{{DJVU page link|16|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} |{{DJVU page link|16|6}} }} శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ఇనుట... దశరధునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయస పాత్ర మిచ్చుట పుట 49 *** " దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట 50 ... 11 ... 52 " కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట ... శ్రీరామావకారము భరతలక్ష్మణళ త్రుఘ్న వతారము దశరథుఁడు రామాదులకు జాతక రాది సంస్కారము లొనర్చుట .... రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట చతుర్థాశ్వాసము. 53 55 దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట 57 శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట పుష్పలావి కాదివర్ణనము అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము వసంతీర్తువర్ణనము దశరథుఁడు భార్యలతో సనవిహారము స పుష్పాపచయ కేళీబర్ల నము జల క్రీడావర్ణ సము ద్వితీయాశ్వాసము. దశరథుకడకుఁ బెంచు లేతెంచుట ... దశరథుని మృగయావిహారము దశరథుఁడు గజ భ్రాంతిచే ఋషి పుత్రుం గూల్చుట దశరథునిశాప ప్రాప్తి 28 29 వేగుట 58 *** తాటకా సంహారము 59 31 ... సుబాహుమారీచనివాసము 61 *** 33 4 మిథిలా ప్రవేశము కాతిథ్యము దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట 3 దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోక్తేర వే శ్యలం బంపుట వేశ్యాపనవిహారపర్ణనము వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృం గుని వశపఱుచుకొనుట తృతీయాశ్వాసము. వేశ్యలు ఋష్యళ్ళంగు నయోధ్యకుఁ దో డెచ్చుట దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋ ష్యశృంగుఁ బూజించుట..... పుత్రకామేష్టి సురలు పై కుంకమున కేగుట సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట 35 37 36 అహల్యాశాపవిమోచనము జన కా రంగము యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్ర వేశము సీతాకల్యాణము భరతల క్ష్మ ణళత్రుఘ్న కల్యాణము 43 పరశురామ విజయము 44 " 62 63 64 66 68 " 6: 69 ... 1 పంచమాశ్వాసము. శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74 45 | విలాపము శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా 47 తీరముం జేరుట ... 75<noinclude><references/></noinclude> qguqrqx6wb08ecu34345o3mmvahjeyz 563817 563814 2026-07-09T11:22:25Z Rajasekhar1961 50 563817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center| {{p|fs150}}విషయసూచిక</p> }} {{rh|విషయము||పుట}} {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} |{{DJVU page link|15|6}} }} {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} |{{DJVU page link|16|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} |{{DJVU page link|16|6}} }} పుష్పలావి కాదివర్ణనము అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము వసంతీర్తువర్ణనము దశరథుఁడు భార్యలతో సనవిహారము సల్పుట పుష్పాపచయ కేళీవర్ణనము జల క్రీడావర్ణ సము {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} |{{DJVU page link|16|6}} }} ద్వితీయాశ్వాసము. దశరథుకడకుఁ బెంచు లేతెంచుట దశరథుని మృగయావిహారము దశరథుఁడు గజభ్రాంతిచే ఋషి పుత్రుం గూల్చుట దశరథునిశాప ప్రాప్తి దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోక్తేర వే శ్యలం బంపుట వేశ్యాపనవిహారపర్ణనము వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృం గుని వశపఱుచుకొనుట తృతీయాశ్వాసము. వేశ్యలు ఋష్యళ్ళంగు నయోధ్యకుఁ దోడెచ్చుట దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋ ష్యశృంగుఁ బూజించుట..... పుత్రకామేష్టి సురలు పై కుంకమున కేగుట సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ఇనుట... దశరధునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయస పాత్ర మిచ్చుట దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట ... శ్రీరామావకారము భరతలక్ష్మణళ త్రుఘ్న వతారము దశరథుఁడు రామాదులకు జాతక రాది సంస్కారము లొనర్చుట రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట చతుర్థాశ్వాసము. దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట 57 శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట తాటకా సంహారము సుబాహుమారీచనివాసము అహల్యాశాపవిమోచనము మిథిలా ప్రవేశము జనకాతిథ్యము పూరధనుర్భంగము యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్రవేశము సీతాకల్యాణము భరతలక్ష్మణళత్రుఘ్న కల్యాణము పరశురామ విజయము పంచమాశ్వాసము. శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74 దశరథ విలాపము శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా తీరముం జేరుట .<noinclude><references/></noinclude> 0zzuzcqkeqh4j65ll2q4vhctonjhkcl 563818 563817 2026-07-09T11:26:04Z Rajasekhar1961 50 563818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center| {{p|fs150}}విషయసూచిక</p> }} {{rh|విషయము||పుట}} {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} |{{DJVU page link|15|6}} }} {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} |{{DJVU page link|16|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} |{{DJVU page link|16|6}} }} పుష్పలావి కాదివర్ణనము అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము వసంతీర్తువర్ణనము దశరథుఁడు భార్యలతో సనవిహారము సల్పుట పుష్పాపచయ కేళీవర్ణనము జల క్రీడావర్ణ సము {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|ద్వితీయాశ్వాసము]]</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుకడకుఁ జెంచు లేతెంచుట]]}} |{{DJVU page link|16|6}} }} దశరథుని మృగయావిహారము దశరథుఁడు గజభ్రాంతిచే ఋషి పుత్రుం గూల్చుట దశరథునిశాప ప్రాప్తి దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోక్తేర వే శ్యలం బంపుట వేశ్యాపనవిహారపర్ణనము వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృం గుని వశపఱుచుకొనుట {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|తృతీయాశ్వాసము]]</p> }} వేశ్యలు ఋష్యళ్ళంగు నయోధ్యకుఁ దోడెచ్చుట దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋ ష్యశృంగుఁ బూజించుట..... పుత్రకామేష్టి సురలు పై కుంకమున కేగుట సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ఇనుట... దశరధునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయస పాత్ర మిచ్చుట దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట ... శ్రీరామావకారము భరతలక్ష్మణళ త్రుఘ్న వతారము దశరథుఁడు రామాదులకు జాతక రాది సంస్కారము లొనర్చుట రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|చతుర్థాశ్వాసము]]</p> }} దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట 57 శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట తాటకా సంహారము సుబాహుమారీచనివాసము అహల్యాశాపవిమోచనము మిథిలా ప్రవేశము జనకాతిథ్యము పూరధనుర్భంగము యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్రవేశము సీతాకల్యాణము భరతలక్ష్మణళత్రుఘ్న కల్యాణము పరశురామ విజయము {{Center| {{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|పంచమాశ్వాసము]]</p> }} శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74 దశరథ విలాపము శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా తీరముం జేరుట .<noinclude><references/></noinclude> 6bd6ims43nfsskpzazr3uvnc621hoc1 104 215855 563758 2026-07-08T23:09:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '2 విషయము. విషయ సూచిక. శ్రీరాముఁడు గుహాశ్రమమున నల్క లాదులఁ దాల్చుట పుట, విషయము, శ్రీ హనుమంతుఁడు రామలక్ష్మణులఁ జూచి 76 మాటలాడుట రామసు శ్రీ నసల్లాపము 78 | రామసు శ్రీ ఐసఖ్యము 79 రాముఁ...' 563758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>2 విషయము. విషయ సూచిక. శ్రీరాముఁడు గుహాశ్రమమున నల్క లాదులఁ దాల్చుట పుట, విషయము, శ్రీ హనుమంతుఁడు రామలక్ష్మణులఁ జూచి 76 మాటలాడుట రామసు శ్రీ నసల్లాపము 78 | రామసు శ్రీ ఐసఖ్యము 79 రాముఁడు సుగ్రీవునితో వాలినిజం పెద రాములు ఇన వాసకష్టముల జెస్సీ నందురుట 77 భరద్వాజా శ్రమ ప్రవేశము రామాదులు చిత్రకూటముం జేరుట పర్ణ శాలానిరాణము కాకాసురరక్షణము సుమంతుఁ డయోధ్యఁ జేరుట దశరథ మరణము ... So ... ౬) భరతుఁడు గిరి ప్రజమునుండి యయోధ్య కేతెంచుట " నని ... పుట 100 31 101 103 12 ప్రతిజ్ఞ సుగ్రీవుఁడు రామునితో వాలిపరా క్రమ మెఱింగించుట రాముఁడుదుందుభి శరీరము నెత్తివేయుట,, సుగ్రీవాదులు కిష్కింధను జేరుట వాలి ను గ్రీని యుద్ధము నాలిఐధము 63 | ను శ్రీ ఐపట్టాభిషేకము భరతుడు దశరధునగ్ని కార్యముల దీర్చుట 82 చిత్రకూట ప్రయాణము రామాదులు దశరథుసృతినిని శోకించుట పాదుకాపట్టాభిషేకము రామాదుల దండకారణ్య ప్రవేశము నిరాధవిధ శరభంగదర్శనము ఆగస్త్యదర్శనము పంచవటీ ప్రవేశము హేమంత ర్తువర్ణనము శూర్పణఖాకర్ణ నాసచ్ఛేదనము ఖరాసు రాదివధ మారీచుఁడు రాణణ ప్రేరితుఁ డై బంగారు లేడి యగుట శ్రీరాముఁడు సీతపనుపున మాయలేడిం దేఁబోవుట సీత రాముకడకు లక్ష్మణుం బంపుట రావణుఁడు సన్యాసియై సీతకడకేగుట సీత రాసణుం దూఱంట 22 33 షష్ఠాశ్వాసము. 104 " 105 ... ... 106 85 వర్షర్తువర్ణనము రాముఁడు సీతావిరహతప్తుఁ డగుట చంద్రాద్యుపాలంభము S7 | శరదృతుపర్ణ నము "1 108 110 " 111 సుగ్రీవుడు సీతను వెదక నీలుని కానతిచ్చుట,, రాముఁడు సుగ్రీవుప్రమత్తతకుఁ గోపించి లక్ష్మణుఁ గిష్కింధకం పుట 112. తార లక్ష్మణు ననునయించుట సుగ్రీ వహనుమదాదులు శ్రీరాముపాలి. కేతెంచుట ... 11 113 33 88 89 80 91 సుగ్రీవుడునలు సంకలకుగ పివీరులనంపుట 114 రావును శ్రీవులు దక్షిణదిక్కునకు హను " 92 115 93 32 95 రావణుండు సీత నెత్తుకొని పోవుట రావణజటాయువుల ద్వంద్వయుద్ధము రావణుఁడులంక జేరి సీతనశోక పనినుంచు రామలక్ష్మణులు సీతఁ గానక పలవించుట జటాయువు సీతా నృత్తాంతముఁ జెప్పుట 99 రామాదులు పంపాసరోవరము జూచుట రామలక్ష్మణులలో చిసు గ్రీ వుడు భీతిల్లపేట 100 " 33 మదాదులం బంపుట వానరవీరు లెల్లెడల సీతను వెదకుట హనుమదాదు లుదధితీరముం జేరుట 116 117 జాంబబంతుడుహనుమంతు ముగ్గడించుట 117 హనుమంతుఁడు సముద్రము దాఁట మహేంద్రగిరి నెక్కుట సముద్ర లంఘనము హనుమంతుఁడు త్రికూటశిఖరంబుఁ జేరి లంకం జూచుట ***<noinclude><references/></noinclude> 3ibmuxbpcx1ijnamr670uhmwsxkpzhz 104 215856 563759 2026-07-08T23:09:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విషయము. విష య సూ చీక హనుమంతుఁడు చంద్రోదయ వేళ లంకల జొచ్చుట ... పుట, విషయము. 119 రావణాంతఃపుర ప్రవేశము హనుమంతుఁడు సీతం గానక చింతిల్లుట ॥ ఆశోకవనీ ప్ర వేశము ... 120 121 *** హనుమంతు డశోకవనిలో స...' 563759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>విషయము. విష య సూ చీక హనుమంతుఁడు చంద్రోదయ వేళ లంకల జొచ్చుట ... పుట, విషయము. 119 రావణాంతఃపుర ప్రవేశము హనుమంతుఁడు సీతం గానక చింతిల్లుట ॥ ఆశోకవనీ ప్ర వేశము ... 120 121 *** హనుమంతు డశోకవనిలో సీతను వెదకుట 122 రాక్షస స్త్రీలుసీతతో దుర్వాక్యములాడుట,,. హనుమంతుఁడు సీతం గాంచుట 123 రావణుఁడు సీతకడకే తెంచిదురుక్తులాడుట,, సీతాదేవి రాసణునకు నీతి బోధించుట 124 రావణుఁడు సీతం జంప నుంకించుట త్రిజట సీతను బెదరించు రాక్షస స్త్రీల వారించుట సీత చింతించుట సీత హనుమంతుఁ గని సంశయించి ప్రశ్నించుట ఆశోకవనికాభంజనము 125 " 128 35 హనుమంతుఁ డనేకరాక్షసులఁజంపుట 129 అక్ష కుమారస ! శ్రీరాముఁడు సుగ్రీవాదులతో యుద్ధ మునకు వెడలంట *** రామాదులు మ హేన్ద్రపర్వతము చేరుట సముద్ర తీర ప్రవేశము శ్రీరాముని సీతావియోగదుఁఖము రావణుఁడు కపిసేనలఁజూచి మంత్రు లతో నాలోచించుట కుంభికర్ణుని వీరాలాపములు విభీషణుఁడు నీతి సెఱింగించుట పుట. 138 " 139 140 141 " ఇంద్ర జిదాదులు విభీషణుం దూఱుట 142 విభీషణుడు రావణునకుగ ర్తస్యము దెల్పుట,, రావణుఁడువిభీష.ముందన్ని వెడలఁగొట్టుట,, విభీషణ శరణాగతి శ్రీరాముఁడు హనుమత్పురుషకారం బున విభీషణు రక్షించుట ... విభీషణుఁడు రామునకు రావిణుపరా క్రమముఁ దెల్పుట విభీషణునిలం కాపట్టాభిషేకము బద్ధుఁ జేయుట ఇంద్రజిత్తు హనుమంతుని బ్రహ్మాస్త్ర 130 హనుమ ద్రావిణసంవాదము ... 131 132 సము, రాక్షసు లాంజ నేయునితోఁకఁ గాల్చి యూరేగించుట లంకాదహనము ... ... " సప్తమాశ్వాసము. హనుమంతుఁడు సీతీయనుజ్ఞగొని వార్ధిం దాఁటి కపులంగలయుట జాంబవదాదులు హనుమంతుం గొని యాడుట c 135 136 హనుమదాదులు శ్రీ రాముసన్నిధింజేరుట,, హనుమంతుఁడు సీతావృత్తాంతము ఁ జెప్పి శిరోమణి నిచ్చుట రాముఁడు సీతాశిరోమణిం జూచి దుఃఖించుట సుగ్రీవుఁడు రామునకు వానరులంజూసి వారి పరా పరాక్రమము డెల్పుట " 137 గోపించి.. 143 33 144 " శ్రీ రాముఁడు దర్భళయనుఁడై సముద్రుఁ రార్థించుట రాముఁడు సముద్రు పైఁ బ్రహ్మాస్ర మేయుట ముద్రుడు శ్రీ రామునికరణంబువేడుట146 నలుఁడు సముద్రముపై సేతువుఁ గట్టుట 147 శ్రీరామాదులు లంకకుఁ బయన మగుట 148 హనుమంతుఁడు రామునకు రావణు ... విహార స్థలంబులఁ దెల్పుట శ్రీరాముఁడు వ్యూహముం బన్నుట శుకుఁడు రావణునకు రామనృత్తాంతము చుట 145 151 152 రాముఁడు ను వేల మెక్కిలంకంజూచుట 153 రావణుఁడు వానర సైన్యమఁకడకు శుక సారణులు సంపులు 154 శుకసారణులు రామసేనావి శేషము దెల్పుట,, శుభ్రసారణులు వానరవీరుల నేర్పఱించి ... 153<noinclude><references/></noinclude> 3qb3d9zz3u3fauu84u52srob39ppddy 104 215857 563760 2026-07-08T23:10:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '4 విషయము. విషయ సూచిక. ఫుట. విషయము. 156 రావణు వానతి విద్యుజ్జిహ్వుఁడు రాము శిరము సీతకుఁ జూపుట సీత రాము శిరముఁ జూచి దుఃఖించుట, ... 157 సరమ రాక్షసమాయఁ దెలిపి సీతా దుఃఖముఁ దీర్చుట మాల్య...' 563760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>4 విషయము. విషయ సూచిక. ఫుట. విషయము. 156 రావణు వానతి విద్యుజ్జిహ్వుఁడు రాము శిరము సీతకుఁ జూపుట సీత రాము శిరముఁ జూచి దుఃఖించుట, ... 157 సరమ రాక్షసమాయఁ దెలిపి సీతా దుఃఖముఁ దీర్చుట మాల్యవంతుఁడురావణువకునీతిచెప్పుట 158 రావణుఁడు మాల్య సంతుఁ గోపించి వీడ్కొల్పుట 159 | 160 రాణణుఁడుసౌధా గ్రమునఁ గొలువుదీరుట,, సుగ్రీవుఁ డెగసి రావణుకిరీటంబులు వేలఁ బడఁ దన్నుట సుగ్రీ ఐరావణ మల్ల యుద్ధము కపులు లంకను ముట్టడించుట అంగదురాయభారము ... అంగదుఁడు రాక్షసుల నురు మాడుట రావణుఁడు సకలసేనల నాయ త్తపఱిచి రణభేరి వేయించుట " ఫుట. 173 * విభీషణుఁడు రామునకు రావణు సామర్థ్యం బెఱింగించుట సుగ్రీవుఁడు రావణు నెదిర్చి మూర్ఛిల్లుట 171 రావణుఁడు గజాది వానర వీరులను 175 మూర్ఛ నొందించుట హనుమంతునిచే రావణుఁడు మూర్చిల్లుట, రావణు బోరుట ... 176 .:. " " రావణుశక్తిచే లక్ష్మణుఁడు మూర్ఛిల్లుట 177 రామరావణ యుద్ధము రాముఁడు యుద్ధ ప్రాంతుఁడగురావ ణునిలంకకు బుచ్చుట లక్ష్మణుఁడుమూర్ఛదేరుట 161 | రాక్షసులు కుంభకర్ణుని నిద్ర లేపుట కుంభకర్ణుఁడు రాసణాను జ్ఞాతుఁ డై యుద్ధమునకు వెడలుట " " 162 రామరావణ సేనలు యుద్ధ సన్నద్ధములగుట,, అష్టమాశ్వాసము. వానరరాక్షనుల ద్వంద్వయుద్ధము ఇంద్రజిత్తు రామలక్ష్మణుల నాగపాక ... 178 33 1:9 33 ... 180 181 కుంభకర్ణ యుద్ధము రాముఁడు కుంభకర్ణుఁ జంపుట.... రావణుఁడు కుంభకర్ణుమరణమునకు శోకించుట మహోదరాదులు హనుమదాదులచే జచ్చుట 165 | లక్ష్మణుఁ డతికాయం జంపుట... ఇంద్రజిత్తుమా యా యుద్ధమున వానర 192 183 " 184 166 వీరులు మూర్ఛిల్లుట | హనుమంతుడు సంజీవకరణిచే బ్రతికించుట,, సుగ్రీ నహనుమంతులచేఁ గుంభ నికుం భులు చచ్చుట 168 " 369 రాక్షస స్త్రీలు సీతకు దాశరథులఁ జూపుట 167 నాగపాశబద్ధులకు దాశరథులంజూచి సీత శోకించుట హనుమంతుఁడు విజృంభించుట గరుడి పచ్చి నాగపాశముల నదల్పుట దాశరథులు మూర్ఛఁ జేరుట ధూమ్రాక్షుఁ డంగదునిచే పిల్లుట ఆకంపనుఁ డాంజ నేయునిచేఁ జచ్చుట ప్రహస్తాదులు వానర వీరులతో ఘోర ముగఁ బోరి దోరుట ... ני " 170 265 186 ఇంద్ర జిత్తునికుంభిలాహోమముసేయుట,, లక్ష్ముణుఁ డింద్రజిత్తు వధించుట... రావణుఁడు మరల యుద్ధమున కేతెంచుట,1 రామ రావణ యుద్ధము | శ్రీ రాముఁడు రావణుం ద్రుంచుట 190 మందోదరీవిలా సము విభీషణులం కాపట్టాభిషేకము సీతారాములు పుష్పకారూఢులై ... 33 171 178 శ్రీ రాముల పట్టాభిషేకము రావణుఁడు యుద్ధమునకు రాముఁడు రాషణ సైన్యముఁ గని hణు నడుగుట ... యోగ్య కేతెంచుట 188 191 31 25 19:<noinclude><references/></noinclude> ledkzwfzvdulmk1gfod0xr0bbs4j8yt 104 215858 563763 2026-07-09T00:39:21Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* పాఠ్యం లేనిది */ 563763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> ayztjahdx3h8u5dx34xf7xa8j87pkng 104 215859 563764 2026-07-09T00:39:49Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* పాఠ్యం లేనిది */ 563764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> ayztjahdx3h8u5dx34xf7xa8j87pkng 104 215860 563765 2026-07-09T00:40:11Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* పాఠ్యం లేనిది */ 563765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> ayztjahdx3h8u5dx34xf7xa8j87pkng 104 215861 563766 2026-07-09T00:40:59Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* పాఠ్యం లేనిది */ 563766 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> ayztjahdx3h8u5dx34xf7xa8j87pkng 104 215862 563767 2026-07-09T00:41:10Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* పాఠ్యం లేనిది */ 563767 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> ayztjahdx3h8u5dx34xf7xa8j87pkng 104 215863 563768 2026-07-09T00:41:20Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* పాఠ్యం లేనిది */ 563768 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> ayztjahdx3h8u5dx34xf7xa8j87pkng 104 215864 563798 2026-07-09T09:29:07Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563798 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|26|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} నిరతిని గామము పుట్టును గురుకామముచేత మిగులఁ గ్రోధముపుట్టున్. {{float right|62}} కం॥ అలక్రోధంబున మోహం బిల మోహమువలన మిగుల స్మృతివిభ్రమముం గలుగును దానం బుద్ధికిఁ గలుగుఁ జెఱపు బుద్ధిచెడినఁ గర మతఁడు సెడున్. {{float right|63}} కం॥ అలరాగద్వేషము లఱి యిల నాత్మకు వశ్యమైన యింద్రియములచే నలి విషయంబులు గుడిచియుఁ గలఁడు విధేయాత్ముఁ డొందఁగా నిర్మలతన్. {{float right|64}} కం॥ వీనికి నైర్మల్యము రా హాని యగున్ వీనిదుఃఖమంతటికి నరా యేనిమది నిర్మలంబగు వానికి వేవేగ బుద్ధి వఱలు స్తిమితమై. {{float right|65}} తే॥ గీ॥ అక్కట యయుక్తుఁడైయున్న యతని కవని బుద్ధియును భావనయుఁ జూడఁ బురుషవర్య లేవు భావనలేదేని లేదుశాంతి శాంతిలేదేని సుఖ మెట్లు సంఘటిల్లు. {{float right|66}} కం॥ పెచ్చుపెఱిగి యింద్రియములు విచ్చలవిడిఁ దిరుగుచుండ వెంటఁబడుమనం బచ్చుగఁ బ్రజ్ఞ మలఁచు వి వ్వచ్చుఁడ జలమందు నోడ వాయువుభంగిన్. {{float right|67}} </poem><noinclude><references/></noinclude> f8bi0qzcdiuensq7znzeffaof0sf0vz 104 215865 563799 2026-07-09T09:47:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563799 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||రెండవ అధ్యాయము|27}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} తే॥ గీ॥ ఈకతమ్మునఁ దనవైనయింద్రియముల నోమహావీర యెవఁడు తా నుర్వి సకల విషయములనుండి మరలుచు వేగ వేగ వానిప్రజ్ఞ ప్రతిష్ఠితమైన ప్రజ్ఞ. {{float right|68}} కం॥ ఎయ్యది చీఁకటి యెల్లర కయ్యది సంయమికి నర్జునా కనువెలుఁ గౌ నెయ్యది కనువెలుఁ గెల్లర కయ్యది చీఁకటియ చూచునమ్ముని కరయన్. {{float right|69}} చం॥ అనయముఁబెక్కునీళ్ళు తనయందునఁ జొచ్చినను న్నయోన్నగ యనిశము నిండియుండియు జలార్ణవ మెన్నఁడు నింతయేఁ జలిం పనిగతి సర్వకామములు పార్థ తనుం జొర నిర్వికారుఁడై చనియెడువాఁడు శాంతిఁగను శాంతిఁగనం డిలఁ గామకామితా. {{float right|70}} కం॥ కామములు విడిచి సర్వం బేమనుజుఁడు నిస్పృహుండు నిల నిర్మముఁడై తామఱి నిరహంకారుం డై మెలఁగెడు వాఁడు శాంతి నందఁగలఁడు సూ. {{float right|71}} కం॥ ఇది బ్రాహ్మనిష్ఠ యర్జున యిదిదొరఁకిన నరుఁడు మోహమెడఁబాయును జు మ్మిది యంతకాలమం దే ని దగఁ గుదిరెనేని బ్రహ్మనిర్వాణంబౌ. {{float right|72}} </poem> {{c|గద్య.}} {{c|ఇది శ్రీ త్రికవిమిత్ర తాడూరి రామనభట్టాగ్రపుత్ర పం}} {{c|డితారాధనమండిత లక్ష్మీనరసింహ పండిత ప్రణీతంబైన}} {{c|యుపనిషత్తును బ్రహ్మవిద్యయును యోగశాస్త్రంబును}} {{c|శ్రీ కృష్ణార్జున సంవాదంబును నగు శ్రీ భగవ}} {{c|ద్గీతయందు సాంఖ్యయోగమను}} {{c|ద్వితీయాధ్యాయము.}}<noinclude><references/></noinclude> pkyazmr2z07bwgb4g3ljlywt4ftrgb0 104 215866 563801 2026-07-09T10:02:30Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563801 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 45 |bSize = 600 |cWidth = 477 |cHeight = 60 |oTop = 85 |oLeft = 64 |Location = center |Description = }} {{p|fs200|ac}}మూడవయధ్యాయము.</p> {{p|fs125|ac}}కర్మ యోగము.</p> {{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 45 |bSize = 600 |cWidth = 120 |cHeight = 33 |oTop = 253 |oLeft = 254 |Location = center |Description = }} {{c|అనియిట్లు దామోదరుండు పల్కుటయు నర్జునుండు}} <poem> {{left margin|5em}} కం॥ నీమతమునందు గోవిం దా మేలేఁ గర్మమునకు ధర జ్ఞానంబే యేమిటికి నియోగించెద వీమెయి నను ఘోరకర్మ మిక్కడఁజేయన్. {{float right|1}} కం॥ కలగవులగమ్మ యగునీ పలుకుల నాబుద్ధి మోహపడినట్లయ్యెన్ గలుగును శ్రేయము నాకె ట్లల యొక్కటి నిశ్చయించి యాఁదటఁ జెపుమా. {{float right|2}} అనియడుగుటయు భగవంతుండు. తే॥ గీ॥ జ్ఞానయోగముచేతను సాంఖ్యులకును గర్మయోగము చేతను గర్మనిష్ఠు లైన వారికి నీలోకమందు రెండు విధములగు నిష్ఠ యనఘ చెప్పితిని ముందు. {{float right|3}} తే॥ గీ॥ అవనిఁ గర్మముల్ మొదలిడనంతమాత్ర మునను బురుషుఁడు నిష్కర్ముఁడనఁగఁ దగఁడు కర్మసన్యాస మాత్రమ్ము కతన నతఁడు సిద్ధిపొందఁగ నేర్చునే యిద్ధవీర్య. {{float right|4}} </poem><noinclude><references/></noinclude> q3tew0ot7gn8huo2ln883e26eu4vflm 104 215867 563804 2026-07-09T10:15:54Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||మూడవ అధ్యాయము|29}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} తే॥ గీ॥ ఎవ్వఁడైనను గర్మంబు లెన్నఁడైన సలుపకుండంగఁ గలఁడఁటే క్షణికమైన నరయఁ దన నైజగుణముల నవశుఁడగుచు నెల్లవాఁడును గర్మంబు లెపుడు సేయు. {{float right|5}} కం॥ కవ్వడి కర్మేంద్రియముల నెవ్వఁడు కట్టి విషయమ్ము లెదఁ గోరును దా నవ్వాఁడు విమూఢాత్ముం డవ్వానిది రిత్తయైన యాచారంబే. {{float right|6}} కం॥ కవ్వడి జ్ఞానేంద్రియముల నెవ్వఁడు మదిఁ గట్టి తా సనిచ్ఛ సలుపునో యవ్వలను గర్మయోగం బవ్వాఁ డధికుం డనంగ నవనిం జెల్లున్. {{float right|7}} కం॥ జరగింపు నియతకర్మము కరమ్ము కర్మమ్ము మే లకర్మముకంటెం ధరఁ గర్మరహితుఁడవు గా శరీరయాత్రయును నీకు జరగదు సువ్వే. {{float right|8}} తే॥ గీ॥ అకట యజ్ఞార్థములకంటె నన్యమైన కర్మములు బందెఁ బెట్టంగఁ గారణములు కాన యజ్ఞార్థమైనట్టి కర్మములను సంగ మెడలినవాఁడవై సలుపవయ్య. {{float right|9}} కం॥ తొల్లి ప్రజాపతి ప్రజలను నెల్లను యజ్ఞములతోడ సృజియించి తగం </poem><noinclude><references/></noinclude> 6yub0i88qupd7sft5gdju44nnopmpiz 104 215868 563805 2026-07-09T10:16:32Z Edla praveen 6529 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆకులు, పూలతో వారి మనస్సుకు శరీరానికి అతి సహజమైన ఆకర్షణ, ఆత్మీయత ఉంటాయి. ప్రకృతి నాల్గువైపుల నించీ ఆహ్వానం ఉంటుంది. మధ్యలో మనం వస్త్రాల ద్వారా అడ్డుపెడితే పిల్లల శక్తి ప్రయ...' 563805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Edla praveen" /></noinclude>ఆకులు, పూలతో వారి మనస్సుకు శరీరానికి అతి సహజమైన ఆకర్షణ, ఆత్మీయత ఉంటాయి. ప్రకృతి నాల్గువైపుల నించీ ఆహ్వానం ఉంటుంది. మధ్యలో మనం వస్త్రాల ద్వారా అడ్డుపెడితే పిల్లల శక్తి ప్రయాసలు ఆగిపోయి కుళ్లిపోతాయి. పిల్లవానికి బట్టలు తొడిగినప్పుడు ఆ బట్టలను జాగ్రత్తగా ఉంచుకోమని మరీ మరీ చెప్పాల్సి వస్తుంది. వాటిని మురికి కాకుండా ఉంచాలని చెప్పాల్సిన అవసరం ఉంటుంది. కానీ పిల్లవానికి కూడా కొన్ని విలువలున్నా యన్న విషయం మనం మరిచిపోతాము. కాని మిషనువాడి కిచ్చిన కుట్టుకూలి మాత్రం మరచిపోం. ఆ బట్ట చిరిగినా మురికయినా ఆ రోజు ఇంత అందమైన 'కోటు'కి అంత డబ్బిచ్చి కుట్టిస్తే దౌర్భాగ్యుడు ఎక్కడో సిరా మరక అంటించుకు వచ్చాడని ఎన్నో మాటలు అంటాం. ఈ రకమైన దండన ద్వారా ఆట పాటల కంటే, ఆనందం కంటె బట్టల విషయంలో జాగ్రత్త అవసరమని నేర్పుతాం. ఏ బట్టలయితే పిల్లవానికి అవసరం లేవో వాటి బాధ్యత పిల్లవానిపై ఎందుకు పెట్టాలి? భగవంతుడు పిల్లవానికి ఎన్నో అసంఖ్యాకమైన సుఖాలు ఏర్పాటు చేశాడు. వాడి మనసును దానికి అనుగుణంగా సృష్టించాడు. దానిని మనం బట్టల పట్ల మోజు అనే సంకెళ్ళలో ఎందుకు అకారణంగా బంధించాలి. ఈ మనిషి ప్రతిచోట తన అయోగ్యబుద్ధిని, చంచలమైన మానసిక శాసనాన్ని విస్తరించి ప్రాకృతిక సుఖశాంతులకు తావు లేకుండా చేస్తున్నాడు? మనకు నచ్చినది ఇతరులకు కూడా నచ్చాలన్నమాట, ఎంతవరకు సరైనది? ఈ విచిత్రమైన వాదనను ఉపయోగించి మనం ప్రపంచం నలువైపులా దుఃఖాన్ని విస్తరింప చేయడానికి నిశ్చయించుకున్నట్లు అనిపిస్తోంది. ఏది ఏమయినా ప్రకృతి చేయగలిగినది మనం చేయలేమన్న దాంట్లో కొంచెం కూడా సందేహం లేదు. మేమే బుద్ధిమంతులం, మనిషిని ఉద్దరిస్తామనడం భావ్యం కాదు. ప్రకృతిని తన పని తాను చేయడానికి స్వేచ్ఛగా వదిలి పెట్టాలి. ప్రారంభం నుండీ అలా చేసినట్లయితే, ప్రకృతి స్వేచ్ఛా సామ్రాజ్యంలో ఆనందంగా తమ ఇష్టం వచ్చినట్లు తిరగనిస్తే ఈ నాగరికతతో వారికెటు వంటి జగడమూ ఉండదు. మనం అనుకున్న పని కూడా నెరవేరుతుంది. ఈ ప్రకృతి శిక్షణ వల్ల పిల్లలకే లాభం ఉందని అనుకోవద్దు. ఇందులో మన లాభం కూడా ఉంది. మనం మన చేతులతో అన్నీ మూసి పెట్టి మన స్వభావాన్ని ఎంత వికృతంగా చేసుకుంటామంటే ప్రాకృతిక వస్తువులను సామాన్య దృష్టితో చూడలేం. అందమైన మానవ శరీరాన్ని మనం బాల్యంనించీ నగ్నంగా చూడడానికి అలవాటు చేసుకోకపోతే మనకు కూడా యూరపు దేశీయులకు పట్టినగతి పడుతుంది. వారి మనసులో శరీర విషయమైన ఒక చెడ్డ సంస్కారం చోటు చేసుకుంటుంది. వాస్తవానికి సంస్కారం అమానుషమైంది, లజ్జాప్రదమైనది. పిల్లలను నగ్నంగా ఉంచడం ఏమాత్రం అమానుషమైన, లజ్జాస్పదమైన విషయం కాదు. నాగరిక సమాజానికి బట్టలు, చెప్పులు మొదలైనవి అవసరం అనీ నేనూ ఒప్పుకుంటున్నాను. అందుకనేకదా ఈ వస్తువులు తయారు అవుతున్నాయి. కానీ ఈ వస్తువులు కాని దొరకకపోతే రోజు గడవదనేటంత పరాధీనత, లేదా వస్తువు దొరకకపోతే మనసు కష్టపడడం అంత ఉచితమైనవి కావు. అటువంటి స్వభావం వల్ల మనకు హాని జరగడం సహజం. భారతదేశపు గాలి నీరు ఎంత మంచివంటే ఈ కృత్రిమ వస్తువులకు మనం దాసులవ్వాల్సిన అవసరం ఎంతమాత్రం లేదు. ఇంతకు ముందు కూడా మనం వీనికి దాసులం కాలేదు. అవసరాన్నిబట్టి వీటిని ఉపయోగించే వాళ్ళం. వస్త్రాలు మొదలైనవి సాధనాలు కాని లక్ష్యాలు కావు, మన లక్ష్యాలు, ఉద్దేశ్యాలు నెరవేరడానికి అవి తోడ్పడతాయి. అంతే. ఇంతకంటే వీటికి ప్రాముఖ్యత లేదు. అవసరం వచ్చినపుడు చలి మొదలైన బాధల నుంచి కాపాడతాయి. వీటి అవసరం అంతే. అందువల్లనే మనకు శరీరాన్ని ఏ అచ్చాదన లేకుండా ఉంచుకోవడంలో సిగ్గు అనిపించదు. ఇతరులను ఆనాచ్చాదితంగా చూడడంలో కూడా మనకేమీ అప్రసన్నత ఉండేదికాదు. భగవంతుని దయవల్ల ఈ విషయంలో యూరపు వారికంటే ఎక్కువ సౌకర్యం మనకు ఉంది. మన అవసరం మేరకు మన సిగ్గును కాపాడుకొన్నాం. అనావశ్యకమైన, అధికమైన లజ్జా భారం నుండి మనల్ని కాపాడుకోగలిగాం. ఎక్కువగా సిగ్గు పడటం, కావలసిన సిగ్గును కూడా దూరం చేస్తుందనే మాట మరచిపోకూడదు: అత్యధిక లజ్జాభావన వాస్తవానికి చాలా సిగ్గుమాలిన పని! {{right|విద్యావికాసం * 9}}<noinclude><references/></noinclude> ptr56j1wl81x68ygi3rlc8sjdgwhtn6 104 215869 563806 2026-07-09T10:19:23Z Edla praveen 6529 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రాయడం కావచ్చు. ఒక అంశాన్ని విశ్లేషించడం కావచ్చు. ఒక లెక్క చెయ్యడం కావచ్చు. ఎందులోనైనా ఇమిడి వున్న కీలకాంశం విద్యార్థి పాల్గొనడం. ఇలా విద్యార్థి పాల్గొనాలంట తన లక్ష్యం సాధ...' 563806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Edla praveen" /></noinclude>రాయడం కావచ్చు. ఒక అంశాన్ని విశ్లేషించడం కావచ్చు. ఒక లెక్క చెయ్యడం కావచ్చు. ఎందులోనైనా ఇమిడి వున్న కీలకాంశం విద్యార్థి పాల్గొనడం. ఇలా విద్యార్థి పాల్గొనాలంట తన లక్ష్యం సాధించాలంటే అతనికి ప్రోత్సాహం కావాలి. మొదట మనం ప్రోత్సహిస్తే అతడు లక్ష్యం సాధించినపుడు ఆ సాధనే ఒక ప్రోత్సాహంగా మారుతుంది. ఇక్కడే విద్యకు సంబంధించి భిన్నాభిప్రాయాలు పట్టుకొస్తాయి. అయితే పాఠశాల విలువను బేరీజు వెయ్యడానికి ఈ అభిప్రాయాలే మనకెంతో ఉపకరిస్తాయి. లక్ష్యసాధనవైపు ఒక్కొక్కరిని ఒక్కొక్కటి నడిపించి ఉండొచ్చు. భయం ఒకర్ని నడిపిస్తే మరొకొర్ని నిర్బంధం నడిపించవచ్చు. పేరాశ ఒకర్ని నడిపిస్తే మరొకర్ని ఆ అంశంపట్ల ఆసక్తి నడిపించి ఉండొచ్చు. సత్యం పట్ల ఆకాంక్ష, అవగాహన మరికొరి ప్రేరణ కావచ్చు. ప్రతి బిడ్డకూ సహజంగా ఈ కుతూహలత్వం ఉంటుంది. దురదృష్టవశాత్తు దీన్ని మనం మొదట్లోనే తుంచేసి వెనక్కి నెడుతుంటాము. లక్ష్యసాధనకు ప్రేరణలుగా భయం, నిర్బంధం ఆశ, ఆకాంక్ష, కుతూహలం, అవగాహనా, అన్వేషణాసక్తీ ఏవి ఉంటాయి అనేది పాఠవాల నిర్వహణనుబట్టి, ఉపాధ్యాయుల దృక్పథాన్ని, ధోరణిని బట్టి ఉంటాయి. దీన్ని మనమందరం ఒప్పుకోక తప్పదు. భయపెట్టి, నిర్బంధ పరిచి, కృత్రిమాధికారంతో విద్యాబోధన చేసే స్కూళ్ళు నా దృష్టిలో పరమ పనికిమాలినవి. ఇవి విద్యార్థి మనో వికాసాన్ని, నిజాయితీని, ఆత్వవిశ్వాసాన్ని సర్వనాశనం చేస్తాయి. లొంగుబాటుతనాన్ని నేర్పిస్తాయి. అయితే బడి నుంచి వీటిని ఎలా తరిమికొట్టాలి? దీనికి సులభమైన మార్గముంది. అదే ఉపాధ్యాయుడికి వీలున్నంత స్వతంత్ర ప్రతిపత్తిని కలిగించడం. అతడి సమున్నత మానవతా విలువల్నిబట్టి, మేధో అర్హతల్నిబట్టి మాత్రమే విద్యార్థుల్ని గౌరవించే పరిస్థితిని, వాతావరణాన్ని బడిలో కల్పించడం. గుర్తింపు కోసం ఆకాంక్ష అనేది మానవ సహజం. ఇది మనిషికొక చోదకశక్తిగా పని చెయ్యడం కూడా అంతే సహజం. ఈ మానసిక ప్రవృత్తే లేకపోతే మానవుల మధ్య సహకారం అసాధ్యమయ్యేది. తోటి మనిషి నుంచి లభించే గుర్తింపు అనేది సమాజాన్ని సమైక్యంగా ఉంచుతున్న ఒక బంధం. అయితే దీనికి రెండు పార్శ్వాలున్నాయి. ఇందులో నుంచీ ఉంది, చెడూ ఉంది. సాటి మనుషుల్నించి గుర్తింపు, ఆమోదం కోరుకోవడం వరకే అయితే అది ఆరోగ్యకరమైన చోదకశక్తి. అలాగాక సాటి మనుషుల కంటే తనకు ప్రత్యేకమైన, తెలివైన వ్యక్తిగా గుర్తింపు కావాలని తాపత్రయ పడిపోవడం మాత్రం ప్రమాదకరం. ఇది వ్యక్తిని, సమాజాన్ని కూడా కష్టాల పాలుచేస్తుంది. పాఠశాల, ఉపాధ్యాయుడూ దీన్ని మనసులో ఉంచుకోవాలి. విద్యార్థుల్లో ఈ గుర్తింపు, తాపత్రయాన్ని పెంచడం చాలా సులభం. దీనివల్ల విద్యార్థి ఉత్సాహంగా ముందుకొచ్చే మాటకూడా నిజం. కానీ సరైన పద్ధతి మాత్రం కాదిది. డార్విన్ చేసిన 'మనుగడ కోసం పోరాటం', 'ప్రకృతి వరణం' సూత్రీకరణలకు వక్ర భాష్యాలు చెప్పినవారున్నారు. ఎంత పోటీలోకి నెట్టితే అంత రాణిస్తారన్న తమ వాదానికి డార్విన్ సిద్ధాంతం ఓ ఆధికారిక శాస్త్రముద్రగా వీళ్లు చూపిస్తుంటారు. వ్యక్తుల మధ్య జరిగే విధ్వంసకర ఆర్థిక పోరాటాల్ని, పోటీల్ని డార్విన్ని అడ్డం పెట్టుకొని సమర్థించిన వారూ ఉన్నారు. ఇది పసలేని వాదం. మనిషి చుట్టూ ఓ సమాజం ఉంది. అందులో అతడు భాగం. మనుగడ కోసం చేసే పోరాటానిక్కూడా అతడు సమాజం మీదనే ఆధారపడాల్సి ఉంటుంది. అందువల్ల అతడు సమాజానికెంతో రుణపడి ఉంటాడన్నది వాస్తవం. ఒక పుట్టలోని చీమల్ని చూడండి. మనుగడ కోసం అవి ఒకదానితో ఒకటి పడే గొడవల్ని చూడండి. ఈ గొడవ పడ్డం వల్లనే చీమలు మనుగడ సాధిస్తున్నాయా? అలానే మనుషులు కూడా. పిల్లల్ని తీర్చిదిద్దేపుడు మన టీచర్లు ఇక్కడే జాగ్రత్తపడాలి. 'జీవిత లక్ష్యం విజయమే' అనే ధోరణి వీళ్లలో పెంచకూడదు. తన సహచరుల నుంచి ఆదరణ, సహకారం అందుకోవడమే వ్యక్తికి అసలైన విజయం. అది తాను వారికెంత ఇస్తున్నాను అనేదాన్ని బట్టి ఉంటుంది. అందువల్ల మనిషి విలువను అతడు సమాజానికిచ్చే దాన్నిబట్టి తప్ప, ఇతరుల నుంచి తీసుకునే దాన్ని బట్టి లెక్కించలేము. {{right|విద్యావికాసం 11}} * -1<noinclude><references/></noinclude> d1g5btz1d7hsrjt5kxzkgdr97nxckdk 104 215870 563807 2026-07-09T10:21:13Z Edla praveen 6529 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పనిలో ఆనందం, ఫలితంలో ఆనందం, ఈ ఫలితం సమాజానికుపయోగ పెట్టడంలో ఆనందం అనేవి మూడూ కీలకమైనవి. నవతరానికి ఈ మానసిక చేతన కల్గించడమే పాఠశాల గొప్పదనం. ఉపాధ్యాయుడి ఔన్నత్యం. అత్యున్నత...' 563807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Edla praveen" /></noinclude>పనిలో ఆనందం, ఫలితంలో ఆనందం, ఈ ఫలితం సమాజానికుపయోగ పెట్టడంలో ఆనందం అనేవి మూడూ కీలకమైనవి. నవతరానికి ఈ మానసిక చేతన కల్గించడమే పాఠశాల గొప్పదనం. ఉపాధ్యాయుడి ఔన్నత్యం. అత్యున్నత శిఖరాల్ని అందుకోవాలన్న తపన, విజ్ఞాన దాహం, క్రియా నైపుణ్యం. ఈ మానసిక పునాది వల్లనే సాధ్యమవుతాయి. బలప్రయోగంతో, అధికారంతో, వ్యక్తిగత వాంఛా ప్రకోపాలతో విద్య నేర్పడం కన్నా పైన చెప్పుకొన్న క్రియాశీల మానసిక చేతనను ప్రబుద్ధం చెయ్యడం ద్వారా బోధించడం సులభం. ఈ బోధన ఎంతో విలువైంది కూడా. చిన్నపిల్లలు ఆటల పట్ల చూపే అభిరుచిలాంటి అభిరుచి, గుర్తింపు కోసం ఆరాటపడే లాంటి ఆరాటం విద్యార్థుల్లో కల్గించాలి. సామాజిక అవసరాల్ని గుర్తింపచెయ్యాలి. దీన్నుంచి విజయసోపానాల్ని విద్యార్థులు ఎక్కాలి. తద్వారా వాళ్లకో గుర్తింపు రావాలి. ఇదీ అసలైన విద్య. ఇదీ విద్యా రహస్యం. బడి ఈ లక్ష్యంతో పని చేస్తే ఎదిగే బిడ్డలు దీన్ని హత్తుకుంటారు. బడి నేర్పే పాఠాల్ని, ఇచ్చే కృత్యాల్ని తాము పొందుతున్న బహుమతులుగా స్వీకరిస్తారు. సెలవుల కంటే బడి అంటేనే ఎక్కువ ఇష్టపడే పిల్లల్ని నేనెందరినో ఎరుగుదును. ఇలాంటి పాఠశాల ఓ సుందర సామ్రాజ్యం. ఈ సామ్రాజ్యంలో ఉపాధ్యాయుడు ఓ కళా తపస్వి. ఐతే ఇలాంటి స్కూళ్లు ఉండాలంటే కొన్ని తప్పనిసరి నిబంధనలు అవసరం. వాటిలో మొదటిదేమంటే ఉపాధ్యాయుడు కూడా ఇటువంటి స్కూళ్లలోనే చదివి ఉండడం. రెండోది పాఠ్యాంశాల ఎంపికలో బోధనా పద్ధతుల ఎంపికలో ఉపాధ్యా యుడికి సంపూర్ణ స్వేచ్ఛ ఉండడం. ఇలా కాకుండా బయటి నుంచి ఒత్తిడి, అధికార నిర్బంధం ఉంటే ఉపాధ్యాయులు తమ విధి నిర్వహణలో ఆనందాన్ని ఎప్పటికీ పొందలేరు. నా మాటలు విన్నాక మీకు ఆశ్చర్యం కలగవచ్చు. ఎంతసేపటికీ నేను మన భవిష్యత్తరానికి ఏ లక్ష్యంతో, ఏ దీక్షతో బోధించాలో చెప్పానే తప్ప ఏమి బోధించాలో మాత్రం చెప్పలేదని మీకనిపిస్తుంది. భాష నేర్పడం ముఖ్యమా? సైన్సు నేర్పడం మంచిదా? సాంకేతిక విద్య అవసరమా? అనే విషయాల జోలికి నేను పోలేదు. బోధనా రీతులను గురించి నేనసలే ప్రస్తావించలేదు. ఎందుకంటారా? ఇవన్నీ నా దృష్టిలో ప్రాదాన్యతా క్రమంలో మొదటి అంశాలు కాదు. ఒక యువకుడికి వ్యాయామశాలలో మంచి శిక్షణనిస్తే అతడు తరువాత కాలంలో ఎలాంటి శారీరక శ్రమనైనా చేయగలడు. ఇది మానసిక శిక్షణకూ వర్తిస్తుంది. సరైన మానసిక చేతన ప్రబుధ్ధం చేయగలిగితే ఏ సబ్జెక్టునైనా అవలీలగా నేర్చుకుంటాడు. అందువల్ల సాంప్రదాయక భాషా శాస్త్రాన్ని, చరిత్రను నేర్పడమా? ఆధునిక జీవశాస్త్రాన్ని బోధించడమా? సమకాలీన విద్యలో దేనికి ప్రాధాన్యత నివ్వాలి? అనే వాగ్వివాదాల జోలికి నేను పోవడం లేదు. జీవితంలో నేరుగా ఉపయోగపడే ప్రత్యేక నిర్దిష్ట జ్ఞానాన్ని స్కూల్లో అందించాలి అనే ధోరణిని నేను వ్యతిరేకిస్తాను. మన స్కూళ్లల్లో నేర్పే ఈ ప్రత్యేక నైపుణ్యాలకన్నా జీవితావసరాలు చాలా విస్తృతమైనవి. అంతేకాదు. విద్యార్థి అంటే జీవంలేని ఓ పరికరం లాంటి వాడు కాదు. అతడు సంవేదనాశీలి. స్వయం వ్యకితత్వం గల ప్రాణి. ఒట్టి నిపుణునిగా అతనిని చూడ్డం పాఠశాలకు తగని పని. ఈ సూత్రం మన సాంకేతిక పాఠశాలలక్కూడా వర్తిస్తుంది. సొంతంగా ఆలోచించడం, ఒక నిర్ణయానికి రాగలగడం అనే లక్షణాలను పెంచాలి తప్ప ప్రత్యేక జ్ఞానాన్ని అందించినంత మాత్రాన సరిపోదు. విద్యార్థి తన సబ్జెక్టుకు సంబంధించిన ఆధునికాంశాల్ని బాగా జీర్ణం చేసుకోగలిగితే, సొంతంగా కృషి చెయ్యడం అలవాటు చేసుకోగలిగితే అతడు ఖచ్చితంగా భవిష్యత్తు అవసరాలకు, అభివృద్ధికి తగినట్లుగా తనకు తాను మారగలడు. ఈ సామర్ధ్యం ఒకానొక అంశానికి సంబంధించిన విస్తృత జ్ఞానం మాత్రమే ఉన్న విద్యార్థికి అలవడ్డం అసాధ్యం. మంచి పాఠశాలలు దీన్నెప్పుడూ మరిచిపోవు. {{right|(న్యూయార్కులో 1936 అక్టోబరు 15న ఐన్ స్టీన్ చేసిన ఉపన్యాసానికి సంక్షిప్త అనువాదం) అనువాదకుడు వి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం విద్యావికాసం * 12}}<noinclude><references/></noinclude> qjmuau280v2jphu9hvu96ru46m2bw10 104 215871 563808 2026-07-09T10:24:59Z Edla praveen 6529 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'లాక్కొస్తున్నా” అని గొప్పలు చెప్పుకొనే టీచర్లు కూడా ఉన్నారు. వారెంత యంత్రాలుగా మారిపొయ్యారో వాళ్ళు మరిచిపోతున్నారు. ఆధునిక బోధనారీతుల్ని, మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని, పరి...' 563808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Edla praveen" /></noinclude>లాక్కొస్తున్నా” అని గొప్పలు చెప్పుకొనే టీచర్లు కూడా ఉన్నారు. వారెంత యంత్రాలుగా మారిపొయ్యారో వాళ్ళు మరిచిపోతున్నారు. ఆధునిక బోధనారీతుల్ని, మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని, పరిశోధనల్ని, ప్రయోగాల్ని టీచర్లకు మనం ఎప్పుడందించాం కనుక? అసలు అధికార్లకు, యజమానులకు వీటిని గురించి ఏ మాత్రం తెలుసు గనుక? పిల్లల పట్ల మన అవగాహన, మన ప్రవర్తన, మన స్పందన, మన సంబంధాలు అనేవి అభ్యసన సూత్రాల్లో కీలకాతి కీలకాలు. దీన్ని గుర్తించకపోవడం మన విద్యారంగంలోని మేధో దారిద్య్రం. అభ్యసన క్రమాన్ని, జ్ఞాన సముపార్జనా స్వభావాన్ని మనం ఎంత బాగా అవగాహన చేసుకొంటే అంత తొందరగా మనల్ని ఈ పై దయ్యాలు వదిలిపెట్టి పారిపోతాయి. లేనంతకాలం తిష్ట వేసుకొని ఉంటాయి. టీచర్లతో సహా మనం 'పిల్లల్లో కొందరు అఖండ ప్రజ్ఞావంతులని, కొందరు మందమతు’లని నమ్ముతాం. పిల్లలందరికీ ఒక సామాన్య ప్రజ్ఞ ఉంటుందని మనం ఒప్పుకోం. ఒక్కో బిడ్డకు ఒక్కో అంశంలో ప్రతిభ ఉంటుందని కూడా మనం ఒప్పుకోం. పిల్లల సృజనాత్మక ప్రవర్తనతో నిమిత్తం లేకుండా, మనం అందర్నీ ఒకే కొలబద్దతో కొలత వేస్తాం. ప్రతి బిడ్డా ఐన్స్టీన్ కావాలేమిటి? ప్రతి వాడూ టెండూల్కర్ కావాలేమిటి? అసలు ఐన్స్టీన్ మాత్రం ఓ పన్నెండేళ్ళ గ్రామీణ పిల్లలా చపాతీలు చెయ్యగలడని మనం చెప్పగలమా? సరైన వాతావరణం, అవకాశం, ప్రోత్సాహం ఇస్తే పిల్లలందరూ సమానంగానే నేర్చుకొంటారు. కాకుంటే ఒక్కొక్కరు ఒక్కో పద్ధతిలో నేర్చుకొంటారు. నాలుగేళ్ళ లోపునే ప్రతిబిడ్డా అత్యంత సంక్లిష్ట నిర్మాణంగల భాషను అత్యంత ధారాళంగా నేర్చుకోడం లేదేమిటి? టీచర్లు ఈ అంశాన్ని తమలో తాము చర్చించుకోవాలి. చదవాలి. వాటిపై తమ అనుభవాల్ని రాయాలి. ఇలాంటి చర్చ జరిగినపుడు చాలా విషయాలు ముందుకొస్తాయి. మనకు స్పష్టత ఏర్పడుతుంది. 'ఏకలవ్య' ఇలాంటి ప్రయత్నం చేసినపుడు అద్భుతమైన ఫలితాలు వచ్చాయి. మన టీచర్ల శిక్షణలో ఈ చర్చ ఎంత ఎక్కువుంటే అంత మంచిది. ఈ చర్చల్లో పాల్గొన్న టీచర్లు పిల్లల్ని ప్రేమించడం, గౌరవించడంలోని గొప్పతనాన్ని, అభ్యసన ప్రక్రియలో దాని ప్రభావాన్ని ఎంతో బాగా గుర్తించినట్టు, దీన్ని తను తరగతి గదిలో అమలు చేసి, పిల్లలు నేర్చుకోవడంలో అందుకొన్న వేగాన్ని చూచి ఆశ్చర్యం ప్రకటించినట్లు ఏకలవ్య అనుభవం చెపుతుంది. ఒకసారి టీచర్లు తమ ఆలోచనల్లోని లోపాల్ని, వైరుధ్యాల్ని, పిల్లలపట్ల తమ వివక్షతల్ని గుర్తించడం ప్రారంభించి నట్లయితే వాటి నుంచి బయటపడ్డానికి కృషి ప్రారంభిస్తారు. ఈ చర్చలు మొదట కొద్దిమంది టీచర్ల మధ్య జరగాలి. క్రమక్రమంగా ఇది విస్తరించాలి. పిల్లలకీ టీర్లకీ మధ్య ఉండాల్సిన సంబంధాలపై జరిగే ఈ చర్చలు నిరంతరం జరుగుతుండాలి. పలు ముఖాలుగా జరుగుతుండాలి. విద్యావేత్తల, ప్రయోక్తల రచనల్ని మన టీచర్లు చదవాలి. వాటిలోని ఏదో ఒక అధ్యాయాన్ని సమిష్టిగా చిన్న టీచర్ల గ్రూపు అనువాదం చేసిందనుకోండి. ఇది అద్భుతమైన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. మన ట్రైనింగుల్లో ఇలాంటి పని ఎప్పుడూ ఉండాలి. ఇలాంటి ప్రయత్నాల వల్ల మాత్రమే మనం మన మెదళ్ళను ఆవహించిన దయ్యాల్ని వదిలించుకోగలం. దురదృష్టవశాత్తు మనది ఎగుడు దిగుడు సమాజం. నిచ్చెనమెట్ల సమాజం. పిల్లల టీచర్లపట్ల మన అభిప్రాయాలన్నీ ఈ సమాజ గర్భంలోంచి పుట్టుకొచ్చినవే. ఇలాంటి సమాజంలో పేరుకు 'అందరికీ సమాన విద్య' అని చెప్పుకొన్నా, ఆచరణలో ఉన్నత వర్గాలకు మాత్రమే ఉత్తమ విద్య లభిస్తుంది. సమాజంలో స్థానం ఎంత అట్టడుగున ఉంటే అంత నాసిరకం విద్య ఆ పిల్లలకి లభిస్తుంది. నిమ్న కుల బాలికలకు, ఆదివాసీలకు, మైనారిటీలకు మంచి విద్యను గురించి మనం ఆలోచించలేం. {{right|విద్యావికాసం * 15}}<noinclude><references/></noinclude> h17yihbyzc55rje60lj2i6l0o4mu4zi 104 215872 563810 2026-07-09T10:28:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563810 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|30|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} దెల్లముగ వీనిచే మీ రెల్లను బెరుగుఁ డివి మీకభీష్టము లిచ్చున్. {{float right|10}} కం॥ దేవతల వీనిచే సం భావింపుఁడు వారు మిమ్ము భావింతురు సం భావన మీ కన్యోన్యం బై వడయంగలరు పరమమౌ శ్రేయంబున్. {{float right|11}} తే॥ గీ॥ యజ్ఞభావితులౌచుఁ దా మమరులెల్ల నిష్టభోగంబులను మీకు నిత్తురనియె వారికేమియు నియ్యక వారలిచ్చు వానిఁగులుకుచుఁ గుడిచెడువాఁడు దొంగ. {{float right|12}} తే॥ గీ॥ యజ్ఞశేషంబు గుడిచెడు నట్టిసత్పు రుషులు గందురు సర్వకిల్బిషవిముక్తి వసుధఁ బొట్టకు మాత్రమ్ము పండికొనెడు పాపులగువారు కుడుతురు పా-ములను. {{float right|13}} కం॥ ఆన్నమువలనను భూతము లన్నము పర్జన్యువలస యజ్ఞమువలనం బన్నుగఁ బర్జన్యుండును జన్నము కర్మంబువలనఁ జన జనియించున్. {{float right|14}} కం॥ అలకర్మము విను బ్రహ్మము వలనను నక్షరునివలన బ్రహ్మము పుట్టున్ నలిఁ గాన సర్వగతమగు నలబ్రహ్మము నిరతముండు యజ్ఞమునందున్. {{float right|15}} </poem><noinclude><references/></noinclude> 0o3djrz6lp009hr85vbwuu87ikih35c