వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 104 18757 563843 227569 2026-07-09T14:06:52Z VISWALYRICS 7377 563843 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| ===శ్రీహయగ్రీవాయనమః.=== }} *క.* శ్రీలతకుం బ్రాఁకయి వృష శైలంబున వెలసి తనదు చాయ కెలయు ధ న్యాళి దగ మాన్చి కోర్కులు చాలంగా నొసగు కల్ప సాలముఁగొలుతున్. *క.* అనయము లలితోక్తులతో నొనరు పడం గూర్చి లక్ష్యయోజన మొప్పం గను బాలవ్యాకరణం బనఁగా లక్షణ మొనర్తు నాంధ్రంబునకున్. *గీ.* దిక్ప్రదర్శనముగఁ దెలిపెద నిందు ల క్షణము గానఁ బూర్వ కవుల లక్ష్య ములను లాఁతి లక్ష్మములఁగాంచి తక్కుల క్షణ మెఱింగి కొనుఁడు చతుర మతులు.<noinclude><references/></noinclude> 2awlfqgp7fxnum5q9f9i0mdytjjcrae 563844 563843 2026-07-09T14:09:29Z VISWALYRICS 7377 563844 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| ===శ్రీహయగ్రీవాయనమః.=== }} <poem>*క.* శ్రీలతకుం బ్రాఁకయి వృష శైలంబున వెలసి తనదు చాయ కెలయు ధ న్యాళి దగ మాన్చి కోర్కులు చాలంగా నొసగు కల్ప సాలముఁగొలుతున్. *క.* అనయము లలితోక్తులతో నొనరు పడం గూర్చి లక్ష్యయోజన మొప్పం గను బాలవ్యాకరణం బనఁగా లక్షణ మొనర్తు నాంధ్రంబునకున్. *గీ.* దిక్ప్రదర్శనముగఁ దెలిపెద నిందు ల క్షణము గానఁ బూర్వ కవుల లక్ష్య ములను లాఁతి లక్ష్మములఁగాంచి తక్కుల క్షణ మెఱింగి కొనుఁడు చతుర మతులు. </poem><noinclude><references/></noinclude> stc6l9x0xnghaj408nsyflghqnc8uuv 563846 563844 2026-07-09T14:21:25Z VISWALYRICS 7377 563846 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| ===శ్రీహయగ్రీవాయనమః.=== }} <poem>క. శ్రీలతకుం బ్రాఁకయి వృష శైలంబున వెలసి తనదు చాయ కెలయు ధ న్యాళి దగ మాన్చి కోర్కులు చాలంగా నొసగు కల్ప సాలముఁగొలుతున్. క. అనయము లలితోక్తులతో నొనరు పడం గూర్చి లక్ష్యయోజన మొప్పం గను బాలవ్యాకరణం బనఁగా లక్షణ మొనర్తు నాంధ్రంబునకున్. గీ. దిక్ప్రదర్శనముగఁ దెలిపెద నిందు ల క్షణము గానఁ బూర్వ కవుల లక్ష్య ములను లాఁతి లక్ష్మములఁగాంచి తక్కుల క్షణ మెఱింగి కొనుఁడు చతుర మతులు. </poem><noinclude><references/></noinclude> 40yztoxs5m68cfy0d4idqr6suzhorfv 563847 563846 2026-07-09T14:22:55Z VISWALYRICS 7377 563847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| ===శ్రీహయగ్రీవాయనమః.=== }} <poem>క. శ్రీలతకుం బ్రాఁకయి వృష శైలంబున వెలసి తనదు చాయ కెలయు ధ న్యాళి దగ మాన్చి కోర్కులు చాలంగా నొసగు కల్ప సాలముఁగొలుతున్. క. అనయము లలితోక్తులతో నొనరు పడం గూర్చి లక్ష్యయోజన మొప్పం గను బాలవ్యాకరణం బనఁగా లక్షణ మొనర్తు నాంధ్రంబునకున్. ఆ.వె దిక్ప్రదర్శనముగఁ దెలిపెద నిందు ల క్షణము గానఁ బూర్వ కవుల లక్ష్య ములను లాఁతి లక్ష్మములఁగాంచి తక్కుల క్షణ మెఱింగి కొనుఁడు చతుర మతులు. </poem><noinclude><references/></noinclude> 31rn8o1flskb6sgsflscxsgm2f1b8hs 563848 563847 2026-07-09T14:23:54Z VISWALYRICS 7377 563848 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| ===శ్రీహయగ్రీవాయనమః.=== }} <poem>క. శ్రీలతకుం బ్రాఁకయి వృష శైలంబున వెలసి తనదు చాయ కెలయు ధ న్యాళి దగ మాన్చి కోర్కులు చాలంగా నొసగు కల్ప సాలముఁగొలుతున్. క. అనయము లలితోక్తులతో నొనరు పడం గూర్చి లక్ష్యయోజన మొప్పం గను బాలవ్యాకరణం బనఁగా లక్షణ మొనర్తు నాంధ్రంబునకున్. ఆ.వె. దిక్ప్రదర్శనముగఁ దెలిపెద నిందు ల క్షణము గానఁ బూర్వ కవుల లక్ష్య ములను లాఁతి లక్ష్మములఁగాంచి తక్కుల క్షణ మెఱింగి కొనుఁడు చతుర మతులు. </poem><noinclude><references/></noinclude> liwidsddapf3g0m6b0lflfezu866q10 563849 563848 2026-07-09T14:26:07Z VISWALYRICS 7377 563849 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| ===శ్రీహయగ్రీవాయనమః.=== }} <poem>క. శ్రీలతకుం బ్రాఁకయి వృష శైలంబున వెలసి తనదు చాయ కెలయు ధ న్యాళి దగ మాన్చి కోర్కులు చాలంగా నొసగు కల్ప సాలముఁగొలుతున్. క. అనయము లలితోక్తులతో నొనరు పడం గూర్చి లక్ష్యయోజన మొప్పం గను బాలవ్యాకరణం బనఁగా లక్షణ మొనర్తు నాంధ్రంబునకున్. ఆ.వె. దిక్ప్రదర్శనముగఁ దెలిపెద నిందు ల క్షణము గానఁ బూర్వ కవుల లక్ష్య ములను లాఁతి లక్ష్మములఁగాంచి తక్కుల క్షణ మెఱింగి కొనుఁడు చతుర మతులు. </poem><noinclude><references/></noinclude> j34qqmh692ykb6jzofn3nucbzgdm6yy 563850 563849 2026-07-09T14:27:08Z VISWALYRICS 7377 563850 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| ===శ్రీహయగ్రీవాయనమః.=== }} <poem>క. శ్రీలతకుం బ్రాఁకయి వృష శైలంబున వెలసి తనదు చాయ కెలయు ధ న్యాళి దగ మాన్చి కోర్కులు చాలంగా నొసగు కల్ప సాలముఁగొలుతున్. క. అనయము లలితోక్తులతో నొనరు పడం గూర్చి లక్ష్యయోజన మొప్పం గను బాలవ్యాకరణం బనఁగా లక్షణ మొనర్తు నాంధ్రంబునకున్. ఆ.వె. దిక్ప్రదర్శనముగఁ దెలిపెద నిందు ల క్షణము గానఁ బూర్వ కవుల లక్ష్య ములను లాఁతి లక్ష్మములఁగాంచి తక్కుల క్షణ మెఱింగి కొనుఁడు చతుర మతులు. </poem><noinclude><references/></noinclude> 0qyprtmok1uhhs3soeaoqpbsoh6ktyd 563851 563850 2026-07-09T14:27:45Z VISWALYRICS 7377 563851 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| ===శ్రీహయగ్రీవాయనమః.=== }} <poem>క. శ్రీలతకుం బ్రాఁకయి వృష శైలంబున వెలసి తనదు చాయ కెలయు ధ న్యాళి దగ మాన్చి కోర్కులు చాలంగా నొసగు కల్ప సాలముఁగొలుతున్. క. అనయము లలితోక్తులతో నొనరు పడం గూర్చి లక్ష్యయోజన మొప్పం గను బాలవ్యాకరణం బనఁగా లక్షణ మొనర్తు నాంధ్రంబునకున్. ఆ.వె.దిక్ప్రదర్శనముగఁ దెలిపెద నిందు ల క్షణము గానఁ బూర్వ కవుల లక్ష్య ములను లాఁతి లక్ష్మములఁగాంచి తక్కుల క్షణ మెఱింగి కొనుఁడు చతుర మతులు. </poem><noinclude><references/></noinclude> 3m4b28rllsk6f6s88fofb0147mor4pj 563852 563851 2026-07-09T14:29:43Z VISWALYRICS 7377 563852 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| ===శ్రీహయగ్రీవాయనమః.=== }} <poem>క. శ్రీలతకుం బ్రాఁకయి వృష శైలంబున వెలసి తనదు చాయ కెలయు ధ న్యాళి దగ మాన్చి కోర్కులు చాలంగా నొసగు కల్ప సాలముఁగొలుతున్. క. అనయము లలితోక్తులతో నొనరు పడం గూర్చి లక్ష్యయోజన మొప్పం గను బాలవ్యాకరణం బనఁగా లక్షణ మొనర్తు నాంధ్రంబునకున్. ఆ.వె. దిక్ప్రదర్శనముగఁ దెలిపెద నిందు ల క్షణము గానఁ బూర్వ కవుల లక్ష్య ములను లాఁతి లక్ష్మములఁగాంచి తక్కుల క్షణ మెఱింగి కొనుఁడు చతుర మతులు. </poem><noinclude><references/></noinclude> seyhlx92b1qn3i4s20y5jsp5frwe3bd 563853 563852 2026-07-09T14:31:58Z VISWALYRICS 7377 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563853 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="VISWALYRICS" /></noinclude>{{Center| ===శ్రీహయగ్రీవాయనమః.=== }} <poem>క. శ్రీలతకుం బ్రాఁకయి వృష శైలంబున వెలసి తనదు చాయ కెలయు ధ న్యాళి దగ మాన్చి కోర్కులు చాలంగా నొసగు కల్ప సాలముఁగొలుతున్. క. అనయము లలితోక్తులతో నొనరు పడం గూర్చి లక్ష్యయోజన మొప్పం గను బాలవ్యాకరణం బనఁగా లక్షణ మొనర్తు నాంధ్రంబునకున్. ఆ.వె. దిక్ప్రదర్శనముగఁ దెలిపెద నిందు ల క్షణము గానఁ బూర్వ కవుల లక్ష్య ములను లాఁతి లక్ష్మములఁగాంచి తక్కుల క్షణ మెఱింగి కొనుఁడు చతుర మతులు. </poem><noinclude><references/></noinclude> nlaq1fo6jal4uk1jy357qatq26csy3o 104 47063 563887 185351 2026-07-10T01:38:23Z Arjunaraoc 364 563887 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Bhaskaranaidu" /></noinclude>వెళ్ళినపిమ్మట గూడ చాల ప్రొద్దు పోవువఱకు వారి వారి రోగ కారణాదుల నాత్మోద్బోధనము తెలిసికొనుటతో నిదుర యుండదు. ఒకప్పుడొక నిదురపోయి లేచి తెల్లవారు లా చింతతోనే కాలము గడపుదురు. ఇందుచే ప్రొద్దెక్క లేచుట జరిగెడిది. వేకువనే ఆచారపరాయణువలె వేషము సవరించుట కెక్కడ! అన్ని ఆచార ములను వారు జీవకారుణ్య యజ్ఞాగ్నిలో వ్రేల్చిరి. దంతధావన చేసీ చేయుటతో నేఁ దెచ్చిన కమలా ఫలములను రుచి జూచి," బాగున్నవి! కాని లోన డొల్ల జాస్తి. రసము తక్కువ" యనిరి. ప్రతి వస్తువును పరిశీలించి నాణ్యము తేల్చుట వారి కొక పరిపాటి. ఆపిమ్మట నాకు యోగచికిత్స నిచ్చుటకు వారు సమ్మతించిరి. కాని ముందు నా భోజనవసతి యెట్లని యడిగిరి. హోటలులో నుందు ననఁగానే వారి కతృప్తి కల్గెను. హోటలులో ఆహారము ససిగా నుండదని వారి బెంగ. మామూలు సాంబారు మెతుకులు గాక మంచి నేయి, కూరలు, పాలు, పండ్లు తీసికొనవలె ననిరి." ఈ యాహరముతో నీ జబ్బు కుదురునను కొనవద్దు. కుదుర్చునది సర్వకర్తయగు నిశ్వరుడే! నీ శరీర పుష్టికి ఈ తిండి కావలయును" అని చెప్పిరి. నర్సింగుహోము సంగతి చెప్పగా అందు చేరవల దనిరి. వారి మాటజాడను బట్టి నా యనారోగ్యము చక్కబడు నని వారి తలంపుగా నేను గ్రహించి సంతసించితిని.<noinclude><references/></noinclude> 8qkdg4sy8u563xsk4wlx8juzwwn7hbb 1 102203 563888 563568 2026-07-10T01:41:58Z Arjunaraoc 364 /* అధ్యాయాలు చదివి తప్పులు కనబడితే ఆయా పేజీలలో సరిచేయబడినవా? */ సమాధానం 563888 wikitext text/x-wiki {{textinfo | edition = | source = | contributors = | progress = | notes = | proofreaders = }} ==దింపుకొనదగినట్లు చేయుటకు తనిఖీ చిట్టా== చిట్టా చేర్చినవారు..[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 15:47, 5 జనవరి 2021 (UTC) {{ping|arjunaraoc}} దయచేసి ఒకసారి ఇందలి విషయాలను పరిశీలించండి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:50, 2 జూలై 2026 (UTC) ===అధ్యాయాలు చదివి తప్పులు కనబడితే ఆయా పేజీలలో సరిచేయబడినవా?=== * మొత్తంగా బాగున్నది. కానీ చిన్నచిన్న తప్పులు సరిచేయాల్సివున్నది. ముఖ్యంగా శ్రద్ధాంజలి అధ్యాయం సరిచేయాలి. ఒక 155 పేజీలోని పద్యం అధ్యాయంగా ఎలా కనిపిస్తే బాగుంటుందో గమనించండి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:50, 2 జూలై 2026 (UTC) *:చాలా పద్యాల ఫార్మట్స్ సరి చేశాను. చాలా పేజీలలో బ్లాక్స్ ఉన్నాయి. తీసి సరి చేశాను. *:శ్రద్ధాంజలి కూడా అచ్చు సవరణలు చేశాను. 155 పద్యం పాఠ్యంని విరుస్తోంది. దాన్ని కొంచెం క్రిందగా తరలించవచ్చు. తరలించాను [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:54, 6 జూలై 2026 (UTC) *::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]], @[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] గార్లకు * నేను చేసిన [https://te.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:Pragna_Prabakaramu_-Veturi_Prabhakara_Sastri.pdf/26&diff=next&oldid=185351 ఒక పేజీ సవరణలు] చూడండి. ఆసక్తి గలవారు ప్రతిపేజీ ఒకసారి తనిఖీ చేస్తే బాగుంటుంది. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:41, 10 జూలై 2026 (UTC) ===బొమ్మలు సరిగా చేర్చబడినవా మరియు నాణ్యత సరిపోతుందా?=== * 7 మరియు 156 పేజీలలోని బొమ్మల నాణ్యత బాగులేదు. వేరేదైనా ముద్రణ నుండి గాని తెచ్చి చేర్చవచ్చునా.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:43, 2 జూలై 2026 (UTC) *:నాణ్యత సంగతెలా ఉన్నా, స్పష్టంగా లేవు. ఈ పుస్తకం ఆంగ్ల వెర్షన్ ఆర్కైవ్ లో కొంచెం మంచి బొమ్మలున్నాయి. https://archive.org/details/prajna-prabhakaram-english-edition.-1/mode/1up ఇది కామన్స్ లో లేదు. క్రాప్ చేయలేము. 1991 వెర్షన్. వేరే చోట లభించ పొతే ఉన్న వాటిని మెరుగుపరచినవి వాడవచ్చేమో ఆలోచించండి. కామన్స్ లో ప్రస్తుతానికి అభ్యంతరం లేదు [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 15:51, 6 జూలై 2026 (UTC) ===అధ్యాయాల విరుపులు సరిచేయబడినవా?=== * అధ్యాయ విరుపులు సరిగా వున్నవి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:43, 2 జూలై 2026 (UTC) ===విషయసూచికలో అవసరమైన అంశాలు అధ్యాయంలో విభాగాలైతే లింకులు చేర్చబడినవా?=== * విషయసూచికలో అంశాలు లేవు.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:43, 2 జూలై 2026 (UTC) ===దింపుకొని పరిశీలించితే కనబడే తప్పులు సరిచేయబడినవా?.=== * దింపుకొని పరిశీలించమని మనవి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:43, 2 జూలై 2026 (UTC) g969in91jvdf6l9ub0pwvica7r6ve4i 104 154417 563917 563673 2026-07-10T11:00:58Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />విజ్ఞానకోశము - ౨</noinclude> రెండు రెట్లు ఎక్కువగా నున్నను, ఈ రోజులలో సరఫరా చేయబడు శక్తిలో నెక్కువభాగము వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహము (AC) వలననే యైనను, ఋజువిద్యుత్ప్రవాహ (DC) చాలకముల కింకను చాల అవకాశము గలదు.వేగము నదుపులో నుంచుటకు అవసరమగు చాలనములకును, మరియితర ప్రత్యేక లక్షణములు గలవాటికిని అవి ముఖ్యముగా కావలసియుండును. ఓడలలో నుండు ఇంచుమించు చాలక ము(motors) లన్నిటికీ ఋజువిద్యుత్ప్రవాహ ముండును. ఇంగ్లాండులో ట్రాంమార్గములు, ట్రాలీలు, రైల్వేలు మొదలగు విద్యుత్ యానములకు తప్పనిసరిగా ఋజువిద్యుత్ప్రవాహము (DC) ఉపయోగింపబడు చున్నది. దశాంశములో అశ్వశక్తిగలిగి గృహములలో వాడుకొను చాలకములు మొదలు 5000 అశ్వళ క్తులు గలిగి కార్ఖానాలలో నుపయోగించు భ్రమణచాలకముల వరకు ఏపరిమాణములలో నైనను ఋజువిద్యుత్ప్రవాహ చాలకములను నిర్మించుటకు వీలగును. ఋజువిద్యుత్ప్రవాహ పరిపథములో (direct-current circuit) ఎడ తెగని ప్రవాహప్రసారమునకు అపరి పథములో నుపయోగింపబడిన పదార్థ భాగములన్నియు లిగించు అవరోధమే నిరోధముగానుండుమ, ప్రవాహ మొక స్థిరమైన లేక నిశ్చలమైన విలువను పొందిన తరువాత నుండు స్థితికి మాత్రమే ఓహ్మసూత్ర సంబంధము వర్తించును. ఒక విద్యుత్ప్రవాహమందు ఋజువిద్యుచ్చాలక శక్తి అకస్మాత్తుగా ప్రవేశపెట్టబడినపుడో లేదా తొలగింపబడినపుడో విద్యుత్ప్రవాహమొక స్థిరత్వమును పొందును. అట్టికార్యమునకు ముందుగా అతి స్వల్ప కాలము లోనే చాల తక్కువగా అయస్కాంత స్యందము (magnetic flux) గాని అయస్కాంత శక్తిగాని ఉత్పత్తి యగునట్లు పరిపథము నిర్మితమై యున్నచో ప్రవాహము అకస్మాత్తుగా, ఇంచుమించు తక్షణమే దాని స్థిరమైన విలువకు హెచ్చును. పరివథము తీగచుట్టబడిన ఇనుముతో నేర్పడినచో కొంతసేపైన తరువాత ప్రవాహము స్థిరస్థితికి వచ్చును. ఎందుచేతననగా, ఇనుములో శక్తిని నిలువచేయుటకు కొంత వ్యవధిపట్టును. అందుచే కుండలి (coil) గల పరిపథములో ప్రవాహము నుత్పత్తిచేయు విద్యుచ్ఛాలక శక్తికి (e.m.f.) ప్రవాహము వెనుకబడుట తప్పదు. ఈవిధముగా శక్తి నిలువచేయబడు చుండుట ప్రవాహము వృద్ధియగుచున్న కొలది ఎడతెగకుండా జరుగుచుండును. ఒక్కసారిగా విద్యుచ్చాలక శక్తిని తొలగించినపుడు నిలువచేయబడిన అయస్కాంత శక్తి ప్రవాహము క్షీణించకుండ నాపియుంచును. పరిపథము వివృతమైనపుడు ఆ శక్తి విడుదలయై నెమ్మదిగా పరిపథమునకు చేరికొనును. అందుచే ప్రవాహము క్రమముగా శూన్యాంకమునకు క్షీణించును. విద్యుత్ ప్రవాహము యొక్క విలువలో గలుగు మార్పును ఎదుర్కొనెడు విద్యుత్ పరిపథధర్మము సంగ్రహముగా విద్యుత్ప్రేరణము (Inductance) అనబడును. ప్రవాహము విలువ మారు చున్నపుడే ఇండక్టెన్సు దానిని ఎదుర్కొనును గాని, అది మారక స్థిరముగా నున్నపుడు దాని నెదుర్కొనుట జరగ జాలదని మాత్రము గుర్తునందుంచుకొనవలెను. ద్యుశక్మత (voltage) కు వెనుకబడు ప్రవాహముగల పరిపథమేగాక ద్యుశక్మతను పురోగమించు ప్రవాహము గల పరిపథము మరియొకటి గలదు. అది 'సంఘనకము' (condenser) లేక ధారితకము (capacitor) అనబడును. దాని సాధారణ రూపమున అది ఒక జత లోహపు పలకలు వేరు చేయబడి కాని, విద్యుత్ అవాహక పదార్థముతో ఒకదాని నుండి మరియొకటి విద్యుద్బంధన మొనరింపబడి గాని యుండును. విద్యుద్బంధక పదార్థము 'పారద్యుతికము ' (dielectric) అనబడును. అది గాలి, అభ్రకము, గాజు మొదలైన పలురకములలో నొక పదార్థమైయుండవచ్చును. ద్యుళక్మతను వచ్చును. ద్యుళక్మతను (voltage) ప్రయోగించిన వెంటనే ఒక్కసారిగా ప్రవాహము బయలుదేరును. ఈ ప్రవాహము దానిలో ప్రవహించక, దానిని ప్రభరణము (charge) నొందించుటకు వినియోగించును. ప్రభారము(charge) అభివృద్ధి చెందుచున్నపుడు సంఘనకము (condenser) మీదుగా శక్మము (potential) అధికమగుచుండును. ఇది ఎప్పుడును నియోజిత ద్యుళక్మత (Impressed voitage) ను ఎదుర్కొనుటచే ప్రవాహము క్రమముగా తగ్గి, ధారీతకము (capacitor) మూల స్థానము యొక్క శక్మము (potential) తో ప్రభరణ మొందినపుడు శూన్యాంక మువరకు వచ్చును. ఈవిధముగా ధారితకము(capacitor) యొక్క ద్యుశ క్మత (voltage)<noinclude><references/></noinclude> lhggmzqt2uas6mmcn6j42obwvnwnxbp 104 154418 563920 448222 2026-07-10T11:14:13Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|ఋజువిద్యుత్ప్రవాహము వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహము||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> అల్పతమముగా నున్నపుడు దానిని ప్రభరణము చేయు ప్రవాహము అధికతమముగను, సంఘనకముపై నుండు ద్యుశక్మత అధికతమముగా నుండునపుడు ప్రవాహము శూన్యముగను ఉండును. ఈవిధముగా ఈ పరి పథములో (circuit) ప్రవాహము ద్యుశక్మతను ముందుకు తీసికొని పోవుచుండును. చాల వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహమనగా ఒక ప్రవాహములో నున్న విద్యుదణువుల (electrons) చలనము కొంత సేపు ఒక దిక్కుగను, తరువాత అదే కాల ప్రమాణమున దాని కెదురు వైపుగను ఉండుననియు, ఇట్లు ఒక సెకండునకు పర్యాయములు మరల మరల జరుగుచుండుననియు మనకు తెలియును. చాలవరకు వికల్పవిద్యుత్పరివాహములు, ద్యుళక్మతలు త్రికోణమితిశాస్త్రములో 'భుజజ్యా (sine) అని పేర్కొనబడిన ఉత్పన్న ఫల ప్రకారము మారుచుండును. ఇది విద్యుదుత్పత్తికి, ప్రసార మునకు, వినియోగమునకు కావలసియున్నది. ఋజువిద్యుత వాహమునకు పెక్కు పారిశ్రామిక ప్రయోగము లున్నప్పటికీ, పరి వాహన, వార్తా ప్రసారవిధానము మున్నగు పనులలో సాపేక్షముగా అత్యల్ప ఋజువిద్యుత్ప్రవాహ జనకములు ఉండుటయేగాక, నూటికి 85 వంతుల ఉత్పాదక స్థావరములు వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహము నుత్పత్తి చేయుచుండును. విద్యుత్ రోపణము మొదలగు పనులకు ఋజువిద్యుత్ప్రవాహమునే ఉపయోగించుట తప్పనిసరియైనపుడు, అది ఉజ్ఞాపకములు (elevators) సంకర్షణ విధానములు మొదలగు వానియందు బాగుగా పనిచేయుట కుపయోగింపబడినపుడు? మొదట ఉత్ప త్తియైన వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహము (A C) యంత్రసహాయముచే ఋజు విద్యుత్ప్రవాహము (D C) గా మార్చబడుచుండును. వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహము యొక్క శ్రేష్ఠతకు కొన్ని ముఖ్యకారణము లేవనగా :- 1. హెచ్చు ద్యుశక్మతల నిచ్చునట్లుగా వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహ ఉత్పాదక యంత్రములను నిర్మించవచ్చును. ఆ ద్యుళక్మతలకు ప్రసారపు పనులకొరకు పరివర్తనయంత్రముల ధ్వారా మరింత హెచ్చువిలువల నివ్వ వచ్చును. విద్యుచ్ఛక్తి యొక్క హెచ్చు ద్యుశక్మతగల ప్రసారము ఎక్కువ శక్తిమంతముగ మండుమ, దీనికి కావలసిన సాధన సామగ్రి ఎక్కువ తృప్తికరముగను, చవుకగను ఉండును. వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహమువలన నిట్టి సదుపాయములకు వీలగును. 2. వికల్పవిద్యుత్ప్రవాహము యొక్క ప్రేరణ చాలకము (Induction motor) పరిశ్రమలలో సాధారణముగ నుపయోగింపబడు మోటుగనుండునట్టియు, క్లిష్ట రహితమైనట్టియు యంత్రములలో నొకటి. దానికి ఉత్తమమైన లక్షణములు గలవు. అందుచే నది చాల గొప్ప ప్రయోగములకు పనికివచ్చును. దాని శక్తి కొరకు చాల వికల్ప విద్యుత్ ప్రవాహము ఉత్పత్తియగును. 3. ఋజువిద్యత్ ప్రవాహఉత్పాదక యంత్రములకంటే వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహ యంత్రములు చాల పెద్ద పరిమాణములలో నిర్మింపవచ్చును. శక్తిప్రమాణము యొక్క ధరను బట్టి పెద్ద యంత్రములను నిర్మించుట లాభసాటిగా నుండుటచే, ఉత్పాదకస్థావరములు మరింత పెద్ద విగను, మరింత చక్కగ పనిచేయునవిగను, అధికతర విస్తీర్ణమునకు సాపేక్షముగా తక్కువ ధరకు శక్తిని పంపునవిగను ఉండును. ఒక విద్యుత్ పరిపథములో నిరోధము (resistance) ఉండి, వికల్పద్యుశక్మతను నియోగించినపుడు నియొ గించిన ద్యుళక్మత శూన్యముగా నున్నచో ప్రవాహము శూన్యముగా నుండును. ద్యుళక్మత అధికతమముగా నున్నపుడు ప్రవాహము అధికతమముగా నుండును. అనగా ఏర్పడిన ద్యుళక్మతా భేదములను బట్టి ప్రవాహ ములో భేదములు గూడ సరిగా అదే ప్రకారము తటస్థించును. ఈ స్థితిలో ప్రవాహము ద్యుశక్మతతో 'ప్రావస్థ’ (Phase) యందు ఉన్నదనబడును. ఏ సమయమునందైనను విడుదలయైన శక్తి ద్యుళక్మతా ప్రవాహముల గుణనలబ్ధముతో సమానముగానుండును. అది క్షణక్షణమునకు మారుచుండును.కాని సరాసరి శక్తి, ద్యుళక్మత, ప్రవాహము ఋజువిద్యుత్ ప్రవాహమున కున్నట్లే సమానముగా నుండును. ఫలప్రదమగు ప్రవాహ ద్యుశక్మతల వలెనే పరిమితిని కలిగియుండును, నిర్వచన ప్రకారము వికల్పపరిమాణముల ఫలప్రదమగు విలువలు ఋజువిద్యుత్ప్రవాహములో అదేపరిమాణమున ఉష్ణ ఫలము నిచ్చువానికి సమానముగా నుండును. పరిపథము లో విద్యు<noinclude><references/></noinclude> 59spwxkggnfbj56phsiky0yykw5rfps 104 154419 563936 448223 2026-07-10T11:38:43Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||ఋజువిద్యుత్ప్రవాహము - వికల్పవిద్యుత్ప్రవాహము}}</noinclude> త్పేరణము (ఇండక్టెన్సు) ఉన్న యెడల ప్రవాహము ఉపయోగింపబడిన ద్యుశక్మతకు వెనుకబడును. ఈ విధ ముగా ద్యుళక్మత అత్యధికముగా నున్నప్పుడు ప్రవాహము అత్యల్పముగను, ప్రవాహము అత్యధికముగ ఉన్నపుడు ద్యుశక్మత శూన్యాంతముగను ఉండును. ఈ పరిపథములో ప్రవాహ ప్రసారమునకు కలుగు జడ్డు ముఖ్యముగా 'ప్రతిక్రియ' (Reactance) ను బట్టి నిర్ణయింపబడును. ప్రతిక్రియ వికల్పవిద్యుత్ప్రవాహ ద్యశక్మత యొక్క తరచుదనము, విద్యత్ప్రేరణము (Inductance) వీటి యొక్క గుణిజమునకు అనుపాతములో నుండును. స్వచ్ఛమగు నిరోధము ప్రవాహ ప్రసారమును అడ్డుకొనుట మాత్రమే చేసి, ద్యశక్మతతో ప్రావస్థ (phase) లో నుండును. ఇండక్టెన్సువలన కలుగు ప్రరోచిత ప్రతిక్రియ ప్రవాహ ప్రసారమును అడ్డుకొనుటయే గాక ప్రవాహమును ద్యశకతకు వెనుకబడ వేయును. సగము కాలములో విడుదలయైన వికల్పశక్తి నిలువ చేయబడి రెండవ సగముకాలములో సరిగా అంత పరిమాణముగల శక్తియే శక్తిజనకమునకు తిరిగి వచ్చును. ఈ విధముగా ఉత్పత్తిస్థానము సరఫరా చేయు సరాసరి శక్తి బొత్తిగా శూన్యమగును. ఒక ధారితకమునకు(capacitor) వికల్పద్యుశక్మతను ప్రయోగించినపుడు ప్రవాహభేదములనుబట్టి ధ్యుశర్మశాభేదములు కలుగుచుండును. కాని, ఫలితము వ్యతిరేకముగ నుండును. ఎందుచేతననగా, మొదటిదానియందు ప్రవాహము ద్యుశక్మతకు దారి చూపును. తరువాతి దానియందు ప్రవాహము ప్రయోగించిన ద్యుశక్మతకు వెనుకబడును. మొదటి సగము కాలమున ధారితకములో శక్తి నిలువ చేయబడి, రెండవ సగముకాలమున అదే మొత్తముశక్తి ఉత్పత్తి స్థానమునకు మరలివచ్చుటచే మరల ఈవలయమున నున్న సరాసరిశక్తి బొత్తిగా శూన్యముగా నుండును. నిరోధకము, ప్రరోచక ప్రతి క్రియ (Inductive reactance), ధారితక ప్రతిక్రియ అన్నియు కలిసి 'ప్రతి బంధకత' (Impedance) అనబడును. ఒక వికల్ప విద్యుత్పవాహ పరిపథములో శ క్తికి సంబంధించిన విషయములను పరిశీలించినచో 'శక్తి అంకము' (Power. factor) అనునదీ బోధపడును. శక్తి అంకము ద్యుశక్మతాప్రవాహముల ఫలప్రదమగు విలువల గుణిజము ఎంతవరకు ఉపయోగించునో తెలియజేయును. విద్యుత్ప్రేరణము, ధారితకము, అనునవి వ్యతిరేకమై ప్రవాహపు విలువను నిర్ణయించునవి యైనను అవి ఉపయోగించు మొత్తము శక్తి శూన్యముగా నుండును. ఇది ఒక యంత్రమున కీయబడిన మొత్తము శక్తి యొక్క శాతమును దెలియబరచు సామర్థ్యమువంటిది. దీనివలన ఉపయోగార్థమెంత మొత్తము శక్తి కలదో తెలియును. నిరోధకము, ఇండక్లైన్సు టెన్సు మూడును ఒక పరిపథములో పరుసగా నున్నపుడు, రెండును స్థిరముగానుంచి ఇండ క్టైన్సుగాని కెపాసిటెన్సుగాని మార్చినపుడు చిత్రముగు ఫలితము తటస్థించును. కెపాసిటెన్స్ ప్రతిక్రియ ఇండక్టెన్సు ప్రతిక్రియ యొక్క ఫలితముతో సమానమై వ్యతిరేకముగ నున్నందున, వాని ప్రమాణములు సమానముగా నున్నప్పుడవి ఒకదాని నొకటి తటస్థపరచుకొని, ఆ పరిపథము స్వచ్ఛమగు నిరోధక పరిపథముగా మారును. ఈస్థితి “అనువాదిత్వము" (resonance) అనబడును. పరిపథము అనువాదిత్వమున నున్నపుడు, నిరోధకము తక్కువగా సున్నపుడు విస్తారమగు ప్రవాహము ప్రవహించును. దీనికితోడు ప్రతిక్రియలు విస్తారముగా నున్నచో ద్యుళక్మత వాని మీదుగా ప్రవాహ ప్రతిక్రియల గుణిజముతో సమానముగా దిగజూరును. అందుచే అట్టి మాలా పరిపథము పరిపథ మూలకముల కొంత అపాయకరముగా పరిగణింపబడును. ఎందుచేతననగా, అనువాదిశ్వము హఠాత్తుగా సంభవించినచో హెచ్చు ద్యుళక్మతలు కలుగును. విలువలను తరచుదనమును మార్చుచు స్థిరముగా నుంచుట నలనగూడ అనువాదిత్వ స్థితి కలుగ జేయవచ్చును. ఇండక్టేన్సు, కెపాసిటెస్సు పార్శ్వాయన స్థితిలో (in shunt) నున్నపుడు గూడ అదేమాదిరి స్థితి సంభవించును. వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహ శక్తి పరిపథముల విషయములో అదృష్టవశమున అనువాదిత్వ పరిస్థితులు అరుదుగానున్నవి. ఎందుచేతననగా అనువాదిత్వస్థితి వెనుకనే ఎల్లప్పుడును హెచ్చు ద్యుశక్మతలుండును. అవి విసంవాహక సామగ్రిని (insulation) రంధ్రము చేయవచ్చును. లేదా, వినం వాహకములను (insulations) తుడిచి వేయవచ్చును. లేదా ప్రసారమును పూర్తిగా మూసివేయవచ్చును.<noinclude><references/></noinclude> ccl0trcf15y9y621tkprz2lpja6zs4d 104 154420 563938 448224 2026-07-10T11:54:01Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />ఋజువిద్యుత్ప్రవాహము - వికల్పవిద్యుత్ప్రవాహము</noinclude> మూలసిద్ధాంతములలో ఋజు, వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహ ఉత్పాదక యంత్రములు ఒకే మాదిరిగ నుండును.ఈ రెండిటియందును సంవాహకి (Armature) పై నుంచబడిన వాహకములలో ఏకల్ప విద్యుచ్చాలకశక్తిమాత్రమే ప్రేరేపించబడును. ఈ వాహకములలో దానిని ఋజు విద్యుత్ ప్రవాహ సంబంధముగా మార్చుటకు వీలులేదు. వినిమయ యంత్రము (commutator), కుంచెల (brushes) సహాయముతో వాహకములలో సదా ప్రవహించు వికల విద్యుత్ప్రవాహమును బహిర్గతముగా ప్రవహించు ఋజుప్రవాహముగా మార్చుటకు వీలగును. ఈవిధముగా విద్యుత్ప్ర వాహయంత్రములో వినిమయయంత్రము, దానితో నుండు కుంచెలు చాల ముఖ్యమైన భాగములు. ఇచ్చట రెండు ఆవశ్యకమగు క్రియలు జరుగును. (1) ఉత్పత్తియైన వికల్ప విద్యుత్ ప్రవాహ ద్యుశక్మత బహిర్గతముగా ఉపయోగింపబడిన ఋజు విద్యుత్ ప్రవాహ ద్యుశక్మతలుగా మారుట. (2) పరిభ్రమణ సంవాహకి (Armature) నుండి ప్రవాహము స్థిరముగా నున్న కుంచెకు మారుట, కుంచెలు తిరుగుడుచుట్టల (coil) పై రుద్దుటకు వీలగునట్లుగా చేసి బాహ్యఋజువిద్యత్ ప్రవాహ ద్యుశక్మత నిచ్చునట్లు యంత్రముల నిర్మించుటకు వీలైనప్పటికి, చుట్టలు త్వరగా నరిగిపోవుటచే ప్రతి యొక చుట్టపై ప్రత్యేకముగా రుద్దుటకు వీలైన వినియ యంత్రము నమర్చుటయే ప్రామాణికాచారమైయున్నది. చిన్న చిన్న వికల్ప విద్యుత్ జనక యంత్రములు స్థిరధ్రువములతోను, పరిభ్రమించు చుట్టతోను చేయబడును. పెద్ద యంత్రములు స్థిర మైనచుట్టలతోను (స్టేటర్) పరిభ్రమించు ధ్రువములతోను (రోటర్) చేయబడును. ఉత్పత్తియైన శక్తి తరువాత స్థిరమైన అంతిమముల ద్వారా సేకరింప వచ్చును. ఇది చాల గొప్ప సదుపాయము. ఎందుచేత ననగా, అత్యధికమగు ఉత్పత్తి, ద్యుశక్మతల విషయమున ఋజువిద్యుత్ ప్రవాహ యంత్రములలో పరిభ్రమించు అంతిమములనుండి శక్తిని సేకరించుటయనునది తీవ్రమగు అవధిగానుండును. పొందిన వికల్పవిద్యుత్ ద్యుశకత యొక్క తరచుదనము ధ్రువముల జతల యొక్కయు, సెకండునకు చేయు పరిభ్రమణముల సంఖ్య యొక్కయు గుణిజమునకు సమానముగానుండును. ఈ విధముగా నడుపునట్టి పరిస్థితులలో నుండు భేదములు గాక, వికల్ప విద్యుజ్జన'' యంత్రమునకును, ఋజు విద్యుజ్జనక యంత్రమునకును ఈ దిగువ నిచ్చిన భేదములుండును. (1) ఒక స్థిరమైన తరచుదనములో వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహమును పొందుటకు వికల్పవిద్యుజ్జనక యంత్రమును ఒక స్థిరమైన వేగముతో నడపవలసియుండును. ఋజు విద్యుజ్జనక యంత్రమును అనుకూలమును, ఉచితమును అగు వేగముతో నడపవచ్చును. (2) నికల్పవిద్యుజ్జనక యంత్రము ఎల్లప్పుడును వేరుగా ఉద్రేకింపవలసియుండును. ఋజు విద్యుజ్జనక యంత్రమును వేరుగా ఉద్రేకింపవచ్చును. లేదా స్వయముగా గాని ఉద్రేకింపవచ్చును. ఇంకను పూర్తిగా ఆ స్థిరమైన చుట్టల యొక్క ఉపరితలమును ఉపయోగించుకొనుటకు రెండవ చుట్ట అమర్చబడును అవసరమైనచో మూడవ చుట్ట ఇట్లే క్రమముగా ఉపయోగించ వేరుగానున్న ప్రతియొక చుట్టమును ఒక 'ప్రావస్థ' (phase) యనబడును. అవి వేరు వేరుగా భారములకు కలుపబడి యుండవచ్చును. చాల ప్రావస్థల (phases) తో పనిచేయుటవలన ముఖ్యమైన ప్రయోజనములు గలవు (1) ఈయబడిన ఒక పరిమాణము గల చట్రమునకు 'బహుప్రావస్థ' (Poly phase) యంత్రము యొక్క ఉత్పత్తి యెక్కు వగానుండును. అనగా, ప్రయోజనకారియగు పదార్థము బహుప్రావస్థ యంత్రములో ఎక్కువ సమర్థతో వినియోగపడును. (2) వాహక దూరమున కుపయోగింపబడు తామ్రపు ఖర్చు తప్పక తగ్గును. ప్రసారితమగు శక్తి, ప్రసార సామర్థ్యము స్థిరముగా నుండును. ఏమైనను, మూడు ప్రావస్థలకంటే నెక్కు వగ నుపయోగించుట తగదు. ఎందుచేతననగా, ప్రావస్థల సంఖ్య ఎక్కువైన కొలది వికల్పవిద్యుజ్జనక యంత్రములయందును, సంవియుకదంతి (Switchgear) మొదలగు వానియందు క్లిష్టత కూడ హెచ్చుఅగుచుండును. అందుచేత మూడు ప్రావస్థలు గల విధానము బహు ప్రావస్థ (Poly phase) విధానములో ప్రామాణికముగా నంగీకరింపబడినది. పరివర్తన యంత్రము యొక్క సూత్రమును మనము ముందు విచారించితిమి. అనగా వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహ మొక చుట్టద్వారా ప్రవహించుచున్నపుడు మారుచున్న స్యందమేర్పడును. ఈ స్యందముతోకలుపుచు మరి యొక<noinclude><references/></noinclude> jzrpn39uxntgp52fy4ijneconemiygr 563939 563938 2026-07-10T11:55:25Z A.Murali 3019 563939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|ఋజువిద్యుత్ప్రవాహము - వికల్పవిద్యుత్ప్రవాహము||సంగ్రహ ఆంద్ర}}</noinclude> మూలసిద్ధాంతములలో ఋజు, వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహ ఉత్పాదక యంత్రములు ఒకే మాదిరిగ నుండును.ఈ రెండిటియందును సంవాహకి (Armature) పై నుంచబడిన వాహకములలో ఏకల్ప విద్యుచ్చాలకశక్తిమాత్రమే ప్రేరేపించబడును. ఈ వాహకములలో దానిని ఋజు విద్యుత్ ప్రవాహ సంబంధముగా మార్చుటకు వీలులేదు. వినిమయ యంత్రము (commutator), కుంచెల (brushes) సహాయముతో వాహకములలో సదా ప్రవహించు వికల విద్యుత్ప్రవాహమును బహిర్గతముగా ప్రవహించు ఋజుప్రవాహముగా మార్చుటకు వీలగును. ఈవిధముగా విద్యుత్ప్ర వాహయంత్రములో వినిమయయంత్రము, దానితో నుండు కుంచెలు చాల ముఖ్యమైన భాగములు. ఇచ్చట రెండు ఆవశ్యకమగు క్రియలు జరుగును. (1) ఉత్పత్తియైన వికల్ప విద్యుత్ ప్రవాహ ద్యుశక్మత బహిర్గతముగా ఉపయోగింపబడిన ఋజు విద్యుత్ ప్రవాహ ద్యుశక్మతలుగా మారుట. (2) పరిభ్రమణ సంవాహకి (Armature) నుండి ప్రవాహము స్థిరముగా నున్న కుంచెకు మారుట, కుంచెలు తిరుగుడుచుట్టల (coil) పై రుద్దుటకు వీలగునట్లుగా చేసి బాహ్యఋజువిద్యత్ ప్రవాహ ద్యుశక్మత నిచ్చునట్లు యంత్రముల నిర్మించుటకు వీలైనప్పటికి, చుట్టలు త్వరగా నరిగిపోవుటచే ప్రతి యొక చుట్టపై ప్రత్యేకముగా రుద్దుటకు వీలైన వినియ యంత్రము నమర్చుటయే ప్రామాణికాచారమైయున్నది. చిన్న చిన్న వికల్ప విద్యుత్ జనక యంత్రములు స్థిరధ్రువములతోను, పరిభ్రమించు చుట్టతోను చేయబడును. పెద్ద యంత్రములు స్థిర మైనచుట్టలతోను (స్టేటర్) పరిభ్రమించు ధ్రువములతోను (రోటర్) చేయబడును. ఉత్పత్తియైన శక్తి తరువాత స్థిరమైన అంతిమముల ద్వారా సేకరింప వచ్చును. ఇది చాల గొప్ప సదుపాయము. ఎందుచేత ననగా, అత్యధికమగు ఉత్పత్తి, ద్యుశక్మతల విషయమున ఋజువిద్యుత్ ప్రవాహ యంత్రములలో పరిభ్రమించు అంతిమములనుండి శక్తిని సేకరించుటయనునది తీవ్రమగు అవధిగానుండును. పొందిన వికల్పవిద్యుత్ ద్యుశకత యొక్క తరచుదనము ధ్రువముల జతల యొక్కయు, సెకండునకు చేయు పరిభ్రమణముల సంఖ్య యొక్కయు గుణిజమునకు సమానముగానుండును. ఈ విధముగా నడుపునట్టి పరిస్థితులలో నుండు భేదములు గాక, వికల్ప విద్యుజ్జన'' యంత్రమునకును, ఋజు విద్యుజ్జనక యంత్రమునకును ఈ దిగువ నిచ్చిన భేదములుండును. (1) ఒక స్థిరమైన తరచుదనములో వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహమును పొందుటకు వికల్పవిద్యుజ్జనక యంత్రమును ఒక స్థిరమైన వేగముతో నడపవలసియుండును. ఋజు విద్యుజ్జనక యంత్రమును అనుకూలమును, ఉచితమును అగు వేగముతో నడపవచ్చును. (2) నికల్పవిద్యుజ్జనక యంత్రము ఎల్లప్పుడును వేరుగా ఉద్రేకింపవలసియుండును. ఋజు విద్యుజ్జనక యంత్రమును వేరుగా ఉద్రేకింపవచ్చును. లేదా స్వయముగా గాని ఉద్రేకింపవచ్చును. ఇంకను పూర్తిగా ఆ స్థిరమైన చుట్టల యొక్క ఉపరితలమును ఉపయోగించుకొనుటకు రెండవ చుట్ట అమర్చబడును అవసరమైనచో మూడవ చుట్ట ఇట్లే క్రమముగా ఉపయోగించ వేరుగానున్న ప్రతియొక చుట్టమును ఒక 'ప్రావస్థ' (phase) యనబడును. అవి వేరు వేరుగా భారములకు కలుపబడి యుండవచ్చును. చాల ప్రావస్థల (phases) తో పనిచేయుటవలన ముఖ్యమైన ప్రయోజనములు గలవు (1) ఈయబడిన ఒక పరిమాణము గల చట్రమునకు 'బహుప్రావస్థ' (Poly phase) యంత్రము యొక్క ఉత్పత్తి యెక్కు వగానుండును. అనగా, ప్రయోజనకారియగు పదార్థము బహుప్రావస్థ యంత్రములో ఎక్కువ సమర్థతో వినియోగపడును. (2) వాహక దూరమున కుపయోగింపబడు తామ్రపు ఖర్చు తప్పక తగ్గును. ప్రసారితమగు శక్తి, ప్రసార సామర్థ్యము స్థిరముగా నుండును. ఏమైనను, మూడు ప్రావస్థలకంటే నెక్కు వగ నుపయోగించుట తగదు. ఎందుచేతననగా, ప్రావస్థల సంఖ్య ఎక్కువైన కొలది వికల్పవిద్యుజ్జనక యంత్రములయందును, సంవియుకదంతి (Switchgear) మొదలగు వానియందు క్లిష్టత కూడ హెచ్చుఅగుచుండును. అందుచేత మూడు ప్రావస్థలు గల విధానము బహు ప్రావస్థ (Poly phase) విధానములో ప్రామాణికముగా నంగీకరింపబడినది. పరివర్తన యంత్రము యొక్క సూత్రమును మనము ముందు విచారించితిమి. అనగా వికల్ప విద్యుత్ప్రవాహ మొక చుట్టద్వారా ప్రవహించుచున్నపుడు మారుచున్న స్యందమేర్పడును. ఈ స్యందముతోకలుపుచు మరి యొక<noinclude><references/></noinclude> 3tjqpowm069n2rpd9rgbp9iifg51t70 104 154564 563856 448370 2026-07-09T15:00:54Z Rajasekhar1961 50 563856 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />విజ్ఞానకోశము – ౨ ఓషధులు</noinclude><section begin="512A" />బహమనీ రాజులు ఓరుగల్లును వశపరచుకొని ధ్వంసము చేసిరి. కాకతీయుల పతనానంతరము స్వేచ్ఛాప్రియులై న తెలుగు నాయకులందరును ఏకమై ప్రోలయ నాయకుని ఆధ్వర్యవమున ఓరుగంటి నుండి తురుష్కులను పారద్రోలి ఇంచుమించు 50 ఏండ్లవరకు రాజ్యము చేసిరి. కావయ నాయకుడు ప్రోలయనాయకుని తరువాత తెనుగు నేల నేలినట్లు శాసనాధారమున్నది. షితాబ్ ఖాన్ అను బిరుదు గల సీతాపతి యను ఆంధ్రవీరుడు అసహాయశూరుడు. ఇతడు క్రీ. శ. 1504 లో ఓరుగల్లు స్వాతంత్ర్యమును ప్రక టించెను. కుతుబ్ షాహీ రాజైన కులీ కుతుబ్ షాను ఓడించెను. ఓరుగంటిని రాజధానిగా వరించి రాజ్య పునర్ నిర్మాణమునకు పూనుకొనేను. ఓరుగల్లు యడా పూర్వ శోభను సంపాదించుకొనుచుండెను. కాని 1512 లో కులీ కుతుబ్ షా కుట్రలు పన్ని యుద్ధమును ప్రకటించెను. యుద్ధములో సీతాపతి నిహతుడయ్యెను. విజేతలు నగరమునందలి దేవాలయములను, భవనములను నేల గలిపిరి. గోలకొండ కుతుబుషాహీ రాజుల పతనానంతరము ఓరుగల్లు మొగలాయీ రాజ్యములోని భాగమయ్యెను. మొగల్ చక్రవర్తులను ధిక్కరించి దక్కను సుబేదారైన నిజాముల్ ముల్కు క్రీ.శ. 1724లో స్వాతంత్ర్యము ప్రకటించుకొనెను. వాటినుండి ఇది ఆసష్టాహీ రాజుల పరిపాలనక్రింద నుండెను. 1956 నవంబరులో ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరించెను. ఆంధ్రప్రదేశమునందలి నేటి ప్రధాన నగరములలో ఓరుగల్లు ఒకటి, తివాచీల నేతకిది ప్రసిద్ధి వహించియున్నది. నూనెగింజలు, ధాన్యము, చేనేత వస్త్రములు, తివాచీలు, కలప, ఇక్కడినుండి యెగుమతి యగుచుండును. రాజరాజ నరేంద్ర ఆంధ్ర భాషానిలయము, శబ్దాను శాసనాంధ్ర భాషానిలయము, విజ్ఞాన ప్రసారక కేంద్ర ములుగా గత నాలుగు దశాబ్దములనుండి పని చేయు చున్నవి. పాలీ టెక్నిక్ కళాశాల, ఆర్ట్సు-సైన్సు కళాశాల ఇచట నున్నవి; పాఠశాలలు పెక్కులున్నవి. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రములో జనసంఖ్యయందేమి, చారిత్రక ప్రాముఖ్యము నందేమి ఆంధ్రప్రదేశ రాజధానియగు హైదరాబాదు తరువాత వరంగల్లు నే పేర్కొనవలసి యుండును. వరంగల్లు ఆంధ్రులకు భావావేశమును కలిగించునదియై దినదినాభి వృద్ధి పొందుచున్నది. <section end="512A" /> <section begin="512B" />ఓషధులు : ఓషః = పాఠం, ఢీయతేజస్మిన్నితి ఓషధిః - అనగా పరిణామవిశేషమును కలిగియున్నవి. అని యర్థము - ఒషధులను పెదము సామాన్య వాచిగాను - శేషవాచిగాను నగూడ గ్రహింపదగియున్నది. సామాన్య వాచియైనప్పుడు ఈ పదమునకు వృక్షజాతులు అని అర్థము - విశేష వాచి యైనపుడు వృక్షజాతులలో సంతర్గతమైన మూలికలు అని అర్థము. వృక్షజాతులను అయిదు విధములుగ విభజించిరి. (1) తృణములు, (2) ప్రసరములు, (3) వల్లి, (4) గుల్మ ములు, (5) వృక్షములు : తృణములు: రెల్లు, వరి మొదలగునవి. ప్రసరములు: భూమిపై ప్రాకెడి చిన్న మొక్కల జాతి - వాకుడు, గలిజేరు మొదలగునవి. వల్లులు : తీగలు, అనుగ (సొర), కాకర మొదలగునవి. గుల్మములు : గుబురుగానుండు పొదలు - వాక, గచ్చ పొదలు మొదలగునవి. వృక్షములు: పెద్ద చెట్లు వేస, రావి మొదలగునవి. ఈ వృతములు వనస్పతులు, వానస్పత్యములని రెండు తెగలుగా జెప్పుదురు. పువ్వులు లేకుండగనే కాయలు గాచునవి వనస్పతులు: పుష్పములు కలిగిన పిమ్మట ఫలించునవి వానస్పత్యము అని నిర్ణయము. పువ్వులు లేకుండగనే కాయలు కాచుట అసంభవము కనుక, పూలు మనకు కనబడవు గాని పుష్పించును. ఇవి అంతః కోటర పుష్పియని చక్రపాణి వ్రాసియున్నాడు - 'వృథాన్ మూకాః ప్రాణినోవదంతి' యని ఇవి ప్రాణముకలిగియు మూకము అనగా మాటలేనివిగ నుండునవి యనియు 'సేంద్రియంచేతనం ద్రవ్యం' యని 'సేంద్రియంచేతనం ద్రవ్యం' యని యుండుటచే వీటికిని ఇంద్రియములు కలవనియు ప్రొద్దుతిరుగుడు సూర్యుని ఉదయా స్తమయములను గమనించును గనుక, నేత్రేంద్రియ మున్నదమటకును, అశోకము స్త్రీ పాదస్పర్శ గలుగుటచే పుష్పించును గనుక స్పర్శనేంద్రియము ఉన్నదనుటకును, మేక నెత్తురు పోయుటచే ద్రాక్షతీగ ఫలించును గనుక రసనేంద్రియ మున్నదనుటకుమ, కొన్ని ద్రవ్యములను <section end="512B" /><noinclude><references/></noinclude> cu18lzcfdi3dt9p022ixmrtl0zoo4iy 104 154568 563899 448374 2026-07-10T05:29:03Z Rajasekhar1961 50 563899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />విజ్ఞానకోశము - ౨ ఓస్ట్వాల్డ్ ఫీడ్రిష్ విల్హె లి</noinclude><section begin="516A" />ముఖమునందుంచినచో నిజముగ ఒక యామపర్యంతము జీవించునని చెప్పబడినది. దేవతాది దర్శనమును కలిగించెడి యోగములు గూడ కలవు. "మాతులుంగన్య బీజాని పురో సౌవీర మంజనమ్ : ఏకీకృత్యైవ జుహుయాత్ | ధాత్రీ కాష్టాన్వితే ఒనలే! సందృశ్యతే రుద్రగణః లంబమానేసితే పురే” "మణిపుష్పరసే పుయ్యే దృష్ట్వా ప్రోతోంజనం తతః | అంజి తాటోనరః పశ్యేత్ మధ్యాహ్నే తారకాగణమ్” "మాతులుంగ స్య బీజోత్థం తైలం తామ్రస్య భాజనే । స్థాపయేదాత వే పఠ్యే న్మధ్యాహ్నే సరథం రవేః ॥ " "బిల్వపత్ర రసై స్సిద్ధం గుంజామూలం జనాంతికే అంజితాజోనరః పశ్యేత్ పిశాచానాంచ కౌతుకమ్" మాతులుంగ బీజములు, గుగ్గిలము, సౌవీరాంజన ములను చేర్చి, ధాత్రీకాష్ఠము (ఉసిరిక) లచే చేయబడిన అగ్నిహోత్రమునందు హోమము చేసిన, వ్రేలాడుచు కనుపడు శ్వేతపురమునందలి రుద్రగణములు కనబడును. ప్రోతోంజనమును మణిపుష్ప రసములో భావనచేసి యంజనము చేసికొనిన, మధ్యాహ్నమున నక్షత్రములు కనుపించును. మాతులుంగ బీజములనుండి తైలమును దీసి తామ్ర పాత్రలో పోసి ఎండయందుంచి చూచిన, సూర్యుని రథము కన్పడును. బిల్వపత్ర రసములో సిద్ధమైన గుంజామూలమును ఏకాంత ప్రదేశమున గూర్చుండి నేత్రముల కంజనము చేసికొనివచో పిశాచముల క్రీడలు కనుపించును. ఇటుల మూలికలను గూర్చి వ్రాయుటకు చోటు చాలదు. హోమములలో అభిష్ట భేదముచే భిన్న భిన్నము అయిన మూలికలను వేసి హవనము చేయుటచే కోరిక లన్నియు ఫలించును. పలాశపుష్పములను హోమము చేయుటచే మేథాప్రజ్ఞులు— నీలోత్పలముల వలన రాజ వశ్యము -సురభి ద్రవ్యములవలన లక్ష్మీప్రాప్తి---మరి కొన్నింటివలన శత్రువిజయము మొదలగునవి వర్ణించబడి యున్నవి. ఇవియన్నియును విశ్వసింపదగినవే. కాని వీటి ప్రయో “గములను సంప్రదాయ పూర్వకముగ గ్రహింపవలసి యున్నది. మూలికల పేర్లవ: సామాన్య వస్తువులు. గ గోచరించినను, కాలము, మంత్రోపాసన, మూలికా గ్రహణ విధానముచే దానియందలి దైవాంశములు నశించకుండగ; గ్రహించి యుః యోగించుట వలన తథ్య ము" పనిచేయును. ఇట్టివాటిని గ్రహించి పాశ్చా త్యాది దేశవాసులు విమర్శించి ఏదియైన విశేషమును చేసి చూపించిన యపుడు మనము గుటకలు మ్రింగుచుందుము. దృగ్విపర్యయము నిషిద్ధము గనుక “మంత్రే తీరే తధా దైవే దైవజ్ఞే భేషజే గురౌ । యాదృశీ భావనా యర్ర సిద్ధి ర్భవతి తాదృశీ" యని నమ్మకముమీద ఆధారపడి యున్నవి కనుక ఆది అవసరము. <section end="516A" /> <section begin="516B" />ఓస్వాల్డ్ ఫీడ్రిష్ విల్హెల్మ్ (1853-1932) : ఈ ప్రఖ్యాతజర్మను రసాయనశాస్త్రజ్ఞుడు తాను జరిపిన పరిశోధనములు, రచించిన ప్రస్తకములు, స్థాపించిన పత్రి కలు మొదలగువాని ద్వార భౌతిక రసాయన శాస్త్రము లోని ఎన్నో శాఖలకు పునాదులు వేసెను. రిగా (లాట్వుయా) లోను, లీప్జిగ్ (జర్మనీ) లోను ప్రొఫెసరుగా పనిచేసెను. 1909 వ. సం॥ లో నోబెల్ బహుమానము బడసెను. ఓస్ట్ వాల్డ్ 1858 సెప్టెంబరు 2వ తేదీన 3గా లో జన్మించెను. అచటనే 1884 వ సం॥లో బడిలో చేరెను. చదువుకంటే, చిత్రకళ, ఫోటోగ్రఫీ, మతాబాలు చేయుట, ఇంటిలో రాసాయనిక ప్రయోగములు జరుపుట మున్నగు వ్యాపకములలో హెచ్చుశ్రద్ధ చూపించెను. కాని చివరి రోజులలో చదువునందు చదువునందు పట్టుదల వహించి డోర్పటు పట్టుదలవహించి (ఎస్టోనియా) విశ్వవిద్యాలయములో చేరుటకు అవసర మైన పరిశయం దు త్తీర్ణుడయ్యెను. డోర్పటులో రసాయన శాస్త్రమభ్యసించి, కార్ల్ మ్మిట్ (Kari Schmidt) ఒద్ద ప్రయోగ రసాయనములో శిక్షణము పొందెను. 1875 వ సం॥లో డిగ్రీ పుచ్చుకొని, పై చదువు సాగించుటకు వీలు లేకపోవుటచే ఉద్యోగ ములో చేరెను. తరువాత ష్మీట్ వద్ద అసిస్టెంటుగా చే లెను. వివిధ ఆమ్లముల, అవణాధారముల బలములు (strengths) కొలుచుటతో తన పరిశోధనములు ప్రారంభించెను. ఈ పరిశోధనముల ద్వారా డోర్పటు విశ్వవిద్యాలయము నుండి మాస్టరు, డాక్టరేటు డిగ్రీలను పొందకలిగెను. <section end="516B" /><noinclude><references/></noinclude> i5bxijmpv1z9f43hv62l92p2d14s4m5 104 169652 563832 482189 2026-07-09T12:50:56Z Brjswiki 6801 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 563832 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Brjswiki" /></noinclude> ములలోను రచించిరి. మహాభాగతము యొక్క తుది<ref>మహాభారతము మూడుమారులు నిర్మితమయ్యెననియు, ప్రస్తుతా కారము తుదియనియు 'వైద్యా' గారి భావము, మా హ.</ref> నిర్మాణకాలమున నీ రెండు గ్రథములు ఉండి యుండవచ్చును. ఇప్పటికిని ఇట్టి పేర్లు గల గ్రంథములు లున్నవి కాని యవి సౌతి<ref>మహాభారతము తుదిమారు నిర్మించినవాఁడు 'సౌతి' యని 'వైద్యా' గారి యాశయము. (వైద్యాగారి “మహాభారత సమీక్షణము” అను గ్రంధమును జూనుఁడు.)మా.హ.</ref> కాలముననుండినవి కాకపోవచ్చును. శాంతిపర్వములోని రాజ ధర్మఘట్టముపై గ్రంధముల సారాంశమై యుండవచ్చును. దండ నీతి ఈశ్వరదత్తమని యెప్పుకొనఁబడుటవలన, రాజుల నిరంకుశ వర్తనమునకు కొంత యాటంకము కలిగియుండవచ్చును. మత సంబంధనుగు భయమువలన, రాజులు ప్రజాపతి విధించిన నియమముల ననుసరింప చాలవఱకు భర్ధులుగా నుండి యుండవచ్చును. {{right|— మాడపాటి హనుమంతరావు.}} {{rule |6em }} <section begin="59A" /><section end="59A" /> <section begin="59B" />{{Css image crop |Image = Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.1,_No.4_(1916).pdf |Page = 59 |bSize = 461 |cWidth = 204 |cHeight = 47 |oTop = 186 |oLeft = 141 |Location = center |Description = }} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>రాష్ట్రమును బాలనము సేయు రాజుబోలె | గృహముపాలన మొనరించు గృహిణిబోలె గ్రంథ భాండార పాలనాక్రమము నెఱుగు। వాఁడు భాండారకుడొకండె వసుధయందు.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>వివిధజాతుల గ్రంథవితతి వేర్వేరుగా జాబితాలను మీరు సల్పుడయ్య చదువంగ నేతెంచు జనముల కా గ్రంథసమితి నోపికతో మెసంగుడయ్య చదువలేనట్టి యజ్ఞానుల కాపొత్తముల యర్థముల లెస్సదెలుపుడయ్య గ్రంథాలయోపయోగము లెఱుంగనివారి కభిరుచి కలిగింప నరయుడయ్య బాలురకు స్త్రీలకును గ్రంథపఠనమందు | ఘనతరాసక్తి గలిగింపఁ గడగుడయ్య జ్ఞానభిక్షను జనుల కొసంగుడయ్య | ఆంధ్రసోదరులార మహాత్ములార </poem>|ref=}}{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem> పఠనమందిరములఁ బటుసమర్ధత తోడ నెలకొల్పి పెంపఁగాఁ దలపరయ్య ఘనసమాజములమి గ్రంథాలయములలో స్థాపించి చర్చల సలుపరయ్య ఆంధ్రముఖ్యుల జ్ఞాపకార్థమ బహుమానసమితి బ్రోత్సాహంబు సల్పరయ్య పురుషులకుకుబోలె తరుణీమణులకును జ్ఞానమీయఁగశ్రమ సలుపరయ్య వేరు కార్యంబులఁ బ్రసక్తివిడువరయ్య | చేతఁ బూనిన కార్యంబు శీఘ్రగతిని జయము న౦ది౦ప యత్నముల్ సలుపరయ్య | ఆంధ్రసోదరులార మహాత్ములార </poem>|ref=}} {{right|- మైనంపాటి హనుమంతకవి.}}<section end="59B" /><noinclude><references/></noinclude> cv8xjyb8n3qwh8bdmzdziit8sglrwnk 104 170791 563829 482126 2026-07-09T12:09:14Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563829 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>ము రాజునకు దైవదత్తము గాను ప్రశంసింపఁబడి యున్నది. “రాజునకిట్టి యధికార మెట్లువచ్చె” నను ప్రశ్న హిందూ విజ్జానుల మనసులను పలుమారు కలవర పెట్టెను. వారట్టి ప్రశ్నకు తమయిచ్చవచ్చినట్టు, సమాధానము చెప్పు కొనిరి. అయినను రాజునకుఁ గొన్ని కర్తవ్యములు కలవను మాటను మాత్రము వారు మరచిపోలేదు. శాంతిపర్వములోని రాజధర్మ వివరణమున, అంభముననే యుధిష్టిరుఁడు భీష్మునడుగును. “రాజశబ్దమెట్లు వచ్చినది? తక్కిన యందఱివలెనే రెండు చేతులును రెండు కన్నులును కలిగి వారితో తుల్యమగు జ్ఞానమును మాత్రమేకల మనుష్యునికి తక్కినవారిని పాలించు నధికారమెట్లువచ్చెను?” దీనికి భీష్ముని ప్రత్యుత్తరమిది. “కృతయుగమున రాజే లేడు. ఆకాలమున జనులందరు స్వతంత్రులై ధర్మమును తామే నడపుచుండిరి. తరువాత మనుజులు క్రమక్రోధాదులకు వశులై అధర్మమార్గానువర్తులై పాపకార్యములఁ జేయసాగిరి. పాపము మిక్కుటమగుటవలన దేవతలకు బాధలు కలిగినందున వారు బ్రహ్మయొద్దకుఁబోయి ఈయాపదను తొలగింపురుని వేడుకొనిరి. అంత బ్రహ్మదండనీతిని పెద్దగ్రంథముగా రచించి, దానిని శంకరునకు నేర్పెను. శంకరుఁడింద్రునికిచ్చెను. అతఁడు దానిని బృహస్పతికిచ్చెను. బృహస్పతి దాని క్లుప్తపఱచి ౩౦౦౦ అధ్యాయములు కలదిగాఁ జేసెను. దీనికి బృహసృతి నీతియని పేరు. శుక్రుఁడు దానినింకను సంగ్రహ పఱచి ౧౦౦౦ అధ్యాయములలో నిమిడ్చెను. ప్రజాపతి యాశాస్త్రమును అనంగునికిచ్చెను. ఈ యనంగుఁడు తద్గ్రంథానుసారము ప్రపంచమును పాలించిన మొదటి రాజు. అతని సుతుఁడు అతిబాలుఁడగువాఁడు తండ్రి మాగ్గము ననుసరించెను; కాని వాని కుమారుఁడగు నేనుఁడు ధర్మాతిక్రమణముతో భూపరిపాలన మొనర్చి స్వేచ్ఛా వర్తనుఁడయ్యెను. కనుక ఋషులాతని వధించి అతని కుడి తొడ నుండి పృథువను వానిని సృజించిరి. పిమ్మట బ్రాహ్మణులును దేవతలును అతనితో నిట్లనిరి: "ఈ భూమిని ధర్మశాస్త్రానుసారము నిష్పాక్షికముగా సమదృష్టితోఁ బాలింపుము. బ్రాహ్మణుల శిక్షింపననియు వర్ణసాంకర్యమును ఆపెదననియు వాగ్దత్తముచేయుము” పృధువాట్లేతే వాగ్దత్తముచేసి తదనుసారము న్యాయముగా నేల యేలెను. బ్రాహ్మణులును దేవతలును స్వవచనానుసారము అతనికి శ్రేష్ఠవస్తువుల నిచ్చిరి. అతఁడు భూమిమిదిరాలను తీసివేయించి యది పదు నేను విధములగు గడ్డిని, మనుష్యులకును యక్షులకును ఇతరులకును కావలసి యున్న వృక్షవర్గమును ఇచ్చునట్లు చేసెను. ప్రజారంజకుఁడగుట చేత అతఁడు "రాజు" అని పిలువఁబడెను.<ref>రంజితాశ్చ ప్రజాః సర్వా సేన రాజేతికబ్ద్యతే శాంతిః</ref> "తనయాజ్ఞ నెవరును మీరఁగూడదని విష్ణువు శాసించి తాను స్వయము గానే రాజుశరీరమును జొచ్చెను. <ref>స్థాపనంచాకరోద్విస్థు,స్వయమేవసనాతనః | నాతివర్తి వ్యతే కశ్చి,ద్రాజింస్త్వామితి భారత । తపపాభగవాన్విష్ణు, వివేశచభూమిపం! శాంతిః </ref>కావుననే ప్రపంచమంతయు దేవునకు వలె రాజునకును మొక్కెదరు. రాజగువాఁడు విష్ణువునంశము తోను దండ నీతియొక్క జ్ఞానము తోను పుట్టును." పురాతన హిందూదేశపు జిజ్ఞాసువులు రాజు యొక్క నిరంకుశాధికారము నీవిధముగా సమర్ధించిరి. రాజువిష్ణ్వంశ సంభూతుఁడయినను, ఈశ్వరదత్తమగు దండనీతి ననుసరించి న్యాయముగా ప్రజను పాలించుట ఆతని విధియనియు వారు నమ్ముచుండిరి. ఆకాలమున బ్రాహ్మణులు సాధారణ శిక్షలనుండి తప్పించుకొని యత్నించిరి. కనుకనే స్మృత్యాదులందు బ్రాహ్మణుల దండించు విషయమున ప్రత్యేక నియమములు కలవు. ఈప్రకారము రాజులు, ప్రజనురంజింపఁ జేయవలయునను తమకర్తవ్యమును ఈశ్వరదత్తముగా భావింపఁబడిన దండనీతి నియమములను నిర్లక్ష్యము చేసి క్రమక్రమముగా నిరంకుశులైరి. రాజుయొక్క నిరంకుశాధికారము సత్పరిపాలనా నిర్బంధముతోఁ గూడియుండెనని వెనుకఁ జెప్పియుంటిమి. ఈ యభిప్రాయమే మహాభారత మందు వేరొక యధ్యాయమున మరియొక విధముగా సూచింపఁబడి యున్నది. రాజునకును ప్రజకును జరిగిన యొడంబడికను బట్టి వారికిట్టి సంబధమేర్పడినదని ఈ యధ్యాయమున సాధింపఁబడినది. ఇట్టి యభిప్రాయమే పాశ్చాత్య విద్వాంసులలోఁ గొందఱు-హాబ్సు (Hobbes) మున్నగువారు - సూ<noinclude><references/></noinclude> mw24dgjog0cu1afnfhfs86pgxrkh9oy 104 170845 563830 482160 2026-07-09T12:18:17Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563830 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>చించియున్నారు. "పూర్వకాలమున రాజను వాఁడు లేకపోవుటవలన ప్రజక నేక కష్టములు సంభవించెను. అందువలన జనులంద ఱేకీభవించి ఇతరుని దూషించినవాఁడును, కొట్టినవాఁడును, పరుని భార్యను చెఱుచువాఁడును, శిక్షింపఁ బడవలయునని నియమము చేసికొనిరి. కాని యానియమమును అమలులోఁ బెట్టుటకు వలయుశక్తిలేనందున, వారందఱు ప్రజాపతికడకుఁ బోయి, తమకొక పాలకుని నియమించుమనియు, అట్టిపాలకుని తాము గౌరవింతుమనియు, అతఁడు తమ్ముకాపాడవలసి యుండుననియు, వేడికొనిరి. బ్రహ్మ మనువును ప్రజాపాలనము చేయుమని కోరెను. కాని మనువు అందునకొప్పుకొనక, జనులు పాపాత్ములు కనుక వారిని పాలించుట పాప హేతువనియు, ప్రజాపరిపాలనము కష్టకార్యమనియు, చెప్పెను. అంత జనులు మనువుతో నిట్లనిరి. తమరు భయపడవలసిన పనిలేదు. పాపాత్ములగువారే తమ పాపఫలము ననుభవింతురు. మీకు మాయొద్దనున్న పశువులలోను బంగారములోను అయిదవ భాగమును మాధాన్యములో పదియవ భాగమును ఇచ్చెదము. వివాహఋతువులో ఒక సుందరిని మీకిచ్చెదము. మాలో ముఖ్యులగువారు సాయుధులై విూకడ వర్తింతురు. మమ్ము సుఖముగాను నియమబద్ధముగాను పాలింపుఁడు. మాకు లభించు పుణ్యమున నాల్గవ భాగమును మీకిచ్చెదము. అంత మనువు వారి విన్నపము నంగీకరించి కార్యారంభ మొనర్చెను. అతఁడు శత్రువులనందఱ నిర్మూలపఱచి జనులను ధర్మమార్గమున నడిపించెను. కనుక జనులు సదా తమకొఱకొక రాజు నేర్పరచుకొనవలయును.” ధర్మమును నడపెదనని మనువును, దానికి ప్రతిగా పన్నులఁ జెల్లింతుమని ప్రజలును ఒడంబడిక చేసికొనిరను నభిప్రాయము చాల శ్రేష్ఠమైనదే కాని నిరంకుశ ప్రభువులు, మనదేశమందేవి ఇతర దేశములందేమి తమ వాగ్దత్తమును చెల్లించుకొని యుండుట అరుదుగా గానవచ్చుచున్నది. ఎంతటి నిరంకుశుఁడైనను, ఎంతటి భోగపరాయణుఁడైనను, రాజు, మొత్తముమీద శాంతిని స్థాపించుటయందును, న్యాయము చేయుట యందును సామాన్యముగా శ్రద్ధాళువైయుండెను. రాజపాలనమున నున్న జనులు అరాజకముగానున్న దేశములోని ప్రజలకంటే సర్వదా ఎక్కువ బలవంతులుగను, ఎక్కువ సుఖులుగను ఉండుచు వచ్చిరి. అరాజకమువలన నష్టములు ఉభయ వీరకావ్యములందును విస్పష్టముగా వర్ణింపఁబడి యున్నవి. బహుశః జనులకుఁగల అరాజక భయమే రాజుల యధికారమును బలవత్తరముగఁ జేసియుండవచ్చును. అయోధ్యకాండములోని ౬౭ వ అధ్యాయమున, దశరధుఁడు మృతినొంది రాముఁడును భరతుఁడును దేశమున లేని సమయమున కర్తవ్యమును నిర్ణయించుటకు జనులు సభ చేసిరి. ఆసందర్భమున నిట్లున్నది. “రాజులేని దేశమున మేఘములు వర్షింపవు. పిడికెడు ధాన్యమైనను విత్తరు. పుత్రులు జననీ జనకులకును, భార్యలు భర్తలకును విధేయులుగా నుండరు. ఏమనుజుఁడును తన సొత్తును గాని తనభార్య సహవాసమును గాని యనుభవింపఁజాలఁడు. సత్యమునకు గౌరవముండదు. వేదాధ్యయనపరులగు బ్రాహ్మణులు యాగాదులఁజేయరు. ఇంక పండుగల మాటయు, సాంఘిక సమావేశముల మాటయు చెప్పవలెనా? ఆభరణాలంకృతలగు జవ్వనులు సాయంత్రములందు పురము బయటి తోటలకు పోజాలరు. జనులు తలుపులఁ దెఱచి నిదురింపఁజాలరు. వేగముగల బండ్లలో అడవులకుఁబోవ నేరరు. వర్తకులు దేశసంచారము చేయలేరు. జనులు ధనుర్విద్యాభ్యాసము చేయనేరరు. ఊరూరఁ దిరుగుచు ఎచ్చటకోరిన నచ్చట విశ్రాంతిఁగొను జ్ఞానులు కానరారు. వసంతకాలపు నవనవలాడు వృక్షములవలె ప్రకాశించుచుండు యౌవనులగు రాకొమరులు కన్పట్టరు. జలములేని నదివలెను, పచ్చిక లేని యడవివలెను,పసులులేని కాపరివలెను (?) రాజులేని రాజ్యముండును. శరీగమునకు నేత్రము లెట్లు ప్రధానములో, దేశమునకట్లే రాజు ధర్మపాలనార్థమవసరము. అహో! మంచి చెడుగులను వేరుపఱచు రాజు లేనిచో, ఎచ్చటజూచీనను అంధకారము నిండియుండును; ఏమియు కనుపడదు. <ref>అమోతమ ఇ వేదంస్యాన్న ప్రజ్ఞ యేతకించన ! రాజాచేన్నభవేల్లోకే విభజ౯సాధ్వసాధునిః అయో!</ref>రామాయణములోని సమస్త వర్ణనలవలెనే అరాజకమును గూర్చిన పైవర్ణన కూడ చాల మనోహరముగా నున్నది. దుర్మార్గు<noinclude><references/></noinclude> 8mozdmezxgrsi0287mk7y82bu9f5qb5 104 170846 563831 482183 2026-07-09T12:39:37Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563831 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>లగువారి పోకలనడఁచుటకు రాజు లేని పక్షమున కలుగు అనర్థములను గూర్చి మనవారంత భయపడుచుండిగో పైవర్ణనయే చెప్పుచున్నది. ఈ భయము అతివిస్తారమైనందున జనులు రాజ్యాంగమున శ్రద్ధగానక, పరదేశీయులైనను సరే దేశమున శాంతిని నెలకొల్పుదుమని ధైన్యమిచ్చుఎవ్వారికైనను విధేయులై యుండ సిద్ధపడియుండిరి. రాజు లేకపోవుటవలనఁ గలుగు నష్టములు మహాభారతము నందలి శాంతిపర్వములోని ౬౭-౬౮ అధ్యాయములలోఁగూడ వర్ణింపఁబడినవి. ఈ వర్ణన రామాయణములోని వర్ణనయంత రమ్యముగా లేకపోయినను, ఎక్కువ ప్రత్యక్షముగాఁ గానవచ్చుచున్నది. అచ్చట నిట్లున్నది. “రాజు అసలేలేనట్టి గాని, దుర్భలుఁడుగానున్నట్టిగాని దేశమును జయించుటకై సమర్థుఁడగు మనజుఁడెవఁడేని కోరుచుండెనేని జనులాతనికి స్వాగతమిచ్చుటయే మంచిది. ఏలయన, అరాజక దోషములకంటే భయంకరములు మరేనియు లేవు. అతఁడు సంతిపించెనేవి అంతియు బాగుగా నడచును; ఆగ్రహించెనేని అతఁడు సర్వనాశము చేయును. తిప్పలపెట్టక పాలిచ్చు ఆవు వెవరును బాధింపరు. కాని బాధపెట్టి పాలిచ్చు ఆవును బాధిఁతుగు.” రాజ్యాంగమునందు రాజునకు ఆలోచనచెప్పు నధికారము తమకుఁ గలదను మాటను జనులెట్లు మంచిరో మన కిచట స్పష్టముగాఁ గానవచ్చుచున్నది. జనులు లెమ్ముఁదాము బలవంతుఁడగు వానికి పాలివ్వవలసిన యావులుగా భావించిరి. ఈ విధముగా క్షాత్ర యుగాంతము నాఁటికి హింద్వార్యుల రాజ్యాంగదశ విషాదకరముగా నేలఁగూలెనని దెలియుచున్నది. రాజగువానిని ఎవరుకు అంటనైనఁ గూడదనియు, అతిని వచనములు దేశవాక్యములనియుకూడ తలఁచు నవస్థకు ఆకాలము వారు పాల్పడిరి. రాజు విషయమున దురుర్దేశములు కలవాఁడు ఈ లోకముననే కాక పరలోకమునగూడ <ref>అధిచేదభీవరీైత, రాజ్యాగీధీబలవ త్థరః | అరాజకాణిరాష్ట్రాణి హతవిర్యాణీవాపునః ప్రత్యుద్గమాభిపూజ్యఃస్యా, తదేవసుమంత్రితం నహిపాపాత్పర తరమస్తీకిశ్చిదరాజకం సచేత్సమనుపశ్వేత సమగ్రంకునలంభవేత్జే బలవా౯హిప్రకుపితి కుర్యాన్నిశీృళ్ళేవతామపి భూయా౦ సంలచజేక్లేశం యాగౌర్భవతి దుగ్దుహా । ఆభయానుదుహారాజు న్నై వరౌంవిత. దంత్యపి । శాంతిః</ref>శిక్ష ననుభవించునని వారి తెలంపు. <ref>యస్తస్య పురుషఃపాపం, మనసావ్యను జింకెయేత్ । అనంశయమిహక్లిష్టః, ప్రేత్యాపినరకం వ్రజెత్౹౹</ref>సుప్రసిద్ధమగు నీశ్లోకము శాంతిపర్వమున నున్నది. <ref>వహిజాత వమంతవ్వో, మనుష్యఇతిభూమిపః | మహతిదేవతాహ్యేసా, నరరూపేణతిష్ఠతిః</ref> మనుష్యుఁడేకదాయని రాజును చులకనగాఁజూడఁగూడదు. రాజనగా నరరూపముననున్న గొప్ప దేవత.” “అధర్ములను శిక్షించునప్పుడును, సధర్ములను రక్షించునప్పుడును, “రాజు” యముఁడుగాను, “ఒకనియొద్దనుండి ధనమును లాగికొని మరియొకని కిచ్చునపుడు కుభేరుడు" గాను ఎంచఁబడుచుండెను. రాజు చేయు పనులు సక్రమములా యక్రమములా యని ప్రశ్నించు అధికారము ఎవనికని లేదు. రాజద్రవ్యాపహారి ఈ లోకమున శిక్షనొందుటయే కాక అతిలోతైన నరకకూపమునఁ గూడ కూలునని నమ్మఁబడు చుండెను. వేయేల? రాజుయొక్క దైవాంశ జనుల మనములందు దృఢముగా నాటుకొనినందున, వారతనికిఁ జూపు విధేయత దాశ్యమునకు సమానమగు స్థితికి వచ్చెను. రాజునకుఁగల యాధికారములలో నెల్ల గొప్పది జనులను శిక్షింపఁగల్గుట. మహాభారతమున దీనిని “దండ" మని వాడఁబడి యున్నది. కాలక్రమమున మూఢభిప్రాయము లెన్నియో ఈ “దండ "ముయొక్క యధార్ధమగు నర్థము చుట్టును మూగెను. శాంతిపర్వములోని ౧౨౧-౧౨౨ అధ్యాయములలో నీ“దండ"ము యొక్కయు, తదాకారము యొక్కయు, దాని యుత్పత్తి యొక్కయు వర్ణనలు కలవు. ఈ “దండ”ము ప్రజాపతివలన సృష్టింపఁబడెననియు, సర్వజనులయెడ నిష్పాక్షికముగా వాడఁబడదగినదనియు మేమిదివఱకే వ్రాసియున్నాము. బ్రహ్మ దీనిని క్షత్రియులకే యిచ్చెను. రాజు దీనిని యథేచ్ఛముగా ప్రయోగింపఁ గూడదు. బ్రహ్మవిధించిన నియమముల ననుసరించి దీనిని వాడవలయును. "మానవజీవితము స్వల్పకాల పరిమితనుగుట వలన ప్రపంచలాభముకొఱకు బృహస్పతియు శుక్రుఁడును దీనిని క్రమముగా ౩౦౦౦ అధ్యాయములలోను ౧౦౦౦ యధ్యాయ<noinclude><references/></noinclude> clmep31azrvlwv9xreotkkraiuw9hnt 104 171193 563868 557601 2026-07-09T16:23:49Z Ramesam54 3001 563868 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Ramesam54" /></noinclude>{{Center|శ్రీరస్తు}} {{p|ac|fs150}}శ్రీసీతారామాంజనేయసంవాదము</p> {{p|ac|fs125}}ద్వితీయాశ్వాసము</p> {{Css image crop |Image = సీతారామాంజనేయ_సంవాదము.pdf |Page = 257 |bSize = 375 |cWidth = 42 |cHeight = 18 |oTop = 138 |oLeft = 161 |Location = center |Description = }} '''అవ'''. రెండవయాశ్వాసమును బ్రారంభింపఁబోవుచు కవి యాంధ్రకవుల యాచారము ననుసరించి కృతిపతిని సంబోధించుచున్నాఁడు. {{Telugu poem|type={{Css image crop |Image = సీతారామాంజనేయ_సంవాదము.pdf |Page = 257 |bSize = 375 |cWidth = 62 |cHeight = 131 |oTop = 188 |oLeft = 42 |Location = left |Description = }}|lines=<poem> దత్తాత్రేయగురు ప్రాదుర్భూతాపరోక్షపరమజ్ఞాన శ్రీదయిత! మహాదేవ! మ హాదేవాచార్య! వినమితామరవర్యా.</poem>|ref=1}} '''టీ'''. శ్రీద...దయిత — శ్రీ = శోభాయుక్తుఁడైన, దత్తాత్రేయ = దత్తాత్రేయుఁ డనెడుపేరు గల, గురు = ఆచార్యునివలన, ప్రాదుర్భూత = పుట్టిన, అపరోక్ష = ప్రత్యక్షమైన (అనఁగా: జీవునకును బ్రహ్మమునకును భేదము.) పరమ = అత్యుత్తమమైన, జ్ఞాన = జ్ఞాన మనెడు (బ్రహజ్ఞాన మనెడు), శ్రీ = సంపదకు, దయిత = ప్రియుఁడాఁ (ఆశ్రయభూతుఁ డైనవాఁడా!) మహాదేవ = అధికమగు కాంతి గలవాఁడా, (దివ్ జిగీషావ్యవహారద్యుతిస్తుతిమోదమద స్వప్నకాంతిగతిషు అను ధాతుపాఠమువలన దివ్ ధాతువునకు కాంతి యని యర్థము కలదు.) మహాదేవాచార్య = నాకు గురువగు నోమహాదేవయతీంద్రా! వినమిత = నమ్రులైన, అమరవర్యా = దేవతాశ్రేష్ఠులు కలవాఁడా! '''తా'''. దత్తాత్రేయుఁ డనుపేరు గల యాచార్యుని యనుగ్రహమువలన నపరోక్షబ్రహ్మజ్ఞానమును సంపాదించి ప్రత్యక్షపరబ్రహ్మరూపుఁడవై వెలుగొంద చున్నట్టియు దేవతలచే నమస్కరింపబడునట్టియు నోమహాదేవాచార్యా. '''అవ'''. ప్రథమాశ్వాసాంతమునఁ జేయఁబడిన పార్వతీప్రశ్నమునకు నుత్తర మక్రమించుచున్నాడు. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అవధరింపుము శ్రీమహాదేవుం డమ్మహాదేవి కి ట్లనియె.</poem>|ref=2}}<noinclude><references/></noinclude> l7jla1ydaj33idt3w27p6aoqfsknq98 104 171201 563866 557997 2026-07-09T16:15:09Z Ramesam54 3001 563866 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |245 }}</noinclude>దోఁచుచున్నది. ఆస్థితిని యజ్ఞాన మనుచున్నాము. ఇవి రెండును బ్రహ్మము కాదు. ఆయన నిత్యవిజ్ఞానరూపుఁడు అనందరూపుఁడు సత్యస్వరూపుఁడు. ప్రకృతివలనఁ బుట్టినదని చెప్పఁబడుచున్న ప్రపంచమునకు చిచ్ఛక్తియే మూలకారణము. సమస్తప్రపంచమును భ్రాంతివలననే తోచుచున్నది కావున దానికి జ్ఞానమే స్వరూపము. ఎండమావులయందు తోఁచునీటికి భ్రాంతిజ్ఞానమునకంటె నితర మగుస్వరూపము లేదనుట ప్రత్యక్షసిద్ధమే కదా. ఇట్లు ప్రపంచమూలకారణ మని సిద్ధాంతమైన జ్ఞానశక్తికిఁగూడ నిత్యవిజ్ఞానస్వరూపుఁ డగుటచే నా బ్రహ్మమే యాధారభూతుఁడు. {{Telugu poem|type= క.|lines=<poem>ప్రస్థానత్రయ వేద్యుఁ డ, వస్థాత్రయసాక్షి సర్వవస్తుస్తోమాం తస్థుం డస్థిరవిశ్వభ, వస్థిత్యంతాదిమూర్తి వాయుకుమారా.</poem>|ref=9}} '''టీ'''. వాయుకుమారా = అంజనేయా, ప్రస్థా...ద్యుఁడున్ — ప్రస్థానత్రయ = ఉపనిషద్గీతాబ్రహ్మసూత్రములవలన, వేద్యుఁడు = తెలియఁదగినవాఁడును, అవస్థాత్రయసాక్షి — అవస్థాత్రయ = జాగ్రత్స్వప్నసుషువ్యవస్థలకు, సాక్షి = సాక్షియును (ఆయవస్థలయందున్న విషయములఁ బ్రకాశింపఁజేయువాఁడును.) సర్వ...స్థుండు — సర్వ = సమస్తమైన, వస్తు = వస్తువులయొక్క, స్తోమ = సమూహముయొక్క, అంతస్థుండు = లోపల నున్నవాఁడును, అస్థి...మూర్తి — అస్థిర = (యథార్థమును విచారించిన) శూన్యమగు, విశ్వ = ప్రపంచముయొక్క, భవ = ఉత్పత్తికిని, స్థితి = ఉనికికిని, అంత = నాశమునకును, ఆదిమూర్తి = కారణ మైనస్వరూపము గలవాఁడును. (ప్రక్కపద్యముతో సంబంధము.) '''తా'''. వాయుపుత్రా! ఉపనిషత్తులు గీతలు బ్రహ్మసూత్రములు మఱియు నితరములగు శాస్త్రములు నన్నియు నా బ్రహ్మమును గూర్చియే చెప్పును. జాగ్రత, స్వప్నము, సుషుప్తి యను మూఁడవస్థలును ఆపరబ్రహ్మముచేతనే (అనఁగా: నిత్యజ్ఞానముచేతనే) మనము తెలిసికొనుచున్నాము. ఆమహాత్ముఁడే ప్రపంచమునందలి సర్వపదార్థములయందు నేకరూపముతో నున్నాఁడు. యధార్థస్థితిలో శూన్యమైనను ఈ ప్రపంచము పుట్టినట్లును నిలిచి యున్నట్లును నశించినట్లును తోఁచుటకు నాబ్రహ్మమే కారణము (అనఁగా శూన్యమయ్యును సర్పము త్రాటియందు ఉత్పత్తిస్థితివినాశములతోఁ దోఁచిన ట్లీప్రపంచము బ్రహ్మమునందుఁ దోఁచుచున్నదనుట). {{Telugu poem|type=పంచచామరము.|lines=<poem>ఇలాజలానలానిలాంబరేందుభానుమండలో జ్జ్వలాఖిలావిలామలాత్మజాలకాంతరస్థచం చలాచలావిలాసశూన్యసంతతాపరోక్షచి త్కళాకలాపలాలితప్రకాశకుం డతం డగున్.</poem>|ref=10}} '''టీ'''. అతండు = ఆయన - ఆబ్రహ్మము, ఇలా...కుండు — ఇలా = భూమియొక్కయు, జల = ఉదకముయొక్కయు, అనల = అగ్నియొక్కయు, అనిల = వాయువుయొక్కయు,<noinclude><references/></noinclude> 01v9y333env4hcb61o9pba7j80wy8qg 104 175135 563835 492040 2026-07-09T13:25:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563835 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ఖేదంబు మృతియు శ్రీ మోదంబు దారిద్ర్య మును జేయుఁ గ్రమమున ననుచుఁ దెలిసి భూతబీజాక్షరఫల మీరీతిఁ దెలిసి యిందులో హర్షసంపద లిచ్చునెద్ది యట్టి వర్ణంబె కృత్యాదిఁ బెట్టు సుకవి సమరహృతదైత్యవీర కేసరికుమార.</poem>|ref=25}} {{p|ac|fwb}}కులంబులు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>స్వరకచటవర్గములు భూ సురు లగుఁ దపవర్గరవలు క్షోణిపతులు వి డ్వరులు యలోష్మలు పాదజు లరయఁగ ళక్షఱలు కృతుల నాది నిడంగౝ.</poem>|ref=26}} {{p|ac|fwb}}అధిదేవతలు</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>బ్రహ్మానలగణాధిపతియుగ్రనరసింహ వామనషణ్ముఖహైమవతులు భైరవజినయమనైరృతీశ్వరయుగ్మ వాక్శేషయుగనందివనజహితులు వరశివవీరేశవాసుదేవాశ్వినుల్ భద్రకాళీరుద్రపవనశిఖులు సితకరిచరుణలక్ష్మీసూర్యవాణీశ భూతనృసింహు లొప్పుగ హలాఢ్యు లరయ హరి భూమి కాముఁడు సిరియుఁ గాళీ యదితి కౌమారి వారాహి యష్టవసువు లశ్వినులు వసంతుఁడు శంబరారి దుర్గ యమరచాముండి హరుఁడు స్వరాదిపతులు.</poem>|ref=27}} {{p|ac|fwb}}స్త్రీలింగపుంలింగనపుంసకలింగములు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>స్వరయుతములైన హల్లులు పరఁగును స్త్రీలింగసంజ్ఞఁ బదియాఱచ్చుల్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 3lqhtmquhi39hglekaiflt6pzi797e8 563836 563835 2026-07-09T13:26:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ఖేదంబు మృతియు శ్రీ మోదంబు దారిద్ర్య మును జేయుఁ గ్రమమున ననుచుఁ దెలిసి భూతబీజాక్షరఫల మీరీతిఁ దెలిసి యిందులో హర్షసంపద లిచ్చునెద్ది యట్టి వర్ణంబె కృత్యాదిఁ బెట్టు సుకవి సమరహృతదైత్యవీర కేసరికుమార.</poem>|ref=25}} {{p|ac|fwb}}కులంబులు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>స్వరకచటవర్గములు భూ సురు లగుఁ దపవర్గరవలు క్షోణిపతులు వి డ్వరులు యలోష్మలు పాదజు లరయఁగ ళక్షఱలు కృతుల నాది నిడంగౝ.</poem>|ref=26}} {{p|ac|fwb}}అధిదేవతలు</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>బ్రహ్మానలగణాధిపతియుగ్రనరసింహ వామనషణ్ముఖహైమవతులు భైరవజినయమనైరృతీశ్వరయుగ్మ వాక్శేషయుగనందివనజహితులు వరశివవీరేశవాసుదేవాశ్వినుల్ భద్రకాళీరుద్రపవనశిఖులు సితకరిచరుణలక్ష్మీసూర్యవాణీశ భూతనృసింహు లొప్పుగ హలాఢ్యు లరయ హరి భూమి కాముఁడు సిరియుఁ గాళీ యదితి కౌమారి వారాహి యష్టవసువు లశ్వినులు వసంతుఁడు శంబరారి దుర్గ యమరచాముండి హరుఁడు స్వరాదిపతులు.</poem>|ref=27}} {{p|ac|fwb}}స్త్రీలింగపుంలింగనపుంసకలింగములు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>స్వరయుతములైన హల్లులు పరఁగును స్త్రీలింగసంజ్ఞఁ బదియాఱచ్చుల్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 9hy09s6lbph52pyvm7dq33d9gvafr4s 563837 563836 2026-07-09T13:27:45Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563837 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ఖేదంబు మృతియు శ్రీ మోదంబు దారిద్ర్య మును జేయుఁ గ్రమమున ననుచుఁ దెలిసి భూతబీజాక్షరఫల మీరీతిఁ దెలిసి యిందులో హర్షసంపద లిచ్చునెద్ది యట్టి వర్ణంబె కృత్యాదిఁ బెట్టు సుకవి సమరహృతదైత్యవీర కేసరికుమార.</poem>|ref=25}} {{p|ac|fwb}}కులంబులు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>స్వరకచటవర్గములు భూ సురు లగుఁ దపవర్గరవలు క్షోణిపతులు వి డ్వరులు యలోష్మలు పాదజు లరయఁగ ళక్షఱలు కృతుల నాది నిడంగౝ.</poem>|ref=26}} {{p|ac|fwb}}అధిదేవతలు</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>బ్రహ్మానలగణాధిపతియుగ్రనరసింహ వామనషణ్ముఖహైమవతులు భైరవజినయమనైరృతీశ్వరయుగ్మ వాక్శేషయుగనందివనజహితులు వరశివవీరేశవాసుదేవాశ్వినుల్ భద్రకాళీరుద్రపవనశిఖులు సితకరిచరుణలక్ష్మీసూర్యవాణీశ భూతనృసింహు లొప్పుగ హలాఢ్యు లరయ హరి భూమి కాముఁడు సిరియుఁ గాళీ యదితి కౌమారి వారాహి యష్టవసువు లశ్వినులు వసంతుఁడు శంబరారి దుర్గ యమరచాముండి హరుఁడు స్వరాధిపతులు.</poem>|ref=27}} {{p|ac|fwb}}స్త్రీలింగపుంలింగనపుంసకలింగములు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>స్వరయుతములైన హల్లులు పరఁగును స్త్రీలింగసంజ్ఞఁ బదియాఱచ్చుల్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> hea5vrgbs9lz6tkg3n7v3i2ad5obvnu 104 175136 563840 492041 2026-07-09T13:39:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563840 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ధరఁ బుంలింగము లచ్చులఁ బొరయని వర్ణములు క్లీబములు శుభచరితా.</poem>|ref=28}} {{p|ac|fwb}}వన్నెలు</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఎఱుపు గౌరము నల్పు నెఱపసిమియు నల్పు న ల్పాదిషట్కంబునకుఁ దనర్చు గౌరంబు నల్పును గౌరరాగంబులు ఋచతుష్కమునకు వర్తిలుచునుండు ఏచ్చులు గౌరవం బెఱుపు కవర్గంబు నల్పు తెల్పెఱుపును దెల్పు నల్పు చఛఝఞల్ నల్ఫెర్పు జాటవర్గ మెఱుపుఁ తెల్పును బసిమియు నల్పు నెఱుపు తెల్పుఁ దథ లవి దధనలు నల్పు పసిమి గౌర మగును పవర్గంబు గౌరనీల గౌరశోణమేచకకాంతి గలవి యరలు నల్పెఱుపు లవల్ పసిమియుఁ దెల్పు నగును.</poem>|ref=29}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>మఱియును.</poem>|ref=30}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పసిమి యెఱుపు నెఱుపుఁ బటుగౌర మూష్మలు గౌరధవళకాంతి గలవి ళక్ష లిన్నివర్ణములకు నీరీతి వన్నెల పొంక మెఱిఁగి మొదలఁ బూన్చు సుకవి.</poem>|ref=31}} {{p|ac|fwb}}అక్షరఫలవర్ణనియమము</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>సిరు లాదిషట్క మ్మిడు ఋచతుష్కంబు కీ డేచ్చులు ను కవర్గ మిచ్చు శుభము చెడుకీర్తులు చకార మిడు ఛజల్ మంచివి ఝఞలు సంపు టరల్ వొసఁగవు డఢలు శుభము నశుభ మొనర్చును వస్తుదము ణకా రము తథల్ గతవిఘ్న మమరి యౌను</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> pxak27s5xc7smslcil4fxzzkikbkkws 104 175137 563858 492042 2026-07-09T15:03:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563858 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దధ లిడు ధృతి తాపదము నవర్ణము పవ ర్గము మదభ్యారోగ్యకాంత్యఘదము యరలవల్ శ్రీప్రదాహజాడ్యవిభవములు సౌఖ్యఖేదమాముక్తులు శషసహలిడు ళక్షఱల్ జాడ్యసంపత్కళల్ ఘటించు నని ఫల మెఱింగి కృతినిల్పునతఁడు సుకవి.</poem>|ref=32}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>భువి నకచటతపయలు స ప్తవర్గములు వానికిని బ్రభంజనతనయా రవిభౌమసౌమ్యభార్గవ స్వభుగ్వరమంత్రిసౌరిచంద్రులు గ్రహముల్.</poem>|ref=33}} {{p|ac|fwb}}అమృతవిషాక్షరములు</p> {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అమృతవర్ణము ల్లఘువు లైనట్టి లిపులు వీన దీర్ఘము ల్గల్గిన విషము లయ్యె నట్టి దీర్ఘార్ణము ల్గాక యలరఁ గృతుల మొదలు ఋజువర్ణములు కూర్పఁ గదియు శుభము.</poem>|ref=34}} {{p|ac|fwb}}అల్పప్రాణమహాప్రాణములు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అలవర్గసమూష్మటవ ర్గలవి మహాప్రాణము లవి గాక మిగిలియు న్న లిపులె యల్పప్రాణం బు లిందులో నిడు నివి శుభములు కృతిమొదలౝ.</poem>|ref=35}} {{p|ac|fwb}}స్నిగ్ధరూక్షలు</p> {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>మొదల నిట్టి యల్పప్రాణములె సజాతి యుతము లై స్నిగ్ద లౌ శుభ మొనరఁజేయు నల మహాప్రాణములు స్వపరాక్షరయుత ము లయి రూక్ష లౌ నివి యాజి నిలుపఁదగదు.</poem>|ref=36}}<noinclude><references/></noinclude> oqidks56kobg11jy7lkieb9y2da2xwy 104 175138 563875 492043 2026-07-09T21:10:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563875 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}దేవమనుష్యతిర్యగ్రౌరవగతులు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సురనరగతి కచటతపల్ తిరమగులఘుదీర్ఘయుక్తిఁ దిర్యగ్గతు లౌ యరలవ లనునాసికలుౝ సరవిౝ రౌరవగతు లగు శషసహళక్షల్.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈభాగక్షరములలో వాబలుములఁ బోక రౌరవగతులు తిర్య క్ప్రాబల్యగతులు విడుతురు క్లీబంబుల నిడరు మొదలఁ గీశాధీశా.</poem>|ref=38}} {{p|ac|fwb}}మాతృకార్చనక్రమము</p> {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆద్యార్యోక్తుల మాతృకార్చనలు చేయంబూనకే నూరకే పద్యం బైనఁ బ్రబంధ మైన నొనగూర్పం జూడ నానాయకుం డుద్యత్కీర్తులఁ జెందనేరఁ డిలఁ గావ్యుండు న్మహోత్సాహుఁ డై హృద్యశ్రీఁ గనఁ డానిమిత్తమునకై యీమాతృకార్య ల్వలెౝ.</poem>|ref=39}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అది యె ట్లనిన.</poem>|ref=40}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>స్నాన మొనరించి ధౌతవస్త్రములు గట్టి నాయకసమేతుఁ డై కవినాయకుండు ప్రార్చనోచితగృహములోపలికి వచ్చి తాను సుముహూర్తమున సుఖాసీనుఁ డగుచు.</poem>|ref=41}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అర్చనకునై చతుస్త్రింశదంబుజాత ఘనదళంబులఁ గాదు లెలను లిఖించి యలరఁ బదునాల్గుకుఱుచరేకులస్వరములు గర్ణికను దదంతార్ణయిగంబు వ్రాసి.</poem>|ref=42}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అద్వయి మౌళియు నాసన మిద్వయి కనుఁగవ యుద్వయి కర్ణయుగళి ఋద్వయి ముకుగ్రోళ్లు ఌద్వయి చెక్కు లే చ్చులు రదనోష్ఠముల్ పొలుపుమీఱు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> cep3may2k5ft9qbg0s3yavofq4sdcow 104 175139 563878 492044 2026-07-09T21:46:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563878 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>బొట్లు జిహ్వామూలములు విసర్జనియలు కంధర యుఁ గచవర్గములు రెండు భుజములు టతవర్గములు రెండుపదములు పఫలు కుక్షిద్వయి బత్రయంబు వెన్ను నాభియు హృదయంబు వేఱువేఱ యాదు లేడును ధాతువుల్ హము సమీర మట క్షకారంబు క్రోధంబు నైనమూర్తి సరణిగల నిన్నుఁ దలఁచెద శారదాంబ.</poem>|ref=43}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మూర్తిధ్యానంబు చేసి.</poem>|ref=44}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కలువలు గంధముల్ తెలిపట్టు ముత్యముల్ క్ష్మాదేవతాకులమాతృకలకు సంపెగల్ కస్తూరి చంద్రకావులు మణుల్ మహిపాలవరకులమాతృకలకు బొండుమల్లెలుఁ గప్రమును బచ్చచేలలు మరకతా ల్విట్కులమాతృకలకు మొల్లలు నగలును నల్లకోకలు నీల జాత మంఘ్రిజకులమాతృకలకు భక్తి మీఱఁగ నీటు లేర్పఱిచి పెట్టి యానవా లాజ్యముల్ తేనె యాసవంబు మఱి సమర్పించి యాయాయిమాతృకలకుఁ గృతుల వర్ణోచితగతుల నిడఁగఁ దగును.</poem>|ref=45}} {{p|ac|fwb}}మిత్రారిశోధనకుషోడశచక్రము</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నిడుదగీ ట్లైదుగా నిడి యడ్డుగీట్లైదు సమకూర్చు షోడశచక్రమునను శశివహ్నిశివనవద్విశరధీనదశారి కరినృపమనుబాణగిరిదినత్ర యోదశగృహముల నైదుపదు ల్వర్ణ ములు వ్రాసి మును సిద్ధములును సాధ్య</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> r7u8nvgdm50gmu4qpa4jhxxbpt59agn 104 175140 563881 492045 2026-07-09T22:42:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563881 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ములు సుసిద్ధము లరుల్ నలుదిక్కులను ఔక ములు చేసి వేర్వేఱ నెలవు లరసి సిద్ధసాధ్యసుసిద్ధారిచిహ్న లన్ని చౌకములఁ గల్లు నని చూచి సరవితోడఁ తెలిసి పతివర్ణముననుండి ఫలము గనుచు వీనిలో నున్న రిపులిపుల్ విడువవలయు.</poem>|ref=46}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>సిద్ధంబులో నున్న సిద్దసాధ్యసుసిద్ధ ములు లెస్స యరిరిపు ల్కలిమి చెఱచు సాధ్యంబులో సిద్ధసాధ్యసుసిద్ధంబు లలరించు నం దరు ల్కులము చెఱచు నలసుసిద్దమునందుఁ గలసిద్దసాధ్యసు సిద్ధము ల్మే లరు ల్చెఱచు హితుల నరియందు సిద్ధసాధ్యములు స్త్రీసుతహాని తత్సుసిద్ధారులు తనకు హాని కనుక నీపదాఱిండ్లలోఁ గలుగులిపుల యం దగ్గురు ల్మాని సంపత్కరాక్షరములు కృతిముఖంబున నిల్పినయతఁడు సుకవి వనధిగంభీర యోగంధవహకుమార.</poem>|ref=47}} {{p|ac|fwb}}గురులఘుసంజ్ఞ, గణసంజ్ఞలు</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>జడ్డ సున్నలు వెన్క నిడ్డవి దీర్ఘముల్ గురువులు లఘువు లగును గడమవి మఱి యష్టగణములౌ మయరసతజభన లవి త్రిగురుల త్రిలఘువుల మనలు లలి నాదిమధ్యాంతలఘులైన యరత ల ప్పటను గురువూన భజస లగును నలలనగగనవనహసలాసవసహ భలభగురుతలతగురురలరగ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> dj6yj90yvwt6db93r8yikhby45neqrf 104 175141 563882 492046 2026-07-09T22:54:28Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563882 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>మలఘు లివి పదునాల్గుఁ జంద్రులు సలనగ నలభరతషట్క మింద్రులు సహ లినుండు హవలు గురులఘు లఘుగురు లౌను లలము గగము లఘుయుగ గురుయుగ మగును హనుమ.</poem>|ref=48}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శివునిత్రినేత్రములం దు ద్భవమైన గురుత్రయంబు దగ మగణము రా నివలన యరసతజభనము లవి యొదవె ని విన్ని గూడి యష్టగణంబుల్.</poem>|ref=49}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పతిఫలగ్రహములు భములు రాసులు ను వ ర్ణములు గోత్రములు స్వరములు యోను లును రసములు గణములును వంశములు నెన్న గణము లెనిమిదిటికిని గలవు తెలియ.</poem>|ref=50}} {{Telugu poem|type=సీసమాలిక.|lines=<poem>పతులు భూతకశశుల్ ఫలములు జయకీర్తి భయలయైశ్వర్యరుక్పటుశుభములు గ్రహములు బుధకవిక్ష్మాజార్కి గురురవీం దులు తోక లింద్రాంబ్వనలమరుద్గు దూత్తరేందులు రాసు లొనర వృశ్చికధను రజతులాకర్కిసింహఋషభములు వన్నెలు హరిదభ్రవరవినీలశ్యామ రక్తశుభ్రములు గోత్రములు కాశ్య పాఖ్యసంయమి గౌతమాంగిరకౌశిక .......................... ధేను భోగీంద్రులు తెలియంగ రసములు ఘనరౌద్ర కరుణ శృంగార భీతి శాంతాఖ్యవీరహాస్యములు గణంబులు దాననమానవదైత్యదేవ దైవతమానవదైవతములు మయ రసతజభములకుఁ గ్రమమున నగు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> tc2lf5teypa95jcxiijh9yccqqxsdy8 104 175142 563883 492047 2026-07-09T23:05:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563883 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>తయలు విప్రులు రజల్ ధరణీశ్వరులు విట్కు లము భగణము మగణము పదజము నగణ మంత్యజ మని నప్పించి కృత్యాది నిడుగణములకునుఁ గృతిపుపేరి తారకును బొంకు గూర్పంగఁ దగును సుకవి నగణమున కిది యేమి యనంగ వలదు మంచి దది కృతి నగణసంపర్కలబ్ధి జానకీజానిచరణాబ్దచంచరీక.</poem>|ref=51}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>కావ్యస్వరూపం బెట్టి దనిన.</poem>|ref=52}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఋతుగిరివనజలకేళీ రతిరణపురజలధివిరహరవిశశిగమమం త్రితనయదూత్యపరిణయనృ పతిమధువర్ణనలు కృతులఁ బదునెనిమిదియుౝ.</poem>|ref=53}} {{Telugu poem|type=సీసమాలిక.|lines=<poem>ఒకపద్య మైన ముక్తకము రెండు ద్వికము త్రికము మూఁటను నయిదింటఁ బంచ రత్నంబు లెన్మిది రా గజావళి తొమ్మి దిట రత్నమాలిక తెఱఁగు ద్వాద శంబు నామావళి చంద్రకళ పదాఱు పద్యంబు లొనరింప హృద్యమగును దగు సప్తవింశతి తారావళికి ముప్ప దియు రెండు నేఁబది తెలియ వరుస ద్వాత్రింశదభిధానతయుఁ బంచదశచిహ్న జరుగు నూఱైనను శతక మయ్యె నుకుపై నెన్మిది యష్టోత్తరశతక మన నగు మఱియు నుదాహరణము చతురుత్తరంబును జక్రవాళముఁ జతు ర్భద్రగుణావళుల్ రంగఘోష</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> kz69sethflsw7vk4uaegk11i31qi6bo 104 175143 563884 492048 2026-07-09T23:52:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563884 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>త్యాగఘోషయును భోగావళి జయఘోష బిరుదావళి యనెడి పేర్చుకృతులు గలుగు నివియాదిగాఁ గవికల్పితములు వీని లక్షణలక్ష్యము ల్విశదమతిని సుకపు లీక్షించి కావ్యముల్ క్షోణి వెలయఁ జేయుదురు పెక్కురీతుల వాయుతనయ.</poem>|ref=54}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇది కావ్యస్వరూపం బగు నింకఁ గవిస్వరూపంబు వివరించెద.</poem>|ref=55}} {{Telugu poem|type=శిఖరిణీవృత్తము.|lines=<poem>శుచిౝ దక్షుౝ శాంకుౝ సుజనవినుతుౝ సూనృతరతున్ సుచర్యున్ దైవజ్ఞున్ సదయహృదయున్ సూరివరునిం బ్రచారు న్సద్వంశ్యుం గృతిఁ గుశలునిన్ భాసురతనున్ వచఃప్రౌఢున్ ఛందోవిదుని గవిని సర్వజ్ఞుఁ డన నౌ.</poem>|ref=56}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>రౌచికశిల్పకసార్థులు వాచకుఁడు వివేకి మార్దవప్రియుఁడును భూ షాచణుఁ డన నేడ్వురు గల రాచతురత లన్ని గలుగు నతఁడు సుకవి యౌ.</poem>|ref=57}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ధరణిం గవి యగు విప్రుఁడె వరమతి శుచి యనుచు వేదవచనమె తెల్పుం బరఁగ నతఁ డొనర్చినకృతి పరమపవిత్రంబు మొదవుపాలుం బోలెన్.</poem>|ref=58}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>కవిస్వరూపం బిది, నాయకస్వరూపం బెట్టి దనిన.</poem>|ref=59}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అతులితబలజితదానవ శతధీరోదాత్తధీరశాంతులుధీరో ద్ధతధీరలలితు లనఁగాఁ జతుర్విధపు నాయకులకు సంజ్ఞలు దెలియన్.</poem>|ref=60}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కళలఁ బ్రవీణుఁడై మిగులఁ గావ్యములందుఁ బ్రియంబు గల్గి కో ర్కులు సకలార్థికోటులకుఁ గూర్చి యొసంగుచు దానశూరుఁ డై</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> f859ns93wfcbvmsz4c80zuk8h60ot2p 104 175144 563885 492049 2026-07-10T00:41:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563885 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>పొలిచి సుకీర్తియై వినయభూషణుఁడై మహిమానుభావుఁడై నిలిచినవాని నాయకుఁ డని న్వచియింతురు సత్కవీశ్వరుల్.</poem>|ref=61}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>మఱియుఁ బ్రాసంబులు — సమనామప్రాసంబును, సంయుక్తప్రాసంబును, సంధిగతప్రాసంబును, నుభయప్రాసంబును, బ్రాదిప్రాసంబును, వికల్ప ప్రాసంబును, బిందుప్రాసంబును, నర్ధబిందుప్రాసంబును, ఋప్రాసంబు ను, త్రికారప్రాసంబును, సమలఘుప్రాసంబును, బ్రాసమైత్రిప్రాసంబు ను, ననఁ బండ్రెండును - నంత్యప్రాసంబును, దుష్కరప్రాసంబును, ద్వం ద్వప్రాసంబును, ద్రిప్రాసంబును, జతుష్ప్రాసంబును, ననుప్రాసంబును, నను షడ్విధప్రాసంబులుఁ గూడఁ బదునెనిమిదివిధంబు లయ్యెఁ దత్క్ర మం బెట్టి దనిన వివరించెద.</poem>|ref=62}} {{p|ac|fwb}}ప్రాసములు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పదునెనిమిదిప్రాసంబులు విదితముగా నేర్పరింతు విను లాక్షణికుల్ మొదల నొనర్చినక్రమమున విదళితదైతేయకాయ వినయోపాయా.</poem>|ref=63}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ప్రాసము రెండవయక్షర మై సమవర్ణమున నాలుగంఘ్రుల నిలుపన్ భాసుర మగు నవి స్వరముల తో సమకూర్చినను జెల్లు ధూమ్రాక్షహరా.</poem>|ref=64}} {{Telugu poem|type=సీసమాలిక.|lines=<poem>అఱసున్న నెఱసున్న లరసి వేర్వే ఱెడ జడ్డయు జడ్డయు సమము చేసి ప్రాస ముంచుట సముప్రాసనామం బగుం బాడు నూరును బ్రోలుఁ బాళ్లు నూళ్లుఁ బ్రోళ్లును మొగులు మొగుళ్ళను నివి మొదల్ బహువచనములైన పట్ల నూఁది పలికినప్పుడు తేలఁ బలికిన సంయుత ప్రాసంబు ద్వివిధమై పరఁగుఁ గృతులఁ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> ttsdk1zfaweh7e9azhglcbjugkg0vxn 104 175145 563886 492050 2026-07-10T01:25:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563886 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>బవనజుకవచ మేన్భఠియింతు నన నిది సంధిగతప్రాససంజ్ఞఁ దనరు రలయుతాయుతడకారము రెండుతెఱఁగులై యండును నది విన గుండ్లు గొన్ని వీఁడె వైచెను బగవాండ్రను ననిలసం భవుఁ డనంగ నుభయప్రాస మగును క్షోణిపై మకరికాప్రాణముల్ హరియించెఁ బూనుక లక్ష్మణప్రాణ మెత్తె హనుమంతుఁ డనుచు నీయనువున నణలు సం బంధింపఁ బ్రాదియ న్ప్రాస మొనరు వరుసతో వర్గాదివర్ణముల్ సానునా సికలయ్యు సంధులఁ జెందినపుడు శబ్దవికల్పమై జరుగుఁ గావున మాంస భుఙ్నికరవనికి యగ్ని యగుచు హృన్మోదమునఁ గొల్చెఁ బద్మాక్షు నితఁ డని పల్క వికల్పము న్ప్రాస మయ్యె బిందువై పొల్లనాఁ జెందుసంధులను గ నన్ దగుఁ బ్రాసంబు బిందు వగచు నఱసున్న గలపక యరయ నిర్బిందువై తేలినచోటను దెలియ వినుఁడు దాఁటెఁ గేసరిసుతుఁ డేటిగుంపులఱేనిఁ జాఁపుగా లంఘించి యేపు మీఱ నన నర్ధబిందువై యమరుప్రాసం బగు నచ్చులలో నుండి యచ్చమైన యాఋకారము రేఫతో రహిఁ గూర్చుట ప్రౌఢులౌ కవులు ఋప్రాస మండ్రు ఓత్రిలోకస్తుత నీతిజ్ఞ యనుసంఖ్య బలకు ద్రికారమ న్ప్రాససంజ్ఞ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 11mww99ioi5wi305z5tvkcgu2um9o3p 104 175146 563889 492051 2026-07-10T01:57:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563889 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>విద్రిచె నక్షుని దిక్షు లద్రువ వాయుజుఁ డన భావింప సమలఘుప్రాస మయ్యె బిందుపూర్వంబుగాఁ బొందిన బమలు జ గంబులోఁ గృతులను గ్రమ్ము ననఁగ శమదమసంపన్నుఁ డమృతాశి యని ఋయు తాయుతంబుల ప్రాస మంటుటయను లళ లవి యొండొంటిఁ గలయఁగఁ గూర్చుట పాటింప నిట్టిదె ప్రాసమైత్రి పొదలు రాఘవదాస కదనజయోల్లాస కదియు నంత్యప్రాస మిది సువాస దోఃఖండితాసుర దుఃఖనాశా యను పట్టున దుష్కరప్రాస మయ్యె శ్రీరామపాదసేవారామ యనుచును రచియింప ద్వంద్వమ న్ప్రాస మగును జనకజాశోకనాశన కజాతా యని పల్కుచో నిదియె త్రిప్రాస మరయ వినయశోభనమూర్తి ఘనయశోభూషణ భరియింపు మనఁ జతుష్ప్రాస మయ్యె అప్రతీపప్రతాపప్రభాప్రకర య నుప్రాస మగు నిది సుప్రసిద్ధ యిట్టి యష్టాదశప్రాసపృథులభేద మెఱిఁగి పూర్వులు చెప్పినకృతులయందు లక్ష్యము ల్పెక్కు లీక్షించి లాక్షణికులు కృతులఁ బ్రాసంబు లునుతు రోకీశనాథ.</poem>|ref=65}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>మఱియు యతిభేదలక్షణంబులు వివరించెద.</poem>|ref=66}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వడి యగుఁ బాదాదులయం దిడునక్షర మేది యదియె యెనచేసుక యె</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 3ysnqqb806bxql5bxxdi00yxawjg0gz 104 175147 563890 492053 2026-07-10T02:07:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563890 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>య్యెడ యతి రావలె నని రట నిడుటయు విరతులకు సంజ్ఞ యినసుతమంత్రీ.</poem>|ref=67}} {{p|ac|fwb}}యతులు</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>స్వర విభాగ ప్రాది వర్గ ని త్యాదేశ సరస మా వృ ద్ధ్యనుస్వర వికల్ప భిన్న కాకుస్వరా భే దోభ యాఖుడ ఋ ప్రభు దేశీయ రి ప్లుత జ్ఞ యుత శకంధుగణాఖ్యయతులును మఱి చక్ర టియు నెక్కటియుఁ బోలికయును గూడి సప్తవింశతి యతు ల్సత్కవు ల్పనిగొన్న కరణి వళ్లన్నియుఁ గాన రాఁగ గీతి తారావళిగఁ జేతుఁ గృతుల లాక్ష ణికులు మెచ్చంగా నీకు నే నేర్పు మెఱసి జానకీనాథపదభక్తజనవిధేయ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=68}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ప్రాద్యుభయనిత్యకాకుస్వరములు గాక యన్యపదములపై స్వర మందెనేని అదియె స్వరయతి యగును శూరాఢ్య యనఁగ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=69}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సంఖ్యయందును బరిమాణసంజ్ఞ సంఘ టిల విభాగాఖ్యయతులు రెండేసి యగుఁ గ వీశ్వరుల కర్థమీ గంపెఁడేసి యనఁగ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=70}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ప్రాదు లిరువదిలోఁ బరాఙపులు దక్క నన్నియువసర్గలు స్వరసమన్వితముగఁ బ్రాది యతియగుఁ గీర్తివైభవుఁడ యనిన భంజితోసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=71}}<noinclude><references/></noinclude> 1x5ff2y5y3rrl79av6okxkbisved3qx 563891 563890 2026-07-10T02:38:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563891 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>య్యెడ యతి రావలె నని రట నిడుటయు విరతులకు సంజ్ఞ యినసుతమంత్రీ.</poem>|ref=67}} {{p|ac|fwb}}యతులు</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>స్వర విభాగ ప్రాది వర్గ ని త్యాదేశ సరస మా వృ ద్ధ్యనుస్వర వికల్ప భిన్న కాకుస్వరా భే దోభ యాఖుడ ఋ ప్రభు దేశీయ రి ప్లుత జ్ఞ యుత శకంధుగణాఖ్యయతులును మఱి చక్ర టియు నెక్కటియుఁ బోలికయును గూడి సప్తవింశతి యతు ల్సత్కవు ల్పనిగొన్న కరణి వళ్లన్నియుఁ గాన రాఁగ గీతి తారావళిగఁ జేతుఁ గృతుల లాక్ష ణికులు మెచ్చంగా నీకు నే నేర్పు మెఱసి జానకీనాథపదభక్తజనవిధేయ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=68}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ప్రాద్యుభయనిత్యకాకుస్వరములు గాక యన్యపదములపై స్వర మందెనేని అదియె స్వరయతి యగును శూరాఢ్య యనఁగ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సంఖ్యయందును బరిమాణసంజ్ఞ సంఘ టిల విభాగాఖ్యయతులు రెండేసి యగుఁ గ వీశ్వరుల కర్థమీ గంపెఁడేసి యనఁగ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=2}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ప్రాదు లిరువదిలోఁ బరాఙపులు దక్క నన్నియువసర్గలు స్వరసమన్వితముగఁ బ్రాది యతియగుఁ గీర్తివైభవుఁడ యనిన భంజితోసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=3}}<noinclude><references/></noinclude> 2fedfbjt0rw2fsxpbx1en3y1dd39pr7 104 175148 563892 492054 2026-07-10T03:38:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563892 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>కచటతపలపై వర్ణము ల్కడల నుంచి కడమ వేర్వేఱ నాల్గేసి కలయ నిడినఁ గావ్యు లది వర్గవడి యండ్రు ఘనవితరణ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పదము లేర్పాటుగాఁ జేయ బాగుగాని సంధి నిత్యసమాసవిశ్రమము దనరు నవ్యసద్గుణరత్నరత్నాకర యన భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=5}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ద్వీపనాకశబ్దముల నాదేశవిరతి యగును గవిజనబుధలోకనాకవృక్ష యెంతరమ్యంబు జాంబవద్వీప మనిన భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=6}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>శషసలకు చఛజఝచతుష్కము వడియిడ నయహ లొండొంటితోడుత యతు లమర్ప సరసయతి యందు రవి కవిజనము లెల్ల భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=7}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>యహలపిఱుఁద ననుస్వారసహిత మైన మాకు వడి యగు దేవసంయమినుతుండు మాకు సిరులిచ్చు దైవసింహం బనంగ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=8}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ఏక మోజంబు మొదలుగా నెసఁగుసంధి వృద్ధియతు లగు దేవలోకైకమాన్య యున్నతాహితశైలబిడౌజ యనిన భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=9}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>నణమలకు బిందుయతు లిటుండంగవలయు నరవరస్తుతకావ్యసందర్భములను మహితరణరంగశౌర్యసంపన్న వినుము భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=10}}<noinclude><references/></noinclude> i8rvgfgmmhij95vt0te7td3dmcr1r60 104 175149 563893 492055 2026-07-10T03:47:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563893 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సంధులను రెండురూపము ల్జరగువర్ణ మున వికల్పాక్షరయతులు దనరుఁ గృతులఁ దలఁపు రాముపై నిడినసన్మతివి యనిన భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=11}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ప్రేమచే నీవు మమ్ము భరింతు వనిన జగణమధ్యంబు భిన్నవిశ్రమము దనరు వీన నిత్వంబు విరళమై పూనుఁ గనుక భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=12}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అమరఁ బ్రశ్నాకలితదీర్ఘమైన యెడ వ డి యగుఁ గాకుస్వరమున వీఁడే ఘనుఁ డితఁ చుమీ కీర్తినిధి యని యెంతు రనిన భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=13}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పృథివి సుకవులు 'వపయోర భేదˈ యనెడి పలుకుచేఁ బఫబభ లచి వాకుఁ గృతుల విరతు లున్పుదు రవిగా యభేదయతులు భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=14}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>జగతి యుష్మదస్మచ్ఛబ్దయుగళముననె తగు నుభయరూపయతి యస్మదలఘుసుకృతి యవని వెలయుట యది యుష్మదతిశయ మన భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ఒక్కవర్ణంబు స్వరమూఁద నొకట స్వరము గలయకుండంగఁ గూర్తు రఖండయతులు రామపదపద్మలోలవరాళి యనుచు భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=16}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ఋవడి పొలుపొందు వేర్వేఱఁ గృతులయందు హేమగిరిధీర రక్షితకృపణవార యిద్ధచారిత్ర కరుణాసమృద్ధ యనిన భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=17}}<noinclude><references/></noinclude> hu4ncpb1co3zoa0f6p04udw4wlkdi8a 104 175150 563894 492056 2026-07-10T04:05:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అయ్య యచ్చనుచోఁ దేలినట్టిసంధి నగును బ్రభునామయతి హనుమయకుఁ గన్న తల్లి యైనది యాపార్వతమ్మ యనఁగ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=18}} {{Telugu poem|type=<ref>అచ్చు హల్లును దేశీయ మనియెడివడి...గ్రిక్కిరియెఁ గృతుల - గి. రా. వావిళ్లవారి అప్పకవీయము</ref>గీ.|lines=<poem>అచ్చుతోఁ గూడి దేశీయ మనెడవిరతి యెన్న నొక్కొకచోటఁ గ్రిక్కిఱియుఁ గృతుల సరసలక్షణకవులు గ్రచ్చర నమర్చ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=19}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>కృతులఋత్వంబుతోడుత రియనువడియుఁ బృథివిపై మించు దండితరిపుసమూహ పృథులతరకీర్తి రణజయశ్రీ యటన్న భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=20}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సంశయాహ్వానగీతార్థసరణి దగును నొదవు ప్లుతయతి యగునొ కాదో యటంచు ననినయెడ దీర్ఘమున మహాత్మా యటనిన భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=21}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>జ్ఞాకుఁ దెలుఁగుతద్భవ మైన నా దలిర్చు దానఁ జేసి వడి జ్ఞాకుఁ దగు నిడంగ నవయశోజితచంద్ర ప్రజ్ఞాఫణీంద్ర భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=22}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ఒకటిరెండును గలసి సంయుక్త మైన నందు నొకయక్షరమునకు యతి నమర్ప సంయుతాక్షరయతి యండ్రు క్ష్మాధరహిత భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=23}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అల శకంధ్వాదిగణమున కచ్చు హల్లు యతు లొనర్తురు సుకవివేదండరచిత</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> juzt8lqit9tb9vtf33fzp6i668pdkv0 104 175151 563895 492057 2026-07-10T04:14:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నిఖిలకృతులను జూచి మనీషివినుత భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=24}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పుఫుబుభులు ముకారంబుతోఁ బొల్పుమీఱ మొనయఁ జక్కటియతి యండ్రు పూర్వకవులు బుధనుతాంచితకీర్తి సన్మూర్తి యనఁగ</poem>|ref=25}} భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ. {{Telugu poem|type=<ref>మహిమ నెక్కటివళులన మరవఱలలు | రహిని దమతమకయయుగు - గీ. రా. వావిళ్లవారి అప్పకవీయము</ref>గీ.|lines=<poem>మహిమ నెక్కటియతులయ్యె మరవఱలలు రహిని దమతమకయ వళ్లు రమ్యచరిత వనధిగంభీర సద్గుణావాస యనఁగ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=26}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>దొరయఁ బుఫుబుభులు విభక్తితుదలఁ గలము వర్ణమునఁ బోల్కియతు లనవచ్చుఁ గృతులఁ బుణ్యమూర్తివి భూలోకమున కటన్న భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=27}} {{p|ac|fwb}}వృత్తక్రమము</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వరగణసంజ్ఞలు దీర్ఘా క్షర మున్నను గణము రెండుగను సంయుక్తా క్షర మున్న గణము లెడలిచి వరుసన యిడవలయుఁ దెలిసి వనచరచంద్రా.</poem>|ref=69}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పంక్తి మొదలుగాఁగఁ బదునేనుఛందంబు లందు వృత్తములను యతు లమర్ప వలయుఁ గాన నెచట వడి యిందుఁ బూన్చితి నచట వళులు నిలుపనగు హరీంద్ర.</poem>|ref=70}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అమర నుక్తాదిగా నిర్వదాఱుఛంద ములను గల్గిన వృత్తసంఖ్యలఁ బ్రసిద్ధ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> ohunlb9coyjp6e4l8xlkulkautynomt 563896 563895 2026-07-10T04:15:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నిఖిలకృతులను జూచి మనీషివినుత భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=24}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పుఫుబుభులు ముకారంబుతోఁ బొల్పుమీఱ మొనయఁ జక్కటియతి యండ్రు పూర్వకవులు బుధనుతాంచితకీర్తి సన్మూర్తి యనఁగ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=25}} {{Telugu poem|type=<ref>మహిమ నెక్కటివళులన మరవఱలలు | రహిని దమతమకయయుగు - గీ. రా. వావిళ్లవారి అప్పకవీయము</ref>గీ.|lines=<poem>మహిమ నెక్కటియతులయ్యె మరవఱలలు రహిని దమతమకయ వళ్లు రమ్యచరిత వనధిగంభీర సద్గుణావాస యనఁగ భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=26}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>దొరయఁ బుఫుబుభులు విభక్తితుదలఁ గలము వర్ణమునఁ బోల్కియతు లనవచ్చుఁ గృతులఁ బుణ్యమూర్తివి భూలోకమున కటన్న భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ.</poem>|ref=27}} {{p|ac|fwb}}వృత్తక్రమము</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వరగణసంజ్ఞలు దీర్ఘా క్షర మున్నను గణము రెండుగను సంయుక్తా క్షర మున్న గణము లెడలిచి వరుసన యిడవలయుఁ దెలిసి వనచరచంద్రా.</poem>|ref=69}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పంక్తి మొదలుగాఁగఁ బదునేనుఛందంబు లందు వృత్తములను యతు లమర్ప వలయుఁ గాన నెచట వడి యిందుఁ బూన్చితి నచట వళులు నిలుపనగు హరీంద్ర.</poem>|ref=70}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అమర నుక్తాదిగా నిర్వదాఱుఛంద ములను గల్గిన వృత్తసంఖ్యలఁ బ్రసిద్ధ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 032qjvbt8uudg4b4qi7gb3o1olnpqb5 104 175152 563897 492058 2026-07-10T04:53:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>మైనకృత్తులు లొక్కొకయంఘ్రి గూర్తు హనుమ లక్షణలక్ష్యంబు లగును వినుమ.</poem>|ref=71}} {{p|ac|fwb}}ఉక్తాదిచ్ఛందములు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మొదలిటి 'యుక్తˈను దెలియఁగ నుదయించిన యట్టివృత్తయుగమున ˈశ్రీˈకిం బదమున కొక్కొకగురువై కదియువయా యాంజనేయ కవిజనగేయా.</poem>|ref=72}} 1. ఉక్తాఛందంబున ˈశ్రీˈ యనువృత్తము గ ౧.<ref>౧ ఇది గురుసంజ్ఞ । ఇది లఘుసంజ్ఞ.</ref> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నాలుగువృత్తము 'లత్యు క్తాˈలలితము లందులోనఁ గల ˈస్త్రీపెంపుంˈ జాలఁ బ్రసిద్ధిగ నెంతురు పాలితవతజనసమాజ పవనతనూజా.</poem>|ref=73}} 2. గా' స్త్రీ' ౧౧. ఈస్త్రీపెంపను వృత్తమే 'స్త్రీవృత్తముˈ. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఎనిమిదివృత్తంబులు 'మ ధ్యను' గలిగెను వానియందుఁ దనరుచు "నారీ, వినయ, మృగుల్" మసరల నగు ననఘా క్రమయుక్తిఁ జేసి యనిలకుమారా.</poem>|ref=74}} 3. నారీవృత్తము, మ ౧౧౧; వినయవృత్తము, స ।।౧; మృగీవృత్తము, ర ౧।౧. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తెలియఁగ నాల్గవయది యై వెలయు 'ప్రతిష్ట' ను బదాఱువృత్తంబులలోఁ బొలుపై “బింబాదులు" నా ల్గలరును సుగ్రీవమిత్ర యంచితగాత్రా.</poem>|ref=75}} 4. 'బింబ', భగల్ - భ ౧।।, గ ౧; 'కన్యౝ' గాగాౝ - గా, ౧౧, గా ౧౧; యగల్ 'వ్రీళౝ' - య ।౧౧, గ ౧; సుకాంతి 'జగల్ˈ - జ ।౧।, గ ౧. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఒప్పైన 'సుప్రతిష్ఠ’ను ముప్పదియును రెండువృత్తములలోఁ దగునా</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> erhg66q495451pc2srdkyuwkjo59ft0 104 175153 563900 492059 2026-07-10T05:37:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ఱప్పంక్తి మొదలుగా నవి చెప్పెద శ్రీరామదాససేవామోదా.</poem>|ref=76}} <poem>5. 'పంక్తి' భముౝగాౝ - భ ౧।।, గా ౧౧; దీనిపేరే సుందరీవృత్తము. రంబుగాల్ 'ప్రీతిౝ' - ర ౧।౧, గా ౧౧; ˈసతిౝˈజగాలో - జ ।౧।, గా ౧౧; 'నందం'దలగల్ - త ౧౧।, లగ ।౧; ˈప్రగుణౝ'సల్గాల్ - స ।।౧, గా ౧౧; 'అంబుజము' భ్వల్ - భ ౧।।, వ ।౧.</poem> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>విను గాయత్రీఛందం బున నఱువదినాల్గువృత్తములు గల వందుం దనుమధ్యాదు లవెన్మిది దనరును గృతులందు గిళితతామరసాక్షా.</poem>|ref=77}} <poem>6. త్యాప్తింˈదనుమధ్యౝ' త ౧౧।, య ।౧౧; 'వసుధౝ' ససలౌ - స ।।౧, స ।।౧; ˈశశివదనˈ నయ్ల్ - న ।।।, య ।౧౧; 'చంద్రవదన' భ్యల్ - భ ౧।।, య ।౧౧; షడ్గంబు ˈల్సావిత్రిౝˈ (ఆఱు గురువులు) - మ ౧౧౧, మ ౧౧౧; త్సాన్తి‘న్వసుమతీ' - త ౧౧।, స ।।౧; యయంబుల్ 'విచిత్రౝ' - య ।౧౧, య ।౧౧; 'సురలత'కు న్యల్ - న ।।।, య ।౧౧.</poem> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అల ˈయుష్ణిˈక్ఛందంబున నెలమింగల నూటయిర్వదెన్మిదివృత్త మ్ములలో మదరేఖాదులు పొలుపగు మునిసంఖ్య వెలయు భూమీశహితా.</poem>|ref=78}} <poem>7. <ref>సల్గంబుల్ – అనిమూలము</ref>మస్గంబుల్ 'మదరేఖౝ’ - మ ౧౧౧, స ।।౧, గ ౧; 'మధుమతి' నభగల్ - న ।।।, భ ౧।।, గ ౧; రజ్గము 'ల్విభూతి'కిౝ - ర ౧।౧, జ ।౧।, గ ౧;</poem><noinclude><references/></noinclude> m7ghhexoztlinud69idjkeeghz39ppt 104 175154 563901 492060 2026-07-10T07:52:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem> సరగల్ "హంసమాలిౝ" - స ।।౧ ర ౧।౧, గ ౧; “కుమారలలితా”జ్ స్గల్ - జ ।౧।, స ।।౧, గ ౧; యయల్గంబు "లోలాఖ్యౝ" - య ।౧౧, య ।౧౧, గ ౧; ఔ “సరసిజ" భస్గల్ - భ ౧।।, స ।।౧, గ ౧.</poem> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఎనిమిదవ యా ˈయనుష్టు' ప్పున ఋతుశరనయన<ref>256. (ఋతుశరనయన)</ref>వృత్తములఁ దగుఁ బండ్రెం డును విద్యున్మాలాదులు ఘనకృతులను జాల మీఱి కాయజవైరీ.</poem>|ref=79}} <poem>8. మాగా “న్విన్యనాలా” రీతుల్-మ౦౦౦, మ౦౧౧, గం, గం; భాగగ “చిత్రపదా”ఖ్యన్ - భ ౧।।, భ ౧।।, గ ౧; "మాణవకం"బౌ భతవల్ - భ ౧।।, త ౧౧।, వ ।౧; మ్నాగాల్ “హంసరుత" మయ్యెౝ - మ ౧౧౧, న ।।। గా ౧౧; ఔ"సమానికౝ"రజవల్ - ర ౧।౧, జ ।౧।, వ ।౧; "ప్రమాణికౝ” జరల్ లగల్ - జ ।౧।, ర ౧।౧, లగ ।౧; "నారాచకౝ" తరల్ లగల్ - త ౧౧।, ర ౧।౧, లగ ।౧; “నాగరకౝ” భరల్ లగల్ - భ ౧।।, ర ౧।౧, లగ ।౧; జతల్ గగంబు "ల్విమానన్" -జ ।౧।, త ౧౧।, గగ ౧౧; (వితాన మౌ దీనిపేరే) జగా"ల్వితాన” మ్మౌ నెందుౝ - జ ।౧।, మ ౧౧౧, గా ౧౧; “సింహరేఖ” రజ్జగంబుల్ - ర ౧।౧, జ ।౧।, గగ ౧౧.</poem> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆనవసంఖ్య 'బృహతిఁ' గల యేనూఱును బదియు రెండు వృత్తంబులయం దేనగుహలముఖి మొద లగు వానిని వచియింతు వినుము వాయుకుమారా.</poem>|ref=80}} <poem>9. ఔ రనల్ సము “హలముఖిన్” - ర ౧।౧, న ।।।, స ।।౧; "భుజగశశిరుత"న్నామల్ - న ।।।, న ।।।, మ ౧౧౧;</poem> *<noinclude><references/></noinclude> fphdhoj4imiqtwneb0rezwic3mhohd1 563905 563901 2026-07-10T09:48:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem> సరగల్ "హంసమాలిౝ" - స ।।౧ ర ౧।౧, గ ౧; “కుమారలలితా”జ్ స్గల్ - జ ।౧।, స ।।౧, గ ౧; యయల్గంబు "లోలాఖ్యౝ" - య ।౧౧, య ।౧౧, గ ౧; ఔ “సరసిజ" భస్గల్ - భ ౧।।, స ।।౧, గ ౧.</poem> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఎనిమిదవ యా ˈయనుష్టు' ప్పున ఋతుశరనయన<ref>256. (ఋతుశరనయన)</ref>వృత్తములఁ దగుఁ బండ్రెం డును విద్యున్మాలాదులు ఘనకృతులను జాల మీఱి కాయజవైరీ.</poem>|ref=79}} <poem>8. మాగా “న్విన్యనాలా” రీతుల్-మ౦౦౦, మ౦౧౧, గం, గం; భాగగ “చిత్రపదా”ఖ్యన్ - భ ౧।।, భ ౧।।, గ ౧; "మాణవకం"బౌ భతవల్ - భ ౧।।, త ౧౧।, వ ।౧; మ్నాగాల్ “హంసరుత" మయ్యెౝ - మ ౧౧౧, న ।।। గా ౧౧; ఔ"సమానికౝ"రజవల్ - ర ౧।౧, జ ।౧।, వ ।౧; "ప్రమాణికౝ” జరల్ లగల్ - జ ।౧।, ర ౧।౧, లగ ।౧; "నారాచకౝ" తరల్ లగల్ - త ౧౧।, ర ౧।౧, లగ ।౧; “నాగరకౝ” భరల్ లగల్ - భ ౧।।, ర ౧।౧, లగ ।౧; జతల్ గగంబు "ల్విమానన్" -జ ।౧।, త ౧౧।, గగ ౧౧; (వితాన మౌ దీనిపేరే) జగా"ల్వితాన” మ్మౌ నెందుౝ - జ ।౧।, మ ౧౧౧, గా ౧౧; “సింహరేఖ” రజ్జగంబుల్ - ర ౧।౧, జ ।౧।, గగ ౧౧.</poem> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆనవసంఖ్య 'బృహతిఁ' గల యేనూఱును బదియు రెండు వృత్తంబులయం దేనగుహలముఖి మొద లగు వానిని వచియింతు వినుము వాయుకుమారా.</poem>|ref=80}} <poem>9. ఔ రనల్ సము “హలముఖిన్” - ర ౧।౧, న ।।।, స ।।౧; "భుజగశశిరుత"న్నామల్ - న ।।।, న ।।।, మ ౧౧౧;</poem><noinclude><references/></noinclude> 2677o8phqvfhe65xdhjthhhahsf7iqn 104 175155 563904 492061 2026-07-10T09:47:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem> భారల “నుత్సుక” మౌఁ గృతిౝ - భ ౧।।, భ ౧।।, ర ౧।౧; “భద్రకంబు” రనరంబులన్ - ర ౧।౧, న ।।।, ర ౧।౧.</poem> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పది యగు 'పంక్తి' వెయిన్నిఱు వదినాలుగువృత్తములను వహికెక్కును గౌ ముదియాదిగఁ బండ్రెం డవి కదనక్షితివిదళితాక్ష కపికులదక్షా.</poem>|ref=81}} <poem>౧౦. నతతగల్పూ-న్పనౌ "గౌముదిన్" - న ।।।, త ౧౧।, త ౧౧।, గ ౧; ప్రాఁకు"న్శుద్ధవి-రాటి” మస్జగల్ - మ ౧౧౧, స ।।౧, జ ।౧।, గ ౧; మ్న్యల్ గం బుంపఁ "బ్ర-ణ”వ మై యుండున్ - మ ౧౧౧, న ।।।, య ।౧౧, గ ౧; "రుగ్మవతిం” బే-ర్చున్ భ్మసగంబుల్ - భ ౧।।, మ ౧౧౧, స ।।౧, గ ౧; చాలున్ “మత్తన్” మభసలు గంబున్ - మ ౧౧౧, భ ౧।।, స ।।౧, గ ౧; దీనిపేరే హంసశ్రేణి. నరజగ ల్దగు "న్మనోరమన్" - న ।।।, ర ౧।౧, జ ।౧।, గ ౧; రజ్రగ"ల్మయూ-రసారి"కొప్పున్ - ర ౧।౧, జ ।౧।, ర ౧।౧, గ ౧; దీనిపేరే మయూరభాషిణి. చాల్రనర్గమము-“నారి” యందున్ - ర ౧।౧, న ।।।, ర ౧।౧, గ ౧; భమ్సలు గంబున్ "చంపకమాలిన్" - భ ౧।।, మ ౧౧౧, స ।।౧, గ ౧; ఔరసాగల- నా “మణిరంగన్" - ర ౧।౧, స ।।౧, స ।।౧, గ ౧; భత్జగముల్ ప్రా- "పగునందికిన్" - భ ౧।।, త ౧౧।, జ ।౧।, గ ౧; “పంక్తి”కి షడ్యతి-భాభగలౌ - భ ౧।।, భ ౧।।, భ ౧।।, గ ౧; "వీరవలసితో-ర్వి”భ్సల్ జగల్ - భ ౧।।, స ।।౧, జ ।౧।, గ ౧.</poem> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పదునొకఁ డగు‘త్రిష్టుప్పునఁ' బదపడి ద్విసహస్రసంఖ్యపై నలువదియె</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 1cpzbsm0phjgjmon8knfk2lrlzw5mf5 104 175156 563912 492062 2026-07-10T10:33:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>న్మిదిలోన నింద్రవజ్రము మొదలుగ నిర్వది యెసంగు మునినుతచరితా.</poem>|ref=82}} <poem>11. ఇత్తాజగాలై తగు - "నింద్రవజ్రన్" - త ౧౧।, త ౧౧।, జ ।౧।, గా ౧౧; కృతిన్ “జశఙ్గల్ గ"ము-పేంద్రవజ్రన్ -జ ౧।౧, త ౧౧, జ ।౧।, గా ౧౧; ఈవజ్రముల్ రెండును-నిట్లు గూర్పన్ సవజ్రదేహా “యుప-జాతి" యయ్యెన్. తఙ్గాల"నుపస్థిత" దాఁ జెలంగున్ - త ౧౧।, జ ।౧।, జ ।౧।, గా ౧౧; "తోదక”భాభల-తోగగమందున్ - భ ౧।।, భ ౧।।, భ ౧।।, గగ ౧౧; ఆ రనల్ రవము-లౌ "రథోద్ధతన్” - ర ౧।౧, న ।।।, ర ౧।౧, వ ।౧; దీనిపేరే పరాంతికము. ననరవలు పెనంగు“భద్రికన్” - న ।।।, న ।।।, ర ౧।౧, వ ।౧; “స్వాగత"ౝ రనభ - సంగగగంబుల్ - ర ౧।౧, న ।।।, భ ౧।।, గగ ౧౧; "కాంతిౝ" తజజల్ వము-గల్గి తగుౝ - త ౧౧।, జ ।౧౧, జ ।౧।, వ ।౧; కీశనాథ "సేని-కిౝ" రజల్ రవల్ - ర ౧।౧, జ ।౧।, ర ౧।౧, వ ।౧; ఔ “వాతోర్తిౝ" మభ - తాన్వీతవముల్ - మ ౧౧౧, భ ౧।।, త ౧।।, వ ।౧; ఔ నౌ "కలికాంత" త-జావ లిడౝ - త ౧౧।, జ ।౧।, జ ।౧।, వ ।౧; దీనిపేరే గీతాలంబనము. "శాలిన్యా"ఖ్యౝ మించఁ - జాలె న్మతాగాల్ - మ ౧౧౧, త ౧౧।, త ౧౧।, గా ౧౧; <small>తోదకవృత్తమునకు అప్పకవీయములో దోదకమని యున్నది. సేనికి శ్యేని యని యున్నది.</small></poem><noinclude><references/></noinclude> g92zdxlq8djgr2osh8fgiado50bove6 563913 563912 2026-07-10T10:36:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563913 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>న్మిదిలోన నింద్రవజ్రము మొదలుగ నిర్వది యెసంగు మునినుతచరితా.</poem>|ref=82}} <poem>11. ఇత్తాజగాలై తగు - "నింద్రవజ్రన్" - త ౧౧।, త ౧౧।, జ ।౧।, గా ౧౧; కృతిన్ “జశఙ్గల్ గ"ము-పేంద్రవజ్రన్ -జ ౧।౧, త ౧౧, జ ।౧।, గా ౧౧; ఈవజ్రముల్ రెండును-నిట్లు గూర్పన్ సవజ్రదేహా “యుప-జాతి" యయ్యెన్. తఙ్గాల"నుపస్థిత" దాఁ జెలంగున్ - త ౧౧।, జ ।౧।, జ ।౧।, గా ౧౧; <ref>తోదకవృత్తమునకు అప్పకవీయములో దోదకమని యున్నది. సేనికి శ్యేని యని యున్నది.</ref>"తోదక”భాభల-తోగగమందున్ - భ ౧।।, భ ౧।।, భ ౧।।, గగ ౧౧; ఆ రనల్ రవము-లౌ "రథోద్ధతన్” - ర ౧।౧, న ।।।, ర ౧।౧, వ ।౧; దీనిపేరే పరాంతికము. ననరవలు పెనంగు“భద్రికన్” - న ।।।, న ।।।, ర ౧।౧, వ ।౧; “స్వాగత"ౝ రనభ - సంగగగంబుల్ - ర ౧।౧, న ।।।, భ ౧।।, గగ ౧౧; "కాంతిౝ" తజజల్ వము-గల్గి తగుౝ - త ౧౧।, జ ।౧౧, జ ।౧।, వ ।౧; కీశనాథ "సేని-కిౝ" రజల్ రవల్ - ర ౧।౧, జ ।౧।, ర ౧।౧, వ ।౧; ఔ “వాతోర్తిౝ" మభ - తాన్వీతవముల్ - మ ౧౧౧, భ ౧।।, త ౧।।, వ ।౧; ఔ నౌ "కలికాంత" త-జావ లిడౝ - త ౧౧।, జ ।౧।, జ ।౧।, వ ।౧; దీనిపేరే గీతాలంబనము. "శాలిన్యా"ఖ్యౝ మించఁ - జాలె న్మతాగాల్ - మ ౧౧౧, త ౧౧।, త ౧౧।, గా ౧౧;</poem><noinclude><references/></noinclude> p1h4sww9nq1u2yzditg1ef4bjml5yxp 104 175157 563918 492063 2026-07-10T11:04:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563918 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem> నజజలగల్ దనరు “న్సుముఖిౝ" - న ।।।, జ ।౧।, జ ।౧।, లగ ।౧; మభ్నల్వంబుౝ "భ్ర-మరవిలసిత" - మ ౧౧౧, భ ౧।।, న ।।।, వ ।౧; నసతగగముల్ - నల్వౌను “వృత్తౝ" న ।।।, స ।।౧, త ౧౧।, గగ ౧౧; నయమగుఁ “బృథివి” - నాజవలౝ - న ।।।, న ।।।, జ ।౧।, వ ।౧; ననసగగ లెనయు నా "వృంతౝ” - న ।।।, న ।।।, స ।।౧, గగ ౧౧; “మౌక్తికమాలా”క్ర-మముభత్నల్ గాన్ - భ ౧।।, త ౧౧।, న ।।।, గా ౧౧; <ref>ఉపస్థితము, శిఖండివిరుతము రెండు నొక్కటియే. ఇదియే శ్రీవృత్తమును. అప్పకవీయములో స్త్రీ వృత్తమని కలదు.</ref>"ఉపస్థితము" చేయుౝ జస్తగాప్తిౝ - జ ।౧।, స ।।౧, త ౧౧।, గా ౧౧; “శిఖండివిరుతుల్ ” - జెల్ జ స్తగాలౝ - జ ।౧।, స ।।౧, త ౧౧।, గా ౧౧; ఇదే శ్రీయనువృత్తము. ఈమభ్జల్ గద్వయము - "నేకరూపౝ" - మ ౧౧౧, భ ౧।।, జ ।౧।, గా ౧౧;</poem> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>'జగతీ' ఛందంబునఁ బొం దుగఁ గల్గిన నాల్గువేలుఁ దొంబదియును నా ఱగు వృత్తంబుల నిరువది దగు స్రగ్విణి యాదిగాఁగఁ దరుచరవీరా.</poem>|ref=83}} <poem>12. షడ్యతీ రారరల్ "స్రగ్విణీ" వృత్తమౌ - ర ౧।౧, ర ౧।౧, ర ౧।౧, ర ౧।౧; యయాయల్ "భుజంగప్రయాతౝ" వడేళ్లౝ - య ।౧౧, య ।౧౧, య ।౧౧, య ।౧౧; తుదిదాఁక ససాసలఁ- “దోటకి "మౌ - స ।।౧, స ।।౧, స ।।౧, స ।।౧; మంబుౝ భస్మల్ "జలధర-మాలా" రీతుల్ - మ ౧౧౧, భ ౧।।, స ।।౧, మ౧౧౧;</poem><noinclude><references/></noinclude> mz13zy1rrkhn4bjfxpe3hugcf8untmi 563937 563918 2026-07-10T11:44:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 563937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem> నజజలగల్ దనరు “న్సుముఖిౝ" - న ।।।, జ ।౧।, జ ।౧।, లగ ।౧; మభ్నల్వంబుౝ "భ్ర-మరవిలసిత" - మ ౧౧౧, భ ౧।।, న ।।।, వ ।౧; నసతగగముల్ - నల్వౌను “వృత్తౝ" న ।।।, స ।।౧, త ౧౧।, గగ ౧౧; నయమగుఁ “బృథివి” - నాజవలౝ - న ।।।, న ।।।, జ ।౧।, వ ।౧; ననసగగ లెనయు నా "వృంతౝ” - న ।।।, న ।।।, స ।।౧, గగ ౧౧; “మౌక్తికమాలా”క్ర-మముభత్నల్ గాన్ - భ ౧।।, త ౧౧।, న ।।।, గా ౧౧; <ref>ఉపస్థితము, శిఖండివిరుతము రెండు నొక్కటియే. ఇదియే శ్రీవృత్తమును. అప్పకవీయములో స్త్రీ వృత్తమని కలదు.</ref>"ఉపస్థితము" చేయుౝ జస్తగాప్తిౝ - జ ।౧।, స ।।౧, త ౧౧।, గా ౧౧; “శిఖండివిరుతుల్ ” - జెల్ జ స్తగాలౝ - జ ।౧।, స ।।౧, త ౧౧।, గా ౧౧; ఇదే శ్రీయనువృత్తము. ఈమభ్జల్ గద్వయము - "నేకరూపౝ" - మ ౧౧౧, భ ౧।।, జ ।౧।, గా ౧౧;</poem> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>'జగతీ' ఛందంబునఁ బొం దుగఁ గల్గిన నాల్గువేలుఁ దొంబదియును నా ఱగు వృత్తంబుల నిరువది దగు స్రగ్విణి యాదిగాఁగఁ దరుచరవీరా.</poem>|ref=83}} <poem>12. షడ్యతీ రారరల్ "స్రగ్విణీ" వృత్తమౌ - ర ౧।౧, ర ౧।౧, ర ౧।౧, ర ౧।౧; యయాయల్ "భుజంగప్రయాతౝ" వడేళ్లౝ - య ।౧౧, య ।౧౧, య ।౧౧, య ।౧౧; తుదిదాఁక ససాసలఁ- “దోటకి "మౌ - స ।।౧, స ।।౧, స ।।౧, స ।।౧; మంబుౝ భస్మల్ "జలధర-మాలా" రీతుల్ - మ ౧౧౧, భ ౧।।, స ।।౧, మ ౧౧౧;</poem><noinclude><references/></noinclude> oxb2torbsq941sk1j9rj3mvgm3cgdku 104 211860 563910 552388 2026-07-10T10:29:23Z Rajasekhar1961 50 563910 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|ధమ్మపదము||}}</noinclude><section begin="52A" />ద్వేషు లొండొరులకును, శాత్రవులు పరస్పరమును జేయు నపకారంబుకంటె నపమార్గ ప్రయుక్తంబగు చిత్త మెక్కుడు హాని నొనర్చును.{{float right|42}} సన్మార్గ ప్రయుక్తంబగు చిత్త మెక్కుడు మేలుంజేయును. జననిగాని జనకుఁడుగాని, తదితర బంధువుం డెవ్వండైనఁ గాని యంత యుపకారం బొనర్పనేరఁడు.{{float right|43}} {{rule|2cm}} <section end="52A" /> <section begin="52B" />{{p|fs125|ac}}నాల్గవ యధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''సుమములు''' ఈలోకమును, సంతక సహచరదేవతా యుక్తం బగు యమలోకంబును నెవ్వాఁడు జయింపఁగలఁడు? నిపుణుఁడగు నెవఁడు స్వాభిలషితకుసుమముఁ గనుంగొనునట్లు సుదర్శిత సాధుమార్గంబును గనుఁగొనఁగలఁడు?{{float right|44}} నాశిష్యుఁడు భూలోకంబును, సంతక సహచరదేవతా యుక్తంబగు యమలోకమును జయింపఁగలఁడు. మతిమం <section end="52B" /><noinclude><references/> {{left|10}}</noinclude> 3pi5y12w4hi6kpwv6ec7uigs6qg7702 104 211863 563924 552391 2026-07-10T11:25:00Z Rajasekhar1961 50 563924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము.}}</noinclude><section begin="55A" />ఈసుగుణంబులఁగల్గి యప్రమత్తులై శుద్ధజ్ఞానంబుచే ముక్తులైనవారలను మారుం డను మోహకుండు చేరనేరఁడు.{{float right|58}} మార్గనిక్షిప్తావస్కరరాశిపై సుసౌరభయుక్తంబై, యామోదజనకంబగు పద్మంబెట్లు ప్రభవించునో, సుజ్ఞానియగు బుద్ధునిశిష్యుండు నిజజ్ఞానంబుచే నిస్సారద్రవ్యంబులఁబోలు నజ్ఞానతిమిరసంచారు లగు మనుజులలోఁ బ్రకాశించును.{{float right|59}} {{rule|2cm}} <section end="55A" /> <section begin="55B" />{{p|fs125|ac}}అయిదవ యధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''మూర్ఖుఁడు''' మేల్కొని యున్నవానికి రాత్రిదీర్ఘము; శ్రాంతునకు యోజనమార్గమైనను దీర్ఘంబె. ధర్మపథంబు తెలియని మూఢునకు జీవనం బతిదీర్ఘంబు.{{float right|60}} పథికుండు తనకంటె నుత్తమునిఁగాని, తుల్యునిఁగాని కలియకుండినఁ దానొక్కఁడే ప్రయాణమును దృఢముగఁ గావించుకొనవలయును. కాని మూర్ఖునితో సాహచర్యముఁజేయరాదు.{{float right|61}} <section end="55B" /><noinclude><references/> {{right|13}}</noinclude> o7kt85wkuygws1jzekzb2xxg6vtiqgz 104 211865 563925 552396 2026-07-10T11:26:26Z Rajasekhar1961 50 563925 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude>ఎద్దానికై మనుజుండు పశ్చాత్తాపముఁజెందక దేనిఫలంబును సంతుష్టుండై యానందముతో ననుభవించు చున్నాఁడో యట్టికర్మ సుకృతంబు.{{float right|68}} ఆచరితంబగు పాపకర్మ ఫలింపకుండువఱకును మూర్ఖుండు దానిని మధువువలెఁ బరిగణించును; కాని కర్మఫలించుతరి నతఁడు దుఃఖమును జెందును.{{float right|69}} మూడుఁడు మాసములకొలదియుఁ గుశదళాగ్రంబున మునివలె భోజనంబుఁగావించినఁ గావింపనిమ్ము; ధర్మ విమర్శనంబుఁ గావించినవారి పదునాఱవభాగమునైన ననుసరింపలేఁడు.{{float right|70}} పాపకర్మం బచిరదుగ్ధంబగు క్షీరంబువలె శుక్తంబు కానేరదు. నిగురుకప్పిన నిప్పువలె లోన జ్వలించుచు మూర్ఖునినంటిచనును.{{float right|71}} పాపకర్మంబు తెలియఁబడిన తరువాత, నది మూర్ఖునకు దుఃఖమును గలుగఁజేసి వానిభాగ్యము నశింపఁజేయును. అంతియకాదు; వానితలఁ బగులఁగొట్టును.{{float right|72}}<noinclude><references/> {{right|15}}</noinclude> 5c003rsmehqvx5lvngdecaehtldorq2 104 211891 563928 552594 2026-07-10T11:29:51Z Rajasekhar1961 50 563928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude><section begin="61A" />సంతసింతురో, యెవ్వారలు కామంబులజయించి సప్రకాశులో, యట్టివార లిహమందును ముక్తులు.{{float right|89}} {{rule|2cm}} <section end="61A" /> <section begin="61B" />{{p|fs125|ac}}ఏడవ యధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''పూజ్యులు''' సంసారయాత్రాసమాప్తిని గావించి, దుఃఖమును విడిచి, సమస్తవిధముల ముక్తిఁజెంది, బంధవిముక్తుం డగువానికి దుఃఖంబు లేదు.{{float right|90}} సమాహితచిత్తులై వారు పోవుదురు. గృహంబున సంతుష్టులు కారు. కాసారమును బరిత్యజించిన హంసలవలె వారు గృహమును ద్యజింతురు.{{float right|91}} జీవితానిమిత్తశూన్యత్వంబుల గుర్తెఱుఁగుటచే మోక్షమే పరమావధిగఁ బెట్టుకొని, నిర్ధనులై, యనుజ్ఞాతవస్తు భక్షకులై, యుండువారిమార్గ మాకాశంబునఁ బక్షిగతివలె నజ్ఞేయంబు.{{float right|92}} <section end="61B" /><noinclude><references/> {{right|19}}</noinclude> hyw7suj1lo8afz0zz55qhwnak61jm0p 104 211893 563932 552598 2026-07-10T11:35:50Z Rajasekhar1961 50 563932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||ధమ్మపదము}}</noinclude><section begin="63A" />నిపినంబులు సంతోషవిధాయకంబులు; ఎచట సామాన్య జనంబు లానందమును గాంచరో యచట రాగరహితు లానందమును గాంతురు. ఏలయన: వార లానందము నన్వేషింపరు.{{float right|99}} {{rule|2cm}} <section end="63A" /> <section begin="63B" />{{p|fs125|ac}}ఎనిమిదవ యధ్యాయము</p> {{rule|2cm}} '''వేనవేలు''' సహస్రపదయుక్తంబయ్యు నర్థరహితపద సంహితంబగు నేని దానికంటె మనుజుం డెద్దాని శ్రవణానంతరమున శాంతిమయుండగునో యట్టి సద్యుక్తియుక్తంబగు నొక్క పదంబే శ్రేష్ఠంబు.{{float right|100}} పద్యంబొకటి సహస్రపదయుక్తంబయ్యు నర్థరహితపద సంహితంబగునేని యట్టిదానికంటె, మనుజుం డెద్దాని శ్రవణానంతరమున శాంతిమయుండగునో యట్టిపదంబే శ్రేష్ఠంబు.{{float right|101}} అర్థరహిత పదకల్పిత గాథాశతంబుకంటె, మనుజుఁ డెద్దాని శ్రవణానంతరమున శాంతుండగునో యట్టి ధర్మంపుఁబల్కు మేలు.{{float right|102}} <section end="63B" /><noinclude><references/> {{right|21}}</noinclude> 3e0lylhk16c1ivnoyslvzr0tze8yc3d 0 215668 563826 563147 2026-07-09T12:06:07Z Rajasekhar1961 50 563826 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 3 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 2/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 4/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=49 to=51 /> {{PD-India}} 04b96hzn4pzrky5cmam4hpqvn5r7rle 563827 563826 2026-07-09T12:06:48Z Rajasekhar1961 50 563827 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 3 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 2/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 4/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=50 to=51 /> {{PD-India}} ovpoyd27zjd3kvoca95rf5h5z767u40 563828 563827 2026-07-09T12:07:22Z Rajasekhar1961 50 563828 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 3 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 2/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 4/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=50 to=52 /> {{PD-India}} ev2e8yokc5h5bx7vl6ur1kmpd7lki90 563914 563828 2026-07-10T10:43:34Z Rajasekhar1961 50 563914 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 3 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 2/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 4/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=50 to=52 tosection="50A" /> {{PD-India}} fw1x8oxf31c1togcxgrjm3fxg8y24t3 563915 563914 2026-07-10T10:44:15Z Rajasekhar1961 50 563915 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 3 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 2/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 4/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=50 to=52 tosection="52A" /> {{PD-India}} jyeu9h6mq86v10m41xy4so37e53i0j3 0 215669 563916 563148 2026-07-10T10:45:14Z Rajasekhar1961 50 563916 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 4 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 3/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 5/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=52 fromsection="52B" to=54 /> {{PD-India}} bg73k59r0scv5fvcjer03itg9uj4b8t 563923 563916 2026-07-10T11:23:38Z Rajasekhar1961 50 563923 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 4 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 3/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 5/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=52 fromsection="52B" to=55 tosection="55A" /> {{PD-India}} 8iptrflrqjjhsrdx3j9i2fv9zdtsc5g 0 215670 563921 563149 2026-07-10T11:22:34Z Rajasekhar1961 50 563921 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 1 | ముందరి = [[../మూర్ఖుఁడు/]] | తదుపరి = [[../పూజ్యులు/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=55 fromsection="55B" to=60 /> {{PD-India}} 413mtse1m166tdq5jnx5e6a0w1zhb6n 563922 563921 2026-07-10T11:23:05Z Rajasekhar1961 50 563922 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 5 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 4/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 6/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=55 fromsection="55B" to=60 /> {{PD-India}} blpmso9nk87lph0vzztrfqudcobd5h7 563926 563922 2026-07-10T11:27:33Z Rajasekhar1961 50 563926 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 5 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 4/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 7/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=55 fromsection="55B" to=60 /> {{PD-India}} osfl6t6rn5g1x9h60248x3gqkvenz2l 563927 563926 2026-07-10T11:28:11Z Rajasekhar1961 50 563927 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 5 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 4/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 7/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=55 fromsection="55B" to=61 /> {{PD-India}} 9qhefltvjdi6pxnfgcouiamcmm1y6lg 563929 563927 2026-07-10T11:30:36Z Rajasekhar1961 50 563929 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 5 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 4/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 7/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=55 fromsection="55B" to=61 tosection="61A" /> {{PD-India}} 5dr755ju34xj9xhmfksv4ufkd2yn62x 0 215671 563930 563150 2026-07-10T11:31:39Z Rajasekhar1961 50 563930 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 7 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 5/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 8/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=61 fromsection="61B" to=62 /> {{PD-India}} 1znpetz91dax4ek0if1cvrldtvmu13t 563931 563930 2026-07-10T11:32:10Z Rajasekhar1961 50 563931 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 7 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 5/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 8/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=61 fromsection="61B" to=63 /> {{PD-India}} j3cilfvcoaa05jxm48e445qsnor9wwv 563933 563931 2026-07-10T11:36:39Z Rajasekhar1961 50 563933 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 7 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 5/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 8/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=61 fromsection="61B" to=63 tosection="63A" /> {{PD-India}} ruy0xhpfktksmhemiee0pylsqupf0x8 0 215672 563934 563151 2026-07-10T11:37:38Z Rajasekhar1961 50 563934 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 8 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 7/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 9/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=63 fromsection="63B" to=65 /> {{PD-India}} lflndhjtrqbt61tqjynliwjkp89jbfq 563935 563934 2026-07-10T11:38:10Z Rajasekhar1961 50 563935 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ధమ్మపదము]] | రచయిత = కిళాంబి రంగాచార్యులు | అనువాదం= | విభాగము = అధ్యాయము 8 | ముందరి = [[../అధ్యాయము 7/]] | తదుపరి = [[../అధ్యాయము 9/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1927 }} <pages index="Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf" from=63 fromsection="63B" to=66 /> {{PD-India}} 2zbsw55rnrfnt1zlch17xg285qfegq7 104 215821 563859 563687 2026-07-09T15:40:24Z VISWALYRICS 7377 563859 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>38! బాలవ్యాకరణము. స్త్రీతిర్యగ్జడ భిన్నంబులును వాని విశేషణంబులును మహత్తులనంబడు. తిర్యక్కు లనఁగాఁ బశుపక్ష్యాదులు - జడము లనఁగా నచేతనములు. క్లీబంబులు మిత్రాదులు మహద్వాచకంబులు విభాషం బుంలింగతుల్యంబులగు. మిత్రశరణ ప్రధాన పాత్రాదులు మిత్రాదులు. ఙిత్తుబిందు పూర్వంబగు. ల ఙకార మిత్తుగాఁ గల దానికి ముందు బిందువు వచ్చునని యర్థము - కార్యార్థము ప్రత్యయాదులందు నిబద్దమయి ప్రయో గించునపుడు మానంబడు వర్ణమిత్తునాఁబడు - ఉదాహరణము మీఁద స్పష్టంబగు. డుఙ్వర్ణకంబునకుం బ్రకృతియయినది డుమంతం బనంబడు. స్పష్టము. పుంలింగంబయి మహద్వాచకంబయిన నామంబు తుది యత్వంబునకుత్వంబగు - నామంబనఁగాఁ బ్రాతిపదికము - డిత్థ - రామ - భార్గవ - రాజపురుష- ఇట్టివి ప్రాతిపదికములు. డిత్థు. రాము. భార్గవు- రాజపురుషు. పుంలింగమగు మహద్వాచకమునకు డుఙ్ఙగు, ౨౨.<noinclude><references/></noinclude> o7wk2beir8ivlsc5ibczlrq1uvli191 563860 563859 2026-07-09T15:44:42Z VISWALYRICS 7377 563860 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>38! బాలవ్యాకరణము. స్త్రీతిర్యగ్జడ భిన్నంబులును వాని విశేషణంబులును మహత్తులనంబడు. తిర్యక్కు లనఁగాఁ బశుపక్ష్యాదులు - జడము లనఁగా నచేతనములు. క్లీబంబులు మిత్రాదులు మహద్వాచకంబులు విభాషం బుంలింగతుల్యంబులగు. మిత్రశరణ ప్రధాన పాత్రాదులు మిత్రాదులు. ఙిత్తుబిందు పూర్వంబగు. ఙకార మిత్తుగాఁ గల దానికి ముందు బిందువు వచ్చునని యర్థము - కార్యార్థము ప్రత్యయాదులందు నిబద్దమయి ప్రయో గించునపుడు మానంబడు వర్ణమిత్తునాఁబడు - ఉదాహరణము మీఁద స్పష్టంబగు. డుఙ్వర్ణకంబునకుం బ్రకృతియయినది డుమంతం బనంబడు. స్పష్టము. పుంలింగంబయి మహద్వాచకంబయిన నామంబు తుది యత్వంబునకుత్వంబగు - నామంబనఁగాఁ బ్రాతిపదికము - డిద్ధ - రామ - భార్గవ - రాజపురుష- ఇట్టివి ప్రాతిపదికములు. డిద్ధు- రాము. భార్గవు- రాజపురుషు. పుంలింగమగు మహద్వాచకమునకు డుఙ్ఙగు, ౨౨.<noinclude><references/></noinclude> rqbdf1vz96y88i6689yfygwfo3v6h0t 104 215873 563833 2026-07-09T13:14:40Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563833 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||మూడవ అధ్యాయము|31}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} తే॥ గీ॥ ఇట్లు త్రిప్పంగఁబడుచక్ర మెవ్వఁ డనుస రింపఁ డాసక్తితోడఁ గిరీటి విషయ లోలుఁడై పాపజీవియె లోకమందు వానిబ్రదు కది వ్యర్థమౌ బ్రదుకు సుమ్మీ. {{float right|16}} కం॥ తనయంద ప్రీతి గలుగుచుఁ దనతోడన తృప్తి వొంది తనలోఁ దానే ఘనముగ సంతోషించినఁ బనిలే దిఁకఁ గర్మములను వానికిఁ జేయన్. {{float right|17}} కం॥ కృతమున వానికి మేలున కృతమున నోసవ్యసాచి కీడును లే దీ క్షితినాశ్రయింపఁ బనిలే దతనికి నేభూతముల నొకర్థముకొఱకున్. {{float right|18}} కం॥ కావున నిష్కాముఁడవై నీ వెప్పుడు చేయఁదగుపనిం జేయఁగదే యేవాఁ డకాముఁడై పని భూవినుతా చేయు వాఁడు వొందుం బరమున్. {{float right|19}} కం॥ జనకాదులుముసుసిద్ధిం బొనరఁగఁ గర్మమునఁ గాదె పొందిరి తా మ ర్జున యట్ల లోకముప్రయో జనముఁగనియునైనఁ జేయఁ జనుఁ గర్మంబే. {{flot right|20}} కం॥ ఎయ్యది శ్రేష్ఠుఁడు చేసెడు నయ్యది యే చేయు నన్యుఁ డతఁడు ప్రమాణం బెయ్యది యనియెడుఁ బామకుఁ డయ్యది యే యనుచు నుండు నవనిం బార్థా. {{float right|21}} </poem><noinclude><references/></noinclude> kq2pqt12tcrl4vq72fnjjsmqocuvwi4 563834 563833 2026-07-09T13:15:22Z శ్రీరామమూర్తి 1517 563834 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||మూడవ అధ్యాయము|31}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} తే॥ గీ॥ ఇట్లు త్రిప్పంగఁబడుచక్ర మెవ్వఁ డనుస రింపఁ డాసక్తితోడఁ గిరీటి విషయ లోలుఁడై పాపజీవియె లోకమందు వానిబ్రదు కది వ్యర్థమౌ బ్రదుకు సుమ్మీ. {{float right|16}} కం॥ తనయంద ప్రీతి గలుగుచుఁ దనతోడన తృప్తి వొంది తనలోఁ దానే ఘనముగ సంతోషించినఁ బనిలే దిఁకఁ గర్మములను వానికిఁ జేయన్. {{float right|17}} కం॥ కృతమున వానికి మేలున కృతమున నోసవ్యసాచి కీడును లే దీ క్షితినాశ్రయింపఁ బనిలే దతనికి నేభూతముల నొకర్థముకొఱకున్. {{float right|18}} కం॥ కావున నిష్కాముఁడవై నీ వెప్పుడు చేయఁదగుపనిం జేయఁగదే యేవాఁ డకాముఁడై పని భూవినుతా చేయు వాఁడు వొందుం బరమున్. {{float right|19}} కం॥ జనకాదులుముసుసిద్ధిం బొనరఁగఁ గర్మమునఁ గాదె పొందిరి తా మ ర్జున యట్ల లోకముప్రయో జనముఁగనియునైనఁ జేయఁ జనుఁ గర్మంబే. {{float right|20}} కం॥ ఎయ్యది శ్రేష్ఠుఁడు చేసెడు నయ్యది యే చేయు నన్యుఁ డతఁడు ప్రమాణం బెయ్యది యనియెడుఁ బామకుఁ డయ్యది యే యనుచు నుండు నవనిం బార్థా. {{float right|21}} </poem><noinclude><references/></noinclude> o2x7xux5h0anabhjmgkk4zhz4p9hh7c 104 215874 563838 2026-07-09T13:31:58Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|32|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} తే॥ గీ॥ మూఁడులోకంబులను లేదు చూడఁగాను నాకుఁ గర్తవ్య మగు పని నాకు నంద రానిదియు నందనిదియు లే దైన నేను సలుపుచున్నాఁడఁ గర్మముల్ సవ్యసాచి. {{float right|22}} తే॥ గీ॥ జాగరూకతఁ గర్మంబు సవ్యసాచి యెన్నఁడును జేయనైతినే నేను వినుమ మనుజులెల్లను నామార్గ మనుసరించు వారు సు మ్మెల్లవిధముల వసుధలోన. {{float right|23}} కం॥ విను కర్మ మర్జునా చే యనేని యీలోకమెల్ల నక్కట చెడు నౌ దును వర్ణసంకరము చే సినవాఁడను నీప్రజలను జెఱచినవాఁడన్. {{float right|24}} కం॥ ఏకరణిని ఫలసక్తుం డై కర్మము సేయుచుండు నజ్ఞాని నరా లోకోపకారమునకై యాకరణి ననిచ్ఛఁ జేయునది పండితుఁడున్. {{float right|25}} కం॥ ఇలఁ గర్మసంగులగు మూ ఢులబుద్ధిని మార్ప నెన్నఁడుం గూడదు జ్ఞా నులు యుక్తులౌచుఁ దామును సలుపుచుఁ గర్మములనెల్ల సలిపింపఁదగున్. {{float right|26}} కం॥ పలుఁదెఱఁగులఁ బ్రకృతిగుణం బులఁ బుట్టెడు నట్టికర్మములు కేఁ గర్త న్నలి నని తలఁచు నహంకృతి వలన విమూఢాతుఁ డైనవాఁడు కిరీటీ. {{float right|27}} </poem><noinclude><references/></noinclude> e8dcpeqc6rbrfd832e91d8t67sk3rfm 3 215875 563839 2026-07-09T13:36:14Z Rajasekhar1961 50 /* New user works */ కొత్త విభాగం 563839 wikitext text/x-wiki == New user works == This person Gottapu Srinivasa Rao with pen name Viswa, is new to Telugu Wikisource; and not aware of the working conditions of the Wiki ecosystem. I know him and contacted him trying to teach the Wiki guidelines. He has also relicenced his own publications to Wikicommons. I am unblocking him once. Thank you for your concern about the issues related to Telugu Wikisource community. Thanking you. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 13:36, 9 జూలై 2026 (UTC) 6vpc2i7kt0bqk4270zpxjrm4tqu8svo 104 215876 563841 2026-07-09T13:49:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||మూడవ అధ్యాయము|33}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ ఇల గుణకర్మవిభాగం బులతత్త్వవిదుండు విషయములపైఁ బార్థా యలయింద్రియములు తామే నిలుచునని యెఱింగి సక్తి నెలకొలుపఁడుసూ. {{float right|28}} కం॥ ఇలఁ బ్రకృతిగుణంబుల మూ --- గుణకర్మమ్ములం గడుందగులము గం డ్రలమందులఁ దెలియనివా రలఁ దెలిసినవారు కదవరా దెన్నండున్. {{float right|29}} తే॥ గీ॥ ఫలములెల్లను నాకు నర్పణముచేసి పూరువంశజ యధ్యాత్మబుద్ధి గలిగి కాంక్షలును మమకారముల్ కట్టిపెట్టి యొయ్య సంతాపమును వీడి యుద్ధమాడు. {{float right|30}} కం॥ ఈనామత మెల్లప్పుడు నేనరు లిల శ్రద్ధగలిగి యీ సింతయులే కోనర కైకొని మెలఁగుదు రానరులుం గర్మముక్తు లగుదురు సువ్వే. {{float right|31}} కం॥ ఈనామతమును నెవ్వా రోనర యొకసక్కెమాడు చూనరు వారల్ కాన మతిలేనివారలు జ్ఞానవిమూఢులు నయి చెడి చనియెడివారల్. {{float right|32}} కం॥ తమతమ ప్రకృతికిఁ దగుగతి విమలజ్ఞానులును నీభువి న్నాడుతురు భూ తము లనుసరించుఁ బ్రకృతిని సమరాధిపపుత్త్ర నిగ్రహమ్మున నేమౌ. {{float right|33}} </poem><noinclude><references/></noinclude> r4op3afwpy6r1jfkw03iy8ymx45yn2v 104 215877 563842 2026-07-09T14:04:15Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563842 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|34|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ ఇల నింద్రియములు విషయం బులపై రాగమ్ము ద్వేషముంగల వెవ్వం డలరెంటిని జొరనీయఁగ వల దని యలవాని కకట వైరులు సువ్వే. {{float right|34}} చం॥ ధరణిని లెస్సచేయుపరధర్మముకంటెను బెద్దయున్ మహీ ధరవరధైర్య మేలు నిజధర్మము తా గుణహీనమైనదే మరణము సంభవించినను మంచిగదా నిజధర్మమందు నో నర పరధర్మమెల్లను మనంబునఁ జూడ భయావహంబుసూ {{float right|35}} అనిచెప్పుటయు నర్జునుండు కం॥ కోరికలేకయు నెయ్యది కారణముగ నరుఁడు పాపకర్మము ధరలో నారాయణ కడుబలిమిని బ్రేరేపింపంగఁబడ్డవిధమునఁ జేయున్. {{float right|36}} అనియడుగుటయు శ్రీభగవంతుండు కం॥ అదివిను రజోగుణంబున నుదితంబగు కామ మది మహోగ్రక్రోధం బదిమ్రింగుచుండు నన్నిఁటి నది కడుఁబాపిష్ఠురాలు నదివైరి యిటన్. {{float right|37}} కం॥ ఎట్టులు పొగచే నగ్గియు నెట్టు మకిలచేత నద్ద మెంతయు గర్భం బెట్టు లల మావిచేతను నట్టుల యిది దానిచేత నావృత మయ్యెన్. {{float right|38}} కం॥ నర కప్పఁబడును జ్ఞానము పరిపరిరూపములు దాల్చి పండితుపగయై </poem><noinclude><references/></noinclude> q5db9dliup8vzydiae24sumqzlv5z9o 3 215878 563845 2026-07-09T14:18:19Z Rajasekhar1961 50 /* స్వాగతం */ కొత్త విభాగం 563845 wikitext text/x-wiki {{స్వాగతం}} [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 14:18, 9 జూలై 2026 (UTC) gcnqj951xk854r7f7vojnio0kvox6jl 563863 563845 2026-07-09T15:50:50Z VISWALYRICS 7377 563863 wikitext text/x-wiki {{స్వాగతం}} [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 14:18, 9 జూలై 2026 (UTC) ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:VISWALYRICS|VISWALYRICS]] ([[వాడుకరి చర్చ:VISWALYRICS|చర్చ]]) 15:50, 9 జూలై 2026 (UTC) 0sjh2btwdni9fkxl4gx9l7g1czoskom 0 215879 563854 2026-07-09T14:55:37Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఓరుగల్లు | ముందరి = [[../ఒలింపిక్ క్రీడలు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="Sa...' 563854 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఓరుగల్లు | ముందరి = [[../ఒలింపిక్ క్రీడలు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=505 fromsection="505B" to=510 tosection="510A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] qtmirze7g3e6228e9lu2dd2g7od2na5 563855 563854 2026-07-09T14:57:41Z Rajasekhar1961 50 563855 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఓరుగల్లు | ముందరి = [[../ఒలింపిక్ క్రీడలు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=505 fromsection="505B" to=512 tosection="512A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] 3lvrjqvypferahvql3ruc6suqd1o6wy 0 215880 563857 2026-07-09T15:02:38Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఓషధులు | ముందరి = [[../ఓరుగల్లు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham...' 563857 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఓషధులు | ముందరి = [[../ఓరుగల్లు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=512 fromsection="512B" to=517 tosection="517A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] oumb70yuumfsbdfzmbkgbxjo7y2kkqb 563898 563857 2026-07-10T05:22:56Z Rajasekhar1961 50 563898 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఓషధులు | ముందరి = [[../ఓరుగల్లు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=512 fromsection="512B" to=516 tosection="516A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] dhq2q7pk99xdwdikfwv8bo2pubh9we4 104 215881 563861 2026-07-09T15:47:15Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563861 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||మూడవ అధ్యాయము|35}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} ధరఁ జల్లార్పఁగలేని జ ఠరాగ్నియగు దానిచే బెడంగెడలంగన్. {{float right|39}} కం॥ దానికి నింద్రియసమితియు మానసమును మఱియు బుద్ధి మనికి కిరీటీ జ్ఞానమును వీనితోడను మానుగఁ గప్పి యది దేహి మరులు కొలుపుఁజూ. {{float right|40}} కం॥ అదికావున నింద్రియముల మొదల గెలిచి పిదప భరతముఖ్యా జ్ఞానం బదిరా విజ్ఞానంబును జదిపెడు నలపాపురాలిఁ జంపుము వేగనీ. {{float right|41}} కం॥ బలవంతము లింద్రియములు బలవంతంబంతకంటె వసుధ మనం బౌ నలమనముకంటె బుద్ధియ బలవంతము బుద్ధికంటె బలవంతమదే. {{float right|42}} ఉత్సాహ! ఇటుల బుద్ధికంటె బలిమి నెక్కుడౌట యెఱిఁగి యీ వెటులయైన బుద్ధిచే జయించి మానసంబు నో నిటులనేత్రనవినుతశౌర్య నిజము గెల్వఁ గష్టమౌ చటుల కామరూపవైరిఁ జయ్య రూపు మాపవే. {{float right|43}} </poem> {{c|ద్య.}} {{c|ది శ్రీత్రికవిమిత్ర తాడూరి రామనభట్టాగ్రపుత్ర పండితా}} {{c|రాధనమండిత లక్ష్మీనరసింహ పండిత ప్రణీతంబైన}} {{c|యుపనిషత్తును బ్రహ్మవిద్యయును యోగశా}} {{c|శాస్త్రంబును శ్రీ కృష్ణార్జునసంవాదంబు}} {{c|ను నగు శ్రీ భగవద్గీత}} {{c|యందుఁ గర్మయో}} {{c|గంబనుతృతీయా}} {{c|ధ్యాయము.}}<noinclude><references/></noinclude> ecd62m0kxm5ah7vkejzebxo2vf8020o 563862 563861 2026-07-09T15:47:38Z శ్రీరామమూర్తి 1517 563862 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||మూడవ అధ్యాయము|35}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} ధరఁ జల్లార్పఁగలేని జ ఠరాగ్నియగు దానిచే బెడంగెడలంగన్. {{float right|39}} కం॥ దానికి నింద్రియసమితియు మానసమును మఱియు బుద్ధి మనికి కిరీటీ జ్ఞానమును వీనితోడను మానుగఁ గప్పి యది దేహి మరులు కొలుపుఁజూ. {{float right|40}} కం॥ అదికావున నింద్రియముల మొదల గెలిచి పిదప భరతముఖ్యా జ్ఞానం బదిరా విజ్ఞానంబును జదిపెడు నలపాపురాలిఁ జంపుము వేగనీ. {{float right|41}} కం॥ బలవంతము లింద్రియములు బలవంతంబంతకంటె వసుధ మనం బౌ నలమనముకంటె బుద్ధియ బలవంతము బుద్ధికంటె బలవంతమదే. {{float right|42}} ఉత్సాహ! ఇటుల బుద్ధికంటె బలిమి నెక్కుడౌట యెఱిఁగి యీ వెటులయైన బుద్ధిచే జయించి మానసంబు నో నిటులనేత్రనవినుతశౌర్య నిజము గెల్వఁ గష్టమౌ చటుల కామరూపవైరిఁ జయ్య రూపు మాపవే. {{float right|43}} </poem> {{c|గద్య.}} {{c|ది శ్రీత్రికవిమిత్ర తాడూరి రామనభట్టాగ్రపుత్ర పండితా}} {{c|రాధనమండిత లక్ష్మీనరసింహ పండిత ప్రణీతంబైన}} {{c|యుపనిషత్తును బ్రహ్మవిద్యయును యోగశా}} {{c|శాస్త్రంబును శ్రీ కృష్ణార్జునసంవాదంబు}} {{c|ను నగు శ్రీ భగవద్గీత}} {{c|యందుఁ గర్మయో}} {{c|గంబనుతృతీయా}} {{c|ధ్యాయము.}}<noinclude><references/></noinclude> 5dx4a07lazzu33dhstrfkeh7m8x77i4 104 215882 563864 2026-07-09T16:01:23Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563864 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 53 |bSize = 600 |cWidth = 478 |cHeight = 60 |oTop = 89 |oLeft = 70 |Location = center |Description = }} {{p|fs150|ac}}నాలుగవయధ్యాయము.</p> {{p|fs150|ac}}జ్ఞానయోగము.</p> {{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 53 |bSize = 600 |cWidth = 103 |cHeight = 29 |oTop = 279 |oLeft = 260 |Location = center |Description = }} {{c|అనిచెప్పి మఱియు శ్రీభగవంతుండిట్లనియె.}} <poem> {{left margin|5em}} కం॥ ఎఱుఁగఁగ బోధించితి ముం దఱ నీస్థిరయోగవిద్యఁ దగ సూర్యునకున్ గఱపెను సూర్యుఁడు మనువున కెఱిఁగించెను మనువు దీని నిక్ష్వాకునకున్. {{float right|1}} కం॥ ఈవిధమునను బరంపర గా వచ్చిన దీనిఁ గొనియెఁ గవ్వడి రాజ ర్ష్యావలి చిరకాలమగుటఁ దా విచ్ఛిన్నమయిపోయె ధర నదియకటా. {{float right|2}} కం॥ ఆయీపురాతనంబై యే యొప్పెడు యోగ మిప్పు డిచ్చితి నీ కే నోయర్జున చెలి భక్తుఁడ వై యొప్పితి విది పరమరహస్యము నువ్వే. {{float right|3}} 4 జ్ఞానయోగము. ఇట్లు చెప్పుటయు సర్జునుండు ఆ॥ వె॥ నిన్నగాకమొన్న నీవు పుట్టినవాఁడ వెన్నియుగము లయ్యె నినుఁడుపుట్టి </poem><noinclude><references/></noinclude> 3uj3ztecip2lcqf42t0a0onbngwkt0z 563865 563864 2026-07-09T16:02:08Z శ్రీరామమూర్తి 1517 563865 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 53 |bSize = 600 |cWidth = 478 |cHeight = 60 |oTop = 89 |oLeft = 70 |Location = center |Description = }} {{p|fs150|ac}}నాలుగవయధ్యాయము.</p> {{p|fs150|ac}}జ్ఞానయోగము.</p> {{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 53 |bSize = 600 |cWidth = 103 |cHeight = 29 |oTop = 279 |oLeft = 260 |Location = center |Description = }} {{c|అనిచెప్పి మఱియు శ్రీభగవంతుండిట్లనియె.}} <poem> {{left margin|5em}} కం॥ ఎఱుఁగఁగ బోధించితి ముం దఱ నీస్థిరయోగవిద్యఁ దగ సూర్యునకున్ గఱపెను సూర్యుఁడు మనువున కెఱిఁగించెను మనువు దీని నిక్ష్వాకునకున్. {{float right|1}} కం॥ ఈవిధమునను బరంపర గా వచ్చిన దీనిఁ గొనియెఁ గవ్వడి రాజ ర్ష్యావలి చిరకాలమగుటఁ దా విచ్ఛిన్నమయిపోయె ధర నదియకటా. {{float right|2}} కం॥ ఆయీపురాతనంబై యే యొప్పెడు యోగ మిప్పు డిచ్చితి నీ కే నోయర్జున చెలి భక్తుఁడ వై యొప్పితి విది పరమరహస్యము నువ్వే. {{float right|3}} 4 జ్ఞానయోగము. ఇట్లు చెప్పుటయు నర్జునుండు ఆ॥ వె॥ నిన్నగాకమొన్న నీవు పుట్టినవాఁడ వెన్నియుగము లయ్యె నినుఁడుపుట్టి </poem><noinclude><references/></noinclude> htzkk1dal8ij15hikzunxct4bw3v9h3 104 215883 563867 2026-07-09T16:17:26Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563867 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నాలుగవ అధ్యాయము|37}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కాన మొదల వానిఁ గఱపితి వనుమాట యెట్లెఱుంగువాఁడ నేను గృష్ణ. {{float right|4}} అనియడుగుటయు శ్రీభగవంతుండిట్లనియె. కం॥ నాకును నీకును దలఁప న నేకమ్మగుజన్మమయ్యె నేనెఱుఁగుదుఁ జు మ్మోకవ్వడి యవి యెవ్వియు నీకెఱుఁగఁగరాదు శత్రునికరవిదారీ. {{float right|5}} ఆ॥ వె॥ అజుఁడవైన నవ్యయాత్ముఁడనైన భూ తేశ్వరుండ నైన నిందు నాదు ప్రకృతిఁ జేతఁ బట్టి పౌరవబాలకా యవతరించువాఁడ నాత్మమాయ. {{float right|6}} తే॥ గీ॥ ఎప్పుడెప్పుడు ధర్మంబు హీనమౌ చ ధర్మమభివృద్ధి యగుచుండు ధరణిలోన నప్పుడప్పుడు శత్రుసంహారధుర్య నన్ను నేను బుట్టించుచున్నాఁడఁ జువ్వె·. {{float right|7}} కం॥ రక్షింపఁగ సజ్జనులను శిక్షింపఁగ దుష్టజనుల సేమమెలర్పన్ వీక్షింప ధర్ము వాహన దక్షా నేనవతరింతుఁ దగ యుగయుగమున్. {{float right|8}} కం॥ నాదివ్యజనియుఁగర్మముఁ దాఁ దెలిసెడు నిట్టివని యథార్థముగా నేఁ డీదేహాంతంబున వాఁ డేదేహము గనక నన్ను నే తగఁ బొందున్. {{float right|9}} </poem><noinclude><references/></noinclude> cm0foy51zpoj5o7jg6cu9uj65f390ys 104 215884 563869 2026-07-09T16:31:20Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563869 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|38|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ అనురాగము క్రోధము భయ ము నేది మన్మయుల యగుచుఁ బొనరఁగ ననుఁ గొ ల్చినజ్ఞానతపశ్శుద్ధులు మనుజోత్తమ పొందినారు మద్భావంబున్. {{float right|10}} కం॥ ఎవ్వ రుపాసింతురు నను నెవ్విధమున న ట్లనుగ్రహింతును నిత్యం బెవ్వ రిట నెన్నిత్రోవలు కవ్వడి త్రొక్కినను నాదె కలసెదరుసుమీ. {{float right|11}} ఆ॥ వె॥ కర్మఫలముసిద్ధి గాంక్షించు జను లిందు సేవసేయువారు దేవతలను మనుజలోకమందు ననఘ చేకుఱుఁ గాదె కర్మఫలము శీఘ్రకాలముననె. {{float right|12}} కం॥ ఇల గుణకర్మవిభాగం బుల వర్ణచతుష్టయంబు పుట్టించితి నే నలిదానికర్తనైనను నల యవ్యయుఁడను నకర్తనంచు నెఱుఁగుమా. {{float right|13}} కం॥ ననుఁగర్మము లెవి యంటవ విను గర్మఫలంబులందు వేడుకపడఁబో వ నిటుల నాగతి నెఱిఁగెడు ఘనుండు బద్ధుండు గాఁడు కర్మంబులచేన్. {{float right|14}} కం॥ అన్న యిటు లెఱిఁగి చేసిర మున్ను ముముక్షువులు సైతముం గర్మంబుం బన్నుగ మున చేయంబడి </poem><noinclude><references/></noinclude> cguaqo0cn3neexdw1q5amabz0uibxlw 104 215885 563870 2026-07-09T17:59:01Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563870 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నాలుగవ అధ్యాయము|39}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} యున్న యనాదియగుకర్మ మొనరుపు మీవున్. {{float right|15}} కం॥ ఎయ్యదికర్మ మకర్మం బెయ్యది యనుదీన భ్రమవహింతురు కవులే యెయ్యది యెఱిఁగిన మోక్షం బయ్యా నీకగు వచింతు నలకర్మంబున్. {{float right|16}} కం॥ కర్మవిధమెఱుఁగ వలయు వి కర్మవిధం బెఱుఁగునది యకర్మవిధము ని క్కర్మా కర్మ వికర్మపు మర్మము లెఱుఁగంగరాదు మనుజున కవనిన్. {{float right|17}} తే॥ గీ॥ కర్మమందు నకర్మ మకర్మమందుఁ గర్మ మెవ్వాఁడు చూడంగఁ గలుగు ధరణి వాఁడెబుద్ధిమంతుఁడు యోగివాఁడె వాఁడె యన్నికర్మముల్ సలిపిన యట్టివాఁడు. {{float right|18}} ఆ॥ వె॥ ఎవనికర్మనమితి యిలఁగామసంకల్ప వర్జితమ్మయగుచు వఱలుచుండు జ్ఞానవహ్నిదగ్ధసర్వకర్ముండైన యతనిఁ బండితుండటండ్రు బుధులు. {{float right|19}} కం॥ వీసము కర్మఫలంబుల కాసపడక యెపుడు తనిసి యాశ్రయసమితిం బాసి నరుఁడు కర్మంబులఁ జేసినవాఁడైన నెదియుఁజేయనివాఁడే. {{float right|20}} కం॥ చన విడిచి కోర్కులను మన మును దనుగెలిచి మమకారము నుడిగికర్మం </poem><noinclude><references/></noinclude> 20c0np6pg0li3wglep4nw5wj9xu9tsq 104 215886 563871 2026-07-09T18:14:42Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563871 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|40|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} బును గేవలశారీరం బును జేయఁగ నరుఁడు పాపముం బొరయఁడుచూ. {{21}} కం॥ తన కడుగ కబ్బులాభం బునఁ దనిసి కిరీటి ద్వంద్వములఁ బడక చలం బునుడిగి వచ్చిన రాకు న్నను సరె యనునరుఁడుకూడ నలిముక్తుండే. {{float right|22}} తే॥ గీ॥ సంగముత్యంచి ముక్తుఁడై జ్ఞానమందు స్థిరముగా నిల్చి యర్జునా చిత్తమెల్ల భగవదర్థంబు పనిచేయు వానిదైన యట్టికర్మ మడంగు సమగ్రముగను. {{float right|23}} తే॥ గీ॥ బ్రహ్మమే యజ్ఞపాత్రమ్ము బ్రహ్మమే న రా హవిస్సును నగ్ని హెూత్రమ్ము బ్రహ్మ బ్రహ్మమే హోత హుతమును బ్రహ్మమనని బ్రహ్మకర్మసమాధికి ఫలము బ్రహ్మ. {{float right|24}} కం॥ కొందఱు యోగులు సలుపుచు నుందురు ధర దైవయజ్ఞ మొనరఁగ యోగుల్ కొందఱు యజ్ఞము బ్రహ్మా గ్నిం దగ యజ్ఞమున వేల్చి నెగడెడువారల్. {{float right|25}} కం॥ కొందఱు శ్రోత్రాదీంద్రియ బృందంబుల నిగ్రహాగ్ని వేల్తురు వేల్తుర్ చందముగ నింద్రియాగ్నులఁ గొందఱు శబ్దముఖవిషయకోటిం బార్థా. {{float right|26}} </poem><noinclude><references/></noinclude> ge8xq03izkyegqqrq1ssc2ruszqm0rs 563872 563871 2026-07-09T18:15:17Z శ్రీరామమూర్తి 1517 563872 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|40|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} బును గేవలశారీరం బును జేయఁగ నరుఁడు పాపముం బొరయఁడుచూ. {{float right|21}} కం॥ తన కడుగ కబ్బులాభం బునఁ దనిసి కిరీటి ద్వంద్వములఁ బడక చలం బునుడిగి వచ్చిన రాకు న్నను సరె యనునరుఁడుకూడ నలిముక్తుండే. {{float right|22}} తే॥ గీ॥ సంగముత్యంచి ముక్తుఁడై జ్ఞానమందు స్థిరముగా నిల్చి యర్జునా చిత్తమెల్ల భగవదర్థంబు పనిచేయు వానిదైన యట్టికర్మ మడంగు సమగ్రముగను. {{float right|23}} తే॥ గీ॥ బ్రహ్మమే యజ్ఞపాత్రమ్ము బ్రహ్మమే న రా హవిస్సును నగ్ని హెూత్రమ్ము బ్రహ్మ బ్రహ్మమే హోత హుతమును బ్రహ్మమనని బ్రహ్మకర్మసమాధికి ఫలము బ్రహ్మ. {{float right|24}} కం॥ కొందఱు యోగులు సలుపుచు నుందురు ధర దైవయజ్ఞ మొనరఁగ యోగుల్ కొందఱు యజ్ఞము బ్రహ్మా గ్నిం దగ యజ్ఞమున వేల్చి నెగడెడువారల్. {{float right|25}} కం॥ కొందఱు శ్రోత్రాదీంద్రియ బృందంబుల నిగ్రహాగ్ని వేల్తురు వేల్తుర్ చందముగ నింద్రియాగ్నులఁ గొందఱు శబ్దముఖవిషయకోటిం బార్థా. {{float right|26}} </poem><noinclude><references/></noinclude> m24yrv8ykqxt2hjmj6upbpgzzibtl61 104 215887 563873 2026-07-09T18:29:36Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563873 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నాలుగవ అధ్యాయము|41}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ అనఘా వేల్చుచునుందురు చన జ్ఞానోద్దీపితాత్మసంయమయోగా గ్నిని బ్రాణకర్మముల ఫ ల్గున యింద్రియకర్మములను గొందఱు సువ్వే. {{float right|27}} ఉ॥ కొందఱు ద్రవ్యయజ్ఞమును గొందఱిలం దగ యోగయజ్ఞముం గొందఱు వేదయజ్ఞమును గొందఱు తాము తపంబుయజ్ఞముం గొందఱు జ్ఞానయజ్ఞమును గోరికఁజేయుచు నుండువార లీ యందఱుఁజూడఁగా మిగుల యత్నముసేసెడు సంశితవ్రతుల్. {{float right|28}} కం॥ ప్రాణాయామముపట్టెడు మానవులగుకొంద ఱిందు మానుగఁ బ్రాణా పానగతుల నిలుపుచు నొక దానిపనుల వేల్తు రొక్కదాని పనులలోన్. {{float right|29}} కం॥ మితభోజనులై కొందఱు క్షితిఁబ్రాణముఁ బ్రాణమందుఁ జేరిచి కుంతీ సుత వేల్తురు వీరెల్ల వి దితయజ్ఞులు యజ్ఞములను దీఱుఁ దదఘముల్. {{float right|30}} తే॥ గీ॥ యజ్ఞశేషాన్నమును గుడ్చునట్టి యెల్ల వారు శాశ్వతబ్రహ్మంబుఁ బడయువారు యజ్ఞమొక్కటి చేయనియట్టివాని కిహములే దట్టిచోఁ బర మేడఁగలదు. {{float right|31} కం॥ పలుఁదెఱఁగులైన యజ్ఞం బు లనేకము లిట్లు బ్రహ్మముఖమున వ్యాప్తం </poem><noinclude><references/></noinclude> 91ak423jwrnncpsjnvez1ay21job14r 563874 563873 2026-07-09T18:30:04Z శ్రీరామమూర్తి 1517 563874 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నాలుగవ అధ్యాయము|41}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ అనఘా వేల్చుచునుందురు చన జ్ఞానోద్దీపితాత్మసంయమయోగా గ్నిని బ్రాణకర్మముల ఫ ల్గున యింద్రియకర్మములను గొందఱు సువ్వే. {{float right|27}} ఉ॥ కొందఱు ద్రవ్యయజ్ఞమును గొందఱిలం దగ యోగయజ్ఞముం గొందఱు వేదయజ్ఞమును గొందఱు తాము తపంబుయజ్ఞముం గొందఱు జ్ఞానయజ్ఞమును గోరికఁజేయుచు నుండువార లీ యందఱుఁజూడఁగా మిగుల యత్నముసేసెడు సంశితవ్రతుల్. {{float right|28}} కం॥ ప్రాణాయామముపట్టెడు మానవులగుకొంద ఱిందు మానుగఁ బ్రాణా పానగతుల నిలుపుచు నొక దానిపనుల వేల్తు రొక్కదాని పనులలోన్. {{float right|29}} కం॥ మితభోజనులై కొందఱు క్షితిఁబ్రాణముఁ బ్రాణమందుఁ జేరిచి కుంతీ సుత వేల్తురు వీరెల్ల వి దితయజ్ఞులు యజ్ఞములను దీఱుఁ దదఘముల్. {{float right|30}} తే॥ గీ॥ యజ్ఞశేషాన్నమును గుడ్చునట్టి యెల్ల వారు శాశ్వతబ్రహ్మంబుఁ బడయువారు యజ్ఞమొక్కటి చేయనియట్టివాని కిహములే దట్టిచోఁ బర మేడఁగలదు. {{float right|31}} కం॥ పలుఁదెఱఁగులైన యజ్ఞం బు లనేకము లిట్లు బ్రహ్మముఖమున వ్యాప్తం </poem><noinclude><references/></noinclude> n0cv5me9kxtj6xfbixn639zqyt9v3lf 104 215888 563876 2026-07-09T21:26:31Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563876 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|42|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} బులు వానినెల్లఁ గర్మజ ములని యెఱుఁగు మెఱిఁగితేని ముక్తుఁడవు సుమీ. {{float right|32}} కం॥ ద్రవ్యమయ యజ్ఞమునకంటె ధరణిలోన జ్ఞానయజ్ఞము మేలు సూ సవ్యసాచి సర్వకర్మముల్ వినుము నాశనముగాక జ్ఞానమందున నిక్కము లీనమగును. {{float right|33}} ఆ॥ వె॥ దాని నెఱిఁగికొనుము తత్త్వవేత్తలఁ జీరి వారికెఱఁగి పరమభక్తి సేవ సలిపి యడిగికొనుము జ్ఞానోపదేశంబు వారు సేయఁగలరు పార్థ నీకు. {{float right|34}} ఆ॥ వె॥ దానినెఱిఁగితేని ధరణి మరల నీకు నిట్టిమోహబుద్ధి పుట్టఁబోవ దపుడు దానఁజేసి యాత్మలో నాలోనఁ గాంచఁగలవు భూతగణమునెల్ల. {{float right|35}} ఆ॥ వె॥ వసుధ లోనఁ గలుగు పాపాత్ము లందెల్లఁ బార్థ నీవు పెద్ద పాపి వైన జ్ఞాన మనెడి తెప్పతోనె సూ సర్వపా పాబ్ధి దాఁటఁ గల వహార్యవీర్య॥. {{float right|36}} కం॥ కడు వెలుఁగునగ్ని హోత్రుఁడు పుడమిం గట్టెలను భస్మము సలుపుగతిఁ గ వ్వడి కర్మంబుల నెల్లను వడివడి జ్ఞానాగ్ని తాన భస్మము చేయున్ ? {{float right|37}} </poem><noinclude><references/></noinclude> 0bg5ey34knhrug83tljjwoxbn4hb3jx 104 215889 563877 2026-07-09T21:45:18Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563877 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||నాలుగవ అధ్యాయము|43}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ జ్ఞానంబు తోడ నిందు స మాన పవిత్రంబు లేదు మఱి వస్తువు సూ దానిని దఱితోఁ దనకుం దానొందును యోగసిద్ధి తగునతఁ డాత్మన్॥ {{float right|38}} కం॥ నర శ్రద్ధావంతుఁడు త త్పరుఁడు జితేంద్రియుఁడు ధరణిఁ బడయును జ్ఞానం బిరవుగ దానిఁ బడసి వే పరమంబై వెలుఁగు శాంతిఁ బడయును జుమ్మీ॥. {{float right|39}} కం॥ నర సంశయాత్ముఁ డజ్ఞుం డరయఁగ నశ్రద్ధధానుఁ డగు వాఁడు సెడున్ ధర సంశయాత్మునకు నిహ పరసుఖములు మూఁడు లేవు పౌరవబాలా॥. {{float right|40}} ఆ॥ వె॥ యోగమునను గర్మ ముజ్జగించి కిరీటి జ్ఞానమునను బాసి సంశయమ్ము లాత్మవంతుఁ డైన యట్టివాఁ డెన్నండు గట్టువడఁడు సువ్వె కర్మ సమితి॥ {{float right|41}} మ॥ అదిగానన్ విను పాండురాజతనయా యజ్ఞానసంభూత మై యెదలోఁ గూరి మెలంగుచున్న దగు నీ యీసంశయంబెల్లనుం జిదురై పోవఁగజ్ఞానఖడ్గమున విచ్ఛేదించి వేవేగమే పదిలం బారఁగఁ గర్మయోగమును సంభావించి లేవంగదే॥ {{float right|42}} </poem> {{c|గద్య}} {{c|ఇది శ్రీ త్రికవిమిత్ర తాడూరి రామనభట్టాగ్రపుత్ర పండితా}} {{c|రాధనమండిత లక్ష్మీనరసింహ పండిత ప్రణీతంబైన}} {{c|యుపనిషత్తును బ్రహ్మవిద్య యును యోగశా}} {{c|స్త్రంబును శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదంబును}} {{c|నగు శ్రీభగవద్గీతయందు జ్ఞాన}} {{c|యోగంబను చతుర్దా}} {{c|ధ్యాయము.}}<noinclude><references/></noinclude> 5etk1ojc46jjmx24zt13q9hg2e9sdag 104 215890 563879 2026-07-09T22:01:24Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563879 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 61 |bSize = 600 |cWidth = 469 |cHeight = 58 |oTop = 64 |oLeft = 74 |Location = center |Description = }} {{p|fs125|ac}}పంచమాధ్యాయము.</p> {{p|fs150|ac}}కర్మసన్యాసయోగము.</p> {{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 61 |bSize = 600 |cWidth = 137 |cHeight = 22 |oTop = 227 |oLeft = 238 |Location = center |Description = }} {{c|ఇట్లు భగవంతుండు చెప్పిన విని యర్జునుండు}} <poem> {{left margin|5em}} తే॥ గీ॥ కర్మసన్యాస మొకమాఱు కర్మయోగ మొక్కమా ఱుపదేశించు చున్నవాఁడ విప్పు డీరెంటిలోపల నెద్ది మేలు కృష్ణ దానిని దగ నిశ్చయించి చెవుమ॥ {{float right|1}} అని యడుగుటయు శ్రీభగవంతుం డిట్లనియె॥ తే॥ గీ॥ కర్మసన్యాసమును బార్థ కర్మయోగ ముభయములు మోక్షసాధక ముర్విలోనఁ గర్మసన్యాసమునకంటెఁ గర్మయోగ మైన నారెంటిలో నెక్కు డైన దగును॥ {{float right|2}} కం॥ పగ గొనఁడు కాంక్ష గొనఁ డీ జగతి నెవఁడు వాఁడు నిత్యసన్యాసి యనం దగు బంధమునుండి నరా విగతద్వంద్వుండు చులక విడుమరఁ గాంచున్॥ {{float right|3}} తే॥ గీ॥ కర్మయోగంబు వేఱు సాంఖ్యంబు వేఱ టంచు బాలకు లండ్రుగా కండ్రె బుధులు అవని నిం దేదియే లెస్స యభ్యసించు నతని కీరెంటిఫలములు నబ్బుఁ జువ్వె॥ {{float right|4}} </poem><noinclude><references/></noinclude> 5r02nu77gxkxfvw9n4j3arona2tkj88 104 215891 563880 2026-07-09T22:16:14Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563880 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అయిదవయధ్యాయము|45}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} తే॥ గీ॥ పదవి యేది సాంఖ్యంబునఁ బడయ నగును బడయనగు నది యోగంబువలనఁ గూడ సాంఖ్యమును యోగ మొకఁడంచు జగతిలోన నెవఁ డెఱుంగును వాఁడె సూ యెఱుక గలఁడు॥ {{float right|5}} కం॥ అమరుట ధరలోఁ గడుఁ గ ష్టము యోగము లేక పార్ధ సన్యాసము సూ తగ యోగయుక్తుఁ డగు ముని విగతశ్రముఁ డౌచుఁ గాంచు వెస బ్రహ్మంబున్॥ {{float right|6}} కం॥ నర కర్మయోగయుక్తుఁడు పరిశుద్ధాత్ముఁడు జితాత్మపంచేంద్రియుఁ డై ధర భూతాత్మాత్ముండై యరయ సలిపె నేని గర్మ మంటదు వానిన్॥ {{float right|7}} కం॥ కనుచును దాఁకుచు నడుచుచు వినుచును నిద్రించు చూర్పువిడుచుచుఁ దగ వా సనచూచుచుఁ బల్కుచు దిం చును గనుదెఱచుచును మూయుచును గొను చిడుచున్ ॥ {{float right|8}} ఆ॥ వె॥ ఇంద్రియమ్ము లెల్ల నింద్రియార్థములందు మెలఁగు ననుచుఁ దలఁప వలయుఁ గాక యేను గర్తననుచు నెన్నంగ రాదు ను మ్మవనిఁ దత్త్వవేత్త యైనయోగి॥ {{float right|9}} ఆ॥ వె॥ పరఁగఁ గర్మములను బ్రహ్మార్పణము సేసి యాస లేఁది యెవ్వఁ డాచరించు </poem><noinclude><references/></noinclude> snvktk9zorsu04vqfwyd4dmxz4ce28k 104 215892 563902 2026-07-10T09:36:26Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|46|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} నతనిఁ బాప మంట దర్జునా యంబువు లవనిఁ దామరాఁకు నంట నట్లు ॥ {{float right|10}} ఆ॥ వె॥ ఆత్మశుద్ధికొఱకు నడఁచి ఫలాశను గర్మ మాచరించుఁ గర్మ యోగి తనువుతోడ నేని మనసుతో నే వట్టి యింద్రియములతోడ నేని పార్థ ॥. {{float right|11}} తే॥ గీ॥ నెమ్మి యుక్తుఁడు కర్మఫలమ్ము విడిచి పొనర నైష్ఠికశాంతిని బొందఁ గలఁడు కామి యౌట నయుక్తుండు కర్మ ఫలము లందుఁ దవులుచు నర్జునా బందెఁ బడును ॥ {{float right|12}} కం॥ పుడమిని జితేంద్రియుఁడు క వ్వడి మదిచేఁ గర్మ ములను వాకిళ్ముమ్మూ డడ రెడు పురి మెయి విడుచుచు నెడవిడియును గర్తకారయిత గా కెలిమిన్॥ {{float right|13}} కం॥ పుట్టింపఁడు కర్తృత్వము పుట్టింపఁడు కర్మములఁ బ్రభువు వానికినిం బుట్టింపఁడు ఫలయోగము పట్టీ యివి యెల్లనగు స్వభావము చేతన్ ॥ {{float right|14}} కం॥ సర కై కొనఁడు విభుం డే పురుషునివగు పుణ్యపాపములు జ్ఞానంబున్ ధర నజ్ఞానముకప్పెం బురుషు లరయ దానిచేత మోహితులు గదా॥ {{float right|15}} </poem><noinclude><references/></noinclude> bueuqqwvej8r23agdjngn7rrc2u1i53 104 215893 563903 2026-07-10T09:45:55Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 563903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు.</p>}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem> నావాడముఖదేశ ♦ నాధులు కప్పమ్ము, లనుగొంచు ద్వారమ్ము ♦ లను వసింప గేయప్రబంధ ఫ ♦ క్కిని వందిమాగధుల్, జయబిరుదావళుల్ ♦ సదువుచుండ నష్టదిగ్గజములై ♦ నట్టి పెద్దనముఖ, కవివరుల్ కృతులకా ♦ న్కలగ మెసఁగ నిరుప్రక్కలను వన్నె ♦ నింపుచుఁ గత్తులఁ, జేబూను భటుల సు ♦ శ్రీ చెలంగ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem> సకలరాజన్యమస్తక ♦ స్థగితపద్మ | రాగమణికాంతి పుంజనీ ♦ రాజితాంఘ్రి జలజుడై సింహపీఠినిఁ ♦ గొలువుఁదీర్చు | గృష్ణరాయలప్రాభవ మెన్నదరమె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem> ఉదయాహార్యము ముట్టడించే నటుపై ♦ నోహెూయనం గొండవీ టి దగ౯బట్టికొనె౯ బదంపడినదా ♦ డి౯ జమ్మిలోయాఖ్య నా పిదప౯ గొట్నముఁ బొట్టునూరు నటుపై ♦ వేగి హరించె౯ దయా స్పదుడై మీటిన కృష్ణ రాయలకిల౯ ♦ సాటెవ్వరెంచ౯ మది౯</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem> అలసురభాషఁ బ్రోచెను మ ♦ హామహుడై యలరారు భోజుడ ట్టుల మన తెల్గుబాసను గ ♦ డుంగడుఁబ్రోచెను విద్దెలోన బె ద్దలయిన పెద్దనాదులను ♦ దద్దయుఁ దనుచుఁ గృష్ణ దేవరా యల కెనరారులోకమున ♦ నంచు జనుల్ కొనియాడ నిచ్చలు౯</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem> ఏలోకంబున నున్న వాడొ మృతుడై ♦ యీ యాంధ్రదుఃఖంబు తా నాలోచింపక యే, సమస్త కకుబ ♦ ఔస్యాశిరోదేశ స ల్లీలాకల్పితమౌక్తి కాయత యశో ♦ లీనస్వరూపమ్ముతో నీలోకమ్మున నున్నవాడనుచు ♦ నూహింపంగ సర్వాంధ్రులు౯</poem>|ref=}} {{right|- జంధ్యాల వేంకటశివకవులు}} {{Center|{{p|fs150}}శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు.</p>}} మహమ్మదీయుల ఆగమనానంతరము, హిందూ దేశమున ప్రసిద్ధికెక్కిన హిందూ రాజ్యములలో నెల్ల విజయనగర సామ్రాజ్యము అగ్రగణ్యమై నిరుపమానమై వెలసినది. అల్లాఉద్దీ౯ కాలమున మలిక్ కాఫర్ అను సేనాని ఓరుగల్లు రాజ్యమును కొల్లఁగొట్టినప్పుడు ఆస్థానముననుండిన హరహరరాయులు, బుక్క రాయలు అను అన్నదమ్ములిద్దఱును పరదేశాన్వేషులై తుంగభద్రాతీరమునకుఁ జని - శ్రీ మద్రామాయణమున పంపాతీరమనియు, ఋష్యమూక పర్వతప్రదేశమనియు ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రాంతమున విద్యానగరమను పురమొకటి కట్టించి, అదియే రాజధానిగా ఒక చిన్న రాజ్యమేర్పఱచుకొనిరి. విజయనగర రాజ్యమనియు పేరు. ఈ విజయన్న రాజ్య ము దినదినాభివృద్ధి నొందుచు సుమారు ౨౫౬ సంత్సరములకఱకును అఖండ వైభవోపేతమయి, తుదకు<noinclude><references/></noinclude> syosdyepoki0fo6mf8g8j55cqyb333s 563906 563903 2026-07-10T09:52:04Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు.</p>}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem> నావాడముఖదేశ ♦ నాధులు కప్పమ్ము, లనుగొంచు ద్వారమ్ము ♦ లను వసింప గేయప్రబంధ ఫ ♦ క్కిని వందిమాగధుల్, జయబిరుదావళుల్ ♦ సదువుచుండ నష్టదిగ్గజములై ♦ నట్టి పెద్దనముఖ, కవివరుల్ కృతులకా ♦ న్కలగ మెసఁగ నిరుప్రక్కలను వన్నె ♦ నింపుచుఁ గత్తులఁ, జేబూను భటుల సు ♦ శ్రీ చెలంగ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem> సకలరాజన్యమస్తక ♦ స్థగితపద్మ | రాగమణికాంతి పుంజనీ ♦ రాజితాంఘ్రి జలజుడై సింహపీఠినిఁ ♦ గొలువుఁదీర్చు | గృష్ణరాయలప్రాభవ మెన్నదరమె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem> ఉదయాహార్యము ముట్టడించే నటుపై ♦ నోహెూయనం గొండవీ టి దగ౯బట్టికొనె౯ బదంపడినదా ♦ డి౯ జమ్మిలోయాఖ్య నా పిదప౯ గొట్నముఁ బొట్టునూరు నటుపై ♦ వేగి హరించె౯ దయా స్పదుడై మీటిన కృష్ణ రాయలకిల౯ ♦ సాటెవ్వరెంచ౯ మది౯</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem> అలసురభాషఁ బ్రోచెను మ ♦ హామహుడై యలరారు భోజుడ ట్టుల మన తెల్గుబాసను గ ♦ డుంగడుఁబ్రోచెను విద్దెలోన బె ద్దలయిన పెద్దనాదులను ♦ దద్దయుఁ దనుచుఁ గృష్ణ దేవరా యల కెనరారులోకమున ♦ నంచు జనుల్ కొనియాడ నిచ్చలు౯</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem> ఏలోకంబున నున్న వాడొ మృతుడై ♦ యీ యాంధ్రదుఃఖంబు తా నాలోచింపక యే, సమస్త కకుబ ♦ బ్జా శిరోదేశ స ల్లీలాకల్పితమౌక్తి కాయత యశో ♦ లీనస్వరూపమ్ముతో నీలోకమ్మున నున్నవాడనుచు ♦ నూహింపంగ సర్వాంధ్రులు౯</poem>|ref=}} {{right|- జంధ్యాల వేంకటశివకవులు}} {{Center|{{p|fs150}}శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు</p>}} మహమ్మదీయుల ఆగమనానంతరము, హిందూ దేశమున ప్రసిద్ధికెక్కిన హిందూ రాజ్యములలో నెల్ల విజయనగర సామ్రాజ్యము అగ్రగణ్యమై నిరుపమానమై వెలసినది. అల్లాఉద్దీ౯ కాలమున మలిక్ కాఫర్ అను సేనాని ఓరుగల్లు రాజ్యమును కొల్లఁగొట్టినప్పుడు ఆస్థానముననుండిన హరహరరాయులు, బుక్క రాయలు అను అన్నదమ్ములిద్దఱును పరదేశాన్వేషులై తుంగభద్రాతీరమునకుఁ జని - శ్రీ మద్రామాయణమున పంపాతీరమనియు, ఋష్యమూక పర్వతప్రదేశమనియు ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రాంతమున విద్యానగరమను పురమొకటి కట్టించి, అదియే రాజధానిగా ఒక చిన్న రాజ్యమేర్పఱచుకొనిరి. విజయనగర రాజ్యమనియు పేరు. ఈ విజయన్న రాజ్య ము దినదినాభివృద్ధి నొందుచు సుమారు ౨౫౬ సంత్సరములకఱకును అఖండ వైభవోపేతమయి, తుదకు<noinclude><references/></noinclude> 5pjd3fln6935w18wus0sm0h53g2plix 104 215894 563907 2026-07-10T09:52:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అయిదవయధ్యాయము|47}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ విమలం బగునాత్మజ్ఞా నము త్రుంచును ధరణియందున నెవరియజ్ఞా నము నలవారికి జ్ఞానం బమరఁగఁ బరమాత్ముఁజూపు నాదిత్యు క్రియన్ ॥ {{float right|16}} ఆ॥ వె॥ వానిఁ దలఁచి తన్ను వానిగా భావించి వానియందు నిలిచి వానిఁ దవిలి జ్ఞానవహ్నిదగ్ధసర్వపాతకుఁ డయి మరలరానిపదవి మనుఁజుఁ డొందు ॥ {{float right|17}} కం॥ వినయము విద్యయుఁ గల బ్రా హ్మణునెడ గోవునెడ నేన్గునందున శునకం బునెడం దద్భుక్కు నెడం జనఁ బండితుఁ డైనవాఁడు సమదర్శినుఁ డౌ॥. {{float right|18}} కం॥ సమదృష్టు లింద సంసా రము గెల్చినవారు సువ్వె బ్రహ్మము నిర్దో షమయి సమం బౌటను బ్ర హ్మమునం దుండంగలార లాసమదృష్టుల్ ॥ {{float right|19}} ఆ॥ వె॥ బ్రహ్మవిదుఁడు తాను బ్రహ్మంబునం దుండి బుద్ధి నిలిపి మోహబుద్ధి యెడపి కులుకఁ బోఁడు మేలు కలిగినచోఁ గీడు వచ్చుచోట నింత వగవఁ భోఁడు ॥ {{float right|20}} కం॥ పుడమిని బాహ్యస్పర్శల బడి తవులక వెలయు చెవఁడు వడయు సుఖ మ్మా </poem><noinclude><references/></noinclude> rgladu0g5ng62tf93rkkrllzt8swkj0 104 215895 563908 2026-07-10T10:04:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|48|భగవద్గీత|}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} తఁడు బ్రహ్మయోగయుక్తా త్ముఁ డౌచు క్షయరహితసౌఖ్యముం దగఁ బొందున్ ॥ {{float right|21}} కం॥ భువి విషయేంద్రియములచే నవుభోగము లాది తుదియు నకట కలిమిచే నవి దుఃఖభాజనంబుల యవి యింపులు గావు బుధుల కమరేశసుతా ॥ {{float right|22}} కం॥ ఏవాఁడు ప్రాణ ముండం గా వాసవి యింద యోపుఁ గడుఁ గామక్రో థావేశము నడఁపం గా నావాఁడే యోగి మఱియు నాతఁడె సుఖియున్ ॥ {{float right|23}} కం॥ తనలోన సుఖము నందుచుఁ దనలోఁ గులుకుచు వెలుంగుఁ దనలో నెవఁ డా ఘనయోగి బ్రహ్మభూతుఁడు చన బ్రహ్మానంద మతఁడు జగతిం బొందున్ ॥ {{float right|24}} కం॥ అర్జున ఋషు లిలఁ గల్మష వర్జితులై సంశయములఁ బాసి మనంబున్ నిర్జించి మోక్షమును సము పార్జింతురు సర్వభూతబహుహితపరులై ॥ {{float right|25}} కం॥ పుడమిని గామాద్యరులను విడిచి నియతచిత్తు లగుచు విదితాత్ములయై కడుఁ దనరెడుయతులకుఁ జే పడు మోక్షం బెల్లయెడలఁ బాండుకుమారా ॥ {{float right|26}} </poem><noinclude><references/></noinclude> ai6oxzbxdjto7rp1m75o9c8afp49qu4 104 215896 563909 2026-07-10T10:16:29Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అయిదవయధ్యాయము|49}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} కం॥ వెలిచేయుచు బాహ్యస్ప ర్శల భ్రూమథ్యంబునంద చక్కఁగ దృష్టిన్ నిలుపుచుఁ బ్రాణాపానం బుల ముకుఁబుటములను మొదలఁ బొనరించి సరిగన్ ॥ {{float right|27}} కం॥ నలి బుద్ధి మానసేంద్రియ ముల గెలిచి భయంబు గ్రోథమును గామంబుం దొలఁగించి ముక్తిఁ గోరెడు నలముని తా నిత్యముక్తుఁడ సుమీ పార్థా ॥ {{float right|28}} కం॥ అనఘా యజ్ఞతపోభో క్త నఖిలలోకేశ్వరుఁడ సకలభూతసుహృ త్తును నే నని నెఱి నెఱుఁగుచుఁ జనునాతఁడు సర్వకాలశాంతిం బొందున్ ॥ {{float right|29}} </poem> {{c|ఇది శ్రీ త్రికవిమిత్ర తాడూరి రామనభట్టాగ్రపుత్ర పండి}} {{c|తారాధనమండిత లక్ష్మీనరసింహపండిత ప్రణీతంబైన}} {{c|యుపనిషత్తును బ్రహ్మ విద్యయును శ్రీకృష్ణార్జు}} {{c|న సంవాదంబును నగు శ్రీ భగవద్గీత}} {{c|యందుఁ గర్మసన్యాసయోగం}} {{c|బను పంచమాధ్యా}} {{c|యము}} {{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 66 |bSize = 600 |cWidth = 120 |cHeight = 82 |oTop = 747 |oLeft = 218 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> fvy0bv6d28nzw4hoiy841lij438fsh8 104 215897 563911 2026-07-10T10:30:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563911 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 67 |bSize = 600 |cWidth = 474 |cHeight = 65 |oTop = 62 |oLeft = 72 |Location = center |Description = }} {{p|fs125|ac}}ఆఱవయధ్యాయము.</p> {{p|fs150|ac}}ఆత్మసంయమయోగము</p> {{Css image crop |Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu |Page = 67 |bSize = 600 |cWidth = 190 |cHeight = 28 |oTop = 262 |oLeft = 212 |Location = center |Description = }} {{c|ఇట్లు చెప్పి మఱియు భగవంతుం డిట్లనియె.}} <poem> {{left margin|5em}} తే॥ గీ॥ పుడమిఁ గర్మఫలాపేక్ష విడిచి యెవఁడు చేయఁ దగినట్టి కర్మముల్ సేయు చుండు వాఁడె సన్యాసి మఱియును వాఁడె యోఁగి యగ్నులును గర్మములు మానినతఁడు కాఁడు॥ {{float right|1}} కం॥ ఎది సన్యాసం బని యం డ్రదియే ధరఁ గర్మయోగ మర్జున వినుమా విదితంబుగ సంకల్పము మది వదలక యోగి కాఁడు మహి నెవ్వాఁడున్. {{float right|2}} కం॥ యోగపదంబును నెక్కం గాఁ గర్మము మునికిఁ ధరణిఁ గరణ మతని కే యోగారూఢత యబ్బం గాఁ గర్మత్యాగ మరయఁ గరణము సువ్వే. {{float right|3}} తే॥ గీ॥ అవని సర్వసంకల్పసన్యాసి యగుచుఁ దగుల మొక్కింత యింద్రియార్థములయందుఁ గర్మములయందుఁ బడక తా నిర్మలుఁ డెపు డగును నరుఁడు యోగారూఢుఁ డపు డనఁబడు. {{float right|4}} </poem><noinclude><references/></noinclude> s5ed254ef9jicgqf8t1nqlh3f0gabsm 104 215898 563919 2026-07-10T11:13:54Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 563919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>బహమనీ సుల్తానుల క్రౌర్యమునఁ జిక్కి అంతరించినది. ఈ రాజ్యమును మూడు వంశములవారు ఏలిరి. మొదటిది హరిహర వంశము (క్రీ. త. ౧33౬-౧౪౮౭). రెండవది నరసింగవంశము క్రీ.త. ౧౪౮౭-౧౫౪౨). మూడవది అళియ రామరాయ వంశము (క్రీ.త. ౧౫౪౨-౧౫౬౫) (తళ్ళికోట యుద్ధము; విజయనగర నిర్మూలనము - ౧౬౧౪). వీనిలో శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు రెండవ వంశమున మూడవవాఁడు. కృష్ణ దేవరాయల కాలమునం వీ సామ్రాజ్యము దక్షిణ హిందూస్థానమంతటను వ్యాపించినది. రాయల చరిత్రము, చరిత్ర రూపముగా లభింపలేదు. వారి జన్మసంవత్సరము విషయమునను రాయచూరి యుద్ధ విషయమును, నిర్యాణవత్సరపు విషయమునను ద్వంద్వాభిప్రాయములు కలవు. హిందువుల కాది నుండియు చారిత్రిక విషయముల యందాసక్తి లేకపోవుటచేత చరిత్ర నిర్మాణము నందనేకములగు చిక్కులు కలుగుచున్నవి. ఆకాలపు ప్రబంధములను బట్టియు, శిలాశాసనములను బట్టియు, తామ్రఫలక దానశాసనములను బట్టియు, నాణెములను బట్టియు, కొంతమట్టుకు చరిత్రను సంగ్రహింపవలసి యుండినది. నికోలో కొంటి, పేయస్, న్యూనిజ్, మొదలగు దేశాటనపరులును వత౯కులును విజయనగరమును జూచి తమ యనుభవములకు, అభిప్రాయముల సహితముగా లిఖించియున్నారు. వీరిలో పేయస్ అను పోర్చుగీసు చరిత్రకారుఁడు కృష్ణ దేవరాయల సమకాలికుఁడు. ఈతఁడు క్రీ. త. ౧౫౨ం లో విజయనగరమునకు వచ్చి అచ్చటి సామ్రాజ్య వైభవము నతిరవ్యముగా వర్ణించి యున్నాఁడు. బహమనీ సుల్తానులలో ప్రముఖుఁడును బిజాపుర రాజ్యాధిపతియు, విజయనగరమునకు బద్దద్వేషియునగు అవీల్ షాహయొద్దనుండిన ఫెరిస్తాయను మహమ్మదీయ చరిత్రకారుఁడు విజయనగర రాజుల విషయమై కొంతమట్టుకు వ్రాసెను; గాని అది పక్షపాతభూయిష్ఠుమయినందున అంత విశ్వసనీయము కాదు. రాజ్యమునకు పైనడిపినవి తప్ప మఱివేరు ఆధారము లేపాయమును లేవు. ఇందువలన అతని సంపూర్ణ చరిత్రము వ్రాయుట కలవి కాదు. శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు సింహాసనారూరుఁడగు వరకును అతని చరిత్రమేమో మనమెఱుగము. ఆయన జన్మసంవత్సరమిట్టిదని నిర్వచించుటకు గట్టియాధారము లేవియు లేవు. ౧౪౬౫వ సంవత్సరమున జననమొందెనని యొకరును, ౧౪౮౭వ యేట పుట్టెనని మఱియొకరును వ్రాసియున్నారు. ౧౪౬౫వ సంవత్సరముననే జన్మించి యుండినయెడల ౧౫౨ంలో రాచూరి యుద్ధము జరగునప్పటికి రాయలకు ౫౫ సంవత్సరముల ప్రాయముండవలెను. కాని, పేయస్ అను నాతఁడు రాయలను వర్ణించుచు నతఁడు యౌవన సంపన్నుఁడనియు, సింగమును సరిపోలు దేహదార్ధ్యము కలవాఁడనియు, కాయసౌష్ఠవము కలిగిన అందకాఁడనియు వ్రాసియున్నాఁడు. ౫౫ సంవత్సరముల ప్రాయపు వాఁడీ వర్ణనలకుఁ దగియుండునా అని సంశయింపఁ దగియున్నది. కావున ౧౪౮౭వ సంవత్సరముననే ఆయన జనన మొందెననుట సమంజసముగా నున్నది. రాయల నిర్యాణదినమును సహితము ఇట్టిమబ్బే క్రమ్మియున్నది. అల్లసాని పెద్దన చాటుధారగా చెప్పిన యొక పద్యమునుబట్టి చూడగా శాలివాహనశకము ౧౪౪౭టికి సరియగు క్రీ. శ. ౧౫౨౪వ సంవత్సరమున రాయలస్తమించినట్లు తెలియుచున్నది. కాని, సూయల్ దొరగారు తన 'ఫర్ గా టె౯ఎమ్ పయిర్' (విస్మృతసామ్రాజ్యము)లో ౧౫౩౦లో రాయలు మృతినొందిరని నిర్ధారణ చేసియున్నాఁడు. కావున కృష్ణ దేవరాయలు ౧౪౮౭వ సంవత్సరమున జనించి ౪౦ సంవత్సరములు బ్రదికి ౧౫౩౦ లో అంతరించెనని ఆధునిక చరిత్రకారుల యభిప్రాయము. కృష్ణరాయల తండ్రి నరసింహరాయలకు ఇద్దఱు భార్యలు. అందు తిప్పాంబ పట్టపురాణియనియు నాగాంబ భోగకాంతయనియు కొన్ని శాసనములవల్ల తెలియుచున్నది. నాగాంబను వైవాహిక విధులతోఁ బెండ్లి యాడలేదనుకొందము. అంతమాత్రముచేత ఆమె నీచురాలనియు, గౌరవార్హురాలు కాదనియు ఎంచి ఆమెను ఆమె పుత్రుఁడగు కృష్ణ రాయలను నిరసించుట తగ్గదు. ఆమెయందు మహత్తరమైన గౌరవములేకయా రాయలామే<noinclude><references/></noinclude> 9zeg4hqj6wwu0vwovik6dvnjjgwg7yw