పుట:Sumitra Charitram Kandukuri Veeresalingam.pdf/7

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>పుట:Sumitra Charitram Kandukuri Veeresalingam.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>57400</id>
    <revision>
      <id>564293</id>
      <parentid>179750</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T08:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <origin>564293</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2699" sha1="pz7bt2mkmjmo0nun7swgrc59zlz82sl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Nrgullapalli&quot; /&gt;{{rh|6||సుమిత్ర చరిత్రము}}&lt;/noinclude&gt;బహుమానుడు దూరాలోచనగలవాడును మిక్కిలి యోగ్యుడును కాబట్టి తనరాజు పెట్టుకొన్నసందేహమునకు లేశమయినను అవకాశము లేదని యెఱిగినవాడయి, విషము పెట్టుటకు మాఱుగా దనప్రభువుయొక్క యాజ్ఞను ఆయనకు నివేదించి, సింహళద్వీపమునుండి తప్పించుకొని యాయనతోడ గూడి వెడలిపోవుట కొప్పుకొనెను. చంద్రవర్మయు బహుమానుని సాయముచేత దనరాష్ట్రములో సుఖముగాఁ బ్రవేశించెను. అప్పటినుండియు నక్కడ రాజసభలోఁ బ్రధానుఁడుగా నుండి, బహుమాను డారాజునకు ముఖ్యమిత్రుడును అత్యంతప్రియుడును నయి యుండెను.

బహుమానుడు పాఱిపోవుటచేత మండిపడి, రాజు మఱింత కోపముతో రాణియున్న యంత:పురమునకు తత్క్షణమే నడచి, అక్కడ తనముద్దులతనయుఁడైన కృష్ణుడు తల్లితో వేడుకగా నేదోకథ చెప్పుచుండగా వినుచు గూర్చున్న భార్యను జూచి, కుమారుని రెక్కపట్టుకొని యావలకీడ్చి, భార్యను చెఱసాలయందు బెట్టబంచెను. కృష్ణుడు మిక్కిలి పసివా డయ్యును తల్లియందు మిగుల ప్రేమకలవాడయి యుండెను. కాబట్టి తల్లిని ఆప్రకారముగా అవమానపఱిచి కారాగృహమునకు బంపుచుండగా జూచినప్పుడు, గుండెలు పగిలిపోయి మనసులో దిగులు పెట్టుకొని, ఆహారనిద్రాదులు మాని దినదినక్రమమున క్షీణించి తుదకు మరణావస్థను బొందు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pz7bt2mkmjmo0nun7swgrc59zlz82sl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564294</id>
      <parentid>564293</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T08:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <origin>564294</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2771" sha1="ma1ubw5j2wnxpcs2714r4saknqd93cq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Nrgullapalli&quot; /&gt;{{rh|6||సుమిత్ర చరిత్రము}}&lt;/noinclude&gt;బహుమానుఁడు దూరాలోచనగలవాఁడును మిక్కిలి
యోగ్యుఁడును కాఁబట్టి తనరాజు పెట్టుకొన్నసందేహమునకు
లేశమయినను అవకాశము లేదని యెఱిఁగినవాఁడయి, విషము
పెట్టుటకు మాఱుగాఁ దనప్రభువుయొక్క యాజ్ఞను ఆయనకు
నివేదించి, సింహళద్వీపమునుండి తప్పించుకొని యాయనతోఁ
గూడి వెడలిపోవుట కొప్పుకొనెను. చంద్రదత్తుఁడు బహుమా
నునిసాయముచేతఁ దనరాష్ట్రములో సుఖముగాఁ బ్రవేశించెను.
అప్పటినుండియు నక్కడ రాజసభలోఁ బ్రధానుఁడుగా నుండీ,
బహుమానుఁ డారాజునకు ముఖ్యమిత్రుఁడును అత్యంతప్రియుఁ
డును నయి యుండెను.

బహుమానుఁడు పాఱిపోవుటచేత మండిపడి, రాజు
మఱింత కోపముతో రాణియున్న యంతఃపురమునకు తక్షణమే
నడచి, అక్కడ తనముద్దులతనయుఁడైన కృష్ణుఁడు తల్లితో
వేడుకగా నేదోకథ చెప్పుచుండఁగా వినుచుఁ గూర్చున్న
భార్యను జూచి, కుమారుని రెక్కపట్టుకొని యావలకీడ్చి,
భార్యను చెఱసాలయందుఁ బెట్టఁబంచెను కృష్ణుఁడు మిక్కిలి
పసివాఁ డయ్యుచు తల్లియందు మిగుల ప్రేమకలవాఁడయి
యుండెను. కాఁబట్టి, తల్లిని ఆప్రకారముగా అవమానపఱిచి
కారాగృహమునకుఁ బంపుచుండఁగా జూచినప్పుడు, గుండెలు
పగిలిపోయి మనసులో దిగులు పెట్టుకొని, ఆహారనిద్రాదులు
మాని దినదినక్రమమున క్షీణించి తుదకు మరణావస్థను బొందు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ma1ubw5j2wnxpcs2714r4saknqd93cq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:A Collection of Telugu Proverbs.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>58027</id>
    <revision>
      <id>564307</id>
      <parentid>218333</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T09:37:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>564307</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1903" sha1="mvl9sbpicbtto5cefrldi3iqoc2oznw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Srinivasrjy&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs150|ac}}PREFACE.&lt;/p&gt;

{{p|fs150|ac}}---&lt;/p&gt;


THE collection of Telugu Proverbs contained in this volume was commenced several years ago, at the request of the translator, by Ravipati Guruvayya Garu, the able Munshi to the Telugu Translator to the Government of Madras, who has up to within a late date perseveringly laboured in adding to the small beginning at ﬁrst made. To him therefore the public are indebted for this gathering of the ‘household words,’ and homely maxims of his countrymen and countrywomen-the property specially of the latter for, as among other
nations so among the Hindus, “the women of the family retain a larger number of such household words in their memories, than any other class of the community.”&lt;ref&gt;Friend of India, June 18, 1868.&lt;/ref&gt;

That Proverbial phrases give an insight into the minds and sentiments of a people that cannot otherwise be easily obtained, will generally be admitted. It is hoped that the present addition to the numerous collections of “people’s words”&lt;ref&gt;लॉकॉक्तिः&lt;/ref&gt; may not be altogether profitless.

In the translation, escape from the accusation Translators, traitors&lt;ref&gt;Traduttori, traditori.&lt;/ref&gt; by the preservation as far as possible of the idea contained in the original, has been aimed at, and to this end, the rendering has been made as literal as could be, leaving it to the English reader to transfer the sentiment into epigrammatic language of his own.

The difficulty of transferring proverbs-intertwined as they are with
the peculiar thoughts, manners, and customs of a people-from their own language to another tongue will be acknowledged, and the defects of the present work in that respect, will, it is hoped, be pardoned. As has been Well said, “Transport them under other skies, or, which is still more fatal, empty them from vessel to vessel, and their strength&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mvl9sbpicbtto5cefrldi3iqoc2oznw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:A Collection of Telugu Proverbs.pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>58035</id>
    <revision>
      <id>564309</id>
      <parentid>181443</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T09:41:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>564309</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="oi3hgxv7yvci8ljbgoc5glivv04byqj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Srinivasrjy&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;


{{center|
For Corrigenda, &amp;c., see Supplement.
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oi3hgxv7yvci8ljbgoc5glivv04byqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:A Collection of Telugu Proverbs.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>58040</id>
    <revision>
      <id>564308</id>
      <parentid>212676</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T09:40:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>564308</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="300" sha1="ms78vs6qy7qna0w3eh2neeyu5m8gotc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Srinivasrjy&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;


{{p|fs150|ac}}CONTENTS.&lt;/p&gt;

{{p|fs150|ac}}--------&lt;/p&gt;

::::::::::::Page

Telugu Proverbs ......      .......      .......      .......      ......      ......         1 - 368

Sanscrit Proverbs ......    ......      ......      ......      ......      ......     369 - 487&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ms78vs6qy7qna0w3eh2neeyu5m8gotc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:A Collection of Telugu Proverbs.pdf/186</title>
    <ns>104</ns>
    <id>66812</id>
    <revision>
      <id>564295</id>
      <parentid>215142</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T08:35:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <origin>564295</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1362" sha1="hsznt5ow0ehrxd8fq9kn17skg8mznix" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Chaduvari&quot; /&gt;{{center|'''TELUGU PROVERBS.'''}}

{{center|'''జ.'''}}&lt;/noinclude&gt;943. జంగానికి బిడ్డలు పుట్టితే, వూరికి వుపాధి.
: If children are born to a Jangam they are only an annoyance to the village.
&lt;small&gt;:: Because they will add to the number of beggars. The Jangams are the Vira Saivas or followers of the Hindu reformer Basava.&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;:: Beggars breed, and rich men feed.&lt;/small&gt;

944. జగమెరిగిన బ్రాహ్మణునికి జంధ్యమెందుకు.
: What is the use of the sacred thread to a well known Brahman ?
&lt;small&gt;:: That which is well known need not be published.&lt;/small&gt;

945. జడ్డిగములో మిడతపోటు.
: A grasshopper eating the seed in the drilling machine.
&lt;small&gt;:: Premature ruin.&lt;/small&gt;

946. జయము వుండే వరకు భయము లేదు.
: As long as fortune favours you, you have nothing to fear.

947. జాతికొద్దీ బుద్ధి, కులముకొద్దీ ఆచారము.
: Wisdom according to your birth, religious observances according to your caste.

948. జానెడు యింట్లో మూరెడు కర్ర.
: A staff a cubit long in a house a span wide:
&lt;small&gt;:: An impossibility.&lt;/small&gt;
{{center|( 171 )}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hsznt5ow0ehrxd8fq9kn17skg8mznix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564296</id>
      <parentid>564295</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T08:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564296</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1362" sha1="kcai3gbectozvtznpwy6c8y2xekoljv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Srinivasrjy&quot; /&gt;{{center|'''TELUGU PROVERBS.'''}}

{{center|'''జ.'''}}&lt;/noinclude&gt;943. జంగానికి బిడ్డలు పుట్టితే, వూరికి వుపాధి.
: If children are born to a Jangam they are only an annoyance to the village.
&lt;small&gt;:: Because they will add to the number of beggars. The Jangams are the Vira Saivas or followers of the Hindu reformer Basava.&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;:: Beggars breed, and rich men feed.&lt;/small&gt;

944. జగమెరిగిన బ్రాహ్మణునికి జంధ్యమెందుకు.
: What is the use of the sacred thread to a well known Brahman ?
&lt;small&gt;:: That which is well known need not be published.&lt;/small&gt;

945. జడ్డిగములో మిడతపోటు.
: A grasshopper eating the seed in the drilling machine.
&lt;small&gt;:: Premature ruin.&lt;/small&gt;

946. జయము వుండే వరకు భయము లేదు.
: As long as fortune favours you, you have nothing to fear.

947. జాతికొద్దీ బుద్ధి, కులముకొద్దీ ఆచారము.
: Wisdom according to your birth, religious observances according to your caste.

948. జానెడు యింట్లో మూరెడు కర్ర.
: A staff a cubit long in a house a span wide:
&lt;small&gt;:: An impossibility.&lt;/small&gt;
{{center|( 171 )}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kcai3gbectozvtznpwy6c8y2xekoljv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:A Collection of Telugu Proverbs.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>66816</id>
    <revision>
      <id>564311</id>
      <parentid>218318</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T09:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <origin>564311</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="294" sha1="h1pp74t8rj9jrf6l0ocq5tyrim8oa9g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Chaduvari&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;


——————————————————&lt;/br&gt;
This is a reproduction of a library book that was digitized by Google as part of an ongoing effort to preserve the information in books and make it universally accessible.

https://books.google.com&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h1pp74t8rj9jrf6l0ocq5tyrim8oa9g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564312</id>
      <parentid>564311</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T09:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564312</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="294" sha1="3ufm3bvbks4zkg9o5t8hw5ndkaedbf7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Srinivasrjy&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;


——————————————————&lt;/br&gt;
This is a reproduction of a library book that was digitized by Google as part of an ongoing effort to preserve the information in books and make it universally accessible.

https://books.google.com&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ufm3bvbks4zkg9o5t8hw5ndkaedbf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:తేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>96406</id>
    <revision>
      <id>564223</id>
      <parentid>321239</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T12:28:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>564223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="883" sha1="t4tz0umik585yjhqsougl02y3lwgeil" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = తేకుమళ్ల
 |అసలుపేరు = రాజగోపాలరావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = త
 |పుట్టిన_యేడు = 1876
 |గిట్టిన_యేడు = 1938
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = తేకుమళ్ళ రాజగోపాలరావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[పశుశాస్త్రము]] (1912) {{small scan link|పశు శాస్త్రము.pdf}}
* [[ఛందశ్శాస్త్రమున నేను గనిపెట్టిన నూతనవిషయములు.]] [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1911]]</text>
      <sha1>t4tz0umik585yjhqsougl02y3lwgeil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564290</id>
      <parentid>564223</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T07:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>564290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="991" sha1="hymndn08awcqpqp23stde49klcu0v9c" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = తేకుమళ్ల
 |అసలుపేరు = రాజగోపాలరావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = త
 |పుట్టిన_యేడు = 1876
 |గిట్టిన_యేడు = 1938
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = తేకుమళ్ళ రాజగోపాలరావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[పశుశాస్త్రము]] (1912) {{small scan link|పశు శాస్త్రము.pdf}}
* [[విహాంగ యానము]] (1934) {{small scan link|విహాంగ యానము.djvu}}
* [[ఛందశ్శాస్త్రమున నేను గనిపెట్టిన నూతనవిషయములు.]] [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1911]]</text>
      <sha1>hymndn08awcqpqp23stde49klcu0v9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aananda-Mathamu.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>108671</id>
    <revision>
      <id>564298</id>
      <parentid>352110</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T08:47:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <origin>564298</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="a22scwlavf2gizzledvo940k8vo9ehw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|TIGHT BINDING BOOK}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a22scwlavf2gizzledvo940k8vo9ehw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aananda-Mathamu.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>108676</id>
    <revision>
      <id>564319</id>
      <parentid>387452</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T10:52:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564319</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169" sha1="oe7g6180zvgkf7evbkd6193pepybmvk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Aananda-Mathamu.pdf
|Page = 6
|bSize = 413
|cWidth = 411
|cHeight = 593
|oTop = 2
|oLeft = 5
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oe7g6180zvgkf7evbkd6193pepybmvk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aananda-Mathamu.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>108695</id>
    <revision>
      <id>564323</id>
      <parentid>480312</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564323</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3070" sha1="mm9d8b3d6scsf1o5uh33tfepqdrs8nv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;{{rh||మొదటి ప్రకరణము|15}}&lt;/noinclude&gt;
అప్పుడు మహేంద్రసింహుఁడు “నీవు ఏయాయుధమును తీసికొని రాఁగలవు?&quot; అనెను.

ఇంటిలోపలికి బోయి కల్యాణి, ఒకబరిణెను దాఁచికొని వచ్చెను. ఇంతకుమునుపే యేదేని కష్టము సంభవించినప్పుడు ప్రాణాత్యాగము చేసికొనవచ్చు నని తలంచి విషమును సంగ్రహించి యుంచెను, ఆబరిణెయే యది.

జ్యేష్ఠమాసము, ఎండ వేడిమి చెప్పతరము కాదు. భూమి నిప్పువలె నుండెను. ఆకాశము కాఁగిన తామ్రమువలె నుండెను. నేలపై కాలూనినయెడల బొబ్బలు పొక్కు చుండెను. కల్యాణీ యెండతాపమునకు తాళ్ళ శరీరమంతయు చెమటచే తడిసినదై, బడలి, నిలువనీడలేక, అక్కడక్కడ నెండియున్న చెట్లనీడల నిలుచుచు, ఒకటిదానికొకటి చాలాదూరములోనున్న గుంటలలోని బురదనీళ్లు త్రాగుచు, మహాకష్టముతో నడిచెను. బిడ్డ, మహేంద్రసింహునియొద్ద నుండెను. వాఁడు బిడ్డకు ఎండ వేడిమి తాఁకనీక మాటిమాటికి గుడ్డతో విసరుచుండెను. ఆమార్గమున శ్యామలపత్రములతో శోభితమై సుగంధకుసుమయుక్తమైనట్టి లతావేష్టితమైన యొక వృక్షచ్ఛాయయందు వారిర్వురును గూర్చుండి విశ్రమించిరి. మహేంద్రుఁడు కల్యాణిశ్రమసహనమును గాంచి, ఆశ్చర్య మొంది గుడ్డను తడిపి తెచ్చి ముఖముమీఁదను కాళ్లమీఁదసు పిడిచి తాపోపమనము చేసెను.

కల్యాణికి కొంచెము బడలిక తగ్గాను. అయినను, దంపతు లిర్వురుకు ఆకలిచే డస్సినవారైరి. వీరు ఓర్చుకొనియుండిరి. గాని, బిడ్డ నీరునట్టు చే తపించుచుండెను. బిడ్డనిమిత్త మెచ్చటనైన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mm9d8b3d6scsf1o5uh33tfepqdrs8nv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aananda-Mathamu.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>108696</id>
    <revision>
      <id>564325</id>
      <parentid>352246</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>564325</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2884" sha1="459e37rzl5lzmwmydtt83vz5c2cyrtn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;{{rh|16|ఆనందమఠము|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;21A&quot; /&gt;సమీపమున నుండు గ్రామముపోయి చేరవలయు సని తలంచి బయలుదేఱి యెండలో నడుగిడుటకు కాక మెల్లమెల్లగా సాయంకాలమున కొకచిన్న గ్రామము పోయిచేరిరి. గ్రామము నకు పోయిచేరినతోడనే మహేంద్రుఁడు నీళ్లు తెచ్చి భార్యకును బిడ్డకు నిచ్చి, ఆహారమును సంపాదింపవలయు నని యాలోచించుచుండెను. ఏమి దొరకును? ఆ గ్రామములో నొకమనిషి యైన కనఁబడలేదు. పెద్ద పెద్దయిండ్లున్నవి. ఉన్ననేమి? ఎవరును లేరు. మహేంద్రుఁడు తిరిగితిరిగి వేసారినాఁడు. ఏయింటిముందు నిలిచి కేక వేసినను “ఏమి” అను బదులు లేదు. తర్వాత భార్యను జూచి——నీవు బిడ్డను పెట్టుకొని కొంచెముసేపు ధైర్యము తెచ్చికొని యీయింటి యరుగుమీఁదఁ గూర్చుండియుండుము. నేనుపోయి శ్రీకృష్ణుని దయవలన నెక్కడ నైన పశువు లున్నయెడల పాలుపితికి తెచ్చెదను. అని చెప్పి యచ్చట రాసులు రాసులుగా పడియున్న పాత్రలలో నొక దానిని గైకొని వెడలి పోయెను.

{{rule|8em}}

&lt;section end=&quot;21A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;21B&quot; /&gt;{{p|fs125|ac}}రెండవ ప్రకరణము&lt;/p&gt;

{{p|fs100|ac}}కళ్యాణి చోరుల పాలగుట&lt;/p&gt;

మహేంద్రుఁడు వెడలిపోయెను. కల్యాణి బిడ్డను పెట్టుకొని యొక్కతెయే దీపములేని జనశూన్యమైన యింటియందుఁ గూర్చుండి నలువైపులఁ జూచుచుండెను, మిగుల భయమయ్యెను. ఎక్కడ నెవ్వరును లేరు. మనుష్యశబ్దమే లేదు. కుక్కల నక్కల కూఁతలుతప్ప, వే ఱేదియు వినఁబడదు. తన మనస్సు
&lt;section end=&quot;21B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>459e37rzl5lzmwmydtt83vz5c2cyrtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aananda-Mathamu.pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>108698</id>
    <revision>
      <id>564331</id>
      <parentid>352248</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>564331</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2647" sha1="lh12eoyf9u69i5ws6l69bscyfcr4aj2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;{{rh|18|ఆనందమఠము|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;23A&quot; /&gt;లేదు. వానికి ఏదియు తోఁపలేదు, జీవచ్ఛవమువలె యట్లే నేలపై పరుండినాఁడు.

{{rule|6em}}

&lt;section end=&quot;23A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;23B&quot; /&gt;{{p|fs125|ac}}మూఁడవ ప్రకరణము&lt;/p&gt;

{{p|fs100|ac}}కల్యాణి తప్పించుకొనుట&lt;/p&gt;

దొంగలు కల్యాణిని ఎత్తుకొనిపోయి విడిచినవనము మిగులమనోహరమై యుండెను. వెలుతురు చొర వీలులేని స్థితిలో నుండెను. ఆరణ్యశృంగారమును వీక్షించుటకు వేయి కన్ను లైనచాలవు. దరిద్రుని హృదయాంతర్గత మైన సౌందర్యమువలె, ఆవనసౌందర్యము అదృష్టమైనదిగ నుండెను. చూచినవారే లేరు. గ్రామములలో ధాన్యము లేకపోయినను వనమునందు మాత్రము పుష్పము లుండెను. పుష్పము లాయంధకారమునందు వెన్నెలవలె నుండెను. దొంగలు, కల్యాణిని దానికూఁతును కోమలమైన తృణశయ్యయందు పరుండఁజేసి, యందఱు పరివేష్టించి కూర్చుండి పరస్పరము మాటలాడఁ దొడంగిరి. కొంద 'ఱీమెను దీసికొనిపోయి యేమి చేయవలయును?' అనిరి. అంతలోఁ గొందఱు ఈమెయొద్దనుండు నగలను ముందే తీసికొనియైన' దనిరి. మఱికొందఱు 'దాని నంతయు భాగించుకొనవలయు' ననిరి. అట్లే భాగించికొనిరి. ఒక దొంగ 'వెండి బంగార మెందులకు? ఎంతటి మంచినగ లిచ్చినను నొక పిడికెడు కూడు దొరకుట లేదు. ఆఁకలిచే ప్రాణము పోవుచున్నది. ఈదినము ఆకులను తింటిని. నాకు నగ లేల?' అనెను.
&lt;section end=&quot;23B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lh12eoyf9u69i5ws6l69bscyfcr4aj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ఆనందమఠము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119505</id>
    <revision>
      <id>564333</id>
      <parentid>374970</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="653" sha1="14o3j06l3ey42d891m43m134gqof959" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆనందమఠము]]
 | రచయిత = బంకించంద్ర చటర్జీ
|అనువాదం= వావిళ్ల వేంకటేశ్వరశాస్త్రి
 | విభాగము  =ముఖపత్రం
 | ముందరి = 
 | తదుపరి = [[ఆనందమఠము/మొదటి ప్రకరణము|మొదటి ప్రకరణము]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=
}}
&lt;pages index=&quot;Aananda-Mathamu.pdf&quot; from=2 to=13 /&gt;
{{page break|label=}}

[[వర్గం:అనువాద రచనలు]]</text>
      <sha1>14o3j06l3ey42d891m43m134gqof959</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564334</id>
      <parentid>564333</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="629" sha1="h1107nbb5o6fglxn42tdy37p26ksus6" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆనందమఠము]]
 | రచయిత = బంకించంద్ర చటర్జీ
|అనువాదం= వావిళ్ల వేంకటేశ్వరశాస్త్రి
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి = [[ఆనందమఠము/మొదటి ప్రకరణము|మొదటి ప్రకరణము]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=
}}
&lt;pages index=&quot;Aananda-Mathamu.pdf&quot; from=2 to=13 /&gt;
{{page break|label=}}

[[వర్గం:అనువాద రచనలు]]</text>
      <sha1>h1107nbb5o6fglxn42tdy37p26ksus6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ఆనందమఠము/మొదటి ప్రకరణము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119506</id>
    <revision>
      <id>564326</id>
      <parentid>374963</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="575" sha1="adjo0ohj063iewz2e29ytb8t1shki2h" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆనందమఠము]]
 | రచయిత = బంకించంద్ర చటర్జీ
|అనువాదం= వావిళ్ల వేంకటేశ్వరశాస్త్రి
 | విభాగము  =మొదటి ప్రకరణము
 | ముందరి = [[../]]
 | తదుపరి = [[../రెండవ ప్రకరణము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=
}}
&lt;pages index=&quot;Aananda-Mathamu.pdf&quot; from=14 to=21 tosection=&quot;21A&quot; /&gt;
{{page break|label=}}</text>
      <sha1>adjo0ohj063iewz2e29ytb8t1shki2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ఆనందమఠము/రెండవ ప్రకరణము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119507</id>
    <revision>
      <id>564327</id>
      <parentid>374969</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="615" sha1="kfef85m46edneq06kypp7hnjoqraf8a" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆనందమఠము]]
 | రచయిత = బంకించంద్ర చటర్జీ
|అనువాదం= వావిళ్ల వేంకటేశ్వరశాస్త్రి
 | విభాగము  =రెండవ ప్రకరణము
 | ముందరి = [[../మొదటి ప్రకరణము/]]
 | తదుపరి = [[../మూడవ ప్రకరణము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=
}}
&lt;pages index=&quot;Aananda-Mathamu.pdf&quot; from=21 fromsection=&quot;21A&quot; to=23 /&gt;
{{page break|label=}}</text>
      <sha1>kfef85m46edneq06kypp7hnjoqraf8a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564328</id>
      <parentid>564327</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:26:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="615" sha1="jgx5ck2pfl0if2d5wtgwifh2fo3aeyv" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆనందమఠము]]
 | రచయిత = బంకించంద్ర చటర్జీ
|అనువాదం= వావిళ్ల వేంకటేశ్వరశాస్త్రి
 | విభాగము  =రెండవ ప్రకరణము
 | ముందరి = [[../మొదటి ప్రకరణము/]]
 | తదుపరి = [[../మూడవ ప్రకరణము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=
}}
&lt;pages index=&quot;Aananda-Mathamu.pdf&quot; from=21 fromsection=&quot;21B&quot; to=23 /&gt;
{{page break|label=}}</text>
      <sha1>jgx5ck2pfl0if2d5wtgwifh2fo3aeyv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564332</id>
      <parentid>564328</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:33:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="631" sha1="3bgshkqfqj7r8ix2pdrcabyfi51gylx" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆనందమఠము]]
 | రచయిత = బంకించంద్ర చటర్జీ
|అనువాదం= వావిళ్ల వేంకటేశ్వరశాస్త్రి
 | విభాగము  =రెండవ ప్రకరణము
 | ముందరి = [[../మొదటి ప్రకరణము/]]
 | తదుపరి = [[../మూడవ ప్రకరణము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=
}}
&lt;pages index=&quot;Aananda-Mathamu.pdf&quot; from=21 fromsection=&quot;21B&quot; to=23 tosection=&quot;23A&quot; /&gt;
{{page break|label=}}</text>
      <sha1>3bgshkqfqj7r8ix2pdrcabyfi51gylx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aananda-Mathamu.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>124475</id>
    <revision>
      <id>564320</id>
      <parentid>387451</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T10:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564320</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1615" sha1="ni3873s2s5qd99lvb6rj0dyqvc493b4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Inquisitive creature&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}ఉత్సర్గము.&lt;/p&gt;

&lt;poem&gt;శ్లో. క్వను మాం త్వదధీనజీవి తాం 
వినికీర్య క్షణభిన్న సౌహృదః, 
సలినీం క్షత నేతుబద్ధనే 
జలసజ్ఞాత ఇ వాసి విద్రుతః.&lt;/poem&gt;

ఇహపరములు రెంటికిని సంబంధ మున్నది. అనంబంధముయొక్క జ్ఞాపకార్థము ఈ గ్రంథ మీవిధముగా ఉత్సర్గము చేయఁబడియె.
{{rule|5em}}

&lt;poem&gt;శ్లో. యేతు సర్వాణి కర్మాణి మయి సంసస్య మత్పరాః, 
అనన్యేనైవ యోగేన మాం ధ్యాయస్థ ఉపాసతే. 
తేషా మహం సముద్ధర్తా మృత్యుసంసారసాగరాత్, 
భవామి నచీరా త్పార్థ దుయ్యా వేశిత చేతసామ్. 
మయ్యేవ మన ఆధత్స్వ మయి బుద్ధిం నివేశయ, 
నివసిష్యసి మయ్యేవ అత ఊర్థ్వం న సంశయః. 
అథ చిత్తం సమాధాతుం న శక్నోషి మయి స్థిరమ్, 
అభ్యసయోగేన తతో మ మిచ్ఛాప్తుం ధనజ్జాయ.&lt;/poem&gt; 
{{right|(శ్రీ భగవద్గీతా 12 అధ్యాయము.)}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ni3873s2s5qd99lvb6rj0dyqvc493b4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564321</id>
      <parentid>564320</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T10:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564321</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1641" sha1="0svpqpstrkaeab4m24mp344qar8600m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Inquisitive creature&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}ఉత్సర్గము.&lt;/p&gt;
{{rule|4em}}

&lt;poem&gt;శ్లో. క్వను మాం త్వదధీనజీవి తాం 
వినికీర్య క్షణభిన్న సౌహృదః, 
సలినీం క్షత నేతుబద్ధనే 
జలసజ్ఞాత ఇ వాసి విద్రుతః.&lt;/poem&gt;

ఇహపరములు రెంటికిని సంబంధ మున్నది. అనంబంధముయొక్క జ్ఞాపకార్థము ఈ గ్రంథ మీవిధముగా ఉత్సర్గము చేయఁబడియె.
{{rule|5em}}

&lt;poem&gt;శ్లో. యేతు సర్వాణి కర్మాణి మయి సంసస్య మత్పరాః, 
అనన్యేనైవ యోగేన మాం ధ్యాయస్థ ఉపాసతే. 
తేషా మహం సముద్ధర్తా మృత్యుసంసారసాగరాత్, 
భవామి నచీరా త్పార్థ దుయ్యా వేశిత చేతసామ్. 
మయ్యేవ మన ఆధత్స్వ మయి బుద్ధిం నివేశయ, 
నివసిష్యసి మయ్యేవ అత ఊర్థ్వం న సంశయః. 
అథ చిత్తం సమాధాతుం న శక్నోషి మయి స్థిరమ్, 
అభ్యసయోగేన తతో మ మిచ్ఛాప్తుం ధనజ్జాయ.&lt;/poem&gt; 
{{right|(శ్రీ భగవద్గీతా 12 అధ్యాయము.)}}
{{rule|6em}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0svpqpstrkaeab4m24mp344qar8600m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/378</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154438</id>
    <revision>
      <id>564271</id>
      <parentid>448242</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T04:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564271</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8553" sha1="47lzohd1gi7jp980svummylz6ongcx1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము . ౨||ఎన్నికలు}}&lt;/noinclude&gt;
ఎవరు పొలకులుగ నుండవలెనన్న దానిని నిర్ణయించు వివిధ మార్గములు అనుసరింపబడినట్లు ప్రపంచ
చరిత్రమునుండి తెలియవచ్చుచున్నది. వాటిలో (1) వారసత్వము, (2) బలప్రయోగము, (3) ఎన్నికలు ప్రధానము లైనవి. తండ్రి రాజుగ నుండె నను కారణమున అతని యనంతరము కుమారుడు రాజగుట వారసత్వమార్గమును బట్టియే. బహు ప్రాచీన కాలమందుండి దేశము లనేకములలో నిదియే సంప్రదాయ సిద్ధముగ నుండెను. యుద్ధములో విజయముగాంచుట మూలమున, రాజ్యాధికారము సంపాదించినవా రెందరో ఉన్నారు. ఇది బలప్రయోగ మార్గమునకు నిదర్శనము. ఇదికూడ చరిత్ర ప్రసిద్ధమైనదే. ఈ రెండుమార్గము లతో పాటు ఎన్నికలమూలమున అధికారపదవులకు వచ్చు ఆచారము అన్ని కాలములందు అచ్చటచ్చట నుండెను; కాని, ఆధునిక కాలమున ప్రజాస్వామ్య విధానము ప్రపంచమందు బహుళ వ్యాప్తి గాంచిన కారణ
మున ప్రస్తుతము ఏలియో నాలుగైదు దేశములందు తప్ప తక్కిన అన్నిటిలో ఎన్నికలమూలముననే పాలకులు
అధికారపదవులలోనికి వచ్చుట సర్వసామాన్యను య్యెను. అందుచేతనే ఈ కాలపు రాజ్యాంగవిధానములో దీనికి
ప్రాధాన్యము లభించెను.

ఎన్నికలనుగురించిన వివరణములో ముఖ్యముగ తెలిసికొనవలసిన విషయములు కొన్ని ఉన్నవి. అవి ఏవనగా :(1) పరిపాలనశాఖలన్నిటికి చెందినవారు ఎన్నుకొనబడ వలెనా, లేక కొన్నిశాఖలకు చెందినవారు మాత్రమేనా? (2) ఎన్నికలలో పాల్గొనతగ్గవారు ప్రజలందరా ? లేక కొందరా? (3) నియోజకవర్గముల నేర్పరచుటలో నివాసస్థానము, కులము, జాతి, మతము, వృత్తి మొదలైనవాటిలో దేని ననుసరించవలెను? (4) అభ్యర్థులకు ప్రత్యేక యోగ్యత లుండవలెనా? (5) ఎన్నికలలో రాజకీయ పక్షములకుండు సంబంధ మెట్టిది ? (6) ఎన్నికలలో అధిక సంఖ్యాక సిద్ధాంత మనుసరణీయమా లేక ధామాషా సిద్ధాంతమా? (7) ఎన్నికలు ప్రత్యక్షములుగ నుండ వలెనా లేక పరోక్షముగ నుండవచ్చునా ? (8) సక్రమములని చెప్పతగ్గ ఎన్నికలకుండు లక్షణము లెట్టివి? (9) ఎన్నికల సార్థకతను నిరూపించుటలో గమనించవలసినఅంశము లేవి?

ఈప్రశ్నలన్నిటికి సూత్రప్రాయముగ మాత్రమేజవాబు చెప్పుట కిచ్చట అవకాశమున్నది.

1. పరిపాలన మనునది రెండు ప్రత్యేకమైన పనులతో కూడిన కార్యక్రమము. పాలితులు (ప్రజలు) వారి ప్రవర్తనలో అనుసరించవలసిన శాసనముల రూపొందించుట మొదటిపని; దీనికి శాసననిర్మాణమని పేరు. ప్రజలు శాసనములకు బద్ధులై ప్రవర్తించునట్లు చేయుట రెండవని. దీనికి శాసననిర్వహణమని పేరు. ఈ రెండును ప్రధానములైనవే. శాసన నిర్మాణము మొదకు జరిగినగాని శాసన నిర్వహణమున కవకాశములేదు. శాసనము సౌష్ఠవముగ నిర్వహింపబడినగాని దానికి సార్థకత కలుగదు. రెండును పరస్పరాశ్రయములు. కాని మొత్తముమీద శాసన నిర్మాణమునకు కొంత ఎక్కువ ప్రాధాన్యమున్నట్లు చెప్పవచ్చును. శాసనమునకుగల అధికారము స్వతంత్రమైనది. నిర్వహణము శాసనాధార మగుటయేగాక శాసనబద్ధముగ నుండునది. ఆజ్ఞాపించు యజమానునకును, ఆజ్ఞ లను ఆచరణయందుంచు వారికిని ఎట్టి సంబంధ మో అట్టిదే చాలవరకు శాసన నిర్మాణమునకును, శాసన నిర్వహణకునుగల సంబంధము. అందుచేతనే రాజ్యాంగము అనేకములలో శాసననిర్మాణముచేయు శాసనశాఖకు అధికారదృష్ట్యా అగ్రస్థానము కల్పింపబడి యున్నది. దానిది మూల స్వామ్యస్థానము. నిర్వహణమందు పాల్గొను న్యాయశాఖ, ఉద్యోగశాఖల కింతటి ప్రాధాన్యములేదు. ప్రజాస్వామ్య విధానమునకు ప్రజల అభిమతానుసారముగ పరిపాలనమును జరుపుట ప్రధాన లక్షణము. పరిపాలన
కార్యక్రమమున శాసన నిర్మాణ మగ్రస్థానము వహించిన దగుటచేత, శాసన శాఖకు చెందిన పాలకులను మాత్రమే ప్రజలు ఎన్నుకొనుట చాలుననియు, ప్రజాస్వామ్యము సిద్దించుటకు తక్కిన శాఖలవారిని ఎన్నుకొనవలసిన అవసరము లేదనియు చెప్పవచ్చును. ఎన్నికల దృష్ట్యా పరిపాలన శాఖలమధ్య ఇట్టి వివక్షతను కల్పించుటకు ఇంకొక ప్రబల కారణమున్నది. శాసనములను చేయుటయందు ప్రజల ఇష్టానిష్టములను గుర్తించుట అత్యవసరము. ప్రజల అభిప్రాయముల నెరిగిన వారే శాసనములను చేయుట
కర్హులు. అందుచేత ప్రజలు అట్టి వారిని ఎన్నుకొనుట సమంజసము. శాసన నిర్వహణ విషయమున కావలసినది&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>47lzohd1gi7jp980svummylz6ongcx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/379</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154439</id>
    <revision>
      <id>564272</id>
      <parentid>448243</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T04:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564272</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8642" sha1="gp0c6dknagm74nqgsylac1856h4w2ph" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|ఎన్నికలు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
పక్షపాత రాహిత్యము. ఎన్నికల మూలమున అధికారమునకు వచ్చువారు ఏదో ఒక రాజకీయ పక్షమునకు చెందిన వారై పక్షపాత దృష్టితో వ్యవహారముల జరుపువారుగ నుందురు. అందుచేత శాసన నిర్వహణములో పాల్గొను న్యాయాధీశులు, ఉన్నతోద్యోగులు ఎన్నికల ద్వారా అధికార పదవులలోనికి వచ్చుట ప్రమాదకరము.

ఈ సందర్భమున మరొక విషయము స్పష్టపరచవలసి యున్నది. ప్రస్తుత కాలమున ప్రతి రాజ్యాంగమందును
అధ్యక్ష స్థానమం దొక అధికారియు, అతనికొక మంత్రి వర్గమువారును ఉన్నారు. వీరికి శాసన నిర్వహణమందే గాక శాసన నిర్మాణమందుకూడ భాగస్వామ్యమున్నది. అందుచేత వీరుకూడ ప్రత్యక్షముగనో పరోక్షముగనో ఎన్నికల ద్వారా వారి వారి పదవులలోనికి వచ్చుచున్నారు. ఈ వివరణము వలన తేలిన సారాంశ మేమనగా పరిపాలన శాఖలలో శాసన నిర్మాణమునందు పాల్గొను శాఖలకు చెందిన వారు మాత్రమే ఎన్నుకొనబడదగిన వారనునది. మన దేశమందు కేంద్రప్రభుత్వములో శాసనశాఖకు సంబంధించిన లోకసభ రాజ్యసభల సభ్యులు, రాష్ట్రపతి, ఎన్నికలద్వారా అధికారమునకు వచ్చుటయు, న్యాయస్థానములోనిన్యాయాధీశులు,నిర్వహణశాఖలకు సంబంధించిన ఉన్నతోద్యోగులు ఎన్నుకొనబడకుండుటయు, ఈసిద్ధాంతము యొక్క ఫలితములే,

2. ఎన్నికలలో పాల్గొనతగ్గవారు ప్రజలందరా? కొందరా ? అనునది రెండవ ప్రశ్న. దీనికి సమాధానము చెప్పుటలో ముఖ్యముగ గమనింపవలసిన విషయమొకటి కలదు. ఎన్నుకొనుట అనునది ఒకపని. ఏ పనిని చేయుట నుకు అందుకు కావలసిన అర్హత పనిచేయు వానియందుండ వలెను. శాసనసభా సభ్యత్వమునకు పోటీచేయు అభ్యర్థులలో ఎవరికి ఎక్కువ అర్హత, ఎవరికి తక్కువ అర్హత, ఎవరు అర్హతలేనివారు, అని విచక్షణ చేయుటయే ఎన్నికలలో పాల్గొనువారు చేయవలసినపని. ఇట్టి విచక్షణలో అభ్యర్థుల తెలివితేటలలోను, యోగ్యతలలోను గల తరతమ భేదములను కనుగొనగలశక్తి ఒక అంశము. దీనికి లోకజ్ఞాన మవసరము,ఇదిగాక, అభ్యర్థులు ప్రతిపాదించరాజకీయ ఫిద్దాంతములలోను, కార్యక్రమములలోను గల గుణదోషముల నవగాహన చేసికొనగలశక్తి రెండవ అంశము. ఇందుకు రాజకీయ పరిజ్ఞానము కొంత అవసరము. మనుష్యుడన్న ప్రతివానికి ఈ రెండు అంశములతో కూడిన విచక్షణశక్తి పుట్టుకతోడనే లభించుననుట సాహసము, అది లేనివా రెందరో ఉన్నారు. అందుచేతనే ప్రజలందరు ఎన్నికలలో పాల్గొనరాదనియు, అందుకు కావలసిన విచక్షణశక్తి ఉన్నవారే ఎన్నికలలో పాల్గొను వోటర్ల వర్గములో చేరదగిన వారనియు నిర్వచించుటయే యుక్తము. ఈ కారణముచేత కొంత వయస్సు వచ్చిన వారినే —— మన దేశములో 21 సంవత్సరములకు తగ్గని వారిని—— వోటర్ల జాబితాలో చేర్చుట జరుగుచున్నది. అన్ని దేశములలోను ఇదే ఆచారము. దీని మూలమున ప్రజలలో అర్ధభాగము మాత్రమే ఎన్నికలలో పాల్గొన దగిన వారగుచున్నారు.

విచక్షణశక్తిని నిర్ణయించుటకు వయస్సుగాక సాధనాంతరములున్నవా? అను విషయమును గురించి ఇదమిత్థ
మని చెప్పతగ్గ సమాధానము లేకున్నది. కొంత ఆస్తి గలవారికే ఇట్టి శక్తి గలదన్న కారణమున ఆస్తిపరులను
మాత్రమే ఇటీవలివరకు అనేక దేశములలో వోటర్లుగ పరిగణించుచుండిరి. కానీ ఆస్తి గలవారందరు రాజకీయ
విచక్షణ గలవారనియు, ఆస్తి లేనివారి కిట్టి విచక్షణ లేదనియు చెప్పుట భ్రమయే, రాజకీయ రంగములో
తమకు ప్రాచీన కాలమందుండిన అధికారమును నిలబెట్టుకొనుటకై ధనవంతులు లేవదీసిన వాదమే ఇది. పురుషులకు మాత్రమే ఇట్టి పరిజ్ఞానమున్నదనియు, స్త్రీలకు లేదనియు, కొన్ని కులములు, జూతులు, మతములకు చెందినవారికే ఇట్టి పరిజ్ఞానమున్నదనియు, ఇదివరకొక వాద ముండెడిది. ఇప్పటికికూడ కొన్ని దేశములలో ఆ వాదము లేకపోలేదు. కాని అదికూడ నిరాధారమైనదే. పుస్తక పొండిత్యమునకును, ఎన్నికలలో పాల్గొనుటకు కావలసిన విచక్షణకును దగ్గరసంబంధ మున్నదన్న వాదముకూడ సహేతుకమైనదికాదు. ఈ విషయమును గురించి సుమారు నూరు సంవత్సరములుగ జరుగుచుండు వితర్క మువలన అర్హత లేనివారు వోటర్లుగ నుండరాదను సూత్ర మామోదింప తగినదైనను ఎవరు అర్హులు, ఎవరు కారు అని నిర్ణయించుటకు ఆచరణయోగ్యమగు సాధన మేదియు లేదని స్పష్టమయ్యెను. అట్టి సాధనము లేనప్పుడు ప్రజలలో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gp0c6dknagm74nqgsylac1856h4w2ph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/380</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154440</id>
    <revision>
      <id>564273</id>
      <parentid>448244</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T05:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564273</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8839" sha1="q74ujtioywifhjewswnkn50dh7zpwsx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||ఎన్నికలు}}&lt;/noinclude&gt;
వయోజనులండరు -స్త్రీలు, పురుషులు, ధనికులు, ధనహీనులు, అగ్రజులు, అంత్యజులు, అన్ని మతముల వారు- ఎన్నికలలో పాల్గొనవచ్చునను సిద్ధాంతము ఏవియో నాలుగైదు దేశములందుతప్ప తక్కిన వాటి యన్నిటి యందు ఆచరణలోనికి వచ్చెను. ఉన్మాదులు, మందబుద్ధులు,కొన్ని ఘోరకృత్యములను గావించి కారాగార శిక్ష ననుభవించినవారు మాత్రమే వోటర్ల వర్గమునుండి మినహాయింప బడుచున్నారు.

వయోజనులందరు ఎన్నికలలో పాల్గొన దగినవారను సిద్ధాంతమునకు, మరి రెండు కారణములవలన కూడ
ప్రాబల్యము కలిగెను. వాటిలో ఒకటి మానవ సమత్వ సూత్రమందు ప్రస్తుత కాలమున ప్రపంచమందంతటను ఏర్పడిన విశ్వాసము. రెండవది ప్రజాస్వామ్య విధాన ప్రభావము. ప్రభుత్వము ప్రజలలో కొందరి శ్రేయస్సుకేగాక అందరి శ్రేయస్సుకై పాటుపడవలసిన సంస్థఅనియు, పాలకుల నేన్నుకొను అధికారము ప్రజలందరికి ఉన్నప్పుడే ఈ ఆశయము సాఫల్యము గాంచు ననియు, ప్రజాస్వామిక తత్వమున కాధారము ఎట్టి విభేదము లేక, వయోజను అందరు ఎన్నికలలో పాల్గొను అవకాశము కలవారగుట దీని ఫలితమే.

3. పాలకులలో ఎన్నుకొనవలసిన వారి నందరిని ప్రతి వోటరు ఎన్నుకొనుటలేదు. ఒక్కొక నోటరు కొందరిని
మాత్రమే —ఒకరినిగాని, ఇద్దరినిగాని, ముగ్గురినిగాని ఎన్నుకొనుచున్నాడు. మన లోకసభలో ఎన్నుకొనవలసిన
సభ్యుల సంఖ్య 489. దేశములో వోటర్ల సంఖ్య సుమారు 1760 లక్షలు. ఒక్కొక వోటరు ఈ 489 మంది సభ్యులనందరిని ఎన్నుకొనుటలేదు. వోటరులందరు నియోజక వర్గములను పేరుగల 401 భాగములుగ విభజింపబడి యున్నారు. నియోజకవర్గములలో అనేకములు ఒక సభ్యునిమాత్రమే ఎన్నుకొనుచున్నవి. అందుచేత ప్రతివొటరు 489 లో ఒక సభ్యుని ఎన్నుకొనుటయందు పాల్గొనుచున్నాడు. దీనికి కారణమున్నది. అయిదార్థురు అభ్యర్థులనుండి ఒకరిద్దరిని ఎన్నుకొనుటకు కావలసిన సామర్థ్యము మాత్రమే వోటరుకు ఉండ గలదు. వేలకొద్ది అభ్యర్థుల నుండి 489 మంది సభ్యులను ఎన్నుకొనుట సాధ్యము కానిపని. వోటరులను అనేక నియోజకవర్గములుగ విభాగము చేయుటవలన ఎన్నికలలో వారు చేయవలసినవని సులభ సాధ్యమగుచున్నది.

నియోజకవర్గముల నేర్పరచుటలో అనుసరింప తగిన సూత్ర విషయమై కొంత వివాదమున్నది. ప్రతి నియోజక
వర్గము అనేక నోటర్ల కలయికచే ఏర్పడుచున్నది. ఆ కలయికకు వోటరులలో నుండు సాధారణ లక్షణమేదియో ఒకటి ఆధారము. ఒకేమతమునకు చెందిన వారిని కలిపి నియోజక వర్గము నేర్పరచవచ్చును. అదే విధముగ ఒకే కులమునకు గాని, జాతికిగాని, వృత్తికిగాని చెందినవారిని కలిపి నియోజకవర్గము నేర్పరుపవచ్చును. బ్రిటిష్ పరిపాలన కాలమందు మన దేశమందుండిన నియోజకవర్గము లిట్టివే. అప్పుడు మహమ్మదీయ నియోజకవర్గములు, హరిజన నియోజక వర్గములు, భూస్వాముల నియోజక వర్గములు మొదలైనవి ప్రత్యేకము లుగ నుండినవి. కాని స్వతంత్ర భారత రాజ్యాంగమునందిట్టివి లేవు. ఒకే ప్రదేశమందు - ఒక జిల్లా, లేక కొన్ని తాలూకాలు వగైరా - నివసించు వయోజనులందరిని - కుల, మత, జాతి, వృత్తి ప్రసక్తిలేక -ఒక నియోజక వర్గముగ చేర్చు విధానమిప్పుడు అమలులో నున్నది. ఏవియో కొన్ని తప్ప ప్రపంచమందలి తక్కిన దేశములన్నిటిలో ఈ ప్రాంతీయ నియోజక వర్గముల విధానమే అనుసరింపబడుచున్నది. ఇదే యుక్తమైన విధానము.

రాజ్యము ప్రజలందరి సమిష్టి ప్రయోజనమునకై ఏర్పడ్డ సంస్థగాని, ప్రత్యేకముగ ఒక మతము వారి యొక్క
గాని, కులమువారియొక్క గాని ప్రయోజనమునకై ఏర్పడినదికాదు. సమిష్టి ప్రయోజనమును సాధించు పాలక
సభలలో సమిష్టి దృక్పథమును ప్రోత్సహించు ప్రాంతీయ నియోజకవర్గములకే స్థానమున్నది. ప్రత్యేక నియోజక
వర్గములు స్వభావసిద్ధమైన రాజ్యలక్షణమునకు విరుద్ధములు. రాజకీయ సథలలో చర్చకు వచ్చు దేశరక్షణ,
వర్తక వ్యాపారములు, విదేశ రాజ్యాంగనీతి మొదలైన విషయములను పరిష్కరించుటలో మతము, కులము, జాతి మొదలగు వాటినిబట్టి ఎన్నుకొనబడిన ప్రతినిధులు చెప్పగల బెట్టిదియు లేదు. ఇదిగాక ఇతర రంగము లలో నుండు భేదములను ప్రత్యేక నియోజకవర్గముల ద్వారా రాజకీయ రంగమున ప్రవేళ పెట్టుట మూలమున ప్రజలలోనుండు విభేదములు మరింత బలపడును. ఈలాటి కారణము లనేకములుండుట బట్టి ప్రాంతీయ నియోజకవర్గములు యుక్తములని చెప్పదగియున్నవి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q74ujtioywifhjewswnkn50dh7zpwsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/381</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154441</id>
    <revision>
      <id>564275</id>
      <parentid>448245</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T05:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564275</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8617" sha1="au7kos4n338h4l5k42nbw72kx8rwavq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|ఎన్నికలు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
4. రాజ్యసభకు పోటీచేయు అభ్యర్థుల వయస్సు 30 సంవత్సరములకును, లోకసభకు పోటీచేయు అభ్యర్థుల
వయస్సు 25 సంవత్సరములకును, తక్కువగా నుండరాచన్న నియమముతప్ప చట్టరీత్యా మన దేశములో అభ్యర్థుల విషయమై ప్రత్యేక యోగ్యత లేవియు విధింపబడ లేరు. (కొన్ని మినహాయింపులకు లోబడి) వేతనములు పుచ్చుకొని ప్రభుత్వోద్యోగములు చేయువారు, ప్రభుత్వపు పనులలో కంట్రాక్టర్లుగ నుండువారు, ప్రభుత్వ వ్యవహారములలో వాటాదార్లుగ నుండువారు, స్వతంత్రముగ ప్రవర్తించలేరన్న కారణమున శాసనసభ లలో నుండుటకు అనర్హులుగా పరిగణింపబడి యున్నారు. ఇతర దేశము లనేకములలో కూడ అభ్యర్థుల విషయమై ఇంతకంటే భిన్నములైన అర్హతానర్హతలు ఎక్కువగ కల్పింపబడి యుండలేదు. కాని అభ్యర్థులకు కొన్ని ప్రత్యేక యోగ్యత లుండుట అవసరము. వారు మూడురకములైన పనులను చేయవలసియున్నది. శాసనసభలో బిల్లులగురించియు, ప్రభుత్వపు ఆర్థిక విధానమును గురించియు, ఇతర రాజకీయ వ్యవహారము లనుగురించియు జరుగుచర్యలలో పాల్గొనుటయు, ప్రత్యేక సెలెక్టు కమిటీలలో సభ్యత్వము వహించుటయు మొదటిపని; వారివారి నియోజక వర్గములలో సంచారముచేసి, అచ్చటి ప్రజల కష్టసుఖములను గమనించి,
వారి అభిప్రాయములను ప్రభుత్వమునకు తెలియజేసి, వారి శ్రేయస్సుకై పాటుబడుట రెండవవని; ప్రభుత్వపు
కార్యక్రమములను గురించి విమర్శ సహితముగ నియోజక వర్గములలోని ప్రజలకు తెలియపరచుట మూడవ పని, ఈ పనులను నిర్వహించుటకు వయస్సువలన కలుగు పరిజ్ఞానము మాత్రముచాలదు. ఇతర యోగ్యతలుకూడ ఉండవలెను.

ఈ యోగ్యతలలో ప్రధానములైనవి కొన్ని యున్నవి. మొదటిదీ కొంత విద్య; రెండవది ప్రపంచానుభవము ;
మూడవది ఏదియో ఒక వృత్తిలో కొంత నేర్పు; నాల్గవది ఏదియో ఒక రంగములో ప్రజాసేవ; అయిదవది స్వార్థ పరత్వమునకంటె ప్రజాహితమం దెక్కువ ఆసక్తి, అక్షర జ్ఞానముకూడ లేనివారును, స్వార్థమే పరమావధిగ బెట్టుకొని శాసన సభ్యత్వమును స్వలాభము కొరకు వినియోగించుకోనువారును, కావలసిన అర్హతలున్నను, లేకున్నను, ధనసహాయమునను, పలుకుబడిమూలమునను జాతి, మత, కులాభిమానముల ద్వారాను గెలుపొందగలవారు అభ్యర్థులగుటయు, ఎన్నుకొనబడుటయు జరుగుచున్నది. ఇది జరుగకూడని పని. చట్టముచే గుర్తింపబడినను, గుర్తింప బడకపోయినను ప్రత్యేక యోగ్యతలు కొన్ని అభ్యర్థుల కుండుట అవసరము.

5. ప్రజాస్వామ్య విధానమందు రాజకీయపక్షములు ప్రధానపాత్రను వహించుచున్నవి. రాజ్యాంగ చక్రము నంతను నడుపునది అవియే. పరిపాలనాధికారమును సంపాదించి తమతమ ఆశయముల సిద్ధికై అనుసరించ
వలసిన కార్యక్రమముల సాగించుటయే వాటి పరమావధి. ప్రజాస్వామ్యములో అధికారమును సంపాదించుటకు
ఎన్నికలు సాధనములగుటచేత వాటిలో పాల్గొనుట రాజకీయపక్షములకు అత్యావశ్యకమగుచున్నది. ఈ సందర్భములో అవి రెండు పనులు చేయుచున్నవి. ఎన్నుకొనవలసిన స్థానములకు అభ్యర్థులను నిర్ణయించి నిల బెట్టుట మొదటిపని. వారు ఎన్నికలలో గెలుపొందుటకు కావలసిన పన్నాగములను పన్ని ప్రచారము గావించి, తమ అభ్యర్థులవైపు వోటర్లలో అధికసంఖ్యాకులు మొగ్గునట్లు చేయుట రెండవపని. ఈరెండింటి మూలమున ఎన్నిక సార్థకత్వమును నిర్ణయించుటలో రాజకీయ పక్షములు ప్రాధాన్యము వహించుచున్నవి.

ఎన్నికల మూలమున దేశమును పాలించుట కర్హత గలవారు అధికార పదవులకు రాగలిగినది, లేనిది వోటర్ల
విచక్షణకంటె రాజకీయపతములు నిర్ణయించి, నిలబెట్టు అభ్యర్థులపై ఎక్కువగ ఆధారపడియున్నది. నిలచిన
అభ్యర్థులనుండి ఎవరినో ఒకరిని ఎన్నుకొనుటకు మాత్రమే వోటర్ల కవకాశము కలదు. అట్టి అభ్యర్థులకంటే ఎక్కువ అర్హతగలవారు దేశమం దెందరో ఉండవచ్చును. వోటర్లకు వారిపై ఎక్కువ మోజు కూడ ఉండ వచ్చును. కాని అట్టివారు అభ్యర్థులుగ నమోదు చేయబడినతప్ప, వారిని ఎన్నుకొనుటకు చట్టరీత్యా వీలులేదు. ప్రస్తుత కాలమందు ఎన్నికలలో నిలబడి గెలుచుట ధనవ్యయముతో గూడుకొన్నపని. రాజకీయ పక్షముల యొక్క ధనసహాయము, ప్రచార సహాయములేక స్వతంత్రులుగ నిలబడిన అభ్యర్థులు గెలుచుట కష్టసాధ్యము, అట్టివారు ఒకరిద్దరు గెలిచి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>au7kos4n338h4l5k42nbw72kx8rwavq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/382</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154442</id>
    <revision>
      <id>564330</id>
      <parentid>448246</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564330</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8663" sha1="5secfwye952p5j2s40dgjhlanevt047" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము ౨||ఎన్నికలు}}&lt;/noinclude&gt;
నను అధికార పదవులలోనికి వచ్చుటకుగాని, మంత్రివర్గ నిర్మాణములో పాల్గొనుటకుగాని, కావలసిన పలుకుబడి వారికి ఉండదు. అందుచేత అట్టిస్వతంత్రులు అభ్యర్థులుగనిలబడుటకు వెనుదీయుట సహజము. ఈ పరిస్థితులలో అభ్యర్థుల నిర్ణయించు అధికార మంతయు రాజకీయ పక్షముల పరమగుచున్నది. అవి నిల బెట్టిన వారినుండి వోటర్లు ఎవరినైన ఎన్నుకొనుటకు మాత్రమే అవకాశ మేర్పడుచున్నది. ఆ అభ్యర్థులు సమర్థులైనప్పుడు వోటర్లు ఎన్నుకొన్న వారు సమర్థులుగ నుందురు; వారు ఊరు పేరు లేని దద్దమ్మలైన యెడల ఓటర్లు ఎన్నుకొన్న వాడు దద్దమ్మలలో ఒకడుగ నుండును. అనర్హులు కూడ శాసనసభలలో
ప్రవేశించుటకు ఇట్టి రాజకీయపక్ష నిరంకుశత్వము ప్రధాన కారణము. ఇందువల్ల మరియొక పరిణామముకూడ
ఏర్పడుచున్నది. ఎన్నికలలో వోటర్లు నిర్ణయించునది వ్యక్తి అధికార స్థానములోనికి రావలయుననుటకాదు;
ఏ పక్షము అధికారములోనికి రావలయుననుటయే. 

ఈ సందర్భమున గమనింపవలసిన విశేష మింకొకటి కలదు. సాధారణముగ రాజకీయ పక్షములలో అధికార మంతయు ఏ నలుగురైదుగురి చేతులలోనో యుండును. వారి ఇష్టానిష్టముల ననుసరించి రాజకీయపక్షము వ్యవహరించుచుండును. అభ్యర్థుల నిర్ణయించుటలో కూడ వారిదే పై చెయ్యి. అందుచేత ఎన్నికల చక్రమంతయు పలుకుబడిగల నలుగురైదుగురిచేత త్రిప్పబడుచున్నది. పార్టీ నాయకత్వమునకై జరుగు పోరాటమున కిది యొక ప్రజల కారణము,

ప్రజా స్వామ్యము గల దేశము లనేకములలో పాలకులను నిర్ణయించు అధికారము పేరునకు మాత్రమే
ప్రజలకున్నదనియు, వాస్తవముగ అది రాజకీయ పక్షముల నాయకులదే అనియు చెప్పుటలో కొంత సత్య
మున్నది. ఈ నిరంకుశత్వమును తగ్గించుటకును, అభ్యర్థుల నిలబెట్టుటలోను, ఎన్నుకొనుటలోను ప్రజా సామా
న్యమునకు ఎక్కువ అవకాశము కల్పించుట ఏలాగు అనునది ఎన్నికలకు సంబంధించిన ప్రధాన సమస్యలలో ఒకటి, దానికి తగిన పరిష్కారమార్గ మింకను లభ్యము కాలేదు. ఎన్నుకొనవలసిన ప్రతి స్థానమునకు పోటీచేయు ఒక్కొక్క రాజకీయ పక్షము ఒక అభ్యర్థికి బదులు ఇద్దరు ముగ్గురిని నిలువబెట్టుటయు, ఈ ఇద్దరి ముగ్గురిలో ఒకరిని వోటర్లు ఎన్నుకొనుటయు పరిష్కార మార్గమని కొందరు సూచించియున్నారు.

6. ప్రజాస్వామ్యముండు దేశములలో రాజకీయ పక్షము లనేకములున్నవి. నిరంకుశత్వ విధానమున చట్ట
సమ్మతమగు పార్టీ ఒకటిగనే ఉండుము, పక్షములనేకము లున్నప్పుడు ఎన్నికలు అధిక సంఖ్యాక (Plurality) సిద్ధాంతము ననుసరించి జరుగవలెనా, లేక దామాషా (Proportional Principle) ననుసరించి జరుగవలెనా ? అన్న ప్రశ్న బయలుదేరుచున్నది. అధిక సంఖ్యాక సిద్ధాంతములో ఒక నియోజకవర్గమందు ఏపార్టీ అభ్యర్థికి ఎక్కువ వోట్లు వచ్చునో, ఆ వొట్లసంఖ్య మెజారిటీ సంఖ్య అయినను, కాకపోయినను...అతడు గెలుపొందినవాడుగా పరిగణింపబడును. ఉదాహరణము : 1952 సంవత్సరపు లోకసభ ఎన్నికలలో కడప నియోజకవర్గమున వోటు చేసిన వారి సంఖ్య 2,86,952. ఇందులో గెలిచినట్లు ప్రకటింపబడిన కమ్యూనిస్టుపార్టీ అభ్యర్థికి వచ్చిన వోట్లు 89,125 మాత్రమే. కాని ఇన్ని వోట్లు తక్కిన ఆగ్గురు అభ్యర్థులలో ఎవరికికూడ రాలేదు. అందుచేత అతడే గెలుపొందిన వాడుగను, కడప నియోజక వర్గమునకు ప్రతినిధిగను పరిగణింపబడెను. కాని కడప నియోజక వర్గములోని ఓటర్లలో మెజారిటీ సంఖ్యాకులు-- 1.54,857 మంది. కమ్యూనిస్టుపార్టీ విరోధులు. ఇట్టి పరిస్థితులలో గెలిచిన సభ్యుడు వారి ప్రతినిధియని పరిగణింపబడుట కొంత విపరీతముగ కనుపించు చున్నది. ఇట్టి విపరీతము అనంతపూరు, చిత్తూరు, ఏలూరు, గుంటూరు, కాకినాడ, కర్నూలు, నంద్యాల, నెల్లూరు మొదలైన నియోజక వర్గములలో గెలుపొందినట్లు ప్రకటింపబడిన అభ్యర్థుల విషయమునకూడ కనుపించుచున్నది. ఇదిగాక దేశములోని మొత్తపు వోటర్లలో 36.1% మాత్రమే కాంగ్రెసు పార్టీకి వోటు చేసినను లోక సభలోని 489 స్థానము లలో 362 (74%) కాంగ్రెసు అభ్యర్థులకు లభ్యమగుటయు, 60 లక్షల వోట్లు సంపాదించిన కమ్యూనిస్టు పార్టీకి 29 స్థానములును, 110 లక్షల వోట్లు సంపాదించిన సోషలిస్టులకు 12 స్థానములు మాత్రమే లభించుటయు ఇట్టి విపరీతమే. ఇట్లుగాక, వోటర్లలో ఏ పార్టీకి ఎంత బల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5secfwye952p5j2s40dgjhlanevt047</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/383</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154443</id>
    <revision>
      <id>564336</id>
      <parentid>448247</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564336</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9015" sha1="aby2u0h01slhls7wuh5dtw1q738zqgx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|ఎన్నికలు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
మున్నదో ఆ దామాషాన, శాసనసభలోని స్థానములు వాటికి చెందుటయే యుక్తమని కొందరి అభిప్రాయము.
వోటుచేసినవారిలో నూటికి నలుబదిమంది కాంగ్రెసుకు వోటు చేసినయెడల శాసనసభలోని స్థానములలో నూటికి
నలుబది స్థానములు ఆ పార్టీవారికి లభించుట ధర్మమనియు, అంతకంటె ఎక్కువగాని, తక్కువగాని లభించుట ధర్మ విరుద్ధమనియు వారి వాదము. దీనిమూలమున ప్రజలలో ఎన్ని అభిప్రాయ భేదములు ముఖ్యముగ నున్నవో వాటిలో కొన్ని మాత్రమేగాక అన్నియు శాసనసభలో ప్రతిబింబితమగుటయు, నిజమైన ప్రజాభిప్రాయానుసారము ప్రభుత్వము సాగుటయు జరగగలదని వారి విశ్వాసము. ఈ సిద్ధాంతములో గుణములతో పాటు దోషములు కూడ కొన్ని యున్నవి. కాని ఏక పార్టీ నిరంకుశత్వమును తొలగించుటకును అధికారములోనుండు పక్షము యొక్క కార్యక్రమమును విమర్శించగల ప్రతిపక్షములు బలపడుటకును ఇది కొంత సహాయకారిగ నుండగలదు. రాజ్యసభ ఎన్నికలందును, రాష్ట్రపతి ఎన్నికయందును దామాషా సిద్ధాంత మనుసరించబడుచున్నది.

7. దేశములో జరుగు ఎన్నికలలో కొన్ని ప్రత్యక్షములుగను, కొన్ని పరోక్షములుగను ఉన్నవి. ఎన్నుకొసవలసిన సభ్యులను స్వయముగ ప్రజలే ఎన్నుకోనుట ప్రత్యక్షపు ఎన్నిక. లోకసభకు జరుగు ఎన్నిక ఇట్టిది. ఇట్లుకాక, ప్రజలెన్నుకొన్న సభవారు ఇంకొక సభాసభ్యులను ఎన్నుకోనుట పరోక్షపు ఎన్నిక. రాజ్యసభకు జరుగు ఎన్నిక ఇట్టిది, ప్రజలు రాష్ట్రములోని శాసనసభను ప్రత్యక్షముగ ఎన్నుకొనుటయు, ఆ శాసనసభాసభ్యులు రాజ్యసభ
వారి నేన్నుకొనుటయు జరుగుచున్నది. ప్రజలకును, రాజ్యసభకుమమధ్య రాష్ట్ర శాసనసభ యొకటి యుండుటచేత &quot; రాజ్యసభలో ప్రజలకుగల సంబంధము ప్రత్యక్ష సంబంధము కాదు. అనేకములైన ఎన్నికలలో పాల్గొనుట ప్రజలకు విసుగుగ నుండుననియు, శాసనసభలో రెండుశాఖలున్నప్పుడు వాటి దృక్పథము లో భేదము కల్పించుట అవసరమనియు, ఒక శాఖను ప్రత్యక్షముగను, మరియొక దానిని
పరోక్షముగను, ఎన్నుకొన్నప్పుడు ఇట్టి అవసరము తరుగ గలదనియు పరోక్షపు ఎన్నికలు తక్కువ ఖర్చు తోడను, తక్కువ శ్రమతోడను కూడుకొన్న వనియు, అందుచేత కొన్ని సందర్భములలో పరోక్ష విధాన మనుసరణీయమనియు కొందరి అభిప్రాయము. ప్రజలు గ్రామపంచాయతీలను మాత్రమే ఎన్నుకొనవలెననియు, గ్రామపంచాయతీలు జిల్లా పంచాయతీలను, జిల్లా పంచాయతీలు రాష్ట్ర సభలను, రాష్ట్ర సభలు కేంద్రసభ లను ఎన్నుకొనవలెననుట పరోక్షపు ఎన్నికల సిద్ధాంత ప్రాబల్యమే. శాసనసభలలో ప్రధానతమములకు ప్రత్యడపు ఎన్నికలే తగినవి. అప్పుడు గాని అవి ప్రజలయెడ బాధ్యతతో ప్రవర్తించుట జరుగదు.

8. సక్రమములని చెప్పతగ్గ ఎన్నికలకు కొన్ని ప్రధాన లక్షణములున్నవి. రాజ్యాంగరీత్యా ఎన్నికలలో పాల్గొను
టకు హక్కుగలవారి పేర్లన్నియు వోటర్ల జాబితాలలో నమోదు కావలెను. హక్కు లేని వారి పేర్లు అందులో
ఉండరాదు. ఇది పూర్తిగ జరుగుటకు వోటర్ల జాబితాలను తయారుచేయు అధికారులతో రాజకీయ పక్షములవారు
సహకరించవలెను. దేశములోని వివిధ రాజకీయపక్షముల వారికి ప్రచారము గావించుటకు సంపూర్ణమైన స్వేచ్ఛ
ఉండవలెను. అభ్యర్థులుగ నిలచినవారి విద్య, వృత్తి, ప్రజా సేవ, సుగుణసంపత్తి మొదలగు వాటిని గురించి పూర్తి వివరములు వోటర్లకు తెలియునట్లు ప్రకటితములు కావలెను. కొన్ని నియోజక వర్గములు మిక్కిలి పెద్దవిగను కొన్ని మిక్కిలి చిన్న విగను ఉండక అన్నియు సాధ్యమైనంతవరకు సమాన సంఖ్యగల వోటర్లతో కూడియుండవలెను. ఎన్నికలు జరుగుటకు నిర్ణయింపబడిన దినములు, ఏర్పరుపబడిన ప్రదేశములు (Polling booths) ఓటర్లకు అనుకూలముగ నుండవలెను. ఎన్నికలను నడిపించు అధికారులు పక్షపాత రహితముగను, బెట్టుగను ప్రవర్తించవలెను. ఓటర్లు లంచములకు లోబడక ఓటుచేయవలెను. రాజకీయ
పక్షములుగాని, ప్రచారము చేయువారుగాని, వోటర్లు గాని చట్టవిరుద్ధములగు మార్గముల ననుసరించకూడదు.
నోట్లను లెక్క బెట్టువారు చట్టసమ్మతముగ వారి పనులను నిర్వర్తించవలెను. ఎన్నిక ఫలితములను గురించి వివాదములు సంభవించినపుడు వాటిని పరిష్కరించుటకు తగిన న్యాయస్థానము లుండవలెను. అధికారములో నుండు రాజకీయపక్షములుగాని, మంత్రివర్గముగాని వోటర్ల స్వేచ్ఛకు భంగము కలిగించరాదు. ఇన్ని నియమములకు లోబడినప్పుడే ఎన్నికలు సక్రమములని చెప్పదగియున్నవి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aby2u0h01slhls7wuh5dtw1q738zqgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175214</id>
    <revision>
      <id>564219</id>
      <parentid>492150</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T12:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564219</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2702" sha1="4z4v7mo4kectehcuekvythirofxvkzv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;వెలసిన పెనురాకాసిమెకమ్ముల వేఁటాడెడు భీకరభిల్లునకై
రహిగలసద్గుణమహిమను బొలుపగు రామాయణహారోజ్జ్వలమణికై
మహిదుహితృమనోవల్లభదాససమంచితధీవరకైరవఘృణికై
బళిరాయన బలుఱాయి కరంగఁగఁ బాడినగానకళాలోలునకై
సలలితసుకృతఫలంబున కేసరిసతి గాంచిన ముద్దులబాలునకై.&lt;/poem&gt;|ref=2}}
ఉత్కళిక :—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;వేసర కిర్వదిచేతుల నలకై
లాసము నెత్తిన బలుదొరపురికై
వనిలసఖుం డాహుతిగాఁ గొని కై
కొనఁగాఁ జేసి ప్రతాపమహాకై
రవరిపు నెసఁగించుచు మాయాకై
తవబలు లగుదనుజుల మదయుతకై
టభనిభులను దనిమిన శూరునకై
శుభములు నతులకు నిడుధీరునకై.&lt;/poem&gt;|ref=3}}
పంచమీవిభక్తిలో:—
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఏయెడనైన వైష్ణవజనేతరులన్ భజియింపఁబోక మీ
రాయతబుద్దు లౌ మనుజులార భజించినమాత్ర గొబ్బున
న్నాయనిలాత్మసూనువలనన్ రఘువంశజరామధారుణీ
నాయకకార్యకర్తవలనన్ విడఁజాలును గర్మబంధముల్.&lt;/poem&gt;|ref=1}} 
ద్విరదగతికళిక:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;మఱియు సూర్యకుమారమంత్రికుంజరువలన
వఱలునతజనవారవజ్రపంజరువలన
సవినయస్థితిఁ బొల్చు సత్యసంధునివలన
భవదోషపటుతిమిరపద్మబంధునివలన
విజితేంద్రియత్వము వెలయు జయధనివలన
నజముఖ్యసురవినుతహారిగుణఖనివలన
భీమాజినిశ్శంకబిరుదోద్దురునివలనఁ
దామసాకృతిదైత్యతతిభీకరునివలన.&lt;/poem&gt;|ref=2}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4z4v7mo4kectehcuekvythirofxvkzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175215</id>
    <revision>
      <id>564229</id>
      <parentid>492151</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T15:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564229</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3041" sha1="bg3zc3e2qqa93dnbxd6ovva76xvyyep" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఉత్కళిక:—
&lt;div style=&quot;column-count:2&quot;&gt;&lt;poem&gt;1 రాముతళిఘప్రసాద
2 మోమి తీసుకమోద
3 గతిఁ జెందగానిండు
4 మతి డెబ్బదియు రెండు
5 వెల్వలకు నేమించి
6 తెల్వి మీఱఁగఁ బంచి
7 యొసఁగుమాన్యునివలన
8 నెసగుధన్యునివలన.{{float right|3}}&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
షష్ఠీవిభక్తిలో :—
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;దొంతులుగా మహాగిరులు తోరముగల్గినతోఁకచుట్టుపై
వింతవహింపఁ జేర్చి వినువీథిని నుబ్బుగ గొబ్బుగొబ్బునం
బంతముమీఱఁ గట్టకును బలఱుఁ దెచ్చినయట్టి యానభ
స్వంతునిపట్టికిం బ్లవగచంద్రున కెవ్వరు సాటి లావునన్.&lt;/poem&gt;|ref=1}} 
తురగవల్గనకళిక:— ఛేకానుప్రాసము.
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;మఱియు బెరయు రామనామమానవేనసేవకునకుఁ
దఱచుమెఱచు నక్షవృక్షదారుణోరుపావకునకుఁ
జెలువు నలువు గలిగి మెలఁగు క్షిప్రతాప్రభంజనునకుఁ
జలము బలము నెన్నఁ గన్న సాధుయూథరంజనులకు
ధీరశూరపాళిపాలిదేవతావనీజమునకు
భూరివారిజాప్తదీప్తిఁ బొల్చునిల్చు తేజమునకుఁ
గేల మేలిఫలము లలము కీశభేశభూషణునకుఁ
జాల వాల మూఁచి చాఁచు శత్రుగోత్రభీషణునకు.&lt;/poem&gt;|ref=2}}
ఉత్కళిక :—
&lt;div style=&quot;column-count:2&quot;&gt;&lt;poem&gt;1 రాముచే మెఱుంగెసంగ
2 భూమమై మెలంగు నుంగ
3 రమిడి చిముడు సీతచేత
4 మమర సమరరీతిచేతఁ
5 గినుకఁ జెనకి చుట్టిపట్టి
6 దనుజుతనుజుఁ గొట్టినట్టి
7 దళితలలితవనకులునకు
8 గిళితకలితదినకరునకు.{{float right|3}}&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
సప్తమీవిభక్తిలో:—
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;నందిగ్రామపురంబునన్ భరతుఁ డుండన్ ముందుగా వచ్చి యా
మందేహారికులాబ్దిచంద్రునకు రామక్షేమవృత్తాంతముల్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bg3zc3e2qqa93dnbxd6ovva76xvyyep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175216</id>
    <revision>
      <id>564230</id>
      <parentid>492152</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T15:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564230</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2536" sha1="3go4jgqau7cw87u1ijwyl5l0kcftgw9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;విందుల్ సేసిన పుణ్యునందు దితిభూవిధ్వంసియందుౝ సుధీ
బృందారాధితపాదునందు నిలిచెౝ శ్రీమత్ప్రతాపోన్నతుల్.&lt;/poem&gt;|ref=1}}
హంసగతికళిక&lt;ref&gt;ఈ హంసగతిని గవి తనగ్రంథములో నీయలేదు.&lt;/ref&gt;:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;మఱియు నుతికెక్కు శ్రీమంతునందు
జరపక వరంబు లిడు శాంతునందు
భావసేవితరామభద్రునందు
రావణముఖాసహ్యరౌద్రునందుఁ
బ్రకటితాచారసంపన్నునందు
సకలహితసాధుప్రసన్నునందు
స్వామిహితకార్యనిర్వాహునందు
సామాదినయసముత్సాహునందు.&lt;/poem&gt;|ref=2}}
ఉత్కళిక :—
&lt;div style=&quot;column-count:2&quot;&gt;&lt;poem&gt;1 పవన వేగంబు
2 వివిధయోగంబు
3 ప్రచురశౌర్యంబు
4 నచలధైర్యంబు
5 చారువిస్ఫూర్తి
6 భూరిసత్కీర్తి
7 గలసుకృతియందు
8 వెలయుప్రతియందు.{{float right|3}}&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
సంబోధనవిభక్తిలో :—
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;భీమమహారులం గెలిచెఁ బెద్దఱికం బొనరింపుమంచు శ్రీ
రాముఁడు మెచ్చి యిచ్చిన విరాజితబంధురతారహార మా
భూమిజ దెచ్చి కంఠమునఁ బూన్చినఁ జెల్వువహించునాఁటి నీ
శ్రీమహితాకృతిం దలఁతుఁ జిత్తమునం బవమాననందనా.&lt;/poem&gt;|ref=1}} 
ద్విరదగతికళిక:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;మఱియు ఛాయాగ్రాహిమద మడంచినవీర
నెఱయఁ బరమధ్యాననిష్ఠాసమాచార
భావివేళాబ్రహ్మపట్టోచితాకార
గ్రావసమధృతి గల్గు గంధవాహకుమార&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3go4jgqau7cw87u1ijwyl5l0kcftgw9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175217</id>
    <revision>
      <id>564239</id>
      <parentid>492153</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T21:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564239</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2963" sha1="nnp0kwuq6cmg6g983hjl8tvsusgnv0f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గళితశాత్రవదైత్యకామినీతాటంక
కలితలంకాపురీగ్రావభేదనటంక
ధూమ్రాక్షహరణైకదోశ్శక్తిబిరుదాంక
కమ్రప్రతాపఘనకాంతిజితధూమాంక.&lt;/poem&gt;|ref=2}}
ఉత్కళిక:—
&lt;div style=&quot;column-count:2&quot;&gt;&lt;poem&gt;1 అని రామలక్ష్మణులఁ
2 గొని డాఁచుదుర్గుణుల
3 నలరసాతలలంకఁ
4 గలఁచి త్రుంచి కడంకఁ
5 బుడమి కారాఘవుల
6 వడిఁదెచ్చి కడుమివుల
7 వేలయు దీనశరణ్య
8 యలఘుపుణ్యశరణ్య.{{float right|3}}&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
సార్వవిభక్తికము:—
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;నీ వాద్యుండవు నిన్నుఁ గొల్తు నెపుడున్ నీచేత శ్రీ మించె నీ
కై వేమ్రొక్కు లొనర్తు నీవలన నిష్టార్థంబు సంధిల్లె నీ
కేవైరు ల్భయ మందకుండ్రు మది నూహింపంగ నీయందు శౌ
ర్యావిర్భావజయంబు లెచ్చెను జగత్ప్రాణోద్భవా ధీనిధీ.&lt;/poem&gt;|ref=1}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;లక్షణసారసంగ్రహమిళత్కలనామతిసన్నుతోపమో
త్ప్రేక్షలు మీఱఁ జిత్రకవి పెద్దన యర్పణ చేసె మీకు నో
యక్షయశౌర్య యీభవదుదాహరణంబు జగత్ప్రసిద్ధి యై
యీక్షితి మించఁ జేయుము మహీతనయాధిపపాదసేవకా.&lt;/poem&gt;|ref=144}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వీరావళి మొదలయినవి
యారయఁగాఁ గలవు పెక్కుదాహరణంబుల్
ధీరు లెఱిఁగి రచియింతురు
సారాలంకారశాస్త్రసరణిన్ ధరణిన్.&lt;/poem&gt;|ref=145}} 
{{p|ac|fwb}}సీసలక్షణములు&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;సీసంబు లన్నవి సమరసంబులును విషమసీసంబు లన రెండువిధంబు
లయ్యె నందు సమసీసంబు లెట్టి వనిన.&lt;/poem&gt;|ref=146}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అనిమిషపతిషట్కముపై
నినయుగ మగు నంఘ్రి దాన నిరుచోట్ల యతుల్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nnp0kwuq6cmg6g983hjl8tvsusgnv0f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/98</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175218</id>
    <revision>
      <id>564240</id>
      <parentid>492154</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T21:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564240</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2512" sha1="tox0hzzrt0g9wwhkp9gloqc8nih1iov" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;చను నవి నా ల్గడుగులపైఁ
గొన నొకరీతియు నమర్చికొన సీస మగున్.&lt;/poem&gt;|ref=147}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అంఘ్రికి విశ్రాంతి యగును మూఁడవగణా
                    ద్యక్షరం బిరుచోట్ల నమర నదియు
వరుసఁ బ్రాసం బేని వళి యేని యొకటితోఁ
                    జెప్పిన నగు సమసీస మొకటి
దీనిపైఁ గృతులలోఁ బూనికిఁ జేయుని
                    యమములు ప్రాససీసము ననంగఁ
జెలఁగు వృత్తప్రాససీసంబు సర్వతః
                    ప్రాససీసము ననఁ బరఁగు మఱియు
&lt;ref&gt;కవిజనాశ్రయము, అప్పకవీయము 'అక్కిలి' యని.&lt;/ref&gt;నక్కలిప్రాససీసంబు ననఁగను వడి
సీస మన నవకలివడిసీస మనఁగ
నా ఱగు విషమసీసంబు ననఁగ సర్వ
లఘువుసీసంబు నివి రెండు రఘుపతిహిత.&lt;/poem&gt;|ref=148}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ప్రాసంబు నాలుగుపదముల నిల్వఁజే
                    సినను వృత్తప్రాససీస మగును
బశ్చిమార్ధము లట్ల ప్రకటించి పెనఁచి కూ
                    ర్చిన నక్కలిప్రాససీస మగును
మొదల నెత్తినయతి పదమునం దెల్లను
                    నమరింప వడిసీస మనఁగఁ దగును
నర్ధమర్ధమునకు యతులు వేఱై యుండఁ
                    జేయవకలివడిసీస మెనయు
నాఱుచోట్లను బ్రాసంబు లంటెనేని
నది సమప్రాససీసంబు నన్నిచోట్లఁ
బ్రాస మంటిన సర్వతఃప్రాససీస
మగు విషమసీస ముత్సాహ యౌల గీతి.&lt;/poem&gt;|ref=149}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tox0hzzrt0g9wwhkp9gloqc8nih1iov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/99</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175219</id>
    <revision>
      <id>564241</id>
      <parentid>492155</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T21:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564241</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2786" sha1="9cdvo9j4r75w6bj1huqga23n8g1rfx9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ముప్పదియార్లఘువులతో
గొప్పడుగుల దశమయతులు గొని యిరుచోట్లన్
దప్పక తుద నొకగీతియుఁ
జెప్పిన నది సర్వలఘువుసీసం బయ్యెన్.&lt;/poem&gt;|ref=150}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఈ తొమ్మిదిసీసంబులందును మొదలిసీసంబు సమసీసం బనం బరఁగెఁ
దదుద్భవం బైన ప్రాససీసంబులక్ష్యంబు లెట్లనిన.&lt;/poem&gt;|ref=151}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;బంధురవసతు లై పాండవు ల్వనవాస
                    భరవృత్తిఁ దిరుగుచుఁ బరఁగువేళ
గంధయుక్తము లైన కనకసౌగంధిక
                    కంజంబు లనిలసంగతినిఁ జేసి
సంధిల్లి రా వారిసతి చూచి యటువంటి
                    జలజము ల్తె మన్న సమ్మదమున
గంధవాహసుతుండు కడఁకతో నానీల
                    గళబాంధవునితోఁటకడకు రాఁగ
గంధమాదనశైలాగ్రకాననమునఁ
గరుణ నతనికిఁ ద్రోవ సాక్షాత్కరించి
బంధుగతి మీఱ నిలిచినప్రభుఁడ వనినఁ
బ్రాససీసంబు దనరు నోపవనతనయ.&lt;/poem&gt;|ref=1}} 
వృత్తప్రాససీసము:__
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;తాల్చె నెవ్వఁడు ధాత్రి ధర్మస్థితి యెసంగఁ
                    దనస్వామికార్య మెంతయుఁ గడంకఁ
గొల్చె నెవ్వఁడు ప్రేమ గురుతరస్థిరభక్తిఁ
                    గుంభినీజాజాని గుణనవదీను
వేల్చె నెవ్వఁడు పటవీతిహోత్రోద్భూత&lt;ref&gt;పటువీతిహోత్రోద్భూత&lt;/ref&gt;
                    విలసితజ్వాలికావితతి లంక&lt;ref&gt;జ్వాలికావితతి గ్రాగ. మూలము.&lt;/ref&gt;
నిల్చె నెవ్వఁడు ధాత్రి నిరుపమవటులీల
                    నిష్ఠాపటిష్ఠత నెఱయఁబూని&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9cdvo9j4r75w6bj1huqga23n8g1rfx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/100</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175220</id>
    <revision>
      <id>564242</id>
      <parentid>492156</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T21:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564242</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2414" sha1="gm8ux1hzjvk18eoae5ju536jaecctji" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;యట్టిహనుమంతుఁ బావనస్వాంతు నసుర
ఘననభస్వంతు గుణవంతుఁ గలితశాంతు
మంతు కెక్కినప్రకటధీమంతు నెంతుఁ
జెలఁగి యిట్ల వృత్తప్రాససీసములను.&lt;/poem&gt;|ref=2}}
సర్వతఃప్రాససీసము:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;రామాంఘ్రిభక్తుండు హేమాద్రిధీరుండు
                    భూమిజాశోకతమోమిహిరుఁడు
శ్రీమాణవకలోకసోముండు పుణ్యుండు
                    భీమపరాక్రమశ్రీమహితుఁడు
కామితఫలదుండు ధీమంతుఁ డురువాల
                    రోమకోద్ధూతపూర్వామరుండు
క్షేమంకరుండు సంగ్రామపురారాతి
                    సామజాహిత సమస్థేమకీర్తి
తామరసమిత్రతేజుఁ డుద్దామగుణుఁడు
నామది వసించు నియ్యభిరామమూర్తి
స్వామి యన సర్వతఃప్రాసనామసీస
మై మెఱయు నిది కపిసార్వభౌమ కృతుల.&lt;/poem&gt;|ref=3}}
అక్కలిప్రాససీసము:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గిరిచరేంద్రునిఁ గాని కీర్తింపఁగా నొల్ల
                    హరిభటాగ్రణిఁ గాని యభినుతింప
మరుదాత్మజునిఁ గాని మదిలోన నిల్పను
                    బరమవ్రతునిఁ గాని ప్రస్తుతింప
గురువిధేయునిఁ గాని కూర్చి భజింపను
                    సురవైరిహరుఁ గాని చూచి పొగడ
శరజశౌర్యునిఁ గాని సన్నుతి సేయను
                    హరిజమంత్రినిఁ గాని యనుసరింపఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gm8ux1hzjvk18eoae5ju536jaecctji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/101</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175221</id>
    <revision>
      <id>564243</id>
      <parentid>492157</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T22:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564243</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2259" sha1="f4pb6w4nlg9ziunfh4mcsceh3aw9ag6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;బరఁగ ననుచును నక్కలిప్రాససీస
సరణి నిను గూర్చి వర్ణించు సాధుసుకవి
వరుల రక్షింపనేర్తువు వరము లొసఁగి
హరిముఖామరతతిగేయ యాంజనేయ.&lt;/poem&gt;|ref=4}}
వడిసీసము:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;కపివంశమణిదీప కమనీయసల్లాప
                    కలితభూరుతగుణగణకలాప
కబళితోదయసూర్య కనకాద్రిసమధైర్య
                    కలుషాద్రిదేవనికాయవర్య
రఘురామభటచంద్ర రమ్యయశస్సాంద్ర
                    రణరంగవిదళితరాక్షసేంద్ర
వారాశిగంభీర వర్ణితభుజసార
                    వాలానిలోద్ధూతవైరివార
యనుచు వడిసీసముల నిన్ను నధికభక్తిఁ
బ్రణుతి గావింతు నాజిహ్వ పావనముగ
భక్తమానవకల్ప నాపాలివేల్ప
యబ్జసంభవభవగేయ యాంజనేయ.&lt;/poem&gt;|ref=5}}
అవకలివడిసీసము:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;బ్రతికించె నెవ్వాఁడు బవరంబులో మూర్ఛఁ
                    జెందులక్ష్మణుని సంజీవిఁ దెచ్చి
మర్దించె నెవ్వాఁడు మైరావణుని బట్టి
                    లఘిమతోఁ బాతాళలంక సొచ్చి
రక్షించె నెవ్వాఁడు రణములోఁ గపులను
                    వాలహస్తము కోటవలె ఘటించి
లంఘించె నెవ్వాఁడు లవణపాథోరాశి
                    నవలీల నవలికి నడుగు సాఁచి&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f4pb6w4nlg9ziunfh4mcsceh3aw9ag6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/102</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175222</id>
    <revision>
      <id>564245</id>
      <parentid>492158</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T22:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564245</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2284" sha1="epl0q6srlrds43w5ybqpszo4jxqdnro" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;యెందు ముల్లోకముల ఘను లితని కెనయె
దశముఖపురివరగహనదహనుఁ డీతఁ
డనుచు నవకలివడిసీస మమరఁ జెప్పి
కీర్తనము సేతు నే నిన్నుఁ గీశనాథ.&lt;/poem&gt;|ref=6}}
అవకలిప్రాససీసము:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ఆర్తబంధుఁడు రామకీర్తనలోలుండు
                    సత్యసంధుఁడు మత్తదైత్యహరుఁడు
లంకాపురీమహాపంకకల్పార్కుండు
                    దళితైనసుఁడు మహాబలసుతుండు
శరణాగతత్రాణబిరుదాంకహితదూత
                    ధాన్యమాలిన్యఘవన్యనలుఁడు
అభ్రంకషోజ్జ్వలాదభ్రశరీరుండు
                    హారతారాహీరసారకీర్తి
భవనుఁ డనుచు నిట్లు నవకలిప్రాససీ
సముల నిన్ను నెంతు రమర బుధులు
శమదమాభిరామ సముదగ్రగుణరత్న
పుంజలసదుపాయ యాంజనేయ.&lt;/poem&gt;|ref=7}}
విషమసీసము:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గ్రాహవైరి యిర్వురినులు గలసి యైన వేఱుగా
నీహఁ గూర్చి యైన గణము లేడు చేసి గుర్వుతో
నాహితోక్తి నాల్గుగణము లైన యతులు గూర్ప ను
త్సాహ యయ్యె విషమసీససంజ్ఞ నిది వహింపఁగాన్
దీన నాటవెలఁది దీకొనఁ గొన నుంచి
యిటులు ప్రాలు వళ్లు నెసఁగఁ జేయ
విషమసీస మనఁగ వెలయుఁ గావ్యంబుల
నార్యచర్యగేయ యాంజనేయ.&lt;/poem&gt;|ref=8}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>epl0q6srlrds43w5ybqpszo4jxqdnro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/103</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175223</id>
    <revision>
      <id>564246</id>
      <parentid>492159</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T22:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564246</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2446" sha1="0zeqjt91gvwyhev3yzhldab6g0i7j8h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సర్వలఘుసీసము:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;&lt;/poem&gt;|ref=}}గిఱికొనెడుకలువలును దఱచునలినము లొదవఁ
                    బఱపు గల చెఱువుబలె మెఱయుకొలన
నెఱబలిమిగల మొసలి తెఱవ తనవదనగుహ
                    తెఱచుకొని రదనములు గొఱికికొనుచుఁ
గఱచి మెనవినమకరి వెఱచఱవ జఠరమున
                    నఱుగ కురునఖములను నరము లెడలఁ
బెఱికి యెముకలు నలిగ విఱిచి కరములఁ జఱచి
                    వఱదగొని రుధిరములు పఱవఁ దునిమి
దానిగర్భంబు వెలువడి దాఁటి వచ్చి
కాలనేమిని భంజించి కడిమితోడఁ
జెలఁగి సంజీవి కొండఁ దెచ్చితివి హనుమ
యనిన నిది సర్వలఘుసీస మగును గృతుల.
{{p|ac|fwb}}సీసమాలికాలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పదిరెం డంఘ్రులనేనియుఁ
బదునెనిమిదినేని సీసపద్ధతి స్వేచ్ఛం
బొదలినయే నొకగీతియు
నదికిన నది సీసమాలికాఖ్య వహించున్.&lt;/poem&gt;|ref=152}}
తరువోజ:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;సురరాడ్గణత్రయి సూర్యుతోఁ గూడి
                    జోడయ్యు యతులిరుచోటుల నిటులు
గరిమతో రెండేసి గణములమీఁదఁ
                    గలయ నొక్కొకయంఘ్రిగా నమరించి
చరణము ల్నాలుగు సమకొనఁ జేసి
                    సత్కవిచంద్రులు సరసు లౌ ననఁగ
మరుదీశసుతుఁ డైనమరుదాత్మభవుని
                    మహిమ లెన్నుదురు నెమ్మదినిఁ దర్వోజ.&lt;/poem&gt;|ref=153}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0zeqjt91gvwyhev3yzhldab6g0i7j8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564247</id>
      <parentid>564246</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T22:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>564247</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2447" sha1="b8gq1daw51pi9ma5953xt0j730hp36u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సర్వలఘుసీసము:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గిఱికొనెడుకలువలును దఱచునలినము లొదవఁ
                    బఱపు గల చెఱువుబలె మెఱయుకొలన
నెఱబలిమిగల మొసలి తెఱవ తనవదనగుహ
                    తెఱచుకొని రదనములు గొఱికికొనుచుఁ
గఱచి మెనవినమకరి వెఱచఱవ జఠరమున
                    నఱుగ కురునఖములను నరము లెడలఁ
బెఱికి యెముకలు నలిగ విఱిచి కరములఁ జఱచి
                    వఱదగొని రుధిరములు పఱవఁ దునిమి
దానిగర్భంబు వెలువడి దాఁటి వచ్చి
కాలనేమిని భంజించి కడిమితోడఁ
జెలఁగి సంజీవి కొండఁ దెచ్చితివి హనుమ
యనిన నిది సర్వలఘుసీస మగును గృతుల.&lt;/poem&gt;|ref=9}}
{{p|ac|fwb}}సీసమాలికాలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పదిరెం డంఘ్రులనేనియుఁ
బదునెనిమిదినేని సీసపద్ధతి స్వేచ్ఛం
బొదలినయే నొకగీతియు
నదికిన నది సీసమాలికాఖ్య వహించున్.&lt;/poem&gt;|ref=152}}
తరువోజ:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;సురరాడ్గణత్రయి సూర్యుతోఁ గూడి
                    జోడయ్యు యతులిరుచోటుల నిటులు
గరిమతో రెండేసి గణములమీఁదఁ
                    గలయ నొక్కొకయంఘ్రిగా నమరించి
చరణము ల్నాలుగు సమకొనఁ జేసి
                    సత్కవిచంద్రులు సరసు లౌ ననఁగ
మరుదీశసుతుఁ డైనమరుదాత్మభవుని
                    మహిమ లెన్నుదురు నెమ్మదినిఁ దర్వోజ.&lt;/poem&gt;|ref=153}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b8gq1daw51pi9ma5953xt0j730hp36u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/104</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175224</id>
    <revision>
      <id>564249</id>
      <parentid>492160</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T22:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564249</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3412" sha1="5v5eb4hm2ttdoww91g8239q5gpofeul" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చక్రవాళవృత్తము:—
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;వనచరవంశసంభవ భవస్తుతశౌర్యగుణాభిరామ రా
మనృపతిసేవకక్షితిజమాధవ మాధవళేక్షణామణీ
జనక సుధాసమానవిలసత్పటుకీర్తినివాస వాసవా
దినిఖిలదేవతాతతియతివ్రజవర్ణితలోకపావనా.&lt;/poem&gt;|ref=154}}
మణిగణనికరకందము:
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;శతబలిముఖవనచరహితచతురా
శతధృతిగురుభటసవినయసుకృతీ
క్రతుభుగచలసమఘనధృతియతులా
యతితతినుతమతి హనుమదధిపతీ!&lt;/poem&gt;|ref=155}}
తరళ:-
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;సదయవీక్షణ శత్రుశిక్షణ సంతతాశ్రితరక్షణా
మృదులభాషణ మృత్యుభీషణ హృద్యసద్గుణభూషణా
పదనతావన భవ్యజీవన పాటితాసురాడ్వనా
కదనశాంభవ కాంతివైభవ గంధవాహతనూభవా!&lt;/poem&gt;|ref=156}}
{{Telugu poem|type=గద్యము.|lines=&lt;poem&gt;ఇది శ్రీహనుమద్వరప్రసాదలబ్ధసారస్వతపాత్ర భారద్వాజ
గోత్రపవిత్ర సర్వయామాత్యపుత్ర చిత్రకవి పెద్దనార్యప్రణీతం బైనల
క్షణసారసంగ్రహంబునందు నర్ధసమవృత్తంబులును, విషమవృత్తంబు
లవిధంబులును, షట్ప్రత్యయంబులసంజ్ఞలును, ఉద్దురమూలికావృత్తం
బులపద్ధతియును, లయగ్రాహి లయవిభాతి లయహారి త్రిభంగి వృత్తం
బులతెఱంగును, చండవృష్ట్యాదిదండకంబులును, యగణాదిదండకం
బులును, తగణదండకంబులును, నార్యలును, గీతులును, వెండియు
నందుఁ గందంబులచందంబులును, దద్భేదలక్షణంబులును, దెనుంగు
నందుఁగల సమవిషమగీతులలక్షణంబులును, అక్కరజాత్యాదులును,
వైతాళీయవృత్తంబులును, నందుఁ జౌపదులును, షట్పదత్రిపదద్వి
పదమంజరులనిర్ణయంబులును, రగడభేదంబులును, వీరావళ్యాద్యు
దాహరణలక్షణంబులును, సీసపద్యలక్షణంబులును, అందు సమసీస
విషమసీసంబుల చందంబులును, దరువోజసంజ్ఞలం గల్గినయిది ద్వితీ
యాశ్వాసము.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5v5eb4hm2ttdoww91g8239q5gpofeul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/105</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175225</id>
    <revision>
      <id>564252</id>
      <parentid>492161</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T23:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564252</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2132" sha1="9jv4jew1g6kw1ksojtinoi0rdtkn2s9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీరస్తు}}
{{p|ac|fs150}}లక్షణసారసంగ్రహము&lt;/p&gt;
{{p|ac|fs125}}తృతీయాశ్వాసము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీవిలసద్గౌతమభా
ర్యావృజినప్రశమహేతురాఘవపదరా
జీవధ్యానశ్రుతిప
ద్యావర్తీ వెల్లలూరి హనుమన్మూర్తీ.&lt;/poem&gt;|ref=1}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అవధరింపుము.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{p|ac|fwb}}రేఫఱకారనిర్ణయము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;కృతుల రేఫఱకారసంతతులగతులు
లలితదశరూపనాటకలక్షణములుఁ
జిత్రకవితలకొన్నివిశేషములును
నాఱుప్రత్యయములుఁ దేర్తు నార్యు లెన్న.&lt;/poem&gt;|ref=2}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తా నేమి చెప్పినాఁ డి
ట్లౌ నని రఁట యెవ్వఁ డెఱుఁగు ననకుఁడు సుకవుల్
నానేర్చురీతి మీకృపఁ
బూనుక రేఫలు ఱకారములు నేర్పఱతున్.&lt;/poem&gt;|ref=3}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;పృథివి జీవుఁ డీశుఁ డను నభేదవాది
వలెని వాదించి కుకవి దుర్వాదిసభలఁ
దాను రేఫకు ఱాకు భేదమె యను నది
కృతులు చేపట్టుసుకవిసమ్మతము గాదు.&lt;/poem&gt;|ref=4}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఇడఁ దగు రేఫకు రేఫయె
యడరఁగఁ బ్రాసము ఱకార మైన ఱకారం
బిడఁ దగును గాని రెండును
బడిఁగలయఁగఁ జెప్పరాదు పావని వింటే.&lt;/poem&gt;|ref=5}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9jv4jew1g6kw1ksojtinoi0rdtkn2s9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/106</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175226</id>
    <revision>
      <id>564253</id>
      <parentid>492162</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T00:46:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564253</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2282" sha1="10jcr35f77bq3sj8uurte8ia2rmpkzo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తలకట్టు గాక యెత్వమె
యలవడఁ జజసలను మూఁట గది మొద లగుచోఁ
దెలుఁగులు మొదళ్ల నెయి లివి
యలహల్లులు గావు స్వరము లగు వ్రాయంగన్.&lt;/poem&gt;|ref=6}} 
ఉదాహరణము:-
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;చెలువ చేకటొప్పు జేన యనంగను
సేసకొ ప్పనంగఁ జెల్లు మూఁట
నెఱుక యిర వనంగ నీరెండువర్ణంబ
లచ్చు లగును హల్లు లాది గావు.&lt;/poem&gt;|ref=7}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆంధ్రసంస్కృతపదములయందు మొదలి
వైన ఉఊలు ఓకార మనెడులిపులు
స్వరము లగుఁ గాని హల్లు లై చొరవు గనుక
వాకు నుత్వోత్వముల నవి వ్రాయరాదు.&lt;/poem&gt;|ref=8}} 
ఉదాహరణము :—
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;ఉల మువిద యుదుటు నూరును నోపిక
యనెడుపలుకు లెల్లఁ దెనుఁగు లౌను
ఉదధి యున్నతంబు నూర్వశి యోంకార
మమరు ననఁగ సంసృతమునఁ జెల్లు.&lt;/poem&gt;|ref=9}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;సంస్కృతార్ణములఁ దత్సమమగు తెలుఁగుల
                    యందుఁ గ్రియాపదాంతాక్షరములఁ
బలుకుచో రేఫలు గలుగు నింతియె కాని
                    గలుగదు బండిఱకార మరయ
అద్వయి ఇద్వయి ఎద్వయి ఒఔలు
                    కగచజతదపబాక్షరము లెన్న
నమరవసల లిన్ని యమర నిర్వదిరెండు
                    వీనిపై ఱారేఫవితతు లొదవు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>10jcr35f77bq3sj8uurte8ia2rmpkzo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/107</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175227</id>
    <revision>
      <id>564254</id>
      <parentid>492163</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T00:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564254</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2557" sha1="jfb9qwhbuiz23hwpe32267x2j8hskiu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;వాని వర్గులచేఁ దేర్తు వరుసతోడఁ
గడమయిరువదితొమ్మిదక్కరములతుదఁ
గదిసి రేఫలు గలిగినఁ గలిగెఁ గాని
మఱి ఱకారంబు లే దెందు మారుతసుత.&lt;/poem&gt;|ref=10}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇందు సంస్కృతపదంబులఁ దత్సమమగు తెనుఁగుపదంబులఁ రేఫలు
గలవు ఱకారంబు లేకుండుట సుప్రసిద్ధం బగుఁ గ్రియాపదాంతాక్ష
రంబులపై రేఫవర్ణంబు లెట్టి వనిన.&lt;/poem&gt;|ref=11}} 
ఉదాహరణము:—
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వ్రాసిరి వచ్చిరి యొప్పిరి
సేసిరి యన నాదిగాఁగఁ జెన్నగుక్రియలన్
డాసినతెనుఁగులఁ గలయవి
భాసురముగ రేఫ లయ్యెఁ బవనతనూజ.&lt;/poem&gt;|ref=12}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;రేఫక్రిందట ద్విత్వ మౌ రేఫ లేదు
ఘనఱకారంబె ద్విత్వఱకార మగును
అఱ్ఱుగను గల్పు నొకయిఱ్ఱి మఱ్ఱినీడ
నఱ్ఱగుఱ్ఱంబు గలవానికుఱ్ఱ వినుము.&lt;/poem&gt;|ref=13}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇంక, అకారాదులపై వచ్చిన రేఫఱకారంబులకు వర్గక్రమంబున వివ
రించెద.&lt;/poem&gt;|ref=14}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అరిగొనె నరదాన నరిగెను నరవాయి
                    గొన కారు దరగంటఁ గనియె నరయ
నరసి చల్లారఁ గన్నార నారెడు నన
                    నారంగ ధర్మంబు నారఁగూరె
నారఁగాఁగిన పాలు నారెకు లారాట
                    మారటం బారనియగ్గి యారె
నారయ నట్లు పొంగారె నారంగ న
                    ద్వయిమీఁద రేఫ లిర్వదియు రెండు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jfb9qwhbuiz23hwpe32267x2j8hskiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/108</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175228</id>
    <revision>
      <id>564261</id>
      <parentid>492164</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T02:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564261</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2597" sha1="nmr9i5dxg372ht4kpe4m4p93ji6i0fi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ఇరువు నిరువురు నిరువది యిరుగెలఁకులు
నిరుము నిరవార నొల్లఁబోయి రన నీరె
నీరికలు పుట్టె నీరేడు నీరెలుఁ గనఁ
బదునొకొండ్రేఫ లిద్వయిపయిని హనుమ.&lt;/poem&gt;|ref=15}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అఱవఱ యఱకట యఱిముఱి యఱువది
                    యఱువుడు నఱుచు నక్కఱ యనంగ
నఱపొఱ డఱపులు నఱచెయి పొల్పఱి
                    యఱచునె పఱయఱు లఱుము లనఁగ
నఱలేక యఱుగును నఱుకమ్ము టఱకాలు
                    నఱగొఱ లేక సిగ్గఱి యనంగ
గుజ్జురూపఱ యఱుగుఁడు కుబుసంబు బి
                    ట్టఱ యడలాఱ నోరాఱె నాఱు
రసము లాఱనితేజ మాతాపు లాఱ
డి యన ముప్పదిరాలు నద్వయిని నిఱికి
యిఱులు నిఱుకట మిఱుసు క్రిక్కిఱియ నిఱిసె
నన నికారంబుపై ఱాలు నా ఱగుఁ గజ.&lt;/poem&gt;|ref=16}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఉరవట యురవణిం చురిమెడి యరులఁద్రో.
                    యుట డెంద మురియాడ నురియు ననఁగ
నురుళింప నూరక యుండుట నూరార్చు
                    టూరటపుచ్చుట యూరనుండి
యన నుద్వయంబుపై నొనరు రేఫలు పదు
                    నొం డివి కృతులలో దండిమెఱయు
నుఱవుగ రిపులపై నుఱుకుడు బలిముఱి
                    యుఱుముచు నుఱుకఱి నుఱుకచేతు
లూఱడిల నూఱు ననఁగను నూఱుగడన
నూఱె నన నుద్వయంబుపై నుప్పతిల్లు
బండిఱా లివి పదియయ్యెఁ బరఁగఁ దెలుఁగుఁ
గృతులఁ గవు లిఁకఁ బొలుపొందఁ గీశనాథ.&lt;/poem&gt;|ref=17}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nmr9i5dxg372ht4kpe4m4p93ji6i0fi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/109</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175229</id>
    <revision>
      <id>564266</id>
      <parentid>492165</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T03:10:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564266</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2579" sha1="scljz40jol0po2xz6h6hgo0xwzti7rc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఎరగలి కెరువది యెరగాఁగ నెరియంగ
                    నెరికె యేరికెయన నెరవిడు మన
నేమీఁది రేఫ లివేడగు నొండొరు
                    లొరు లోరసిలఁగ మిన్నొరయ నొరిమె
నోరల కోరిచి తోరి యనఁగ రేఫ
                    లెన్మిది యోమీఁద నెసఁగె నింక
నెఱకలు నెఱచియు నెఱుకలు నెఱుకయు
                    నెఱసంజ యెఱుపును నెఱుఁగ లెఱుపు
యెఱుఁగుటనఁ దొమ్మి దేమీఁద నెనయు ఱాలు
యొఱువ దొఱవుల నొఱగాలు నొఱిగె ననిన
నొఱపుగలకత్తి యొఱలోన నొఱలు టనఁగ
సప్తసంఖ్య ఱా లోమీఁద జరగుఁ గభవ.&lt;/poem&gt;|ref=18}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కారుక్రొమ్మొగులు తొల్కరిఁ గర మొప్పంగఁ
                    గురియఁ గరిసెన మొక్కరుఁడు చేసి
కోరప్పనంబు చేకూర నిడుకరణి
                    కూర కారాకులు కూరుటయును
గరకరఁ గాలంగఁ గరఁగి కరువుఁబోసి
                    కోరికి కూరిమి కోరఁజేసెఁ
గరవాలు కరువలి కారింప కూరుకు
                    కూరుతు కా రాటకా రనంగఁ
గూరనాటినమ్ము కొరప్రాణ మనఁ గారి
యంబును గరి గోరునది కరకరి
కారులు కెర లనఁ గకారాదిరేఫలు
ముప్పదియును రెండు ముఖ్యచరిత.&lt;/poem&gt;|ref=19}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కుఱఁగట కొఱమాలి కొఱఁతవడి కుఱుచ
                    కఱవునఁ గొఱగాదు కొఱవి యనఁగఁ
గఱటిఁ దెల్పగరాదు కాఱియ కఱకంఠ
                    కొఱలి కొఱలువచ్చెఁ గెఱయ ననఁగఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>scljz40jol0po2xz6h6hgo0xwzti7rc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/110</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175230</id>
    <revision>
      <id>564268</id>
      <parentid>492167</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T03:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564268</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2609" sha1="lx3uebxshp6kl6j1mnhhl41x1szvqk7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గఱకులు కుఱుకొని కాఱుఱె కొఱపంబు
                    కొఱగల్గు కుఱుమాపు కుఱకుఱ యన
..........................
                    ..........................
..........................
..........................
గలకకారాదిపెద్దఱకారసంఖ్య
యెనయ ముప్పదినా ల్గయ్యె నిజమంత్రి.&lt;/poem&gt;|ref=20}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;గురువులు పారఁగ గరుదాల్చె మేన్ గొర
                    గరువతనము గణఁగిరి గురువుగ
గురుసులు గురుగు లెగిరిపడి గిరగిర
                    గురుసు సింగారము గరగ గరిత
గారాము మ్రగ్గిరి గరిసెఁడి బంగారు
                    గురుగులు గరువము గోర మనఁగ
నిరువదియొకరేఫ లివి గకారముమీఁద
                    గిఱుపుట గొఱియల గిఱిచి పగఱ
గుఱుతు గిఱుట గఱి గుఱి గొఱక గొఱిజ
గిఱుక గఱుగులు గఱగుఱ గుఱుగు గఱిసె
గఱులు డగ్గఱి గిఱుమెట్లు గుఱుక గిఱికొ
నె నన ఱా లిరువది గోపరిని యనిలజ.&lt;/poem&gt;|ref=21}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;చేరువ తెచ్చిరి చెచ్చెర చేరిరి
                    చెరుపు టచ్చెరువును జొరక యనఁగఁ
జొరవ యచ్చర లనఁ జూరె యచ్చరియము
                    చిరిమేన వచ్చిరి చెరిపిరి యనఁ
జిరుగనిచెరఁగులచీరలు నిల్చిరి
                    యనరేఫ లివి పదునెనిమి దయ్యెఁ
బిచ్చఱపిడుగును జిచ్చఱకును జొఱ
                    చిఱుకొట్టు చిఱమి ముచ్చిఱుతనంబు
చూఱవిడుచుట క్రచ్చఱ చుఱచుఱ యనఁ
గఱులు చఱచుట చిఱుపులి గట్లచఱులు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lx3uebxshp6kl6j1mnhhl41x1szvqk7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564269</id>
      <parentid>564268</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T03:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>564269</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2612" sha1="eyyyao3tnri7yu1pifr5k6owlj6eq55" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గఱకులు కుఱుకొని కాఱుఱె కొఱపంబు
                    కొఱగల్గు కుఱుమాపు కుఱకుఱ యన
..........................
                    ..........................
..........................
..........................
గలకకారాదిపెద్దఱకారసంఖ్య
యెనయ ముప్పదినా ల్గయ్యె నినజమంత్రి.&lt;/poem&gt;|ref=20}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;గురువులు పారఁగ గరుదాల్చె మేన్ గొర
                    గరువతనము గణఁగిరి గురువుగ
గురుసులు గురుగు లెగిరిపడి గిరగిర
                    గురుసు సింగారము గరగ గరిత
గారాము మ్రగ్గిరి గరిసెఁడి బంగారు
                    గురుగులు గరువము గోర మనఁగ
నిరువదియొకరేఫ లివి గకారముమీఁద
                    గిఱుపుట గొఱియల గిఱిచి పగఱ
గుఱుతు గిఱుట గఱి గుఱి గొఱక గొఱిజ
గిఱుక గఱుగులు గఱగుఱ గుఱుగు గఱిసె
గఱులు డగ్గఱి గిఱుమెట్లు గుఱుక గిఱికొ
నె నన ఱా లిరువది గోపరిని యనిలజ.&lt;/poem&gt;|ref=21}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;చేరువ తెచ్చిరి చెచ్చెర చేరిరి
                    చెరుపు టచ్చెరువును జొరక యనఁగఁ
జొరవ యచ్చర లనఁ జూరె యచ్చరియము
                    చిరిమేన వచ్చిరి చెరిపిరి యనఁ
జిరుగనిచెరఁగులచీరలు నిల్చిరి
                    యనరేఫ లివి పదునెనిమి దయ్యెఁ
బిచ్చఱపిడుగును జిచ్చఱకును జొఱ
                    చిఱుకొట్టు చిఱమి ముచ్చిఱుతనంబు
చూఱవిడుచుట క్రచ్చఱ చుఱచుఱ యనఁ
గఱులు చఱచుట చిఱుపులి గట్లచఱులు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eyyyao3tnri7yu1pifr5k6owlj6eq55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/111</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175231</id>
    <revision>
      <id>564270</id>
      <parentid>492168</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T03:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564270</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="iem3q0oag7dzt4jhlazpfjw5diq0x0l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;చెఱలుటయు నేల చఱచుట చెఱనిడుటయుఁ
జెఱిసగము చుఱుపుచ్చుట చెఱిగొనుటయు.&lt;/poem&gt;|ref=22}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;చెఱకువిల్లు చెఱపు సేయుట చెఱుచుట
చెఱువు చిఱునగవును జిఱుత యనఁగఁ
జుఱుకు ముట్టెననఁగ క్షోణి నిర్వదియైదు
చపర మైనఱాలు శంభుతనయ.&lt;/poem&gt;|ref=23}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;జకారానకు రేఫలు లేవు.&lt;/poem&gt;|ref=24}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;జఱభి జెఱిపోతు జఱజఱ జాఱె ననఁగ
జఱిగొనియె జుఱువుచ్చుట జిఱిజిఱి యన
జొఱజొఱ యనంగ ... ...
తొమ్మిదివి జకారంబుపై దొడ్డఱాలు.&lt;/poem&gt;|ref=25}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తరిచాడె తరమిడి తరువఁగాఁ దరచుట
                    తిరుగుట తిరియుట తిరము తెరువు
తెరలుట తరలఁగ తరఁగ తరతరము
                    నేర్తురు తోరమ్ము నెత్తు రనఁగఁ
దెరతేర వత్తురు తేరా సుగంధంబు
                    తొరుగుట తరమించి తొరలిక యనఁ
దూరుపునాఁటను దేరంగనేర్తురు
                    తీరనికిన్కఁ బల్ తెరఁగుపనులు
తెరలగాఁ గాఁచు నెయ్యి కస్తురికి సమము
తేరుపైఁ జిత్తరువుబొమ్మ తారు గనిరి
తెరయఁ దొరితొరి వాం డ్రరుదెంతు రనఁగఁ
దపరరేఫ లీక్షణమరుద్బంధులు&lt;ref&gt;ఈక్షణమరుద్బంధులు = 32&lt;/ref&gt; హరి.&lt;/poem&gt;|ref=26}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తెఱలుట వాతెఱల్ తెఱచిరి యేడ్తెఱ
                    తెఱగుగల్గుటయును దెఱువు లనఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iem3q0oag7dzt4jhlazpfjw5diq0x0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/112</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175232</id>
    <revision>
      <id>564274</id>
      <parentid>492169</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T05:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564274</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2442" sha1="ozfpbiheng1zcro754wlnuoe6kjyq0j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;దఱుగుట తక్కువ తఱగుట వెల్తియుఁ
                    దఱగుట ఛేదనార్థంబు నయ్యె
దఱియగు నత్తఱిఁ దఱచగు తఱిగొని
                    తొఱగువడుటయును దుఱఁగలింపఁ
దఱుముచుఁ దొఱగమిఁ దొఱగులు పోవుచుఁ
                    దొఱగిన తావియుఁ దొఱఁగె ననఁగఁ
దఱగు తుఱుమును దిఱియును దాఱుటనఁగఁ
దూఱు తఱముచుఁ దఱలనఁ దేఱుదు రనఁ
దేఱికనుఁగొనఁ దఱులనఁ దేఱమి యనఁ
దఱియఁ జొఱుమనఁ దీఱగఁ దఱికి ననఁగ.&lt;/poem&gt;|ref=27}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;తిఱుగఁజేయుఁడు తొఱులను దఱగ దీర్ష్య
కన్ను తెఱచుట మఱి తెఱగన్న నంగఁ
దఱిమి యని సేసెఁ దెఱగొప్పఁ దఱిగొలు వనఁ
దపరములఱాలు దృక్సముద్రము&lt;ref&gt;దృక్సముద్రములు = 42&lt;/ref&gt; లనిలజ.&lt;/poem&gt;|ref=28}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;దురదుర జూదరి దొరలెల్లఁ గుదురుగ
                    దొరకోలు దురమౌట దొరయఁ డనుట
దురపిల్లు టెదురుట దొరకొల్వు దొరకొంట
                    దూరులు దరిద్రొక్కి దొరసి రనఁగ
దరికొనె ననఁ బంచదశరేఫ లవి యయ్యె
                    ముందఱ కాలంబు ముంద ఱెదురు
నం దొఱలించెద ఱందఱ మిద్దఱ
                    మెందఱు వదఱుట కొంద ఱనఁగ
నెద్దిఱా యనంగఁ బెద్దఱికం బన
నందఱు నెన్నంగ నింద ఱనఁగ
బండిఱాలసంఖ్య పదుమూఁట నగు నెన్న
దపరమునను గల్గి తరుచరాఢ్య.&lt;/poem&gt;|ref=29}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ozfpbiheng1zcro754wlnuoe6kjyq0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/113</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175233</id>
    <revision>
      <id>564281</id>
      <parentid>492170</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T06:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564281</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2712" sha1="l6blwkrty2q38z61rp6ccer55j4mw0h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;సరములు నరలును నారులు నేరమి
                    నీరును నోరును నారసములు
నెరసులు విలునారి నేరుపు లున్నారు
                    నేరేఱనంగఁ గన్నార మనఁగ
నేరేళ్లు నురుగులు నెరయంగఁ జల్లుట
                    నేరక యన నివి న్నియు నవర్ణ
వరము సప్తదశరేఫలు నఱినొప్పుట
                    నఱయంగ నెఱిదప్పి నఱిగొనె నన
నెఱియు నెఱసియు నెఱమంట నెఱకు లనఁగ
నుఱుముగా నుఱుమాడె ను నెఱసఱి యన
నెఱపు నెఱకూరె నుఱుపాడె నెఱపె ననఁగ
నీఱుపైఁ గవిసిననిప్పు నూఱుపదులు.&lt;/poem&gt;|ref=30}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;నాఱువిడుచుట నెఱి లేక నూఱ టనఁగ
నీఱుగాఁ జేయు నెమ్మేలు నెఱప కనుట
నెఱపుగను నెఱివెండ్రుకల్ నెఱమొగ మన
నెఱబిరుదు నెఱవాదులు నెఱి చెడ కన.&lt;/poem&gt;|ref=31}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;నెఱికె గటుట నిఱుపేద నెఱపు విడిచి
నెఱికె నెఱనారసము నాటె నఱుజు పేను
అదిగొ నెఱత్రోవ నుఱుమయ్యె నన నవర్ణ
వరము ఱాలు ముప్పదియాఱు పవనతనయ.&lt;/poem&gt;|ref=32}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;పరఁగనఁ బరువడి పరికింపఁ బురుడిడు
                    పురుడు సూతక మగు పొరక యనఁగఁ
బరిమార్చిరి యన దెప్పర మిప్పరు సనఁగఁ
                    బొరిపొరి పరుసనఁ బొరిగొని రనఁ
బురపురఁ బొక్కంగఁ బొంపిరి పోరఁగాఁ
                    బెరిఁగె వర్థిలి యనఁ బెరుఁ గనంగఁ
బరిచనుదెంచె నేర్పరి పెనుపరి పోరి
                    పోరితం బనఁగను బొరలితి మనఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l6blwkrty2q38z61rp6ccer55j4mw0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/114</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175234</id>
    <revision>
      <id>564282</id>
      <parentid>492171</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T06:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564282</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2745" sha1="fig47hkmyk7t41jy5i7ctymqpkx8ets" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;బరపుగలచోటఁ బరపులు పరుసములును
బేరు నామంబు పరుసంబు పోరచి యనఁ
బెరడనఁగ దొడ్డి పరి తేనెపెర యనంగఁ
బేరె నెయ్యనఁ బరిగొనెఁ బేరుర మన.&lt;/poem&gt;|ref=33}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;పొరుగు చప్పరంబును బొరపొచ్చెము పురి
కొల్పు పోరామి పొరిగడుగు పిరిగొనుట
పొరయ నీపవర్ణోపరిఁ బొలుచు రేఫ
లెన్న నలువదిరెండయ్యె నినజమంత్రి.&lt;/poem&gt;|ref=34}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;పఱచెను వేగంబ పఱపెద పఱపిఱి
                    పఱిపోయెఁ బఱచిన పాట్లనంగఁ
బిఱికితనమును నంపఱ పఱియ లనఁగఁ
                    బఱిగొని పఱిమార్చెఁ బిఱుసని యనఁ
బఱిపఱిగాఁ జేయఁ బిఱుఁదనఁ జొచ్చెను
                    బెఱమూఁక పెఱచేతఁ బఱవనోపఁ
బిఱిఁదికిఁ బాఱె చూపఱ పఱిపోయెను
                    బెఱిగినచందంబు పిఱుఁదు లనఁగఁ
బఱవక పఱచు పాఱించుఁ బఱుపు టనఁగఁ
బాఱుఁ డన విప్రుఁ డంబులు పాఱుటయును
బొఱక పుఱియలు తెప్పఱ పఱిపఱియలు
పెఱికెఁ గోఱలు పెపఱు పొఱ యనంగ.&lt;/poem&gt;|ref=35}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;పెఱిగె నట్లనఁ బిఱిపెడి పెఱికివచ్చెఁ
బఱపయి నపట్లఁ బఱచిరి పఱవ ననగఁ
బఱిక గఱుపాఱెఁ జిక్కులు పఱచి రనఁగఁ
బబరములుఱాలు గతిగతుల్&lt;ref&gt;గతిగతుల్ = 44&lt;/ref&gt; పవనపుత్ర.&lt;/poem&gt;|ref=36}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;బూరుగు చెట్టగు బూరగ వాద్యంబు
                    బేరంబు బురుడయు బేరజములు
బరిగట్టె బారెడు బరవసంబును బారు
                    బారమ్ము లేసిరి బారివడియె&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fig47hkmyk7t41jy5i7ctymqpkx8ets</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/115</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175235</id>
    <revision>
      <id>564283</id>
      <parentid>492172</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T07:16:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564283</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2639" sha1="gfjjern2yh5ml2no7x5tpplia58hv8k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;బూరెలు బోరలు బోరగిలంబడె
                    బోగని మ్రోసెను బూరటిల్లె
బురుజలు గజ్జెలు బెరసెను బీరమ్ము
                    బరిమైని బరులుబ్బె బురువు బరడు
బిరుదు బురబురఁ బొంగె నిబ్బరము నబ్బు
రంబనఁగ నివి యీబవర్ణంబుపైని
సప్తవింశతిరేఫలు జరగునయ్య
యాజిసుతసేవకవిధేయ యాంజనేయ.&lt;/poem&gt;|ref=37}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;బిఱుసు ముట్టించె బఱుసులు బిఱుసు లెందు
బిఱబిఱనఁ ద్రిప్పి వైచె దబ్బఱ లనంగ
బఱబఱన నీడ్చె బిఱుపోయెఁ బనియన నివి
బవరముల ఱాలు గిరిసంఖ్యఁ బరఁగె హనుమ.&lt;/poem&gt;|ref=38}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;మురిసెను దొండ మామరదంతికిని నన
                    మొరగుఱాలును దేంట్లు మొరసె ననఁగ
మారటమూర్తులు మేరలు దప్పిరి
                    మారిమసఁగుటను మోర లనఁగ
మురియలు తునుకలు మరియాద క్రుమ్మమరి
                    మరిగించుకొనుట వేమా రనంగ
మరలుట మది మేర మెరమెర వసమరె
                    మురిపెంబు తామరల్ మురముర యన
మరు లుడుపుట మొరడు మారేళ్లు మిరియంబు
సుమ్ముర యనఁగల్గె సొరిది నున్న
మపరరేఫ లౌను మఱి యెంచి చూడంగ
నిరువదియును నాల్గు హరకుమార.&lt;/poem&gt;|ref=39}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;మఱి మేఘపుమెఱుగు మెఱచునొకో యని
                    మఱతుఱు మెఱుఁగెక్కి మొఱసి యింక
మాఱటనోళ్లును మఱచి దిక్కులు సూచి
                    మఱతును నేనును మా ఱడుగుట&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gfjjern2yh5ml2no7x5tpplia58hv8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/116</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175236</id>
    <revision>
      <id>564284</id>
      <parentid>492173</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T07:28:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564284</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2694" sha1="mvhptq13bq9hrsp7b2ky1a86qrbnwgr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ముఱి మొండె మనుటయు ముమ్మాఱు వేమాఱు
                    మెఱములువైచెను మొఱయిడి రన
మొఱగుచు మఱచిన మఱువక మఱియును
                    మిఱుమిట్లు గొనియను మెఱయు మెఱసి
మీఱుమీఱియు మెఱములు మెఱుఁగు లనఁగ
మఱపు ముఱిముఱి చీకటి మఱఁగు మఱఁది
మఱలుఁ క్రమ్మఱి పల్ముఱు మాఱి యనఁగ
మాఱుమొగమును మఱపు నేమఱి యనంగ.&lt;/poem&gt;|ref=40}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;మాఱుపడుటయు పెడమఱి మఱఁద లనఁగ
ఱకు మఱునాఁడు మిఱుచూపు మఱుఁపుకొనుట
మయిమఱువులును మఱలేక మఱకు వనఁగ
మపరమున ఱాలు మునిగతుల్&lt;ref&gt;మునిగతుల్ = 47&lt;/ref&gt; మారుతసుత.&lt;/poem&gt;|ref=41}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;రేయి రిచ్చ రిత్త రేయెండ రెం డన
రూడి రేకు రాదు రూపు రమణ
రమ్ము రార రోఁజు రాగిల్లి రాచూలి
రచ్చ రాయిడియను రాలుటయను.&lt;/poem&gt;|ref=42}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;రారు రాయంచ రాయచు రాయుటయును
రక్కసియు రోయు రూపింప రంకె లనఁగ
రూపెదను రారీతి రుచి యనంగ
ముప్పదర్ణముల్ రేఫాది నొప్పు హనుమ.&lt;/poem&gt;|ref=43}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;ఱేఁడు ఱెప్ప ఱాచు ఱివ్వన ఱంపిల్లు
ఱిక్క ఱెక్క ఱేసు ఱేపు ఱేవు
ఱవిక ఱట్టు ఱంకు ఱాఁగ ఱఁకించుట
యనఁ బదేనుఱాదు లయ్యె హనుమ.&lt;/poem&gt;|ref=44}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;వారించు వారికి వారకంబుగ విరుల్
                    వారక యిందు నెవ్వరికి నీకు
వరిపంట తలవరుల్ వరుస నార్వురు గాచి
                    వేరంబు వెరవున వెరసు లిడిరి&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mvhptq13bq9hrsp7b2ky1a86qrbnwgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/117</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175237</id>
    <revision>
      <id>564291</id>
      <parentid>492174</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T07:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564291</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2605" sha1="pgkpmdp17hvqve9vevie3as6q6v1j3c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;వరవుళ్లు విరవిర వారనిసేసల
                    విరియంగఁ జల్లిరి విరియుటయును
గాల్వురు నిరువురు పల్వురు నెవ్వరు
                    వీరల వరిటంబు వారువములు
పరుజు గట్టిరి యోవరి వారకు లన
వీర లన దేవ రన సాటి వేరి యనఁగ
వరుసనం గను నిన్నివవర్ణపరము
రేఫ లివి యయ్యె ముప్పదిరెండు హనుమ.&lt;/poem&gt;|ref=45}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;వఱలె ననఁగను వేడుక విఱిగె విల్లు
వెఱఁగుపడి యాజి విఱుగుట విఱిచె ననఁగ
వెఱమృగంబులు వెఱవెఱ వెఱచఱవఁగ
వఱడు గూసెను వేఱొకవెఱగుతోడ.&lt;/poem&gt;|ref=46}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;వఱుతఁ ద్రోవఁగ విఱివిది వెఱచి వఱలి
వఱద యనఁగను నెండిన వఱుగనంగ
నమరు విఱిగాలి విఱిపొల్లు నన వవర్ణ
పరము ఱాలివి యిరువ దోపవనతనయ.&lt;/poem&gt;|ref=47}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;సరకు సెరబడి సైరణ సరు లనంగ
సరకు సేయక సురిఁగిరి సొరిది యనఁగ
సురియ సోరనగండ్లును సూరె లనఁగ
సారెసారెన సొగటాల సారె లనఁగ.&lt;/poem&gt;|ref=48}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;సిరి యనంగను లక్ష్మి యౌ సేసి రనఁగ
నేసరుల నెక్కి తనసరి నేసి రనఁగ
సప్తదశరేఫ లయ్యె సాక్షరముమీఁద
జానకీజానిచరణాబ్జచంచరీక.&lt;/poem&gt;|ref=49}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మును నన్నయభట్టాదులు
మునుకొని రేఫలు ఱకారములు కృతులం గూ
ర్చినపలుకు లేర్పరించితి
ఘను లిఁక మఱిఁ గలిగెనేని గైకొనఁగఁదగున్.&lt;/poem&gt;|ref=50}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pgkpmdp17hvqve9vevie3as6q6v1j3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/118</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175238</id>
    <revision>
      <id>564292</id>
      <parentid>492175</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T07:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564292</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2582" sha1="3kcsj1ocha3yysfao2fz80dh3pvmj57" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}నాటకలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీయాంజనేయ విను మిఁక
నాయతనాటకము లక్షణాంచితగతులన్
మీయున్నతకృపచేతను
ధీయుక్తిని దెనుఁగుగాఁగఁ దెలియ నొనర్తున్.&lt;/poem&gt;|ref=51}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;చతురాగమజనితం బై
యతులార్థ్యయశస్యవర్య మై యభినయభూ
షితమై తగు నాట్యం బిది
క్షితి నెవ్వఁడు మెచ్చకుండుఁ గృతుల న్విన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=52}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆనాటకవిధములు పది
యౌ నందుల కైదుసంధు లగు నంగముల
ర్వైనాల్గగు రామభట మ
హానాటకకావ్యకర్త హనుమా వినుమా.&lt;/poem&gt;|ref=53}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;శాస్త్రవిద్యలు శిల్పప్రశస్తకళలు
విలసితాశుమధురచిత్రవిస్తరముల
కవితలును గావు జ్ఞానయోగములు గావు
నాటకమె సుమ్ము సర్వంబు నయవిదులకు.&lt;/poem&gt;|ref=54}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;సంధు లైదును చతుష్షష్ట్యంగములు ధీర
                    నాయకబీజదల్ నవరసములు
వృత్తులు నాలుగుబీజాదు లైదును
                    నారంభముఖ్యపదాదు లైదు
సంస్కృతాద్యష్టభాషలకుఁ బ్రక్రియలును
                    భరతశాస్త్రములలోఁ బరఁగుగతులు
నాటకకావ్యంబునకు వలె నిన్నియు
                    నానాటకమున కాఖ్యలు పది యగు
సూత్రధారులవిధములు పాత్రగతులు
నభినయంబులు సత్కవు లరసి వీని
కెలమి లక్షణలక్ష్యముల్ తెలియవలయు
నలమహానాటకము చేసినట్టిహనుమ.&lt;/poem&gt;|ref=55}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3kcsj1ocha3yysfao2fz80dh3pvmj57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/119</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175239</id>
    <revision>
      <id>564297</id>
      <parentid>492176</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T08:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564297</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2627" sha1="1y6812e8nh0kothmrzy31285nqiul6z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నాటకలక్షణగతు లివి
పాటిగఁ దెలియంగఁ బద్మభవునకు నైనన్
సూటిపడఁ దనఁగ నితరుల
మా టెంత తలంచిచూడ మారుతపుత్రా.&lt;/poem&gt;|ref=56}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తెలుఁగున నాటకలక్షణ
మిల నెవ్వరుఁ జేయలేదు పృషదశ్వసుతా
లలితమతి నీదుకృపచేఁ
దెలిసినయంతయు నొగ్గు దితిజధ్వంసీ.&lt;/poem&gt;|ref=57}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;నాందితుదను మారిషినేని నటిని నేని
నలవిదూషకునేనిఁ దా నమరఁ జూచి
సూత్రధరుఁడు పిల్చినపిల్పు శోభితముగ
నాముఖం బండ్రు బుధులు శాస్త్రార్థసరణి.&lt;/poem&gt;|ref=58}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;సూత్రధారుఁడు తను గవిసూరిసభను
నాయకుని కావ్యమహిమంబు నాందివేళఁ
దగఁ బ్రశంస యొనర్చిన దానిపేరు
శాస్త్రవేత్తలు భువిఁ బ్రరోచనయటండ్రు.&lt;/poem&gt;|ref=58అ}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తనరు విపక్షితార్థప్రతిపాదనో
                    క్తులజాడ గోప్యార్థగోపనమనఁ
గను బ్రకారార్థప్రకాశన మభినయ
                    రాగసమృద్ధియుఁ బ్రకట మగుచ
మత్కారకారిత్వ మతి యితివృత్తవి
                    స్తర మిది షట్ప్రయోజనము లిందు
నితివృత్త మనుదాన నెసఁగ సూచ్యాసూచ్య
                    ములు రెండు నందులోపలను సూచ్య
మునను దృశ్యమిత్రద్వయం బెరయఁ గలిగె
నయ్య సూచ్యం బనెడుదాన నైదు పరఁగె
నమరు విష్కంభచూళికాంకాస్యములును
వెలయునంకావతరణప్రవేశములన.&lt;/poem&gt;|ref=59}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1y6812e8nh0kothmrzy31285nqiul6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/120</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175240</id>
    <revision>
      <id>564300</id>
      <parentid>492177</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T09:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564300</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2578" sha1="mzmbtr7fufia8y0uovhqf6rw32gkf6q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;అతిశయచతుర్విధాభినయములఁ గల్గి
సాత్త్వికాంగికపూర్వకసరణి మించి
నాట్య మమరు ధీరోదాత్తనాయకాద్య
వస్థల రసాశ్రయం బయి వచ్చి కృతుల.&lt;/poem&gt;|ref=60}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;నృత్త్య మనఁగ భావాశ్రయాత్యుత్తమంబు
నృత్త మనఁగఁ దాళలయాశ్రితేప్సితంబు
పరఁగ నిందుల నాటకప్రక్రియోక్తి
నలర దశరూపకంబులఁ దెలియవలయు.&lt;/poem&gt;|ref=61}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;క్రమత మధురోద్ధతప్రభేదములతోడ
లాస్యతాండవరూపలీలల వహించి
నాటకంబులకుఁ బ్రకృతి నాటుకొల్పె
నృత్యనృత్తశబ్దంబులు కృతులయందు.&lt;/poem&gt;|ref=62}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;రీతిగ వస్తువు దగు ప్ర
ఖ్యాతోపాద్యములు మిశ్రమన నితిహాసో
ద్భూతకవికల్పితతదుభ
యాతతరచనలను నాటకాదిఁ ద్రివిధమై.&lt;/poem&gt;|ref=63}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మొదలిటి నాటకపద్యం
బది యర్వదిరెండుపదము లయినను బద్నె
న్మిదియైన నెన్మిదైనను
బదురెండిట నైనఁ గూర్పఁబరఁగును సుకవుల్.&lt;/poem&gt;|ref=64}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;ద్వీపసంఖ్యచేత వేణిసంహారంబు
పదము లెఱిఁగె నాందిపద్యములను
బరఁగఁ బదము లినుల బాలరామాయణో
న్మత్తరాఘవాఖ్యనాటకముల.&lt;/poem&gt;|ref=65}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శరరసముని వసునవదశ
వరసంఖ్యలయంకములను వరుసను సుకవుల్
దొరకిన సంఖ్యను గూర్తురు
ధర నాటకకృతులయందుఁ దరుచరవీరా.&lt;/poem&gt;|ref=66}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mzmbtr7fufia8y0uovhqf6rw32gkf6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/121</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175241</id>
    <revision>
      <id>564304</id>
      <parentid>492178</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T09:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564304</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2779" sha1="7zoa2027hi5mi6o8wzehjxn8pbifg2m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అవి యెట్లనఁగా.&lt;/poem&gt;|ref=67}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఐదంకములచేత నలరి మారీచవం
                    చనమను నాటకం బొనరి యుండు
నాఱంకములచేత నల వేణిసంహార
                    మనియెడు నాటకం బతిశయిల్లు
నేడంకముల చేత నొసఁగి శాకుంతల
                    మనియెడు నాటకం బమరె భువిని
నెన్మిదంకములచే నెన్నుగఁ బొల్పొందె
                    నలవిజయంబను నాటకంబు
వెలయఁ దొమ్మిదంకములఁ దేవీపరిణయ&lt;ref&gt;మూలమున 'దేవీపరికాయ' అని కలదు. 'ఇదిఁ దేవీపరిణయ' అని యుండఁదగును. 'దేవీపరిణయము' - (తొమ్మిదియంశములు) అను రూపకమొకటి శారదాతనయుని 'భావప్రకాశముˈన నుదాహరించబడెను. [చూ. 236, 237 పు]&lt;/ref&gt;
మనెడు నాటకం బెంతయు నంద మొందె
మఱియు బదియంకములచేత మారుతసుత
నడచె బాలరామాయణనాటకంబు.&lt;/poem&gt;|ref=68}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;అరయ నారంభబీజముల్ యత్నబిందు
లొనరఁ బ్రాప్త్యాశయుఁ బతాకయు నియతాప్తి
నల ప్రకరి ఫలాగమ కార్యములు వరుసను
సంధి సంధికి రెండేసి జరిగివచ్చు.&lt;/poem&gt;|ref=69}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇంక గుణాదివృత్తలక్షణం బెట్టి దనిన.&lt;/poem&gt;|ref=70}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;జగతి శ్లేష ప్రసాదముల్ సమత మధుర
త సుకుమార తార్థవ్య క్త్యుదారతలును
మఱియు నోజును కాంతి సమాధు లివియుఁ
బదిగుణంబులు కవితకుఁ బ్రాణములును.&lt;/poem&gt;|ref=71}} 
{{p|al|fwb}}రీతులు&lt;/p&gt;:—
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;తనరు దశగుణములను వైదర్భి, గౌడి
యగును గాంతి నోజసునను, దిగియు మధుర&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7zoa2027hi5mi6o8wzehjxn8pbifg2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564306</id>
      <parentid>564304</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T09:36:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>564306</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2779" sha1="arc6bz1l2zslfapkcwz2e6bs0ujpjpl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అవి యెట్లనఁగా.&lt;/poem&gt;|ref=67}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఐదంకములచేత నలరి మారీచవం
                    చనమను నాటకం బొనరి యుండు
నాఱంకములచేత నల వేణిసంహార
                    మనియెడు నాటకం బతిశయిల్లు
నేడంకముల చేత నొసఁగి శాకుంతల
                    మనియెడు నాటకం బమరె భువిని
నెన్మిదంకములచే నెన్నుగఁ బొల్పొందె
                    నలవిజయంబను నాటకంబు
వెలయఁ దొమ్మిదంకములఁ దేవీపరిణయ&lt;ref&gt;మూలమున 'దేవీపరికాయ' అని కలదు. 'ఇదిఁ దేవీపరిణయ' అని యుండఁదగును. 'దేవీపరిణయము' - (తొమ్మిదియంశములు) అను రూపకమొకటి శారదాతనయుని 'భావప్రకాశముˈన నుదాహరించబడెను. [చూ. 236, 237 పు]&lt;/ref&gt;
మనెడు నాటకం బెంతయు నంద మొందె
మఱియు బదియంకములచేత మారుతసుత
నడచె బాలరామాయణనాటకంబు.&lt;/poem&gt;|ref=68}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;అరయ నారంభబీజముల్ యత్నబిందు
లొనరఁ బ్రాప్త్యాశయుఁ బతాకయు నియతాప్తి
నల ప్రకరి ఫలాగమ కార్యములు వరుసను
సంధి సంధికి రెండేసి జరిగివచ్చు.&lt;/poem&gt;|ref=69}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇంక గుణాదివృత్తలక్షణం బెట్టి దనిన.&lt;/poem&gt;|ref=70}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;జగతి శ్లేష ప్రసాదముల్ సమత మధుర
త సుకుమార తార్థవ్య క్త్యుదారతలును
మఱియు నోజును కాంతి సమాధు లివియుఁ
బదిగుణంబులు కవితకుఁ బ్రాణములును.&lt;/poem&gt;|ref=71}} 
{{p|al|fwb}}రీతులు:—&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;తనరు దశగుణములను వైదర్భి, గౌడి
యగును గాంతి నోజసునను, దిగియు మధుర&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>arc6bz1l2zslfapkcwz2e6bs0ujpjpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/122</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175242</id>
    <revision>
      <id>564314</id>
      <parentid>492179</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T09:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564314</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2530" sha1="la358q8ekbdp49my6fqzi4tsq23kqm1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;త సుకుమారతఁ బాంచాలి యెసఁగి యుండు
లాటి యీమూఁటి సామగ్రి సూటి మెఱయ.&lt;/poem&gt;|ref=72}}
{{p|al|fwb}}వృత్తులు:—&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;భారతియు సాత్వతియు నారభటియు గైశి
కియు నగంగను వృత్తు లీక్రియవి నాల్గు
కలవు వైదర్భి పాంచాలి గౌడి లాటి
యనఁగ రీతిచతుష్కంబు దనరుఁ గృతుల.&lt;/poem&gt;|ref=73}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆవృత్తులు నొకటొకటను
భావింపఁగ నాలుగేసి ప్రభవించి పదా
ఱై వర్తిలు సంగంబుల
తో వివరింపంగ సత్కృతులలో నిడఁగాన్.&lt;/poem&gt;|ref=74}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;భారతి ప్రహసనభాణప్రరోచనా
                    ముఖవిధు లనునంగములను దలిర్చు
సాత్వతి సల్లాప సాంఘాత్య పరివర్త
                    కోత్థాపకంబుల నొనరి యుండు
నారభటి యవపాతాఖ్య వస్తూత్థాన
                    సంక్షిప్తసంఫేటసంజ్ఞఁ బరఁగు
గైశికి దగు నర్మగర్భ నర్మస్ఫోట
                    నర్మ నర్మస్ఫింజ నవ్యగతుల
సంస్కృతము ప్రాకృతంబును శౌరసేని
పరఁగుఁ బైశాచియును నపభ్రంశికంబు
మాగధియు చూళికోక్తియు మఱియు దేశ్య
మనఁగ నివి యష్టభాషల కాహ్వయములు.&lt;/poem&gt;|ref=75}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఘన ముఖ ప్రతిముఖ గర్భ విమర్శ ని
                    ర్వహణాఖ్య సంధులు వరుస నైదు
తగు బీజ బిందు పతాకా ప్రకరులు కా
                    ర్యమన నైదయ్యె నర్థప్రకృతులు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>la358q8ekbdp49my6fqzi4tsq23kqm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/123</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175243</id>
    <revision>
      <id>564324</id>
      <parentid>492180</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:24:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564324</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2702" sha1="onc90pig5b72wfq9hmp8msuqo02sw5d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ఆరంభయత్నముల్ ప్రాప్త్యాశనియతాప్తి
                    వరఫలాగమ మీ యవస్థ లైదు
లీల విష్కంభ చూళికలు సంకాస్య మం
                    కావతారప్రవేశాఖ్య లైదు
సూచనార్థాన్వితములు వస్తు వను పేరి
యందుఁ బ్రఖ్యాత ముత్పాద్య మనఁగ మిశ్ర
మనఁగ నివి మూఁటి సంఖ్యను నలరి యుండు
నాటకంబులయందు వానరకులేంద్ర.&lt;/poem&gt;|ref=76}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇది నాటకసంజ్ఞాప్రకరణం బయ్యె నింక దశవిధనాటకసంధిపం
చకచతుష్షష్ట్యంగాభిధానలక్షణంబు లెట్టి వనిన.&lt;/poem&gt;|ref=77}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నాటకము ప్రకరణము భాణము ప్రహస
                    నము డిమ వ్యాయోగ సమవకార
ములు వీథియును నంకమును మఱి యీహామృ
                    గముఁ గూడి దశరూపకంబు లిన్ని
నాటకంబను బేరఁ బాటిల్లు నిందుకు
                    సంధులు గల వైదు సరవితోడ
ముఖసంధియును బ్రతిముఖసంధియును గర్భ
                    సంధియును విమర్శసంధి మఱియు
వెలయు నుపసంహృతంబన వినగఁ దనరు
నఱువదియు నాల్గు నంగంబు లగుచు నుండు
భానుసంఖ్యను బద్మూఁటఁ బంకజాప్త
సంఖ్య పద్మూఁట మనుసంఖ్య జరగు వరుస.&lt;/poem&gt;|ref=78}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అంగంబులకు నామంబు లెట్టివనిన.&lt;/poem&gt;|ref=79}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;వరుస నుపక్షేపపరికరములు పరి
                    న్యాసంబును విలోభనమును యుక్తి
దగుఁ బ్రాప్తియును సమాధానంబు సంవిధా
                    న పరిభావనలు ననంగ నవల&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>onc90pig5b72wfq9hmp8msuqo02sw5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్షణసారసంగ్రహము (చిత్రకవి పెద్దన).pdf/124</title>
    <ns>104</ns>
    <id>175244</id>
    <revision>
      <id>564329</id>
      <parentid>492181</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:30:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564329</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2368" sha1="8acstfufldtjsw8bmzjzlo8k1ik0eso" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;బెరయు నుద్భేదన భేదకరణములు
                    హరిసంఖ్య ముఖసంధి కంగములగు
సవిలాసము పరిసర్పవిధూతశమనన
                    ర్మములు నర్మద్యుతి ప్రగమనములు
నన విరోధన పర్యుపాసనలు వజ్ర
మనఁగఁ బుష్పం బనఁగ నుపన్యాస మనఁగ
వర్ణసంహారమన నివి వహ్ని చంద్ర
సంఖ్య నంగముల్ ప్రతిముఖసంధి కయ్యె.&lt;/poem&gt;|ref=80}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ప్రబలు సనభూతాహరణ మార్గ రూప త్ర
                    యము నుదాహరణంబు క్రమము సంగ్ర
హనుమానంబులు నల తోటకము సధి
                    బలము నుద్వేగ సంభ్రమముల ఫల
సాక్షేప మనునివియంగముల్ పండ్రెండు
                    గర్భసంధికి నాటకములయందు
సరవితో సపవాద సంఫేట విద్రవ
                    ద్రవ శక్తులు ద్యుతియు నవ్వల ప్ర
సంగమును ఛలన వ్యవసాయములు వి
రోధనంబును మీఁదఁ బ్రరోచన విచ
లనము లాదాన మివి యెన్నఁగను ద్రయోద
శము విమర్శసంధికి నంగసమితి యయ్యె.&lt;/poem&gt;|ref=81}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తనరు సంధియు విరోధ గ్రధనములు ని
                    ర్ణయమును బరిభాషణము ప్రసాద
మానందసమయంబు లట కృతి యనఁగను
                    నా భాషయు ననంగ నౌల మఱియు
నుపగూహ పూర్వభావాపసంహార ప్ర
                    శస్తు లిన్నియు మను సంఖ్య నిర్వ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8acstfufldtjsw8bmzjzlo8k1ik0eso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:పశు శాస్త్రము.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>213730</id>
    <revision>
      <id>564218</id>
      <parentid>558780</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T12:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564218</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="465" sha1="da82s6icxnuwenohzeqqmoxuikhcdas" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[పశుశాస్త్రము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:టేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రభాషాభివర్ధని సంఘము, వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్
|చిరునామా=మచిలీపట్నం
|సంవత్సరం=1912
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 1=&quot;పైఅట్ట&quot; 2to7=&quot;ఉపోద్ఘా&quot; 8=&quot;1&quot; 124to136=&quot;ప్రకట&quot; 136=&quot;-&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>da82s6icxnuwenohzeqqmoxuikhcdas</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రామాభ్యుదయము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214531</id>
    <revision>
      <id>564226</id>
      <parentid>561297</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T12:56:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="711" sha1="bc0xtddhnio5xtzgrx5tcxj6yjbijer" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[రామాభ్యుదయము]]
 | రచయిత = అయ్యలరాజు రామభద్రుడు
 | అనువాదం= 
 | విభాగము  = 
 | ముందరి = 
 | తదుపరి = [[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1917
}}

&lt;pages index=&quot;రామాభ్యుదయము.djvu&quot; from=1 to=1 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;రామాభ్యుదయము.djvu&quot; from=2 to=2 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;రామాభ్యుదయము.djvu&quot; from=3 to=6 /&gt;


[[వర్గం:రామాయణము]]</text>
      <sha1>bc0xtddhnio5xtzgrx5tcxj6yjbijer</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Balavyakaranamu018417mbp.pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215822</id>
    <revision>
      <id>564231</id>
      <parentid>564171</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T16:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564231</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2417" sha1="doys86jx0oqh9n9nsvunu9brzbw8lvx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;=====తత్సమపరి చ్ఛేదము.             35=====&lt;/noinclude&gt;
ఇచ్చట డుఙ్ఙనుదానియందు ఙకార మిత్తుగావున ఙిత్తు బిందు పూర్వంబగునను సూత్రము చేత డువర్ణమునకుముందు సున్న వచ్చును బిమ్మట ఙకారము లోపించును. ఉ. డిద్ధుఁడు - డిద్ధుండు- రాముఁడు - రాముండు. భార్గవుఁడు. భార్గవుండు.

{{c|డుమంతంబునకు ద్వితీయాద్యేక వచనంబు}}
{{c|పరంబగునపుడు నిగాగమంబు}}
{{c|సర్వత్రవిభాషనగు. 23.}}

రామునిని-రాముని- రాముని చేతను - రాము చేతను. రామునిని-రామునకును. సర్వత్ర యనుట నగాగమ బాధనార్థము.

{{c|అనుదంత మగుతెనుఁగుడు మంత్రమునకు నిగాగమము నిత్యముగానగును.24.}}

మగనిని మగనిచేతను మగనికిని. అనుదంతంబను పర్యుదాసముచేత తమ్మునిని-తమ్ముని-తమ్ముని చేతను తమ్ము చేతను.అల్లునిని - అల్లుని-అల్లుని చేతను-అల్లు చేతను.బల్లి దునిని-బల్లి దుని-
బల్లి దునిచేతను-బల్లి దుచేతను. ఇత్యాదులందు నిగాగమంబు పాక్షికంబని యెఱుఁగునది.

{{c|డుమంతంబుమీఁది సువర్ణకంబు నుత్వంబున}} 
{{c|కిత్వంబగు. 25.}}

సువర్ణంబుద్వితీయ యనుసూత్రముచేత రామును-అని ప్రాప్తింపఁగా నీసూత్రముచేత సువర్ణకోత్వమున కిత్వంబు సిద్ధించె. రాముని భార్గవుని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>doys86jx0oqh9n9nsvunu9brzbw8lvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215854</id>
    <revision>
      <id>564225</id>
      <parentid>563818</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T12:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564225</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5888" sha1="sh0st96xt2le0u0javhvv9kyme7usz6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
{{p|fs150}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
}}
{{rh|విషయము||పుట}}
{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]&lt;/p&gt;
}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} 
 |{{DJVU page link|15|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పలావికాదివర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|19|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|వసంతర్తువర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|దశరథుఁడు భార్యలతో వనవిహారము సల్పుట]]}} 
 |{{DJVU page link|23|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పాపచయకేళీవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|25|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|జలక్రీడావర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|26|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|ద్వితీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుకడకుఁ జెంచు లేతెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}


దశరథుని మృగయావిహారము
దశరథుఁడు గజభ్రాంతిచే ఋషి పుత్రుం గూల్చుట
దశరథునిశాప ప్రాప్తి
దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట 
దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోక్తేర వే
శ్యలం బంపుట
వేశ్యాపనవిహారపర్ణనము
వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృం
గుని వశపఱుచుకొనుట

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|తృతీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}


వేశ్యలు ఋష్యళ్ళంగు నయోధ్యకుఁ దోడెచ్చుట
దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋ
ష్యశృంగుఁ బూజించుట.....
పుత్రకామేష్టి
సురలు పై కుంకమున కేగుట
సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి
స్తుతించుట
శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై
రావణుఁ ద్రుంతు ఇనుట...
దశరధునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయస పాత్ర మిచ్చుట

దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస
మొసంగుట
కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట ...
శ్రీరామావకారము
భరతలక్ష్మణళ త్రుఘ్న వతారము
దశరథుఁడు రామాదులకు జాతక రాది
సంస్కారము లొనర్చుట
రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|చతుర్థాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}

దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట 57
శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట
తాటకా సంహారము
సుబాహుమారీచనివాసము
అహల్యాశాపవిమోచనము
మిథిలా ప్రవేశము
జనకాతిథ్యము
పూరధనుర్భంగము
యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం
వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్రవేశము
సీతాకల్యాణము
భరతలక్ష్మణళత్రుఘ్న కల్యాణము
పరశురామ విజయము

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|పంచమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}


శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74
దశరథ విలాపము
శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా తీరముం జేరుట
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sh0st96xt2le0u0javhvv9kyme7usz6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564227</id>
      <parentid>564225</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T13:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564227</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6952" sha1="i5vqw6fz2dov16x6nyl8yb6dwqabr6s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
{{p|fs150}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
}}
{{rh|విషయము||పుట}}
{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]&lt;/p&gt;
}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} 
 |{{DJVU page link|15|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పలావికాదివర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|19|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|వసంతర్తువర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|దశరథుఁడు భార్యలతో వనవిహారము సల్పుట]]}} 
 |{{DJVU page link|23|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పాపచయకేళీవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|25|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|జలక్రీడావర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|26|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|ద్వితీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుకడకుఁ జెంచు లేతెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|28|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుని మృగయావిహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|29|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు గజభ్రాంతిచే ఋషిపుత్రుం గూల్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|31|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథునిశాపప్రాప్తి]]}} 
 |{{DJVU page link|33|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట]]}} 
 |{{DJVU page link|34|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోడ్తేర వేశ్యలం బంపుట]]}} 
 |{{DJVU page link|35|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యావనవిహారపర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృంగుని వశపఱుచుకొనుట]]}} 
 |{{DJVU page link|38|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|తృతీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}


వేశ్యలు ఋష్యళ్ళంగు నయోధ్యకుఁ దోడెచ్చుట
దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋ
ష్యశృంగుఁ బూజించుట.....
పుత్రకామేష్టి
సురలు పై కుంకమున కేగుట
సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి
స్తుతించుట
శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై
రావణుఁ ద్రుంతు ఇనుట...
దశరధునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయస పాత్ర మిచ్చుట

దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస
మొసంగుట
కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట ...
శ్రీరామావకారము
భరతలక్ష్మణళ త్రుఘ్న వతారము
దశరథుఁడు రామాదులకు జాతక రాది
సంస్కారము లొనర్చుట
రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|చతుర్థాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}

దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట 57
శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట
తాటకా సంహారము
సుబాహుమారీచనివాసము
అహల్యాశాపవిమోచనము
మిథిలా ప్రవేశము
జనకాతిథ్యము
పూరధనుర్భంగము
యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం
వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్రవేశము
సీతాకల్యాణము
భరతలక్ష్మణళత్రుఘ్న కల్యాణము
పరశురామ విజయము

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|పంచమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}


శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74
దశరథ విలాపము
శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా తీరముం జేరుట
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i5vqw6fz2dov16x6nyl8yb6dwqabr6s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564262</id>
      <parentid>564227</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T02:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564262</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6957" sha1="odw4giye8jwntt04wcmr1dz4dhbdra0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
{{p|fs150}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
}}
{{rh|విషయము||పుట}}
{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]&lt;/p&gt;
}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} 
 |{{DJVU page link|15|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పలావికాదివర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|19|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|వసంతర్తువర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|దశరథుఁడు భార్యలతో వనవిహారము సల్పుట]]}} 
 |{{DJVU page link|23|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పాపచయకేళీవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|25|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|జలక్రీడావర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|26|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|ద్వితీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుకడకుఁ జెంచు లేతెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|28|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుని మృగయావిహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|29|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు గజభ్రాంతిచే ఋషిపుత్రుం గూల్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|31|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథునిశాపప్రాప్తి]]}} 
 |{{DJVU page link|33|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట]]}} 
 |{{DJVU page link|34|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోడ్తేర వేశ్యలం బంపుట]]}} 
 |{{DJVU page link|35|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యావనవిహారపర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృంగుని వశపఱుచుకొనుట]]}} 
 |{{DJVU page link|38|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|తృతీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}


వేశ్యలు ఋష్యశృంగు నయోధ్యకుఁ దోడ్తెచ్చుట
దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋష్యశృంగుఁ బూజించుట.....
పుత్రకామేష్టి
సురలు వైకుంఠమున కేగుట
సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట
శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ననుట...
దశరథునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయసపాత్ర మిచ్చుట
దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట
కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట ...
శ్రీరామావతారము
భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్నావతారము
దశరథుఁడు రామాదులకు జాతకర్మాది సంస్కారము లొనర్చుట
రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|చతుర్థాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}

దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట 57
శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట
తాటకా సంహారము
సుబాహుమారీచనివాసము
అహల్యాశాపవిమోచనము
మిథిలా ప్రవేశము
జనకాతిథ్యము
పూరధనుర్భంగము
యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం
వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్రవేశము
సీతాకల్యాణము
భరతలక్ష్మణళత్రుఘ్న కల్యాణము
పరశురామ విజయము

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|పంచమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}


శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74
దశరథ విలాపము
శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా తీరముం జేరుట
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>odw4giye8jwntt04wcmr1dz4dhbdra0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564263</id>
      <parentid>564262</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T02:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564263</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7687" sha1="8fmc5isswir867q2p6c6tu3bxee4b8m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
{{p|fs150}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
}}
{{rh|విషయము||పుట}}
{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]&lt;/p&gt;
}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} 
 |{{DJVU page link|15|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పలావికాదివర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|19|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|వసంతర్తువర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|దశరథుఁడు భార్యలతో వనవిహారము సల్పుట]]}} 
 |{{DJVU page link|23|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పాపచయకేళీవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|25|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|జలక్రీడావర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|26|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|ద్వితీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుకడకుఁ జెంచు లేతెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|28|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుని మృగయావిహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|29|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు గజభ్రాంతిచే ఋషిపుత్రుం గూల్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|31|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథునిశాపప్రాప్తి]]}} 
 |{{DJVU page link|33|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట]]}} 
 |{{DJVU page link|34|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోడ్తేర వేశ్యలం బంపుట]]}} 
 |{{DJVU page link|35|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యావనవిహారపర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృంగుని వశపఱుచుకొనుట]]}} 
 |{{DJVU page link|38|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|తృతీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|వేశ్యలు ఋష్యశృంగు నయోధ్యకుఁ దోడ్తెచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋష్యశృంగుఁ బూజించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|పుత్రకామేష్టి]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు వైకుంఠమున కేగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}


శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ననుట...
దశరథునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయసపాత్ర మిచ్చుట
దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట
కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట ...
శ్రీరామావతారము
భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్నావతారము
దశరథుఁడు రామాదులకు జాతకర్మాది సంస్కారము లొనర్చుట
రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|చతుర్థాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}

దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట 57
శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట
తాటకా సంహారము
సుబాహుమారీచనివాసము
అహల్యాశాపవిమోచనము
మిథిలా ప్రవేశము
జనకాతిథ్యము
పూరధనుర్భంగము
యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం
వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్రవేశము
సీతాకల్యాణము
భరతలక్ష్మణళత్రుఘ్న కల్యాణము
పరశురామ విజయము

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|పంచమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}


శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74
దశరథ విలాపము
శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా తీరముం జేరుట
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8fmc5isswir867q2p6c6tu3bxee4b8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564264</id>
      <parentid>564263</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T03:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564264</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8854" sha1="7bsy6reatrquhd8l3mh930dtzxs1lr9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
{{p|fs150}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
}}
{{rh|విషయము||పుట}}
{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]&lt;/p&gt;
}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} 
 |{{DJVU page link|15|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పలావికాదివర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|19|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|వసంతర్తువర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|దశరథుఁడు భార్యలతో వనవిహారము సల్పుట]]}} 
 |{{DJVU page link|23|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పాపచయకేళీవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|25|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|జలక్రీడావర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|26|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|ద్వితీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుకడకుఁ జెంచు లేతెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|28|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుని మృగయావిహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|29|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు గజభ్రాంతిచే ఋషిపుత్రుం గూల్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|31|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథునిశాపప్రాప్తి]]}} 
 |{{DJVU page link|33|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట]]}} 
 |{{DJVU page link|34|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోడ్తేర వేశ్యలం బంపుట]]}} 
 |{{DJVU page link|35|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యావనవిహారపర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృంగుని వశపఱుచుకొనుట]]}} 
 |{{DJVU page link|38|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|తృతీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|వేశ్యలు ఋష్యశృంగు నయోధ్యకుఁ దోడ్తెచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋష్యశృంగుఁ బూజించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|పుత్రకామేష్టి]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు వైకుంఠమున కేగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ననుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయసపాత్ర మిచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|శ్రీరామావతారము]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్నావతారము]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు రామాదులకు జాతకర్మాది సంస్కారము లొనర్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|చతుర్థాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}

దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట 57
శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట
తాటకా సంహారము
సుబాహుమారీచనివాసము
అహల్యాశాపవిమోచనము
మిథిలా ప్రవేశము
జనకాతిథ్యము
పూరధనుర్భంగము
యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం
వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్రవేశము
సీతాకల్యాణము
భరతలక్ష్మణళత్రుఘ్న కల్యాణము
పరశురామ విజయము

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|పంచమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}


శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74
దశరథ విలాపము
శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా తీరముం జేరుట
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7bsy6reatrquhd8l3mh930dtzxs1lr9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564265</id>
      <parentid>564264</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T03:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564265</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8854" sha1="28a18exyam1pyxgaqm3i86wph7tp9bd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
{{p|fs150}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
}}
{{rh|విషయము||పుట}}
{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]&lt;/p&gt;
}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} 
 |{{DJVU page link|15|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పలావికాదివర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|19|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|వసంతర్తువర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|దశరథుఁడు భార్యలతో వనవిహారము సల్పుట]]}} 
 |{{DJVU page link|23|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పాపచయకేళీవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|25|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|జలక్రీడావర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|26|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|ద్వితీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుకడకుఁ జెంచు లేతెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|28|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుని మృగయావిహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|29|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు గజభ్రాంతిచే ఋషిపుత్రుం గూల్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|31|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథునిశాపప్రాప్తి]]}} 
 |{{DJVU page link|33|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట]]}} 
 |{{DJVU page link|34|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోడ్తేర వేశ్యలం బంపుట]]}} 
 |{{DJVU page link|35|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యావనవిహారపర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృంగుని వశపఱుచుకొనుట]]}} 
 |{{DJVU page link|38|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|తృతీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|వేశ్యలు ఋష్యశృంగు నయోధ్యకుఁ దోడ్తెచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|43|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋష్యశృంగుఁ బూజించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|44|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|పుత్రకామేష్టి]]}} 
 |{{DJVU page link|44|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు వైకుంఠమున కేగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|45|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|47|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ననుట]]}} 
 |{{DJVU page link|49|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయసపాత్ర మిచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|49|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|50|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|50|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|శ్రీరామావతారము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్నావతారము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు రామాదులకు జాతకర్మాది సంస్కారము లొనర్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|53|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట]]}} 
 |{{DJVU page link|55|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|చతుర్థాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}

దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట 57
శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట
తాటకా సంహారము
సుబాహుమారీచనివాసము
అహల్యాశాపవిమోచనము
మిథిలా ప్రవేశము
జనకాతిథ్యము
పూరధనుర్భంగము
యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం
వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్రవేశము
సీతాకల్యాణము
భరతలక్ష్మణళత్రుఘ్న కల్యాణము
పరశురామ విజయము

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|పంచమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}


శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74
దశరథ విలాపము
శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా తీరముం జేరుట
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>28a18exyam1pyxgaqm3i86wph7tp9bd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564267</id>
      <parentid>564265</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T03:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564267</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9782" sha1="qv97mtaxxuhy33we2bnpbawndyt5rok" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
{{p|fs150}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
}}
{{rh|విషయము||పుట}}
{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]&lt;/p&gt;
}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} 
 |{{DJVU page link|15|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పలావికాదివర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|19|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|వసంతర్తువర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|దశరథుఁడు భార్యలతో వనవిహారము సల్పుట]]}} 
 |{{DJVU page link|23|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పాపచయకేళీవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|25|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|జలక్రీడావర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|26|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|ద్వితీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుకడకుఁ జెంచు లేతెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|28|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుని మృగయావిహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|29|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు గజభ్రాంతిచే ఋషిపుత్రుం గూల్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|31|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథునిశాపప్రాప్తి]]}} 
 |{{DJVU page link|33|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట]]}} 
 |{{DJVU page link|34|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోడ్తేర వేశ్యలం బంపుట]]}} 
 |{{DJVU page link|35|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యావనవిహారపర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృంగుని వశపఱుచుకొనుట]]}} 
 |{{DJVU page link|38|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|తృతీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|వేశ్యలు ఋష్యశృంగు నయోధ్యకుఁ దోడ్తెచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|43|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋష్యశృంగుఁ బూజించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|44|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|పుత్రకామేష్టి]]}} 
 |{{DJVU page link|44|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు వైకుంఠమున కేగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|45|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|47|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ననుట]]}} 
 |{{DJVU page link|49|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయసపాత్ర మిచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|49|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|50|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|50|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|శ్రీరామావతారము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్నావతారము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు రామాదులకు జాతకర్మాది సంస్కారము లొనర్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|53|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట]]}} 
 |{{DJVU page link|55|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|చతుర్థాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట నేగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|తాటకాసంహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|సుబాహుమారీచనిరాసము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|అహల్యాశాపవిమోచనము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|మిథిలా ప్రవేశము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}


జనకాతిథ్యము
పూరధనుర్భంగము
యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం జేయుట
వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్రవేశము
సీతాకల్యాణము
భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్న కల్యాణము
పరశురామవిజయము

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|పంచమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}


శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74
దశరథ విలాపము
శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా తీరముం జేరుట
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qv97mtaxxuhy33we2bnpbawndyt5rok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564276</id>
      <parentid>564267</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T06:01:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564276</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10827" sha1="8j3px597tdjfwgw3rg4g7vg1obujke8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
{{p|fs150}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
}}
{{rh|విషయము||పుట}}
{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]&lt;/p&gt;
}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} 
 |{{DJVU page link|15|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పలావికాదివర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|19|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|వసంతర్తువర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|దశరథుఁడు భార్యలతో వనవిహారము సల్పుట]]}} 
 |{{DJVU page link|23|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పాపచయకేళీవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|25|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|జలక్రీడావర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|26|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|ద్వితీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుకడకుఁ జెంచు లేతెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|28|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుని మృగయావిహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|29|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు గజభ్రాంతిచే ఋషిపుత్రుం గూల్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|31|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథునిశాపప్రాప్తి]]}} 
 |{{DJVU page link|33|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట]]}} 
 |{{DJVU page link|34|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోడ్తేర వేశ్యలం బంపుట]]}} 
 |{{DJVU page link|35|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యావనవిహారపర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృంగుని వశపఱుచుకొనుట]]}} 
 |{{DJVU page link|38|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|తృతీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|వేశ్యలు ఋష్యశృంగు నయోధ్యకుఁ దోడ్తెచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|43|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋష్యశృంగుఁ బూజించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|44|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|పుత్రకామేష్టి]]}} 
 |{{DJVU page link|44|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు వైకుంఠమున కేగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|45|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|47|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ననుట]]}} 
 |{{DJVU page link|49|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయసపాత్ర మిచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|49|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|50|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|50|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|శ్రీరామావతారము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్నావతారము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు రామాదులకు జాతకర్మాది సంస్కారము లొనర్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|53|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట]]}} 
 |{{DJVU page link|55|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|చతుర్థాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట నేగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|తాటకాసంహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|సుబాహుమారీచనిరాసము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|అహల్యాశాపవిమోచనము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|మిథిలా ప్రవేశము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|జనకాతిథ్యము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|హరధనుర్భంగము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం జేయుట]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్రవేశము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|సీతాకల్యాణము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్న కల్యాణము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|పరశురామవిజయము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|పంచమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}


శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74
దశరథ విలాపము
శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా తీరముం జేరుట
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8j3px597tdjfwgw3rg4g7vg1obujke8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564277</id>
      <parentid>564276</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T06:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564277</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10827" sha1="7cw85gvwav42g56plq4so9pfm2mgz0l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
{{p|fs150}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
}}
{{rh|విషయము||పుట}}
{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]&lt;/p&gt;
}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} 
 |{{DJVU page link|15|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పలావికాదివర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|19|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|వసంతర్తువర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|దశరథుఁడు భార్యలతో వనవిహారము సల్పుట]]}} 
 |{{DJVU page link|23|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పాపచయకేళీవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|25|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|జలక్రీడావర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|26|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|ద్వితీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుకడకుఁ జెంచు లేతెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|28|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుని మృగయావిహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|29|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు గజభ్రాంతిచే ఋషిపుత్రుం గూల్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|31|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథునిశాపప్రాప్తి]]}} 
 |{{DJVU page link|33|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట]]}} 
 |{{DJVU page link|34|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోడ్తేర వేశ్యలం బంపుట]]}} 
 |{{DJVU page link|35|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యావనవిహారపర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృంగుని వశపఱుచుకొనుట]]}} 
 |{{DJVU page link|38|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|తృతీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|వేశ్యలు ఋష్యశృంగు నయోధ్యకుఁ దోడ్తెచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|43|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋష్యశృంగుఁ బూజించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|44|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|పుత్రకామేష్టి]]}} 
 |{{DJVU page link|44|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు వైకుంఠమున కేగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|45|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|47|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ననుట]]}} 
 |{{DJVU page link|49|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయసపాత్ర మిచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|49|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|50|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|50|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|శ్రీరామావతారము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్నావతారము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు రామాదులకు జాతకర్మాది సంస్కారము లొనర్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|53|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట]]}} 
 |{{DJVU page link|55|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|చతుర్థాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|57|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట నేగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|58|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|తాటకాసంహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|59|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|సుబాహుమారీచనిరాసము]]}} 
 |{{DJVU page link|61|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|అహల్యాశాపవిమోచనము]]}} 
 |{{DJVU page link|61|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|మిథిలా ప్రవేశము]]}} 
 |{{DJVU page link|62|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|జనకాతిథ్యము]]}} 
 |{{DJVU page link|63|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|హరధనుర్భంగము]]}} 
 |{{DJVU page link|64|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం జేయుట]]}} 
 |{{DJVU page link|66|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్రవేశము]]}} 
 |{{DJVU page link|68|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|సీతాకల్యాణము]]}} 
 |{{DJVU page link|68|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్న కల్యాణము]]}} 
 |{{DJVU page link|69|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|పరశురామవిజయము]]}} 
 |{{DJVU page link|69|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|పంచమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}


శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము 74
దశరథ విలాపము
శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగా తీరముం జేరుట
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7cw85gvwav42g56plq4so9pfm2mgz0l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564278</id>
      <parentid>564277</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T06:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564278</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11251" sha1="3grr4el38bskujm2ef5g3gl35zbxf8j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
{{p|fs150}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
}}
{{rh|విషయము||పుట}}
{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|పీఠిక]]&lt;/p&gt;
}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పీఠిక|షష్ఠ్యంతములు]]}} 
 |{{DJVU page link|15|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|కథాప్రారంభము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|ఆయోధ్యాపురవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|16|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పలావికాదివర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|19|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|అయోధ్యాధిపదశరథవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|వసంతర్తువర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|21|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|దశరథుఁడు భార్యలతో వనవిహారము సల్పుట]]}} 
 |{{DJVU page link|23|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|పుష్పాపచయకేళీవర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|25|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ప్రథమాశ్వాసము|జలక్రీడావర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|26|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|ద్వితీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుకడకుఁ జెంచు లేతెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|28|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుని మృగయావిహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|29|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు గజభ్రాంతిచే ఋషిపుత్రుం గూల్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|31|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథునిశాపప్రాప్తి]]}} 
 |{{DJVU page link|33|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు సంతానములేమిం జింతిల్లుట]]}} 
 |{{DJVU page link|34|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు ఋష్యశృంగుఁ దోడ్తేర వేశ్యలం బంపుట]]}} 
 |{{DJVU page link|35|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యావనవిహారపర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|37|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/ద్వితీయాశ్వాసము|వేశ్యలుదమచాతుర్యంబున ఋష్యశృంగుని వశపఱుచుకొనుట]]}} 
 |{{DJVU page link|38|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|తృతీయాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|వేశ్యలు ఋష్యశృంగు నయోధ్యకుఁ దోడ్తెచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|43|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు శాంతాయుతుఁడగు ఋష్యశృంగుఁ బూజించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|44|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|పుత్రకామేష్టి]]}} 
 |{{DJVU page link|44|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు వైకుంఠమున కేగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|45|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|సురలు శ్రీమన్నారాయణు సేవించి స్తుతించుట]]}} 
 |{{DJVU page link|47|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|శ్రీమన్నారాయణుఁడు ప్రసన్నుడై రావణుఁ ద్రుంతు ననుట]]}} 
 |{{DJVU page link|49|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథునకు దివ్యపురుషుఁడు పాయసపాత్ర మిచ్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|49|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు పత్నులకుఁ బాయస మొసంగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|50|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|కౌసల్యాదులు గర్భిణు లగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|50|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|శ్రీరామావతారము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్నావతారము]]}} 
 |{{DJVU page link|52|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|దశరథుఁడు రామాదులకు జాతకర్మాది సంస్కారము లొనర్చుట]]}} 
 |{{DJVU page link|53|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/తృతీయాశ్వాసము|రామాదులు శాస్త్రాభ్యాసము సేయుట]]}} 
 |{{DJVU page link|55|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|చతుర్థాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|దశరథునికడకు విశ్వామిత్రుఁడే తెంచుట]]}} 
 |{{DJVU page link|57|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|శ్రీరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రులవెంట నేగుట]]}} 
 |{{DJVU page link|58|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|తాటకాసంహారము]]}} 
 |{{DJVU page link|59|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|సుబాహుమారీచనిరాసము]]}} 
 |{{DJVU page link|61|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|అహల్యాశాపవిమోచనము]]}} 
 |{{DJVU page link|61|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|మిథిలా ప్రవేశము]]}} 
 |{{DJVU page link|62|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|జనకాతిథ్యము]]}} 
 |{{DJVU page link|63|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|హరధనుర్భంగము]]}} 
 |{{DJVU page link|64|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|యువతులు శ్రీరాముఁ బెండ్లికొడుకుం జేయుట]]}} 
 |{{DJVU page link|66|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|వధూవరుల కల్యాణమంటప ప్రవేశము]]}} 
 |{{DJVU page link|68|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|సీతాకల్యాణము]]}} 
 |{{DJVU page link|68|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|భరతలక్ష్మణశత్రుఘ్న కల్యాణము]]}} 
 |{{DJVU page link|69|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/చతుర్థాశ్వాసము|పరశురామవిజయము]]}} 
 |{{DJVU page link|69|6}}
}}

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|పంచమాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము]]}} 
 |{{DJVU page link|74|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|దశరథ విలాపము]]}} 
 |{{DJVU page link|75|6}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|శ్రీరాముఁడు పౌరుల మరల్చి గంగాతీరముం జేరుట]]}} 
 |{{DJVU page link|75|6}}
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3grr4el38bskujm2ef5g3gl35zbxf8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:రామాభ్యుదయము.djvu/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215855</id>
    <revision>
      <id>564279</id>
      <parentid>563758</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T06:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564279</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5298" sha1="12so4y87df48ms76t2u4bdphhzux7qz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము]]}} 
 |{{DJVU page link|74|6}}
}}


{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/షష్ఠాశ్వాసము|షష్ఠాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/షష్ఠాశ్వాసము|వర్షర్తువర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|74|6}}
}}


శ్రీరాముఁడు గుహాశ్రమమున నల్కలాదులఁ దాల్చుట
రాములు ఇన వాసకష్టముల
జెస్సీ నందురుట 77
భరద్వాజా శ్రమ ప్రవేశము
రామాదులు చిత్రకూటముం జేరుట
పర్ణ శాలానిరాణము
కాకాసురరక్షణము
సుమంతుఁ డయోధ్యఁ జేరుట
దశరథ మరణము
భరతుఁడు గిరి ప్రజమునుండి యయోధ్య
కేతెంచుట
భరతుడు దశరధునగ్ని కార్యముల దీర్చుట 82
చిత్రకూట ప్రయాణము
రామాదులు దశరథుసృతినిని శోకించుట
పాదుకాపట్టాభిషేకము
రామాదుల దండకారణ్య ప్రవేశము
నిరాధవిధ
శరభంగదర్శనము
ఆగస్త్యదర్శనము
పంచవటీ ప్రవేశము
హేమంత ర్తువర్ణనము
శూర్పణఖాకర్ణ
నాసచ్ఛేదనము
ఖరాసు రాదివధ
మారీచుఁడు రాణణ ప్రేరితుఁ డై
బంగారు లేడి యగుట
శ్రీరాముఁడు సీతపనుపున మాయలేడిం
దేఁబోవుట
సీత రాముకడకు లక్ష్మణుం బంపుట
రావణుఁడు సన్యాసియై సీతకడకేగుట
సీత రాసణుం దూఱంట
రావణుండు సీత నెత్తుకొని పోవుట
రావణజటాయువుల ద్వంద్వయుద్ధము
రావణుఁడులంక జేరి సీతనశోక పనినుంచు
రామలక్ష్మణులు సీతఁ గానక పలవించుట
జటాయువు సీతా నృత్తాంతముఁ జెప్పుట 99
రామాదులు పంపాసరోవరము జూచుట
రామలక్ష్మణులలో చిసు గ్రీ వుడు భీతిల్లపేట 100
హనుమంతుఁడు రామలక్ష్మణులఁ జూచి
76 మాటలాడుట
రామసు శ్రీ నసల్లాపము
78 | రామసు శ్రీ ఐసఖ్యము
79 రాముఁడు సుగ్రీవునితో వాలినిజం పెదనని ప్రతిజ్ఞ
సుగ్రీవుఁడు రామునితో వాలిపరాక్రమ మెఱింగించుట
రాముఁడుదుందుభి శరీరము నెత్తివేయుట,,
సుగ్రీవాదులు కిష్కింధను జేరుట
వాలి ను గ్రీని యుద్ధము
నాలిఐధము
సుగ్రీవ ఐపట్టాభిషేకము

షష్ఠాశ్వాసము.

వర్షర్తువర్ణనము
రాముఁడు సీతావిరహతప్తుఁ డగుట
చంద్రాద్యుపాలంభము
శరదృతుపర్ణనము
సుగ్రీవుడు సీతను వెదక నీలుని కానతిచ్చుట,,
రాముఁడు సుగ్రీవుప్రమత్తతకుఁ
గోపించి లక్ష్మణుఁ గిష్కింధకం పుట 112.
తార లక్ష్మణు ననునయించుట
సుగ్రీ వహనుమదాదులు శ్రీరాముపాలి.
కేతెంచుట
సుగ్రీవుడునలు సంకలకుగ పివీరులనంపుట 114
రావును శ్రీవులు దక్షిణదిక్కునకు హను
మదాదులం బంపుట
వానరవీరు లెల్లెడల సీతను వెదకుట
హనుమదాదు లుదధితీరముం జేరుట
జాంబబంతుడుహనుమంతు ముగ్గడించుట 117
హనుమంతుఁడు సముద్రము దాఁట
మహేంద్రగిరి నెక్కుట
సముద్ర లంఘనము
హనుమంతుఁడు త్రికూటశిఖరంబుఁ జేరి
లంకం జూచుట&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>12so4y87df48ms76t2u4bdphhzux7qz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564280</id>
      <parentid>564279</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T06:27:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564280</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5211" sha1="0dch5jtcnw09vmrvnlz4qmyh0s8nlje" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/పంచమాశ్వాసము|శ్రీసీతారామలక్ష్మణుల యరణ్యగమనము]]}} 
 |{{DJVU page link|74|6}}
}}


శ్రీరాముఁడు గుహాశ్రమమున నల్కలాదులఁ దాల్చుట
రాములు ఇన వాసకష్టముల
జెస్సీ నందురుట 77
భరద్వాజా శ్రమ ప్రవేశము
రామాదులు చిత్రకూటముం జేరుట
పర్ణ శాలానిరాణము
కాకాసురరక్షణము
సుమంతుఁ డయోధ్యఁ జేరుట
దశరథ మరణము
భరతుఁడు గిరి ప్రజమునుండి యయోధ్య
కేతెంచుట
భరతుడు దశరధునగ్ని కార్యముల దీర్చుట 82
చిత్రకూట ప్రయాణము
రామాదులు దశరథుసృతినిని శోకించుట
పాదుకాపట్టాభిషేకము
రామాదుల దండకారణ్య ప్రవేశము
నిరాధవిధ
శరభంగదర్శనము
ఆగస్త్యదర్శనము
పంచవటీ ప్రవేశము
హేమంత ర్తువర్ణనము
శూర్పణఖాకర్ణ
నాసచ్ఛేదనము
ఖరాసు రాదివధ
మారీచుఁడు రాణణ ప్రేరితుఁ డై
బంగారు లేడి యగుట
శ్రీరాముఁడు సీతపనుపున మాయలేడిం
దేఁబోవుట
సీత రాముకడకు లక్ష్మణుం బంపుట
రావణుఁడు సన్యాసియై సీతకడకేగుట
సీత రాసణుం దూఱంట
రావణుండు సీత నెత్తుకొని పోవుట
రావణజటాయువుల ద్వంద్వయుద్ధము
రావణుఁడులంక జేరి సీతనశోక పనినుంచు
రామలక్ష్మణులు సీతఁ గానక పలవించుట
జటాయువు సీతా నృత్తాంతముఁ జెప్పుట 99
రామాదులు పంపాసరోవరము జూచుట
రామలక్ష్మణులలో చిసు గ్రీ వుడు భీతిల్లపేట 100
హనుమంతుఁడు రామలక్ష్మణులఁ జూచి
76 మాటలాడుట
రామసు శ్రీ నసల్లాపము
78 | రామసు శ్రీ ఐసఖ్యము
79 రాముఁడు సుగ్రీవునితో వాలినిజం పెదనని ప్రతిజ్ఞ
సుగ్రీవుఁడు రామునితో వాలిపరాక్రమ మెఱింగించుట
రాముఁడుదుందుభి శరీరము నెత్తివేయుట,,
సుగ్రీవాదులు కిష్కింధను జేరుట
వాలి ను గ్రీని యుద్ధము
నాలిఐధము
సుగ్రీవ ఐపట్టాభిషేకము

{{Center|
{{p|fs125}}[[రామాభ్యుదయము/షష్ఠాశ్వాసము|షష్ఠాశ్వాసము]]&lt;/p&gt;
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[రామాభ్యుదయము/షష్ఠాశ్వాసము|వర్షర్తువర్ణనము]]}} 
 |{{DJVU page link|74|6}}
}}
రాముఁడు సీతావిరహతప్తుఁ డగుట
చంద్రాద్యుపాలంభము
శరదృతుపర్ణనము
సుగ్రీవుడు సీతను వెదక నీలుని కానతిచ్చుట,,
రాముఁడు సుగ్రీవుప్రమత్తతకుఁ
గోపించి లక్ష్మణుఁ గిష్కింధకం పుట 112.
తార లక్ష్మణు ననునయించుట
సుగ్రీ వహనుమదాదులు శ్రీరాముపాలి.
కేతెంచుట
సుగ్రీవుడునలు సంకలకుగ పివీరులనంపుట 114
రావును శ్రీవులు దక్షిణదిక్కునకు హను
మదాదులం బంపుట
వానరవీరు లెల్లెడల సీతను వెదకుట
హనుమదాదు లుదధితీరముం జేరుట
జాంబబంతుడుహనుమంతు ముగ్గడించుట 117
హనుమంతుఁడు సముద్రము దాఁట
మహేంద్రగిరి నెక్కుట
సముద్ర లంఘనము
హనుమంతుఁడు త్రికూటశిఖరంబుఁ జేరి
లంకం జూచుట&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0dch5jtcnw09vmrvnlz4qmyh0s8nlje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.4 (1916).pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215950</id>
    <revision>
      <id>564322</id>
      <parentid>564084</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564322</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5709" sha1="phe5w9krifzpxjb2miel5om00qy70yy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.4 (1916).pdf
|Page = 45
|bSize = 600
|cWidth = 449
|cHeight = 79
|oTop = 79
|oLeft = 91
|Location = center
|Description = 
}}

హనుమకొండ పట్టణము ఆంధ్రరాజ్య లక్ష్మీవైభవమునకు మూలస్థానమయ్యు౦డుటచే, నాంధ్రుల పురోభివృద్ధి యందించు కేని
యాసక్తిగల ప్రతిమానవునియొక్క హృదయమును ఆకర్షింపకమానదు. చారిత్రికాంశములఁ దెలుపు విశేష సాధనము లీపట్టణము
నందు లేకయున్ననుఁ కాలగతిచే వికృతమై శిధిలమై జీర్ణావస్థయందు నిలచియుండిన యొకటి రెండు జ్ఞాపక చిహ్నములైనను, ప్రేక్షకుల వ్యసనోద్గారమునకు మాత్రము వలయు నంతకన్నను విశేషమయ్యన్నవని చెప్పవచ్చును. ఈశిధిములందు సహస్ర 
స్తంభ మంటపము ముఖ్యమైనదిగానున్నది. రుద్రదేవ రాజు పితృవధకై పరితపించుచు బుణ్యక్షేత్రముల దర్శించిన పిదప విజయయాత్ర సలిపి తన రాజ్యమునకు మరలివచ్చు సమయమున అనేక దేవాలయముల స్థాపించుచు వచ్చెను. ఆకాలముననే ఈదేవాలయమును నిర్మించెను. తన నివాసస్థానము ఓరుగల్లు పట్టణమయ్యన్నను, రాజధానికి నాల్గుమైళ్ళ దూరమున నుండు నీపట్టణము తన తాతముత్తాతలకు ముఖ్యపట్టణమయ్యండుటచే అతిప్రేమచే నిక్కడ నొక గొప్ప దేవాలయమును నిర్మించెను. అందు వాసుదేవరను, సూర్యదేవరను, ఉమామహేశ్వరను ప్రతిష్ట చేయించెను. ఈయన మతమున వీర శైవుడయ్యను శివునితోఁబాటు విష్ణువును బ్రతిష్టించుటయేగాక అగ్రస్థానమొసంగెను. రాజులు జాతిమత భేదములను బాటించుట యనర్ధదాయ కంబను ముఖ్యసూత్రమును గ్రహించి సర్వమతా దర్శములను సమానముగా గౌరవించి యిట్లు జేసెను.

ఈదేవాలయగర్భమున ఉత్తరముఖులమై ప్రవేశింతుము. ఎదుట వాసుదేవరయు, కుడివైపున సూర్యదేవరయ, ఎడమవైపున 
రుద్రేశ్వరుడును కలరు. ఇప్పుడు మాత్రము ఎడమవైపున నుండు గుడియందు లింగముతప్ప తక్కిన రెండు ఆలయములలో నుండు శిలాపీఠముల పైన ఎట్టి విగ్రహములును లేవు. ఈవిగ్రహములను కొంతకాలమైనపిమ్మట అసూయాపరవశులగు మానవులు గొందరు బగులగొట్టి యుఁడవచ్చును. వాసుదేవర గర్భాలయద్వారముపై శంఖుచక్ర గదాధారియగు నరసింహ విగ్రహమును, సూర్యాలయద్వారముపై గజారూఢయైన లక్ష్మీవిగ్రహమను, శివాలయద్వారముపై త్రిశూలధారియగు రుద్రుని విగ్రహమును చెక్క బడియున్నవి. ఈ మూడు ద్వారములయందుఁగల విగ్రహములకును గూడ రెండు పార్శ్వములయందు, సర్వాలంకార 
భూషితములయి తలలు పైకెత్తి నోరులు తెఱచు కొని నిలువబడి యుండు వరాహ విగ్రహములు నెలయుచున్నవి. వానినోటినుండి చిత్రవిచిత్రఫల పుష్పపత్ర సమన్విత లతాపు౦జము బయలు వెడలి, అతినునోహరముగ నానాముఖముల యల్లిబిల్లికలతో పైకెగబ్రాకి, తమమధ్య నుండు విగ్రహముచుట్టు వ్యాపించియుండును; ఈ సుందర శోభాయమానమైన లతాకుంజము
దర్శనీయములుగ నున్నవి. పత్రముల యొక్క కాండములు ఉపకాండములు చక్కగాఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>phe5w9krifzpxjb2miel5om00qy70yy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.4 (1916).pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215951</id>
    <revision>
      <id>564335</id>
      <parentid>564086</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T11:44:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564335</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6249" sha1="6srjr8doksyf7oup28nutj8dxla3z9q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గనుపించునట్లు చిత్రింపఁబడియున్నవి. పుష్పముల రెక్కలు ప్రకృతినిర్మిత పుష్పములభాతి విడివిడియై తొడిమెలు మాత్రము లతలకు వంటియున్నవి. ద్వారబంధములు క్రిందిభాగమునందు చిత్రవిచిత్ర యలంకారములుగల సుందర స్త్రీపురుష విగ్రహములు నిర్మింపబడి యున్నవి. ద్వారములకు రెండుపార్శ్వమల యందు ద్రాక్షలతీయను, మత్యముల గెరటలును, గంటలవరుసయు, ఒకదానిపైనొకటి నిలువబడియుండు సింహములపంక్తియును, చిన్నచిన్న ప్రతిమలయొక్క వరుసలును నిలువున బహురమ్యముగా ఒక దాని తరువాత మెకటి చెక్కబడియున్నవి. ఈ వరుసలమధ్య శిల్పకళా నైపుణ్యము సంపూర్ణముగా జూపఁబడిన రెండు స్తంభములును, వాని నిరుగడల పూలదండలు వ్రేలాడఁగట్టినట్లుగా నిర్మింపఁబడినవి. మధ్యమంటపములకును, గర్భాలయ మందలి స్తంభమలకును మధ్యనుండు స్థలమంతయు ఒక్క వ్రేలైన నిడుటకు స్థలము లేనటుల అతిరమ్యముగా చిత్రములు చెక్కబడినవి. ఈ స్తంభములకును నొకదానియందు తలక్రిందగానుఁడు మనుష్య మన ప్రలిమయు ఒక చేపయు చిత్రింపఁబడి యున్నవి. ఇయ్యవి దృష్టిదోష పరిహారమునకు గాబోలని జనులూహించెదరు. ఈమంటపమ యొక్క యరుగుల క్రిందిభాగమన నొకవైపు ఆంజనేయ విగ్రహమును, వృశ్చికమును దనపాదము క్రింద నదిమిపట్టిన సింహమును చిత్రింపబడియున్నవి.


ఈ దేవాలయమునకు ఎదురుగా ఒక నంది విగ్రహము 7½ ఆడుగులు పొడవును, 4½ అడుగులు ఎత్తను, చుట్టుకొలతలో 
మూడువైపులు మాత్రము 9½ ఆడుగులు గలిగి, జూలు, డెక్కలు, మూతిపై నరములు, నాసికారంధ్రములు మొదలుగాగఁల
అంగములన్నియు స్పుటముగా నిర్మింపబడియున్నవి; ఈనందికి పట్టుకుచ్చులతో కట్టబడిన రుద్రాక్షలు దండయను, గంటల యొక్కయు శంఖములయొక్కయు హారములును, మెడలో వేయబడియున్నవి. ఈహరములన్నిటికి, పట్ట త్రాళ్ళతో మెడపైన కట్టినట్లు బహుస్పష్టముగా వేసియుండు మడులు కనుపించుచుఁడును. ఈశీల్పకళా చాతుర్యము ఎట్టివానినైనను విస్మయము నొందిఁపకమానదు. ఈ దేవాలయము నిర్మింపబడి ౭౫౦ సంవత్సరములు గడచినను సానబట్టిన శిలా ప్రతిమలును, స్తంభములు మున్నగునవి నేటికిని అద్దములవలె బ్రకాశించుచున్నవి. 


ఈయాలయమున చారిత్రికాంశముల దెలుపు మూడు శాసనములు కనుగొననగును. గర్భాలయమఁటపము నందలి స్తంభమునకు “శ్రీయోరుగంటి తి౦మాచరాజుపరిజన శ్రీగిరిశృంగవాసి పండితారాధ్యకృపాశ్య” యని వ్రాయబడియన్నది. ఈమాచరాజు యెవ్వడో 
తెలిసికొనుటకు ఆధారములు గానరాకున్నవి. గోసగి ఈశ్వరదేవుడు కాకతీయ రాజుల రాజ్యాభివృద్ధికిగాను చతుర్ముఖ దేవరను
ఉమామహేశ్వరను, ఆదివరాహదేవరను, వేయిలింగములను ప్రతిష్ట చేయించి కొంతభూదానముఁ జేసినట్లు దేవాలయములోని గోడ
యందు వ్రాయఁబడియున్నది. కాలము తెలిసికొనుటకు సాధనము లేమియఁ గానరాకున్నవి. ఆక్షరములనుఁబట్టి యూహించిన 
ECO సంవత్సరములకు ముందు వ్రాయఁబడినట్లు దెలియచున్నది. ఈ యాలయము పేరు ఆకాలమున రుద్రేశ్వరమని వ్యవహరింపఁ బడుచున్నటు లీశాసనమునుఁబట్టి తేలుచున్నది. ద్వారము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6srjr8doksyf7oup28nutj8dxla3z9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:వారాల ఆనంద్</title>
    <ns>102</ns>
    <id>215987</id>
    <revision>
      <id>564213</id>
      <timestamp>2026-07-12T12:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ' {{రచయిత  |ఇంటిపేరు = వారాల  |అసలుపేరు = ఆనంద్  |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ఆ  |పుట్టిన_యేడు =  |గిట్టిన_యేడు =   |వివరణ =   |బొమ్మ=   |వికీపీడియా_లంకె = వారాల ఆనంద్  |వికీవ్యాఖ్య_లంకె =   |కామన్సు లంకె=  }}  =...'</comment>
      <origin>564213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="576" sha1="tq2y19ireeu1im799i327cykzqrsj7y" xml:space="preserve">
{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = వారాల
 |అసలుపేరు = ఆనంద్
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ఆ
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = వారాల ఆనంద్
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బిరుదురాజు]]</text>
      <sha1>tq2y19ireeu1im799i327cykzqrsj7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564214</id>
      <parentid>564213</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T12:01:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>564214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="601" sha1="oy8hiemt0zn3gskwcho289hvez41dsh" xml:space="preserve">
{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = వారాల
 |అసలుపేరు = ఆనంద్
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ఆ
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = వారాల ఆనంద్
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి]]</text>
      <sha1>oy8hiemt0zn3gskwcho289hvez41dsh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564215</id>
      <parentid>564214</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T12:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>564215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="703" sha1="e8let2w2ek6lc6c9gwe8racfuvv3hb6" xml:space="preserve">
{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = వారాల
 |అసలుపేరు = ఆనంద్
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ఆ
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = వారాల ఆనంద్
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి]]
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి.యస్. నారాయణ]]</text>
      <sha1>e8let2w2ek6lc6c9gwe8racfuvv3hb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564216</id>
      <parentid>564215</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T12:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>564216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="784" sha1="b9a9d7pj4iasvrolwwzsq9dk7bq1u60" xml:space="preserve">
{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = వారాల
 |అసలుపేరు = ఆనంద్
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ఆ
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = వారాల ఆనంద్
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అజిత్]]
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి]]
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి.యస్. నారాయణ]]</text>
      <sha1>b9a9d7pj4iasvrolwwzsq9dk7bq1u60</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564217</id>
      <parentid>564216</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T12:04:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="789" sha1="7yq783uo6jd88zlmoh047qz7mz2dbrl" xml:space="preserve">
{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = వారాల
 |అసలుపేరు = ఆనంద్
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ఆ
 |పుట్టిన_యేడు = 1958
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = వారాల ఆనంద్
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అజిత్]]
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి]]
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి.యస్. నారాయణ]]</text>
      <sha1>7yq783uo6jd88zlmoh047qz7mz2dbrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:టేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>215988</id>
    <redirect title="రచయిత:తేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు" />
    <revision>
      <id>564220</id>
      <timestamp>2026-07-12T12:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత  |ఇంటిపేరు = టేకుమళ్ళ  |అసలుపేరు = రాజగోపాలరావు  |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ట  |పుట్టిన_యేడు =  |గిట్టిన_యేడు =  |వివరణ =    |బొమ్మ=   |వికీపీడియా_లంకె = టేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు  |వికీవ్యాఖ్య_...'</comment>
      <origin>564220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="581" sha1="akrbcw1f1d4pp70zte7j8nabg8ujwgs" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = టేకుమళ్ళ
 |అసలుపేరు = రాజగోపాలరావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ట
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు =
 |వివరణ =  
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = టేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[పశుశాస్త్రము]]</text>
      <sha1>akrbcw1f1d4pp70zte7j8nabg8ujwgs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564221</id>
      <parentid>564220</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T12:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="591" sha1="cs55pamvo636xch6r269eck03fkeu1g" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = టేకుమళ్ళ
 |అసలుపేరు = రాజగోపాలరావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ట
 |పుట్టిన_యేడు = 1876
 |గిట్టిన_యేడు = 1938
 |వివరణ =  
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = టేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[పశుశాస్త్రము]]</text>
      <sha1>cs55pamvo636xch6r269eck03fkeu1g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564222</id>
      <parentid>564221</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T12:16:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Redirected page to [[రచయిత:తేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు]]</comment>
      <origin>564222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="ke0b1yw96dcybp0vptmhf1gkhmmo7sd" xml:space="preserve">
#దారిమార్పు [[రచయిత:తేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు]]</text>
      <sha1>ke0b1yw96dcybp0vptmhf1gkhmmo7sd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పశు శాస్త్రము.pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215989</id>
    <revision>
      <id>564224</id>
      <timestamp>2026-07-12T12:47:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మేఁత మేసి, యెక్కువపాలిచ్చునదియై యుండవలెను గాని, తెగ మేళి, కడుబల సిపోవునదిగా నుండరాదు. గిట్టలు దృఢములుగా నుండవలెను. వేళ్లు మిక్కిలి యెడ ములుగ నుండ రాదు.  దుక్కి పశువులు  దుక్...'</comment>
      <origin>564224</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3978" sha1="1i0sahn8h4wj6kpcsuyv2pti0g5lqe7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;9&lt;/noinclude&gt;మేఁత మేసి, యెక్కువపాలిచ్చునదియై యుండవలెను గాని, తెగ మేళి, కడుబల
సిపోవునదిగా నుండరాదు. గిట్టలు దృఢములుగా నుండవలెను. వేళ్లు మిక్కిలి
యెడ ములుగ నుండ రాదు.

దుక్కి పశువులు

దుక్కి దున్ను పశువులు పాడిపశువులకు భిన్న లక్షణములు
-యుండవలెను. పాలిచ్చునవియవముల వృద్ధి పాఁడిపశువుల కెట్లు కావల
యునో యట్లే బలమిచ్చు నవయవములు వృద్ధి దుక్కి పశువులకుఁ గావలసి
యుండును. ముఖము తల వీని లక్ష్మణములు పాడిపశువులకు వలె నేయుండ
వచ్చును. కాని, శరీరము పురోభాగము విశాలముగాను దృఢముగాను నుండ
వలెను. శరీరమంతయు నాలుగు కాళ్ల మీఁద భారమాని పిండమై వీపును,
గడుపును, బూర్ణముగ జదును గానుండ ఎలెను. మూపురము బలిష్ఠమై కండ
గలిగి, మెడమీఁది బరువు జారిపోకుండ నిలుచు నఁట్లుండవలెను.
పొట్టిదియై, లావై బరువును ధరింపఁనను వైయుండవలెను. తొడలు దృఢము లై
పుష్టిగలవిగా నుండవలెను, నాలుగు కాళ్లురు బొట్టివియై, గట్టియె ముకలుగిలిగి
'బిరుసులుగా నుండవలెను. గిట్టలు పెద్దవియైయుండవలెను. వెనుక భాగమంత
విశాలముగా నుండనక్కఱలేదు. మూపురము, మెడ, తొడలు, చదునై
మిట్టపల్లములులేక, పీపాయి వలెఁజక్కగా గుండ్రముగా నుండి శరీరము
ముందర వైపు వెనుకటిభాగము కంటే విశాల మైయుండుట: — ఇవి సుజాతి
దుక్కి పశువులకు సామాన్యలక్షణములు. బలిష్ఠము లైన యెముకలుగలిగి
పిక్కబలమును మెడబలమును జూపుచు కండగల మూపురముతో నొప్పు
నారోగ్యసూచికమగు పశువే వ్యవసాయకునికిఁ దప్పకలాభము నియ్యఁ గలదు'
'గిట్టనల్లనై గుండ్రము గాను, దూరముగాఁ గాక దగ్గరదగ్గర గానుండుటయుఁ
గన్నులు స్ఫుటములై నల్లనై లేడికన్నులవలె నుండుటయు నేత్రముల మధ్య
·భాగము విశాలముగా మండుటయు, మెడమీఁద మాంసము చక్కగా వృద్ధి
పోందినదియై పైభాగమునకు వెడల్పునిచ్చుటయు, మెడ పంచినప్పుడు
మెడ మీదఁ బెద్ద కాలువపడుటయు, శరీరమంతయు గోధుమ వర్ణముగా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1i0sahn8h4wj6kpcsuyv2pti0g5lqe7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu/123</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215990</id>
    <revision>
      <id>564228</id>
      <timestamp>2026-07-12T15:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564228</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2248" sha1="19rtli7ebbq59i14wcg8gtozaffqazd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|106|భగవద్గీత|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
    జ్ఞులసంయోగంబువలనఁ జూవె కిరీటీ.  {{float right|26}}

కం॥ చెడుసకలభూతములలోఁ
    జెడకయ పరమేశ్వరుండు స్థిరుఁడై తా ని
    ల్చెడువాఁడు సమముగాఁ గ
    వ్వడి యిది యెవ్వాఁ డెఱుంగు వాఁడే యెఱుఁగున్. {{float right|27}}

కం॥ అన్నిఁట సముఁ డై యీశ్వరుఁ
    డున్నాఁ డని యెవ్వఁ డెఱుఁగుచుండు నతఁడు తాఁ
    దన్నుం జెఱపఁడు కావున
    నున్నతమౌ పరమపదము నొందుంగదవే ॥. {{float right|28}}

తే॥ గీ॥ సకలకర్మముల్ ప్రకృతిచే సల్పఁబడును
       గాని యింతైనఁ బురుషుండు కర్తగాఁ డ
       టంచు నెవ్వాఁడు శ్వేతవాహన యెఱుంగు
       వాఁడె సూవె యెఱుకగలవాఁడు సూడ.  {{float right|29}}

కం॥ భూతములెల్లను వేర్వే
    ఱై తావొక్కింటఁ బుట్టి యంతట వ్యాప్తం
    బై తనరు టెఱుఁగు నరుఁ డెపు
    డాతఁడు బ్రహ్మంబుఁ జెందు నప్పుడ పార్థా.  {{float right|30}}

తే॥ గీ॥ తా ననాదియు నిర్గుణుం డైనకతన
      నవ్యయుండైన యీపరమాత్ముఁ డౌర
      కాయమందున్న వాఁడయ్యుఁ జేయఁ డెద్ది
      చెందఁ డంటఁడు ముట్టఁ డమందవీర్య.   {{float right|31}}

కం॥ అన్నింటఁ జొచ్చి సుడిసియు
    నెన్నం డాకాశ మంట దె టట్లు నరా
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>19rtli7ebbq59i14wcg8gtozaffqazd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పశు శాస్త్రము.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215991</id>
    <revision>
      <id>564232</id>
      <timestamp>2026-07-12T17:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '  వీనికి ముందుభాగము కంటే వెనుకవైపుభాగము విశాలముగను బలి మముగను నుండవలెను. ముందరవైపు సన్న పట గా నుండవలెను గాని మిక్కిలి సన్నముగా నుండరాదు. మిక్కిలి సన్నముగా నున్న యెడల బోర (...'</comment>
      <origin>564232</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3848" sha1="67mze8cxm40ytohxxicr8q2dhhpim4n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;పాడిపశువులు.&lt;/noinclude&gt;

వీనికి ముందుభాగము కంటే వెనుకవైపుభాగము విశాలముగను బలి
మముగను నుండవలెను. ముందరవైపు సన్న పట గా నుండవలెను గాని
మిక్కిలి సన్నముగా నుండరాదు. మిక్కిలి సన్నముగా నున్న యెడల
బోర (ముందుకడుపు) యెత్తి కొని పోవును, అప్పుడు గుండెలకును నూపిరి
తిత్తులకును దేహారోగ్యమునకుఁ జాలినంత ప్రదేశమైన నుండకపోవుటచేఁ
బశువు బలహీన మైనదియై పాఁడి తక్కువగా నిచ్చును. కాబట్టి మందు
భాగము వెనుకటిభాగముకంపె సన్నముగానే యుండవలసినను మిక్కిలి
సన్న మై యారోగ్యభంజకముగా నుండఁగూడదు. తల పెద్దదిగా నుండ
ఐలెరుగాని వికార స్వరూపము కలుగఁజేయునంత పెద్దదిగా వండరాదు,
రెండుకన్నుల మధ్యను నుండు శిరోభాగము విశాలముగా నుండవలెను.
తల కన్నులనుండి నాసికా రంధ్రములవఱకును కోసుగాను బొడవుగా రు
రాఎలెను. కన్నులు సోగలై మిక్కిలి పెద్దవిగా గాని చాల చిన్నవి ? గాఁ గాని
యుండక సామాన్యములై గుంటలు పడిపోక చక్కఁగాఁ గానఁబడుచు,
శాంతసూచకములై కళ గలిగి యుండవలెరు. కొములు శరీరమునకు ఁ
దగిన పొడుగులు గలిగి యందముగా నుండవలెను. మెడ పొట్టిగాను లావు
గాను నుండవలెను. వెండ్రుకలు సన్నములు గాను మెత్తవి గారు నిగనిగ లాడు
నవిగా నుండవలెను. ముందరకడుపు విశాలముగను లోతుగనునుండవలెను.
నాలుగు కాళ్లనడుమనుండు శరీరమంతయు పెద్దదియై గుండ్రమై వెనుక వైపున
సతివిశాల మై యుండవలెను- ప్రక్క యెముకలు విశాలములై శోకవైపు
నకుఁ జక్కగా వ్యాపించి యుండవలెను. ముందర మీఁగాళ్లు వెడలుపులు
గలిగి కండబట్టి యుండవలెను. వెనుక వైపును వెనుకటి మీ ఁ గాళ్లును బ ద్దు
ములై చదునులు గాను, మాంస పూరితములుగాను నుండవలెను. వీపు మీఁది
మూపురముపక్క కొంచెము పల్లముగా నున్నను వీపుమాత్రము చదునుగా
నుండవలెను. తోఁకవైపు శరీరము మూపురముతో సమానమయిన యెగ్గు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>67mze8cxm40ytohxxicr8q2dhhpim4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పశు శాస్త్రము.pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215992</id>
    <revision>
      <id>564233</id>
      <timestamp>2026-07-12T17:11:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' వ్యవసాయము తక్కువయరు, యడవు లెక్కువగానున్న కొండప దేశములు పశువృద్ధికి మంచి ప్రదేశములని పైనా సిన దాని వలన స్పష్టము గాఁగలదు. శాస్త్రరీతిగాఁ బరువులను బెంచలేనివారికి దేవుఁడి...'</comment>
      <origin>564233</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3578" sha1="1o2nkhp97fpxq3x2mc921ea7uncdgf0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
వ్యవసాయము తక్కువయరు, యడవు లెక్కువగానున్న కొండప
దేశములు పశువృద్ధికి మంచి ప్రదేశములని పైనా సిన దాని వలన స్పష్టము
గాఁగలదు. శాస్త్రరీతిగాఁ బరువులను బెంచలేనివారికి దేవుఁడిచ్చిన పై
ప దేశములకంటె మంచి ప్రదేశము లెందును లేవు. కాని, వ్యవసాయ పరిమితి
హెచ్చిన కొలఁది నడవులన్నియుఁ బొలములగును. వృక్షములన్నియు నఱికివే
యఁబడును. పశువులకు మేతనిచ్చుఁ తావులన్నియు మనుష్యుని మేత కిప్పు
దుపయోగింపఁబడును. పశువృద్ధికరు నైసర్గిక లక్షణములన్నియుఁ జెడిపో

అట్టి సమయములలో శాస్త్రజ్ఞానము లేనివాఁడు పశువులను జక్కగా వృద్ధినొందింపఁ జాలఁడు.

మూఁడవ ప్రకరణము.

మంచిపశువులు:- నాని పరికరములు.

పశువులయొక్క గుణములు వాని యాకారములవలన నే చాలమట్టుకు ఁ,
దెలియు చుండును, పాలిచ్చు నావులకుఁ దోఁకవైపుభాగము వృద్ధి ఁ జెంది
యుండవలెను. పాలకు సంబంధించిన యవయవములన్నియు నావైపున నే
యుండుటచే, నాభాగము విశాలముగను బలిష్ఠముగను నున్నప్పుడే మంచి
పాడికి వలయు నవకాశము లుండును. అట్లుకాక తోఁక వైపుభాగము
సన్నఁ బడిపోయి యున్న యెడల నా యవయవములు వృద్ధినొందుట కవ
కాశ ముండదు. అట్టియావు మంచిపాడి నీయఁజాలదు. అట్లే దుక్కి
టెడ్లకు ముందరికాళ్లును ముందు భాగమును బలిష్ఠములుగాను, విశాలములు
గాను నుండవలెను, బలమునకుఁ గారణములగు గుండెకాయ, యూపిరితి
మొదలగునవి ముందర వైపుననే యుండును. ఇట్టి సామాన్యవిషయములనే
చక్కగా ఁబరిశీలించినయెడలఁ బాఁడియావులయొక్క యు దుక్కి పెడ్ల యొక్కయు లక్షణము లన్నియు మనకు విశదమగుచుండును. పశుశాస్త్ర
ప్రకారముగా నాయాజాతి పశువుల కుండవలసిన లక్షణముల నిందుఁగ్రింద
విరించుచున్నాము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1o2nkhp97fpxq3x2mc921ea7uncdgf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పశు శాస్త్రము.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215993</id>
    <revision>
      <id>564234</id>
      <timestamp>2026-07-12T17:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ములలోని 'కిల్లారి' జాతి పశువులకును సమస్త సౌకర్యములు గలవు. 1820 స॥ ర ప్రాంతములందు గౌడ్యాధన గారు (Gowdia dhungar) అను నొక నాసికా త్ర్యంబక పు బ్రాహణుడు 'అమృత మహా ల'ను పేరుగల తన మైసూరు జాతియె...'</comment>
      <origin>564234</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3742" sha1="7p00s0hoilwmwt8yhz72sjyiwz9999i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ములలోని 'కిల్లారి' జాతి పశువులకును సమస్త సౌకర్యములు గలవు. 1820
స॥ ర ప్రాంతములందు గౌడ్యాధన గారు (Gowdia dhungar) అను
నొక నాసికా త్ర్యంబక పు బ్రాహణుడు 'అమృత మహా ల'ను పేరుగల తన
మైసూరు జాతియెద్దును దోలుకొని కరువుచే బాధపడుచు సాట్పురా
ప్ర్రాంతములకుఁ బోఁదటస్థించెను. అతడక్కడనున్న యొక్క సంవత్సరము
లో నీ మైసూరు జాతీయెద్దు వలన జాలకోడె దూడలు కలుగ వీలుకలి గెను.
వాని సంతతియే క్రమముగా వృద్ధి యైనది. వాని నిప్పుడు కిల్లారి పశువు
లను పేర నాదేశీయులు పిలుచుచున్నారు. “ధనగరు ” అని వీనికి నామాంతరము గలదు.
సాధారణ ముగా నివి మందలు మందలుగాఁ బెంపఁబడును.
ఒక్కొక్క మందయందు 25 మొదలు కొని 200 వఱకును బశువు లుండును. వీనికి జాలినన్ని యాఁబోతులు స్వచ్ఛమైనజాతివి కూడ నుండును.
పశువుల కాపరు లొకచోటస్థిరము గానుండక, ఆజిల్లాలలో మేతగల చో
టులకెల్ల వీనిని దిప్పుచుందురు. ప్రతిస్థలమునను సెలయేర్లుగల కారణము
నఁజాలినంత స్వచ్ఛమగు నీరు దొరకును. పెద్ద పెద్ద చెట్లనీడలు లేనిచోట్ల
పశువుల కాపరు లే దేనికొండ గుహలోనో లేక పరిశుభ్రమై తాత్కాలికము
గా నిర్మింపబడిన చక్కని పందిరికిందనో ప్రశీతాతపములు తగులకుండు
సట్లు వీనిని నుంచుదురు. శీతకాలమునఁ జలికూడా విశేషించియుండున్ను

ఈప్రకారముగా సుజాతి పశువులు కలప దేశములను మనము
పరీక్షించినకొలఁదిని బైరీతి సామాన్య లక్షణములే కానఁబడుచుండును. వీనిని
బట్టి పశువృద్ధి కీక్రింది 6 ను, ముఖ్యములుగాఁ బరిగణించియున్నారు.
:1. సర్వకాలములలో నుండు మంచి పచ్చిక బయళ్లు.
:2 శుద్ధోదకము,
:3. ఎండవానల యలజడి నాపు పెద్ద చెట్లు.
:4. శీతకాలమునం దెక్కువ చలి
:5. సంవత్సరములో 35 దుక్కుల కెక్కువగా వర్షించకుండుట.
:6. బురదగాను, తేమగాను, గాక మెఱక గానుండు నేల,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7p00s0hoilwmwt8yhz72sjyiwz9999i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పశు శాస్త్రము.pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215994</id>
    <revision>
      <id>564235</id>
      <timestamp>2026-07-12T17:17:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నాగపురమునందలి వారింజ పండ్ల రుచి సాతుకడిలోని వాచింజ ఫలములు కబ్బదు. బొంబాయిలో ఫలించు &quot;అల్ఫాంసో” మామిడి పండ్లడచి పునహా లోఫలించు “అల్ఫాంసా'' ఫలములకు రాదు. హాసనాదేశపు పొగాకు, ర...'</comment>
      <origin>564235</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3731" sha1="6tu8f9dwc4240jtxwrko3k6rc7qz53y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;4&lt;/noinclude&gt;నాగపురమునందలి వారింజ పండ్ల రుచి సాతుకడిలోని వాచింజ ఫలములు
కబ్బదు. బొంబాయిలో ఫలించు &quot;అల్ఫాంసో” మామిడి పండ్లడచి పునహా
లోఫలించు “అల్ఫాంసా'' ఫలములకు రాదు. హాసనాదేశపు పొగాకు,
రుచి, గుజరాతు దేశములో జెఱుగు నాహావనా విత్తనపు పొగాకునకు
రాదు. ఒక్కొక్క దానికి నొక్కొక్క యనుకూల ప్రదేశముండును.
కాని, పతిప్రదేశమును నన్నిఁటికి ననుకూలమయినది కాదు.

అట్లే యింగ్లాండుదేశమునందు వృద్ధియగు నావులు మనదేశపు వేఁడి
కిఁ దాళలేవు. సింధుదేశములోఁ మిక్కలిగా వృద్ధి యగు నావులే మధ్య.
రాష్ట్రములలో రోగముల పాలగుచుండును. అరేబియా దేశములో దినము
నకు 40 పౌనుల పాలిచ్చు నావులు మన దేశములో 22 పౌనుల కధికముగా
నొసఁగ లేవు. దేశ స్థితి ననుసరించి పశువులు గుణములును
చుండును.

కాని, పశువృద్ధికిఁ గొన్ని నైసర్గిక గుణములు ముఖ్యములు, చక్క
నిపాలిచ్చు మంచి యావులును, గొష్టమున కోర్చి పనిచేయు మంచియెడ్లును,
విశేషము కాగల ప్రతిదేశములోను గొన్ని సామాన్య లక్షణములు కానవ
చ్చుచుండును. కత్తియవారు దేశములోని &quot;గీరు” అను జాతియె డ్లాదేశీ
య పర్వత ప్రాంతములో సర్వకాలము లందును సమృద్ధిగా బెఱుగు
పచ్చికలను గడుపొర మేయుచుఁ బర్వతపు చరియలనుండి బయలు వెడలు
ప్రవాహముల లోని నిర్మలోదకములను బానము చేయుచు, వేసవి వేళల
వాపాంతములలోని మహా వృక్షముల నీడలను విశ్రమించుచు, నాత్యు
క్షమై, చలికాలములో మిక్కిలి శీతలముగా నుండువా దేశపు శీతోష్ణస్థితి
వలనఁ జక్కగా సభివృద్ధినొందుచుండును, ఆదేశమునందు సేపేట 35 అంగు
శములకంటె దుక్కులకంటె నెక్కువ వర్షించదు. ఇంచుమించుగా
వేయు మైళ్లపై శాల్యముగల యాదేశపు కొండయడవులలో నీపశువులకుఁ గలు
'ని సౌకర్యములే లేవు. అట్లే సాట్పూరా (Satpura) పర్వత ప్ర్రాంత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6tu8f9dwc4240jtxwrko3k6rc7qz53y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పశు శాస్త్రము.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215995</id>
    <revision>
      <id>564236</id>
      <timestamp>2026-07-12T17:19:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యొక బాలుని చలపై నొక గంజికుండను బెట్టి యెడ్ల నూరిబైటకుఁ దోలుకొని పోవుచుందురు. పశువుల మేతకై గ్రామకంఠము భూముల నుంచి పెట్టినను నందుఁజాలినంత మేఁత యుండదు. “హేహేయ్”” అనియఱచుచు,...'</comment>
      <origin>564236</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3618" sha1="t5oxfh24n2h8a8gwo2tqymueq9ibhun" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యొక బాలుని చలపై నొక గంజికుండను బెట్టి యెడ్ల నూరిబైటకుఁ దోలుకొని
పోవుచుందురు. పశువుల మేతకై గ్రామకంఠము భూముల నుంచి పెట్టినను
నందుఁజాలినంత మేఁత యుండదు. “హేహేయ్”” అనియఱచుచు, “ఆ
య్యెద్దా” . అనిపొడుగుచు, కఱ్ఱలో నడుమువిరుగునట్లు కొట్టుచు, తిను
టకు గడ్డియు, నిలువ నీడయు, ద్రావ నీము లేని ప్రదేశములు కీపశువులను
బోలుకొని పోవునప్పుడు మాత్ర మీ మాలకాపరులు లులాయ వాహానుఁడైన
యమధర్మరాజును బోలియుందురుకాని, శ్రీకృష్ణునివోలకు. ఎండలో మల
మలమాడి, రువేఁడిచేతను వాక) వేశను పషించి, పైఁగఁగూరా
ములగు మూర్ఖపశుబాలకుల దెబ్బలచే నేర్చును, నింటికిరాగానే పడు
వులు కడుపునిండ నీరుడ్రావుటను మనము సిత్య &quot;ను జూచుచునేయున్నాము,
ఇంతియ కాదు. ఒక్కొకప్పుడు బావో కురసుచే దొరకిన ముఱికినీళ్లను
దావి, రోగము తెచ్చుకొని యెన్ని పశువులు పోవుచున్నవో మన మెఱుఁ
'గసిదికాదు. సాయంకాలమునందుఁ బడవులింటికి రాంగానే మన మవిపొల
మున మేసివచ్చినపని భావించి, యొక్క_డవున నను జాలని నాలుగు గడ్డి
పలకలను వానిముందు వస, పాలకై కంగురు. ఇట్టిమార్గములు కట్టువడ్డీ,
పశువులు సరియైనమార్గమునఁ గాయబడుఇఒకును మనదేశము వృద్ధి కాదు.
ఏమియు నేరుపకున్న గొడ్ల గాయుదువాయని మనవా రడుగుతుకుకాని,
గోడ్లను గాయు టంతో తేలికయైందికాదు. మేము వాయు తరమగు
నీశాస్త్రమును నేరుపక, గడ్లను వాయువాఁడు సహితము పశువులకు శత్రు
ఐగును గాని మిత్రుఁడు కాలరు.

రెండవప్రకరణము.

మంచిపశువుల కనుకూల ప్రదేశములు.

ఉత్తర మహా సమునంకు సరిగడ్డ కట్టుకొని పోయియుం
డును. అక్కడివలె ముకృష్ణ దామముల నీరు గజ్జెట్టదు. హిమాలయ
పాంకము లందలి వేయుండ్లుని మహంలోని కేఁపపఁడ్లకుదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t5oxfh24n2h8a8gwo2tqymueq9ibhun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పశు శాస్త్రము.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215996</id>
    <revision>
      <id>564237</id>
      <timestamp>2026-07-12T17:21:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అని వాడెదరు. గొప్ప గొప్ప రాజులు సహితము వివాహ కట్నములుగాఁ బకువుల నే యిచ్చుచుండెడివారు. ఆకాలమునందు జనుల భాగ్యము:గూడఁ బశువులవలన నే పరిగణింపఁ బడుచుండెను. “ఆతనికి 100 పశువులు కల...'</comment>
      <origin>564237</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4038" sha1="ml0cevtbr0ll1bvtm1pbfmbz8bign3i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అని వాడెదరు. గొప్ప గొప్ప రాజులు సహితము వివాహ కట్నములుగాఁ
బకువుల నే యిచ్చుచుండెడివారు. ఆకాలమునందు జనుల భాగ్యము:గూడఁ
బశువులవలన నే పరిగణింపఁ బడుచుండెను. “ఆతనికి 100 పశువులు కలవు.
6 మందలు కలవు అనిఋగ్వేదమునందుఁ జెప్పపడుచుండెను.
మందు డా నాశత్రువుల పశువులను సంహరింపుము. ” డివరుణుఁడా
యీనెల్లని యావేమి? దీనికింత తెల్లని పాలేమి? ఇది నీయద్భుతను. క దా. ” ”
అనుకీతివాక్యములు వేదములో ని సేకములు గలవు.

ఇట్లుపశుధనమే ధనము గాఁ గలిగి, కామధేనువుల భూమిరుగు
మన భరతఖండము నందిప్పటి మన యావులును, షెడ్లును, నెట్టిహీనమగు
స్థితియందున్నవో విచారించుకొనిన, మనకుశోకము మితిమీఱకపోదు.
ధేకాసుకుఁడో యమనట్లు రాక్షసకృత్యములు చేయవలసినమన దక్షిణ
హిందూదేశపు దుక్కి టెద్దు సామాన్యపు నేలలో నిప్పుడు 5 అంగుళముఁల
లోఁతు దుక్కి దున్ననప్పటికి గుడ్లు మిడకరించుచున్నది. దినమునకు 100
సేకుల పాలనైనను నీయఁగల పూర్వకాలపు కామధేనువుల సంతానమని
పేరు పెట్టుకొని, యిప్పటిమన యావులు దినమున కొకటి రెండు సేకులపాల
నొసఁగుటకుఁ జాలకున్నవి. ఎంత కాలమో చక్కని చిక్కనిపాల నిచ్చు
యోగ్యతా శణ మడుగంటుటచే, నిప్పుడిసిన యాఱుమాసముల నాటికే పెట్టి
పోవుదున్నవి. జిడ్డుగా కుచు బలకరముగా నుండవలసిన మన పెరుగు పెట్టి
నీటిబుగ్గయై సేనునకుతికులముల వెన్న నైనను నీయకున్న ది. ఏటేటఁగ్రమముగా
నావు, నకుండుటయు ఁ గొన్నిచోట్ల మొదటి కానుపు కూడ 5, 6, యేండ్లు
గడచువఱకును రాకుండుటయిఁ బరకు గము లుత్పత్తి యై యేటేట వేలకొ
లఁది పశువుబ చనిపోవుచుండుటయు, — లోనగుపెట్టివన్నియు మనయిప్పటి
వరిద్ర ) ఔదశ నే సూచించును, అందు వలనఁ బశువుల నుచితరీతినినుంచుట
యెట్లో యెల్లరకును దెలియవలసి యున్నది.

పూర్వము శ్రీ కృష్ణునిఐ లెనే యిప్పటికినిమం పశువుల వాండ్రు పల్లెల
లొ మీద మునందుఁ జల్దిమూటలను వేఖనండ ములకుఁ దగిలించుకొని,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ml0cevtbr0ll1bvtm1pbfmbz8bign3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పశు శాస్త్రము.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215997</id>
    <revision>
      <id>564238</id>
      <timestamp>2026-07-12T17:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పశుశాస్త్రము  మొదటి ప్రకరణము.  దక్షిణ హిందూ దేశములోని పశువుల స్థితి.  పూర్వకాలమునందు వ్రేపల్లెయందు శ్రీ 9 బాలగోపాల కృష్ణుఁడాల  నిజని పచ్చిశఋఋళ్లకుఁ దోలుచు, వానిని గడుపు ని...'</comment>
      <origin>564238</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2701" sha1="p4heopkfdtbgcczqqbnmvv9chdusb26" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పశుశాస్త్రము

మొదటి ప్రకరణము.

దక్షిణ హిందూ దేశములోని పశువుల స్థితి.

పూర్వకాలమునందు వ్రేపల్లెయందు శ్రీ 9 బాలగోపాల కృష్ణుఁడాల
 నిజని పచ్చిశఋఋళ్లకుఁ దోలుచు, వానిని గడుపు
నిండ మేపుచు, వలయునప్పుడెల్ల నిర్మలోదకములను ద్రావించుచు, వేణు
నాదముతో వానినాకర్షించి సుఖ పెట్టుచు నుండెనని మన దేశములోఁ వెలి
యనివారులేకు.చల్దులమూటలు గట్టుకొని భుజముల పై వేణుదండము లనుధరించి
పశువుల వెఁటఁబోయి, మంచినీడలును, జక్కనికి నవులను, గలనిర్మలజలా
శయ ప్రాంతభూములలో శ్రీకృష్ణునివలెఁ బశువులను గాయఁగల వారి
జన్మమే సుఖజన్మము. పౌలును, బెరుగును, మీఁగడయు
నవ్వారిగానుండఁగా శ్రీకృష్ణునంతటి మహానుభావుని వెన్న దొంగయై
మించిన పసులకాఁపరినిగా మని వారు భావించుట చూడఁగాఁ బూర్వమున
మనదేశములో నిజమగు కామధేనువులే యుండెనని యొప్పుకొనక తప్పదు.
కాని, యాకాలములిప్పుడు మాఱిపోయినవి. ఇప్పటికాలపు డచ్చివారి
యావొక్కటి 1750 పౌనుల తూరకగలదియై ప్రతిదినమును 108 పౌనుల
పాలను (36 వీ సెలు) నిచ్చునప్పుడు, శ్రీకృష్ణుఁడే యాలకాఁపరిగనున్న
యాదినములలో మనపశువు లెట్లుండెనోక దా! మన దేశమునందప్పుడు పశు
వులే ధనము గానుండెడివి. ఇప్పటికిని విశాఖపట్టణము జిల్లాలో దీనిని సొమ్ము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p4heopkfdtbgcczqqbnmvv9chdusb26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu/124</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215998</id>
    <revision>
      <id>564244</id>
      <timestamp>2026-07-12T22:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564244</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1937" sha1="srvrnxnwcetotfidtd048gdgu5pnpqv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||పదుమూఁడవయధ్యాయము|107}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
    యన్ని వపువులం దుండియు
    నన్నా పరమాత్ముఁ డెద్ది యంటఁడు సువ్వే.  {{float right|32}}

కం॥ రవియొక్కఁడ యీసకలం
    బవులోకము వెలుఁగఁజేయు నర్జున యె ట్ల
    ట్లవురా క్షేత్రియు సకలం
    బవుక్షేత్రంబులను వెలుఁగునట్టల చేయున్.  {{float right|33}}

కం॥ నలి నిటు క్షేత్రీక్షేత్రం
    బులవాసియు మాయనుండి భూతములెల్లం
    దొలఁగుటయు జ్ఞానదృష్టిని
    దెలిసినఁ బరమేశ్వరుని దుదిం జెందనగున్.  {{float right|34}}
&lt;/poem&gt;


{{c|గద్య.}}

{{c|ఇది శ్రీ త్రికవిమిత్ర తాడూరి రామనభట్టాగ్రపుత్ర పండితారాధన}}
{{c|మండిత లక్ష్మీనరసింహ పండిత ప్రణీతంబైన యుపనిషత్తును}}
{{c|బ్రహ్మవిద్యయును యోగశాస్త్రంబును శ్రీకృష్ణార్జున}}
{{c|సంవాదంబును నగు భగవద్గీతయందు క్షేత్ర}}
{{c|క్షేత్రజ్ఞవిభాగయోగమను పదుమూఁడవ}}
{{c|యధ్యాయము.}}


{{Css image crop
|Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu
|Page = 124
|bSize = 600
|cWidth = 120
|cHeight = 57
|oTop = 770
|oLeft = 230
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>srvrnxnwcetotfidtd048gdgu5pnpqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu/125</title>
    <ns>104</ns>
    <id>215999</id>
    <revision>
      <id>564248</id>
      <timestamp>2026-07-12T22:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564248</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2162" sha1="bcjo0z1dpo8py9bulnqqy39008458s8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu
|Page = 125
|bSize = 600
|cWidth = 472
|cHeight = 56
|oTop = 60
|oLeft = 68
|Location = center
|Description = 
}}


{{p|fs125|ac}}ఆంధ్రభగవద్గీత.&lt;/p&gt;

{{p|fs125|ac}}పదునాలుగవయధ్యాయము.&lt;/p&gt;

{{p|fs200|ac}}గుణత్రయ విభాగయోగము.&lt;/p&gt;

{{Css image crop
|Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu
|Page = 125
|bSize = 600
|cWidth = 120
|cHeight = 29
|oTop = 251
|oLeft = 240
|Location = center
|Description = 
}}

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
వ॥ శ్రీ భగవంతుండు మఱియు నిట్లనియె.

కం॥ మఱియును జ్ఞానంబులలో
    నెఱిఁగించెదఁ బరము శ్రేష్ఠ మెయ్యది ము న్నం
    దఱుమునులు దానిఁ బార్థా
    యెఱిఁగికదా మోక్షమంది రిందుండి తగన్.  {{float right|1}}

కం॥ ధరలో నీజ్ఞానంబును
    సరి యవలంబించి నాదు సాధర్మ్య మ్మె
    వ్వరు గండ్రు సృష్టితఱిఁ బు
    ట్టరు ప్రళయంబందుఁ బొడవడంగరు వారల్.   {{float right|2}}

కం॥ తా నల్లప్రకృతి నాకున్
    యోనియగున్ నేను గర్భ మునిచెద నందున్
    దానం భూతములెల్లను
    మానుగ నో పాండుపుత్రమధ్యమ పుట్టన్.  {{float right|3}}

ఆ॥ వె॥ ఎల్లయోనులందు నేయేశరీరముల్
       పుట్టుచుండు జగతి నట్టివాని
       కరయఁ బ్రకృతి యోనియై యొప్పు నందు వి
       త్తనము నాటు నట్టితండ్రి నేన.   {{float right|4}}
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bcjo0z1dpo8py9bulnqqy39008458s8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu/126</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216000</id>
    <revision>
      <id>564250</id>
      <timestamp>2026-07-12T22:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564250</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2145" sha1="r9moutmrwukyl1uuokb3nmkqhim5zwb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||పదునాలుగవయధ్యాయము|109}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
తే॥ గీ॥ ధరణి సత్వము రజము ను దమము రనఁగఁ
       బొనరు గుణములు ప్రకృతిచేఁ బుట్టినట్టి
       వయ్యె నీమూఁడు నవ్యయుం డైనయట్టి
       దేహి నరికట్టుచుండును దేహమందు.  {{float right|5}}

తే॥ గీ॥ అందు సత్వంబు నిర్మలం బౌటఁజేసి
       వెలుఁ గొసఁగు చామయంబులఁ దలఁగుచును సు
       ఖాభిమానంబు మఱియు జ్ఞానాభిమాన
       మనెడునీరెంటితో దేహి నంటఁగట్టు.   {{float right|6}}

కం॥ నలి రాగపురూ పౌచును
    నిలలోన రజోగుణంబు తృష్ణాసంగం
    బులఁ బుట్టించుచుఁ గర్మం
    బులతగులున కతని లంకె పొనరఁగ వైచున్.  {{float right|7}}

కం॥ తమ మజ్ఞానమునకు జన
    కమయి శరీరులకు మోహకరమై యాల
    స్యముతోడ వారినిఁ బ్రమా
    దముతోడను నిద్రతోడఁ దగ బంధించున్.  {{float right|8}}

కం॥ సుకమందు సత్వము రజ
    స్సు కర్మములయందుఁ దమము సుజ్ఞానముఁగ
    ప్పికరము ప్రమాదమందున
    సకలశరీరులను సవ్యసాచీ నడపున్.  {{float right|9}}

కం॥ ఒక్కొకతఱి నీమూఁటను
    నొక్కొక్కటి తక్కు రెంటి నొయ్య నడఁగఁ గాఁ
    ద్రొక్కుచుఁ బ్రబలంబై కడు
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r9moutmrwukyl1uuokb3nmkqhim5zwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu/127</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216001</id>
    <revision>
      <id>564251</id>
      <timestamp>2026-07-12T22:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564251</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2134" sha1="oej418o60by3glno3ttvs49a2kva13u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|110|భగవద్గీత|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
    నిక్కును గురువంశ వార్ధి నీరజవైరీ.  {{float right|10}}

కం॥ ఎప్పుడు వెలుఁగిడుజ్ఞానము
    తప్పక యీమేన నెల్లద్వారంబులలో
    నొప్పుగఁ బుట్టును సత్వం
    బప్పుడ యెఱుఁగునది ప్రబలమైన దటంచున్.  {{float right|11}}

తే॥ గీ॥ సర్వసామాన్యచేష్ట లిచ్ఛలు దురాశ
       శమములేమియు స్వప్రయోజనపుఁ గర్మ
       మాచరించుట యనునివి యర్జునా ర
       జస్సు ప్రబలంబగుడు వడి సంభవించు.  {{float right|12}}

కం॥ పొరపా టేమఱిపాటును
    ధరణిఁ బ్రకాశంబులేమి స్తబ్ధత్వంబుం
    గురునందన పుట్టునుజు
    మ్మరయంగఁ దమస్సు ప్రబలమగుటయు మఱియన్. {{float right|13}}

కం॥ ఏదశ సత్వము ప్రబలం
    బాదశఁ దా నొకటియైన నర్జున పొందుం
    జూ దేహి నిర్మలంబగు
    వేదవిదులలోకముల వివేకాభ్యర్థీ.  {{float right|14}}

కం॥ హెచ్చురజస్సునఁ గా వి
    వ్వచ్చుఁడ కర్మపరులందుఁ బరఁగఁగఁ బుట్టున్
    హెచ్చుతమస్సునఁ గాఁ దా
    నచ్చుగ నిలమూఢయోనులందునఁ బుట్టున్.  {{float right|15}}

కం॥ ఇల సాత్వికములకున్ ని
    ర్మలసత్కర్మములఫలము రాజసములకున్
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oej418o60by3glno3ttvs49a2kva13u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి</title>
    <ns>102</ns>
    <id>216002</id>
    <revision>
      <id>564255</id>
      <timestamp>2026-07-13T02:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ' {{రచయిత  |ఇంటిపేరు = అయినంపూడి  |అసలుపేరు = శ్రీలక్ష్మి  |పేరు_మొదటి_అక్షరం = అ  |పుట్టిన_యేడు =  |గిట్టిన_యేడు =   |వివరణ =   |బొమ్మ=   |వికీపీడియా_లంకె = అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి  |వికీవ్యాఖ్య_...'</comment>
      <origin>564255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="615" sha1="mu9qbzn15icz3x4k296ilbok917wodi" xml:space="preserve">
{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = అయినంపూడి
 |అసలుపేరు = శ్రీలక్ష్మి
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = అ
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అజి]]</text>
      <sha1>mu9qbzn15icz3x4k296ilbok917wodi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564256</id>
      <parentid>564255</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T02:20:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="655" sha1="6hydf4fpq2hx0ex95164m7hdpf3qt0v" xml:space="preserve">
{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = అయినంపూడి
 |అసలుపేరు = శ్రీలక్ష్మి
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = అ
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిలువేరు రామలింగం]]</text>
      <sha1>6hydf4fpq2hx0ex95164m7hdpf3qt0v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564257</id>
      <parentid>564256</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T02:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="660" sha1="m4u8p6bw81l71b5z11eqefco9hzg1j0" xml:space="preserve">
{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = అయినంపూడి
 |అసలుపేరు = శ్రీలక్ష్మి
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = అ
 |పుట్టిన_యేడు = 1967
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిలువేరు రామలింగం]]</text>
      <sha1>m4u8p6bw81l71b5z11eqefco9hzg1j0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564258</id>
      <parentid>564257</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T02:22:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="684" sha1="8xf19o9lbzvv85dudpuivvt0npb9ii8" xml:space="preserve">
{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = అయినంపూడి
 |అసలుపేరు = శ్రీలక్ష్మి
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = అ
 |పుట్టిన_యేడు = 1967
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=Ayinampudi Srilakshmi.jpg
 |వికీపీడియా_లంకె = అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిలువేరు రామలింగం]]</text>
      <sha1>8xf19o9lbzvv85dudpuivvt0npb9ii8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వర్గం:1967 జననాలు</title>
    <ns>14</ns>
    <id>216003</id>
    <revision>
      <id>564259</id>
      <timestamp>2026-07-13T02:22:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>ఖాళీ పేజీని సృష్టించారు</comment>
      <origin>564259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564260</id>
      <parentid>564259</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T02:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:1967]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>564260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="ehdkcmnqtjvv48bxpduv11svksr6z6w" xml:space="preserve">[[వర్గం:1967]]</text>
      <sha1>ehdkcmnqtjvv48bxpduv11svksr6z6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:విహాంగ యానము.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>216004</id>
    <revision>
      <id>564285</id>
      <timestamp>2026-07-13T07:34:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>564285</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="myng7vdv0rluapla1013l4ydatbyjts" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=విహాంగ యానము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:తేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1934
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>myng7vdv0rluapla1013l4ydatbyjts</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>564289</id>
      <parentid>564285</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T07:45:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>564289</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="egymt35w15nkiwcgfom2tz7kc4g2zrj" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=విహాంగ యానము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:తేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1934
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
4=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>egymt35w15nkiwcgfom2tz7kc4g2zrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విహాంగ యానము.djvu/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216005</id>
    <revision>
      <id>564286</id>
      <timestamp>2026-07-13T07:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రండవ (పకరణము, 15   ఆర్థ-నూతదుమికి (ప్రయోజనములేవు మహో నము  (దములో మంచిలోతు చూచుకొని దుముకవ లెను,   రామనీట మునుంగుటకు అంతదూరము పోనేల ?   ఆర్హ _సము(దము భూమికంకు మూండింతలు “పెద్దది  కాద...'</comment>
      <origin>564286</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2486" sha1="966tc0dzqols7ii4c873q0uk2z0d3ee" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;రండవ (పకరణము, 15 

ఆర్థ-నూతదుమికి (ప్రయోజనములేవు మహో నము 
(దములో మంచిలోతు చూచుకొని దుముకవ లెను, 

రామనీట మునుంగుటకు అంతదూరము పోనేల ? 

ఆర్హ _సము(దము భూమికంకు మూండింతలు “పెద్దది 
కాదా? 

రామ కాంబట్టి పెద్ద నము|ద్రములో మంచిలోతు 
చూచుకొని దుముకుట (పథాన మం[ఠీందుని గారవమునకు 
తగియుండును, 

అక్ష —(కోపముతో)-మోకు నామాటలు, నవ్వుగా 
తో(చుచున్న వి, మహో నిధానముఖు నము[ద గర్భమునలాక 
మో దొడ్డలోని భావిలో పడియుండునా ? 

'రామ-=--ఇప్పుడు తెలిసినది నడి నము[ద్రములో 
లోతుగా మునింగి అడుగున బడియున్న రత్నములతో 2 
నింపుకొని తెచ్చి మహారాణిగారి నమర్పింప వలసినది, 

ఆర్ష---మిా నవ్వులకు పరిమితిలేదు. మోారిట్లు మాట 
లాడినయెడల ఈ రహస్యమును మికుందెలియకుండ దేవి 
గారికే మనవి చేసెదను. 

లలిత. (ననుచు) శా స్ర్రజ్ఞుల మాటలు నవ్యలుగా 
సేరవు, ఇందులో ఏదో కిటుకు ఉన్నది. రామభ'ద్రుని మాటల 
కేమి ? (శ్రద్ధతో మో మాటలు నేను వినియెదను, 

అర్ద దేవీ! ఈ మంతీం(ద్రు డెప్పుడును ఇట్టివాండే 
నంగతి (గ్రహించు నేర్పెణబుంగండు, సగ్రతమనోహారిణి (పకృతి 
శాసనముల నూతన వికానము. _ జలాంతేన్గాములు ఇదివజే 
మో రెటుగుదురు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>966tc0dzqols7ii4c873q0uk2z0d3ee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విహాంగ యానము.djvu/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216006</id>
    <revision>
      <id>564287</id>
      <timestamp>2026-07-13T07:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Css image crop |Image = విహాంగ యానము.djvu |Page = 2 |bSize = 600 |cWidth = 120 |cHeight = 172 |oTop = 344 |oLeft = 240 |Location = center |Description =  }} ఆం[ధసరస్వతీ (గంథమౌాల-2]   ప |  రియా ౦ గ యాన వు!  టం) Nam ga anh   (ఆంధ భాషలోని (పకృలిశ్యాన్త్ర సంబంధ మన మెట్టమైై|ైదటి నవల.)...'</comment>
      <origin>564287</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1119" sha1="l8ckziqocka7hi5wryn9rybtha3izw3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = విహాంగ యానము.djvu
|Page = 2
|bSize = 600
|cWidth = 120
|cHeight = 172
|oTop = 344
|oLeft = 240
|Location = center
|Description = 
}}
ఆం[ధసరస్వతీ (గంథమౌాల-2] 

ప | 
రియా ౦ గ యాన వు! 
టం) Nam ga anh 

(ఆంధ భాషలోని (పకృలిశ్యాన్త్ర సంబంధ మన మెట్టమైై|ైదటి నవల.) 

Pralicyuh' Soaps 

చెన్నపురి వేపేకీ పోస్టుకుచేరిన సరకుఖ్రాకము వెళ్లారివీధి 124 నెం, 
గల గృహమున సావింప౭బడిన 
ఆం(ధ సర రస్యతీ (గంధమాలవా రికొణుకు 
శేసమళ్ల రాజగోపాలరావు గారిచే 

| 6 Sp eRa ye 
(పకటింప(బడినది, క్ర 

The right of translation and reproduction are reserved 
by the Grandhamala. 

1984, 
వెల 1-5-0) [ పోస్చేజీ (పత్యేకము,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l8ckziqocka7hi5wryn9rybtha3izw3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:విహాంగ యానము.djvu/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216007</id>
    <revision>
      <id>564288</id>
      <timestamp>2026-07-13T07:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పీఠిక  ఈ గ్రంథమాలలోని 8-వ కుసుమమగు లలిత 1915-లో ప్రకటింపబడినది. అందు లలితాదేవి సోదరులు మువ్వురును రుస్తుంఖానుచే చంపఁబడిరి. రెండేండ్ల వాఁడగు సోదర పుత్రుఁడు బాల జగపతియొక్కఁడే...'</comment>
      <origin>564288</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3275" sha1="2u4wb8jq317bdfb1n8k1ndw44b19zws" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పీఠిక

ఈ గ్రంథమాలలోని 8-వ కుసుమమగు లలిత 1915-లో ప్రకటింపబడినది. అందు లలితాదేవి సోదరులు మువ్వురును రుస్తుంఖానుచే చంపఁబడిరి. రెండేండ్ల వాఁడగు సోదర పుత్రుఁడు బాల జగపతియొక్కఁడే ఆ వంశమునకు మిగిలిన మగ పురుగు. విహంగయానమును నీ ప్రకృతనవలకు
లలితయను వెనుకటి నవలతోఁగల సంబంధమింతవఱకే. ఆ కథాభాగములలో లలితాదేవి పేరుమాత్రమో ఇందు వచ్చును గాని, విహంగయానమున కానవలలోని కథతో నించుకంతయు పాఠకు లెఱుఁగవలసిన యితర సంబంధము లేదు.

విహంగయానము తెలుగులోని ప్రకృతి శాస్త్రసంబంధమైన నవలలలో మొట్టమొదటిది. స్వతంత్రముగా రచింవఁబడినది. కాని యిందలి ప్రకృతిశాస్త్ర విషయములు జనసామాన్యమున కందుబాటులో నుండు
రీతిని కూర్పఁబడినవి. వాయువిమాన నిర్మాణ పద్ధతులు 18, 20 ప్రకరణములలో తెలుపఁబడినవి .

ప్రేమవతియను నంగన జలాంతర్గాములతో సముద్రగర్భములు శోధించి గనులు త్రవ్వించి నిర్మానుష్య ద్వీపముల కెత్తించి ఆ ధనముతో లోకమునందు ప్రకృతి శాస్త్ర విద్యను వెలయించుట యిందలి ప్రధాన
కథ. ప్రతి ప్రకరణమునందును అవ్వారిగా ప్రకృతి శాస్త్రరహస్యములు వెల్లడింపఁబడినవి. ఇందలి విషయములన్నియు శాస్త్రసిద్ధము గాని శాస్త్ర వ్యతిరిక్తములు కావు.

శాస్త్ర నవలారచనకు వన భాషకును నాకునుగూడ నిదియే ప్రధమము. ఆంధ్రులు ఇందు దోషములుకులవేని మన్నించుచు నీ ప్రయత్నము నాదరింతురు గాత. రాఁబోవు గ్రంధము ఆహారశాస్త్రము. ఫిబ్రవరు మాసాంతముని కిది వెలువడును,

చెన్నపురి, వేపేరి.
22-1-1934
తేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2u4wb8jq317bdfb1n8k1ndw44b19zws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:A Collection of Telugu Proverbs.pdf/416</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216008</id>
    <revision>
      <id>564299</id>
      <timestamp>2026-07-13T09:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '  133. खलः केन निवार्यते ॥ : ఖలః కేన నివార్యతే॥ : By what can a wicked man be checked ?  :: सर्पः क्रूरः खलः क्रूरः सर्पात्क्रूरतरः खलः । :: मंत्रौषधवशस्सर्पः खलः केन निवार्यते ॥ :: సర్పః క్రూరః ఖలః క్రూరః సర...'</comment>
      <origin>564299</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1977" sha1="opom1m5rhsjsb7hh1lcm9u8nldy1t9e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Srinivasrjy&quot; /&gt;{{center|'''SANSCRIT PROVERBS.'''}}

{{center|'''ख.'''}}&lt;/noinclude&gt;

133. खलः केन निवार्यते ॥
: ఖలః కేన నివార్యతే॥
: By what can a wicked man be checked ?

:: सर्पः क्रूरः खलः क्रूरः सर्पात्क्रूरतरः खलः ।
:: मंत्रौषधवशस्सर्पः खलः केन निवार्यते ॥
:: సర్పః క్రూరః ఖలః క్రూరః సర్పాత్క్రూరతరః ఖలః ।
:: మంత్రౌషధవశస్సర్పః ఖలః కేన నివార్యతే॥
&lt;small&gt;:: The serpent is cruel; a wicked man is cruel; a wicked man is more cruel :—a serpent yields to spells and medicines, but by what can a wicked man be checked ?&lt;/small&gt;

134. खलानां दुर्जनानां च द्विविधैव प्रतिक्रिया ।
: उपायान्मुखभंगो वा दूरतो वा विसर्जनं ॥
: ఖలానాం దుర్జనానాం చ ద్వివిధైవ ప్రతిక్రియా ।
: ఉపాయాన్ముఖభంగో వా దూరతో వా విసర్జనం॥
: For the wicked and the evil, the remedy is of two kinds ;—
:: either to disgrace them by strategy, or to leave them at a distance.

{{center|'''ग.'''}}

135. गंडूषजलमात्रेण शफरी फरफरायते ॥
: గండూషజలమాత్రేణ శఫరీ ఫరఫరాయతే॥
: The Śapharî splashes in even a mouthful of water.

&lt;small&gt;:: Śapharî is a small fish (Cyprinus Sophore.)—&quot;Said of a low person unduly elated with a small advancement, and so assuming a ridiculous importance,&quot; ( Morton ).&lt;/small&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;float:left;&quot;&gt;51&lt;/span&gt;( 401 )&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>opom1m5rhsjsb7hh1lcm9u8nldy1t9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:A Collection of Telugu Proverbs.pdf/417</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216009</id>
    <revision>
      <id>564301</id>
      <timestamp>2026-07-13T09:27:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '136. गणाद्ग्रहीता वर्धेत गणस्य तु न किंचन । : गणप्रदाता हीयेत गणस्य तु न किंचन ॥ : గణాద్గ్రహీతా వర్ధేత గణస్య తు న కించన । : గణప్రదాతా హీయేత గణస్య తు న కించన ॥ : He who takes from a number will gain—it is nothing to a nu...'</comment>
      <origin>564301</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2271" sha1="npanm4cfshqmxzskx3fdi97n1vsfcht" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Srinivasrjy&quot; /&gt;{{center|సంస్కృతలోకోక్తులు.}}&lt;/noinclude&gt;136. गणाद्ग्रहीता वर्धेत गणस्य तु न किंचन ।
: गणप्रदाता हीयेत गणस्य तु न किंचन ॥
: గణాద్గ్రహీతా వర్ధేత గణస్య తు న కించన ।
: గణప్రదాతా హీయేత గణస్య తు న కించన ॥
: He who takes from a number will gain—it is nothing to a number; he who gives to a number will lose—it is nothing to a number.

137. गतं न शोचामि कृतं स्मरामि ॥
: గతం న శోచామి కృతం స్మరామి ॥
: I mourn not for the past, I remember [ the benefits ] done [ to me. ]
&lt;small&gt;:: ( cf. Morton's Bengali and Sanscrit Proverbs 836. )&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;:: Vain repining is unprofitable but gratitude is a duty.&lt;/small&gt;

138. गतजलसेतुबंधनं ॥
: గతజలసేతుబంధనం ॥
: Repairing the tank-bund after the water had escaped.
&lt;small&gt;:: ( See TELUGU No. 77. )&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;:: ''To cover the well when the child is drowned.'' (German.)*&lt;/small&gt;

139. गतानुगतिको लोको न लोकः पारमार्थिकः ।
: सेतौ सैकतलिंगेन नष्टं मे ताम्रभाजनं ॥
: గతానుగతికో లోకో న లోకః పారమార్థికః ।
: సేతౌ సైకతలింగేన నష్టం మే తామ్రభాజనం ॥
: Following those gone before, people reason not; by making a sand lingam at the bridge, my copper pot is lost.
&lt;small&gt;:: A man having buried his copper pot to go and bathe at Adam's bridge near Rámeśvaram made a sand lingam over it to mark the place ; crowds of people following, senselessly did the same, so that it was a hopeless task for the owner to look for his property.&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;:: ''Silly sheep, where one goes, all go.'' (Spanish.)†&lt;/small&gt;

----
&lt;small&gt;* Den Brunnen decken, so das kind ertrunken ist.&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
&lt;small&gt;† Ovejas bobas, por do va una, van-todas.&lt;/small&gt;

{{center|( 402 )}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>npanm4cfshqmxzskx3fdi97n1vsfcht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu/128</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216010</id>
    <revision>
      <id>564302</id>
      <timestamp>2026-07-13T09:29:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564302</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2138" sha1="idd4esn4q5vle0g5ijtkfgq72mx35et" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||పదునాలుగవయధ్యాయము|111}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
    ఫలము సంసారదుఃఖమ
    ఫల మజ్ఞానంబు తమువలనిపనులకున్.  {{float right|16}}

కం॥ కలుగును జ్ఞానము సత్వము
    వలనను లోభము రజస్సువలనను బార్థా
    కలుగును గలుగుఁ దమస్సున
    నిల నజ్ఞానంబు మోహ మేమఱిపాటున్.  {{float right|17}}

కం॥ చనుఁ బైకి సాత్వికుఁడు న
    డ్మిన నిల్చును రాజసుం డమితగుణ కురునం
    దన యలఁతిగుణముత్రిప్పులఁ
    జనుఁదామసుఁ డైనవాఁడు సను నడుగునకున్.  {{float right|18}}

కం॥ గుణముల కంటెను వేఱెది
    గణియింపఁగ నెపుడుఁ గర్త కాదని కనుచుం
    గుణముల కతీతు నెఱుఁగును
    గుణనిధి నాభావ మపుడు కోవిదుఁ డందున్.  {{float right|19}}

కం॥ తగ నీదేహసముద్భవ
    మగుమూఁడుగణముల దాఁటినట్టిఁడు తాఁ బు
    ట్టుగుఁ జావు జరయు దుఃఖము
    దిగవిడిచి వెసంబడయుఁగదే మోక్షంబున్.  {{float right|20}}

వ॥ ఇట్లు భగవంతుండు బోధించిన విని యర్జునుండు.

కం॥ ఈమూఁడుగుణము లడఁచిన
    యామానిసిచిన్నె లేమి యాతఁడు దేవా
    యేమాచరించుచుండును
    నీమూఁడుగుణంబు లాతఁ డెట్టులుదాఁటున్.  {{float right|21}}
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>idd4esn4q5vle0g5ijtkfgq72mx35et</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:A Collection of Telugu Proverbs.pdf/418</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216011</id>
    <revision>
      <id>564303</id>
      <timestamp>2026-07-13T09:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '140. गता बहुतरा कांते स्वल्पा तिष्ठति शर्वरी । : इति चित्ते समाधाय कुरुष्व जनरंजनं ॥ : గతా బహుతరా కాంతే స్వల్పా తిష్ఠతి శర్వరీ । : ఇతి చిత్తే సమాధాయ కురుష్వ జనరంజనం ॥ : O beautiful woman! The night has...'</comment>
      <origin>564303</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2483" sha1="qastu1bly1gklsaucofpje85a2sj6r1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Srinivasrjy&quot; /&gt;{{center|'''SANSCRIT PROVERBS.'''}}&lt;/noinclude&gt;140. गता बहुतरा कांते स्वल्पा तिष्ठति शर्वरी ।
: इति चित्ते समाधाय कुरुष्व जनरंजनं ॥
: గతా బహుతరా కాంతే స్వల్పా తిష్ఠతి శర్వరీ ।
: ఇతి చిత్తే సమాధాయ కురుష్వ జనరంజనం ॥
: O beautiful woman! The night has mostly passed, little remains, bear this in mind and please the people.
&lt;small&gt;:: Said to an actress, who had danced long but received no present.&lt;/small&gt;

141. गतो बहुतरः कालस्स्वल्प एवावशिष्यते ॥
: గతో బహుతరః కాలస్స్వల్ప ఏవావశిష్యతే॥
: Time has mostly gone, little only remains.
&lt;small&gt;:: Therefore prepare for another world.&lt;/small&gt;

142. गुणदोषौ बुधो गृह्णन्निंदुक्ष्वेडाविवेश्वरः ।
: शिरसा श्लाघते पूर्वं परं कंठे नियच्छति ॥
: గుణదోషౌ బుధో గృహ్ణన్నిందుక్ష్వేడావివేశ్వరః ।
: శిరసా శ్లాఘతే పూర్వం పరం కంఠే నియచ్ఛతి ॥
: The wise man deals with virtues and faults as Śiva [ dealt with ] the moon and the poison; he praises the former with his head and keeps the latter in his throat.
&lt;small&gt;:: i. e. he does not expose the faults of others, though he praises their good qualities.&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;:: Alluding to the 'Churning of the ocean'.&lt;/small&gt;

143. गुणिनि गुणज्ञो रमते नागुणशीलस्य परितोषः ।
: अलिरेति वनात्कमलं न दर्दुरस्त्वेकवासोपि ॥
: గుణిని గుణజ్ఞో రమతే నాగుణశీలస్య పరితోషః ।
: అలిరేతి వనాత్కమలం న దర్దురస్త్వేకవాసోపి ॥
: An appreciator of good qualities is pleased with a good man, but no pleasure [ is experienced ] by the bad man ; the bee goes from the forest to the lotus, but not so the frog, though he lives with it.

{{center|( 403 )}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qastu1bly1gklsaucofpje85a2sj6r1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:A Collection of Telugu Proverbs.pdf/419</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216012</id>
    <revision>
      <id>564305</id>
      <timestamp>2026-07-13T09:35:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Srinivasrjy</username>
        <id>6608</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '144. गुणी गुणं वेत्ति न वेत्ति निर्गुणः ॥ : గుణీ గుణం వేత్తి న వేత్తి నిర్గుణః ॥ : A good man appreciates virtue; a bad man appreciates it not.  :: गुणी गुणं वेत्ति न वेत्ति निर्गुणो बली बलं वेत्ति न वेत्ति निर्बलः । :: पिक...'</comment>
      <origin>564305</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2411" sha1="n7yot8s3r3qr03m7ib9l0ftpygo0c9s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Srinivasrjy&quot; /&gt;{{center|సంస్కృతలోకోక్తులు.}}&lt;/noinclude&gt;144. गुणी गुणं वेत्ति न वेत्ति निर्गुणः ॥
: గుణీ గుణం వేత్తి న వేత్తి నిర్గుణః ॥
: A good man appreciates virtue; a bad man appreciates it not.

:: गुणी गुणं वेत्ति न वेत्ति निर्गुणो बली बलं वेत्ति न वेत्ति निर्बलः ।
:: पिको वसंतस्य गुणं न वायसः करी च सिंहस्य बलं न मूषिकः ॥
:: గుణీ గుణం వేత్తి న వేత్తి నిర్గుణో బలీ బలం వేత్తి న వేత్తి నిర్బలః ।
:: పికో వసంతస్య గుణం న వాయసః కరీ చ సింహస్య బలం న మూషికః ॥
&lt;small&gt;:: The virtuous man appreciates virtue, the bad man appreciates it not; the strong man, and not the feeble, understands strength; the cuckoo, and not the crow, feels the influence of the spring; the elephant, and not the mouse, justly values the strength of the lion.&lt;/small&gt;

145. गुरुनिंदा अधोगतिः ॥
: గురునిందా అధోగతిః ॥
: Reproaching a Guru is the road to perdition.

146. गृहीत इव केशेषु मृत्युना धर्ममाचरेत् ॥
: గృహీత ఇవ కేశేషు మృత్యునా ధర్మమాచరేత్ ॥
: You should practise virtue as if death had seized you by the hair.

147. ग्रामैकरాత్రं ॥
: గ్రామైకరాత్రం ॥
: One night in a village.
&lt;small&gt;:: A wandering life.&lt;/small&gt;

{{center|'''घ.'''}}

148. घृतस्य पात्रमाधारो वा पात्रस्य घृतमाधारो वा ॥
: ఘృతస్య పాత్రమాధారో వా పాత్రస్య ఘృతమాధారో వా ॥
: Does the vessel hold the ghî, or the ghî hold the vessel?
&lt;small&gt;:: Said by a would-be logician, as he turned the jar upside down, and so lost all the contents.&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;:: Applied to foolish argumentation.&lt;/small&gt;

{{center|( 404 )}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n7yot8s3r3qr03m7ib9l0ftpygo0c9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu/129</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216013</id>
    <revision>
      <id>564310</id>
      <timestamp>2026-07-13T09:43:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564310</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2523" sha1="r38qiuz9gubpcq6k97qgmr5t8r5oqka" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|112|భగవద్గీత|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
వ॥ అనియడుగుటయు శ్రీభగవంతుం డిట్లనియె.

కం॥ అమర నెవఁడు సాత్విక కా
    ర్యము వచ్చిన వచ్చెనేని రాజసమగు కా
    ర్యము వచ్చినఁ దామసకా
    ర్య మేవగింపఁ డవి పోవ నాశింపఁడు సూ.  {{float right|22}}

కం॥ అనిశము మధ్యస్థుని బో
    లెను నిలిచి గుణములచేఁ జలింపక ధర నె
    ల్లను గౌణవ్యాపారము
    అని యెఱిఁగి యెవండు బెగడు నందకయుండున్.   {{float right|23}}

చం॥ కని తన కబ్బుకష్టము సుఖంబును నొక్కటికాఁగ స్వస్థుఁడై
     కనుచును మంటిగడ్డ బొమగల్లును బంగరు నొక్కరీతిగాఁ
     గను బ్రియ మప్రియంబు సరిఁగాంచుచునెవ్వఁడు ధీరుఁడై యొరుల్
     తనుఁ బొగడంగఁ గుల్కఁ డిలఁ దన్నును దిట్టిన నల్గఁడింతయున్.  {{float right|24}}

కం॥ ఇదిమానం బవమానం
    బిది మిత్రుఁడువీఁడు శత్రుఁడితఁడన కెవ్వం
    డెద సర్వారంభంబులు
    వదులు గుణాతీతుఁ డండ్రు వానిం బార్థా.  {{float right|25}}

ఉత్సాహ॥ ఒనర నిశ్చలంపుభక్తి యోగమున నెవండున
       న్న నఘ కొల్చుచుండువాఁడు నట్టివాఁడు చెచ్చెఱన్
       దనర నీగుణత్రయంబుదాఁటి బ్రహ్మభూయముం
       గనఁగ నిక్కువమ్ము గాఁగఁగవ్వడీ సమర్థుఁడౌ.  {{float right|26}}

తే॥ గీ॥ బ్రహ్మ కాశ్రయమైనట్టివాఁడ నేన
       అవ్యయంబైనమోక్షాశ్రయంబు నేన
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r38qiuz9gubpcq6k97qgmr5t8r5oqka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu/130</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216014</id>
    <revision>
      <id>564313</id>
      <timestamp>2026-07-13T09:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564313</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1131" sha1="m5a2r38l32fd9g8c7ivnhp2xpz9djvr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||పదునాలుగవయధ్యాయము|113}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
    అమరశాశ్వతధర్మాశ్రయంబు నేన
    అన్న యేకాంతసౌఖ్యాశ్రయంబు నేన.  {{float right|27}}
&lt;/poem&gt;


{{c|గద్యము}}


{{c|ఇది శ్రీ త్రికవిమిత్ర తాడూరిరామనభట్టాగ్రపుత్ర పండితారాధన}}
{{c|మండిత లక్ష్మీనరసింహ పండితప్రణీతంబైన యుపనిషత్తును బ్ర}}
{{c|హ్మవిద్యయును శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదంబును నగు శ్రీ}}
{{c|భగవద్గీతయందు గుణత్రయవిభాగయోగమను}}
{{c|చతుర్దశాధ్యాయము.}}


{{Css image crop
|Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu
|Page = 130
|bSize = 600
|cWidth = 143
|cHeight = 34
|oTop = 546
|oLeft = 230
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m5a2r38l32fd9g8c7ivnhp2xpz9djvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వాడుకరి చర్చ:Srinivasrjy</title>
    <ns>3</ns>
    <id>216015</id>
    <revision>
      <id>564315</id>
      <timestamp>2026-07-13T09:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* స్వాగతం */ కొత్త విభాగం</comment>
      <origin>564315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184" sha1="rjawqsopxe6rj964vt9bnbvjk4pvuvt" xml:space="preserve">{{స్వాగతం}} [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 09:53, 13 జూలై 2026 (UTC)</text>
      <sha1>rjawqsopxe6rj964vt9bnbvjk4pvuvt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu/131</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216016</id>
    <revision>
      <id>564316</id>
      <timestamp>2026-07-13T10:07:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564316</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2683" sha1="r4nydbs7kinivsb8chjl36vcipye4s3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu
|Page = 131
|bSize = 600
|cWidth = 474
|cHeight = 56
|oTop = 91
|oLeft = 64
|Location = center
|Description = 
}}


{{p|fs125|ac}}భగవద్గీత&lt;/p&gt;

{{p|fs125|ac}}పదు నేనవయధ్యాయము.&lt;/p&gt;

{{p|fs200|ac}}పురుషోత్తమప్రాప్తియోగము.&lt;/p&gt;

{{rule|2cm}}

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
మ॥ నలి మీఁదం గల వెల్ల మూలములు క్రిందం గల్గునీయెల్లఁ గొ
    మ్మలు నై తద్దయు వీఁగునిల్లనెడుభీమంబైనయశ్వత్థముం
    దిలకింపంగ ననాది యందు రిటఁ గుంతీపుత్ర యద్దాని కాఁ
    కులు వేదంబులు దాని నేనరుఁ డెఱుంగు న్వాఁ డె వేదజ్ఞుఁడౌ.   {{float right|1}}

చం॥ అరయ గుణప్రవృద్ధ మయి యౌరవురా విషయప్రవాళమై
     పరఁగుచుఁ గ్రిందుమీఁదు తగఁ బ్రాకుచునుండునుదానికొమ్మలో
     నర నరలోకమందునఁ జనంగను గర్మగణానుబంధమై
     చొరఁబడుచుండుఁ గ్రిందికిని జువ్వె తదీయము లైనవ్రేళ్ళునున్. {{float right|2}}

                     ఉత్సాహవృత్తము

    దీనిరూప మట్టు లిందుఁ దెలియ రాదు చూడఁగం
    దీనిమొదలు దీనితుదియు దీనిపాఁ తె ఱుంగరా
    దోనృవృషభ వేళ్ళు పాఱి యుర్వరం గడుం దృఢం
    బైనయీతరువు విరక్తి యన్‌దృఢాసి నఱకుచున్.  {{float right|3}}

                      ఉత్సాహవృత్తము.

    దేనిఁ బొంది పిదపనిందుఁ దిరిగి రారుమానవుల్
    మానుగాను వెదకి కొన వలయును దత్పదంబు వే
    యేనివలన నాదిలేని యీప్రవృత్తి వ్యాప్త మ
    వ్వాని నాదిపురుషుఁజొచ్చువాఁడశరణమంచునున్.   {{float right|4}}
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r4nydbs7kinivsb8chjl36vcipye4s3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu/132</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216017</id>
    <revision>
      <id>564317</id>
      <timestamp>2026-07-13T10:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564317</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2396" sha1="1afzlsecu2yhs5r6fiibnu1d9oaf97m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||పదునేనవయధ్యాయము|115}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
                  ఉత్సాహవృత్తము.

    మానమోహములను విడిచి మఱి జయించి తగులముల్
    జ్ఞానవిద్యఁ బడయఁ గోరి చక్కడంచి కామముల్
    స్థాన మీక కష్టసౌఖ్యసంజ్ఞ లైనరెండ్లకున్
    జ్ఞాని యల్ల చెడనిపదవిఁ జక్కఁ బొందువాఁడు సూ.   {{float right|5}}

                   ఉత్సాహవృత్తము

    ఎల్లవాఁడు దేనిఁ బొంది యిందు రాక వెల్గు వాఁ
    డల్లపదము సూర్యుఁ డైన నల్ల చంద్రు డైనఁ దా
    నల్లయగ్నిహోత్రుఁ డైన నకట వెల్గఁ జేయలేఁ
    డల్లపరమ మౌచు నొప్పు నట్టిపదము నాది సూ.  {{float right|6}}

ఆ॥ వె॥ నలి ననాది యైన నాయంశ మే సుమ్మి
       జీవలోకమందుఁ జెలఁగు జీవుఁ
       డతఁడు ప్రకృతినుండి యైదింద్రియములు మ
       నమ్ము సంగ్రహించు నెమ్మిఁ బార్థ.   {{float right|7}}

తే॥ గీ॥ సొరిది నాయాయిమేనులు సొచ్చునపుడు
       విడుచునప్పుడు నయ్యీశ్వరుఁడు కిరీటి
       వానిఁ గొనిపోవువాసనాస్పదమునుండి
       పొనర వాయువు తావిఁ గొంపోవునట్లు.  {{float right|8}}

ఆ॥ వె॥ కనులు ముక్కు చెవులు తనువు నా ల్కనునింద్రి
       యంబులందు మనసునందు నిలిచి
       వేడ్క రూపముఖ్యవిషయంబు లెల్ల నా
       తండు గుడుచుచుండుఁ బాండుపుత్ర.  {{float right|9}}
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1afzlsecu2yhs5r6fiibnu1d9oaf97m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu/133</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216018</id>
    <revision>
      <id>564318</id>
      <timestamp>2026-07-13T10:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>564318</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2422" sha1="7xakslwyva7a9nsjdb2e7otisn81q37" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|116|భగవద్గీత|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
చం॥ అనఘ యతండు పోవునపు డైనను మేనను నిల్చునప్పు డై
     నను దగఁ గుడ్చునప్పుడయినన్ విజయా గుణసంఘయుక్తుఁడై
     ననుఁ గనఁ జాల రించుక మనంబున మూఢులు జ్ఞాననేత్రు లై
     చనియెడువారు తాము కనఁ జాలుదు రాతని నెల్లభంగులన్. {{float right|10}}

కం॥ తనలోన జీవుఁ డున్నా
    డని యోగియు నెఱుఁగఁగలఁడు యత్నా చరణం
    బున నకృతాత్ముఁ డచేతనుఁ
    డనఘా కనలేఁడు వాని యత్నించిననున్.  {{float right|11}}

కం॥ భువనముల వెలుఁగఁ జేయుచు
    సవితృనిలో నున్న వెలుఁగు చంద్రునివెలుఁగ
    గ్ని వెలుఁగు చూడ మదీయ మ
    గువెలుంగే యెఱుఁగ వయ్య కుంతీపుత్రా.  {{float right|12}}

తే॥ గీ॥ భూమిదేవి నావేశించి భూతసమితి
       నొనర నాబలమున మోయుచున్న వాఁడ
       మఱియు రసరూపుఁ డౌచందమామ నగుచు
       నోషధుల నెల్లఁ బోషింపుచున్నవాఁడ.   {{float right|13}}

తే॥ గీ॥ అమర జఠరాగ్ని నై ప్రాణి దైనయట్టి
       మేనిలోఁ జొచ్చి ప్రాణ మపాన మనెడు
       వాయువులతోడఁ గూడినవాఁడ నగుచు
       నన్న మఱిగింతు నలుఁదెఱఁగైనదాని.  {{float right|14}}

చం॥ అనిశము నెల్లవారిహృదయంబున నిల్చెద నేను నాకతం
     బున నలజ్ఞానమున్ స్మృతి యపోహయుఁ బుట్టును వేదవేద్యుఁడై
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7xakslwyva7a9nsjdb2e7otisn81q37</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>