వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 0 2349 565715 435422 2026-07-19T15:27:12Z ~2026-40533-37 7422 Use poem template for retaining line breaks 565715 wikitext text/x-wiki {{ఖడ్గసృష్టి}} {{ppoem| ఆలోలము లాలోచన లేవేవో నాలోపల ప్రాలేయచ్ఛాయలవలె తారాడగ కోరాడగ పేరు పేరు వరసలతో పిలిచి ప్రశ్న వేస్తున్నా ఈ తెగని సమస్యను భేదించు వారలెవరో అని ఎన్నో సందేహాలూ ఎన్నో సంతాపాలూ జీవితంపు చిక్కుముడులు విడవెంతగ సడలించిన ఈ సృష్టికి ఏమర్ధం మానవునికి గమ్యమేది ఒక సకలాతీత శక్తి ఉన్నట్టా లేనట్టా నిరంతరం ఘోషించే నీరనిధిని పిలిచినాను అస్తి నాస్తి రూపమైన ఆకాశము నడిగినాను మహాకవుల గ్రంథాలను మనసుపెట్టి పఠించాను ప్రవ్రజితుల ముముక్షువుల భావాలనే స్మరించాను యుగయుగాలు తరలెగాని ప్రశ్న ప్రశ్నలాగున్నది అలలు కదిసి మరలి చనగ శిలమాత్రం మిగిలినట్టు జగదీశు డతడెవరో అగపడితే బాగుండును ఏమీ యిది స్వామీ అని నిలవేస్తా కడిగేస్తా కవి హృదయపు కనులలో గర్జించిన పర్జన్యం పెనుచీకటి తిరుగుబాటు బీభత్సపు మెరుపుదాడి కనుల ముందు చిత్రించే గతిలేని జనాల బాధ కడుపు తరుక్కొని పోయే కన్నీళ్ళ విషాదగాథ కరువులలో వరదలలో కటిక దరిద్రుల అవస్థ కవితలోన కథలలోన కట్టాలని తలచినపుడు ఈ విశాల జగతి నుంచి ఏమిటి నే కోరినాను ఒక జానెడు సానుభూతీ ఒక దోసెడు తిరుగుబాటు జ్ఞానులు బోధిస్తూ బ్రహ్మానందమవాజ్మాధస విశదమనీ అనుభవైక వేద్యమనీ నుడివినారు జపంవల్ల తపంవల్ల ప్రపంచాన్ని మరచిపోయి భగవంతుని ధ్యానంలో పడిపొమ్మని పలికినారు మంచిచెడ్డలను కొలిచే మానదండమట దైవం ఈశ్వరుడొకడే సత్యం ఇతర సమస్తం మిథ్యట ఇంద్రియాలద్వారా మన కీ సత్యం తెలియదంట విశ్వాసం తప్ప మనకి వేరే సాక్ష్యం లేదట అగుపించనిదేదో ఒక ఆత్మపదార్ధం కలదట అన్నీ పోవచ్చుగాని అదిమాత్రం చావదంట నిప్పు దాన్ని కాల్చలేదు ఛేదించగలేదు కత్తి నీరు దాన్ని ముంచలేదు గాలి దాన్ని చెరపదంట జన్మలనీ కర్మమనీ చాలాదూరం వెళ్ళిన ఆలోచనలన్నీ ఈ ఆత్మచుట్టు అల్లినవే ఏతదాత్మసర్వేషాం సర్వత్రా ఆవరించి సర్వసం తానే ఐ శాసిస్తుందంట జగతి పుణ్యపాప నిర్ణేతలు నీత్యవినీతిజ్ఞ విజ్ఞు లస్తి నాస్తి విచికిత్సకు లంతమంది యేమన్నా ఇదిమాత్రం నే నెరుగుదు నెంతమందియేమన్నా తథ్యం ప్రాణికి మృత్యువు తప్పదు జీవికి వేదన జడిగొల్పే దు:ఖంలో తడియకుండ గొడుగులేదు ఆనందాలన్నీ తుద కంతమొందు నొక సమాధి మనుజునిలో మరణ భీతి మదిలో దు:ఖానుభూతి ఆలోచనలన్నిటికీ ఆంతర్యంతో పునాది ఎవరయ్యా ఎవరువారు ఈశర పదజిజ్ఞాసువు లెవరయ్యా ఎవరంటా ఇదివరలో ఎవరువారు? ఉద్యోగపు ధర్మంలో సద్యోం హశ్చర్యంలో విటతాటపు బ్రతుకు గడిపి రిటైరైన పోలీసులు. నిత్య నిధువనక్రీడా నృత్యంలో అలసిపోయి జవసత్వా లుడిగిపోయి సాధువైన వేశ్యామణి నైకానోకహ విహారి కాకంవలె దు:ఖరాత్ర ఘూకంవలె సంచరించు లోక ద్వేషాగ్ని శీలి: ఇంకా చెప్పాలంటే ఎందరోమహానుభావులు బ్రతుకునుంచి పారిపోయి తమ వెనుకనే దాగువారు. మరణ మహాసముద్రాన జీవితమొక ద్వీపంలా తమపాలిటి శాపంలా తలపోసే ఫిలోఫర్లు ఆహా మరి యింతేనా అందమైన మన మనుగడ మూడునాళ్ళ వింతేనా జగమతుకుల బొంతేనా మెదడన్నదిమనకున్నది అది సరిగా పనిచేస్తే విశ్వరహ: పేటికా విస్ఫోటన జరగక తప్పదు. ''ప్రవక్ష్యామి గీతార్థే న'' యన్నాడు కాళిదాసు బహుశా అంతకుమించిన క్థోనిజమే ఉండదేమో ఔను - అహింసను పోలిన పరమో ధర్మమ్ము లేదు (పరమో ధర్మం విరువకు పరమ - అధర్మం అంటూ) ఈవిల్‌,సిన్‌మొదలైన పదాలను వాడేటప్పుడు న్యాయం ధర్మం నీతీ త్యాదుల చర్చించేప్పుడు ఎవరికి తోచిన అర్థం వారలు చెప్పక తప్పదు పరమార్థం సామాజిక సామూహిక సద్వర్తన కలడు కలండనెడువాడు కలడో లేడో అంటూ లోగడ ఒక ఏనుగు ఆలోచనలో పడిందట. హౌరా హౌరీ మకరితో పోరి నడుం జారి తుదకు ''నాన్యధాస్తిశరణ'' మనుచు దైన్యంతో నిలిచిందట విహ్వల నాగేంద్రునిమొర విని అప్పుడు కదలెనంట ఆపన్న జనావనబిరు దాంచితుడైనట్టి వేల్పు చక్రంబుననక్రంబుసు సంహరించి ఆ పిమ్మట స్థల జలచరు లిరువురికీ సాయుజ్య మొసంగెనంట ఇదిజరిగిన కథకాదని ఎవరో కల్పించిందని ఇంచుక యోచించ గల వాడెవడైనా గ్రహిస్తాడు. ఆ విషయమటుండనిచ్చి అసలు సంగతికి వద్దాం ఈ గజేంద్రమోక్షణకథ ఏమిటి చెబుతుంది మనకు? నీ శక్తికి విలువలేదు నీయత్నం పనికిరాదు దైవబలం ఉందే అది అమేయమూ, అజేయమూ: అందుచేత నూరిపోయు లొంగిపొమ్ము బేషరతుగ అపుడాతని కృపచేత స మస్తం సౌఖ్యాంత మగును. పిరికితనం నూరిపోయు పిట్ట కథలతో బానిస మానసికతనగ్గించే మన పూర్వుల నేమనాలి? రాచరికపు రోజుల్లో ఎగుడుదిగుడు సమాజాన పాలక వర్గాధిక్యం నిలబెట్టేపూనికతో మనిషినిలా తగ్గిస్తూ మరోదాన్ని ఉగ్గడించి పరమాత్ముని పేర మత ప్రవక్తలైనారు వారు వాళ్ళ నెందు కనడంలే ఇది మనలో జీర్ణించిన ముదితత్వం, ఈ సరికీ వదలిపోని మురికిమందు }} ciuzthgdmlkkmvve5ujziwdnt8bfgb0 565716 565715 2026-07-19T15:27:58Z ~2026-40533-37 7422 565716 wikitext text/x-wiki {{ఖడ్గసృష్టి}} <poem> ఆలోలము లాలోచన లేవేవో నాలోపల ప్రాలేయచ్ఛాయలవలె తారాడగ కోరాడగ పేరు పేరు వరసలతో పిలిచి ప్రశ్న వేస్తున్నా ఈ తెగని సమస్యను భేదించు వారలెవరో అని ఎన్నో సందేహాలూ ఎన్నో సంతాపాలూ జీవితంపు చిక్కుముడులు విడవెంతగ సడలించిన ఈ సృష్టికి ఏమర్ధం మానవునికి గమ్యమేది ఒక సకలాతీత శక్తి ఉన్నట్టా లేనట్టా నిరంతరం ఘోషించే నీరనిధిని పిలిచినాను అస్తి నాస్తి రూపమైన ఆకాశము నడిగినాను మహాకవుల గ్రంథాలను మనసుపెట్టి పఠించాను ప్రవ్రజితుల ముముక్షువుల భావాలనే స్మరించాను యుగయుగాలు తరలెగాని ప్రశ్న ప్రశ్నలాగున్నది అలలు కదిసి మరలి చనగ శిలమాత్రం మిగిలినట్టు జగదీశు డతడెవరో అగపడితే బాగుండును ఏమీ యిది స్వామీ అని నిలవేస్తా కడిగేస్తా కవి హృదయపు కనులలో గర్జించిన పర్జన్యం పెనుచీకటి తిరుగుబాటు బీభత్సపు మెరుపుదాడి కనుల ముందు చిత్రించే గతిలేని జనాల బాధ కడుపు తరుక్కొని పోయే కన్నీళ్ళ విషాదగాథ కరువులలో వరదలలో కటిక దరిద్రుల అవస్థ కవితలోన కథలలోన కట్టాలని తలచినపుడు ఈ విశాల జగతి నుంచి ఏమిటి నే కోరినాను ఒక జానెడు సానుభూతీ ఒక దోసెడు తిరుగుబాటు జ్ఞానులు బోధిస్తూ బ్రహ్మానందమవాజ్మాధస విశదమనీ అనుభవైక వేద్యమనీ నుడివినారు జపంవల్ల తపంవల్ల ప్రపంచాన్ని మరచిపోయి భగవంతుని ధ్యానంలో పడిపొమ్మని పలికినారు మంచిచెడ్డలను కొలిచే మానదండమట దైవం ఈశ్వరుడొకడే సత్యం ఇతర సమస్తం మిథ్యట ఇంద్రియాలద్వారా మన కీ సత్యం తెలియదంట విశ్వాసం తప్ప మనకి వేరే సాక్ష్యం లేదట అగుపించనిదేదో ఒక ఆత్మపదార్ధం కలదట అన్నీ పోవచ్చుగాని అదిమాత్రం చావదంట నిప్పు దాన్ని కాల్చలేదు ఛేదించగలేదు కత్తి నీరు దాన్ని ముంచలేదు గాలి దాన్ని చెరపదంట జన్మలనీ కర్మమనీ చాలాదూరం వెళ్ళిన ఆలోచనలన్నీ ఈ ఆత్మచుట్టు అల్లినవే ఏతదాత్మసర్వేషాం సర్వత్రా ఆవరించి సర్వసం తానే ఐ శాసిస్తుందంట జగతి పుణ్యపాప నిర్ణేతలు నీత్యవినీతిజ్ఞ విజ్ఞు లస్తి నాస్తి విచికిత్సకు లంతమంది యేమన్నా ఇదిమాత్రం నే నెరుగుదు నెంతమందియేమన్నా తథ్యం ప్రాణికి మృత్యువు తప్పదు జీవికి వేదన జడిగొల్పే దు:ఖంలో తడియకుండ గొడుగులేదు ఆనందాలన్నీ తుద కంతమొందు నొక సమాధి మనుజునిలో మరణ భీతి మదిలో దు:ఖానుభూతి ఆలోచనలన్నిటికీ ఆంతర్యంతో పునాది ఎవరయ్యా ఎవరువారు ఈశర పదజిజ్ఞాసువు లెవరయ్యా ఎవరంటా ఇదివరలో ఎవరువారు? ఉద్యోగపు ధర్మంలో సద్యోం హశ్చర్యంలో విటతాటపు బ్రతుకు గడిపి రిటైరైన పోలీసులు. నిత్య నిధువనక్రీడా నృత్యంలో అలసిపోయి జవసత్వా లుడిగిపోయి సాధువైన వేశ్యామణి నైకానోకహ విహారి కాకంవలె దు:ఖరాత్ర ఘూకంవలె సంచరించు లోక ద్వేషాగ్ని శీలి: ఇంకా చెప్పాలంటే ఎందరోమహానుభావులు బ్రతుకునుంచి పారిపోయి తమ వెనుకనే దాగువారు. మరణ మహాసముద్రాన జీవితమొక ద్వీపంలా తమపాలిటి శాపంలా తలపోసే ఫిలోఫర్లు ఆహా మరి యింతేనా అందమైన మన మనుగడ మూడునాళ్ళ వింతేనా జగమతుకుల బొంతేనా మెదడన్నదిమనకున్నది అది సరిగా పనిచేస్తే విశ్వరహ: పేటికా విస్ఫోటన జరగక తప్పదు. ''ప్రవక్ష్యామి గీతార్థే న'' యన్నాడు కాళిదాసు బహుశా అంతకుమించిన క్థోనిజమే ఉండదేమో ఔను - అహింసను పోలిన పరమో ధర్మమ్ము లేదు (పరమో ధర్మం విరువకు పరమ - అధర్మం అంటూ) ఈవిల్‌,సిన్‌మొదలైన పదాలను వాడేటప్పుడు న్యాయం ధర్మం నీతీ త్యాదుల చర్చించేప్పుడు ఎవరికి తోచిన అర్థం వారలు చెప్పక తప్పదు పరమార్థం సామాజిక సామూహిక సద్వర్తన కలడు కలండనెడువాడు కలడో లేడో అంటూ లోగడ ఒక ఏనుగు ఆలోచనలో పడిందట. హౌరా హౌరీ మకరితో పోరి నడుం జారి తుదకు ''నాన్యధాస్తిశరణ'' మనుచు దైన్యంతో నిలిచిందట విహ్వల నాగేంద్రునిమొర విని అప్పుడు కదలెనంట ఆపన్న జనావనబిరు దాంచితుడైనట్టి వేల్పు చక్రంబుననక్రంబుసు సంహరించి ఆ పిమ్మట స్థల జలచరు లిరువురికీ సాయుజ్య మొసంగెనంట ఇదిజరిగిన కథకాదని ఎవరో కల్పించిందని ఇంచుక యోచించ గల వాడెవడైనా గ్రహిస్తాడు. ఆ విషయమటుండనిచ్చి అసలు సంగతికి వద్దాం ఈ గజేంద్రమోక్షణకథ ఏమిటి చెబుతుంది మనకు? నీ శక్తికి విలువలేదు నీయత్నం పనికిరాదు దైవబలం ఉందే అది అమేయమూ, అజేయమూ: అందుచేత నూరిపోయు లొంగిపొమ్ము బేషరతుగ అపుడాతని కృపచేత స మస్తం సౌఖ్యాంత మగును. పిరికితనం నూరిపోయు పిట్ట కథలతో బానిస మానసికతనగ్గించే మన పూర్వుల నేమనాలి? రాచరికపు రోజుల్లో ఎగుడుదిగుడు సమాజాన పాలక వర్గాధిక్యం నిలబెట్టేపూనికతో మనిషినిలా తగ్గిస్తూ మరోదాన్ని ఉగ్గడించి పరమాత్ముని పేర మత ప్రవక్తలైనారు వారు వాళ్ళ నెందు కనడంలే ఇది మనలో జీర్ణించిన ముదితత్వం, ఈ సరికీ వదలిపోని మురికిమందు </poem> 36efj87dpyn8p5tkxu1vxxh45et5ljg 565718 565716 2026-07-19T15:47:51Z ~2026-40533-37 7422 565718 wikitext text/x-wiki {{ఖడ్గసృష్టి}} <poem> ఆలోలము లాలోచన లేవేవో నాలోపల ప్రాలేయచ్ఛాయలవలె తారాడగ కోరాడగ పేరు పేరు వరసలతో పిలిచి ప్రశ్న వేస్తున్నా ఈ తెగని సమస్యను భేదించు వారలెవరో అని ఎన్నో సందేహాలూ ఎన్నో సంతాపాలూ జీవితంపు చిక్కుముడులు విడవెంతగ సడలించిన ఈ సృష్టికి ఏమర్ధం మానవునికి గమ్యమేది ఒక సకలాతీత శక్తి ఉన్నట్టా లేనట్టా నిరంతరం ఘోషించే నీరనిధిని పిలిచినాను అస్తి నాస్తి రూపమైన ఆకాశము నడిగినాను మహాకవుల గ్రంథాలను మనసుపెట్టి పఠించాను ప్రవ్రజితుల ముముక్షువుల భావాలనే స్మరించాను యుగయుగాలు తరలెగాని ప్రశ్న ప్రశ్నలాగున్నది అలలు కదిసి మరలి చనగ శిలమాత్రం మిగిలినట్టు జగదీశు డతడెవరో అగపడితే బాగుండును ఏమీ యిది స్వామీ అని నిలవేస్తా కడిగేస్తా కవి హృదయపు కనులలో గర్జించిన పర్జన్యం పెనుచీకటి తిరుగుబాటు బీభత్సపు మెరుపుదాడి కనుల ముందు చిత్రించే గతిలేని జనాల బాధ కడుపు తరుక్కొని పోయే కన్నీళ్ళ విషాదగాథ కరువులలో వరదలలో కటిక దరిద్రుల అవస్థ కవితలోన కథలలోన కట్టాలని తలచినపుడు ఈ విశాల జగతి నుంచి ఏమిటి నే కోరినాను ఒక జానెడు సానుభూతీ ఒక దోసెడు తిరుగుబాటు జ్ఞానులు బోధిస్తూ బ్రహ్మానందమవాఙ్మానస విశదమనీ అనుభవైక వేద్యమనీ నుడివినారు జపంవల్ల తపంవల్ల ప్రపంచాన్ని మరచిపోయి భగవంతుని ధ్యానంలో పడిపొమ్మని పలికినారు మంచిచెడ్డలను కొలిచే మానదండమట దైవం ఈశ్వరుడొకడే సత్యం ఇతర సమస్తం మిథ్యట ఇంద్రియాలద్వారా మన కీ సత్యం తెలియదంట విశ్వాసం తప్ప మనకి వేరే సాక్ష్యం లేదట అగుపించనిదేదో ఒక ఆత్మపదార్ధం కలదట అన్నీ పోవచ్చుగాని అదిమాత్రం చావదంట నిప్పు దాన్ని కాల్చలేదు ఛేదించగలేదు కత్తి నీరు దాన్ని ముంచలేదు గాలి దాన్ని చెరపదంట జన్మలనీ కర్మమనీ చాలాదూరం వెళ్ళిన ఆలోచనలన్నీ ఈ ఆత్మచుట్టు అల్లినవే ఏతదాత్మసర్వేషాం సర్వత్రా ఆవరించి సర్వసం తానే ఐ శాసిస్తుందంట జగతి పుణ్యపాప నిర్ణేతలు నీత్యవినీతిజ్ఞ విజ్ఞు లస్తి నాస్తి విచికిత్సకు లంతమంది యేమన్నా ఇదిమాత్రం నే నెరుగుదు నెంతమందియేమన్నా తథ్యం ప్రాణికి మృత్యువు తప్పదు జీవికి వేదన జడిగొల్పే దు:ఖంలో తడియకుండ గొడుగులేదు ఆనందాలన్నీ తుద కంతమొందు నొక సమాధి మనుజునిలో మరణ భీతి మదిలో దు:ఖానుభూతి ఆలోచనలన్నిటికీ ఆంతర్యంతో పునాది ఎవరయ్యా ఎవరువారు ఈశర పదజిజ్ఞాసువు లెవరయ్యా ఎవరంటా ఇదివరలో ఎవరువారు? ఉద్యోగపు ధర్మంలో సద్యోం హశ్చర్యంలో విటతాటపు బ్రతుకు గడిపి రిటైరైన పోలీసులు. నిత్య నిధువనక్రీడా నృత్యంలో అలసిపోయి జవసత్వా లుడిగిపోయి సాధువైన వేశ్యామణి నైకానోకహ విహారి కాకంవలె దు:ఖరాత్ర ఘూకంవలె సంచరించు లోక ద్వేషాగ్ని శీలి: ఇంకా చెప్పాలంటే ఎందరోమహానుభావులు బ్రతుకునుంచి పారిపోయి తమ వెనుకనే దాగువారు. మరణ మహాసముద్రాన జీవితమొక ద్వీపంలా తమపాలిటి శాపంలా తలపోసే ఫిలోఫర్లు ఆహా మరి యింతేనా అందమైన మన మనుగడ మూడునాళ్ళ వింతేనా జగమతుకుల బొంతేనా మెదడన్నదిమనకున్నది అది సరిగా పనిచేస్తే విశ్వరహ: పేటికా విస్ఫోటన జరగక తప్పదు. ''ప్రవక్ష్యామి గీతార్థే న'' యన్నాడు కాళిదాసు బహుశా అంతకుమించిన క్థోనిజమే ఉండదేమో ఔను - అహింసను పోలిన పరమో ధర్మమ్ము లేదు (పరమో ధర్మం విరువకు పరమ - అధర్మం అంటూ) ఈవిల్‌,సిన్‌మొదలైన పదాలను వాడేటప్పుడు న్యాయం ధర్మం నీతీ త్యాదుల చర్చించేప్పుడు ఎవరికి తోచిన అర్థం వారలు చెప్పక తప్పదు పరమార్థం సామాజిక సామూహిక సద్వర్తన కలడు కలండనెడువాడు కలడో లేడో అంటూ లోగడ ఒక ఏనుగు ఆలోచనలో పడిందట. హౌరా హౌరీ మకరితో పోరి నడుం జారి తుదకు ''నాన్యధాస్తిశరణ'' మనుచు దైన్యంతో నిలిచిందట విహ్వల నాగేంద్రునిమొర విని అప్పుడు కదలెనంట ఆపన్న జనావనబిరు దాంచితుడైనట్టి వేల్పు చక్రంబుననక్రంబుసు సంహరించి ఆ పిమ్మట స్థల జలచరు లిరువురికీ సాయుజ్య మొసంగెనంట ఇదిజరిగిన కథకాదని ఎవరో కల్పించిందని ఇంచుక యోచించ గల వాడెవడైనా గ్రహిస్తాడు. ఆ విషయమటుండనిచ్చి అసలు సంగతికి వద్దాం ఈ గజేంద్రమోక్షణకథ ఏమిటి చెబుతుంది మనకు? నీ శక్తికి విలువలేదు నీయత్నం పనికిరాదు దైవబలం ఉందే అది అమేయమూ, అజేయమూ: అందుచేత నూరిపోయు లొంగిపొమ్ము బేషరతుగ అపుడాతని కృపచేత స మస్తం సౌఖ్యాంత మగును. పిరికితనం నూరిపోయు పిట్ట కథలతో బానిస మానసికతనగ్గించే మన పూర్వుల నేమనాలి? రాచరికపు రోజుల్లో ఎగుడుదిగుడు సమాజాన పాలక వర్గాధిక్యం నిలబెట్టేపూనికతో మనిషినిలా తగ్గిస్తూ మరోదాన్ని ఉగ్గడించి పరమాత్ముని పేర మత ప్రవక్తలైనారు వారు వాళ్ళ నెందు కనడంలే ఇది మనలో జీర్ణించిన ముదితత్వం, ఈ సరికీ వదలిపోని మురికిమందు </poem> irbu0yei0gk89agijw1ru3ddkmnu0qm 102 11099 565699 561121 2026-07-19T12:11:06Z Rajasekhar1961 50 /* రచయిత గురించిన రచనలు */ 565699 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = కొమర్రాజు |అసలుపేరు = వెంకట లక్ష్మణరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క |పుట్టిన_యేడు = 1877 |గిట్టిన_యేడు = 1923 |వివరణ = తెలుగులో మొట్టమొదటి విజ్ఞాన సర్వస్వ నిర్మాత మరియు విజ్ఞాన చంద్రికా మండలి స్థాపకుడు - కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు. తెలుగువారికి చరిత్ర పరిశోధనలు పరిచయం చేసి, ఉన్నత ప్రమాణాలతో చరిత్ర, విజ్ఞాన రచనలను తెలుగులో అందించడానికి శ్రీకారం చుట్టిన ఉత్తమ విజ్ఞానవేత్త. అంతేకాదు, ఎందరో సాహితీమూర్తులకు ఆయన సహచరుడు, ప్రోత్సాహకుడు, స్ఫూర్తి ప్రదాత. అజ్ఞానాంధకారంలో నిద్రాణమైన తెలుగుజాతిని మేలుకొలిపిన మహాపురుషులలో లక్ష్మణరావు ఒకడు. |బొమ్మ= Komarraju Venkata Lakshmana Rao.jpg |వికీపీడియా_లంకె = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ===రచనలు=== # [[ఆంధ్ర విజ్ఞాన సర్వస్వం (ప్రథమ సంపుటం)]] (1932) {{small scan link|ఆంధ్ర-విజ్ఞాన-సర్వస్వము-1.pdf}} # [[ఆంధ్ర విజ్ఞాన సర్వస్వం (ద్వితీయ సంపుటం)]] (1934) {{small scan link|Andhravijnanasarvasvamupart2.pdf}} # [[విజ్ఞాన సర్వస్వం (నాల్గవ సంపుటం)]] # [[హిందూమహాయుగము]] (1910) {{small scan link|హిందూ మహాయుగము.djvu}} # [[దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము]] # [[ఢిల్లీ దర్బారు]] (1912) {{small scan link|Delhi-Darbaru.pdf}} ===వ్యాసములు=== # [[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి]] {{small scan link|లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf}} # [[ఏబది వేల బేరము]] # [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1910]] లో '' సువర్ణ దేవాలయము '' # [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 1/శ్రీనాధుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము]] (1918) ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/కొమఱ్ఱాజు వేంకట లక్ష్మణరావు]] * [[అమ్మనుడి/సంపుటి 4/జూలై 2018/'విజ్ఞాన సర్వస్వం' కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు]] * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొమర్రాజు వెంకటలక్ష్మణరావు]] [[వర్గం:రచయితలు-క]] [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]] 20u33bgxxxooc8934yqbi15bftn8n1t 102 19443 565748 565226 2026-07-19T18:31:31Z Vjsuseela 1850 /* రచనలు */ 565748 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = శేషాద్రి |అసలుపేరు = రమణ కవులు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = శేషాద్రి రమణ కవులు తెలుగు సాహిత్యాన్ని సంపన్నం చేసిన సోదరులైన [[జంట కవులు]] మరియు చరిత్ర పరిశోధకులు. వీరు గుంటూరు జిల్లా వాడరేవులో వెంకట రంగాచార్యులు మరియు లక్ష్మమ్మ దంపతులకు కలిగిన ఏడుగురు సంతానంలో మూడవ వారుగా జన్మించిన [[రచయిత:దూపాటి శేషాచార్యులు|దూపాటి శేషాచార్యులు]] (1890-1940) మరియు నాలుగవ వారైన [[రచయిత:దూపాటి వెంకట రమణాచార్యులు|దూపాటి వెంకట రమణాచార్యులు]] (1893-1963) కలిపి శేషాద్రి రమణ కవులుగా ప్రసిద్ధిచెందారు. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = శేషాద్రి రమణ కవులు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== *[[ఆంధ్ర వీరులు]] *[[ఆంధ్ర వీరులు - రెండవ భాగము]] * [[పాపారాయనిర్యాణము]] (1921) * [[భక్తిరసశతకసంపుటము]] నకు పీఠిక. * [[నిజాం రాష్ట్ర ప్రశంస]] (1926) {{small scan link|Nizam Rashtra Prashamsa ( Telugu) By Sheshadri Ramana Kavi, 1926.djvu}} * [[భక్తిరసశతకసంపుటము/మూఁడవసంపుటము/సర్వలోకేశ్వరశతకము|సర్వలోకేశ్వరశతకము]] (1928) * [[ఆంధ్ర వ్యాకరణ సర్వస్వము]] (1941) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2/మల్లారెడ్డి]] (1918) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2/శాద్వలము|శాద్వలము]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 5/వీరమాత (పద్యములు)]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 1/స్వప్నకావ్యము]] [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]] ksaxcm7u0kf4yhqjetq6m5fx0owma12 565749 565748 2026-07-19T18:33:52Z Vjsuseela 1850 565749 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = శేషాద్రి |అసలుపేరు = రమణ కవులు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = శేషాద్రి రమణ కవులు తెలుగు సాహిత్యాన్ని సంపన్నం చేసిన సోదరులైన [[జంట కవులు]], చరిత్ర పరిశోధకులు. వీరు గుంటూరు జిల్లా వాడరేవులో వెంకట రంగాచార్యులు, లక్ష్మమ్మ దంపతులకు కలిగిన ఏడుగురు సంతానంలో మూడవ వారుగా జన్మించిన [[రచయిత:దూపాటి శేషాచార్యులు|దూపాటి శేషాచార్యులు]] (1890-1940); నాలుగవ వారైన [[రచయిత:దూపాటి వెంకట రమణాచార్యులు|దూపాటి వెంకట రమణాచార్యులు]] (1893-1963) కలిపి శేషాద్రి రమణ కవులుగా ప్రసిద్ధిచెందారు. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = శేషాద్రి రమణ కవులు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== *[[ఆంధ్ర వీరులు]] *[[ఆంధ్ర వీరులు - రెండవ భాగము]] * [[పాపారాయనిర్యాణము]] (1921) * [[భక్తిరసశతకసంపుటము]] నకు పీఠిక. * [[నిజాం రాష్ట్ర ప్రశంస]] (1926) {{small scan link|Nizam Rashtra Prashamsa ( Telugu) By Sheshadri Ramana Kavi, 1926.djvu}} * [[భక్తిరసశతకసంపుటము/మూఁడవసంపుటము/సర్వలోకేశ్వరశతకము|సర్వలోకేశ్వరశతకము]] (1928) * [[ఆంధ్ర వ్యాకరణ సర్వస్వము]] (1941) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2/మల్లారెడ్డి]] (1918) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2/శాద్వలము|శాద్వలము]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 5/వీరమాత (పద్యములు)]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 1/స్వప్నకావ్యము]] [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]] ttx3nljanvrj5gf6xfdtfxpr6sep0uy 565787 565749 2026-07-20T03:28:22Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 565787 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = శేషాద్రి |అసలుపేరు = రమణ కవులు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = శేషాద్రి రమణ కవులు తెలుగు సాహిత్యాన్ని సంపన్నం చేసిన సోదరులైన [[జంట కవులు]], చరిత్ర పరిశోధకులు. వీరు గుంటూరు జిల్లా వాడరేవులో వెంకట రంగాచార్యులు, లక్ష్మమ్మ దంపతులకు కలిగిన ఏడుగురు సంతానంలో మూడవ వారుగా జన్మించిన [[రచయిత:దూపాటి శేషాచార్యులు|దూపాటి శేషాచార్యులు]] (1890-1940); నాలుగవ వారైన [[రచయిత:దూపాటి వెంకట రమణాచార్యులు|దూపాటి వెంకట రమణాచార్యులు]] (1893-1963) కలిపి శేషాద్రి రమణ కవులుగా ప్రసిద్ధిచెందారు. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = శేషాద్రి రమణ కవులు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== *[[ఆంధ్ర వీరులు]] *[[ఆంధ్ర వీరులు - రెండవ భాగము]] * [[పాపారాయనిర్యాణము]] (1921) * [[భక్తిరసశతకసంపుటము]] నకు పీఠిక. * [[నిజాం రాష్ట్ర ప్రశంస]] (1926) {{small scan link|Nizam Rashtra Prashamsa ( Telugu) By Sheshadri Ramana Kavi, 1926.djvu}} * [[భక్తిరసశతకసంపుటము/మూఁడవసంపుటము/సర్వలోకేశ్వరశతకము|సర్వలోకేశ్వరశతకము]] (1928) * [[ఆంధ్ర వ్యాకరణ సర్వస్వము]] (1941) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2/మల్లారెడ్డి]] (1918) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2/శాద్వలము|శాద్వలము]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 5/వీరమాత (పద్యములు)]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 1/స్వప్నకావ్యము]] [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]] kq4rajwq61xuxqm283y45zs5lphkr0j 2 20449 565842 564513 2026-07-20T10:11:00Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* పాఠ్యంకూర్పు వివరాలు */ 565842 wikitext text/x-wiki నా పేరు శ్రీరామమూర్తి [[దస్త్రం:Srirama murthy.jpg|thumb|శ్రీరామమూర్తి]] ==ఆర్కీవులోని మొత్తం తెలుగు పుస్తకాలు== * [https://archive.org/details/digitallibraryindia?and%5B%5D=collection%3A%22digitallibraryindia%22&and%5B%5D=languageSorter%3A%22Telugu%22 22,945 తెలుగు పుస్తకాలు వీక్షణల ప్రకారంగా.] ==వికీసోర్స్ గణాంకాలు== * [https://tools.wmflabs.org/phetools/statistics.php అన్ని వికీసోర్సులలో తెలుగు వికీసోర్స్ స్థానం యొక్క విశ్లేషణ.] ¼ - ¾ ½ == పాఠ్యంకూర్పు వివరాలు== * మొత్తం పుటలు=40730 * మొత్తం పుస్తకాలు=168 {| class="wikitable sortable" !క్రమ సంఖ్య !పుస్తకం పేరు !పుటలు !ఈ బుక్ |- |1 |[[సూచిక:AndhraRachaitaluVol1.djvu|ఆంధ్రరచయితలు]] |407 |ఉంది |- |2 |[[సూచిక:Naajeevitayatrat021599mbp.pdf|నాజీవితయాత్ర]] |830 |ఉంది |- |3 |[[సూచిక:AndhraKavulaCharitamuVol2.pdf|ఆంధ్ర కవులచరిత్రము]] |268 |ఉంది |- |4 |[[సూచిక:DivyaDesaPrakasika.djvu|దివ్యదేశ ప్రకాశిక]] |398 |ఉంది |- |5 |[[సూచిక:Kankanamu020631mbp.pdf|కంకణం]] |26 |ఉంది |- |6 |[[సూచిక:SampurnaNeetiChandrikaPart1.pdf|సంపూర్ణ నీతిచంద్రిక]] |104 |ఉంది |- |7 |[[సూచిక:Pranayamamu.pdf|ప్రాణాయామము]] |134 |ఉంది |- |8 |[[సూచిక:GanapathiMuniCharitraSamgraham.djvu|గణపతిముని చరిత్ర]] |135 |ఉంది |- |9 |[[సూచిక:Womeninthesmrtis026349mbp.pdf|స్మృతికాలపు స్త్రీలు]] |220 |- |10 |[[సూచిక:Abalaa sachcharitra ratnamaala.pdf|అబలా సచ్చరిత్ర రత్నమాల]] |276 |- |11 |[[సూచిక:SamardaRamadasu.djvu|సమర్థ రామదాసు]] |68 |ఉంది |- |12 |[[సూచిక:Nanakucharitra021651mbp.pdf|నానకు చరిత్ర]] |131 |ఉంది |- |13 |[[సూచిక:Abraham Lincoln (Telugu).pdf|ఆబ్రహాము లింకను]] |238 |ఉంది |- |14 |[[సూచిక:Andhraveerulupar025903mbp.pdf|ఆంధ్ర వీరులు]] |137 |- |15 |[[సూచిక:Andhraveerulupar025958mbp.pdf|ఆంధ్ర వీరులు-రెండవభాగము]] |177 |- |16 |[[సూచిక:Andrulasangikach025988mbp.pdf|ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర]] |423 |ఉంది |- |17 |[[సూచిక:Srivemanayogijiv00unknsher.pdf|శ్రీవేమనయోగి జీవితము]] |35 |ఉంది |- |18 |[[సూచిక:Vedhamu Venkataraya Shastrula Vari Jeevitha Charitra Sangrahamu.pdf|వేదము వేంకటరాయ శాస్త్రులవారి జీవితచరిత్ర సంగ్రహము]] |224 |ఉంది |- |19 |[[సూచిక:Chandamama 1947 07.pdf|చందమామ పిల్లల మాసపత్రిక/సంపుటము 1/జూలై 1947]] |52 |- |20 |[[సూచిక:Aandhra deishamu videisha yaatrikulu.pdf|ఆంధ్రదేశము విదేశయాత్రికులు]] |175 |- |21 |[[సూచిక:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf|దేశభక్త కొండ వేంకటప్పయ్య పంతులు]] |235 |ఉంది |- |22 |[[సూచిక:Andhra bhasha charitramu part 1.pdf|ఆంధ్ర భాషా చరిత్రము 1. వ భాగము]] |450 |- |23 |[[సూచిక:Aliya Rama Rayalu.pdf|అళియరామరాయలు]] |245 |- |24 |[[సూచిక:Bhaarata arthashaastramu (1958).pdf| భారత అర్థశాస్త్రము]] | 453 |ఉంది |- |25 |[[సూచిక:Bharatiyanagarik018597mbp.pdf|భారతీయ నాగరికతా విస్తరణము]] |87 |- |26 |[[సూచిక:Adhunikarajyanga025633mbp.pdf|ఆధునిక రాజ్యాంగ సంస్థలు]] |332 |- |27 |[[సూచిక:ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf|ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు]] |83 |- |28 |[[ సూచిక:Ben'jaminu phraan'klinu jiivita charitramu.pdf|బెంజమిను ఫ్రాంక్లిను జీవితచరిత్రము]] |145 |- |29 |[[సూచిక:Aandruu kaarnegii, Telugu (1955).pdf|ఆండ్రూ కార్నెగీ (జీవితచరిత్ర)]] |242 |- |30 |[[సూచిక:Jeevasastra Samgrahamu.pdf|జీవశాస్త్ర సంగ్రహము]] |370 |- |31 |[[సూచిక:The Verses Of Vemana (1911).pdf|వేమన పద్యములు (సి. పి. బ్రౌన్)]] |190 |- |32 | [[సూచిక:2015.372412.Taataa-Charitramu.pdf|తాతాచరిత్రము]] |180 |- |33 |[[సూచిక:Sumitra Charitram Kandukuri Veeresalingam.pdf|సుమిత్ర చరిత్రమ్]] |27 |ఉంది |- |34 |[[సూచిక:Bobbili yuddam natakam.pdf|బొబ్బిలియుద్ధనాటకము]] |113 |- |35 |[[సూచిక:PadabhamdhaParijathamu.djvu|పదబంధ పారిజాతము]] |875 |- |36 |[[సూచిక:2015.497290.chinnayasuuri-jiivitamu.pdf|చిన్నయసూరి జీవితము]] |110 |- |37 |[[సూచిక:Anandam Manishainavadu.pdf|ఆనందం మనిషైనవాడు]] |71 |- |38 |[[సూచిక:Apoorva Brahmacharya Prahasanamu - Kandukuri Veeresalingam.pdf|అపూర్వ బ్రహ్మచర్య ప్రహసనము]] |29 |- |39 |[[సూచిక:2015.373190.Athma-Charitramu.pdf|ఆత్మచరిత్రము]] |660 |- |40 |[[సూచిక:Kumbharaana020881mbp.pdf|కుంభరాణా(మీరాబాయి)]] |88 |- |41 |[[సూచిక:2015.392383.Kavi-Kokila.pdf|కవికోకిల గ్రంథావళి - 3 : నాటకములు]] |330 |- |42 |[[సూచిక:Bilva Mangala, Sri Pada Kameswara Rao.pdf|బిల్వమంగళ]] |122 |- |43 |[[సూచిక:Sahitya Memamsa, Sripada Kameshwar Rao.pdf|సాహిత్య మీమాంస]] |225 |- |44 |[[సూచిక:Abalaa sachcharitra ratnamaala Dvitiiya Sanputa.pdf|అబలాసచిత్ర రత్నమాల, ద్వితీయ సంపుటము]] |295 |- |45 |[[సూచిక:Mana-Jeevithalu.pdf|మన జీవితాలు]] |325 |- |46 |[[సూచిక:2015.328360.Andhra-Mahaniyulu.pdf|ఆంధ్ర మహనీయులు]] |80 |- |47 |[[సూచిక:2015.329863.Vallabaipatel.pdf|వల్లభాయి పటేల్]] |155 |- |48 |[[సూచిక:Little Masters Sulabha Vyakaranamu.pdf|లిటిల్ మాస్టర్స్ సులభ వ్యాకరణము]] |145 |ఉంది |- |49 |[[సూచిక:Jagattu-Jiivamu.pdf|జగత్తు - జీవము]] |60 |- |50 |[[సూచిక:Indrani-Saptasathi-in-Telugu-By-Vasishtha-T-Ganapati-Muni.pdf|ఇంద్రాణీ సప్తశతీ]] |260 |- |51 |[[సూచిక:Sweeya Charitramu VOLUME 01 Kandukuri Veeresalingam 1911 414 P 2020010023927.pdf|స్వీయ చరిత్రము-ప్రథమ భాగము]] |380 |ఉంది |- |52 |[[సూచిక:Mahaapurushhula-jiivitamulu.pdf|మహాపురుషుల జీవితములు]] |385 |- |53 |[[సూచిక:Bhagira Loya.djvu|భోగీరలోయ, ఇతరకథలు]] |115 |- |54 |[[సూచిక:Kavijeevithamulu.pdf|కవి జీవితములు]] |690 |- |55 |[[సూచిక:Sasi Kala, Adavi Bapiraju.pdf|శశికళ]] |110 |- |56 |[[సూచిక:2015.393685.Umar-Kayyam.pdf|ఉమర్ ఖయ్యామ్]] |220 |- |57 |[[సూచిక:Gona gannareddy, Adavi Bapiraju.pdf|గోన గన్నారెడ్డి]] |320 |- |58 |[[సూచిక:Kashi-Majili-Kathalu.pdf|కాశీ మజిలీ కథలు]] |175 |- |59 |[[సూచిక:సత్యశోధన.pdf|సత్యశోధన]] |425 |- |60 |[[సూచిక:Chandragupta-Chakravarti.pdf|చంద్రగుప్త చక్రవర్తి]] |165 |- |61 |[[సూచిక:English Journalismlo Toli Telugu Velugu Dampuru Narasayya.pdf|ఇంగ్లీషు జర్నలిజంలో తొలి తెలుగు వెలుగు - దంపూరి నరసయ్య]] |190 |- |62 |[[సూచిక:Maha-Purushula-Jeevitacaritramulu.pdf|మహాపురుషుల జీవితచరిత్రములు (ప్రథమ సంపుటము)]] |180 |- |63 |[[సూచిక:MaharshulaCharitraluVol6.djvu|మహర్షుల చరిత్రలు, ఆరవ సంపుటము]] |100 |- |64 |[[సూచిక:నారాయణీయము.pdf|నారాయణీయము]] |64 |- |65 |[[సూచిక:Maharshula-Charitralu.firstpart.pdf|మహర్షుల చరిత్రలు (మొదటి భాగము)]] |166 |- |66 |[[సూచిక:మాటా మన్నన.pdf|మాటా మన్నన]] |65 |- |67 |[[సూచిక:దక్షిణాఫ్రికా సత్యాగ్రహ చరిత్ర.pdf|దక్షిణాఫ్రికా సత్యాగ్రహ చరిత్ర]] |390 |- |68 |[[సూచిక:ప్రపంచ చరిత్ర - మొదటి భాగము.pdf|ప్రపంచచరిత్ర మొదటి భాగము, 1]] |108 |- |69 |[[సూచిక:బ్రిటిష్ రాజ్యతంత్రయుగము అను బ్రిటిష్ ఇండియా చరిత్ర దిగవల్లి వేంకటశివరావు.pdf|భారతదేశమున బ్రిటీష్ రాజతంత్ర యుగము అను బ్రిటీష్ ఇండియా చరిత్ర]] |762 |- |70 |[[సూచిక:Tikkana-Somayaji.pdf|తిక్కన సోమయాజి]] |130 |- |71 |[[సూచిక:Thimmarusumantri.pdf|తిమ్మరుసు మంత్రి]] |160 |- |72 |[[సూచిక:Parama yaugi vilaasamu (1928).pdf|పరమయోగి విలాసము]] |685 |- |73 |[[సూచిక:Venoba-Bhudanavudyamamu.pdf|వినోబా బూదాన వుద్యమము]] |49 |- |74 |[[సూచిక:Sri-Srinivasa-Ayengar.pdf|శ్రీమా౯ ఎస్. శ్రీనివాస అయ్యంగారి జీవితము]] |160 |- |75 |[[సూచిక:Jajimalli by Adivi Bapiraju.pdf|నరుడు మరియు జాజిమల్లి]] |73 |- |76 |[[సూచిక:హంసవింశతి.pdf|హంసవింశతి]] |70 |- |77 |[[సూచిక:హాస్యవల్లరి.pdf|హాస్యవల్లరి]] |170 |- |78 |[[సూచిక:సింహాసన ద్వాత్రింశిక (కొరవి గోపరాజు).pdf|సింహాసన ద్వాత్రింశిక]] |53 |- |79 |[[సూచిక:Saundarya-Lahari.pdf|సౌందర్యలహరి (వావిళ్ల 1929)]] |75 |- |80 |[[సూచిక:Andhra-Bhashabhushanamu.pdf|ఆంధ్రభాషాభూషణము]] |63 |- |81 |[[సూచిక:Kopparapu-soodara-kavula-kavitvamu.pdf|కొప్పరపు సోదర కవుల కవిత్వము]] |322 |- |82 |[[సూచిక:Tenaali-Raamakrishnakavi-Charitramu.pdf|తెనాలి రామకృష్ణకవి చరిత్రము]] |70 |- |83 |[[సూచిక:Kavikokila-Granthamala3-Khandakavya.pdf|కవికోకిల గ్రంథావళి, ఖండకావ్యములు]] |310 |- |84 |[[సూచిక:Kavikokila-Granthavali-4 Vyasamulu.pdf|కవికోకిల గ్రంథావళి, వ్యాసములు]] |270 |- |85 |[[సూచిక:శ్రీ రామాయణము - బాలకాండము.pdf|శ్రీరామాయణము, మొదటిసంపుటము]] |570 |- |86 |[[సూచిక:బసవపురాణము (పాల్కురికి సోమనాథుఁడు).pdf|బసవపురాణము]] |350 |- |87 |[[సూచిక:Dvipada-basavapuraanamu.pdf|ద్విపద బసవపురాణము]] |300 |- |88 |[[సూచిక:Oka-Yogi-Atmakatha.pdf|ఒక యోగి ఆత్మకథ]] |850 |- |89 |[[సూచిక:తెలుగు వాక్యం.pdf|తెలుగు వాక్యం]] |112 |- |90 |[[సూచిక:Navanadhacharitra.pdf|నవనాథచరిత్ర]] |308 |- |91 |[[సూచిక:Kavijanaashrayamu-Chandashastramu.pdf|కవిజనాశ్రయము]] |120 |- |92 |[[సూచిక:Shrii-raamakrxshhna-suuktimuktaavali.pdf|శ్రీ రామకృష్ణ సూక్తిముక్తావళి]] |400 |- |93 |[[సూచిక:Naayakuraalu.Play.pdf|నాయకురాలు (పల్నాటి వీరచరిత్ర)]] |130 |- |94 |[[సూచిక:Rangun Rowdy Drama.pdf|రంగూన్‌ రౌడీ]] |110 |- |95 |[[సూచిక:Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907.pdf|శ్రీమహాభారత శ్రీమద్రామయణ విమర్శము]] |200 |- |96 |[[సూచిక:Tenugutota.pdf|తెనుగు తోట]] |40 |- |97 |[[సూచిక:Prabhutvamu.pdf|ప్రభుత్వము]] |110 |- |98 |[[సూచిక:Manooshakti.pdf|మనోశక్తి]] |55 |- |99 |[[సూచిక:Ambati Venkanna Patalu -2015.pdf|అంబటి వెంకన్న పాటలు]] |400 |- |100 |[[సూచిక:Kaashii-Majilee-Kathalu-V10.pdf|కాశీమజిలీకథలు, పదవభాగము]] |420 |- |101 |[[సూచిక:Kaseemajilee Kathalu 8 Part Madhira Subbanna Deekshitulu 1937 415 P.pdf|కాశీమజిలీకథలు, ఎనిమిదవభాగము]] |395 |- |102 |[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు -01.pdf|కాశీమజిలీకథలు, మొదటిభాగము]] |305 |- |103 |[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు -02.pdf|కాశీమజిలీకథలు, రెండవభాగము]] |245 |- |104 |[[సూచిక:Kaseemajilee Kathalu 3 Part Madhira Subbanna Deekshitulu.pdf|కాశీమజిలీకథలు, మూఁడవ భాగము]] |300 |- |105 |[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు -09.pdf|కాశీమజిలీకథలు, తొమ్మిదవ భాగము]] |299 |- |106 |[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు -04.pdf|కాశీమజిలీకథలు, 4వ భాగము]] |321 |- |107 |[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు-05.pdf|కాశీమజిలీకథలు, అయిదవ భాగము]] |330 |- |108 |[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు-06.pdf|కాశీమజిలీకథలు, ఆఱవ భాగము]] |325 |- |109 |[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు -07.pdf|కాశీమజిలీకథలు, ఏడవ భాగము]] |290 |- |110 |[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు-12.pdf|కాశీమజిలీకథలు, పండ్రెండవ భాగము]] |290 |- |111 |[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - రెండవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - రెండవ సంపుటం]] |132 |- |112 |[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - మూడవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - మూడవ సంపుటం]] |385 |- |113 |[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - నాలుగవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - నాలుగవ సంపుటం]] |311 |- |114 |[[సూచిక:Srikrishnudu-Choopina-Maargamu.pdf|శ్రీకృష్ణుడు చూపిన మార్గము]] |150 |- |115 |[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - ఐదవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - ఐదవ సంపుటం]] |380 |- |116 |[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - ఆరవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - ఆరవ సంపుటం]] |180 |- |117 |[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - ఎనిమిదవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - ఎనిమిదవ సంపుటం]] |300 |- |118 |[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - తొమ్మిదవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - తొమ్మిదవ సంపుటం]] |300 |- |119 |[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - పదవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - పదవ సంపుటం]] |179 |- |120 |[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - పదకొండవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - పదకొండవ సంపుటం]] |600 |- |121 |[[సూచిక:బ్రహ్మోత్తరఖండము (శ్రీధరమల్లె వేంకటరామార్యుఁడు).pdf|బ్రహ్మోత్తరఖండము]] |348 |- |122 |[[సూచిక:పద్మపురాణము (మడికి సింగన).pdf|పద్మపురాణము]] |300 |- |123 |[[సూచిక:అనుభవసారము (పాల్కుఱికి సోమనాథుడు).PDF|అనుభవసారము]] |53 |- |124 |[[సూచిక:చతుర్వేదసారము (పాల్కుఱికి సోమనాథుడు).pdf|చతుర్వేదసారము]] |150 |- |125 |[[సూచిక:Indrani-Saptasathi-in-Telugu-By-Vasishtha-T-Ganapati-Muni.pdf|ఇంద్రాణీ సప్తశతీ]] |260 |- |126 |[[సూచిక:నారదీయపురాణము (అల్లాడు నృసింహకవి).pdf|నారదీయపురాణము]] |192 |- |127 |[[సూచిక:ఆంధ్రకామందకము (జక్కరాజు వేంకటకవి).pdf|ఆంధ్రకామందకము]] |254 |- |128 |[[సూచిక:Vavilala Somayajulu Sahityam-2 Natakalu.pdf|వావిలాల సోమయాజులు సాహిత్యం - 2]] |550 |- |129 |[[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf|సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము మూడవ సంపుటము]] |700 |- |130 |[[సూచిక:రామాయణ విశేషములు.pdf|రామాయణ విశేషములు]] |241 |- |131 |[[సూచిక:Bala Neethi.pdf|బాలనీతి]] |150 |- |132 |[[సూచిక:Andhra Nataka Padya Pathanam Bhamidipati Kameswararao.pdf|ఆంధ్రనాటక పద్యపఠనం]] |160 |- |133 |[[సూచిక:సురవరం ప్రతాపరెడ్డి వ్యాసాలు.djvu|సురవరం ప్రతాపరెడ్డి వ్యాసాలు]] |390 |- |134 |[[సూచిక:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf|నా జీవిత కథ - నవ్యాంధ్రము]] |500 |- |135 |[[సూచిక:Bharatiya Chitrakala (Telugu) By T.Rama Rao, 1930.pdf|భారతీయ చిత్రకళ]] |230 |- |136 |[[సూచిక:Garimellavyasalu019809mbp.pdf|గరిమెళ్ళ వ్యాసాలు]] |185 |- |137 |[[సూచిక:Golakonda patrika sampadakeeyalu.pdf|గోలకొండ పత్రిక సంపాదకీయాలు]] |235 |- |138 |[[సూచిక:దొంగాటకం.djvu|దొంగాటకం]] |80 |- |139 |[[సూచిక:Arya Katha Nidhi.pdf|ఆర్యకథానిధి]] |330 |- |140 |[[సూచిక:Kabir (TeluguBook).pdf|కబీరు]] |24 |- |141 |[[సూచిక:కృష్ణరాయ విజయము (1981).pdf|కృష్ణరాయ విజయము]] |150 |- |142 |[[సూచిక:ఓయూ సాహితి.pdf|ఓయూ సాహితి (వార్షిక సంచిక-2023)]] |76 |- |143 |[[సూచిక:వేటూరివారి పీఠికలు, మొదటిభాగము.pdf|వేటూరివారి పీఠికలు, మొదటిభాగము.]] |341 |- |144 |[[సూచిక:వేటూరివారి పీఠికలు, రెండవభాగము.pdf|వేటూరివారి పీఠికలు, రెండవభాగము.]] |485 |- |145 |[[సూచిక:సూత పురాణము ద్వితీయాశ్వాసము.pdf|సూత పురాణము ద్వితీయాశ్వాసమ]] |89 |- |146 |[[సూచిక:Anubhavalu Jnapakalunu by Sripada Subrahmanya Sastri.pdf|అనుభవాలూ - జ్ఞాపకాలూను]] |586 |- |147 |[[సూచిక:Pillalu Bhasha Yela Nerchukontaru VBS JVV.pdf|పిల్లలు భాష ఎలా నేర్చుకొంటారు?]] |113 |- |148 |[[సూచిక:Srungaramaruka Kavyam By Veturi Prabhakara Sastry In Telugu.pdf|శృంగారామరుకావ్యము]] |18 |- |149 |[[సూచిక:Science Ela Putti Perigindhi VBS JVV.pdf|సైన్సు ఎలా పుట్టి పెరిగింది?]] |60 |- |150 |[[సూచిక:కథాసరిత్సాగరము తృతీయ భాగము వేదంవారి వచన రచన.pdf|కథాసరిత్సాగరము (వేదంవారి వచన రచన)/తృతీయభాగము]] | 296 |- |151 |[[సూచిక:కథాసరిత్సాగరము నాలుగవ భాగము వేదంవారి వచన రచన.pdf|కథాసరిత్సాగరము (వేదంవారి వచన రచన)/నాలుగవభాగము]] |390 |- |152 |[[సూచిక:Upanyaasapayoonidhi (1911).pdf|ఉపన్యాస పయోనిధి]] |- |153 |[[సూచిక:ఆత్మవిచారము (పూర్వ భాగము).pdf|ఆత్మవిచారము (పూర్వ భాగము)]] |345 |- |154 |[[సూచిక:Atma Vicharamu by Addanki Sitarama Sastri (1924).djvu|ఆత్మవిచారము, ఆత్మవిచారము (ఉత్తరభాగము)]] |438 |- |155 |[[సూచిక:అగస్త్యలింగశతకము తాడికొండ పూర్ణమల్లికార్జునఅయ్యవార్లంగారు 1935 110 P Ask01q124 హ్హు.pdf|అగస్త్యలింగ శతకము]] |100 |- |156 |[[సూచిక:VedantaRatnakaramu1919.pdf|వేదాంత రత్నాకరము]] |28 |- |157 |[[సూచిక:Adavi Bapiraju Rachanalu-8 Kathalu, Visalandhra.pdf|అడివి బాపిరాజు రచనలు–8; కథలు]] |230 |- |158 |[[సూచిక:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf|అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం]] |170 |- |159 |[[సూచిక:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Volume-2.pdf|అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం, సంపుటి-2]] |100 |- |160 |[[సూచిక:Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf|ధమ్మపదము]] |150 |- |161 |[[సూచిక:Sarada Lekhalu Vol 1.pdf|శారద లేఖలు, మొదటి సంపుటము]] |222 |- |162 |[[సూచిక:Cheppulu Kudutu Kudutu....pdf|చెప్పులు కుడుతూ కుడుతూ]] |40 |- |163 |[[సూచిక:Aryadharma-Pratyaksha-Phalabodhini (1923, Telugu).pdf|ఆర్యధర్మ ప్రత్యక్ష ఫలబోధిని]] |190 |- |164 |[[సూచిక:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf|ఆచార్య యస్వీ జోగారావు సాహితీ వరివస్య]] |204 |- |165 |[[సూచిక:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf|లక్ష్మణరాయ_వ్యాసావళి]] |330 |- |166 |[[సూచిక:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము]] |400 |- |167 |[[సూచిక:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu|ఆంధ్ర భగవద్గీత.]] |146 |- |168 |[[సూచిక:Annamacharya Charitra Peetika.pdf|అన్నమాచార్య చరిత్ర పీఠిక]] |120 |} == చిత్రం == {{Css image crop |Image = DivyaDesaPrakasika.djvu |Page = 30 |bSize = 378 |cWidth = 311 |cHeight = 477 |oTop = 45 |oLeft = 66 |Location = center |Description = }} 7e863n07l6i3nqcrho7v87jivpw1gia 102 30287 565711 485520 2026-07-19T15:01:45Z Rajasekhar1961 50 /* సంపాదకత్వం వహించిన రచనలు */ 565711 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = ఖండవల్లి |అసలుపేరు = లక్ష్మీరంజనం |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ఖ |పుట్టిన_యేడు = 1908 |గిట్టిన_యేడు = 1986 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[సాహిత్య భాషగా తెలుగు]] (1975) {{small scan link|Sahityabashagate022780mbp.pdf}} ==సంపాదకత్వం వహించిన రచనలు== * [[శ్రీ సిద్ధేశ్వర చరిత్రము (కాకతీయరాజుల చరిత్ర-ప్రతాప చరిత్ర)]] == రచయిత గురించిన రచనలు= * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం]] 1jz9yjfqessdfb9tixh6vrs3pwdwvyj 565712 565711 2026-07-19T15:02:02Z Rajasekhar1961 50 /* = రచయిత గురించిన రచనలు */ 565712 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = ఖండవల్లి |అసలుపేరు = లక్ష్మీరంజనం |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ఖ |పుట్టిన_యేడు = 1908 |గిట్టిన_యేడు = 1986 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[సాహిత్య భాషగా తెలుగు]] (1975) {{small scan link|Sahityabashagate022780mbp.pdf}} ==సంపాదకత్వం వహించిన రచనలు== * [[శ్రీ సిద్ధేశ్వర చరిత్రము (కాకతీయరాజుల చరిత్ర-ప్రతాప చరిత్ర)]] == రచయిత గురించిన రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం]] 250qkcak5sfay2s5rjeorijr4kd05v6 102 30883 565700 550849 2026-07-19T12:16:20Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 565700 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = భండారు |అసలుపేరు = అచ్చమాంబ |పేరు_మొదటి_అక్షరం = భ |పుట్టిన_యేడు = 1874 |గిట్టిన_యేడు = 1905 |వివరణ = తొలి తెలుగు కథా రచయిత్రి. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = భండారు అచ్చమాంబ |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ===రచనలు=== * [[అబలా సచ్చరిత్ర రత్నమాల]] (1935) * [[అబలా సచ్చరిత్ర రత్నమాల, ద్వితీయ సంపుటము]] (1917) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 10/సంచిక 1/అమరకంటక యాత్ర]] (1936) == రచయిత గురించిన రచనలు == * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భండారు అచ్చమాంబ]] 131x81kmljb7b1y0dr1hywo97v781po 104 49427 565708 155287 2026-07-19T14:00:49Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565708 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|108}}</noinclude>{{p|fs125|ac}}భైరవి</p> <poem> {{left margin|5em}} కరుణానిధి నీవే కనుఁగొంచు నున్నాఁడవు। యిరవై నాలో నున్నాఁడ వేది గతి యింకను {{float right|॥పల్లవి॥}} పేరుచున్నవి నాలోనఁ బెక్కువికారములు। వూరుచున్న వెన్నైనా వూహ లెల్లాను। చేరుచున్న వొక్కొక్కటే సేనా సేన కోరికలు। యీరీతి నున్నాఁడ నాకు నేది గతి యింకను {{float right|॥కరు॥ 1}} పట్టుచున్నవి నానాప్రకృతులవోజలు। పుట్టుచున్నవి యనేకభోగేచ్ఛలు। చుట్టుకొనుచున్నవి సులభపు వేడుకలు। యిట్టివి నానడకలు యేదిగతి యింకను {{float right|॥కరు॥ 2}} సందడింపుచున్నవి సారెకు నామమతలు। ముందువెనకై వున్నవి మోహాలెల్లా। చెందె నీపైభక్తి శ్రీవేంకటేశ్వర। యెందునూ నీవే కాక యేది గతి యింకను {{float right|॥కరు॥ 3}} {{right|అన్న. అధ్యా. 238 ఱేకు.}} </poem> {{p|fs125|ac}}లలిత</p> <poem> {{left margin|5em}} నమో నారాయణ నావిన్నప మిదివో। సమానుఁడఁ గాను నీకు సర్వేశ రక్షించవే {{float right|॥పల్లవి॥}} మనసు నీయాధీనము మాటలు నీ వాడేటివే। తనువు నీపుట్టించినధన మిది। మును నీపంపున నిన్ని మోచుకున్నవాఁడ నింతే। వెనుక నన్ను నేరాలు వేయక రక్షించవే {{float right|॥నమో॥ 1}} భోగము లెల్లా నీవి బుద్ధులు నీ విచ్చినవి। యీ గతి నాబతుకు నీ కిరవైనది। </poem><noinclude></noinclude> f7uipmsuve3b6se2eycshhz0g23s76a 104 49428 565709 155288 2026-07-19T14:13:53Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|109}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} చేగదేర నీవు నన్నుఁ జేసినమానిసి నింతే। సోగల నాయజ్ఞానము చూడక రక్షించవే {{float right|॥నమో॥ 2}} వెలి నీవే లో నీవే వేడుకలెల్లా నీవే। కలకాలమును నీకరుణే నాకు। యిల శ్రీవేంకటేశ నీవేకొన్నబంట నింతే। నెలవు దప్పించక నీవే రక్షించవే {{float right|॥నమో॥ 3}} {{right|అన్న. అధ్యా. 235 ఱేకు.}} </poem> '''పెండ్లి తిరునాళ్ళు:-''' {{p|fs125|ac}}సామంతం</p> <poem> {{left margin|5em}} పసిఁడి యక్షంత లివె పట్టరో వేగమె రారో। దెసలఁ బేరంటాండ్లు దేవుని పెండ్లికిని {{float right|॥పల్లవి॥}} శ్రీవేంకటేశ్వరునికి శ్రీమహాలక్ష్మికి। దైవికపుఁ బెండ్లి మూహూర్తము నేఁడు। కావించి భేరులు మ్రోసె గరుడధ్వజం బెక్కె। దేవతలు రారో దేవుని పెండ్లికిని {{float right|॥పసిఁడి॥ 1}} కందర్ప జనకునికిఁ గమలాదేవికిఁ బెండ్లి। పందిలి లోపలం దలబ్రాలు నేఁడు। గందమూ విడె మిచ్చేరు కలువడాలు గట్టిరి। అందుక మునులు రారో హరిపెండ్లికిని {{float right|॥పసిఁడి॥ 2}} అదె శ్రీవెంకటపతి కలమేలుమంగకును। మొదలి తిరుణాళ్ళకు మొక్కేము నేఁడు। యెదుట నేగేరు వీరే యిచ్చేరు వరము లివె। కదలి రారో పరుషఘనులు పెండ్లికిని {{float right|॥పసిఁడి॥ 3}} {{right|అన్న. అధ్యా. 234 ఱేకు.}} </poem><noinclude></noinclude> phyb91mdj9wz27vqb0c7cxask2l74m4 104 49429 565710 155289 2026-07-19T14:27:27Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|110}}</noinclude>{{p|fs125|ac}}రామక్రియ</p> <poem> {{left margin|5em}} గరుడధ్వజం బెక్కె కమలాక్షుపెండ్లికిఁ। పరుష లదివో వచ్చెఁబైపై సేవించను {{float right|॥పల్లవి॥}} పాడిరి సోబాన నదే భారతియు గిరిజయు। ఆడిరి రంభాదులై అచ్చరలెల్ల! కూడిరి దేవతలెల్ల గుంపులై శ్రీవేంకటాద్రి। వేడుకలు మీఱఁగ శ్రీవిభుని పెండ్లికిని {{float right|॥గరుడ॥ 1}} కురిసెఁ బువ్వులవాన కుప్పలై యెందు చూచిన। మొరసె దేవదుందుభి మ్రోఁత లెల్లను। బెరసె సంపద లెల్ల పెంటలై శ్రీవేంకటాద్రి। తిరమైమించిన దేవదేవుని పెండ్లికిని {{float right|॥గరుడ॥ 2}} వేసిరి కానుక లెల్ల వేవేలు కొప్పెరల। పోసి రదే తలఁబ్రాలు పుణ్యసతులు। అసల శ్రీవేంకటేశుఁ డలమేలుమంగఁ దాను। సేసలు వెట్టిన యట్టి సింగారపు పెండ్లికిని {{float right|॥గరుడ॥ 3}} {{right|అన్న. అథ్యా. 204 ఱేకు}} </poem> వెంకటేశ్వరస్వామి పెండ్లి తిరునాళ్ళు మన యన్నమాచార్యుఁడే తొలుత వెలయించినవాఁడుగాఁ దోచుచున్నాఁడు. ఆగమశాస్త్రమున వివాహోత్సవము చేయుచున్నమాన్యుఁడే కన్యాదాతగా వర్తిల్ల నగునని కలదట. కనుకనే శ్రీపాదరేణుమాహాత్మ్యమున ని ట్లున్నది. <poem> {{left margin|5em}} శ్రీలలరంగ మంగమును శ్రీహరి కెన్నఁడు దారవోయుచోఁ। దాళులపాక యన్నమయ దాఁ గడిగెం బదముల్, ధరిత్రిమా। తాళులపాక చిన్నన పదంబులు పాడిన నాడె సర్పరాట్। శైలవిభుండు తత్పదరజంబును మాకు నొసంగఁజెల్లదే॥ శకుంతలా పరిణయ కృత్యవతరణిక ని ట్లున్నది. </poem><noinclude></noinclude> p442pc0t3z8wq3y64995ob9j0b4r1nd 104 49430 565734 155290 2026-07-19T16:23:44Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|111}}</noinclude>"మఱియు నమ్మహాదేవుండు మదీయమాతామహవంశ శిఖారత్నంబగు నన్నమాచార్యునకు జామాతరుం డనిపించుకొని, భవదీయ సంకీర్తనంబు లాలించిన కర్ణంబుల నితరసంకీర్తనంబు లాలించ నని ప్రతిజ్ఞ గావించెనట.” దేవాలయములో సంవత్సరోత్సవములను తెల్గుదేశమున కళ్యాణోత్సవము లనీ, ద్రవిడదేశమున బ్రహ్మోత్సవము లనీ, నేఁడు పేర్కొనుట కలదు. ఆలయములలో స్వామిప్రతిష్ఠజరిగిననాళ్ళే యా యుత్సవములనాళ్ళట. శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామి బ్రహ్మప్రతిష్ఠితుఁడు గనుక అప్రతిష్ఠ జరగించిన బ్రహ్మపేర తిరుపతి వర్షోత్సములు బ్రహ్మోత్సములయ్యె ననీ దాని ననుసరించి దక్షిణదేశపు దేవోత్సములకెల్ల బ్రహ్మోత్సవములని పేరు సంక్రమించెననీ ఆయుత్సవములలో కళ్యాణము జరుపుట తెల్గుదేశమునఁ క్రొత్తగాఁ గలిగిన యాచారమని శ్రీపరవస్తు రామానుజస్వామి ఎం. ఏ. గారు చెప్పుచున్నారు. '''బ్రహ్మోత్సవము:-''' {{p|fs125|ac}}ఆహిర</p> <poem> {{left margin|5em}} నానా దిక్కుల నరు లెల్ల। వానల లోననె వత్తురు గదలి {{float right|॥పల్లవి॥}} సతులు సుతులుఁ బరిసరులు బాంధవులు। హితులు గొలువఁగా నిందరును। శతసహస్ర యోజనవాసులు సు। వ్రతములతోడనె వత్తురు గదలి। {{float right|॥నానా॥ 1}} ముడుపులు జాళెలు మొగిఁ దలమూటలు। కడలేనిధనము గంతలును। కడుమంచిమణులు కరులు దురగములు। వడిగొని చెలఁగుచు వత్తురు గదలి {{float right|॥నానా॥ 2}} </poem><noinclude></noinclude> 2xwpbtfueiquzm1dtz4sj64vz6bxfrp 104 49431 565735 155291 2026-07-19T16:35:03Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|112}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} మగుటవర్ధనులు మండలేశ్వరులు! జగదేక పతులుఁ జతురులును। తగువేంకటపతి దర్శింపఁగ బహు। వగల సంపదల వత్తురు గదలి {{float right|॥నానా॥ 3}} {{right|అన్న. అధ్యా. 331 ఱేకు.}} </poem> '''అంపకాలు:-''' {{p|fs125|ac}}ముఖారి</p> <poem> {{left margin|5em}} భోగీంద్రులును మీరుఁ బోయి రెండు। వేగిన మీఁదటి విభవములకు {{float right|॥పల్లవి॥}} హరుఁడ పోయిరా అజుఁడ నీవునుంబోయి। తిరిగిరా మీఁదటి తిరునాళ్ళకు। సురలు మునులు భూసురులు పోయిరండు। అరవిరి నిన్నాళ్ళు నలసితిరి {{float right|॥భోగీం॥ 1}} జముఁడ పోయిరా శశియు నీవునుఁ బోయి। సుముఖుఁడవై రా సురలఁ గూడి! గుములై దిక్పతులు దిక్కులకుఁ బోయి రెండు। ప్రమదాన నిన్నాళ్ళు బడలితిరి {{float right|॥భోగీం॥ 2}} నారద సనక సనందనాదులు। భూరి విభవములఁ బోయి రెండు। దూరముగాఁ బోకిట్టె తొరలి వెంకటగిరిఁ। జేరి న నిట్లనే సేవించుఁడి {{float right|॥భోగీం॥ 3}} {{right|అధ్యా. 353. 11 వాల్యం.}} </poem> ఇంతవఱకు అధ్యాత్మసంకీర్తనలే ఉదాహరించినవి. శృంగారసంకీర్తనలుగూడ రెండు:-<noinclude></noinclude> 53ixeqmah8gyvvvjfwp1woqm9t0aurd 104 49432 565760 155292 2026-07-19T21:29:41Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|113}}</noinclude>{{p|fs125|ac}}కేదారగౌళ - ఆటతాళం</p> <poem> {{left margin|5em}} నీవు గాఁగా నేను గాఁగా నేఁటి కాయఁ బోయను। మీవంటి చులుకనివారము మేమైతే। మేటైనంతలేసిపనులు నేఁడౌను {{float right|॥పల్లవి॥}} మంచిగందము నెఱపూఁత పూసుకొని మావాడ కాతఁడు రాఁగాపోఁగాఁ జూచి। పొంచులు మాయింటిపంచ నుందువట బోగాలవారమటే ఎంచనేటికి తప్ప నీమగఁడైతే యిలు వెళ్ళకుండ నరికట్టుకొని వల। పించవలెఁ గాక వూరివారిమీఁద పొంచు లుండవచ్చునా వోచెలియ {{float right|॥నీవు॥ 1}} ఎమ్మెకాఁ డాతఁడు మావిథి నిలుచుండి యెవ్వరితోనో మాటలాడఁగా విని। కొమ్మరో చూపెట్టుకొనివుందువట గుట్టు విడిచివున్నామా। అమ్మరో ఆతఁడు నీమగఁడై తే ఆన లిడుకొని వుండవలెఁగాక। దిమ్మరికత్తెవై మాయింటిచుట్టూ తిరుగులాడ నాయమా {{float right|॥నీవు॥ 2}} నాయముగా అల మేల్మంగ వెంకటనాథుఁడు ననుఁగూడి నవ్వినంతలోనే! వోయమ్మ నేఁజెల్ల వూర నాఁట చాట వున్న పనులవారమా। పాయక ఆతఁడు నీపతియైతే పక్క </poem><noinclude></noinclude> egmfwcdeczr4xk36p0xsx2kyx5sh0sj 104 49433 565761 155293 2026-07-19T21:41:22Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|114}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} పవ్వళించి వుండవలెఁ గాక। కాయని కాపులు పూయనిపూతలు గట్టి కాపురాలు గుత్తగొందురటె {{float right|॥నీవు॥ 3}} {{right|శేషా. వ్రాఁతప్రతి.}} <poem> {{p|fs125|ac}}(రాగము పేరు లేదు)</p> <poem> {{left margin|5em}} కటకటా అయ్యో కాంత నింత యేపుదురా। అటమటముగాదు నీయానసుమ్మీ నిజమయ్య {{float right|॥పల్లవి॥}} కొసరినా నిన్నే కాని కోపించినా నిన్నే కాని। కసరినా నిన్నే కానీ కాదన్న నిన్నే కాని। విసరినా నిన్నే కాని వేసరినా నిన్నే కాని। ఇసుమంతైనా అన్య మెఱుఁగదయ్యా {{float right|॥కట॥ 1}} అలసినా నిన్నే కాని అఁకొన్నా నిన్నేకాని। పిలిచినా నిన్నే కాని పేరుకొన్నా నిన్నే కాని। సొలసినా నిన్నే కాని సోకనాడినా నిన్నే కాని। కలనైనా తలఁ పెందూ కలుగదు గదవయ్యా! {{float right|॥కట॥ 2}} కొనియాడినా నిన్నే కాని గుంపించినా నిన్నే కాని। పనివినా నిన్నే పాడినా నిన్నే కాని। మనసిచ్చి యలమేలుమంగపతి వేంకటేశ। యెనసితివి మాచెలి నింక నేచ నేమిటకయ్యా {{float right|॥కట॥ 3}} <poem> {{p|fs125|ac}}ఆళ్వార్లు - అన్నమాచార్యుఁడు</p> ద్రవిడవేదాంత రచనమునకై శఠకోపయతీంద్రు లవతరించిన విధముగా నంధ్రవేదాంతరచనమునకై యన్నమాచార్యుఁ డవతరించినాఁడు. శఠకోపయతి వైశాఖమాసమున విశాఖానక్షత్రమున నవతరింపఁగా నన్నమాచార్యుఁడును వైశాఖమాసమున విశాఖానక్షత్రమున నవతరించి<noinclude></noinclude> oo1ejfu7qcr71i31xaiax7qjh3wo21w 565762 565761 2026-07-19T21:41:50Z శ్రీరామమూర్తి 1517 565762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|114}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} పవ్వళించి వుండవలెఁ గాక। కాయని కాపులు పూయనిపూతలు గట్టి కాపురాలు గుత్తగొందురటె {{float right|॥నీవు॥ 3}} {{right|శేషా. వ్రాఁతప్రతి.}} </poem> {{p|fs125|ac}}(రాగము పేరు లేదు)</p> <poem> {{left margin|5em}} కటకటా అయ్యో కాంత నింత యేపుదురా। అటమటముగాదు నీయానసుమ్మీ నిజమయ్య {{float right|॥పల్లవి॥}} కొసరినా నిన్నే కాని కోపించినా నిన్నే కాని। కసరినా నిన్నే కానీ కాదన్న నిన్నే కాని। విసరినా నిన్నే కాని వేసరినా నిన్నే కాని। ఇసుమంతైనా అన్య మెఱుఁగదయ్యా {{float right|॥కట॥ 1}} అలసినా నిన్నే కాని అఁకొన్నా నిన్నేకాని। పిలిచినా నిన్నే కాని పేరుకొన్నా నిన్నే కాని। సొలసినా నిన్నే కాని సోకనాడినా నిన్నే కాని। కలనైనా తలఁ పెందూ కలుగదు గదవయ్యా! {{float right|॥కట॥ 2}} కొనియాడినా నిన్నే కాని గుంపించినా నిన్నే కాని। పనివినా నిన్నే పాడినా నిన్నే కాని। మనసిచ్చి యలమేలుమంగపతి వేంకటేశ। యెనసితివి మాచెలి నింక నేచ నేమిటకయ్యా {{float right|॥కట॥ 3}} </poem> {{p|fs125|ac}}ఆళ్వార్లు - అన్నమాచార్యుఁడు</p> ద్రవిడవేదాంత రచనమునకై శఠకోపయతీంద్రు లవతరించిన విధముగా నంధ్రవేదాంతరచనమునకై యన్నమాచార్యుఁ డవతరించినాఁడు. శఠకోపయతి వైశాఖమాసమున విశాఖానక్షత్రమున నవతరింపఁగా నన్నమాచార్యుఁడును వైశాఖమాసమున విశాఖానక్షత్రమున నవతరించి<noinclude></noinclude> iyqblrtowsd9bqouya4jevlrp4qky78 104 49434 565763 155294 2026-07-19T21:50:40Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|115}}</noinclude>నాఁడు. శఠకోపయతి పదునాఱేండ్ల వయసువాఁడయిన తర్వాత సర్వవిద్యలు గోచరించి ద్రవిడ సంకీర్తనములు రచింప దైవానుగ్రహమందఁగా నన్నమాచార్యుఁడు నట్లే పదునాఱవయేట స్వామి ప్రత్యక్షమై యుద్బోధింపఁగా సంకీర్తరచనము సాగించెను. శఠకోపయతి శ్రీతిరువేంగడనాథునిమీదఁను నింక ననేక దివ్యస్థలములలోని విష్ణుమూర్తుల మీఁదను సంకీర్తనములు రచింపఁగా, నన్నమాచార్యుఁడును ప్రధానముగా శ్రీవేంకటనాథునిమీదఁను నింక ననేకపుణ్యస్థలముల విష్ణుమూర్తుల మీఁదను సంకీర్తనలు రచించెను. శఠకోపయతిస్వామి కౌస్తుభాంశమున జన్మించినట్లు విజ్ఞులు విశ్వసింపఁగా నన్నమాచార్యుఁడు స్వామినందకాంశమున నవతరించినట్లు ప్రాజ్ఞలు పరిగణించిరి. పెరియాళ్వార్లు (విష్ణుచిత్తులు) తులసీవనమున జనించిన గోదాదేవిని రంగనాథస్వామి కొసఁగి పెండ్లిచేసి మామగా రయినట్లే యన్నమాచార్యులు గూడఁ బద్మసరోవరమున జన్మించినమంగాంబికను వెంకటేశ్వరస్వామి కిచ్చి పెండ్లిచేసి మామగా రయ్యెను. ఇట్టిమహత్త్వముగలవాఁడు గనుకనే తిరుపతివేంకటేశ్వరస్వామి సన్నిధి నీతనికి, నీతనివంశమునకుఁ గూడ నానాఁ డఖండగౌరవ మలవడినది. {{p|fs125|ac}}ఆంధ్రసంకీర్తనము - ద్రవిడపాశురములు</p> ఆళ్వార్లు రచింపఁగా నరవమున ద్రావిడవేదమనీ పంచమాగమ మనీ పేర్కొనఁబడుదివ్యప్రబంధము నాల్గువేలసంకీర్తనములు పాట్టులు (సీసపద్యాదులవంటివి) కలదికాఁగా అన్నమాచార్యుఁ డొక్కఁడే రచించిన యంధ్రవేదము ముప్పదిరెండువేలపాటలు గలది. ఈ సంకీర్తనలు దివ్యప్రబంధముల ననువర్తించియే పరమాత్మునకు భక్తజీవులకు పతిపత్నీభావము నాయికానాయకభావము కల్పించి యుజ్జ్వలరసానుభూతి నొదవించుచు ననేక దేవాలయములలోని యర్చామూర్తుల నభివర్ణించుచు శరణాగతిమహత్త్వమును బ్రతిపాదించుచు నింక ననేకవిధముల లోకనీతి<noinclude></noinclude> qtox8ml5wj2afb3rya4crs3oykh7qp2 104 49435 565765 155295 2026-07-19T22:01:24Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|116}}</noinclude>ధర్మోద్బోధభూత సారస్యముతో సవరనిభాషతో వేదవేదాంతేతిహాసాది సూక్తి తదర్థప్రతిపాదనములతో వెల్విరిసి పెరియావాచ్చాంబిళ్లైవంటిమహావ్యాఖ్యాత వెలసెనేని యఖండానందతాండవముగాఁ బెదపెద్దవ్యాఖ్యా చమత్కారములు త్రవ్వి తీయఁదగినట్లు విజ్ఞాననిధులై విరాజిల్లుచున్నవి. తిరువాయ్‌మొజ్షి మొదలగు దివ్యప్రబంధరచనల కివి తీసిపోవు. దేశ ప్రజాదౌర్భాగ్యముచే నివి వెలసిననాఁటనుండి నేఁటిదాఁక రహస్య రక్షలో నున్నవేకాని రాణ కెక్కవయ్యెను. అన్నమాచార్యులయుఁ దత్పుత్ర పౌత్రులయుఁ బ్రాభవము చెల్లునప్పుడు వారే స్వామికి వైభవములు కల్పించునప్పు డుత్సవములందేకాక యనుదినమును నీ సంకీర్తనములు స్వామిసన్నిధిని విన్నపించుట జరిగినది. తమతర్వాత నట్లు జరగుటకుఁ గూడ వారు వసతులు గల్పించిరి. తర్వాతఁ గొన్నాళ్ళట్లు తనరెనేమో! ఇందుకుఁదార్కాణగా భజనగోష్ఠులవారు తొలుదొలుత తాళ్ళపాకవారి సంకీర్తనములనే యాలాపింతురు. కాని యిటీవల వీనియెఱుక మఱుగు పడిపోయినది. వీనిజన్మస్థానమగు తిరుపతిలోనే వీనిప్రాభవము వెలయలే దనఁగా నిఁక నితరస్థలములమాట చెప్పనేల? ఈ సంకీర్తనములు తెల్గునాఁటివిష్ణ్వాలయములలో దివ్యప్రబంధములుగా నిత్యసంకీర్తనార్హములుగా నెగడఁదగినవి. ఆయాదేవాలయముల యధికారులును ప్రభుత్వమువారును వీని కర్హమయినయాదరము కల్గింతురుగాక! త్యాగరాజకీర్తనలవలె నివి సంగీతపుఁ జమత్కారములు రాగస్వరవిహారములు పుక్కిలించునవిగా నున్నవో లేదో నిరూపించు యోగ్యతనాకు లేదు. గానవిశారదులే దానిఁ గనుఁగొనఁ దగినవారు. ఈ సంకీర్తసఫలములు గాయకులగానామృతమునఁ దోగి మాగి యాస్వాద్యము లయినప్పుడే వానీతీయన తెలియనగును. {{p|fs125|ac}}శ్రీ వేంకటేశ్వర వైభవము</p> ఉపనిషన్మంత్రములవలె శ్రీవేంకటేశ్వరమూర్తి తొలుత నాయామతములవారికిఁ గొంతకొంత యానుకూల్యము గొల్పు నవయవాలంకారాదికముతో వెలసి తననిజాంతరంగమును నీరు కొలఁదిగా<noinclude></noinclude> sgifqlsykfpagctfkfy89w8egasje6n 104 49436 565766 155296 2026-07-19T22:10:26Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565766 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|117}}</noinclude>గోచరింపించుచు మహిమాభిరామమై రహికెక్కినది. పలుమతములవారు పలుదెఱఁగుల వేంకటేశ్వరుని భావించుచుండుట నన్నమాచార్యుఁడు వివరించినాఁడు. {{right|(చూ. పుట. 253)}} శివుఁ డని, శక్తి యని, భైరవుఁ డని, జినుఁ డని, స్కందుఁ డని, తమతమ నిర్ణయముల కనుకూలము లయిన రూపురేఖలను బ్రమాణములను జూపుకొనుచు పలుమతములవారు పలుకుబడి చెల్లించుకొనుచు వైవిధ్యముతో నర్చించుచు వచ్చిన శ్రీవేంకటేశమూర్తిని ఆళ్వారాచార్యుల యభివర్ణనానుగుణముగా విష్ణుమూర్తినిగా శ్రీరామానుజాచార్యులవారు, క్రీ. పదొకొండవ శతాబ్దిలో విఖ్యాతపఱిచిరి. సింహాచలము శ్రీకూర్మము మొదలగు స్థలములఁ గూడ నిట్టి నిర్ధారణములే వారు చేసిరట! పర్వతారణ్యమధ్యస్థమై, దుర్గమమై పలుమతముల పలుకుబడికి చెల్లుబడికి లోఁబడుచు, పూజాపురస్కారములు సరిగా సాగక ఎవరో ప్రగాఢభక్తిపరులగు నిశితవ్రతులే నిలువఁదగినట్లున్న స్వామిసన్నిధిని శ్రీవైష్ణవుల స్థానపతిత్వమును స్థాపించి శ్రీరామానుజులు తమకు రామాయణోపదేశము చేసిన గురువులు తిరుమలనంబిగారిని శిష్యులు ఆనందాళ్వార్లను ఇద్దఱు జియ్యంగార్లను ఇర్వదినల్గుర నేకాంగులను సదా స్వామిని గాచియుండునట్లు చేసిరి. వైఖానసాగమవిధానమునకు తిరుపతి ప్రధానక్షేత్రము. ఇది మధ్యరంగముగా నాంధ్రద్రవిడకర్ణాట దేశములందు విష్ణ్వాలయములలో వైఖానసాగమప్రకారమునఁ బూజోత్సవాదికము లెప్పటనుండియో సాగుచున్నవి. స్వామి కీయుభయులు నుభయరక్షలు. పదునాల్గవ శతాబ్దిలో దేశికులవారును వారిశిష్యులును మనవాళ మహామునులు వారిశిష్యులును స్వామివైభవములకు విఖ్యాతిగూర్చిరి. పదునైదవ శతాబ్దిలో అహోబలమఠప్రతిష్ఠాపకులు శఠకోపయతులును, వారి శిష్యుఁడన్నమాచార్యుఁడును స్వామివైభవమునకుఁ బ్రఖ్యాతిగొల్పిరి.<noinclude></noinclude> 507w6w0j9ipf6jt9t7mp3pv9uzoi50m 104 49437 565768 155297 2026-07-19T22:19:23Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565768 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|118}}</noinclude>అన్నమాచార్యుఁడొక సంకీర్తనమున:- <poem> {{left margin|5em}} "నే నొక్కండ లేకుండితే నీకృపకుఁ బాత్ర మేది వూని నావల్లనే కీర్తిఁ బొందేవు నీవు.” </poem> అనెను. అతఁడు స్వామిసన్నిధి నివసించి సంకీర్తనములు సాయించుట చేతను. బైయెల్లరు రాజుల నావర్జించుకొని వారికృతముగాను స్వకృతముగాను ఆలయ గోపురారామ మార్గసోపానాది నిర్మాణములను ఉత్సవవిశేషములను బెంపొందించుటచేతను వైష్ణవమతపు శరణాగతి మాధుర్యము చేతను కలౌ వేంకటనాయక యన్నసూక్తికిఁ దార్కాణముగా లోకరక్షకమై యాపన్నివారకమై ప్రజ్వరిల్లుచుండు స్వామిమాహాత్మ్య విశేషముచేతను పదునైదవ శతాబ్దిలో తిరుపతి క్షేత్రము భక్తపరిషత్తుల రాకపోక లధికముగా గలదై జనరంజకమై వర్ధిల్లినది. పదునాఱవ శతాబ్దిలో విజయనగరచక్రవర్తి శ్రీకృష్ణరాయఁడు, నంతకుఁ బూర్వుఁడు సాళ్వ నరసింగరాయఁడును దమవిజయము లెల్ల శ్రీవేంకటేశ్వరాను గ్రహమున వెలసినవే యన్న విశ్వాసములగలవారయి దిగ్విజయయాత్రలలో శ్రీవైష్ణవాచార్యులను, కవీశ్వరులను, శ్రీవేంకటేశ్వరవిగ్రహమును దోడఁగొంపోవుచు శ్రీవేంకటేశ్వరభక్తిని దేశ మెల్ల వెల్లివిరియించిరి. దిగ్విజయయాత్రారంభములందు విజయనిర్వాహాంతములందు వారు శ్రీతిరుపతి వేంకటేశ్వరస్వామిదర్శనము చేసికొని కాన్క లర్పించుకొనుచునుండెడివారు. శ్రీకృష్ణరాయఁడు క్రీ 1512 నుండి, 1523 దాఁక నేడు తూర్లు తిరుపతికి విచ్చేసెను. తొలితూరి:- ఇర్వురుభార్యలతో వచ్చి స్వామికి నవరత్న ఖచిత కిరీటమును కర్పూరహారతికి ఇర్వైయైదు వెండిపళ్ళెములను భార్యలచే స్వామి పాలారగింప బంగారుగిన్నెను. రెండవతూరి:- శ్రీభూదేవుల కనేకాభరణములను. మూడవతూరి:- 5 గ్రామములను,<noinclude></noinclude> fz6j064g083jyprcfhxuldou1adpyk7 565769 565768 2026-07-19T22:19:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 565769 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|118}}</noinclude>అన్నమాచార్యుఁడొక సంకీర్తనమున:- <poem> {{left margin|5em}} "నే నొక్కండ లేకుండితే నీకృపకుఁ బాత్ర మేది వూని నావల్లనే కీర్తిఁ బొందేవు నీవు.” </poem> అనెను. అతఁడు స్వామిసన్నిధి నివసించి సంకీర్తనములు సాయించుట చేతను. బైయెల్లరు రాజుల నావర్జించుకొని వారికృతముగాను స్వకృతముగాను ఆలయ గోపురారామ మార్గసోపానాది నిర్మాణములను ఉత్సవవిశేషములను బెంపొందించుటచేతను వైష్ణవమతపు శరణాగతి మాధుర్యము చేతను కలౌ వేంకటనాయక యన్నసూక్తికిఁ దార్కాణముగా లోకరక్షకమై యాపన్నివారకమై ప్రజ్వరిల్లుచుండు స్వామిమాహాత్మ్య విశేషముచేతను పదునైదవ శతాబ్దిలో తిరుపతి క్షేత్రము భక్తపరిషత్తుల రాకపోక లధికముగా గలదై జనరంజకమై వర్ధిల్లినది. పదునాఱవ శతాబ్దిలో విజయనగరచక్రవర్తి శ్రీకృష్ణరాయఁడు, నంతకుఁ బూర్వుఁడు సాళ్వ నరసింగరాయఁడును దమవిజయము లెల్ల శ్రీవేంకటేశ్వరాను గ్రహమున వెలసినవే యన్న విశ్వాసములగలవారయి దిగ్విజయయాత్రలలో శ్రీవైష్ణవాచార్యులను, కవీశ్వరులను, శ్రీవేంకటేశ్వరవిగ్రహమును దోడఁగొంపోవుచు శ్రీవేంకటేశ్వరభక్తిని దేశ మెల్ల వెల్లివిరియించిరి. దిగ్విజయయాత్రారంభములందు విజయనిర్వాహాంతములందు వారు శ్రీతిరుపతి వేంకటేశ్వరస్వామిదర్శనము చేసికొని కాన్క లర్పించుకొనుచునుండెడివారు. శ్రీకృష్ణరాయఁడు క్రీ 1512 నుండి, 1523 దాఁక నేడు తూర్లు తిరుపతికి విచ్చేసెను. తొలితూరి:- ఇర్వురుభార్యలతో వచ్చి స్వామికి నవరత్న ఖచిత కిరీటమును కర్పూరహారతికి ఇర్వైయైదు వెండిపళ్ళెములను భార్యలచే స్వామి పాలారగింప బంగారుగిన్నెను. రెండవతూరి:- శ్రీభూదేవుల కనేకాభరణములను. మూడవతూరి:- 5 గ్రామములను,<noinclude></noinclude> 607x2x6sv0fybusltvf1cdoiz376f1r 104 49438 565770 155298 2026-07-19T22:29:21Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565770 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|119}}</noinclude>నాల్గవతూరి:- ముప్పదివేలవరహాలతో స్వామికి కనకాభిషేకమును కొన్ని యాభరణములను తాళ్ళపాక గ్రామమున (చిన్నాదేవిచే) కంఠమాల పదకము ఒక గ్రామమును (తానే) నవరత్న ప్రభావళియను మకరతోరణమును. అయిదవతూరి:- కంఠమాలను పదకమును ఆనందవిమానపు బంగారుపూతకు ముప్పదివేలవరహాలను పులికాపునిర్వాహమునకు వెయ్యివరహాలను ఉదయనై వేద్యమునకు 500 వరహాలను. ఆఱవతూరి:- కొన్ని భూములను, ఏడవతూరి:- నవరత్న ఖచితమయిన పీతాంబరమును నవరత్న ఖచితములయిన రెండు వింజామరలను పదకమును పదివేలవరహాలను సమర్పించెను. అచ్యుతరాయఁడు ప్రతిసంవత్సరము స్వామికిఁ బ్రబంధ పుష్పాంజలు లర్పించుచుండెను. సదాశివరాయఁడును స్వామికెన్నో సేవలు చేసెను. దాన శ్రీవేంకటేశ్వరమాహాత్మ్యము దక్షిణభారతదేశమం దెల్లఁ బ్రజ్వరిల్లి నది. పదరునాఱుపదునేడు శతాబ్దులం తెలుగు ప్రబంధములలో శ్రీ వెంకటేశ్వరస్వామికి సమర్పితములే లెక్క కెక్కువగా నున్నవి. పుణ్యక్షేత్ర యాత్రలలో ముఖ్యములయిన యనేకవిష్ణ్వాలయ శివాలయ దేవతలతో పాటుగా నంతదాఁకఁ గీర్తనీయమగుచున్న శ్రీవేంకటేశార్చా మూర్తి పదు నాఱవ శతాబ్ది యారంభమున నుండి సర్వ భారతదేశమునకు ముఖ్యార్చామూర్తి కాఁజొచ్చినది. బ్రాహ్మణులు మొదలుగాఁ బంచముల దాఁక నన్ని జాతులవారును తమయిండ్లలో శుభకార్యములు జరగునప్పుడు మునముందుగా వెంకటేశ్వర దీపారాధన, సమారాధన, జరుపుట, ఇంట నెవరికిఁగాని యనారోగ్యము కలిగినప్పు డాపదమ్రొక్కులవాఁడని స్వామికి ముడుపు గట్టి కొండకు వచ్చి వడ్డీతో ముడుపు చెల్లించుకొనుట సంప్రదాయ మయినది. తలనీలాలిచ్చువారు, నిలువు దోపిళ్ళిచ్చువారు అనర్ఘరత్నా భరణము లిచ్చువారు బ్రహ్మోత్సవ<noinclude></noinclude> hx5l4eifazbf1zxex85dips7wkp86et 104 49439 565834 155299 2026-07-20T09:23:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565834 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|120}}</noinclude>కళ్యాణోత్సవాలు జరిపించు వారునై ప్రజలు, ప్రభువులు, మహారాజులు తండోప తండములుగా తిరుపతికి రాకపోకలు జరపసాగిరి. భారతదేశమున నెక్కడగాని ప్రజలు తమకుఁ జేర్వైయున్న దేవాల యార్చామూర్తుల పేళ్ళఁ బెట్టుకొనుటకలదు. కాళహస్తీశ్వరుడు, వరదరాజు, మల్లికార్జునుఁడు, పానకాలరాయఁడు ఇత్యాది నామములు దాల్చినవా రాయాపుణ్యక్షేత్రములచేరిక గ్రామములవా రని తెలివిడికలుగును. కాని వెంకటేశ్వర వెంకటాచలపతీత్యాది నామములు దక్షిణాపథమందెల్ల నూరూర నింటింట సర్వసామాన్యమై వెలయసాగినవి. శ్రీతిరుపతి వెంకటేశ్వరస్వామి పోలికగా ననేకప్రదేశము లలో వెంకటేశ్వర దేవాలయములు వెలసినవి. దక్షిణాపథదేవాలయము లలో శ్రీతిరుపతి వెంకటేశ్వరాలయమున కున్నంత యాదాయ మేదేవళ మునకు నుండదు. విజయనగరరాజ్యము తర్వాత మట్ల మైసూరు తంజాపూర్యాది రాజ్యములు నేటిజమీందారీలు స్వామి కెన్నోకైంకర్యములు జరపినవి. అవి నేఁడు ప్రజాస్వామ్యముచేఁ జిదికి పోయినను, పోవుచున్ననుగూడ శ్రీవెంకటేశ్వరవైభవము ప్రజాసామాన్యపరమై యఖండమై యలరారుచునే యున్నది. {{p|fs125|ac}}అన్నమాచార్యచరిత్రపరిశోధనము</p> ఈశ్వరసంకల్ప మెట్టిదోగాని తాళ్ళపాకవారి యధ్యాత్మసంకీర్తనములు చదువుచుండునపుడు నా హృదయ తంత్రులలో ననురణనము సాగుచు పరమానంద పారవశ్యముకలుగుచు కర్తవ్యమేదో వ్యక్తమగుచున్నట్లుండును. ఈయన్నమాచార్యు చరిత్రము ముద్రించుచు నందు సాళ్వనరసింహరాయని దగ్గఱ నన్నమాచార్యుఁడు పాడిన శృంగార సంకీర్తన ప్రతీకము చదివి ఈకథనిజమా? ఇట్టికీర్తనము దొరకఁ గలదా? ఉన్నను నది వేలకొలఁది సంకీర్తనములలో నెక్కడ నున్నదో కదా అనుకొనుచుఁ జేతనున్న తాళ్ళపాక శేషాచార్యులుగారి వ్రాఁతప్రతిని దెఱతునుగదా సరిగా నా సంకీర్తనమే యందు నాకన్ను లెదురఁ గానవచ్చెను. ఆనందమాయెను. నాతో నిందుఁబరిశ్రమించుచున్న చిరంజీవి శ్రీనివాసాచార్యున కిది చూపి చెప్పి మఱొకసంకీర్తనము సంకెల విడిపించుకొనుటకుఁ బాడినదాని<noinclude></noinclude> ibpyb545yyj02i8ofqgvzaolw8wpc39 104 49440 565835 155300 2026-07-20T09:33:24Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565835 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|121}}</noinclude>ప్రతీకమును జదివి యిది కూడదొరకిన బాగుగాదాయనఁగా ఇదిగో యిప్పుడే యిట్టి సంకీర్తనమును జదివితిరి అని యాత డంతలోనే దానినెత్తియిచ్చెను. ఇట్లునాలుగు మూఁడు నాళ్ళలోనే మాకుఁగావలసిన సంకీర్తనము లెన్నో పుటపుట దొరకసాగినవి! అందు ముఖ్యములఁ గొన్నింటి నీ పీఠికలో వెల్లడించితిని. ఇట్లు సంకల్పసిద్ధి సంతోషములతో పీఠిక రచించుచు దేవస్థానశాసనములలో మంగాపురమున తాళ్ళపాక చినతిరుమాచార్యుఁడు కట్టించిన కల్యాణవెంకటేశ్వర దేవాలయమున అన్నమాచార్యునివిగ్రహపుఁ బ్రతిష్ఠయు జరిగిన ట్లుండుటచే నదికల దేమోయని బరిశీలింపఁబోఁదలచి మిత్రులతో ముచ్చటించితిని. మహమ్మదీయ విప్లవముచే పాడుపడి విగ్రహములు విరిగి సర్వధ్వంసమై యున్న యీ దేవళమునొక పుణ్యపురుషుడు (సుందరరాజురాయస్వామి) స్వపోద్బోధము వలన వెదకివచ్చి చేరి చాల శ్రమపడి తిరుపతి కొండమీది దివ్యమంగళ మూర్తివలెనే మహనీయమై దర్శనీయమైయున్న యక్కడి మూలమూర్తిని చక్కఁజూచుకొని పూజాపురస్కారములు ఉత్సవాదులు కొలఁది యేండ్లనుండి జరపుచున్నట్లును, వా రప్పుడు తిరుపతిలోనే ఉన్నట్టును తెలియవచ్చెను. వారితో మిత్రులతో మూలమూర్తిని దర్శించి మాట మాటమీద తాళ్ళపాకవారి విషయమెత్తఁగా తాళ్ళపాకవారిదేవతార్చన విగ్రహాదు లిక్కడికిఁ జేరిన వని వారొక పెద్దకథ చెప్పిరి' వానినెల్లఁ జూపిరి. అందు అన్నమాచార్యునినాఁటి భజనచిఱుతలు, తులసితావళము, స్ఫటికహారము సాలగ్రామములు శ్రీవేంకటేశ్వర, తద్దేవ్యాదుల దేవతార్చన విగ్రహములు ఆవిగ్రహముల యిత్తడి మకరదోరణము. వెండిఛత్రములు మొదలగునవి యున్నవి. వానిని శ్రీతాళ్ళపాక సూర్యనారాయణయ్యగా రొసఁగి రని వా రిప్పుడు తిరుపతిలోనే ఉన్నా రని యాసత్పురుషుఁడు తెలియఁజెప్పెను. పరమానందముతో తిరుపతికిఁ దిరిగి వచ్చి యా శ్రీసూర్యనారాయణయ్యగారిని గలసికొంటిని. వారే అన్నమాచార్య చరిత్రమును శ్రీ తిరుపతి వేంకటేశ్వర ప్రాచ్య విద్యాలయమునకు ఇచ్చినవారు. కడపజిల్లా మడితాడును బీదరికముచే విడనాడి అన్నమాచార్యాదు లర్చించిన దేవతావిహ్రములను సరిగా నర్చింపననువు పడక తిరుపతిలో<noinclude></noinclude> 4jx71s6wid6hrg2tnvq3f8lhr58ok4z 104 49441 565837 155301 2026-07-20T09:44:20Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565837 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|122}}</noinclude>దేవుని సన్నిధి నర్పింపఁగోరి తెచ్చితి ననియు దమపూర్వులే కట్టించిన దేవాలయము పునరుద్ధారము చెంది పూజాపురస్కారములుగలదై యున్నందుకు పరితోషించి యావిగ్రహములనెల్ల నక్కడనర్పించితి ననియు వారు చెప్పిరి. ఆనాఁ డెప్పుడో అన్నమాచార్యుఁడు తనదేవతార్చన విగ్రహములు పోయినందుకు విలపించిన సంకీర్తనము తలఁపున గోచరించెను. (చూ పుట. 269) నా డాతని కవి మరలదొరకెనేమో దొరకినప్పు డెంత సంతోషించెనో ఏమిచేసెనో తెలియదుగాని యయిదువందలయేండ్ల తర్వాత నాతని భజనచిరుతులు తావళములు దేవతార్చన విగ్రహములు వెదకఁబోయినతీవ కాలఁదవిలినట్లే నాకన్నులెదుటగానవచ్చుట, వారు వెలయించిన దేవళము పూజాపురస్కారములతో మరల వెలయుట, చూడఁగా నాకు బరమాహ్లాదము గలిగినది. శ్రీయన్నమాచార్యుఁడు నిత్యసూరులతో నారదాది మహర్షులతో నాళ్వారులతోఁగలసి శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామి పుష్కరిణీతీరమున ఆకాశగంగా ఝరులలో దరులలో సూర్యమండలములో నిత్యానంద విహారము సల్పుచుండెనని యానాఁటి వా రానందించిరి. (చూ. పుట 295) అన్నమాచార్యుఁడు పరమప్రాప్యము శ్రీవేంకటేశ్వర సన్నిధానమేయని యనేకసంకీర్తనములలో గొంతెత్తి చేయెత్తి గొప్పగాఁ జెప్పుకొనెను. ఆయన పరమపదమందిన ఫాల్గున బహుళ ద్వాదశి ప్రత్యాబ్దికశ్రాద్ధదినముగాన యాతని కుమారుఁడు పెద తిరుమలాచార్యుఁడిట్లు తన తండ్రిగారి నాహ్వానించెను. {{p|fs125|ac}}శ్రీరాగం</p> <poem> {{left margin|5em}} దినము ద్వాదశి నేఁడు తీర్థదివసము నీకు। జనకుండ అన్నమాచార్య విచ్చేయవే {{float right|॥పల్లవి॥}} అనంత గరుడముఖ్యు లయిన సూరిజనులతో! ఘననారదాది భాగవతులతో! దనుజమర్దనుఁడైన దైవశిఖామణితోడ। వెనుకొని యారగించ విచ్చేయవే {{float right|॥దిన॥ 1}} </poem><noinclude></noinclude> epqyo5c9aa6pa963u1u5vxrxk1r08vx 104 49442 565839 155302 2026-07-20T09:54:25Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565839 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|123}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} వైకుంఠాననుండి యాళువారలలో పలనుండి। లోకపు నిత్యముక్తులలోన నుండి। శ్రీకాంతతోడ నున్న శ్రీ వేంకటేశుఁ గూడి। ఈకడ నారగించ నింటికి విచ్చేయవే {{float right|॥దిన॥ 2}} సంకీర్తనముతోడ సనకాదు లెల్లఁ బాడ। పొంకపు శ్రీవెంకటాద్రిభూమి నుండి। లంకె శ్రీవెంకటగిరి లక్ష్మీవిభుఁడ నీవు। అంకెల మాయింటవిందు లారగించవే {{float right|॥దిన॥ 3}} {{right|అన్న, అధ్యా, ఱేకు}} </poem> మదరాసువిడిచి శ్రీ తిరుపతి వేంకటేశ్వరుల సన్నిధి సేవకావింప వచ్చుటలో నాతొల్తటికోరిక తాళ్ళపాకవారిరచనల నన్నింటిని వెల్లడించుట. ఎంత ప్రయత్నించినను నడ్డంకులచే నింకి పోవుచున్న నాసంకల్పపు టూటలు చక్కసాగుట కద నిప్పటికి సమకూడినది. ఇక్కడనున్న తాళ్ళపాకవారిసంకీర్తనములు రాగిరేకుల లన్నింటిని స్వాధీనము చేసికొంటిని. అస్మదీయుఁడు నాకుఁ జేదోడుగా ననువర్తించు పరిశోధనకార్య సహాయ విద్వాంసుఁడు చిరంజీవి. ఎ.వి. శ్రీనివాసాచార్యుఁడు వేలలెక్కనున్నరాగిరేకుల భారము మోయుచు బడలుచున్నను సంకీర్తనముల స్వారస్యాస్వాదనమున శ్రమతీర్చుకొనుచు సర్వపరిశోధన సందర్భములందు జాగరూకుఁడై తోడ్పడుచున్నాఁడు మిత్రులై డైరెక్టరు శ్రీపరవస్తువెంకటరామానుజస్వామి, ఎం. ఏ. గారు నా కీకార్య నిర్వాహములో సహాయపడుచున్నారు. దేవస్థానమునఁ బైముఖ్యాధి కారులిందుకుఁ జాల ముచ్చట పడువారుగా నున్నారు. ఇఁకఁ జక్కగాఁ దాళ్ళపాక సంకీర్తనముల ముద్రణము సాగగల దనుకొందును. ముద్రితము లయిన సంకీర్తనములఁ గొన్నిటిని సంగీతసాహిత్యపరిపుష్టులు శ్రీ అనంత కృష్ణశర్మగారు స్వరవిన్యాసముతోఁ బ్రకటించుచున్నారు. ఇ ట్లిన్నాళ్ళకుఁ దాళ్ళపాకమహనీయుల స్వామిసేవాఫలము పరిపక్వమై సహృదయా<noinclude></noinclude> 1j6qxq3naoz8z6kvplb4zpiiyiwe61t 104 49443 565840 155303 2026-07-20T10:05:08Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565840 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|124||</noinclude>స్వాద్య మగుచున్నది. అన్నమాచార్యాదులారా! ఆనందింపుడు! అయిదువందలేండ్లకుఁ బిదప మీయభీప్సితము లన్వర్థములు గావలసిన ట్లున్నదిగాఁబోలును స్వామియనుగ్రహము ! <poem> {{left margin|5em}} సీ॥ చెక్కిళ్ళఁ జిఱునవ్వు చిందుద్రొక్కెడుఱేఁడ! యేడుకొండలవాఁడ ! యేలుకొమ్ము అలమేలు మంగాంబ చెలికాఁడ! యడుగడ్గు దండాలవాఁడ! మాకండ వగుము ఆమటమ్రొక్కులస్వామి ! గోవింద గో వింద సందడివేల్ప ! వందనమ్ము కలియుగప్రత్యక్షకులదైవమా ! యెల్ల డెందాలవిహరించువింద ! శరణు గీ॥ పిండివంటకములు కుండలవండిన యోరెములును మాత్ర లారగించి భక్తులకుఁ బ్రసాదపఱుచు మహాభోగి వరకటాక్ష! పరమపురుష! రక్ష! సీ॥ నిలువుదోపుడు దోచు -ఱదొంగతన మేమి? పాపముల్ హరియించు భావ మొక్కొ వడ్డికాసులఁ గూర్చు వ్యాపార మది యేమి? మేలు పెంపొందించు లీల యొక్కొ తలమీఁది నీలాలఁ దొలఁచిపుచ్చుట యేమి? చిక్కులం దెగటార్చు ఫక్కి యొక్కొ ఏడుకొండలమీఁద వీడౌటయేమి? స హస్రారవసతిరహస్య మొక్కొ గీ॥ ఏటివో యివి పెద్దలనాఁటిమాట లీశ్వరుఁడు సర్వభూతసుహృత్తు, సుహృదు డాపదపహర్త, యనవార్త కలరి యట్టి వాఁడ వను కన్నెఱిఁగి కొల్చినాఁడ నిన్నె! </poem><noinclude></noinclude> 3w7wlf17jzh89sb7rat54apagjo959e 565841 565840 2026-07-20T10:05:25Z శ్రీరామమూర్తి 1517 565841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|124}}</noinclude>స్వాద్య మగుచున్నది. అన్నమాచార్యాదులారా! ఆనందింపుడు! అయిదువందలేండ్లకుఁ బిదప మీయభీప్సితము లన్వర్థములు గావలసిన ట్లున్నదిగాఁబోలును స్వామియనుగ్రహము ! <poem> {{left margin|5em}} సీ॥ చెక్కిళ్ళఁ జిఱునవ్వు చిందుద్రొక్కెడుఱేఁడ! యేడుకొండలవాఁడ ! యేలుకొమ్ము అలమేలు మంగాంబ చెలికాఁడ! యడుగడ్గు దండాలవాఁడ! మాకండ వగుము ఆమటమ్రొక్కులస్వామి ! గోవింద గో వింద సందడివేల్ప ! వందనమ్ము కలియుగప్రత్యక్షకులదైవమా ! యెల్ల డెందాలవిహరించువింద ! శరణు గీ॥ పిండివంటకములు కుండలవండిన యోరెములును మాత్ర లారగించి భక్తులకుఁ బ్రసాదపఱుచు మహాభోగి వరకటాక్ష! పరమపురుష! రక్ష! సీ॥ నిలువుదోపుడు దోచు -ఱదొంగతన మేమి? పాపముల్ హరియించు భావ మొక్కొ వడ్డికాసులఁ గూర్చు వ్యాపార మది యేమి? మేలు పెంపొందించు లీల యొక్కొ తలమీఁది నీలాలఁ దొలఁచిపుచ్చుట యేమి? చిక్కులం దెగటార్చు ఫక్కి యొక్కొ ఏడుకొండలమీఁద వీడౌటయేమి? స హస్రారవసతిరహస్య మొక్కొ గీ॥ ఏటివో యివి పెద్దలనాఁటిమాట లీశ్వరుఁడు సర్వభూతసుహృత్తు, సుహృదు డాపదపహర్త, యనవార్త కలరి యట్టి వాఁడ వను కన్నెఱిఁగి కొల్చినాఁడ నిన్నె! </poem><noinclude></noinclude> 0t4a3e0gmyuzjuyh2tlak5bwbxpjxeg 102 58283 565790 480608 2026-07-20T03:32:09Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 565790 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = నండూరి |అసలుపేరు = వెంకట సుబ్బారావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = న |పుట్టిన_యేడు = 1884 |గిట్టిన_యేడు = 1957 |వివరణ = ప్రసిద్ధ గేయ రచయిత. వీరి ఎంకి పాటలు ఆంధ్ర దేశమంతా గౌరవించబడ్డాయి. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = నండూరి వెంకట సుబ్బారావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/ముద్దుల నా యెంకి (పద్యములు)]] (1921) * [[యెంకి పాటలు]] (1925) {{small scan link|Yenki Paatalu Nanduri Venkata Subba Rao.pdf}} * [[మన శీనయ్య]] (1928) {{small scan link|మనశీనయ్య.djvu}} [[వర్గం:ఆధునికయుగపు కవులు]] [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]] pmnqbv4ka81ob0dzjsd6ckqx0o84icu 102 85706 565713 445317 2026-07-19T15:05:06Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 565713 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = గడియారం |అసలుపేరు = రామకృష్ణ శర్మ |పేరు_మొదటి_అక్షరం = గ |పుట్టిన_యేడు = 1919 |గిట్టిన_యేడు = 2006 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = గడియారం రామకృష్ణ శర్మ |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అలంపురము]] == రచయిత గురించిన రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గడియారం రామకృష్ణశర్మ]] [[వర్గం:సంపాదకులు]] [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]] 58aon69n5nrl9urtygzx6t7n7lf178d 104 91278 565702 308336 2026-07-19T13:01:48Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 565702 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Tolstoy_Kathalu_Volume_01_Tolstoy%2C%28Tr%29Bhamidipati_Kameswararao_1957_124_P_2020010008959.pdf |Page = 2 |bSize = 432 |cWidth = 425 |cHeight = 588 |oTop = 5 |oLeft = 6 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> 2x9qe6hixsgzwjq7na2cjjuz850x10b 104 91299 565703 308373 2026-07-19T13:08:05Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565703 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs200|ac}}టాల్ స్టాయి కథలు</p> {{c|మొదటి భాగము}} {{c|కర్త: టాల్‌స్టాయి}} {{c|అనువాదకర్త: భమిడిపాటి కామేశ్వరరావు}} {{c|పబ్లిషర్సు}} {{p|fs125|ac}}కొండపల్లి వీరవెంకయ్య అండ్ సన్సు</p> {{p|fs100|ac}}శ్రీ సత్యనారాయణ బుక్ డిపో</p> {{p|fs100|ac}}రాజమండ్రి</p><noinclude><references/></noinclude> tbk44szgbfpfsfyg39v9cs7v4jcc46o 104 91300 565705 558404 2026-07-19T13:13:46Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 565705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude> {{rh|సర్వహక్కులు||వెల}} {{rh|గ్రంథకర్తవి||1 - 0 - 0}} {{c|మొదటి ముద్రణ}} {{c|జనవరి 1957}} {{rh|శ్రీ కొండపల్లి ముద్రాశాల||500}} {{rh|రాజమండ్రి||ప్రతులు}}<noinclude><references/></noinclude> assznuv97u4lzq7ug6mermnefmfquh5 104 108696 565850 564325 2026-07-20T11:27:08Z రవిచంద్ర 146 565850 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" />{{rh|16|ఆనందమఠము|}}</noinclude><section begin="21A" />సమీపమున నుండు గ్రామముపోయి చేరవలయు నని తలంచి బయలుదేఱి యెండలో నడుగిడుటకు కాక మెల్లమెల్లగా సాయంకాలమున కొకచిన్న గ్రామము పోయిచేరిరి. గ్రామము నకు పోయిచేరినతోడనే మహేంద్రుఁడు నీళ్లు తెచ్చి భార్యకును బిడ్డకు నిచ్చి, ఆహారమును సంపాదింపవలయు నని యాలోచించుచుండెను. ఏమి దొరకును? ఆ గ్రామములో నొకమనిషి యైన కనఁబడలేదు. పెద్ద పెద్దయిండ్లున్నవి. ఉన్ననేమి? ఎవరును లేరు. మహేంద్రుఁడు తిరిగితిరిగి వేసారినాఁడు. ఏయింటిముందు నిలిచి కేక వేసినను “ఏమి” అను బదులు లేదు. తర్వాత భార్యను జూచి——నీవు బిడ్డను పెట్టుకొని కొంచెముసేపు ధైర్యము తెచ్చికొని యీయింటి యరుగుమీఁదఁ గూర్చుండియుండుము. నేనుపోయి శ్రీకృష్ణుని దయవలన నెక్కడ నైన పశువు లున్నయెడల పాలుపితికి తెచ్చెదను. అని చెప్పి యచ్చట రాసులు రాసులుగా పడియున్న పాత్రలలో నొక దానిని గైకొని వెడలి పోయెను. {{rule|8em}} <section end="21A" /> <section begin="21B" />{{p|fs125|ac}}రెండవ ప్రకరణము</p> {{p|fs100|ac}}కళ్యాణి చోరుల పాలగుట</p> మహేంద్రుఁడు వెడలిపోయెను. కల్యాణి బిడ్డను పెట్టుకొని యొక్కతెయే దీపములేని జనశూన్యమైన యింటియందుఁ గూర్చుండి నలువైపులఁ జూచుచుండెను, మిగుల భయమయ్యెను. ఎక్కడ నెవ్వరును లేరు. మనుష్యశబ్దమే లేదు. కుక్కల నక్కల కూఁతలుతప్ప, వే ఱేదియు వినఁబడదు. తన మనస్సు <section end="21B" /><noinclude><references/></noinclude> mlryvai3hjampjudfbq2lflssnnn8h3 104 108697 565851 352247 2026-07-20T11:41:57Z రవిచంద్ర 146 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 565851 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="రవిచంద్ర" />{{rh||రెండవ ప్రకరణము|17}}</noinclude> నందు ‘నేనేల వారిని పొమ్మని చెప్పితిని? ఏమి చేయుదును? అని తలంచుచు, లోపలనైన పోయి ‘తలుపు మూసికొని యుండెద’ నని తలంచికొని లోపలికిఁబోయి తలుపును చూడగా తలుపు లేదు. ఉపాయాంతరము లేక దిక్కుతోచక అట్లే కూర్చుండి భర్త రాకకై నిరీక్షించుచుండెను. ఉన్నట్లుండి తన కెదురుగ నేదోనీడ కంటి కగపడెను. మనుష్యాకృతివలెఁ దోఁచెను. అయినను, మనుష్యుఁడే యని నిర్ధరించుటకు కాకుండెను. అతిశుష్కమై, శీర్ణమై, మిగులనల్లనై, నిర్వాణమై, వికటాకారమై, యుండు మనుష్య జంతువువలె నేదో వచ్చి ముందు నిలువఁబడెను. కొంచెము సేపటికి ఆఛాయాస్వరూపము ఆస్థిచర్మావ శిష్టమై యతిదీర్ఘమైన శుష్క హస్తమును పైకెత్తి యెవరినో సన్న చేసి పిలిచెను. దానింజూచి కల్యాణికి ప్రాణమేపోయినటు లయ్యెను. తర్వాత, మఱొక ఛాయాస్వరూపము మున్ను చెప్పినట్లే వచ్చినది. ఇట్లొక దాని వెంబడి మఱొకటిగావచ్చి మున్ను నిలువంబడిన వికటాకృతిపార్శ్వమున వచ్చి నిలువంబడెను. అన్నియు, లోపలఁ బ్రవేశించెను, ఆచీఁక టిల్లు శ్మశానమువలెను, ఆవికృతస్వరూపములు ప్రేతములవలెను కనఁబడెను. అన్నియు కల్యాణి చుట్టువచ్చి నిల్చెను. కల్యాణి మూర్ఛ నొందెను. ఆ వికటస్వరూపులు కల్యాణినీ దానిబిడ్డను ఎత్తుకొని పొలము మీఁదఁబడి యరణ్యమును ప్రవేశించిరి. అనంతరము, మహేంద్రుఁడు దుత్తలో పాలు తీసికొని వచ్చెను. వచ్చి చూడఁగా కల్యాణి లేదు. అచ్చటచ్చట వెదకి చూచెను. ఎచ్చటను కనఁబడ లేదు. మొదట బిడ్డ పేరు పెట్టి పిలిచెను. తర్వాత భార్య పేరు పెట్టి పిలిచెను. ప్రత్యుత్తరమే<noinclude><references/></noinclude> en5rkfbav1yr0fwko8117b47yiwztt1 102 149846 565698 442984 2026-07-19T12:04:50Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 565698 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = కోవెల |అసలుపేరు = సంపత్కుమారాచార్య |పేరు_మొదటి_అక్షరం = స |పుట్టిన_యేడు = 1933 |గిట్టిన_యేడు = 2010 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = కోవెల సంపత్కుమారాచార్య |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/కొరవి వీరభద్రుడు]] == రచయిత గురించిన రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కోవెల సంపత్కుమారాచార్య]] [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]] 95derbsocljshr2u2wlow4vj87jq6kc 104 152379 565812 444234 2026-07-20T06:44:00Z Rajasekhar1961 50 565812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />3</noinclude> {{c|రాపాక లక్ష్మీపతి.}} {{c|(శ్రీ శేషాద్రి రమణ కవులు)}} ఇతఁడు భద్రాయురభ్యుదయమును వైదుల్లాసముల పద్యకావ్యమును విరచించి నిజాము రాష్ట్రములోని బిక్కనవోలు సంస్థాన ప్రభువగు కామినేని రాజేశ్వరరావు ప్రేరణముచే శంకరున కంకితముఁ గావించెను. కవి యుభయభాషాకవ్విదుర్యుఁడు. గ్రంధమునఁ గవి నియోగియొ వెదికియొ నిర్ణయించుటకు నాధారములు కానరావు. ఇవఁడు పరాశరగోత్రుఁడు, లింగనార్య తనూభవుఁడు. తండ్రికి నార్యపద ముపయోగించుట వలన నితఁడు వైదికియనియె తోచుచున్నది. ముద్రితప్రతిలో నొక యాశ్వాసాంత గద్యములో మాత్రము కవి జనకుని పేరు లింగనామాత్యయని కలదుగాని కడమ నాలుగాశ్వాసముల గద్యయందు నాగ్యశబ్దసుంటచే సమాత్యపదము ముద్రాపకులు ప్రమాదమని తోఁచుచున్నది. లక్ష్మీపతి కవిస్తుతిలో నన్నయభటాకుని దిక్క యజ్వనుమాత్రమె నుతించి యెఱ్ఱాప్రగడను ప్రశంసింప మానెను. దీనివలనఁ గవి మిక్కిలి ప్రాచీనతరుఁడని తోఁచుఁగాని చరిత్రాధారముల చేఁ గవి యామునికుఁడని తేలకపోదు. గృతులు మెచ్చంగా శ్రీకృష్ణ విలాసంబు నవనో హరముగా మును రచించి లే గీ॥ మించియున్నటి నిన్ను వర్తించడం మె ఉ ప్రాకృత సంస్కృతాంధ్ర పరభాగము లుల్లసిల్లంగ వైకృత వ్యాకరణంబుఁజేసి బుధవత్సలతన్ సకలార్థవత్పుగా ణాకలి తేతిహాసముల నన్ని విచించిన నన్న యార్యు సు శ్లోకుని దిక్కయజ్వను వచోనియలిజ వినుతింతు మస్కృతేజ్ | ఆధునికుఁడైన నిక్కవి కవిత్రయముకు బ్రశంసింపక శిష్టజనా కారవ్యతి రేకముగ నన్నయ తిక్కనాదుల మా త్రిమే పేర్కొనుటకుఁ గారణమూహ్యము. కవి తన్నుఁ గూర్చి ప్రభువు ప్రశంసించు ఘట్టమున స్వరచిత గ్రంధ నామములు నిటులు భద్రాయురభ్యుదయమునఁ జెప్పు కొని యున్నాఁడు. సీ అద్వితీయాపరోక్షాను భూతిప్రసి ద్ధాచార్య విజయమాం భ్రాంచిన ఘనజగజ్జన్మాది కారణశ్రీమదు పాఖ్యానము దెలుంగు లలిత పదార్థాద్యలంకార సహిత నీ శైవలిగ శాలివాహము సమతా సమలం 1 ప్రబలరాపాక ఇంశ సంభవి నవీన జవన కఐన ప్రభ - న భాషాపీ శేష లక్ష్మణ ప్రతిభాన్య లక్ష్మణార్య" గీ, నీవు శబ్దా చిత్ర సన్నిహిల మైన కవన మొరుచు ప్రోడవుగా ని నొక్క వైవి కావ్యక్త సూక్తి సంధాన మహిమ గలిగిన ప్రబంధము రచింపు కౌతుక మున | ఆచార్య విజయ, శ్రీమదుపాఖ్యానము, నీళా వివాహము, శ్రీకృష్ణ విలాసము, నీకవిరచించెను. ప్రభువు దీభద్రాయు భ్యుదయము కె. భద్రాయురభ్యుదయము జక్క కవికృతేతర గ్రంధములు కానరావు. శ్రీ మానదపల్లి రామకృష్ణకవిగారు లక్ష్మీ పతి కృతిరుగు శ్రీకృష్ణ విలాసము పద్య కావ్యముఁజూ చితి మనియు నప్రొధముగ ఉన్నదనియుఁ ఉప్పయున్నారు. భద్రాయురభ్యుదయ ముత్తమ గ్రం) ములోఁ బరిగణిం పఁదగిన ప్రబంధము. ఇందుఁ జిత్రికపత యెక్కుడుగఁ గలదు. ప్రథమాశ్వాసమునఁ బ్రభునియాస్థానమంటపము. పురవనము, దైవసందర్శనము లోనగు నవి వర్ణించుచుఁ గవి ఆకుఁగల కపతాచాతుర్యమరియు వివిధగతులం బ్రదర్శించియున్నాడు. తెలుగుఁ ఒదముల యల్లికంటె సంస్కృత పదంచం మీకఒక సహజనగు నభ్యాసముగం దోఁచుచున్నది. కవియొక్కయుఁ గృతిపిరచినమునకుఁ జేరకుఁడగు ప్రభునియొక్కయు నివాసాదికములఁ బరి భద్రాయ భ్యుడయ రచన వేరుఁడగు కామి నేని గాడెశ్వరరాయ ప్రభు లక్ష్మీపతి కవి రాజన్న దేశాయి యని వ్యవహరించి యున్నాడు. ఈ రాజన్న దేశాయి రామ రెడ్డి పేటఁ బంపాలించుచుండెను. ఈ రామరెడ్డి పేట షట్చక్రవర్తి చరిత్రాది గ్రంథకర్తయగు మల్లా రెడ్డికిఁ గుమారుడుగు రాముగెడ్డి పేరఁ గట్టఁబడినటుల నుమాప త్యభ్యుదయము చెప్పుచున్నది. రాజన్న దేశాయి. రా చుళ్ళగోత్రీయుఁడు. పాక నాటి రెడ్డి కులములోని వాఁడు ఈ శంకయ్యను మూలపురుషుఁడు కామి నేఁడగుట చే G<noinclude><references/></noinclude> 4cvjvtk50qus5rk4eroocujpwmjktzc 565813 565812 2026-07-20T06:52:45Z Rajasekhar1961 50 565813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />3</noinclude> {{c|[[రచయిత:రాపాక లక్ష్మీపతి|రాపాక లక్ష్మీపతి.]]}} {{c|(శ్రీ శేషాద్రి రమణ కవులు)}} ఇతఁడు భద్రాయురభ్యుదయమును వైదుల్లాసముల పద్యకావ్యమును విరచించి నిజాము రాష్ట్రములోని బిక్కనవోలు సంస్థాన ప్రభువగు కామినేని రాజేశ్వరరావు ప్రేరణముచే శంకరున కంకితముఁ గావించెను. కవి యుభయభాషాకవ్విదుర్యుఁడు. గ్రంధమునఁ గవి నియోగియొ వెదికియొ నిర్ణయించుటకు నాధారములు కానరావు. ఇవఁడు పరాశరగోత్రుఁడు, లింగనార్య తనూభవుఁడు. తండ్రికి నార్యపద ముపయోగించుట వలన నితఁడు వైదికియనియె తోచుచున్నది. ముద్రితప్రతిలో నొక యాశ్వాసాంత గద్యములో మాత్రము కవి జనకుని పేరు లింగనామాత్యయని కలదుగాని కడమ నాలుగాశ్వాసముల గద్యయందు నాగ్యశబ్దసుంటచే సమాత్యపదము ముద్రాపకులు ప్రమాదమని తోఁచుచున్నది. లక్ష్మీపతి కవిస్తుతిలో నన్నయభటాకుని దిక్క యజ్వనుమాత్రమె నుతించి యెఱ్ఱాప్రగడను ప్రశంసింప మానెను. దీనివలనఁ గవి మిక్కిలి ప్రాచీనతరుఁడని తోఁచుఁగాని చరిత్రాధారముల చేఁ గవి యామునికుఁడని తేలకపోదు. గృతులు మెచ్చంగా శ్రీకృష్ణ విలాసంబు నవనో హరముగా మును రచించి లే గీ॥ మించియున్నటి నిన్ను వర్తించడం మె ఉ ప్రాకృత సంస్కృతాంధ్ర పరభాగము లుల్లసిల్లంగ వైకృత వ్యాకరణంబుఁజేసి బుధవత్సలతన్ సకలార్థవత్పుగా ణాకలి తేతిహాసముల నన్ని విచించిన నన్న యార్యు సు శ్లోకుని దిక్కయజ్వను వచోనియలిజ వినుతింతు మస్కృతేజ్ | ఆధునికుఁడైన నిక్కవి కవిత్రయముకు బ్రశంసింపక శిష్టజనా కారవ్యతి రేకముగ నన్నయ తిక్కనాదుల మా త్రిమే పేర్కొనుటకుఁ గారణమూహ్యము. కవి తన్నుఁ గూర్చి ప్రభువు ప్రశంసించు ఘట్టమున స్వరచిత గ్రంధ నామములు నిటులు భద్రాయురభ్యుదయమునఁ జెప్పు కొని యున్నాఁడు. సీ అద్వితీయాపరోక్షాను భూతిప్రసి ద్ధాచార్య విజయమాం భ్రాంచిన ఘనజగజ్జన్మాది కారణశ్రీమదు పాఖ్యానము దెలుంగు లలిత పదార్థాద్యలంకార సహిత నీ శైవలిగ శాలివాహము సమతా సమలం 1 ప్రబలరాపాక ఇంశ సంభవి నవీన జవన కఐన ప్రభ - న భాషాపీ శేష లక్ష్మణ ప్రతిభాన్య లక్ష్మణార్య" గీ, నీవు శబ్దా చిత్ర సన్నిహిల మైన కవన మొరుచు ప్రోడవుగా ని నొక్క వైవి కావ్యక్త సూక్తి సంధాన మహిమ గలిగిన ప్రబంధము రచింపు కౌతుక మున | ఆచార్య విజయ, శ్రీమదుపాఖ్యానము, నీళా వివాహము, శ్రీకృష్ణ విలాసము, నీకవిరచించెను. ప్రభువు దీభద్రాయు భ్యుదయము కె. భద్రాయురభ్యుదయము జక్క కవికృతేతర గ్రంధములు కానరావు. శ్రీ మానదపల్లి రామకృష్ణకవిగారు లక్ష్మీ పతి కృతిరుగు శ్రీకృష్ణ విలాసము పద్య కావ్యముఁజూ చితి మనియు నప్రొధముగ ఉన్నదనియుఁ ఉప్పయున్నారు. భద్రాయురభ్యుదయ ముత్తమ గ్రం) ములోఁ బరిగణిం పఁదగిన ప్రబంధము. ఇందుఁ జిత్రికపత యెక్కుడుగఁ గలదు. ప్రథమాశ్వాసమునఁ బ్రభునియాస్థానమంటపము. పురవనము, దైవసందర్శనము లోనగు నవి వర్ణించుచుఁ గవి ఆకుఁగల కపతాచాతుర్యమరియు వివిధగతులం బ్రదర్శించియున్నాడు. తెలుగుఁ ఒదముల యల్లికంటె సంస్కృత పదంచం మీకఒక సహజనగు నభ్యాసముగం దోఁచుచున్నది. కవియొక్కయుఁ గృతిపిరచినమునకుఁ జేరకుఁడగు ప్రభునియొక్కయు నివాసాదికములఁ బరి భద్రాయ భ్యుడయ రచన వేరుఁడగు కామి నేని గాడెశ్వరరాయ ప్రభు లక్ష్మీపతి కవి రాజన్న దేశాయి యని వ్యవహరించి యున్నాడు. ఈ రాజన్న దేశాయి రామ రెడ్డి పేటఁ బంపాలించుచుండెను. ఈ రామరెడ్డి పేట షట్చక్రవర్తి చరిత్రాది గ్రంథకర్తయగు మల్లా రెడ్డికిఁ గుమారుడుగు రాముగెడ్డి పేరఁ గట్టఁబడినటుల నుమాప త్యభ్యుదయము చెప్పుచున్నది. రాజన్న దేశాయి. రా చుళ్ళగోత్రీయుఁడు. పాక నాటి రెడ్డి కులములోని వాఁడు ఈ శంకయ్యను మూలపురుషుఁడు కామి నేఁడగుట చే G<noinclude><references/></noinclude> r7qltph5xpo7m3uvpco9k4ttym0k3xe 0 152429 565788 534437 2026-07-20T03:29:37Z Rajasekhar1961 50 /* సంచిక 1 */ 565788 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 4|సంపుటము 4]] | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6|సంపుటము 6]] | వివరములు = రెండు సంచికలు ప్రచురించారు (5.1; 5.2) |సంవత్సరం=1921 }} ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1|సంచిక 1]]</center> == {{p|fs150|ac}} విషయసూచిక </p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1|ముఖచిత్రం]]}} |{{DJVU page link|0}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/శారదోత్సవము (నాటకము)|1. శారదోత్సవము (నాటకము)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రవీంద్రనాధఠాకూర్|రవీంద్రనాధఠాకూర్ గారు]]}} |{{DJVU page link|10}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/త్యాగరాజ మొదల్యారు|2. త్యాగరాజ మొదల్యారు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆలూరు గురురాజారావు|ఆలూరు గురురాజారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|13}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి|3. రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:శేషాద్రి రమణ కవులు|శ్రీ శేషాద్రిరమణ కవులు]]}} |{{DJVU page link|19}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/పొలములు (పద్యములు)|4. పొలములు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి|వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి గారు]]}} |{{DJVU page link|22}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/గ్రంథ పఠనము|5. గ్రంథ పఠనము]]}} |{{DJVU page link|23}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/పల్నాటి వీరచరిత్రము|6. పల్నాటి వీరచరిత్రము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పేట బాపయ్య|పేట బాపయ్య గారు ]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయ|7. విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయ మహాసభ, విశాఖపట్టణము]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయోద్యమము|8. విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ముద్దాసోమప్ప శాస్త్రి|ముద్దాసోమప్ప శాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)|9. ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వేంకటశర్మ|మంగిపూడి వేంకటశర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/ముద్దుల నా యెంకి (పద్యములు)|10. ముద్దుల నా యెంకి (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:నండూరి వేంకటసుబ్బారావు|నండూరి వేంకటసుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{p|fs150|ac}}చిత్రపటాలు</p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|1. మారెపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి గారు}} |{{DJVU page link|1}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|2. త్యాగరాజు మొదల్యారు.}} |{{DJVU page link|1}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|3. మద్దుల వెంకట చిన్నం రాజు శ్రేష్టి}} |{{DJVU page link|1}} }} ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2|సంచిక 2]]</center> == {{p|fs150|ac}} విషయసూచిక </p> [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2|ముఖచిత్రం]] {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/కవిత్వతత్వము|1. కవిత్వతత్వము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దువ్వూరి రామిరెడ్డి|దువ్వూరి రామిరెడ్డి గారు ]]}} |{{DJVU page link|33}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆంధ్రమాత (పద్యములు)|2. ఆంధ్రమాత (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:అనంతపంతుల రామలింగ స్వామి|అనంతపంతుల రామలింగ స్వామి గారు ]]}} |{{DJVU page link|37}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆర్యుల ఉత్తరధృవ నివాసము|3. ఆర్యుల ఉత్తరధృవ నివాసము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:బాలగంగాధర తిలక్|బాలగంగాధర తిలక్ గారు ]]}} |{{DJVU page link|38}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/మల్లిక (పద్యములు)|4. మల్లిక (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి|వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి గారు ]]}} |{{DJVU page link|41}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/చంచలపు వలపు (పద్యములు)|5. చంచలపు వలపు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:యస్. రాఘవ అయ్యంగారు|యస్. రాఘవ అయ్యంగారు గారు ]]}} |{{DJVU page link|41}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/అర్థానుస్వారము)|6. అర్థానుస్వారము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వఝుల చినసీతారామస్వామి శాస్త్రి |యస్. వఝుల చినసీతారామస్వామి శాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|42}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)|7. ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వేంకట శర్మ|మంగిపూడి వేంకట శర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|49}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆంధ్రభాషా ప్రస్తుతస్థితి అభివృద్ధి పొందు మార్గములు|8. ఆంధ్రభాషా ప్రస్తుతస్థితి అభివృద్ధి పొందు మార్గములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆచంట సూర్యనారాయణరాజు|ఆచంట సూర్యనారాయణరాజు గారు]]}} |{{DJVU page link|51}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/శ్రీ క్రియాశక్తి యొడెయరు గ్రంధనిలయము, ధర్మవరము|9. శ్రీ క్రియాశక్తి యొడెయరు గ్రంధనిలయము, ధర్మవరముు]]}} |{{DJVU page link|59}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/పితృపూజ|10. పితృపూజ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఎల్లమరాజు వేంకట నారాయణభట్టు|ఎల్లమరాజు వేంకట నారాయణభట్టు గారు]]}} |{{DJVU page link|61}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/సీతారామ గ్రంధాగారము, సిద్ధపల్లి|11. సీతారామ గ్రంధాగారము, సిద్ధపల్లి]]}} |{{DJVU page link|61}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/నండూరి బాషయమంత్రి|12. నండూరి బాషయమంత్రి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పులిపాక వేంకట రామారావు|పులిపాక వేంకట రామారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|63}} }} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] jwwo2lg9dzleiidraryax0jokv4r4zo 565789 565788 2026-07-20T03:31:08Z Rajasekhar1961 50 /* సంచిక 1 */ 565789 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 4|సంపుటము 4]] | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6|సంపుటము 6]] | వివరములు = రెండు సంచికలు ప్రచురించారు (5.1; 5.2) |సంవత్సరం=1921 }} ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1|సంచిక 1]]</center> == {{p|fs150|ac}} విషయసూచిక </p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1|ముఖచిత్రం]]}} |{{DJVU page link|0}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/శారదోత్సవము (నాటకము)|1. శారదోత్సవము (నాటకము)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రవీంద్రనాధఠాకూర్|రవీంద్రనాధఠాకూర్ గారు]]}} |{{DJVU page link|10}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/త్యాగరాజ మొదల్యారు|2. త్యాగరాజ మొదల్యారు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆలూరు గురురాజారావు|ఆలూరు గురురాజారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|13}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి|3. రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:శేషాద్రి రమణ కవులు|శ్రీ శేషాద్రిరమణ కవులు]]}} |{{DJVU page link|19}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/పొలములు (పద్యములు)|4. పొలములు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి|వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి గారు]]}} |{{DJVU page link|22}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/గ్రంథ పఠనము|5. గ్రంథ పఠనము]]}} |{{DJVU page link|23}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/పల్నాటి వీరచరిత్రము|6. పల్నాటి వీరచరిత్రము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పేట బాపయ్య|పేట బాపయ్య గారు ]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయ|7. విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయ మహాసభ, విశాఖపట్టణము]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయోద్యమము|8. విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ముద్దాసోమప్ప శాస్త్రి|ముద్దాసోమప్ప శాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)|9. ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వేంకటశర్మ|మంగిపూడి వేంకటశర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/ముద్దుల నా యెంకి (పద్యములు)|10. ముద్దుల నా యెంకి (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:నండూరి వెంకట సుబ్బారావు|నండూరి వేంకటసుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{p|fs150|ac}}చిత్రపటాలు</p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|1. మారెపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి గారు}} |{{DJVU page link|1}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|2. త్యాగరాజు మొదల్యారు.}} |{{DJVU page link|1}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|3. మద్దుల వెంకట చిన్నం రాజు శ్రేష్టి}} |{{DJVU page link|1}} }} ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2|సంచిక 2]]</center> == {{p|fs150|ac}} విషయసూచిక </p> [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2|ముఖచిత్రం]] {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/కవిత్వతత్వము|1. కవిత్వతత్వము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దువ్వూరి రామిరెడ్డి|దువ్వూరి రామిరెడ్డి గారు ]]}} |{{DJVU page link|33}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆంధ్రమాత (పద్యములు)|2. ఆంధ్రమాత (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:అనంతపంతుల రామలింగ స్వామి|అనంతపంతుల రామలింగ స్వామి గారు ]]}} |{{DJVU page link|37}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆర్యుల ఉత్తరధృవ నివాసము|3. ఆర్యుల ఉత్తరధృవ నివాసము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:బాలగంగాధర తిలక్|బాలగంగాధర తిలక్ గారు ]]}} |{{DJVU page link|38}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/మల్లిక (పద్యములు)|4. మల్లిక (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి|వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి గారు ]]}} |{{DJVU page link|41}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/చంచలపు వలపు (పద్యములు)|5. చంచలపు వలపు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:యస్. రాఘవ అయ్యంగారు|యస్. రాఘవ అయ్యంగారు గారు ]]}} |{{DJVU page link|41}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/అర్థానుస్వారము)|6. అర్థానుస్వారము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వఝుల చినసీతారామస్వామి శాస్త్రి |యస్. వఝుల చినసీతారామస్వామి శాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|42}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)|7. ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వేంకట శర్మ|మంగిపూడి వేంకట శర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|49}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆంధ్రభాషా ప్రస్తుతస్థితి అభివృద్ధి పొందు మార్గములు|8. ఆంధ్రభాషా ప్రస్తుతస్థితి అభివృద్ధి పొందు మార్గములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆచంట సూర్యనారాయణరాజు|ఆచంట సూర్యనారాయణరాజు గారు]]}} |{{DJVU page link|51}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/శ్రీ క్రియాశక్తి యొడెయరు గ్రంధనిలయము, ధర్మవరము|9. శ్రీ క్రియాశక్తి యొడెయరు గ్రంధనిలయము, ధర్మవరముు]]}} |{{DJVU page link|59}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/పితృపూజ|10. పితృపూజ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఎల్లమరాజు వేంకట నారాయణభట్టు|ఎల్లమరాజు వేంకట నారాయణభట్టు గారు]]}} |{{DJVU page link|61}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/సీతారామ గ్రంధాగారము, సిద్ధపల్లి|11. సీతారామ గ్రంధాగారము, సిద్ధపల్లి]]}} |{{DJVU page link|61}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/నండూరి బాషయమంత్రి|12. నండూరి బాషయమంత్రి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పులిపాక వేంకట రామారావు|పులిపాక వేంకట రామారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|63}} }} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] gyr8gk8lkk5rpassu6abw8p6ereu1em 565823 565789 2026-07-20T08:46:51Z Rajasekhar1961 50 /* సంచిక 2 */ 565823 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 4|సంపుటము 4]] | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6|సంపుటము 6]] | వివరములు = రెండు సంచికలు ప్రచురించారు (5.1; 5.2) |సంవత్సరం=1921 }} ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1|సంచిక 1]]</center> == {{p|fs150|ac}} విషయసూచిక </p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1|ముఖచిత్రం]]}} |{{DJVU page link|0}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/శారదోత్సవము (నాటకము)|1. శారదోత్సవము (నాటకము)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రవీంద్రనాధఠాకూర్|రవీంద్రనాధఠాకూర్ గారు]]}} |{{DJVU page link|10}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/త్యాగరాజ మొదల్యారు|2. త్యాగరాజ మొదల్యారు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆలూరు గురురాజారావు|ఆలూరు గురురాజారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|13}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి|3. రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:శేషాద్రి రమణ కవులు|శ్రీ శేషాద్రిరమణ కవులు]]}} |{{DJVU page link|19}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/పొలములు (పద్యములు)|4. పొలములు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి|వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి గారు]]}} |{{DJVU page link|22}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/గ్రంథ పఠనము|5. గ్రంథ పఠనము]]}} |{{DJVU page link|23}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/పల్నాటి వీరచరిత్రము|6. పల్నాటి వీరచరిత్రము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పేట బాపయ్య|పేట బాపయ్య గారు ]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయ|7. విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయ మహాసభ, విశాఖపట్టణము]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయోద్యమము|8. విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ముద్దాసోమప్ప శాస్త్రి|ముద్దాసోమప్ప శాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)|9. ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వేంకటశర్మ|మంగిపూడి వేంకటశర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/ముద్దుల నా యెంకి (పద్యములు)|10. ముద్దుల నా యెంకి (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:నండూరి వెంకట సుబ్బారావు|నండూరి వేంకటసుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{p|fs150|ac}}చిత్రపటాలు</p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|1. మారెపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి గారు}} |{{DJVU page link|1}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|2. త్యాగరాజు మొదల్యారు.}} |{{DJVU page link|1}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|3. మద్దుల వెంకట చిన్నం రాజు శ్రేష్టి}} |{{DJVU page link|1}} }} ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2|సంచిక 2]]</center> == {{p|fs150|ac}} విషయసూచిక </p> [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2|ముఖచిత్రం]] {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/కవిత్వతత్వము|1. కవిత్వతత్వము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దువ్వూరి రామిరెడ్డి|దువ్వూరి రామిరెడ్డి గారు ]]}} |{{DJVU page link|33}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆంధ్రమాత (పద్యములు)|2. ఆంధ్రమాత (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:అనంతపంతుల రామలింగ స్వామి|అనంతపంతుల రామలింగ స్వామి గారు ]]}} |{{DJVU page link|37}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆర్యుల ఉత్తరధృవ నివాసము|3. ఆర్యుల ఉత్తరధృవ నివాసము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:బాలగంగాధర తిలక్|బాలగంగాధర తిలక్ గారు ]]}} |{{DJVU page link|38}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/మల్లిక (పద్యములు)|4. మల్లిక (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి|వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి గారు ]]}} |{{DJVU page link|41}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/చంచలపు వలపు (పద్యములు)|5. చంచలపు వలపు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:యస్. రాఘవ అయ్యంగారు|యస్. రాఘవ అయ్యంగారు గారు ]]}} |{{DJVU page link|41}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/అర్థానుస్వారము|6. అర్థానుస్వారము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వఝుల చినసీతారామస్వామి శాస్త్రి |యస్. వఝుల చినసీతారామస్వామి శాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|42}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)|7. ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వేంకట శర్మ|మంగిపూడి వేంకట శర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|49}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆంధ్రభాషా ప్రస్తుతస్థితి అభివృద్ధి పొందు మార్గములు|8. ఆంధ్రభాషా ప్రస్తుతస్థితి అభివృద్ధి పొందు మార్గములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆచంట సూర్యనారాయణరాజు|ఆచంట సూర్యనారాయణరాజు గారు]]}} |{{DJVU page link|51}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/శ్రీ క్రియాశక్తి యొడెయరు గ్రంధనిలయము, ధర్మవరము|9. శ్రీ క్రియాశక్తి యొడెయరు గ్రంధనిలయము, ధర్మవరముు]]}} |{{DJVU page link|59}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/పితృపూజ|10. పితృపూజ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఎల్లమరాజు వేంకట నారాయణభట్టు|ఎల్లమరాజు వేంకట నారాయణభట్టు గారు]]}} |{{DJVU page link|61}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/సీతారామ గ్రంధాగారము, సిద్ధపల్లి|11. సీతారామ గ్రంధాగారము, సిద్ధపల్లి]]}} |{{DJVU page link|61}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/నండూరి బాషయమంత్రి|12. నండూరి బాషయమంత్రి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పులిపాక వేంకట రామారావు|పులిపాక వేంకట రామారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|63}} }} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] fxzvea29rq34kb9s8wffrwxzphe29ws 104 153701 565701 446921 2026-07-19T12:30:05Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565701 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>ఇంక నెవ్వరెవ్వరు చేసియున్నారో? దీనినిఁ బట్టి మనకు శ్రీరంగ మాహత్మ్యము వైష్ణవ భక్తు లెక్కువ భక్తితోఁ బఠియించెడు గ్రంథమని తెలియుచున్నది. అనేక నూతన రూపముల వ్రాయుటవలన విషయమొక్కటియైనను, నూతన రూపము నిచ్చుటయే వారు, వారుచేసిన కార్యముగఁ గన్పట్టుచున్నది. భైరవుని గ్రంథమును శ్రీ మా. రామకృష్ణయ్య ప్రకటించియున్నారు. భైరవుఁడు క్రీ. శ. ౧౫౦౦ లకుఁ బూర్వుఁడని వారి యభిప్రాయము. ప్రస్తుతము దొరికిన విషయములనుబట్టి యిద మిద్ధమని నిర్ణయించుటకు వీలులేకున్నది. నరద రాజేంద్రుఁడు "అళియ రామరాయల పెదతల్లి కుమారుఁడు” అని వారు వ్రాయుచున్నారు. దీనికాధారమేమో తెలియఁబరుపరైరి. వరదరాజీ క్రింది పద్యములవలన దనకుముందీ గ్రంథము నెవ్వరును వ్రాసియుండనట్లు వ్రాయుచున్నాడు. కవితో స్వప్నమున భగవద్వాక్యము {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem> కృతి సేయుము గారుడ సం హిత హితమది మాకు గాకుడేలాధర మూ ర్ణిత నిజ ధామంబగుట బ్రతిపత్తి విశేషమగుచుఁ బాటిలునందు౯</poem>|ref=}}. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem> సేయరె తొల్లి సత్కవుల శేష పురాణ ::ములు౯ దెనుంగులు౯ నీ యితిహాసమెందు రచియింపమి తా ::వక పుణ్యమింతె యా మ్నాయచతుష్కసారము సనాతన గారు ::డ సంహితా శతా ధ్యాయి తెనుంగుసేయ నొకడర్హుడె నేఁటి ::కవీంద్రకోటిలో౯</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem> అని యానతిచ్చి గరుడా ద్రి నివాసుఁడదృశ్యుఁడైన</poem>|ref=}}. దీనినిఁబట్టి వరదరాజేంద్రునకుఁ బూర్వము శ్రీరంగ మహత్మ్యము నేరు రచియింపనట్లు భగవద్వాక్యము వినఁబడుచున్నది. భైరవుఁడే వరద రాజేంద్రునకుఁ బూర్వుఁడైనియెడల నీ పైమాట లెట్లు సత్యములగును? వరద రాజేంద్రుఁడు ౧౫౩ం ప్రాంతముల యందున్న యళియ రామరాజు పెదతల్లి కుమారుడగుట నిజమేని యించుక పూర్వుడైనను ౧౫౦౦ సం॥ ప్రాంతముల నుండవలెను. భైరవుడంతకుఁ పూర్వమే తన గ్రంథమును రచియించెనన జెల్లునా? ఒక వేళ భైరవునికృతి వరద రాజేంద్రుఁ డేఱుగడా? లేకయిరువురు సమకాలికులై యుందురా? భైరవునికృతి యాతినికి మిక్కిలి దగ్గఱ కాలములోనున్న వరద రాజేంద్రుఁని నాటికి వ్యాప్తినొంది యుండదా? ఇవి చరిత్రకారులు సమర్ధింపవలసిన విషయములు. ప్రస్తుతమాంథ పరిశోధక మహామండలి వారికిఁ జిక్కిన వరద రాజేంద్రుని శ్రీరంగ మాహాత్మ్యము నుండి వివరణములు తెలిసికొందము. [గ్రంధము తాటియాకులది. పొడవు 1 అ 5 అంగుశములు. వెడల్పు ఆం 1¼లు, పత్రములు 139, ఇగుప్రక్కల వ్రాయఁబడి యున్నది. పుటకు 6 పంక్తులున్నవి. గ్రంథము మంచి స్థితియందున్నది. పీఠికి పద్యములలో వంశవర్ణనము కొంతవ్రాసి విడిచినట్లు తోఁచు చున్నది.] వరద రాజేంద్రుని కపిత బ్రాహ్మణునిది కాదని ‘చేపల బుట్టయల్లినట్లున్నదని మా. రామకృష్ణయ్యగా రనుచున్నారు. కాని నేనదిసహింపను, వరదుని కవితి కూడ భావ ప్రౌఢినుకలదియ యని వారేయంగీకరించి నాలుగైదు పంక్తులలో స్వవచన వ్యాఘాతము లొనరించుకొనుట మంచిపనికానేరదు. ఐనను వారికలము నడ్డఁగల వారెవ్వరు? వరదుని కవిత వారికి బాగుగ నుండునప్పుడది యీ కారణములచే నట్లు లేదనుట న్యాయమనియే నావినయపూర్వక విజ్ఞాపనము. తాము ప్రకటించుకొను గ్రంధముల వ్యాప్తి కితరుల గ్రంథము లప్రశస్తములని వ్రాయుట మాత్రము ధర్మము కానిపని. వరద రాజేంద్రుఁడాది కవుల నీవిధముగా స్తుతించి యున్నాఁడు. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem> నన్నయభట్టు ప్రెగ్గడను ::నాచనసోముని, సార్వభౌము తి క్కన్నను పెద్దిరాజు మొదలై తగు ::నాంధ్రకవీంద్ర ముఖ్యులన్</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> lhewtdv4f7posftwxg3vwp57unw8kz8 104 153960 565745 565077 2026-07-19T18:19:05Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 565745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}మల్లారెడ్డి</p>}} మల్లారెడ్డి కవి ప్రసిద్ధాంధ్ర కవులలో నొక్కఁడు. ఇతఁడు పట్చక్రవతి౯ చరిత్రము, శివధర్మోత్తర ఖండము, బ్రహ్మోత్తరఖండము, పద్మపురాణము, వాసిష్ఠ పురాణము, లైంగ్యపురాణము లోనగు గ్రంథము లాంధ్రమున రచియించెను. మొదటి రెండు పుస్తకములు మాత్రము ముద్రితములై యున్నవి. కవుల చరిత్రమున శ్రీవీరేశలింగము పంతులువారు కవికాలము నిరూపించుచు {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem> బలుపుభోగ కాచ నర ::పాలుని పెద్దకుమారమల్ల నీ కలితయశఃప్రభావములు ::కన్గోనలే కల కట్టుమన్నె మూఁ కలు తలలొల్లతో బిరుదు ::గద్దియముల్ చదివించుకొందురౌ కొలఁదియెఱుంగఁజాల కల కుక్కలు చుక్కలఁ జూచి కూయవే</poem>|ref=}}. ఈపద్యమునే అద్దంకి గంగాధర కవిని గూర్చి వ్రాయుచో {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem> బలరిపుభోగ కృష్ణనర పాలునిపేర కుమారకుల్ల</poem>|ref=}}. అని వ్రాసియున్నారు. ఈ పద్యము మన మల్లా రెడ్డికవి యాత్మ గౌరవార్ధముగాఁ జదివించుకొనెననియు, సాటి రాజులు కత్తిదూసి వీరావేశులైరనియు మల్కిభరాం (యిబ్రహీం) శాంతపరచెననియు నొక దండకవిలెలోని కథను బ్రమాణముగ స్వీకరించి, మల్కిభరాం క్రీ. శ.౧౫౮౧ వఱకు గోలకొండ రాజ్యము పాలించెఁ గాన కుమారమల్లయ నీ పద్యమునఁ బేరుకొనఁబడుటచే మల్ల (భూపతి) అప్పటికి కౌమారదశయందుండవచ్చుననియు క్రీ. శ.౧౬౦౦ ప్రాంతమున జీవించియుండెననియు వ్రాసియున్నారు. ఈ స్వల్పాంశమునఁ బెక్కు విఘాతములు కలవు. “కృష్ణనరపాలుని పేర కుమార మల్ల” యని వ్రాసిన పద్యపాఠము మల్లారెడ్డి కన్వయింపదు. కావున “కాచనరపాలుని పెద్దకుమారమల్ల” అను పాఠము స్వీకరింపవలయును. ప్రకృతకవియగు మల్లారెడ్డి కవి కాచభూపాలుని పుత్రుడే కాని పద్యమునందున్నటులఁ బెద్దకుమారుఁడు కాఁడు, శివధర్మోత్తరఖండమందలి {{Telugu poem|type=“తే. గీ.|lines=<poem> ఘనుఁడు జంగమరెడ్డియుఁ గామిరెడ్డి యెల్ల రెడ్డి నృపాలుండు మల్లరెడ్డి యైన నేనును వెలసితిమి......”</poem>|ref=}}. అను పద్యమువలనను ఉమాపత్యభ్యుదయములోని వంశ వృక్షమువలనను మల్లారెడ్డి కడసారివాఁడని తేలుచున్నది. కావున పంతులు వారు వ్రాసిన మొదటిపద్యము దాని పాఠాంతరము ప్రకృతకవి కన్వయింపదు. మల్లారెడ్డి వ్రాసిన గ్రంథములలో నతని యన్నయగు కామిరెడ్డి చక్కఁగ బ్రశంసింపఁబడి యున్నాఁడు. ఇతఁడు పట్ట మెట్ట సరస్వతిసోమయాజిచే మాతసంహిత కృతి నొంది యున్నాఁడు. నుఱియు నితఁడు గోలకొండ నవాబుల మెప్పించి సంస్థానపు సనదు ౧ం౫౫ హిజరీలో (క్రీ.శ.౧౬౭౭)లో పొందియున్నాఁడు. కావున సుప్రసిద్ధులగు నగ్రజులుండ నందు పెద్దకుమారమల్ల యని మల్లారెడ్డి సంబోధనము చేయనిచ్చునా! మఱియు శివధర్మోత్తర ఖండము కృత్యాదియందు {{Telugu poem|type="మ.|lines=<poem>భువి మా యన్నగు కామిరెడ్డి కృపచేఁ ::బొషించి మన్నించినాఁ డు వెస౯కొ దాఁ దదృణంబుపాయునని తో ::డ్తో సిద్ధరామార్పణం బవునంచు౯ శివుఁడానతిచ్చినది మే ::లౌనంచు బుద్ధిస్థితి౯ శివధర్మోత్తరవట్ల యంకితముగాఁ ::జేయంగ నేఁ బూనితి౯"</poem>|ref=}}. అనియుఁ జెప్పికొనియున్నాఁడు. కావున పైఁ బద్యములు ప్రకృతాంశమునకుం బనికిరావు. కుమారమల్ల<noinclude><references/></noinclude> e2ndvvdprw30lvdgxyt423jh1x898kq 104 154475 565843 448280 2026-07-20T10:37:59Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565843 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|ఎల్లోరా గుహాలయములు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> యెప్పారుచుండును. అందు కూర్చుండుటకు తావుగలదు. ఆ తావును చుట్టుకొని సోపానపరంపర గలదు. ఈ సోపాన పరంపర గుడి అంతర్భాగములోని మెట్లవరుసకు దారి తీయును. ఈ చైత్యము పొడవు 86 అ., వెడల్పు 43 అ. ఎత్తు 34 అడుగులు కలిగి అత్యంత మనోహరమై తనరారు చున్నది. మధ్యభాగమునగల చావడికిని, పార్శ్వముల యందున్న వసారాలకును నడుము ఎనిమిది కోణములతో 14 అడుగుల ఎత్తుగల స్తంభములు 28 గలవు. ఈ స్తంభాగ్రముల అంచులందు సాలభంజికలు గలవు. ధనురాకారముగ నున్న పైకప్పు భాగమున శిలాపర్యంకములు గలవు. వీటి నిర్మాణము దారుశిల్ప నిర్మాణము ననుకరించి మలచబడినది. స్తంభాగ్రములయందు చిత్ర విచిత్రములయిన పెక్కు విగ్రహములు చెక్కబడినవి. త్రితలము మీదను, మెట్ల వరుసలమీదను రూపొందింపబడిన శిల్పము మహాయాన యుగము యొక్క చివరిదశకు చెందిన దని నిరూపితమగు చున్నది. చావడి చివర నున్న దగోబా యొక్క ఎత్తు 27 అడుగులు; దాని వ్యాసము 15 అడుగులు స్తూపమునకు ముందుభాగమున 'ప్రలంబపాదాసన' రూపములో బ్రహ్మాండమయిన బుద్ధ విగ్రహము చెక్కబడినది. అజంతా (9, 10 వ) గుహలలో క్రీస్తుపూర్వము నిర్మింపబడిన చాలా కొద్ది శిల్పము గల సాధారణ స్తూపముల కంటె, శిల్ప విన్యాసమున ఈ విగ్రహము ఎంతయో అధికముగా పరిణతి చెందినదని చెప్పగలము. ఈ చైత్యమందు సుప్రసిద్ధమయిన మరియొక శిల్పలక్షణము గోచరించును. ఇంతకు పూర్వపు చెక్కడముల వలె కాక, ఈ చైత్యము యొక్క గవాక్షము, స్తంభములచే మూడు విభాగములుగ చేయబడినది. మధ్య ద్వారముపై అటకతో కూడిన గవాళ మొకటి తొలువబడినది. ఈ విధానమునుబట్టి లోనికి వెలుతురు ప్రసరించు టకు మూడు గవాక్షము లేర్పడెను. అద్భుతమయిన శిల్ప నైపుణ్యమును చాటు పెక్కు శిల్ప సందోహము లిందు కాననగును. 11, 12 వ సంఖ్యను సూచించు గుహలు, 'దోతల్' (ద్వితలము) 'తీన్తల్' (త్రితలము) అని వరుసగా పిలువబడుచున్నవి. ఈ రెండు గుహలును, భారతదేశములోని అన్ని గుహలకన్నను (అవి ఏమతమునకు చెందినవైనను సరే) అద్భుతావహముగ నున్నవి. ఈ రెండు మఠములును మూడంతస్తులుగల నిర్మాణములు. వీటి ముందరి భాగమున పెద్ద ఆవరణములున్నవి. ఈ ఆవరణములన్నియు బ్రహ్మాండమయిన కొండరాతి నుండి తోలువబడినవి.ఈ నిర్మాణములు మహోన్నతములును, సాంద్రఘనములును అగు పురోభాగములతో నొప్పారుచున్నవి. ఈ ముఖతలము నందలి స్తంభముల మీది చెక్కడపువని సంస్కారజన్యమైన వారి శిల్ప వైవిధ్యాభిరుచిని ప్రకాశితము చేయుచున్నది. ఈ స్తంభములను పెక్కు విధములయిన శిల్పసముదాయమును పూర్ణముగ నింపలేదు. కాని వాటిమీద పద్మమో, పూర్ణఘటమో మాత్రము చెక్క బడియున్నది. ఇవియైనను మతప్రతిష్ఠాపనమునకు కేవలము గౌరవప్రతిష్ఠపాదకములగు సామాన్య ఆకార రేఖలతో చెక్కబడినవి. ఈ రెండు విహారముల యొక్క అంతస్తుల అగ్రభాగముల పైనెక్కి, చుట్టుప్రక్కలనున్న లోయలను, మైదానములను తిలకించినచో నేత్రపర్వముగ నుండును. ఈ గుహలలో తపోధ్యాననిరతులగు బౌద్ధభిక్షువులు ఇచ్చటి నానా విధ శోభా సంపన్నమగు ప్రకృతి రామణీయకమువలన ఉత్తేజితులై యుండి యుందురు. పైన పేర్కొన్న 'దోతల్' (ద్వితలము) అను 11వ గుహాలయము నందలి క్రింది అంతస్తులో 102 అడుగుల నిడివి, 9 అడుగుల వెడల్పుగల వసారా ఒకటి కలదు. ఇందు నివాసయోగ్యమగు రెండు గదులు కలవు. వీటి వెనుక భాగమున ఒక గుడికలదు. దీనిపైనను ఇట్టిదే మరి యొక వసారాగలదు. క్రిందిభాగముననున్న వసారానుండి పై వసారాకు చేరుటకు మెట్లున్నవి. ముందుభాగమున నున్న గోడకు అయిదు ద్వారములు కలవు. ఈ అయిదు ద్వారములగుండ వేర్వేరుగనున్న అయిదు గదులకు చేరుకొనవచ్చును. మొదటి ద్వారము చిన్న గదికిని, రెండవద్వారము గుడికిని త్రోవతీయును. మూడవ ద్వారము గుండ ప్రవేశించినచో, గవాక్ష ద్వారము గుండ వెలుతురు ప్రసరించు చావడి కానవచ్చును. నాల్గవద్వారము మరియొక ఆలయమునకును, చివరి ద్వారము మరియొక చిన్న గదికిని ప్రవేశమిచ్చును. నాల్గవద్వారముపై అందమైన చెక్కడములతో నొప్పారు శిల్పచాతుర్యముకలదు. పైన చెప్పబడిన దేవాలయము అన్నింటి యందును బుద్ధుని యొక్కయు, బోధి<noinclude><references/></noinclude> 9gftu4hrpnbm8486m4prtcxc0aapusz 104 154476 565852 448281 2026-07-20T11:42:17Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565852 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము - →౨||ఎల్లోరా గుహాలయములు}}</noinclude> సత్త్వుల యొక్కయు, ఇతర దేవతల యొక్కయు ప్రతిమలు కలవు. చివరి అంతస్తుమీద ఇట్టివే రెండు గుళ్లును, గదులును కలవు. కాని దక్షిణముపై పుగల అంతస్తు సంపూర్ణము గావింపబడలేదు. గోడలమీద అసంఖ్యాకముగ బుద్దుని యొక్కయు, బోధిసత్త్వుల యొక్కయు, విగ్రహములు హ్రస్వాకారములలో చెక్కబడి యున్నవి. త్రితలము (“ఆన్ తల్') అను గుహాలయము యొక్క క్రింది అంతస్తునందు చతురాకారపు స్తంథములు కలవు. మూడు శ్రేణులలో నున్న ఈ స్తంభములన్నియు పర్వత మహాశిల నుండి మలచబడినవి. నట్టనడుమనున్న స్తంభద్వయముపై ఆకర్షణీయమైన పుష్పాలంకరణములు గోచరము కాగలవు. పృష్ఠ భాగముననున్న ఆలయమున సుమారు 11 అడుగుల ఎత్తుగల గొప్ప బుద్ధ విగ్రహము కలదు. ఆ విగ్రహమున కిరుప్రక్కలను కూర్చుండినట్టియు, నిలవబడినట్టియు విగ్రహములు పెక్కుగలవు. వీటిలో వజ్రపాణి, పద్మపాణి అనువారలు బుద్ధుని కిరుపార్శ్వములందు నిలుచుండి యున్నారు. పశ్చిమముగనున్న మెట్లవరుస నెక్కి పోయినచో మొదటి అంతస్తుపై గల దీర్ఘమయిన వసారాలో ప్రవేశింపవచ్చును. ఇచ్చటినుండి చతురాకారపు స్తంభముల మధ్యనున్న ద్వారము గుండ పోయినచో ప్రధాన శాలాంతరములోనికి ప్రవేశము కలుగును. వసారాకు ఇరుప్రక్కలయందు మరి రెండు ప్రవేశ ద్వారములు కలవు. ప్రధానమయిన చావడిలో ఎనిమిదేసి స్తంభములు గల రెండు శ్రేణులు కలవు. ఈ రెండు శ్రేణులచే చావడి మూడు విభాగము అయినది. గర్భాలయ ద్వారమున కిరు ప్రక్కలయందు ఇర్వురు ద్వారపాలురు గలరు. గర్భాలయములో బుద్ధుని మహోన్న తాకార విగ్రహము కలదు. బుద్ధుడు 'భూమిస్పర్శ' ముద్రాంకితుడై యుండును. బోధిసత్త్వులును, పూర్ణఘటమును హస్తమున ధరించి గృహతలమునుండి ఆవిర్భవించిన భూదేవియు బుద్ధుని పరివేష్టించి యుందురు. వసారాయొక్క ఉత్తరకొనయందు అత్యంత లావణ్య హరిణద్వయ సమేతముగా, ధర్మచక్ర ప్రవర్తన రంగమునందు మలచబడిన బుద్ధవిగ్రహము అత్యంతాకర్షణీయముగ నున్నది. అన్నిటికంటె చతురాకారము కల్గి సామాన్యమైన (Plain) 42 స్తంభములచే పై అంతస్తు అలంకృతమయి యున్నది. ఈ స్తంభములు పై అంతస్తును అయిదు వసారాఖండములుగ విభజించుచున్నది. ఈవసారా ఖండముల చివరనున్న గూళ్లలో బుద్ధుని ప్రతిరూపములు కలవు. బుద్ధుడు సింహాసనాసీనుడయి ఆచారానుసారము శిష్యపరివృతుడై యుండును. వెనుక భాగమున నున్న వసారా యొక్క దక్షిణాగ్రమున మనోహర రంగము కలదు. అందు సింహాసన మధిష్ఠించియున్న బుద్ధుడు కలడు. ఈ బుద్ధ విగ్రహమునకు ముందు ధర్మచక్రమును,ఒయ్యారముగ పరుండియున్న రెండు హరిణములును రమణీయముగ చెక్కబడినవి. ఈ రంగము, మృగదావము నందలి బుద్ధుని ప్రథమోపదేశ సందర్భమును స్ఫురణకు తెచ్చుటకే యుద్దేశింపబడినది. ఈ వసారా యొక్క ఉత్తర భాగాంతముననే బుద్ధుడు కాళ్లుముడుచుకొని కూర్చుండియుండును. హస్తములు ధర్మచక్రముద్రను సూచించును. ఇంకొక చోట బుద్దుడు సింహాసనాసీనుడయి యున్నట్లు కలదు కానీ, అతని కిరుప్రక్కల యందున్న మూడు బుద్ధ ప్రతిరూపములు ధ్యానాసన, ధ్యానముద్రలలో నున్నట్లును, బౌద్ధ ధర్మసూత్రములను దేవతల కుపదేశించుటకోయన వినువీథియందు బుద్ధుడు పయనించుచున్నట్లును, బుద్ధుని పరినిర్వాణ పదముపొందు రంగదృశ్యములు చిత్రింపబడినవి. పై ప్రదేశమునకు కుడివైపున ఎత్తయిన స్థలము కలదు. దానిపై నున్న ఆలయమునకు సమీపమందున్న గోడ పొడవున మొగసాల వరకు (Vestibule) ఏడు బుద్ధ విగ్రహములు కలవు. ఇవి యన్నియు ఏక విధముగా సమాధ్యవస్థలో నున్నట్లు రూపొందింపబడినవి. కాని ఒక్కొక్క విగ్రహము నెత్తిపై ఒక్కొక్క రూపములో బోధి వృక్షము యొక్క పత్రసముదాయము చిత్రింపబడి యున్నది. ఈ పత్ర సముదాయము కాంతి పరివేషము యొక్క వెనుక భాగమునుండి ఉద్భవించినట్లు చెక్కబడినది. ఇవి అజంతాలోని 22 వ గుహయందలి క్రింది వరుసలో వాటివాటి నామములతో చెక్కబడిన ఏడు 'మానుషి' బుద్ధ విగ్రహములయి యుండనోపు. వాటి పేర్లు ఈ క్రిందివరుస క్రమములో లిఖించబడినవి. 1. విపాస్యి, 2. శిఖి, 8. విశ్వభు, 4. క్రకుచంద, 5. కనక ముని, 6. కశ్యప, 7. శాక్యసింహ, వీరందరు పూర్వ బుద్ధావతార మూర్తులు. వీరి ధర్మోపదేశములే పూర్వ కల్పములలో<noinclude><references/></noinclude> 5ld4jqs4hego0uxr6tbmt1406ea45yl 106 170201 565792 480607 2026-07-20T03:36:22Z Rajasekhar1961 50 565792 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=మన శీనయ్య |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:నండూరి వెంకట సుబ్బారావు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1928 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=2 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 10=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 97ue2kyrk1vznqzroflhle5q2zaf9rr 0 198755 565756 518689 2026-07-19T18:56:34Z Vjsuseela 1850 added [[Category:గ్రంథాలయాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 565756 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2]] | రచయిత = ఆచంట సూర్యనారాయణరాజు | అనువాదం= | విభాగము = [[../లిఖిత పుస్తక కేంద్రగ్రంథాలయము/]] | ముందరి = [[../గ్రంధాలయము (పద్యము)/]] | తదుపరి = [[../బరోడా యాత్ర/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1918 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf" from=30 to=30/> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:గ్రంథాలయాలు]] q6myj3ozieay4ifosxvyx3ktot1pp9l 104 198756 565753 565580 2026-07-19T18:47:48Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 565753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude><section begin="29" /> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem> ఎద్దేశికాధ్యక్షు ♦ డేకశిలా పురి ::నిజమతంబంతయు ♦ నిర్వహించె ఏదేశిక శ్రేష్ఠఁ ♦ డాదియై రామాను ::జాచార్య విజయధ్వ ♦ జాంకమయ్యె ఏ దేశకాధ్యక్షు ♦ డిద్ధబుద్ధి స్ఫూర్తి ::బ్రహ్మరాక్షసుల శా ♦ పంబణంచే ఏదేశికోత్తము ♦ లెదిరించి నిలిచిన ::శక్తికిచక్రాంక ♦ శక్తియొసగె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem> నతఁడు వైష్ణవ సింహాసనస్థుఁ డుభయ వేదాంత విద్యామహోన్నతుండు శుద్ధసాత్విక ధర్మప్రసిద్ధకీర్తి శాలికంజర్ల కేశవాచార్యమౌళి</poem>|ref=}} అట్టి భరద్వాజ గోత్రుఁడగు కేశవాచారి వంశమునఁ గొ౦డ మాచార్యుఁడు పుట్టెను. ఈ కొండ మాచార్యుఁడు కవి గురువు. గురువు స్వప్నమునఁ గనుపించి యీకధ వ్రాయుమని యానతీయఁ దానీపనికిఁ బూనుకొనినట్లు కవి వ్రాయుచున్నాఁడు. గణపతి దేవుని నాఁటికి ఓరుగల్లు శైవమతము నవలంభించెను . అంతకుఁ బూర్వమె వైష్ణవమచ్చటఁ బ్రౌకియుండవలెను. కవికాలము కాని, కవి గురువు కాలము కాని తెలియుట కేమియు నాథారములు స్పష్టముగఁ గన్పట్టుటలేదు. ఆశ్వాసాంత గద్య మిట్లున్నది. “ఇది శ్రీమత్కంజర్ల కొండ మాచార్య సాధారవింద మిళిందాయమాన నన్నయామాత్య పుత్ర కస్యప గోత్రప విత్ర శ్రీమదాల్లాడు నరసింహ ప్రణీతంబైన నారదీయ్య పురాణంబునందు — ఆశ్వాసము” రమారమి ౨౬౦ పుటల కిరుప్రక్కల వ్రాయఁబడి యున్నది. ఏడాశ్వాసముల వఱకుఁ బ్రతి పరిశుభ్రముగ నున్నది. తప్పులక్కడక్కడఁ గన్పట్టుచున్నను వ్రాత మంచిది. పుటకు పంక్తులున్నని. ౨౦ అంగుళముల పొడవుగల తాటియాకులమీద వ్రాయబడినది. ౧౦ ఆంగుళములు పుట వెడల్పు. దీనికిఁ బ్రత్యంతరము రాజను హేంద్రవరమున శ్రీవీరేశలింగ భాండాగారమున నతిశైథిల్యము నొందియున్నది. శైలి తెలియుటకొక పద్యము:— {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem> ఆధిప సరోజ సంభవుని ::యాత్మజ నేను సరోజనూతు ని న్నధిపతిగాఁ దలంచి మన ::మారఁగ నన్ను సృజించినాఁడు నే డధికులు గుద్రముఖ్యదివి ::జాగ్రణులున్న పరిత్యజించె నేఁ డభిగతవాంఛితార్థుని ::కృతార్థుని నిన్ను భజింపవచ్చితి</poem>|ref=}}. పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుఁడు కూడ నారదీయ పురాణము నాంధ్రభాషలో రచియించినట్లు చెప్పుకొని యున్నాడు. కాని యది యింతవఱకుఁ గాన్పింపలేదు. ఈతఁడైన మంచికనియే. ధారాళమైన భాషలో వ్రాయఁగల వాడు. శైలి మంచిది. ప్రబంధ కవిత్వమునకుఁ దీసిపోవనిది. {{right|- వంగూరి సుబ్బారావు.}} {{rule |6em }} <section begin="29A" /><section end="29A" /> <section begin="29B" />{{p|fs150|ac}}గ్రంథాలయము</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>భాషాలతాపమున్మేషక్రమంబున♦ కాలవాలంబు గ్రంథాలయంబు కవిజనవ్రాత కాంక్షా పరిస్ఫూతి౯కిఁ♦ గాళివరంబు గ్రంథాలయంబు సాంఘిక విద్యార్థి చాలకశ్రేణికి ♦ నీల మేఘంబు గ్రంథాలయంబు జాతీయధర్మ ప్రభాత కాలమునకు♦బాలారసంబు గ్రంథాలయంబు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సకల వేదాంతి సిద్ధాంతసారబోధ | కనుపమాచార్యకంబు గ్రంథాలయంబు ధాత్రిదేశాభివృద్ధి' సంధానమునకు । లాలనీ యాగమంబు గ్రంథాలయంబు.</poem>|ref=}} {{right|{{p|fs125}}—పిశుపాటి చిదంబరశాస్త్రి, శతావధాని</p>.}}<section end="29" /> <section end="29B" /><noinclude></noinclude> 187o1gevyg0wj5qngakse8oe48rpk01 565754 565753 2026-07-19T18:51:43Z Vjsuseela 1850 565754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude><section begin="29" /> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem> ఎద్దేశికాధ్యక్షు ♦ డేకశిలా పురి ::నిజమతంబంతయు ♦ నిర్వహించె ఏదేశిక శ్రేష్ఠఁ ♦ డాదియై రామాను ::జాచార్య విజయధ్వ ♦ జాంకమయ్యె ఏ దేశకాధ్యక్షు ♦ డిద్ధబుద్ధి స్ఫూర్తి ::బ్రహ్మరాక్షసుల శా ♦ పంబణంచే ఏదేశికోత్తము ♦ లెదిరించి నిలిచిన ::శక్తికిచక్రాంక ♦ శక్తియొసగె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem> నతఁడు వైష్ణవ సింహాసనస్థుఁ డుభయ వేదాంత విద్యామహోన్నతుండు శుద్ధసాత్విక ధర్మప్రసిద్ధకీర్తి శాలికంజర్ల కేశవాచార్యమౌళి</poem>|ref=}} అట్టి భరద్వాజ గోత్రుఁడగు కేశవాచారి వంశమునఁ గొ౦డ మాచార్యుఁడు పుట్టెను. ఈ కొండ మాచార్యుఁడు కవి గురువు. గురువు స్వప్నమునఁ గనుపించి యీకధ వ్రాయుమని యానతీయఁ దానీపనికిఁ బూనుకొనినట్లు కవి వ్రాయుచున్నాఁడు. గణపతి దేవుని నాఁటికి ఓరుగల్లు శైవమతము నవలంభించెను . అంతకుఁ బూర్వమె వైష్ణవమచ్చటఁ బ్రౌకియుండవలెను. కవికాలము కాని, కవి గురువు కాలము కాని తెలియుట కేమియు నాథారములు స్పష్టముగఁ గన్పట్టుటలేదు. ఆశ్వాసాంత గద్య మిట్లున్నది. “ఇది శ్రీమత్కంజర్ల కొండ మాచార్య సాధారవింద మిళిందాయమాన నన్నయామాత్య పుత్ర కస్యప గోత్రప విత్ర శ్రీమదాల్లాడు నరసింహ ప్రణీతంబైన నారదీయ్య పురాణంబునందు — ఆశ్వాసము” రమారమి ౨౬౦ పుటల కిరుప్రక్కల వ్రాయఁబడి యున్నది. ఏడాశ్వాసముల వఱకుఁ బ్రతి పరిశుభ్రముగ నున్నది. తప్పులక్కడక్కడఁ గన్పట్టుచున్నను వ్రాత మంచిది. పుటకు పంక్తులున్నని. ౨౦ అంగుళముల పొడవుగల తాటియాకులమీద వ్రాయబడినది. ౧౦ ఆంగుళములు పుట వెడల్పు. దీనికిఁ బ్రత్యంతరము రాజను హేంద్రవరమున శ్రీవీరేశలింగ భాండాగారమున నతిశైథిల్యము నొందియున్నది. శైలి తెలియుటకొక పద్యము:— {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem> ఆధిప సరోజ సంభవుని ::యాత్మజ నేను సరోజనూతు ని న్నధిపతిగాఁ దలంచి మన ::మారఁగ నన్ను సృజించినాఁడు నే డధికులు గుద్రముఖ్యదివి ::జాగ్రణులున్న పరిత్యజించె నేఁ డభిగతవాంఛితార్థుని ::కృతార్థుని నిన్ను భజింపవచ్చితి</poem>|ref=}}. పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుఁడు కూడ నారదీయ పురాణము నాంధ్రభాషలో రచియించినట్లు చెప్పుకొని యున్నాడు. కాని యది యింతవఱకుఁ గాన్పింపలేదు. ఈతఁడైన మంచికనియే. ధారాళమైన భాషలో వ్రాయఁగల వాడు. శైలి మంచిది. ప్రబంధ కవిత్వమునకుఁ దీసిపోవనిది. {{right|- వంగూరి సుబ్బారావు.}} {{rule |6em }} <section begin="29A" /><section end="29A" /> <section begin="29B" />{{p|fs150|ac}}గ్రంథాలయము</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>భాషాలతాపమున్మేషక్రమంబున♦ కాలవాలంబు గ్రంథాలయంబు కవిజనవ్రాత కాంక్షా పరిస్ఫూతి౯కిఁ♦ గాళివరంబు గ్రంథాలయంబు సాంఘిక విద్యార్థి చాలకశ్రేణికి ♦ నీల మేఘంబు గ్రంథాలయంబు జాతీయధర్మ ప్రభాత కాలమునకు♦బాలారసంబు గ్రంథాలయంబు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సకల వేదాంతి సిద్ధాంతసారబోధ | కనుపమాచార్యకంబు గ్రంథాలయంబు ధాత్రిదేశాభివృద్ధి' సంధానమునకు । లాలనీ యాగమంబు గ్రంథాలయంబు.</poem>|ref=}} {{right|{{p|fs100}}—పిశుపాటి చిదంబరశాస్త్రి, శతావధాని</p>.}} <section end="29B" /><noinclude></noinclude> gpkdadm77vlqbxcthuw10umsrvvohwh 0 198758 565755 518688 2026-07-19T18:52:25Z Vjsuseela 1850 added [[Category:పద్యములు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 565755 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2]] | రచయిత = పిశుపాటి చిదంబర శాస్త్రి | అనువాదం= | విభాగము = [[../గ్రంధాలయము (పద్యము)/]] | ముందరి = [[../ లిఖిత పుస్తక కేంద్రగ్రంథాలయము /]] | తదుపరి = [[../లిఖిత పుస్తక కేంద్రగ్రంథాలయము /]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1918 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf" from=29 to=29 onlysection="29B"/> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:పద్యములు]] fx7j9irlcq8ob287ch56wcpiglzpvtr 0 198770 565757 518665 2026-07-19T18:58:09Z Vjsuseela 1850 added [[Category:పద్యములు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 565757 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2]] | రచయిత = జంధ్యాల వేంకటశివకవులు | అనువాదం= | విభాగము = [[../గ్రంధ భాండాగారము/]] | ముందరి = [[../బరోడా యాత్ర /]] | తదుపరి = [[../యుద్ధభటులకు గ్రంధాలయములు/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1918 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf" from=40 to=40 onlysection="40B"/> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:పద్యములు]] 7fcidemjwjpljca65oeyfrs42a2p238 565758 565757 2026-07-19T18:59:54Z Vjsuseela 1850 565758 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2]] | రచయిత = జంధ్యాల వేంకట శివకవులు | అనువాదం= | విభాగము = [[../గ్రంధ భాండాగారము/]] | ముందరి = [[../బరోడా యాత్ర /]] | తదుపరి = [[../యుద్ధభటులకు గ్రంధాలయములు/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1918 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf" from=40 to=40 onlysection="40B"/> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:పద్యములు]] dol82cbgyojdz67ciz2iwboblbiw2r7 0 198791 565838 524279 2026-07-20T09:52:50Z Vjsuseela 1850 added [[Category:గ్రంథాలయాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 565838 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = [[../యుద్ధభటులకు గ్రంధాలయములు/]] | ముందరి = [[../గ్రంధ భాండాగారము/]] | తదుపరి = [[../అమెరికా దేశ గ్రంధాలయ ప్రదర్శనము /]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1918 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf" from=41 to=42 tosection="42A"/> <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf" from=43 to=43/> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:గ్రంథాలయాలు]] 6k2pqwgqno81yrm27vbiqotqgrhphfk 0 198917 565845 525815 2026-07-20T10:46:26Z Vjsuseela 1850 added [[Category:గ్రంథాలయాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 565845 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2]] | రచయిత = అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య | అనువాదం= | విభాగము = [[../రామమోహన ధర్మపుస్తక భాండాగారము-బెజవాడ/]] | ముందరి = [[../గ్రామచరిత్ర:రొయ్యూరు /]] | తదుపరి = [[../కావ్యము (పద్యములు) /]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1918 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf" from=49 to=52 tosection="52A"/> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:గ్రంథాలయాలు]] abtbvqi06vgsndjm8fxqgnuztu995oi 0 198920 565844 518829 2026-07-20T10:46:01Z Vjsuseela 1850 added [[Category:గ్రంథాలయాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 565844 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2]] | రచయిత = ఎం.వి.ఎన్.శర్మ | అనువాదం= | విభాగము = [[../"హోబర్టు” గ్రామగ్రంధాలయము/]] | ముందరి = [[../సముద్రతీరము/]] | తదుపరి = [[../శ్రీ వీరేశ లింగకవిసమాజము, కుముదవల్లి /]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1918 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf" from=69 to=70 fromsection="69B"/> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:గ్రంథాలయాలు]] ch6j38gvtjepq09npqeijxl5xjfu8jg 565853 565844 2026-07-20T11:51:58Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 565853 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2]] | రచయిత = ఎం.వి.ఎన్.శర్మ | అనువాదం= | విభాగము = [[../"హోబర్టు” గ్రామగ్రంధాలయము/]] | ముందరి = [[../సముద్రతీరము/]] | తదుపరి = [[../శ్రీ వీరేశ లింగకవిసమాజము, కుముదవల్లి /]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1918 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf" from=69 to=70 fromsection="69B"/> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:గ్రంథాలయాలు]] [[వర్గం:అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు]] n63va4p63l5dias3eo0coes618rdd3z 0 199330 565714 524235 2026-07-19T15:17:57Z Vjsuseela 1850 added [[Category:భాషలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 565714 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2]] | రచయిత = కొచ్చెర్లకోట వేంకటకృష్ణారావు | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2/ఆంధ్రభాష|ఆంధ్రభాష]] | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2/శేషచైత్రము (పద్యములు)|శేషచైత్రము (పద్యములు)]] | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2/బాలుర భావి బాధ్యతలు|బాలుర భావి బాధ్యతలు]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1918 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf" from=8 to=13 /> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:భాషలు]] ssgoh9svi4q3onljqr4pjgh2g035lr2 102 203514 565759 529441 2026-07-19T19:01:02Z Vjsuseela 1850 565759 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = జంధ్యాల |అసలుపేరు =వేంకట శివకవులు |పేరు_మొదటి_అక్షరం =జ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె =జంధ్యాల వేంకట శివకవులు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 4/సంచిక 1/ వెంకటశివీయ గ్రంథాలయము]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2/గ్రంధ భాండాగారము|గ్రంధ భాండాగారము]] [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]] ocut54yh116jwao5o4ehiu9ny208r3i 104 215372 565744 562584 2026-07-19T18:13:24Z Vjsuseela 1850 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vjsuseela" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}బాలుర భావి బాధ్యతలు</p> {{c|(పల్నాటి వీర వాక్యము)}} {{left margin|8em}}<poem>పడుచువారికి బుద్ధి - బలముండబోదు; బాలురకును దేహ - బలముండబోదు; యువజనుల్ సభలను నొగిగూర్పఁదగదు; బాలురు సభలను - పరికింపరాదు; కుర్రవాండ్లకు స్వేచ్ఛ - కూడదెప్పటికి మంచి చెడుల - మదినియోజింపఁ దగరు మా యువకులు; - తధ్యమింకేల? బాలురెందులకును - బనికి రారనుచు; చాటుచుందురు గాని - ఛాందసులిలను. తధ్యమయ్యది గాదు - దవిలియోజింప, ఆది యసత్యమువినుఁ - డోయాంధ్రులార! {{Center|★★★}} పల్నాటిసీమను - భాలించినట్టి యనుఁగుభూపతి మంత్రి - యైన బ్రహ్మన్న సూనుఁడౌభాలుండు, - శుభగుణుఁడొకఁడు; గాధేయుజన్నంబు గాచినరాము; సౌమిత్రిప్రాణంబు - సాకినహనుము; ద్రోణునెదుర్కొన్న - జాణ సౌభద్రుఁ, నురుగుణయుతుల దురకమూకలబార - దోలుశివాజి, బుస్సీకిభయమును - బుట్టించిమించి వెలయు, బాలుండైన - వేంగళరావు, యవనులనోడించి - యాంధ్రమండలిని స్థిరతనిల్పిన కృష్ణ - దేవరాయాది; యోధుల, బ్రాజ్ఞుల, నురుగుణయుతుల బోలఁగాజాలిన - పూజ్యవత౯నుఁడు; “బాల చంద్రుండు”ను - పల్నాటివీరుఁ డే డెళిమిదినూర్ల - యేండ్లకుమున్నె బాలురకునుగల - భావిభాధ్యతల, బాలురకునుగల - ప్రస్తుతార్హతల గూర్చి యిట్టులబల్కె కోవిదులార! {{Center|★★★}} $"తలిదండ్రులనుబ్రోవఁ - దనయుఁడె కత౯ మానాభిమానముల్ - మగటిమిమించ బ్రబలింపగలవారు - బాలురెసుమ్ము బాలురె పెద్దలు - బల్లిదుల్ వారె; బాలురకేవృద్ధి - పరికించిచూడఁ, బెద్దలు మతిచెడి - పిరికి వారుదురు; పాంచభౌతిక దేహ - పటిమ క్షీణించు మనసుచలించును - మాటిమాటికిని ధైర్యంబుతగ్గును-త్సాహంబు లుడుఁగు వయసుమీరిన వేళ - వచ్చునా బలిమి? కీతికైనను నప - కీతి౯కినైన, బాలుర పైనుండు - భారమంతయును.”$ {{Center|★★★}} ఆతనివాక్యంబు – లాలించి యింక నైన పిల్లలఁబెంప - యత్నింతు రేని, బిడ్డలే జాతికి - పేరుదెచ్చెదరు; పడుచులే జాతికి - పరువుదెచ్చెదకు; యువకులే దేశాన - కున్నతిగూర్తు; రవ్వారెరాజుల - నాదరించెదరు; సర్వశుభంబులు - సమకూరు దాన గాన బిడ్డల జాల - కరుణతో గాంచి యువకులశక్తికి - నూతనొసంగి సాకఁగ నెంచుడో - సజ్జనులార! దేశబాంధవులార - ధీయుతులార! ధర్మరక్షణులార - ధన్యాత్ములార ! కరుణాంబునిధులార - కార్యజ్ఞుులార అభివృద్ధి నాసించునో - యాంధ్రులార! విద్యాఢ్యులార శ్రీ - విలసితులార!</poem> </div> {{right|-సత్తెనపల్లి హనుమంతరావు.}} {{rule}} {{Center|$ ఈ గుర్తులమధ్య చరణములు మహాకవి శ్రీనాధరచితములు!}}<noinclude><references/></noinclude> 54bpvyhyy60dwjp2pbn7068cplntv36 0 216100 565750 564632 2026-07-19T18:42:46Z Vjsuseela 1850 added [[Category:పద్యములు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 565750 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2]] | రచయిత = శేషాద్రి రమణ కవులు | అనువాదం= | విభాగము = [[../శాద్వలము/]] | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1918 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf" from=27 to=28 tosection="28A"/> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:పద్యములు]] nwyzukx21nxdtuvegufrg32f9mjhvjx 104 216101 565752 565250 2026-07-19T18:45:28Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 565752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude><section begin="28A" />{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem> అలతిగనున్న లేఁత కస ♦ వందునఁ బొల్చిన యచ్చమౌ కెలం కులఁ, గవఁగూడి యిచ్చమెయిఁ ♦ నం చల మోతలు మదా గ్రుమ్మకు నం చల మ్రోఁతలు౯ మదా శుల రమణీయ నిస్వనము ♦ లు౯ బ్రకృతిప్రభ బోధఁజేయు నీ పొలుపు రసప్రలుబ్ద జన ♦ ము౯ దనియించును శాద్వలస్థలీ</poem>|ref=}}. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem> కువలయవై వేఁడివెలు ♦ గుల్ దెసల౯ బరగించువేళఁ గెం. దొవ చెలికాఁడు వెన్నెలలఁ ♦ దోరముగాఁ వెలయించునప్పు డె క్కువగను మంచువాన చిను ♦ కుల్ పడు నత్తఱి నీదు చెల్వ ము త్సవకరమై ప్రమోదమును ♦ సంధిలఁ జేయును శాద్వలస్థకీ</poem>|ref=}}. {{right|- శేషాద్రిరమణకవులు, శతావధానులు.}} {{rule |6em }} <section end="28A" /> <section begin="28B" />{{Center|{{p|fs150}}అల్లాడు నరసింహకవి</p>}} ఆంధ్రభాష యందుఁ బురాణములు నుపపురాణములు కూడఁ జాలభాగము భాషాంతరీకరింపఁబడినవి. శైవులును వైష్ణవులును వారివారి మతములకు సంబంధించిన పురాణములు చాలవఱకు భాషాంతరీకరించి యుండిరి. శైవ వైష్ణవనుత ప్రతిపాదకములగు పురాణములు నుపపురాణములు నెన్నియో ఆంధ్రపరిశోధక నుహామండలివారికిఁ జిక్కినవి. అందుఁ బ్రస్తుతము నారదీయమును గురించి ప్రస్తావించెదను. క్రొత్తలంక మృత్యుంజయుఁడు వ్రాసిన బృహన్నారదీయము మంచి ప్రతులు ౨, 3 వేఱుగ మాకడనున్నవి. ఇప్పుడు చెప్పఁబోవునది నారవేయము. ఇందు ౭ ఆశ్వాసములు సంపూర్ణముగనున్నవి. ఎనిమిదవ ఆశ్వాసము కొఱఁతలతో నున్నది. దీనిని రచియించినది అల్లాడు నారసింహకవి. ఇది వైష్ణవమత ప్రతిపాదకమైన గ్రంథము. కృష్ణునకుఁ గృతి యీయఁబడినది. శ్రీకృష్ణుఁడే కృతి భర్త కావున కృతి భర్త వంశావతార వర్ణనముగ విష్ణుపురాణ భాగవతముల సారాంశమంతయుఁ బ్రథమాశ్వాసమునఁ గవివర్ణించి భక్తిని బ్రదర్శించియున్నాడు. కవిని గురించి యీ క్రింది యాధారములవలనఁ దెలియఁదగిన విశేషములఁ జరిత్ర కారులు తీసికొందురు గాక ! (౧) ఆదిక విస్తుతియందు కవిత్రయమును మాత్రము పేర్కొనెను, {{left margin|5em}}<poem>“నన్నయభట్టు దిక్కక వి నాధుని నెట్టినమంత్రి గొల్చెదకా”</poem></div> అని (౨) కశ్యపుని వంశమునఁ దనపూర్వుల వంశము కలిగినట్లు చెప్పుకొనినాఁడు. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem> కరుణాకర మంత్రీంద్రుఁడు కరుణావరుణాలయుండు గంభీరుం డా తరుణార్క దివ్యతేజుం దురుణానుజ రాజరాజితాత్ముఁడుగలిగె౯</poem>|ref=}} అతనికి 'అల్లాడు చన్నప్ప' అను వైష్ణవ భక్తాగ్రేసరుఁడు పుట్టెను. కవి యీ చన్నప్ప కొడుకు.<section end="28B" /><noinclude><references/></noinclude> 2h281901nlssnybx0gc1nace2z4rdn7 0 216102 565751 564635 2026-07-19T18:43:18Z Vjsuseela 1850 added [[Category:జీవితచరిత్రలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 565751 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2]] | రచయిత = వంగూరి సుబ్బారావు | అనువాదం= | విభాగము = [[../అలాడు నరసింహకవి/]] | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1918 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf" from=28 to=29 fromsection="28B" tosection="29A"/> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] fhleuu3l0t6b3d6u0qovycr63f7k49e 104 216173 565799 565270 2026-07-20T04:42:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 565799 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|శ్రీరస్తు}} {{p|ac|fs150}}శతకంఠరామాయణము</p> {{p|ac|fs125}}ద్వితీయాశ్వాసము</p> {{Css image crop |Image = శతకంఠరామాయణము (1940).djvu |Page = 59 |bSize = 600 |cWidth = 69 |cHeight = 23 |oTop = 185 |oLeft = 262 |Location = center |Description = }} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శ్రీకరసద్గుణగణర త్నాకర కమనీయతకకృపాకరపూర్వా భీకరతనురుచివిజితసు ధాకర <ref>పోతమ</ref>పోచమనృపాల ధర్మవిశాలా.</poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అవధరింపు మత్తెఱంగున శాంకరీదేవికి వెండియు మహాదేవుం డిట్లనియె అట్లు సకలబాంధవామాత్యపురోహితసామంత సద్భటవిద్వత్కవిగాయకనాయకసంఘంబులు గొలువ నఖిల నృపసార్వభౌముఁ డగు రాముండు వసిష్ఠుండు నీతివచనంబులు నితిహాసంబులు దెలుపఁ బేరోలగం బుండి శతముఖశతద్వయ దోర్దండఖండనాభిలాషుండై విభీషణసుగ్రీవముఖ్యసకలసేనా గమనకాంక్ష నుండె నంత.</poem>|ref=2}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఆవిభీషణుఁడు <ref>లంకాపురంబున కేఁగి</ref>లంకావరపురి కేగి తనబంధుమిత్రులఁ దవిలి పిలిచి యిచటివృత్తాంతంబులెల్ల నెఱింగించి యిట్టివేళల మన మినకులేంద్రు నకుఁ దోడుగావలె నిఁక జాగు సేయక యఖిలసాధనములు నమరఁజేసి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> i5hzlo2ftp8myypsscbsi8l80e13f0r 104 216212 565764 564805 2026-07-19T22:00:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>రాజపరమేశ్వరుం డైనరాఘవునకు భూజగన్మాత యైనట్టి భూమిజకును దగనరుంధతి ముద్రాక్షతప్రసూన మిచ్చి దీవించి యారతు లిచ్చె నపుడు.</poem>|ref=120}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>రాజదేవేంద్రుఁడైనట్టి రాఘవుండు రథముమీదను జూపట్టె రమణితోడఁ ద్రిపురములు గూల్ప నసదృశతేజమునకు గౌరితోఁ గూడి చనెడి శ్రీకంఠుఁ డనఁగ!</poem>|ref=121}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆసమయంబున.</poem>|ref=122}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>మేఘాభాంగుఁడుఁ కార్యవేది దళితామిత్రుండు యుద్ధక్రియా శ్లాఘాయుక్తుఁడు సత్కృపాకరుఁడు సౌజన్యుండు బ్రహ్మాండభాం డాఘాతప్రతిమానతీక్షణతరోద్యద్భాణుఁ డాఖండితా ఘౌఘుం డాభరతుండు వేడ్క వెడలెౝ హాళిౝ ముదం బొప్పఁగన్.</poem>|ref=123}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>సుత్రామప్రతిమానవైభవసుఖస్తోముండు భాస్వన్మహా గాత్రుం డాశుగపూర్ణతూణధరుఁ డుగ్రద్వేషిసంహారక క్షాత్రప్రాభవుఁ డప్రతిద్వయుఁడు సంగ్రామప్రచండుండు త చ్ఛత్రుఘ్నుండును వేడుక న్వెడలె నిచ్చౝ రాముఁ డుప్పొంగఁగన్.</poem>|ref=124}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>పుడ మిట్టట్టు చలింప దిక్కరిచయంబుల్ మ్రొగ్గ నొక్కుమ్మడిౝ జలధివ్రాతము లింక భీషణధనుర్జ్యాఘోష గావించుచుం బిడుగుల్ వోలినబాణముల్ గలిగి యాభీలప్రతాపంబుతో వెడలెౝ లక్ష్మణుఁ డల్లనల్లన సురల్ వేడ్కం దనుంజూడగఁన్.</poem>|ref=125}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తమతండ్రు లట్టుల తమకంబు శౌర్యంబుఁ గలిగి వర్ధిల్లెడిఘనులు వీరు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> dyjtj2qy9mhhbrqn5hmp54fbcs3rorp 104 216213 565767 564806 2026-07-19T22:13:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565767 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>వాల్మీకిదత్తదుర్వారబాణాక్షయ శరధులు గలిగినజయులు వీరు సీతావధూగర్భసింధుసంభవములై మహిమీఁదఁ గనుపట్టు మణులు వీరు శతకంఠవరచమూసముదయంబులఁ జంపఁ దొడరినయట్టి మృత్యువులు వీరు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చూడుఁడని నిర్జరులు కడుఁజోద్యమందఁ దల్లిదండ్రులు ముదమందఁ దాము దంతి యుగముపై నెక్కి వెడలి రత్యుగ్రు లగుచుఁ గుశుఁడు లవుఁడును రిపుగజాంకుశము లనఁగ.</poem>|ref=126}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>తాత రాముండు ముదమందఁ దండ్రి కుశుఁడు గారవంబున నెలవులఁ బాఱ నవ్వ డంబుగా నొక్కయుత్తమాశ్వంబు నెక్కి వెడలె విజయుండు రౌద్రుఁడై మృడునికరణి.</poem>|ref=127}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇవ్విధంబున రాజపరమేశ్వరుండును బరమేశ్వరకాంతా స్మరణకారణశరీరప్రకాశుండును శరీరప్రకాశనిర్జితకోటి సూర్యుండును సూరిజనస్తవభుజపరాక్రమవంతుండును శివ సహస్రనామస్తోత్రపరాయణుండును వేదసారోద్ధారతత్త్వ జ్ఞుండును నిఖిలవేదాంతతత్త్వరహస్యప్రవర్ధమానుండును బ్రభుమంత్రోత్సాహశక్తియుక్తుండును మహోరస్కుం డును నగు రామచంద్రుండు సాంద్రకళామహిమంబునఁ బూర్ణిమాచంద్రుని ధిక్కరించుచు సకలసన్నాహంబునఁ బట్టణమధ్యంబునం గదలునప్పుడు కోమలమేఘంబు కుఱంగట భాస్వత్తటిల్లతయునుం బోలెఁ జెలంగుచున్న జానకీదేవి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> awb9xtmpkht8dmd4jh8vpol1e44oo8v 104 216214 565771 564807 2026-07-19T23:16:28Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565771 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నీక్షించి మించిన మోదంబున నప్పురపురంధ్రీజనంబులు గుం పులు గూడి యొండొరుల మొగంబులు గనుంగొనుచు నిట్లనిరి.</poem>|ref=128}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పొలఁతి కుచయుగళంబుతోఁ బోరుటకును గాదె చక్కనిసౌవర్ణకలశతతులు నొక్కులై చిక్కుపడి చాలఁ దుక్కుబట్టి సుత్తెపెట్లకు లోనయ్యెఁ జోద్యముగను.</poem>|ref=129}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>మధ్యమక్కేసరికిఁ దగుమధ్యమంబు పిఱుఁదు పులినంబునకు గట్టి బిరుదు చూడఁ బదము లంబుజములకు నాస్పదము లగును రామ సౌందర్యవిభవాభిరామ గాదె.</poem>|ref=130}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem><ref>లోచనద్వయకుచములు లోలమధుర</ref>లోచనభ్రూస్తనద్వయలోలమధ్య కైతవములు వహించుచుఁ గలితసింహ కుంభమిథునధనుర్మీనకులము లిపుడు కన్యయం దుండు టాశ్చర్యకరముగాదె.</poem>|ref=131}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు పురసతు లభినుతింప రామభద్రుండు నిర్ణిద్రసంభ్రమం బునఁ బ్రొద్దుగ్రుంకునంతకు సాకేతపట్టణప్రాకారద్వారంబులు గడచి కరదీపికాసహస్రంబులతో సకలరాక్షసవనచరమనుజ సేనామధ్యంబున కరిగి యచట విభీషణకల్పితంబైన పటకుటీ రంబున విడిసె భరతశత్రుఘ్నలక్ష్మణులును కుశలవాదితన యులును విజయాదిపౌత్రులును దనచుట్టును విడిసిరి. వారి కిం బ్రాపుగా ద్వాదశాక్షౌహిణులతో దేశాధిపులుండిరి. వారికి రక్షకుండై సుగ్రీవుండు డెబ్బదిరెండువెల్వలతోఁ బరి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> at85ei26u8ekweao4xzn5iu93jqq33b 104 216215 565772 564808 2026-07-19T23:53:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565772 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>వేష్టించి యుండె తద్బలంబునకు వలయాకారంబుగా విభీష ణుండు తనసేనలతోఁ గాపయ్యె అన్ని బలంబులకు హను మంతుఁ డాదరువై తద్బలంబునకు రసాతలంబును నక్షత్ర మండలంబును ముట్టనాభీలంబుగా వాలంబు వెంచి వాటం బుగాఁ గోటఁ జేసి ద్వారప్రదేశంబున మృత్యువుం బోలి కడంగి యుండె అఖిలజీవంబులును తమతమమనుకులఁ జేరె ఆవ్వేళ భేరీమృదంగాదితూర్యఘోషంబులును బలసింహనాదంబు లును సమస్తహయహేషాకరంబులును గంధసింధురబృంహి తధ్వానంబులును రథనేమినిష్ఠురస్వరంబులును భల్లూకఘుర్ఘుర ధ్వనులును కార్ముకగుణటంకారంబులు బుంఖానుపుంఖంబులై యొక్కపెట్టున నఖిలబ్రహ్మాండకోటరంబులు ఘుమఘుమాయ మానంబులుగా నిండి విలయకాలంబున బడబానలముఖంబు లకు నులికి మొఱపెట్టు సప్తార్ణవంబుల ననుకరించె అది ప్రళయసమయంబునుంబోలె విభీషణప్రగల్భంబై సంగ్రామ వర్తనంబునుంబోలె శత్రుఘ్నప్రశస్తంబై నాట్యంబునుం బోలె భరతకలితంబై పవిత్రస్థలంబునుంబోలెఁ గుణాభిరామం బై భారతరణంబునుంబోలె విజయప్రసిద్ధకరంబై సరోవరం బునుంబోలె నీలకుముదసంశోభితంబై శృంగారవనంబునుం బోలెఁ బాటలపనసరంభాలంకారంబై అలకానగరంబునుఁ బోలె సకలరాజసంచయంబై యుండె నంత.</poem>|ref=132}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>బలువిడిఁదమ్ముల నలరించురసికుండు మూఁడుమూర్తులకును మూలదుంప ఘనులచే నర్ఘ్యముల్ గొనెడి మహత్ముండు నెట్టన దీప్తులపుట్టినిల్లు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> qfw0nzxtzp1gp3jxre0kxg4vkum5ik3 104 216216 565773 564809 2026-07-20T00:00:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565773 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ఎన్నంగ సమవర్తిఁ గన్న జగత్కర్త చక్రరక్షణములు సలుపురాజు సతతప్రసన్నదీక్షాగుణాధ్యక్షుండు <ref>భూసురస్తోత్రసత్పూజితుండు</ref>విప్రనమస్కరణప్రియుండు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>శ్రీరఘూద్వహునిజవంశకారణుండు భూజనంబుల రక్షించుపుణ్యమూర్తి నిరుపమధ్వాంతశుష్కవనీదవాగ్ని యర్కుఁ డుదయించె నరుణసంపర్కుఁ డగుచు.</poem>|ref=133}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అంతకుమున్నె రాముండు సంధ్యాదిక్రియలు దీర్చి గంధ మాల్యాంబరాభరణంబులు ధరించి విభీషణసుగ్రీవాంగద హనుమత్ప్రభృతులు రావించి వారివారికిం దగినకట్నంబు లును భూషణంబులును ముదంబున నొసంగి యిగ్గార్గేయ ముహూర్తంబున సేనల నడువ నియోగింపుండని సుషేణునిం బిలిచి మన్నించి మార్గంబు సూప నియమించి తనతమ్ముల నవలోకించి కుశలవవిజయులను మీరును సకలనృపతులం గదలింపుఁ డనిన నమస్కరించి తమతమబలంబులకుం జాటింప వారును గరవాలముసలముద్గరపట్టినప్రాసత్రిశూలగదా పరిఘాభిండివాలకఠారకుఠారకఠోరధనుర్భాణంబులు గైకొని నీలనలహరసంపాత్యవక్రవక్రజిహ్వశూలముఖ రక్తవదనఏకపాదకుటిలకేశోలూఖమహాగర్భవికృత పార్శ్వాదులగు రాక్షసులును గవయగంధమాదనగోముఖ జ్యోతిర్ముఖపనసనలనీలాంగదవేగదర్శిగవాక్షమైంద ద్వివిదజాంబవదాదిమహాకపినాయకులును నీలయవన</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> b8yvxy4b4zaemhstfzsltuubt6tvn9e 104 216217 565774 564810 2026-07-20T00:06:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565774 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>పృథుసంవరణప్రదీప్తభరతత్రిభంగభీమనీలకేశసుధేష్ణ స్మితాస్యప్రముఖనిఖిలదేశాధిపతులును గజహయాందోళన స్యందనబృందంబుల నెక్కి తమతమవెంట చతురంగబలంబులు గొలువ ఛత్రచామరాదినానాలాంఛనంబులు మెఱయ భేరీ మృదంగశంఖపణవాద్యనేకవాద్యంబులు మొరయ నేలయీ నిన తెఱంగున భూమియందును వియత్తలంబునందును పర్వ తంబులయందును తటాకంబులయందును దిక్కులయందును బట్టుచాలక యెనుబదియోజనంబుల పొడవును నంతియ వెడ ల్పును గలిగి నిరంతరంబుగా నఖిలబలంబులు నడువంజొచ్చె భరతశత్రుఘ్నలక్ష్మణకుశలవవిజయాదులను విభీషణసుగ్రీ వాంగదులు నఱువదిసహస్రంబులతో రామచంద్రునిఁ బరి వేష్టించినంత.</poem>|ref=134}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ముఖ మూర్ధ్వలోకాంతమునఁగల యజవక్త్ర మున నున్నచెలియతో ముచ్చటాడ హస్తముల్ ప్రాక్పశ్చిమాచలంబులతోడ నెయ్యంబు మీఱంగ వియ్యమంద నాభీలవాలాగ్ర మాధ్రువమండల సీమతో నందంద చెలిమి సేయ శాతరోమావళుల్ సరభసలీల న క్షత్రపంక్తులకు బెజ్జములు సేయఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>బృథుశరీరంబు జగమునఁ బిక్కటిల్లఁ దనదురవళికి మృత్యువు దల్లడిల్ల హుంకరించినఁ గులగిరు లులికిపడఁగఁ మించి హనుమంతుఁ డప్పు డేతెంచి నిలిచె.</poem>|ref=135}}<noinclude><references/></noinclude> q3vvu03q7vmnr682qk6osucmynx8j4t 104 216218 565775 564811 2026-07-20T00:36:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565775 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ఘోరవాలంబు దలపోయ మేరు వయ్యె భూరితారావళులు మొలపూస లయ్యెఁ గమలినీనాయకుఁడు బొడ్డుగంట యయ్యె ననుచు రాఘవునకుఁ దోఁచె నట్టివేళ.</poem>|ref=136}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>తోఁచినను దనచిత్తము తొంగలింప గాడ్పుపట్టిని నిండారఁ గౌఁగిలించి చెలఁగి సేనల నొకదరి చేర్ప నీవె యనుచు నమ్మినవాఁడ ని న్ననిలతనయ.</poem>|ref=137}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అనుచు సీతయుఁ దాను నొయ్యన రథంబుఁ గరుణ నెక్కినఁ గని తురంగముల విడిచి దేవతలు పుష్పవర్షముల్ దివిరి కురియ దనశిరోమధ్యమునఁ దాల్చెఁ దద్రథంబు.</poem>|ref=138}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem><ref>ఈగీతమునకే వేఱొకప్రతిలో వచనమున్నది.</ref>మఱియు శత్రుఘ్నభరతలక్ష్మణులుఁ గుశల వాదిపుత్రులుఁ బౌత్రులు నర్కసుతుఁడు నావిభీషణుఁడును మిత్రు లతనిభుజము లందు వీపందునుండి రందంద నిలిచి.</poem>|ref=139}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>డంబుగ సేనలందఱు విడంబము మీఱఁగ రోమరోమకూ పంబుల నద్రిఁ జీమగమి వ్రాకినజాడ్పున నెక్కి నిక్కుచుం బంబినవేడ్క నుండిరి శుభస్ఫుటభాషల సన్నుతించుచుౝ అంబరచారు లెల్లను జయంబుగ నిచ్చిరి దీవనల్ వెసన్.</poem>|ref=140}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇ ట్లాభీలవాలగంభీరదోస్తంభవిజృంభమాణుండై హనుమం తుండు గొని చనిన భేరీమృదంగకాహళకఠోరభూరి భాంకారబధిరీకృతబ్రహ్మాండకోటరుండై రాముండును</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> c4n413g30x4371ny8hp0tkwt58yct6i 104 216219 565776 564812 2026-07-20T00:50:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565776 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>గ్రహంబులలోనఁ బ్రకాశించు భాస్కరబింబంబునుంబోలె సకలసేనలలోనం దేజరిల్లుచు రవి గ్రుంకునంతకుఁ దమసానదీ తీరంబున విడిసి మఱునాఁ డచ్చట వీడ్కొని సుషేణుండు ముందఱ నడవఁ గ్రమక్రమంబున మహావనంబులును దటా కంబులును బర్వతంబులును దేశంబులునుం గడచి త్రిజగద్భ యంకరంబుగా క్షీరసముద్రాభిముఖుండై రాఁ దొడంగె. అంత నక్కడఁ బ్రతాపలంకారమణుం డగుశతకంఠుండు సకలపురోహితామాత్యబాంధవరాక్షసలోకంబు బలసి యుండ నిఖిలామరదిశారమణసముదయంబు గొలువ సభ్రం కషసింహాసనంబునఁ బేరోలగం బుండుసమయంబున.</poem>|ref=141}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చారులు దిగనర్గళసం చారులు నిజనాథహితవిచారులు స్వకులా చారులు రయములు మీఱఁగఁ నారయఁగా నేగుదెంచి రపు డయ్యెడకున్.</poem>|ref=142}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అరుదెంచి రాక్షసేంద్రుని చరణంబులు గాంచి మ్రొక్కి చయ్యన నుచితం బెఱిఁగి సభయెల్ల వినఁగను సరగునఁ దా మిట్టు లనిరి శతముఖుతోడన్.</poem>|ref=143}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అయ్యా మీ పంపున మే మయ్యాఠావులకు నేగి యచ్చటివార్తల్ నెయ్యమున నరయుచుండఁగఁ జయ్యన విపరీత మైనచందము వొడమెన్.</poem>|ref=144}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>రావణునిఁ దునిమినట్టి మ హావీరుం డగణితంబు లగుబలములతో</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> fhq4z1j1amy0elr8ykjbpp26x74n5dy 104 216220 565777 564813 2026-07-20T02:06:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565777 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దేవతలు సంతసిల్లఁగ మీవలనౝ దాడివెడలె మేదిని యదరన్.</poem>|ref=145}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మున్నింటికపులఁ జెప్పఁగ విన్నారము వానికన్న విస్తారముగా నున్నవి బలము లొకండొకఁ డన్నిజగంబులను మ్రింగు నలిగినఁ గణఁకన్.</poem>|ref=146}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పేరుకొని యిసుకనైనను దారావళినైన వర్షధారలనైనం దోరముగ నెన్నఁదగుఁగా కారాముని బలము లెన్న నలవియె మాకున్.</poem>|ref=147}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అందునఁ బొదలుచు మారుత నందనుఁ డగువాఁడు మేరునగమునుబోలెౝ సందడిగఁ బెరిగి సేనల నందఱ నెత్తుకొని మృత్యువై యిట వచ్చెన్.</poem>|ref=148}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చెప్పిన దేవరమనసున కిప్పలుకులఁ గోప మొదవు నేమెటులైనం జెప్పకయుండుట తగ దిఁక్ నప్పవనజు నెదురునోప రమరులునైనన్.</poem>|ref=149}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అటువంటివారె మీపై నిటవచ్చెడి శూరులెల్ల నెవ్వరితోడం గటకటఁ బోరఁగఁ దగు మీ కెటువలె మదిఁ దోచు నొక్కొ యెఱుఁగము దేవా.</poem>|ref=150}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఎవ్వరికిని గనఁబడకయె యవ్వీరుల నరయుచుండ నపు డొకకపితాఁ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> pvoecht9h8munmzv178crghrjq6d81g 104 216221 565778 564814 2026-07-20T02:14:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565778 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>గ్రొవ్వున నార్చుచు నొకగిరి జువ్వునఁ గబళించి నిలిచెఁ జూర్ణముగాఁగన్.</poem>|ref=151}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వానికి నిక్కోటలు నీ దానవులును దృణము గాఁగఁ దలఁచితి మెట్లో కాని యశక్యపుఁగార్యము కానంబడె నది తరింపఁగా నెత్తెఱఁగో.</poem>|ref=152}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఉగ్రుండై యాసేనకు సుగ్రీవుం డనెడువాఁడు సొరిదిగ మీతో విగ్రహము చేయఁ బొదలుచు నుగ్రునికైవడిఁ బతిత్వ మొప్పుగఁ బూనెన్.</poem>|ref=153}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఇట్టిబలంబుతోడఁ బరమేశ్వరునైనను ధిక్కరించుచుౝ నెట్టన రాఘవుం డనెడు నిష్టురవిక్రముఁ డెన్నిరీతులౝ గట్టుతుదం జెలంగు హరికైవడి నాహనుమంతుమీఁదటౝ గట్టిగ నెక్కి వచ్చె నవకంబుగఁ దమ్ములు దన్నుఁ గొల్వఁగన్.</poem>|ref=154}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>వారల లక్ష్మణుం డనెడివాఁడు ధనుర్గుణటంక్రియల్ మహో దారత మిన్ను ముట్ట వివిధస్ఫుటభల్లపరంపరంబుతో ఘోరతరాహవంబునను గూల్తు శతాస్యు నటంచు నన్నతో సారెకుఁ జెప్పుచుౝ యమునిచందమునం గనుపట్టె నయ్యెడన్.</poem>|ref=155}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>శౌర్యప్రాభవ మేర్పడ భరతుఁడుౝ శత్రుఘ్నుఁడుౝ మిములౝ ధైర్యం బొప్ప నదల్చి మండుచు వివాదప్రౌఢి బాణాసనా చార్యుల్ వీరని దేవతల్ వొగడఁగా సంగ్రామముం జేయఁ దా మార్యత్వంబులు పూని రాఁ దొడఁగి రత్యంతప్రతాపంబులన్.</poem>|ref=156}}<noinclude><references/></noinclude> cqw5siyn0hhgoeqkz2nb6xqflhi0r04 104 216222 565779 564815 2026-07-20T02:26:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565779 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>రామునినందనుల్ పటుపరాక్రమవంతులు దేవదత్తసం గ్రామజయజ్ఞు లుగ్రరిపుఖండనశీలు రనేకసాయక స్తోమవిశాలతూణగణశోభితబాహులు తండ్రిఁ గొల్చుచుౝ హామిక వచ్చి రక్కుశలవాఖ్యులు దానవవంశవర్ధనా.</poem>|ref=157}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భీషణశౌర్యుఁడై మనవిభీషణుఁడు న్నృపుఁ గొల్చి మిమ్ములౝ దూషణచేయుచుం గణఁకతో నసురావళి తన్నుఁ గొల్వ దు ర్భాషలమర్మకర్మములు పాయక తెల్పుచు నంతకంతకుౝ రోషము వెంచుచు న్విలయరుద్రునికైవడి వచ్చు నందులన్.</poem>|ref=158}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem><ref>చ. అదియునుగాక నొక్కటి మహాద్భుతమై నరనాథుతోడ స మ్మదమున దానవాళులమదం బణఁగింప మహోత్సవంబుతో నదితిసుతు ల్నుతింపఁగ ననంతరకీర్తి జెలంగ జానకీ కదనముఁ జూడవచ్చెఁ దనకాంతుని గూడి నిశాచరేశ్వరా.</ref>అవి యటనుండని మ్మొకమహాద్భుత మారఘురాముముందటౝ నవజలదంబు చెంగటఁ గనంబడుతీఁగె మెఱుంగురంగునౝ సవినయలీల నెన్నఁదగు జానకిపేరిట నొప్పుకాంత దాఁ దివిరి నిజేశుతోడ నరుదెంచుచు నున్నది రాక్షసేశ్వరా.</poem>|ref=159}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆనునుఁ గొప్పు నాసుమహితాస్య ధగద్ధగ లాశ్రుతిద్వయం బానఁగ నావెడందనయనాబ్జదళద్దళ లాసునాసికం బానడు మావళిత్రయము నాకుచదేశనిగన్నిగక్రమం బానడ లామిటారములు నౌర యొయారము దానికే తగున్.</poem>|ref=160}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియు ననేకప్రకారంబుల నెఱింగింప శతముఖుండును గోపారుణితలోచనుండై తన కనుసన్న యెఱింగి పనులు సలుపు దిశారమణుల నవలోకించి.</poem>|ref=161}}<noinclude><references/></noinclude> fg4892ninjkv2yw4g0cnosm7mnlr9cz 104 216223 565793 564816 2026-07-20T03:38:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565793 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పనిచెద రంభ విూపాలికి నన విని బలభేదిఁ బొమ్మని సెలవుచేసెఁ బచనంబు చేసితిఁ బాకయత్నము లెల్ల నన నగ్నిఁ గనుసన్న నప్పు డనిచె రావ దేమిటి యింత కావరమా యని మొగిఁదిట్టి యమునిపై మొక్కలించె సొంపారఁ దనమనసున నచ్చి నైరుతి వరుణులఁ బొండని కరుణఁ బుచ్చెఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>గొలువుకూటంబు లూడ్చితిఁ గోరిచూడఁ బంపుఁ డన విని పవనునిఁ బనిచి రత్న రాసు లంపిన నలకాధిరాజు మెచ్చి నొనర నీశాను నొకమూల నొదుఁగఁ జేసి.</poem>|ref=162}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>కొలువు చాలించి రాక్షసకులవరేణ్యుఁ డందఱను వారిదిక్కుల కనిచి లేచి యంతిపురసౌధమధ్యసింహాసనమునఁ బరఁగఁ గూర్చుండి పడవాళ్లఁ బనిచి యపుడు.</poem>|ref=163}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>తనప్రధానులం బిలువం బనుప వారలును దగినవాహనంబు లెక్కి వచ్చి ద్వారప్రదేశంబున డిగ్గి దనుజవల్లభునకు వేర్వేరఁ బ్రణమిల్లి యుచితాసనంబులం గూర్చుండినం గని శతకంఠుం డిట్లనియె.</poem>|ref=164}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>రాఘవుఁ డనుమహీరమణుండు నాతోడ నాహవం బొనరింతు ననుచు ననుజ తనుజబాంధవులును దరుచరనిచయంబు విూఱి యింతింతను మేర లేక</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 62pb0jr522sq0df9q3lfuu3xvaqsysc 104 216224 565794 564817 2026-07-20T03:53:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565794 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>వచ్చుచున్నాఁడట వారి నందఱఁ దానె హనుమంతుఁ డనుధీరుఁ డచటఁ దాల్చి యరుదెంచుచున్నవాఁడట విభీషణుఁడును మనమర్మములు దెల్పుకొనుచు నృపుని</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పజ్జ రాక్షసచతురంగబలముతోడఁ బూని యరుదెంచెనట యేమిబుద్ధి మనకు జెపుఁడు మీ చెప్పినట్ల నేఁ జేయువాఁడ ముట్టివచ్చినకార్యంబు మట్టుపడునె.</poem>|ref=165}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నావిని చిఱునవ్వు నవ్వుచు మంత్రులు పలికిరి దానవభర్తతోడ యుద్ధ మెవ్వరితోడ నొదవునో యనుచును మామనసుల నెప్డు మలయుచుండుఁ గానిమ్ము మీపంపు గైకొని పట్టుక నరవానరాదుల నలిఁచివైచి వంశహీను నమిత్రవాదిని నవ్విభీ షణుఁ జంపి హనుమంతుఁ జక్కఁజేసి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>రాఘవునిదేవి జానకీరమణీ దెచ్చి కాను కిత్తుము మీకు నక్కజముగాను మమెఱుంగవె మృత్యువుఁ గ్రమ్మఁగలము సంగరంబున కింత విచార మేల.</poem>|ref=166}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పెఱికితెత్తుమె శేషుభీకరదంష్ట్రలు పుడిసిలింతుమె మహాంబుధులు నెల్ల బెడచేతలోచేతఁ బుడమియు నాకాశ మడుతుమే పొడిపొడి యగుచు రాల</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> ri7wi95rlp7dreia0d0rgcm134ot357 104 216225 565795 564818 2026-07-20T04:10:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565795 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>మ్రింగివత్తుమె పోయి మృత్యువునైనను గూలద్రొబ్బుదుమె దిక్కుంభితతుల బంధించివత్తుమే పవనునిఁ జలమునఁ బగులవ్రేతుమె కులపర్వతములు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>తృణముమాత్రము రాముని తేజమెంత వారిసైన్యంబు లన నెంత వారి దెచ్చు మారుతాత్మజుఁ డన నెంత పోరఁ గూల్పఁ దమకు నిమిషంబు పట్టదు దానవేంద్ర.</poem>|ref=167}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యిత్తెఱంగునఁ బ్రగల్భవచనంబుల దనుజేంద్రునిమనసు రంజిల్లంజేసి మఱియును బెక్కుచందంబుల గదలు సాఁచుచుఁ బరిఘంబులు ద్రిప్పుచు ముసలంబు లూచుచుఁ బరశువు లెత్తుచుఁ దోమరంబులు సూపుచుఁ జాపంబులం గుణధ్వనులు గావించుచు శరంబు లేర్చుచు మిన్ను వగుల నార్చుచు ననేక రాక్షసులు సమంబున కఱ్ఱాడుచు నిల్చిన నచ్చెరువంది తొమ్మిదియగడ్తలు చక్కం జేయించి రసాతలంబు ముట్ట జలంబు నింపించి నవప్రాకారంబులు సవరింప నియమించి సకల ద్వారంబులఁ గార్చిచ్చులఁబోలినదానవులం బదికోట్ల నుంచి మొగసాల నఱువదిలక్షలతో నుండు మని స్థూలకంఠుని నియోగించి కిన్నరగంధర్వసిద్ధవిద్యాధరగరుడనిర్జరపన్న గాదుల కభేద్యంబుగాఁ గావించి కొలువు చాలించి ప్రధా నులం బిలచి దానును తనతల్లి యగుచిత్రగంధిపాలికిం జని తద్వృత్తాంతం బంతయు నివేదించి యిట్లనియె.</poem>|ref=168}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>వచ్చెడివాఁడు మర్త్యుఁడట వానికిఁ దోడట కోతిబా రొగిౝ వచ్చి చతుస్సముద్రము లవార్యత వారట దాఁటి యీడకుం</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> exrmg5fgyohai1ai4j0oiidvnkr8tzw 104 216226 565796 564819 2026-07-20T04:20:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565796 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>జెచ్చెర నేగుదెంతురట సేనలదామును ఘోరమైనకా ర్చిచ్చుపయింబడౝ శలభసేన గడంగిన యట్లు కాదటే.</poem>|ref=169}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అదియునుగాక పంక్తిగళుఁ డారఘురామునిదేవిఁ దెచ్చి తా దుది సుఖవృత్తి లేక మఱి ద్రుంగె రఘూద్వహుఁ డిప్పుడుం దగౝ సుదతిని గూడివచ్చెనట చోద్యముగా నటుగాన వానిపె ల్లదరఁగఁ జంపి సీతఁ గొను దందఱు మెచ్చఁగ శాశ్వతంబుగన్.</poem>|ref=170}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అన విని భీతి నొంది తనయాత్మజుఁ గన్గొని చిత్రగంధి యి ట్లను నకటా తనూభవ దురాత్ములకైవడి నిట్టివాక్యముల్ కనికర మింత లేక పలుకందగునా రఘురాముభార్య నీ జననిసుమయ్య యన్యసతిచాడ్పునఁ జూడకు మెన్నిభంగులన్.</poem>|ref=171}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>రాముఁడు మోక్షకర్త యల రామునిదేవి రమావధూటి యా రాముఁ జెనంకి గాదె మనరావణముఖ్యనిశాటులెల్ల సం గ్రామమునందుఁ గూలుట పరామరిసింపుము మర్త్యవేషుఁడై భూమినిఁ బుట్టెఁగాని రఘుపుంగవుఁ డాదిని విష్ణుఁడే సుమీ.</poem>|ref=172}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆదిని మత్స్యరూపమున నంబుధి సొచ్చియు సోమకాసురు న్మోది సుర ల్నుతింపఁగను ముఖ్యముగాఁ దనప్రాభవంబున న్వేదము లొప్పఁ దెచ్చి నృపవీరవరేణ్యుఁడు బ్రహ్మ కిచ్చెఁ దా వేదవతీపురంబునఁ బ్రవీణత నుంచె జగత్ప్రసిద్ధిగన్.</poem>|ref=173}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని మఱియు ననేకవిధంబుల నతం డవతారంబులు సలుపువిధం బులును మహిమంబులును దక్కినప్రకారంబులును సీత యాది పరంజ్యోతి యగుటయును దదీయసామర్థ్యంబును నెఱింగించి వెండియు నిట్లనియె.</poem>|ref=174}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ఘనుని రాముని మానవుగాఁ దలంప వలవ దాతఁడు పూనిన వార్ధు లెంత</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> k9z7jx2361qx3rrq7tmzjho43ojn2u5 104 216227 565797 564820 2026-07-20T04:30:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565797 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>కోట లన నెంత నీ వనుమాట లెంత అతని కివియెల్ల నడ్డమే యక్కటకట.</poem>|ref=175}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>వెలయు నజువరములకు గర్వింపవలవ దట్టిబ్రహ్మను బుట్టించినతఁడె యితఁడు అట్లు కావునఁ నాదేవుఁ డలిగెనేని పద్మజునియీవు లెందుకు పనికిరావు.</poem>|ref=176}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అదియునుంగాక వరంబు లనుకూలంబులైనను నీవు విరించిని గోరునపుడు పురుషులచేఁ జావులేకుండ నడిగితివి గాని సతులఁ దలంప నేరవైతివి అది యెప్పుడు నాహృదయంబునఁ దవిలి యుండు రాముఁడు సీతాసమేతుఁడై యరుదెంచుకారణం బేమొకో యెఱుగఁరాదు ఆయమ్మ మహామాయ గాని సామా న్యమానవకామిని గాదు. ఇక్కలహంబు మాని యప్పురాణ పురుషుం డగురామచంద్రుని కెదురుగాఁ జని శరణు చొచ్చి బ్రతుకుట మహాకర్తవ్యం బని పెక్కుదెఱంగులం దెలుప రోగికిఁ పథ్యంబు రుచింపనితెఱంగున నమ్మాటలు చెవిసోఁకక చూత మెట్లయిన నేమిభయం బని దిగ్గున లేచి చని సమర ప్రయత్నంబున నుండె నంత <ref>ఈక్రిందిరీతిని పరిషత్ప్రతిలో నున్నది. ద్వితీయాశ్వాసము ముగియలేదు. సీ. శ్రీరామచంద్రుండు సీతాసమేతుఁడై కమనీయతరనిశాకరునికరణి సేనాసమేతుఁడై చెలువొప్పగా వచ్చె ననుచుఁ బార్వతికిని హరుఁడు చెప్ప నమ్మహాదేవి య ప్డద్భుతంబును బొంది యటమీఁదివృత్తాంత మంత చెప్పు మనినఁ జెప్పఁదొడంగె నఖిలవృత్తాంతంబు దాక్షాయణీప్రేమ దనరబూని గీ. సకలకల్యాణగుణమూర్తి సాధువర్తి వేదవేదాంతతత్త్వార్థవిమలహృదయు రాఘవస్వామి బలములు రమణఁ గొలువ వాయుజుని గూడి వచ్చెను వచ్చినపుడు.</ref>రామచంద్రుండును నక్షత్రనిచ యంబులనడుమఁ జెలు వమరుసంపూర్ణచంద్రుని ధిక్కరించుచు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 8n3ow95co42grd4w5prbt6w4jkab7kt 104 216228 565798 564821 2026-07-20T04:38:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565798 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>సకలసేనామధ్యంబున రాఁదొడంగె నని వినిపింపఁ బార్వతీ మహాదేవి యటమీఁదివృత్తాంతం బేమయ్యెనని నిజేశుం డగు మహాదేవునిం బ్రార్థించుచుండె నంత.</poem>|ref=177}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>శ్రీకరమూర్తి హారి నృపశేఖర నిర్జనబృందవందితా ప్రాకటవైభవస్ఫుట శుభాకరరమ్య గుణాభిరామ శో భాకరుణాంతరంగ భవభంజన కౌశిక యజ్ఞపాల యి క్ష్వాకుకులప్రవర్ధన శివాధిపమిత్ర పవిత్రభాస్కరా.</poem>|ref=178}} {{Telugu poem|type=మాలిని.|lines=<poem>కుటిలదనుజజైత్రా గోపతిస్తోత్రపాత్రా పటుతరవరగాత్రా భానువంశాబ్ధిమిత్రా ఘటితనిగమసూత్రా గాఢవిద్యావిచిత్రా భటకవినుతిపాత్రా పద్మినీపత్రనేత్రా.</poem>|ref=179}} {{Telugu poem|type=గద్య.|lines=<poem>ఇది శ్రీమదేయకూర్తినివాస లక్ష్మీనృసింహకరుణాకటాక్ష సంప్రాప్తమహాకవిత్వవిద్యాపారీణ సుమహితాంధ్రగీర్వాణ భాషాప్రవీణ సంగీతలక్షణధురీణ సకలవిద్వన్మిత్రాత్రేయసగో త్రపవిత్ర ధర్మనార్యపుత్ర నిఖిలమహీసురాశీర్వాదప్రవర్ధ మానభాగధేయ సకలనృపవిధేయ వినయవిధేయ మర్దన నామధేయప్రణీతంబైన సీతావిజయంబను మహాప్రబంధము నందు ద్వితీయాశ్వాసము సంపూర్ణము.</poem>|ref=}} {{Center|————————}}<noinclude><references/></noinclude> pzkf0iu6z82tjigbucl9mzgkl1rji3p 104 216229 565800 564824 2026-07-20T05:09:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565800 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|శ్రీరస్తు}} {{p|ac|fs150}}శతకంఠరామాయణము</p> {{p|ac|fs125}}తృతీయాశ్వాసము</p> {{Css image crop |Image = శతకంఠరామాయణము (1940).djvu |Page = 115 |bSize = 600 |cWidth = 68 |cHeight = 23 |oTop = 185 |oLeft = 268 |Location = center |Description = }} {{Telugu poem|type=<ref><poem>క. శ్రీరమణీయగుణాకర, కారుణ్యభవాంబురాశికల్లోలభవ శ్రీరంజితవరవైభవ, ధారణసత్కీర్తిహార ధర్మనృపాలా. వ. అవధరింపుము సీతారాములు చతుస్సముద్రంబులు గడచి లంకాపురంబు నకుం జని గోపురప్రాకారభర్మహర్మ్యదుర్గంబుల నెట్లు సాధించి రెట్లు దైత్యునిం దునిమిరి తద్వృత్తాంతం బంతయు సవిస్తరంబుగా వినిపింపు మనిన శాంకరీదేవికి శశాంకశేఖరుం డిట్లనియె. ఉ. రాముఁడు సద్గుణాకరుఁడు రాక్షసలోకభయంకరుఁడునుౝ భూమిజతోడఁగూడి పటుభూరిపరాక్రమశీలుఁడై బల స్తోమము లందఱు న్వినఁగ శూరులు మీరలు సంగరంబులో భీమపరాజయంబులకుఁ బిక్కకయుండుఁడటంచుఁ జెప్పుచున్. వ. మఱియును సుగ్రీవాంగదహనుమంతజాంబవద్విభీషణులం గని దుర్గంబుల నావరణంబు సేయుం డని నియోగించి వాలితనూజుం డైన యంగదు నవ లోకించి యట్లనియె. గీ. దక్షిణద్వారమున...</poem></ref>గీ.|lines=<poem>శ్రీరణకారరాజ్యలక్ష్మీవిహార హారగోక్షీరహీరనీహారతార తారకాధీశతారభూధరతుషార సారకీర్తివిహార పోచమనృపాల.</poem>|ref=1}}<noinclude><references/></noinclude> cxihzbcu8zqb0j9yary3avf7w7z0nq9 104 216230 565801 564825 2026-07-20T05:43:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565801 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అవధరింపు మంతఁ బార్వతీదేవికి మహాదేవుం డిట్లనియె. అట్లు సకలగుణాభిరాముండును రమణీయఘనశ్యాముండును సా మాదిశ్రుతసంపన్నుండును ఆపన్నజనకల్పమహీజాతుండును మహీజాధినాథుండు నగురఘువల్లభుండు హనుమచ్చిరో మధ్యంబున సకలసేనాసమేతుండై వచ్చి వచ్చి.</poem>|ref=2}} {{Telugu poem|type=మహాస్రగ్ధర.|lines=<poem>కనియెౝ రామక్షితీశాగ్రణి యచట మహోత్కంఠ దీపింపఁ జంచ ద్ఘనసర్పగ్రాహనక్రోగ్రకమఠవిలుఠద్గాఢపాఠీనకల్లో లనటచ్ఛైవాలభాస్వల్లసదసితకలాహారరాజీవషండో త్కనదుద్ధూతాస్యదృక్చక్రబకముఖరుతాక్రాంతభద్రుౝ సముద్రున్.</poem>|ref=3}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అలరి యీరీతిఁ గనుఁగొని యనుజతనుజ దనుజమనుజవనచరసంతతులు గొల్వ నఖిలవాద్యధ్వనుల్ మిన్ను నదరఁజేయ రాఘవుఁడు వచ్చె దుగ్ధాంబురాశికడకు.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు రామభద్రుండు సుధాసముద్రతీరంబుఁ దోరంబుగాఁ జేర మారుతనందనుండు సంతుష్టాంతరంగుండై తనశిరో భాగంబున వీఁపునఁ జంకల భుజంబుల గరంబుల దేహంబున నుండిన రాఘవసీతాదులను భరతశత్రుఘ్నులను లక్ష్మణ విభీషణులను సుగ్రీవాంగదప్రముఖుల నందఱ డించి రఘు వరునకుఁ బ్రదక్షిణంబు గావించి నమస్కరించి పురోభాగం బునఁ గరంబులు మొగిడ్చి యున్న మరున్నందను నవలో కించి తననయనంబులఁ గరుణారసహర్షంబులు దొరుఁగ సరస మధురవచనంబుల నిట్లనియె.</poem>|ref=5}}<noinclude><references/></noinclude> e0vvy8g5r96ujbu25jvk05vx9uiwr1e 104 216231 565802 564826 2026-07-20T05:51:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అన్న పవనజ నీమహత్త్వోన్నతంబు పెంపుసొం పిఁక నెట్లు నుతింపవచ్చు నే మొసంగినఁ దీఱెడి నీఋణంబు అనుచు దీవించె శుభదవాక్యముల నపుడు.</poem>|ref=6}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>సీతయుఁ దనవిభుచెవి సోఁక హనుమంతు నెలమిమై వీక్షించి యిట్టు లనియె నవ్వేళ రావణుం డట్లు వనంబునఁ గఠినదైత్యస్త్రీలఁ గాపు పెట్టి బాధ గావింప మతృతిఁ బాయునట్టి దుః ఖంబున వ్రాలి దేహంబు మఱచి ప్రాణంబు లెల్ల వెల్వడుసమయంబున నరుదెంచి రాముజయంబుఁ జెప్పి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>జీవములు నిల్పి రక్కసుఠీవిఁ జెఱిచి పతినిఁ గూర్చెద నని చాలఁ బ్రతినఁ జేసి మరలఁ జని నాయకునకు నే మనుటఁ జెప్పి యబ్ధి బంధించి సకలసైన్యములఁ దెచ్చి.</poem>|ref=7}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>శాత్రవులనెల్లఁ జంపించి జనవరేణ్యు చే విభీషణుఁ గరుణింపఁజేసి పిదప నన్ను నావిభుఁ గూర్చితి వన్న యెచటఁ గన్న నీవంటి బంధుండు గలఁడె మాకు.</poem>|ref=8}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అన విని మోద మంది మరుదాత్మజుఁ డానృపతిౝ ధరాసుతం గనుఁగొని యేను మీమహిమఁ గాదె తరించితి నెల్లభారముల్ వినుతికి నెంతవాఁడ నవివేకిని మర్కటుఁడౝ మహాత్మ మీ యనుమతిఁ జేసి యెట్టిపనులైనను సాధ్యముగాక తక్కునే.</poem>|ref=9}}<noinclude><references/></noinclude> 20d8ifv1rda2ul2xg71fvludzzjoc6m 104 216232 565803 564827 2026-07-20T05:59:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565803 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఎల్లనిలింపవర్గములు నెల్లనిశాటులు నెల్లరాజులుౝ ఎల్లవనేచరుల్ పొగడ నెల్లమునీంద్రులు సంతసిల్లఁగా నల్లన మీరు చూడఁ జతురబ్ధుల వాలము సాఁచి యందుపైఁ బెల్లుగ సేనలెల్ల నడిపింతుఁ దలంకకు రాఘవేశ్వరా.</poem>|ref=10}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అన విని రాముఁ డిట్లనియె నద్భుతసంభ్రమముల్ పెనంగఁగా ననిలజ నీవు గల్గ నులుకందఁగ నేటికి నెల్లశూరులౝ ఘనముగఁ జేర్పు మొక్కదరి గ్రక్కున నవ్వలికార్య మెల్ల నే నొనరఁగఁ జక్కఁబెట్టెద మదుగ్రశరంబుల నాహవంబునన్.</poem>|ref=11}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఈవనధుల్ తరింపఁజను నెల్లతెఱంగుల నందుమీఁదటౝ దేవమునీంద్రులౝ ధరణిదేవతలుౝ జయసిద్ధిగా వెసౝ దీవన లీయ దైత్యుని వధించెద మౌనులనెల్లఁ బ్రోచెదౝ దేవబుధప్రియాత్మునకుఁ దీరనికార్యము లెవ్వి చెప్పుమా.</poem>|ref=12}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఎవ్వఁడు విప్రవర్గముల కె గ్గొనరించు నతం డిహంబునౝ దవ్వగుఁ జేయుకార్యము వృథాయగు మోక్షఫలంబు దూరమౌ నెవ్వఁడు విప్రవర్గమున కె గ్గొనరింపఁ డతం డిహంబునౝ మవ్వముగా సుఖించును గ్రమంబున మోక్షఫలంబులుం గనున్.</poem>|ref=13}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పరధనాపేక్షకుఁ బాలుపొందినవాఁడు బరభామినీక్రీడఁ బరఁగువాఁడు విప్రుల వధియింప వెఱపునొందనివాఁడు స్వర్ణాపహరణంబు సలుపువాఁడు గురుదారగమనంబు కోరి చేసెడివాఁడు భ్రూణహత్యలనెల్లఁ బొందువాఁడు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> j9gd1ixiczc9syvj7uj3f3y0x5rupfy 104 216233 565804 564828 2026-07-20T06:12:45Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దేవతాద్రోహంబు దేరిచేసెడివాఁడు దగవున లంచంబు దట్టువాఁడు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>వివిధక్రీడలసుఖమున వెలయువాఁడు మిత్రులను గూడి శత్రుల మేలువాఁడు సకలవిధముల నశియించి జమునిపాలి కరిగి నరకాబ్ధిలో మున్గి యార్తి నొందు.</poem>|ref=14}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కాన మహీసురావలి నకారణ మీశతకంఠుఁ డేఁచునుం గాన జయంబులేదు మృతి గల్గుట సిద్ధమె యెన్నిభంగులౝ మౌనిజనాశిషోక్తి గరిమ న్మన కెప్పుడుఁ గల్గుఁ గావునౝ దానన చేసి యుద్ధమునఁ దప్పదు గెల్పు హనూమదాహ్వయా.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>నీకుఁ దక్కఁగ నీవార్ధి నెగసి గడువ నెవ్వరికిఁ జెల్లునో యాంజనేయ వినుము ఘనుఁడ వీవుండ మాపరాక్రమము నెగడె నమితగుణవంత హనుమంత యక్షయాంత.</poem>|ref=16}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>జాగు సేయకు మిఁక సురల్ సన్నుతింపఁ బనుపు బలములనెల్ల శుభస్య శీఘ్ర మనెడివాక్యము నిజమని యాత్మ నిలుపు ప్రతిన చేపట్టి కీర్తులు వడయు మనఘ.</poem>|ref=17}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అనినౝ జువ్వున మిన్ను ముట్టి ధృతిమై నందంద లంఘించి చ య్యన రామాంఘ్రియుగంబునం బడి తదీయాజ్ఞావిశేషంబునం దనపై నిర్జరు లందఱుం గుసుమముల్ దట్టంబుగాఁ గుర్వ నొ య్యన నార్చెౝ రవిపుత్రముఖ్యకపు లాహా యంచు దీవింపఁగన్.</poem>|ref=18}}<noinclude><references/></noinclude> nswiaux40hd2xo5b1ugt7m0d547jwlf 565806 565804 2026-07-20T06:13:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 565806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దేవతాద్రోహంబు దేరిచేసెడివాఁడు దగవున లంచంబు దట్టువాఁడు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>వివిధక్రీడలసుఖమున వెలయువాఁడు మిత్రులను గూడి శత్రుల మేలువాఁడు సకలవిధముల నశియించి జమునిపాలి కరిగి నరకాబ్ధిలో మున్గి యార్తి నొందు.</poem>|ref=14}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కాన మహీసురావలి నకారణ మీశతకంఠుఁ డేఁచునుం గాన జయంబులేదు మృతి గల్గుట సిద్ధమె యెన్నిభంగులౝ మౌనిజనాశిషోక్తి గరిమ న్మన కెప్పుడుఁ గల్గుఁ గావునౝ దానన చేసి యుద్ధమునఁ దప్పదు గెల్పు హనూమదాహ్వయా.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>నీకుఁ దక్కఁగ నీవార్ధి నెగసి గడువ నెవ్వరికిఁ జెల్లునో యాంజనేయ వినుము ఘనుఁడ వీవుండ మాపరాక్రమము నెగడె నమితగుణవంత హనుమంత యక్షయాంత.</poem>|ref=16}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>జాగు సేయకు మిఁక సురల్ సన్నుతింపఁ బనుపు బలములనెల్ల శుభస్య శీఘ్ర మనెడివాక్యము నిజమని యాత్మ నిలుపు ప్రతిన చేపట్టి కీర్తులు వడయు మనఘ.</poem>|ref=17}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అనినౝ జువ్వున మిన్ను ముట్టి ధృతిమై నందంద లంఘించి చ య్యన రామాంఘ్రియుగంబునం బడి తదీయాజ్ఞావిశేషంబునం దనపై నిర్జరు లందఱుం గుసుమముల్ దట్టంబుగాఁ గుర్వ నొ య్యన నార్చెౝ రవిపుత్రముఖ్యకపు లాహా యంచు దీవింపఁగన్.</poem>|ref=18}}<noinclude><references/></noinclude> ai3ntigxlwxoa60sv223ruo7ulb6g0g 104 216234 565811 564829 2026-07-20T06:41:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565811 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>దేహం బభ్రము సోఁకఁ బెంచి సితవార్ధిౝ డాసి సైన్యావళుల్ హాహాకారము సేయ రాఘవుఁడు దా నానందముం బొంద ను త్సాహం బొప్పఁగ భూరివాల మపు డుద్దామప్రతాపంబునౝ బాహుల్ ద్రిప్పుచుఁ జాఁచె దుగ్ధనిధిపైఁ బ్రత్యర్థు లుల్కౝ వెసన్.</poem>|ref=19}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇవ్విధంబున బలవంతుం డగుహనుమంతుండు దిగంతవిశ్రాంత యశస్సాంద్రుండై కృతాంతునిపోలిక నంతకంతకుఁ బంతంబున ధిక్కరించుచుఁ దనవాలంబు యోజనశతద్వయంబు పొడ వును నేఁబదియోజనంబుల వెడల్పునుం గలుగ నిక్కించి కల శాబ్దిపైఁ బఱపి బ్రహ్మామరేంద్రులును గరుడగంధర్వయక్ష రాక్షసకిన్నరకింపురుషసిద్ధవిద్యాధరబృందంబు లందంద నవలోకించుచు నక్కజంబుగాఁ బెక్కువిధంబుల నుతింప గదా హస్తుండై మేరునగంబుచందంబునఁ దత్తీరంబునఁ దోరంబుగాఁ గదలక నిల్చి చెలంగుచు నెల్లదళంబులఁ గదలుం డని పెద్ద యెలుంగునఁ బలుక రామభద్రుండును మహాశ్చర్యంబున సీతమొగంబును లక్ష్మణుదిక్కును జూచుచు ననేకవిధంబుల వినుతించుచుండ సుగ్రీవాంగదజాంబవత్సుషేణాదులు ముం దఱఁ దోఁకపై వీఁకనడువఁ బుడమిఱేఁడును జానకీసమేతుండై పుత్రపౌత్రసహోదరనిచయంబు పరివేష్టించి యరుదేర జయ జయధ్వనులతోఁ జనుచుండె వెనుకొని సకలదళంబులు రాఁ దొడఁగె నాసమయంబున.</poem>|ref=20}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>వనధిలోపల గుభుల్లనఁ గొంద ఱుఱికి యొ య్యనఁ జని రటు చల్లులాడుకొనుచు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 4dnsj5zfewotm698vac9yiha6qxtiea 104 216235 565814 564830 2026-07-20T06:52:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>గగనభాగమున నొక్కటఁ గొంద ఱరిగిరి మేటివేల్పులచేత మెప్పుఁ గొనుచుఁ గుప్పించి దాఁటఁగాఁ గోరి కొందఱు పెల్లు లంఘింపఁదొడఁగిరి లఘువు మెఱసి పవనజువాలంబుపైఁ గొంద ఱేఁగిరి పెక్కుచందంబుల నిక్కుకొనుచు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>రథములును గంధకరులుఁ దురంగతతులుఁ బొంక మొప్పఁగ నేఁగె నిశ్శంకతోడ నతనిఁ బొగడుచు నందంద నాడుకొనుచు నడువఁజొచ్చిరి కొంద ఱందముగ నపుడు.</poem>|ref=21}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సీత కవ్వేళ రాముండు చెయ్యి సాఁచి ఘనఝషగ్రాహకర్కటకచ్ఛపములఁ జూపుకొనుచును వేడ్కతో సుమహితాండ జాళి నిష్ఠురకలకలం బచట వినుచు.</poem>|ref=22}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఈరీతిం గపిసైన్యముల్ గొలువఁగా నింపొందు సీతావధూ టీరత్నంబును దమ్ములుం దనయులుౝ ఠీవిం ముదం బందఁగా శ్రీరాముం డసమానవిక్రమమునౝ క్షీరాబ్ధి దాఁ టవ్వలౝ ధీరోదారత నిల్చె నిర్జరతతుల్ దీవింపఁగాఁ జెచ్చెరన్.</poem>|ref=23}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>చేరిరి వానరోత్తములు చేరిరి జాంబవదాదిముఖ్యులుం జేరె విభీషణుండుఁ దనసేనలతో సకలక్షితీంద్రులుం జేరిరి ఘోటకంబులును సింధురబృందములుౝ రథంబులుం జేరె మరుత్సుతుం డొకఁడు చిక్క సమస్తదళంబు లచ్చటన్.</poem>|ref=24}} {{Telugu poem|type=మత్తకోకిల.|lines=<poem>మారుతాత్మజుఁ డిట్టరీతి సమస్తసేనల నొయ్యనౝ భూరివాలముమీఁదఁ బంపి యపూర్వవిక్రమశీలుఁడై</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> pa13s38g8cbx6u4vamnf86vqh0qyv31 104 216236 565815 564831 2026-07-20T07:01:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ధీరతం దనతోఁక మెల్లనఁ దీసి పువ్వులవాన బృం దారకుల్ గురియింప నిల్చె ముదంబు నెక్కొన నత్తఱిన్.</poem>|ref=25}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>రఘుపతి తన్నుఁ జూడఁగఁ బరాక్రమ మారయ వించు ధీరసా రఘనశరీరుఁ డైనకపిరాయఁడు చేరువ నున్నకొండపై లఘుగతి నెక్కి నిక్కి కుతలంబు వడంకఁగ నార్చి దోర్బల ప్రకటితకీర్తిశాలి యని భానుజముఖ్యులు సన్నుతింపఁగన్.</poem>|ref=26}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>నగుమొగ మెత్తి భానునిఁ జెనంకఁగ దొంకఁగదల్చి బాహువుల్ దగజళిపించి యంఘు లుచితస్థితిఁ గూడఁగఁ బెట్టి జువ్వునౝ నగము వణంకఁ దూఁగి వదనంబు బిగించుచు రామచంద్రు భూ రిగుణుఁ దలంచి దాఁటె బలుఱెక్కల నొప్పు సురాద్రికైవడిన్.</poem>|ref=27}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అపుడు సమస్తలోకములు నల్లలనాడె భయంబు పెంపుచే నపుడు మహానిలంబు జగమంతయు నిండెఁ దలంచి చూడఁగా నపుడు పయోనిధుల్ గలఁగె నల్లన దేవత లాశతాననుం డపుడె యణంగె నంచు ముద మందుచు నుండిరి మాటిమాటికిన్.</poem>|ref=28}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>పావనియుౝ వనేచరులు ప్రస్తుతి చేయుచుఁ ద న్నెదుర్కొనౝ వావిరి నేగుదెంచి తనవల్లభుఁ డైనరఘూద్వహుౝ ధృతి గ్రావకులేంద్రుఁ జూచి పొసఁగం బ్రణమిల్లి కరాబ్జయుగ్మముౝ ఠీవిగ ఫాలమందున ఘటింపఁగఁ జేయుచు నిల్చె ముందఱన్.</poem>|ref=29}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అంతట రాముఁడుం బటుదయారస ముబ్బఁగఁ జూచి <ref>యమ్మహాశాంతుని నక్షయాంతకుని సద్గుణవంతుని శౌర్యవంతునిన్</ref>యాహనూ మంతుని శాంతునిౝ సుజనమండనచారువనీవసంతు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> ig4e9ibsdlpexsbpuersn1815d3fk6x 565816 565815 2026-07-20T07:08:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 565816 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ధీరతం దనతోఁక మెల్లనఁ దీసి పువ్వులవాన బృం దారకుల్ గురియింప నిల్చె ముదంబు నెక్కొన నత్తఱిన్.</poem>|ref=25}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>రఘుపతి తన్నుఁ జూడఁగఁ బరాక్రమ మారయ వించు ధీరసా రఘనశరీరుఁ డైనకపిరాయఁడు చేరువ నున్నకొండపై లఘుగతి నెక్కి నిక్కి కుతలంబు వడంకఁగ నార్చి దోర్బల ప్రకటితకీర్తిశాలి యని భానుజముఖ్యులు సన్నుతింపఁగన్.</poem>|ref=26}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>నగుమొగ మెత్తి భానునిఁ జెనంకఁగ దొంకఁగదల్చి బాహువుల్ దగజళిపించి యంఘు లుచితస్థితిఁ గూడఁగఁ బెట్టి జువ్వునౝ నగము వణంకఁ దూఁగి వదనంబు బిగించుచు రామచంద్రు భూ రిగుణుఁ దలంచి దాఁటె బలుఱెక్కల నొప్పు సురాద్రికైవడిన్.</poem>|ref=27}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అపుడు సమస్తలోకములు నల్లలనాడె భయంబు పెంపుచే నపుడు మహానిలంబు జగమంతయు నిండెఁ దలంచి చూడఁగా నపుడు పయోనిధుల్ గలఁగె నల్లన దేవత లాశతాననుం డపుడె యణంగె నంచు ముద మందుచు నుండిరి మాటిమాటికిన్.</poem>|ref=28}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>పావనియుౝ వనేచరులు ప్రస్తుతి చేయుచుఁ ద న్నెదుర్కొనౝ వావిరి నేగుదెంచి తనవల్లభుఁ డైనరఘూద్వహుౝ ధృతి గ్రావకులేంద్రుఁ జూచి పొసఁగం బ్రణమిల్లి కరాబ్జయుగ్మముౝ ఠీవిగ ఫాలమందున ఘటింపఁగఁ జేయుచు నిల్చె ముందఱన్.</poem>|ref=29}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అంతట రాముఁడుం బటుదయారస ముబ్బఁగఁ జూచి <ref>యమ్మహాశాంతుని నక్షయాంతకుని సద్గుణవంతుని శౌర్యవంతునిన్</ref>యాహనూ మంతుని శాంతునిౝ సుజనమండనచారువనీవసంతునిౝ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> n5uco0s1effwf1goyj4yncpqr3jyok7 104 216237 565817 564832 2026-07-20T07:13:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>వింతగఁ గౌఁగిలించి కడువేడుక దీవన లిచ్చి వాఁటికిం బంతముతోడ నిల్చెఁ దనపజ్జను సీత చెలంగుచుండఁగన్.</poem>|ref=30}} {{Telugu poem|type=<ref><poem>ఈవచనములోఁ గొంతభాగము పరిషత్పుస్తకములో నీసీస మున్నది. సీ. ఈగతిగ నినకులేంద్రుఁడు సకలసే నాసమేతంబుగా నచట నిలిచి మఱునాఁడు దానును మారుతపుత్రుని శిరమున రథముపైఁ జెలువు మెఱసి ఘృతసముద్రము దాఁటె ఘూర్ణిల్ల జగములు దధిసముద్రము దాఁటె ధరణి దిరుగ సురసముద్రము దాఁటె సురలు సన్నుతి సేయ వలనొప్ప హనుమంతువాలమునను గీ. సీతయును దాను రణకేళిసీమ వెలయఁ దనర వేంచేసె నపుడు ప్రతాపలంక గోపురద్వారప్రాకారగోప్యహర్మ్య భర్మరథగజబృందముల్ పేర్మిఁ దలఁచి.</poem></ref>వ.|lines=<poem>ఇవ్విధంబున రఘుకులేంద్రుండు సకలసేనాసమేతుండై నాఁటి కచ్చట నిలి మఱునాఁడు ఘృతసముద్రంబును మూఁడవ నాఁడు దధినిధియును నాలుగవనాఁడు సురాంభోనిధియును గ్రమక్రమంబున హనుమదాభీలవిశాలవాలంబుపైఁ గడచి జానకియుం దానును బవనసుతునిశిరోమధ్యంబున రథంబుపైఁ దేజరిల్లుచుఁ బ్రతాపలంకాలంకారప్రాకారద్వారకవాటపరి ఘాచమత్కారభర్మ్యహర్మ్యప్రాసాదగోపురశాతకుంభకుంభ గంభీవారణరథతురంగభటబృందంబులం గల విశేషంబులు నక్కజంబుగాఁ బెక్కుచందంబుల నవలోకించుచుఁ జను</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> dv36a70kodp49cvmha44tjuno6iv6km 565818 565817 2026-07-20T07:16:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 565818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>వింతగఁ గౌఁగిలించి కడువేడుక దీవన లిచ్చి వాఁటికిం బంతముతోడ నిల్చెఁ దనపజ్జను సీత చెలంగుచుండఁగన్.</poem>|ref=30}} {{Telugu poem|type=<ref><poem>ఈవచనములోఁ గొంతభాగము పరిషత్పుస్తకములో నీసీస మున్నది. సీ. ఈగతిగ నినకులేంద్రుఁడు సకలసే నాసమేతంబుగా నచట నిలిచి మఱునాఁడు దానును మారుతపుత్రుని శిరమున రథముపైఁ జెలువు మెఱసి ఘృతసముద్రము దాఁటె ఘూర్ణిల్ల జగములు దధిసముద్రము దాఁటె ధరణి దిరుగ సురసముద్రము దాఁటె సురలు సన్నుతి సేయ వలనొప్ప హనుమంతువాలమునను గీ. సీతయును దాను రణకేళిసీమ వెలయఁ దనర వేంచేసె నపుడు ప్రతాపలంక గోపురద్వారప్రాకారగోప్యహర్మ్య భర్మరథగజబృందముల్ పేర్మిఁ దలఁచి.</poem></ref>వ.|lines=<poem>ఇవ్విధంబున రఘుకులేంద్రుండు సకలసేనాసమేతుండై నాఁటి కచ్చట నిల్చి మఱునాఁడు ఘృతసముద్రంబును మూఁడవ నాఁడు దధినిధియును నాలుగవనాఁడు సురాంభోనిధియును గ్రమక్రమంబున హనుమదాభీలవిశాలవాలంబుపైఁ గడచి జానకియుం దానును బవనసుతునిశిరోమధ్యంబున రథంబుపైఁ దేజరిల్లుచుఁ బ్రతాపలంకాలంకారప్రాకారద్వారకవాటపరి ఘాచమత్కారభర్మ్యహర్మ్యప్రాసాదగోపురశాతకుంభకుంభ గంభీవారణరథతురంగభటబృందంబులం గల విశేషంబులు నక్కజంబుగాఁ బెక్కుచందంబుల నవలోకించుచుఁ జను</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> p8wh6n1c1i9veppesk38yq9qf4tjkg9 104 216238 565819 564833 2026-07-20T08:07:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నప్పుడు సకలదిక్కులయందును బిక్కటిల్లుచు భూనభో మధ్యంబున నిరంతరంబుగా నిండి బలంబు లరుదెంచి శత కంఠునిపురంబు డాసి కాహళమృదంగఢక్కాముఖబహువిధ తూర్యనాదంబులు బోరుకలుగ మనుజదనుజశాఖామృగ వాహినీసమూహంబులతో రఘునాయకుండు విడిసె బలంబు లునుం దగినయెడల నుండిరి విభీషణసుగ్రీవాంగదముఖ్యులు రామునిచేరువ నుండిరి భరతశత్రుఘ్నలక్ష్మణకుశలవవిజ యాదులు సేనాసమేతంబుగా సీతం బరివేష్టించి రామునిం గొలిచియుండిరి రఘువరుండును బట్టణంబు నెట్టన ముట్టడి వేయ నూహించి విభీషణసుగ్రీవాంగదజాంబవన్మరున్నంద నానుజానుమతంబున.<ref>పరిషత్పుస్తకములో నిక్కడకు రెండవయాశ్వాసము పూర్తియైనది.</ref></poem>|ref=31}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>దక్షిణద్వారమున నీవు దక్షిణేశు కరణి వానరబల మసంఖ్యంబు గొలువ మెండుకొని పట్టువదలకయుండు మనుచు నంగదునిఁ బంపె నప్పు డత్యద్భుతముగ.</poem>|ref=32}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>వివిధభంగులఁ బడమటిగవనియందుఁ గ్రూరభల్లూకములు నూఱుకోట్లు గొలువ నప్రమత్తుఁడవై యుండు మనుచు జాంబ వంతు నటఁ బంపెఁ బటుబలవంతముగను.</poem>|ref=33}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అగచరోత్తము లరయ నూఱర్భుదములు నేర్పుతోడుత మిముఁ గొల్వఁ దూర్పుదెసకుఁ జనుఁడు మీ రని గోముఖపనసవృషభ శరభులను బంపె సంగరోత్సాహమునను.</poem>|ref=34}}<noinclude><references/></noinclude> g8y6uqqb6p6ai9sobjhw3hljsz32myx 104 216239 565821 564834 2026-07-20T08:33:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565821 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అంత మిగిలినసైన్యంబు నల్ల నొక్క మూఁక గావించి వారి నిమ్ముల కొసంగి కదలు మనుచును శత్రువుల్ కళవళింప నుత్తరంబున సుగ్రీవు నునిచె నపుడు.</poem>|ref=35}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>వరుస విభీషణుం గొలిచివచ్చినదైత్యులఁ గొమ్మకొమ్మ కొ క్కరిఁ బురికొల్పి వారలను గావఁ బ్రధానులఁ జూపి యెల్లభూ వరనివహంబులం బిలిచి వాహిను లల్పములైనచోట మీ రరయుచు నుండుఁడీ యనుచు నల్లనఁ దా నియమించె నెంచఁగన్.</poem>|ref=36}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అందఱ నన్నిదిక్కుల రయంబుగ నేర్పఱపం గణంకతోఁ గొంద ఱగడ్త లూడ్చుచును గొందఱు కొమ్మలు కూలవ్రేయుచుం గొందఱుఁ దత్కవాటములఁ గుంజరయూథమురీతిఁ ద్రోయుచుం గొందఱు గర్భముల్ వగులఁ గ్రొవ్వున నార్చుచు నుండి రత్తఱిన్.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem> ఆసమయంబున నవనీశుఁ డగు రామ చంద్రుఁ డల్లన విభీషణునిఁ జూచి యమ్మహాకుశలుని యనుమతిఁ గైకొని మంతు కెక్కినహనుమంతుఁ బిలిచి సేనల మమ్మును జేర్చితి విచట నీ కృప నెల్లపనులు దిగ్విజయమయ్యె నిటమీఁది కార్య మే నెన్నిభంగులనైన ఘటియింపఁజేయుచుఁ గాండములను</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>గాన నింతట నాశతకంఠుబుద్ధి యెట్టిరూపున మెలఁగునో యెఱుఁగరాదు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> low8127tib9h35wfn69sbh84kw7fqc5 104 216240 565822 564835 2026-07-20T08:44:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>రాయబారంబు తరుచరరాజు నీవు <ref>ధీరతను జని యంతయుఁ దెలుపవలదె</ref>పోయివచ్చుటఁ గార్యంబు పొసఁగు ననుచు.</poem>|ref=38}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ఎల్లి పుష్యమి యాత్రకు నిది జయంబు రమణ నీపేరఁ జంద్రతారాబలములు గలిగియున్నవి చని శతకంఠుఁ జూచి మమ్ము నెఱిఁగించి చయ్యన రమ్ము పొమ్ము.</poem>|ref=39}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>వనజసంభవుఁ డొసఁగినవరములకును మది మదింపకు మనిపల్కు మఱి మదించి పోర నాచేత దగ్ధులై పోయినట్టి దశముఖానేకదైత్యులఁ దలఁపుమనుము.</poem>|ref=40}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>లీలఁ బురుషులచేఁ జావు లేకయుండ బ్రహ్మఁ గోరితి నని వాఁడు బలికెనేని మించి యిచటికి నే నరుదెంచినట్టి రాక తలపోయుమను మయ్య యోకపీంద్ర.</poem>|ref=41}} {{Telugu poem|type=<ref><poem>వ. అదియునుంగాక నీలంక నిశ్శంకబిరుదాంకంబుగా సాధించి నీకేతనంబు ధరాతలంబునం గూల్చి సకలసేనాసమేతుండనై సాకేతనగరంబునకుం జని సకలదిగ్విజయంబుగా సురగరుడయక్షకిన్నరగంధర్వసిద్ధవిద్యాధరామరేం ద్రులచే మెప్పు గైకొని విజయంబు నొంచెద మని చెప్పుము.</poem></ref>గీ.|lines=<poem>వెఱచెనేనియు నిప్పుడే శరణుచొచ్చి మనుట మేలని యెఱిఁగింపు వనచరేశ శరణు చొచ్చినవెనుక నాధరణిసురలఁ జేయుదుండగములు మదిఁ జేర్ప ననుము.</poem>|ref=42}}<noinclude><references/></noinclude> dr29gzfj190639i7roqgml6axowi45a 104 216241 565836 564836 2026-07-20T09:36:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చనుమని పంచిన నలరుచు హనుమంతుఁడు రిపుకృతాంతుఁ డనుపమవిద్యా ధనవంతుఁడు బలవంతుఁడు జనవల్లభుచరణపంకజములకు నెఱఁగెన్.</poem>|ref=43}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇవ్విధంబున నమస్కరించిన నమ్మహాత్ముండు దీవింప నచట వీడ్కొని తా నరిగెడిమార్గంబున నున్న సుగ్రీవున కెఱింగించి అనుపవచ్చినవిభీషణు నునిచి సకలవానరదానవమానవనిచ యంబులు జయజయధ్వనులు గావింప నరిగి ద్వారంబులం బలసియున్న మహాదానవులఁ బరికించుచు నదృశ్యశరీరుండై నవప్రాకారంబులు గడచి తనమహాకారంబుఁ గొందఱు గని పఱచెడివిధంబుఁ జూచి నవ్వుచు నరయవచ్చినవారల హుంక రించుచుం జనిచని పట్టణంబు వీక్షించునప్పుడు.</poem>|ref=44}} {{Telugu poem|type=<ref><poem>సీ. మహనీయతరహేమమంటపప్రాకారసౌదామినీరత్నశాలలందు వజ్రము ల్దాపినవరుసచిత్తరువులు వ్రాసినకుడ్యము ల్వన్నెమీఱఁ బవడంపుఁగంబాలు ప్రభవించు నెఱగట్టు లలితమైనట్టివిలాసములును సరసంపుమాణిక్యసంఘముల్ గట్టినసారమౌ ముత్యాలచందువములు గీ. నింపుమీఱంగఁ బటికంపుపెంపుసొంపు సంపదలమీఱు పందిళ్లసరసవింత సంతసము మీఱ నుండు విశ్రాంతి దనర నాత్మగనె నంత నాంజనియాత్మజుండు.</poem></ref>గీ.|lines=<poem>అలరు నప్పురిరమ్యహర్మ్యాగ్రశాత కుంభకుంభవ్రజంబులఁ గొమరు మిగులు ప్రకటజాంబూనదాంభోజముకుళములను సరసమగునట్టి మానససరసిఁ బోలె.</poem>|ref=45}}<noinclude><references/></noinclude> m1fyq712yadu1v8kai1bipxi6cv2o4b 104 216242 565846 564839 2026-07-20T10:47:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565846 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ఇట్టిపట్టణంబు నింద్రునికైవడి నేలుచుండ కీతఁ డేల క్రొవ్వె <ref>వైర మేల చేసె వసుధేశుతో వీఁడు, బ్రతుకనేరఁడయ్యెఁ బాపకర్మ</ref>ఘనత కలుగుటకును వినయంబు భూషణ మదియు లేమి జన్మహాని గాదె.</poem>|ref=46}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యగ్గించుచు మఱియునుం జనిచని మరకతనీలప్రవాళ మౌక్తికవైడూర్యపుష్యరాగాద్యనేకరత్నఖచితాభ్రంకషసిం హాసనంబున నూఱుతలలు నిన్నూఱుకరంబులును మిన్ను ముట్టినపొడువునుం గలిగి గరుడగంధర్వసిద్ధవిద్యాధరకిన్నర కింపురుషదేవదానవోరగాష్టదిశారమణశిరశ్శోభితం బగు తలాటంబుఁ గాలం ద్రొక్కి నిక్కుచుఁ జెఱలువట్టిన దేవభూ దేవయోషాసముదయంబులు కన్నుల నశ్రువు లొలుక నులుకుచుం దగినపనులు సలుపఁ బ్రధానులుం దానును గొలు వున్న శతముఖు నవలోకించి మహాద్భుతంబు నొంది రావణునకు నితనికి ననేకాంతరాంతరం బని తలపోయుచు నవార్యధైర్య గాంభీర్యధుర్యుండై డాసి తదీయసింహాసనంబునకుఁ బురో భాగంబునఁ దనవాలంబు దివి సోఁకఁ బెంచి వీకం జుట్టి తద గ్రంబున నమ్మహాదానవేంద్రునికంటెఁ బొడువుగాఁ గూర్చుం డిన నతని దారుణాకారంబు శతకంఠుండు గాంచి యాశ్చ ర్యంబును భయంబును నభిమానంబును గోపంబును బురి కొనంగఁ జింతించి యమ్మహావీరున కిట్లనియె.</poem>|ref=47}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఏరా యోరి వనేచరాధమ భయం బింతైనను న్లేక ప్రా కారంబుల్ వెస దాఁటు టెట్లు మఱి వీకం దాఁటి దుర్భీషణా</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 9abb6d58n70konz1x5cqzlfkvze6d7b 104 216243 565848 564840 2026-07-20T10:56:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565848 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>కారం బొప్పఁగవచ్చు టెట్లు తగ నల్కౝ వచ్చి నాముందటౝ ధీరత్వంబున నిల్చుటెట్టు లివి చింతింపౝ మహాశ్చర్యముల్.</poem>|ref=48}} {{Telugu poem|type=<ref>ఈశార్దూలమునకు పరిషత్ప్రతిలో నీయర్థమే కల యీషద్భేదమైన యుత్పలమాల కలదు.</ref>శా.|lines=<poem>ఎవ్వాఁ డంపిన నెట్టు వచ్చితివి నీ వెవ్వాఁడ వెవ్వానికిౝ మవ్వంబై యుదయించినాఁడ విట కేమార్గంబున న్వచ్చి తీ వెవ్వం డింతటిరూ పొసంగె మఱి పే రేమండ్రు విన్పింపరా యివ్వీటం గలదానవుల్ గడునినుౝ హింసింతు రిట్లుండినన్.</poem>|ref=49}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఎవ్వనిఁ గొల్తు వాతఁ డన నెవ్వఁడు దోర్బల మొప్ప యుద్ధమం దెవ్వని గెల్చె నిం కతఁడు నెక్కడ కిక్కడ కేగుదెంచెనో జువ్వున మత్ప్రతాపములు చూడఁగ నూరకె నిన్నుఁ బంపెనో యివ్విధమెల్లఁ జెప్పఁగదరా దివిఁ జూచెద వింతగర్వమా.</poem>|ref=50}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అనిన విని మహాశూరుం డగుమరుత్కుమారుండు నిశ్శంక నిరాతంకమనఃపంకజుండై ప్రతాపలంకారమణుం డగుశత ముఖునిం జూచియుఁ జూడనివిధంబున నిరాకరించుచు నిట్లనియె.</poem>|ref=51}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ఓరి దనుజాధముఁడ వినరోరి రాము నప్రతిద్వంద్వశౌర్యు నాహవవినోదుఁ బరమధార్మికు జానకీప్రాణనాథుఁ ద్రిభువనాధీశు నధికులు దెలుప వినవె.</poem>|ref=52}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem> పదిరెండునేఁడులబాలత్వముననుండి తాటకిఁ గూల్చినధరణివిభుఁడు కౌశికుయజ్ఞంబు గావించి గౌతమ సతిశాప మణఁచినశాంతమూర్తి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> p47a8x41g3phvcefeik5gumic6z05aw 104 216244 565849 564841 2026-07-20T11:02:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565849 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>త్రిపురాంతకునివిల్లు దెంచినబలుమేటి జానకిం బరిణయం బైనఘనుఁడు ముదముతోఁ బరశురామునిగర్వ మణఁచిన దశరథరాజనందనుఁ డితండు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సత్యశీలుండు సద్గుణశాంతమూర్తి నీలవర్ణుండు త్రిభువనపాలకుండు శిష్టజనపాల దుష్టసంశిక్షకర్త రమ్యతరవర్తి జానకీరామమూర్తి.</poem>|ref=53}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>చిత్రకూటాద్రిని సేవించి శరణన్నఁ గాకాసురునితప్పు గాచినాఁడు పటువిరాధుని జంపి భద్రాద్రి వసియించి ఖరదూషణాదులగర్వ మడఁచి శబరిని రక్షించి చనుదెంచి ఋష్యమూ కాద్రిని నున్నట్టిభద్రమూర్తి వనచరేంద్రుం డైనవాలితమ్మునితోడ సరసంబు గావించె సరస మెసఁగ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>నతనికిం బ్రీతి యగునట్టు లాబలాఢ్యుఁ డైనవాలిని నొక్కమ్మునందుఁ గూల్చి కలితసుగ్రీవుఁ బట్టంబు గట్టినాఁడు విభుఁడు దశరథరాజభూవిభుఁడు నీచ!</poem>|ref=54}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఎఱుఁగవే రావణుశిరములు పదియును ధరణిపైఁ గూల్చుప్రతాపమహిమ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 83eql8b7ub1sj3i4eogml98yrvn0bzt 104 216361 565746 565208 2026-07-19T18:27:29Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 565746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>యినుటచే మల్లారెడ్డి యప్పటికిఁ గౌమారదశయందున్నటు లూహించుట పొగపాటు, కుమారపదము పూర్వపదముతో నన్వయింపఁదగినది. ఎట్లయిననేమి పంతులు వారు చేసిన కాలనిణ౯యము సరియైనదికాదు. ఇంక శాఖానిణ౯యము, జన్మస్థాన నిణ౯యమును చర్చింతము. “ఇతఁడు (మల్లారెడ్డి) రాజమహేంద్రవరము పాలించిన వీరభద్రారెడ్డి బంధుఁడని తోచుచున్నది” అని పంతులువారు వ్రాసియున్నారు. వీరభద్రారెడ్డిఁ, మల్లారెడ్డిఁ నొక రెడ్డి పదిమునఁ దక్క సంబంధము లేదని మేము వ్రాయుచున్నారము. వీరభద్రారెడ్డి పంటరెడ్డి కులమువాఁడు. అనితల్లికలువచేఱు శాసనములో {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem> తేషాం వేమన రేశ్వరోక్షతిభుజాం ధర్మార్థనామగ్రణీ....... ప్రమత్పంటకులోద్భవ౯......అని యున్నది.</poem>|ref=}} ఎఱ్ఱాప్రగడ హరివంశములో {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem> పంటకులస్వామి ప్రఖ్యాతుఁడౌర వే ::మయ పితాన వ. హుఁడనుమాన్యతయును”</poem>|ref=}} అని యున్నది. వీరభద్రారెడ్డి వేమారెడ్డి బంధువులలోని వాఁడెకదా! దీని బట్టి యద్దంకి రాజధానిగఁ బాలించిన వేమభూసాలుని వంశము వీరభద్రారెడ్డి వంశము పంటరెడ్డి వంశమని తెలియుచున్నది. మల్లారెడ్డి వ౦శము పాకనాఁటిరెడ్డి వంశమని శివధర్మోత్తర ఖండమున {{Telugu poem|type=ఆ.వె.|lines=<poem>అట్టిపాక శాటి యన్వయంబ నెడి క్షి రాబ్ధి” అనియు</poem>|ref=}} భద్రాయురభ్యుదయమున (ఈ గ్రంధరత్ని మీ వంశీయులకే యంకితము గావింపఁబడినది) {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem> ఆపాక నాటివంశో ౹ ద్దేపకుఁడై కామినేఁడు”అనియు,</poem>|ref=}} ఉమాపత్యభ్యుదయమున {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem> సమదవేదండ దేహము డుస్సిపోనీ టె నాటువా రిల పాకనాటివారు. . . . . .</poem>|ref=}}{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem> ఆపావన వంశంబున దిపింపఁగఁ బోడమె కామినేడు”. . . . .</poem>|ref=}} అనియు నీ వంశము చెప్పఁబడుట నేతద్వంశీయులు పాకనాటి రెడ్డివారని తేలినది. ఉభయులకు బాంధ వ్యాధికములు వీరేశలింగము పంతులువారున్నటు లూహించిరికాని యది సరికాదని స్పష్టపడుచున్నది. ఇఁకఁబంతులు వారు మల్లారెడ్డి జన్మస్థానవిషయమున "ఈ మల్లారెడ్డి...గోదావరి మండలములోని బిక్కనవోలు సంస్థాన ప్రభువు" అని నిర్ధారణ చేసియున్నారు. దీనికాధారము పట్చక్రవతి౯ చరిత్రములోని గద్య “ఇది శ్రీ బిక్కనవోలు పట్టణ ప్రసిద్ధ సరస్తటావలంబ సిద్ధరామేశ్వర” అని బిక్కనవోలు పేర్కొనబడి యుండుటచేతను, ఆగ్రామము గోదావరి మండలమునఁ గానవచ్చుటచేతను, ఆప్రాంతముల రెడ్డివారు పాలించియుండుటచేతను మల్లారెడ్డి గోదావరిమండలవాసియని శ్రీ పంతులవారూహించిరి. ఇది ప్రమాదము. పట్టమట్ట సరస్వతి సోమయాజిగారి నూతసంహితను బరిశోధించిన నీ సంశయము తీరునది. మల్లారెడ్డి నివాసస్థానమగు బిక్కనోలు నిజాము రాష్ట్రములో హైదరాబాదునుండి ఇందూరుకుఁబోవు రైలుమార్గమున నున్నది. తద్వందీయులు సమీపస్థమగు దోమకొండలో సంస్థానము స్థాపించి నిజామువారికి సామంతులై నేఁటికి రాజ్యము పాలించు చున్నారు. ఇందులకు శివధర్మోత్తరఖండమునఁ బెక్కు లాధారములు కలవు. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem> ఘనుఁడాకాచనృపాలశేఖరుఁడు ము౯ ::గర్ణాట దేశంబునం దున దుర్గాధిపతిత్వవైభవము తో ::డ్తోఁ గాంచి సుల్తాను పి ల్పునఁ గృష్ణానది దాఁటి యామెదుకుబల్ ::దుర్గంబుక్రింద౯ జిరం తనమౌ బిక్కనవోలనుండె నది యా ::త్రస్థాన రాజమ్ముగ౯</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> rzg84795vw0cu8pqjbocukedcgj48m0 104 216369 565747 565211 2026-07-19T18:29:00Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 565747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>శివధర్మోత్తరఖండములోని పైపద్యమువలన మల్లారెడ్డి కవి నివాసమగు బిక్కనవోలు నైజాము రాష్ట్రములోని మెదుకుసీమకుఁ జేరిన బిక్కనవోలని స్పష్టమగుచున్నది. బిక్కనవోలులో రాజ్యము స్థాపించిన కాచనరెడ్డికి మల్లారెడ్డి యైదవపురుషుఁడు. దీనఁజేసి మల్లారెడ్డి నిజాం మండలవాసియని వెల్లడి యగుచున్నది. నేఁటివఱకు నీ వంశీయులు తమ పవిత్రములగు నామములతో గట్టించిన గ్రామములు వీరి సంస్థానమునకు లోబడి దోమకొండకు పదిమైళ్ళకు లోపుగానున్నటుల నుమాపత్యభ్యుదయమందలి {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem> క్షామమ్ములేదు జంగముపల్లికేనాఁడు ::నీ నాఁటికొసఁగు బదేనువేలు మహీమనొప్పెసఁగుఁ గామారెడ్డిపేటన ::పదమూఁడువేల రౌప్యమ్ములొసఁగు సారవంతమగు నెల్లా౦డ్డిపేట ప ::దేనువేలకుఁ గొఱయియ్యదెపుడు లక్ష్యంబులేదు మల్లారెడ్డిపేటకు నిండుగానోసఁగుఁ బంట్రెండువేలు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem> ఈ పురము లెల్ల పదిమైళ్ళ కెచ్చులేక దోమకొండకు నల్లంత దూరమునను స్వీయనామాంకితమ్ములౌ చెఱువులెనసి కరమొసంగు సుభికుంబుఁ గలిగియపుడు.</poem>|ref=}} పై పద్యములోని పల్లియలు నాలుగు ప్రకృతకవియగు మల్లారెడ్డి యన్నలగు మువ్వురి పేరుతోను దనపేరుతోను గట్టింపఁ బడినవి. కావున మల్లారెడ్డి నివాసము దోమకొండ యనియు నతని పూర్వుఁడగు కాచరెడ్డి మాత్రము బిక్కనోలులో రాజ్యము స్థాపించెననియు ఆబిక్కనోలు కూడ గోదావరి మండలములోనిది కాదనియు వీరభద్రారెడ్డికి మల్లారెడ్డి కెట్టి బాంధవ్యము లేదనియు పైయాధారములవలన స్పష్టమగుచున్నది. కవివంశీయులు నేఁటికి హైదరాబాదులోను దోనుకొండయందున్నారు. వీరు గద్వాల ప్రభువులకు బంధువులు. ఈ సంస్థానము సంవత్సరమునకు మూడులక్షల యాదాయము కలదిగ నున్నది. మల్లారెడ్డి యన్న కామిరెడ్డి సూతసంహిత కృతి చెందియున్నాఁడు. కామిరెడ్డి మల్లారెడ్డి యన్నయని యిదివఱకె వాకొని యున్నారము. ఈ కామిరెడ్డి పైకృతినొందినటుల శివధర్మోత్తరమునఁ చెప్పఁబడియె యున్నది. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem> మున్ను నీయన్న లభ్యున్నతిగాఁ గామి రెడ్డివర్యుఁడు నెల్లరెడ్డిమాళి సూతసంహితయు నా జోకబ్రహ్మోత్తర ఖండంబులంది రఖండ పటిమ...</poem>|ref=}} ఆను పద్యమందలి క్రమాన్వయముచేఁ గామిరెడ్డి మల్లారెడ్డి కగ్రజుఁడనియు సూతసంహిత కృతినందెననియు స్పష్టపడుచున్నది. కావున సరస్వతిసోమయాజికవి మల్లారెడ్డికి సమకాలికుఁడు. మల్లారెడ్డి యన్న కాచారెడ్డి నిజాము ప్రభువువలన సనదుల హిజరీ ౧౦౫౫ సరియగు క్రీస్తుశకము ౧౬౭౭ సంవత్సరము ప్రాంతమున పొందినటుల స్పష్టపడినది. శ్రీ పంతులువారు మల్లారెడ్డి విషయమై వ్రాసిన యుపన్యాసమున నిన్ని దోషములు కలవు. సుధీలోకము సంశయములున్న చర్చించి, పరిషత్తులో సంచార కార్యదర్శులమై మేము స్వయముగఁ దిరిగి తిరిగి కనుఁగొన్న యిందలి యంశములను చరిత్రాధారములను విశ్వసించి యధార్థము గ్రహింపఁ బ్రార్థితులు. ప్రకృత మల్లారెడ్డి వంశీయులగు శ్రీరాజా రామచంద్రరావు బహద్దరు వారు శివధర్మోత్తరము నిర్దుష్టముగా ముద్రింపించి భాషా పరిచయుల కుచితముగ నొసంగుచున్నారు. సుప్రసిద్ధులగు కవులనేకులు రచించిన ప్రబంధము లనేకములు వీరి సంస్థానమున సముద్రితదశలో నున్నవి. శ్రీ రాజావారాగ్రంథములకుఁ గూడ ముద్రణభాగ్యము లభింపఁజేసి స్వవంశయశము లోకమున విస్తరింపఁజేయఁ బ్రాధి౯తులు. {{right|- శేషాద్రి రమణ కవులు, శతావధానులు.}} {{rule |6em }}<noinclude><references/></noinclude> ogt6geyc4g5rowsys50uyy88dbwzkol 104 216617 565704 565581 2026-07-19T13:12:23Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>సన్నుతిచేసి వారు రచ ::నల్ పొసంగించిన త్రోవఁగాంచి యా యెన్నిక నేను గొంత రచి ::యించుటకున్మది యుత్సహించిన౯</poem>|ref=}} ఇందలి ప్రెగ్గడ యెఱ్ఱాప్రెగ్గడయని కవి యభిప్రాయమైనట్లు తోచుచున్నది విచార్యము. కృష్ణ రాయని కాలమునందలి వారిని గాని, శ్రీనాధునిఁగాని తలపెట్టక పెద్దరాజు నేల వర్ణించెనో? ఈ పెద్దిరాజు విన్న కోట పెద్దిరాజా? లేక ‘అలసాని పెద్దనయా? తెలిసినది కాదు. పెద్దన్నను పెద్దరాజని వాడిన దిదివఱకుఁ జూడలేదు. చరిత్రకారులు సమన్వయ మొనరింతురుగాక! "శ్రీరంగస్వామియు వేంకటేశ్వరుఁడు రక్షించునని కావ్యమారంభించి స్వప్న కథ వ్రాసి, యాముక్తమాల్యద యందుబోలె తన స్వప్నమాప్తులకు వినుపింప వారు తనవలన వర్ణన మొనరించినట్లు వ్రాసెను. ఈతని వంశవృక్ష మీ విధముగనున్నది. {{Css image crop |Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.3-4 (1918).pdf |Page = 18 |bSize = 600 |cWidth = 524 |cHeight = 204 |oTop = 206 |oLeft = 22 |Location = center |Description = }} తనతండ్రి హరిదాసని కవి చెప్పుకొనియున్నాఁడు. కావున నీపైన తనకును పైవంశమునకును గల సంబంధము వర్ణించి యుండవలెను. అది లేఖకుఁడీ ప్రతియందు విడిచి వేసినట్లు తోఁచుచున్నది. గద్యమిట్లున్నది. “ఇది శ్రీ వేంకటేశ్వర వరప్రసాదా సాదిత చాటుధారా నిరాఘాట సరస చతుర్విధరచనా చమత్కార సకలవిద్వజ్జనా ధార కట్టా హరిదాసరాజ గర్భాద్ధిచంద్ర, వరదరాజేంద్ర ప్రణీతంబైన గారుడపురాణ శతాధ్యాయి శ్రీరంగ మాహాత్మ్యంబను మహా ప్రబంధంబునందు సర్వంబును దశమాశ్వాసము”. ప్రతి ౧౮౫౯ క్రీ. శ. న వ్రాయఁబడినది. గ్రంథపాతము, శైథిల్యములు లేవు. వ్రాతిచక్కనిది. దోషములున్నవి. శైలి తెలియుట కొకటి రెండు పద్యములు చూపు చున్నాను. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem> గరిమన్ కణ్వమునీంద్రుఁడిట్లను కళా ::కాష్టాముహూర్తంబుల౯ దిరుగ౯గాలము స్థావరంబు లసురల్ ::తిర్యఙ్మనుష్యావళుల్ గెడయో కాలములోని వారలె త్రిలో ::కభర్త శ్రీరంగ భా గ్వరశయ్యాశయుఁ డీతఁడొక్కఁడుసుమీ ::కాలాధికుండెన్నఁగ౯</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem> దీని౯చట్టలుజీరి యింగిలమున౯ ::ద్రిళ్లించి పొర్లింపు చు౯ నానారౌరవ ఘోర రూపములలో ::నస్వేచి మర్దింపు (చు౯) శ్యానోలూరబలోగికా ప్రముఖ ప ::క్షీవ్రాత కాలాయసా (?) నూనత్రోటుల గ్రిచ్చఁజేయు నపు డె ::న్నుం దొంటిదుష్కర్మముల్</poem>|ref=}}. {{right|- వంగూరి సుబ్బారావు}} {{rule |6em }}<noinclude><references/></noinclude> 8pdrf7ox5x46qe0whvahs9wcjjd6j5n 104 216628 565706 565628 2026-07-19T13:48:28Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565706 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|2|టాల్‌స్టాయి కథలు|}}</noinclude>చెప్పులూ అవీ కాళ్ళకి ఉండగానే. కాని, పెద్దపిల్ల మందలిస్తూ 'వెళ్ళకు వెళ్ళకు మలాషా, మీ అమ్మకోప్పడుతుంది. నేను చెప్పులూ మేజోళ్ళూ తీసేస్తాను. నువ్వూ తీసెయ్. ఏం?' అంది. అల్లాచేసి, పరికిణీ అంచు, మీదికి పట్టుగుని, వాళ్ళు ఆ బురదగుంటలో ఒకళ్ళకేసి ఒకళ్ళు నడవడం మొదలెట్టారు. మలాషాకి నీళ్ళ సీలమండదాకా వచ్చాయి. ఆ అమ్మాయి, ‘అబ్బో, లోతుగా ఉంది అకూల్యా ! నాకు భయంవేస్తోంది' అంది. ఆమె, 'అబ్బ, వస్తూ, ఇందులో భయాని కేముందీ? అంతకంటె మరి లోతు రాదు' అంది. వాళ్ళు సమీపంలోకిరాగానే, అకూల్యా, 'జాగర్త, మలాషా! చిందకొట్టకు. మెల్లిగానడు' అంది. ఆమె ఈ మాటలు ఇంకా అందో లేదో, మలాషా తన కాల్తో బురదని దిభుక్కన ఒక్కతొక్కు తొక్కింది. 'జా' మని బురదనీళ్ళు పైకి తన్ని అకూల్యా గౌను పరికిణీ నిండా పడ్డాయి. అంతటితో సరిపోలేదు. కళ్ళనిండా ముక్కునిండా కుడా పడ్డాయి అకూల్యా తన దుస్తుమీద పడ్డ బాడి డాగులు చూసుగుని కోపంవచ్చి మలాషాని కొట్టడానికి బయల్దేరింది. మలాషా హడిలిపోయి తను ఎల్లాంటి చిక్కులో పడ్డదో గ్రహించుగుని, కాలాచేతా బురదగుంటలోంచి బయటపడి, ఇంటికి పరారీ అయిపోవడానికి ఆయత్తపడింది. సరిగ్గా ఆ సమయంలోనే అకూల్యా తల్లి ఆ దారివెంట వెళ్ళడం తటస్థించగా, ఆవిడ తన కూతురి పరికిణీ అంతా బాడి మరకలు పడి కప్పులు కుడా బాడిగా ఉండడం గమనించి, 'ఓసి పెంకి అసహ్యపు పిల్లగదే ! ఏంజేస్తున్నావే?' అని ఆడిగింది. అకూల్యా, 'ఇల్లా చెయ్యాలనే చేసింది మలాషా ! ' అంది.<noinclude><references/></noinclude> 2f9q50jlj1vysl1vfos5a7ni49nktpq 104 216643 565707 2026-07-19T13:51:54Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 565707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}విజయనగ రాంజనేయము</p>}} {{Center|{{p|fs125}}(చరిత్రాత్మక గీతమాలిక)</p>}} {{left margin|5em}}<poem>నధిక, క్షణమాత్ర మాగుము ; పరుగునడక; నీవు మెట్టుచు నున్నది పావనంబు సకల జననుతిఁ గన్న దేశ్య౦బు, వీర విజయనగరంబు నమ్ము; మావీటనున్న చోద్యముల నెల్ల కలయంగఁ జూడ వేమి? చూచి కాలచక్రంపు విశుద్ధ ఫణితిఁ గాంచి, జగదధీశుని లీలఁ గాంచ వేమి? నగెద వేటికి? హాస్యంపు పగిదియేల? శిధిలమై, పాడువడిము, విశేష హైన్య మంది యుండిన యిచటఁ జోద్యంబదేమి కలుగు నంచును నవ్వితో? కాక, నాదు కార్యమునఁ బోవ నితఁడిట్లు గట్టుఁబాటు సేయుటేమని హాసంబు సేసి తొక్కొ?</poem> </div> {{left margin|5em}}<poem>ఎఱుఁగవో! ఆంధ్రజనులకు నెల్ల యొక్క కార్య ముండుట? యీ రాజ్య గణనయంచు; నింక శైధిల్యమును గూర్చి శంకవలదు.</poem> </div> గావు, శాసనములు ; శిధిల నిలయంబులివి గావు, శిల్పిశాల ; లివి దళితకుడ్యములుగా, వహీనచరిత ; లివ్వి తాలుగా, వక్షర బృందములగు. వీనిఁ దద్రాజ్య సామ్రాజ్య విస్తృతిఁ గని, ‘హాయిరే ! రాజ్యములప్రోడ హా ! విజయన గర మహారాజ్య మిదిగొ జోహరు' లటంచు నంజలి యొనర్పనివాఁడు నాంధ్రుఁడగు నె? మఱలు ; మిటుబూరు మిచటి యావరణలోన వెలసి యున్నాఁడు, మన మహా బలసుతుండు; ఆంజనేయుండు, ప్రకతి వీరాగ్రగణ్యుర డతుల తేజుండు, భువనసమార్చితాంఘ్రుఁ, డితని సేవింపఁ బతితుండు నుతినెసంగు. “అంజనీసుత జోహారు లందికొనుము ఏకు, దల గాయ మెటులయ్యె నీముఖమున ? వదనమెంతగ పనివాళ్లు వాఁడెన వాఁడెయ్యె ! OE3 క్రూరుఁడెవ్వాఁడు నిన్నిట్లు రూపు చెఱ చె పా నిన్నిట్లు భంగ పఱ చె ద్రోహి యెవ్వాఁడు నీకిట్టి దొసఁగుజేసె? హృదయ భేదన మొనరించు నిట్టి కృత్య మెట్టిడాలిసచే సెనో యెఱుఁగఁదెల్పు; మొక్క త్రుటిలోన నవ్వాని యుక్కడంచి, పట్టిపోకార్చి, ముక్కలు గొట్టి, కాక కులములకు నెల్ల తుష్టిగా బలియొసంగి, గుండియలమీఁదఁ జేయిడి, పండుకొనెద ; మాంధ్రరుధిరంపుఁ దేజంబు సంతరించి పోలేదింక; నాంధ్రుల భూరివిక్ర మంబు నడుగంటగా లేదు; మహితకీర్తిఁ గాంచినారలు మావారు, గండుమగ ల టంచు నింకను మఱవరీ యాంధ్రు లిట్టి ఘోరకృత్యంబు పై చేడీ వారు గారు, తెలుపు మవలీల నెవ్వఁడా తెంపరీఁడొ ? " ... 033 6ఁ బాల, యీలీల నీవేల జాలి వడెద ? వాంధ్ర తేజంబు గలదె యీయవని నింక ? సింగియం బయ్య; నెటులైన సరియె; కాని, సావధానత విను మెట్లు జరిగెనో యిది . బామినీ రాజ్య మల తుంగభద్ర కుత్త రమున నేనూరు సంవత్సరముల క్రిందఁ గర్వితాత్ముల పాలనఁ గాంచి వెలసె నందుఁ దెలియునా చరితలయందు మీకు ? అట్టియున్మత్త మ్లేచ్ఛ నృపాధముఁడు, చపలుడు, ముజాహి దన నొక్క షాహియుం డె, నితని జనకునిగూర్చి మీ రెఱుఁగ రేని, తెలిపెద వినుండు; మధుపాన మలినహృదయుఁ డగుచు, దన్ను నెదిరిఁ గూడ నరయలేక, నయవిహీ: 7ఁ జెడఁద్రాగి, భయమునీగి, లజ్జ దిగనాడి, రిత్త మేలంబులాడి, పాటకుల కీయవలసిన పైక మెల్ల<noinclude><references/></noinclude> hegxnz94mvweabt75s3oq2punzwdpri 565820 565707 2026-07-20T08:27:26Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 565820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}విజయనగ రాంజనేయము</p>}} {{Center|{{p|fs125}}(చరిత్రాత్మక గీతమాలిక)</p>}} {{left margin|5em}}<poem>నధిక, క్షణమాత్ర మాగుము ; పరుగునడక; నీవు మెట్టుచు నున్నది పావనంబు సకల జననుతిఁ గన్న దేశ్య౦బు, వీర విజయనగరంబు నమ్ము; మావీటనున్న చోద్యముల నెల్ల కలయంగఁ జూడ వేమి? చూచి కాలచక్రంపు విశుద్ధ ఫణితిఁ గాంచి, జగదధీశుని లీలఁ గాంచ వేమి? నగెద వేటికి? హాస్యంపు పగిదియేల? శిధిలమై, పాడువడిము, విశేష హైన్య మంది యుండిన యిచటఁ జోద్యంబదేమి కలుగు నంచును నవ్వితో? కాక, నాదు కార్యమునఁ బోవ నితఁడిట్లు గట్టుఁబాటు సేయుటేమని హాసంబు సేసి తొక్కొ?</poem> </div> {{left margin|5em}}<poem>ఎఱుఁగవో! ఆంధ్రజనులకు నెల్ల యొక్క కార్య ముండుట? యీ రాజ్య గణనయంచు; నింక శైధిల్యమును గూర్చి శంకవలదు.</poem> </div> {{left margin|5em}}<poem>స్తంభశకలంబు లివిగావు, శాసనములు; శిధిల నిలయంబులివిగావు, శిల్పిశాల; లివి దళితకుడ్యములుగా, వహీనచరిత; లివ్వి ఱొలుగా, వక్షర బృందములగు. వీనిఁదద్రాజ్య సామ్రాజ్య విస్తృతిఁ గని, ‘హాయిరే! రాజ్యములప్రోడహా! విజయన గర మహారాజ్య మిదిగొ జోహరు'లటంచు నంజలి యొనర్పనివాఁడు నాంధ్రుఁడగునె? మఱలు ; మిటుజూరు మిచటి యావరణలోన వెలసి యున్నాఁడు, మన మహా బలసుతుండు; ఆంజనేయుండు, ప్రకతి వీరాగ్రగణ్యుఁ డతులతేజుండు, భువనసమార్చితాంఘ్రుఁ, డితని సేవింపఁ బతితుండు నుతినెసంగు. “అంజనీసుత జోహారు లందికొనుము ఏరు, దల గాయ మెటులయ్యె నీముఖమున? వదనమెంతగ పనివాళ్లు వాఁడెనయ్యె ! క్రూరుఁడెవ్వాఁడు నిన్నిట్లు రూపు చెఱచె? పాపి యెవ్యాఁడు నిన్నిట్లు భంగ పఱచె? ద్రోహి యెవ్వాఁడు నీకిట్టి దొసఁగుజేసె? హృదయభేదన మొనరించు నిట్టికృత్య మెట్టిడాలిసచేసెనో యెఱుఁగఁదెల్పు; మొక్క త్రుటిలోన నవ్వాని యుక్కడంచి, పట్టిపోకార్చి, ముక్కలు గొట్టి, కాక కులములకు నెల్ల తుష్టిగా బలియొసంగి, గుండియలమీఁదఁజేయిడి, పండుకొనెద; మాంధ్రరుధిరంపుఁ దేజంబు సంతరించి పోలేదింక; నాంధ్రుల భూరివిక్ర మంబు నడుగంటగా లేదు; మహితకీర్తిఁ గాంచినారలు మావారు, గండుమగ ల టంచు నింకను మఱవరీ యాంధ్రు లిట్టి ఘోరకృత్యంబు పైచేడీ వారుగారు. తెలుపు మవలీల నెవ్వఁడా తెంపరీఁడ్డో?"</poem> </div> {{left margin|5em}}<poem>… … … … …</poem> </div> {{left margin|5em}}<poem>"బాల, యీలీల నీవేల జాలి వడెద? వాంధ్ర తేజంబు గలదె యీయవని నింక? సందియం బయ్య్; నెటులైన సరియె; కాని, సావధానత విను మెట్లు జరిగెనో యిది . బామినీ రాజ్య మల తుంగభద్ర కుత్త రమున నేనూరు సంవత్సరముల క్రిందఁ గర్వితాత్ముల పాలనఁ గాంచి వెలసె నందుఁ దెలియునా చరితలయందు మీకు? అట్టియున్మత్త మ్లేచ్ఛ నృపాధముఁడు, చపలుడు, ముజాహిదన నొక్క షాహియుండె, నితని జనకునిగూర్చి మీరెఱుఁగ రేని, తెలిపెద వినుండు; మధుపాన మలినహృదయుఁ డగుచు, దన్ను నెదిరిఁ గూడ నరయలేక, నయవిహీనతఁ జెడఁద్రాగి, భయమునీగి, లజ్జ దిగనాడి, రిత్త మేలంబులాడి, పాటకుల కీయవలసిన పైక మెల్ల</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> pckpak3ze2qmcgcogqw33zyiusxwjmw 565829 565820 2026-07-20T09:05:36Z Brjswiki 6801 565829 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}విజయనగ రాంజనేయము</p>}} {{Center|{{p|fs125}}(చరిత్రాత్మక గీతమాలిక)</p>}} {{left margin|8em}}<poem>నధిక, క్షణమాత్ర మాగుము ; పరుగునడక; నీవు మెట్టుచు నున్నది పావనంబు సకల జననుతిఁ గన్న దేశ్య౦బు, వీర విజయనగరంబు నమ్ము; మావీటనున్న చోద్యముల నెల్ల కలయంగఁ జూడ వేమి? చూచి కాలచక్రంపు విశుద్ధ ఫణితిఁ గాంచి, జగదధీశుని లీలఁ గాంచ వేమి? నగెద వేటికి? హాస్యంపు పగిదియేల? శిధిలమై, పాడువడిము, విశేష హైన్య మంది యుండిన యిచటఁ జోద్యంబదేమి కలుగు నంచును నవ్వితో? కాక, నాదు కార్యమునఁ బోవ నితఁడిట్లు గట్టుఁబాటు సేయుటేమని హాసంబు సేసి తొక్కొ? ఎఱుఁగవో! ఆంధ్రజనులకు నెల్ల యొక్క కార్య ముండుట? యీ రాజ్య గణనయంచు; నింక శైధిల్యమును గూర్చి శంకవలదు. స్తంభశకలంబు లివిగావు, శాసనములు; శిధిల నిలయంబులివిగావు, శిల్పిశాల; లివి దళితకుడ్యములుగా, వహీనచరిత; లివ్వి ఱొలుగా, వక్షర బృందములగు. వీనిఁదద్రాజ్య సామ్రాజ్య విస్తృతిఁ గని, ‘హాయిరే! రాజ్యములప్రోడహా! విజయన గర మహారాజ్య మిదిగొ జోహరు'లటంచు నంజలి యొనర్పనివాఁడు నాంధ్రుఁడగునె? మఱలు ; మిటుజూరు మిచటి యావరణలోన వెలసి యున్నాఁడు, మన మహా బలసుతుండు; ఆంజనేయుండు, ప్రకతి వీరాగ్రగణ్యుఁ డతులతేజుండు, భువనసమార్చితాంఘ్రుఁ, డితని సేవింపఁ బతితుండు నుతినెసంగు. “అంజనీసుత జోహారు లందికొనుము ఏరు, దల గాయ మెటులయ్యె నీముఖమున? వదనమెంతగ పనివాళ్లు వాఁడెనయ్యె ! క్రూరుఁడెవ్వాఁడు నిన్నిట్లు రూపు చెఱచె? పాపి యెవ్యాఁడు నిన్నిట్లు భంగ పఱచె? ద్రోహి యెవ్వాఁడు నీకిట్టి దొసఁగుజేసె? హృదయభేదన మొనరించు నిట్టికృత్య మెట్టిడాలిసచేసెనో యెఱుఁగఁదెల్పు; మొక్క త్రుటిలోన నవ్వాని యుక్కడంచి, పట్టిపోకార్చి, ముక్కలు గొట్టి, కాక కులములకు నెల్ల తుష్టిగా బలియొసంగి, గుండియలమీఁదఁజేయిడి, పండుకొనెద; మాంధ్రరుధిరంపుఁ దేజంబు సంతరించి పోలేదింక; నాంధ్రుల భూరివిక్ర మంబు నడుగంటగా లేదు; మహితకీర్తిఁ గాంచినారలు మావారు, గండుమగ ల టంచు నింకను మఱవరీ యాంధ్రు లిట్టి ఘోరకృత్యంబు పైచేడీ వారుగారు. తెలుపు మవలీల నెవ్వఁడా తెంపరీఁడ్డో?" "బాల, యీలీల నీవేల జాలి వడెద? వాంధ్ర తేజంబు గలదె యీయవని నింక? సందియం బయ్య్; నెటులైన సరియె; కాని, సావధానత విను మెట్లు జరిగెనో యిది . బామినీ రాజ్య మల తుంగభద్ర కుత్త రమున నేనూరు సంవత్సరముల క్రిందఁ గర్వితాత్ముల పాలనఁ గాంచి వెలసె నందుఁ దెలియునా చరితలయందు మీకు? అట్టియున్మత్త మ్లేచ్ఛ నృపాధముఁడు, చపలుడు, ముజాహిదన నొక్క షాహియుండె, నితని జనకునిగూర్చి మీరెఱుఁగ రేని, తెలిపెద వినుండు; మధుపాన మలినహృదయుఁ డగుచు, దన్ను నెదిరిఁ గూడ నరయలేక, నయవిహీనతఁ జెడఁద్రాగి, భయమునీగి, లజ్జ దిగనాడి, రిత్త మేలంబులాడి, పాటకుల కీయవలసిన పైక మెల్ల</poem></div><noinclude><references/></noinclude> jp32bjl652yvs1iljpi4kgxmol4hpzu 0 216644 565717 2026-07-19T15:47:16Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి | ముందరి = [[../మాడపాటి హనుమంతరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్...' 565717 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి | ముందరి = [[../మాడపాటి హనుమంతరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=326 to=329 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] nnhkiz8tss2em70tqnic8aw8nz2yr0c 565719 565717 2026-07-19T15:48:25Z Rajasekhar1961 50 565719 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి | ముందరి = [[../మాడపాటి హనుమంతరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=326 to=328 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] jsij23g2o7lwdi21fpcx3lzvh8reiyj 565720 565719 2026-07-19T15:49:03Z Rajasekhar1961 50 565720 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = మోత్కూరి మాణిక్యరావు | అనువాదం= | విభాగము = మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి | ముందరి = [[../మాడపాటి హనుమంతరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=326 to=328 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] isudn9nn03qewlwuz985djcntusmyn6 0 216645 565721 2026-07-19T15:53:29Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ | ముందరి = [[../ మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజ...' 565721 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ | ముందరి = [[../ మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=329 to=332 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] tgzaq72nu3u44h7qf8jzld7r7oe1xw3 565722 565721 2026-07-19T15:54:23Z Rajasekhar1961 50 565722 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = విష్ణువందనాదేవి | అనువాదం= | విభాగము = మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ | ముందరి = [[../ మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=329 to=332 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] iziincxl17vmg44afihvus08igkb78l 0 216646 565723 2026-07-19T15:57:07Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మందపాటి వెంకటరాజు | ముందరి = [[../ మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.p...' 565723 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మందపాటి వెంకటరాజు | ముందరి = [[../ మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=333 to=337 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] 756aevduuxkpzpnjzqku7sksrn0r7ym 565724 565723 2026-07-19T15:57:34Z Rajasekhar1961 50 565724 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మందపాటి వెంకటరాజు | ముందరి = [[../ మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=333 to=335 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] qt14qq117jy4nhys4crs9f5zvuwy2cd 565725 565724 2026-07-19T15:58:39Z Rajasekhar1961 50 565725 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = ఎం. పురుషోత్తమాచార్య | అనువాదం= | విభాగము = మందపాటి వెంకటరాజు | ముందరి = [[../ మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=333 to=335 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] 4fef2smsgs60n97if4b49uz8rjy2sn3 0 216647 565726 2026-07-19T16:01:41Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మందముల నరసింగరావు | ముందరి = [[../ మందపాటి వెంకటరాజు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=336 to=339...' 565726 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మందముల నరసింగరావు | ముందరి = [[../ మందపాటి వెంకటరాజు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=336 to=339 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] r3175vib0fx5tlb1tcltbofcjnq1yvl 565727 565726 2026-07-19T16:03:01Z Rajasekhar1961 50 565727 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = షబ్నవీజ్ వెంకటరంగారావు | అనువాదం= | విభాగము = మందముల నరసింగరావు | ముందరి = [[../ మందపాటి వెంకటరాజు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=336 to=339 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] idt1oxv485e4r3oxa3bwmcmom8a4bzc 0 216648 565728 2026-07-19T16:08:36Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్ | ముందరి = [[../ మందముల నరసింగరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=340 t...' 565728 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్ | ముందరి = [[../ మందముల నరసింగరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=340 to=345 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] avv7gjfed2nv3ofqvx825zs3ss314r0 565729 565728 2026-07-19T16:09:13Z Rajasekhar1961 50 565729 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్ | ముందరి = [[../ మందముల నరసింగరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=340 to=342 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] 3vsi4icz86s6gcr3oklzgtju87b3uqi 565730 565729 2026-07-19T16:09:35Z Rajasekhar1961 50 565730 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = ఎస్వీ సత్యనారాయణ | అనువాదం= | విభాగము = మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్ | ముందరి = [[../ మందముల నరసింగరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=340 to=342 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] 0pcug8lmzbj9nq019bbk6tzt81hc3p5 0 216649 565731 2026-07-19T16:14:20Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మంత్రి శ్రీనివాసరావు | ముందరి = [[../ మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" f...' 565731 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మంత్రి శ్రీనివాసరావు | ముందరి = [[../ మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=343 to=347 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] 4yirul3tu7rcheddasrf0asf9r559qy 565732 565731 2026-07-19T16:15:00Z Rajasekhar1961 50 565732 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మంత్రి శ్రీనివాసరావు | ముందరి = [[../ మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=343 to=346 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] jq4ja2r20hptg24m03vjpci1jwg3z8w 565733 565732 2026-07-19T16:15:53Z Rajasekhar1961 50 565733 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = జె. విజయకుమార్ | అనువాదం= | విభాగము = మంత్రి శ్రీనివాసరావు | ముందరి = [[../ మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=343 to=346 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] r2m0jiifpm35lrakvwzqd0jgjpe0gtt 0 216650 565736 2026-07-19T16:37:14Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మాటేటి రామప్ప | ముందరి = [[../ మంత్రి శ్రీనివాసరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=347 to=349 />...' 565736 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = మాటేటి రామప్ప | ముందరి = [[../ మంత్రి శ్రీనివాసరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=347 to=349 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] 4vd9ey27sxi9w44xb4fybc3sq19jpgu 565737 565736 2026-07-19T16:38:07Z Rajasekhar1961 50 565737 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = యం. దేవేంద్ర | అనువాదం= | విభాగము = మాటేటి రామప్ప | ముందరి = [[../ మంత్రి శ్రీనివాసరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=347 to=349 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] ra7384xwe88bagls3et7hu7kjegsgbm 104 216651 565738 2026-07-19T16:47:10Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ఎవళ్ళు నెగ్గినా, పందెం సొమ్ముల మొత్తంమీద నూటికి ఇంతా అని శాలా యజమానికి వస్తుంది. అతడు తన లానాల్లోంచి రాజుకే చాలా పెద్దమొత్తం చెల్లించాలి. యూరపు ఖండం మొత్తానికి మిగిలిన ద్...' 565738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />40 టార్ స్థాయి కథలు</noinclude> ఎవళ్ళు నెగ్గినా, పందెం సొమ్ముల మొత్తంమీద నూటికి ఇంతా అని శాలా యజమానికి వస్తుంది. అతడు తన లానాల్లోంచి రాజుకే చాలా పెద్దమొత్తం చెల్లించాలి. యూరపు ఖండం మొత్తానికి మిగిలిన ద్యూత సంస్థ అనొక్కటే అనడంచేత ఆశాలా యజమాని రాజుకి అంకంత పెద్ద మొత్తాలు చెల్లించవలి సొచ్చేది. ఇటువంటి లిరిహాలో ' కొన్ని న్యూతగృహాలు జర్మనీలో కొందరు చోటారాజులు నడుపుతూండేవారు, గాని కొంతకాలం కిందట వాటిని నిషేధించారు. ఆ ద్యూర గృహాల్ని ఎత్తెయ్యవలిసిన కారణం ఏమిటంటే, అవి చేస్తూండే హాని, ప్రతీవాచూ రావడం, తన అదృష్టం ఎలా ఉందో చూడడానికి తరవాత తనకి ఉన్నదంతా కానేసి పోగొట్టు కోడం, ఆ పైని తనదికాని సొమ్ముకుడా కానేసి అది కుడా నష్ట పోవడం, చివరకి నిస్పృహచెంది గంగలో దూకడం లేకపోతే తుపాకీతో కొట్టేసుగోడం. అందువల్ల ఇట్టి మూలంగా ద్రవ్యార్జన ప్రభుత్వంవారు చెయ్యకుండా జర్మను ప్రజలు నిషేధించేశారు. కాని, మొనాకో రాజుని ఆరికట్టడానికి ఎవడూ లేకపోవడంవల్ల. ఈ వ్యాపారంలో ఏకైక స్వామ్యం ఆయనకే దక్కింది. ఇక ఇప్పుడు ఎవరు జూదం ఆడవలిచినా మొనాకో పోతారు. వాళ్ళు నెగ్గినా ఓడినా సరే, రాజుకి లాభమే. కొంత కాయడం 'నిజాయితీగా చెమట ఓడ్చడంవల్ల పాలరాతి సౌధాలు ఆర్జించ గలమా' అని గదా సామెత: మొనాకో రాజుకీ తెలుసు ఆ వ్యాపారం చాలా హేయం అయింది————అని, తెలి మాత్రం, ఏం చెయ్యమన్నా రన్నీ ? అతడు బతిగాలి, తాగుడుమీదా పొగాకుమీదా రాబడి ఏర్పాటు<noinclude><references/></noinclude> ou676faka0m12kaxt245riawqi11v05 104 216652 565739 2026-07-19T16:48:53Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ము—— పైదుస్తులు తీనేసి, ఇందులో దిగు. రా—(అట్లా చేశాడు) ము--(ఒక షూరీవంటి పాత్ర నీళ్ళలో ముంచుతూ) నేను ఇందులోంచి నీష్ళ నీనెత్తిమీద పొయ్యడం మొదలెట్టగానే, నీకల నీళ్ళల్లో ముంచేసు...' 565739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />50 టార్ స్థాయి కథలు</noinclude> ము—— పైదుస్తులు తీనేసి, ఇందులో దిగు. రా—(అట్లా చేశాడు) ము--(ఒక షూరీవంటి పాత్ర నీళ్ళలో ముంచుతూ) నేను ఇందులోంచి నీష్ళ నీనెత్తిమీద పొయ్యడం మొదలెట్టగానే, నీకల నీళ్ళల్లో ముంచేసునో, ముసిలివాడు రాజు నెత్తిమీద పాత్రలోని నీష్మ దిమ్మరించాడు. రాజు తన తల నీళ్ళల్లో ములిగేటట్టు వంచేసుగున్నాడు. తక్షణం తను ఈ శరథం కాక మరొకణ్ణి అనే భావం అతనికి బయల్దేరింది. మరొకణ్ణనే భావంలో అతడు పడగానే, తను ఒక గొప్పపాన్పు మీద పకుండడమూ కన సరసని ఒక చక్కని యువతి ఉండడమూ అకడు లోగడ ఎన్నడూ ఆవిణ్ణి చూడలేదు గాని, చూశాడు. అతడు ఆవిడ తన భార్యే అని తనకి తెలుస్తోంది. ఆయువతి లేచి, అతనితో: "ప్రాణే శ్వరా ! లై లీరాజా ! నిన్నటిపనికి మీరు అలిసిపోయి ఎప్పటి కంటె దీర్ఘంగా నిద్రపోయారు. మీ విశ్రాంతికి భంగం రాకుండా జాగర్తపడి; మిమ్మల్ని లేపనేనా లేపలేదు. కాని, మన కొలువు కూటంలో రాజకుమారులంతా మీకోసం వేచి ఉన్నారు. దుస్తులు ధరించి వెళ్ళండి" అంది. ఈమాటలవల్ల తను రైలీయే అని ఈశరథానికి అర్థమైంది. ఈ సంఘటనకి అతడు నివ్వెరపడ లేదుగాని, ఈమాత్రం సంగతి పూర్వం ఎరక్క పోతినే అని ఎరక్కపోతినే ఆశ్చర్యపడ్డాడు. అతడు లేచి, దుస్తులు వేసుగుని, రాజకుమా రులు వేచి ఉన్న కొలువుకి వెళ్ళాడు. రాజకుమారులందరూ తమ రాజైన లై లీకి సాష్టాంగ అభి నందనం చేసి, లేచి, ఆయన అనుజ్ఞ ఇయ్యగా ఎదట కూచు<noinclude><references/></noinclude> lk7qrx8sjcf8a52aldifk0xe8mr3jml 104 216653 565740 2026-07-19T16:54:28Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పుష్కలంగా ఉంది. అతని దృష్టికి ఐహికజీవితం చాలా సుఖ దాయకంగా ఉండాలిమరి' అనేవారు. పెద్ద పెద్ద పదవుల్లో ఉన్న వాళ్ళు ఎలియా సంగతి విని అతని పరిచయం చేసుకోవాలని తంటాలు పడేవారు. దూర...' 565740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />60 టాల్ స్టాయి కథలు</noinclude>పుష్కలంగా ఉంది. అతని దృష్టికి ఐహికజీవితం చాలా సుఖ దాయకంగా ఉండాలిమరి' అనేవారు. పెద్ద పెద్ద పదవుల్లో ఉన్న వాళ్ళు ఎలియా సంగతి విని అతని పరిచయం చేసుకోవాలని తంటాలు పడేవారు. దూరప్రాంతాల్నించి అనేకులు అతణ్ణి చూడ వచ్చేవారు, అల్లాంటివాళ్ళకి అతడు ఆహార పానీయాలు ఇచ్చే వాడు. అత డింటికి ఎవదట వెళ్ళనీండి, ఎప్పుడూ బల్ల మీద మన్యమూ, టీ, షర్బతూ, మాంసవంటకమూ ఉండేవి. గ్రామాం తరంనించి జనం అతణ్ణి చూడవచ్చినప్పుడు ఒక గొఱ్ఱని వేనేనే వాడు, ఒక్కొక్కప్పుడు రెండింటిని. ఆతిథులు మరీ ఎక్కువ మంది అయినప్పుడు, వాళ్ళనిమిత్తం ఒక గోడిగనే కోనేసి వండే నేవారు. ఎలియాకి సంతానం ముగ్గురూ, ఇద్దరు కొడుకులూ ఒక కూతురూనూ. అతడు వాళ్ళందరికీ పెళ్ళిళ్ళు చేసేశాడు. పూర్వం అతడు దరిద్రావస్థలో ఉండేటప్పుడు, కొడుకులు అతనికి సాయ పడి వాళ్ళే మందల్నీ గణాల్ని కాసిపెట్టేవారు. కాని, ఎలియా దగ్గర సొమ్ము చేరుకోగానే, వాళ్ళు పాడై పోయారు. పెద్దాడు తాగుడులోనే పడ్డాడు. వాణ్ణి ఒక జగడంలో పొడిచేసి చంపే శారు. రెండోవాడు పెళ్ళాడిన పిల్ల తనమాటే నెగ్గాలి అనేరకం. అందుకని వాడు తండ్రిని అనువర్తించడం మానేశాడు. మరి తండ్రితో సమిష్టిగా ఉండలేకపోయాడు. అందుకని వాళ్ళు వేర్లడ్డారు. ఎలియా ఆ కొడుక్కి ఒక యిల్లూ కొన్ని పశువుల్నీ ఇచ్చేశాడు. దాన్తో అతని సంపద తరిగి పోయింది. మరికొద్దికాలంలోనే, ఎలియా గొట్టెల్లో ఏదోజాడ్యం<noinclude><references/></noinclude> 7gt1nvsztvqg9fwqiqe756qu3jvc386 104 216654 565741 2026-07-19T16:56:56Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అప్పుడు రాజు అది సరియైన వస్తువు కాదంటాడు. దానికి సమా ధానంగా నువ్వు ఏం చెప్పాలో తెలుసా? ఇది సరియైంది కాక పోతే, దీన్ని ముక్క ముక్కలు చేసెయ్యాలి, అని చెప్పాలి. చెప్పి దాన్ని బా...' 565741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />80 టాల్ స్టాయి కథలు</noinclude>అప్పుడు రాజు అది సరియైన వస్తువు కాదంటాడు. దానికి సమా ధానంగా నువ్వు ఏం చెప్పాలో తెలుసా? ఇది సరియైంది కాక పోతే, దీన్ని ముక్క ముక్కలు చేసెయ్యాలి, అని చెప్పాలి. చెప్పి దాన్ని బాత్తూ నదిదగ్గిరికి తీసికెళ్ళాలి, అక్కడ దాన్ని ముక్క ముక్కలుచేసి నదిలో గిరవటెయ్యాలి. అప్పటితో నీ భార్య మళ్ళీ నీ కవుతుంది, నా కన్నీళ్ళు ఆరతాయి' అని తాతమ్మ చెప్పింది. ఎమిల్యాన్ తాతమ్మ దగ్గిర నెలవు పుచ్చుగుని, దారపు ఉండ దొర్లించడం మొదలెట్టాడు. అది దొర్లి దొర్లి చివరికి సముద్రాన్ని చేరుకుంది. సముద్రంపక్క పెద్ద బస్తీ ఉంది, దాని అవతల చివర పెద్ద ఇల్లుంది. అక్కడ రాత్రి బసకోసం ఎమిల్యాన్ ప్రార్థించగా, అనుగ్రహించారు. రాత్రి అక్కడ పడుకుని అతడు ఉదయాన్ని లేస్తూనే ఒక సంభాషణ విన్నాడు. ఒకాయన కొడు కుతో, ‘అబ్బాయి, లే : లేచివెళ్ళి పుడకలు కొట్టుగురా, పొయి లోకి, అంటున్నాడు. కాని, కొడుకు ఆ మాటలు విని తత్ప్రకారం చెయ్యక, 'ఇంత మరీ పెంద్రా ఎందుకయ్యా ! బోలెడు టైం ఉంటూంటేనూ!' అనేసి పడుకునే ఉన్నాడు. అప్పుడు తల్లి వచ్చి. 'వెళ్లు. నాయనా, మరీ : మీ నాన్నకి ఎముకలు నెప్పెట్టవూ పుడకలుకొడితే? ఆయన్నే వెళ్ళ మంటావా?' అంది. కొడుకు ఏవో కొన్ని మాటలు గొణుక్కుని మళ్ళీ నిద్రలో పడ్డాడు. అతడికి గాఢంగా నిద్ర పట్టిందో లేదో, వీధులో ఏదో డబడబలాడుతూ గర్జించింది. ఆ మట్టున ఎగిరిపడి ఆతడు పక్కమీంచిలేచి, చిటిగెలో దుస్తులు వేసేసుగుని, వీధు లోకి ఎగబడ్డాడు. ఎమిల్యానక్కూడా ఎగిరి పడుతూ, వాడివెనకాలే పరుగు లంకించు కున్నాడు.———తండ్రి మాటకంటే తల్లిమాట<noinclude><references/></noinclude> fzq5uh8f7ourave1m7k5e041g9sn169 104 216655 565742 2026-07-19T16:58:42Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మురుగుతూం లాంటిది తవ్వి, వీధంట ఆనీరు వెళ్ళేటట్టు చేసింది. తక్షణమే మలాషాకూడా వచ్చేసి, ఓ పుల్లతో తనుకూడా పిల్ల కాలవ తవ్వుతూ ఆకూల్యాకి తోడ్పడింది. మనుషులు కొట్టు గోడం ప్రారం...' 565742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />టాల్ స్టాయి కథలు</noinclude>మురుగుతూం లాంటిది తవ్వి, వీధంట ఆనీరు వెళ్ళేటట్టు చేసింది. తక్షణమే మలాషాకూడా వచ్చేసి, ఓ పుల్లతో తనుకూడా పిల్ల కాలవ తవ్వుతూ ఆకూల్యాకి తోడ్పడింది. మనుషులు కొట్టు గోడం ప్రారంభించడోయే సమాయానికల్లా, ఆ పిల్లలు తవ్విన పిల్లకాలవ నీరు బాగా వీధినిపడి. జనాన్ని శాంతపరచడానికి ముసలమ్మ యత్నిస్తూన్న స్థలం దగ్గిరికే డేకింది. ఆ పిల్లకాలవకి చెకోపెడా సహూయిస్తూ ఆ బాలికలూ ఉన్నారు. ఆకూల్యా, "పట్టుగో, మలాషా, దాన్ని పట్టుగో!" అని కేకలేస్తోంది. మలాషా నవ్వుతో ఊపిరితిరగక అసలే మాట్లాడలేకుండా ఉంది. ఎంతో ఆనందపడుతూ, తవ్వడానికి తెచ్చిన కర్రముక్క తమ కాలవలో తేలి ముందుకి పోతూండడం గమనిస్తూ, ఆబాలికలు తిన్నగా జనసమూహంలోకి పోయారు. అప్పుడు ఆముసలమ్మ వాళ్ళని గమనించి జనంతో, “మిమ్మల్ని చూచుగుని మీరింకా సిగ్గుపడడంలేదూ? మీదెబ్బలాటంతా ఈబాలకల గురించే, కాని వాళ్ళే సర్వమూమరిచిపోయి సుఖంగా కలిసి ఆడుకుంటూ ఉండే సమయంలోనే మధ్యమీరెందుకు దెబ్బలాడుకోడం? నాచిట్టి ఆత్మలారా ! ఈబాలికలు మీకంటే ఎక్కువ బుద్ధిగలవాళ్ళు" అంది . మనుషులంతా ఆవాలికలకేసి చూసి, సిగ్గుపడిపోయి, తమలో తమరు నవ్వుకుంటూ' ఎవరింటికి వాళ్ళు వెళ్ళిపోయారు. "మీరు మారిపోయి చిన్నపిల్లలయిపోతే తప్ప, స్వర్గరాజ్యం లో ప్రవేశించడానికి మరో మార్గమేలేదు.”<noinclude><references/></noinclude> m556bcths9qis5o23a3moquougv8467 104 216656 565743 2026-07-19T17:03:24Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కోడిగుడ్డంత ధాన్యపుగింజ ఒకనాడు కొందరు పిల్లలు ఒక లోయలో ధాన్యపుగింజవంటి రూపంలో ఒక వస్తువు చూశారు. దానికి మధ్య నిలువుగా ఒక గాడి ఉంది. కాని ఆ వస్తువు బాగా కోడిగుడ్డంత పెద్దద...' 565743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>కోడిగుడ్డంత ధాన్యపుగింజ ఒకనాడు కొందరు పిల్లలు ఒక లోయలో ధాన్యపుగింజవంటి రూపంలో ఒక వస్తువు చూశారు. దానికి మధ్య నిలువుగా ఒక గాడి ఉంది. కాని ఆ వస్తువు బాగా కోడిగుడ్డంత పెద్దదిగా ఉంది. దారిని పోతూండే బాటసారి ఒకడు అది వాళ్ళ దగ్గిర్నించి ఓ కానికి కొన్నాడు. అతడు పట్టణానికి వెళ్ళగానే విచిత్రవస్తు వుగా దాన్ని రాజుగారికి అమ్మేశాడు. రాజుగారు తన పండితు లికి కబురంపి అదేమిటో తేల్చవలసిందిగా వాళ్ళని కోరాడు. వారు ఎంతేనా ఆలోచించారుగాని దాన్ని గురించి తలా తోకా తేల్చలేకపోయారు. ఒకనాడు అది ఒక కిటికీ కమ్మిమీద ఉంటూన్న స్థితిలో ఒక కోడిపెట్ట అక్కడికి ఎగిరి ముక్కుతో పొడవగా దానికి చిల్లుపడింది. దాంతో అది ధాన్యపుగింజ అనే సంగతి అందరికీ విశదమైంది. పండితులు వెళ్ళి 'అది ధాన్యపుగింజే నండి' అని రాజుతో విన్నవించారు. రాజు మిక్కిలి ఆశ్చర్య పడిపోయాడు. అటువంటి ధాన్యం ఎక్కడ ఎప్పుడు పండేదో కనుక్కోవలిసిందిగా ఆ పండితుల్ని కోరాడు. పండితులు మళ్ళీ ఆలోచనలోపడి గ్రంథాలు తిరగేయ్యడం మొదలెట్టారు. దాన్ని గురించిన సంగతి ఎక్కడా దొరకలేదు. అప్పుడు వాళ్ళు రాజు దగ్గిరకొచ్చి, 'మీకు సమాధానం చెప్పడం మా వల్ల కాదు. పుస్త కాల్లో ఎక్కడా దీని ప్రమేయంలేదు. రయితు లెవర్నేనా పిల్చి ఇంత పరిమాణంలో ఇటువంటి ధాన్యం ఎప్పుడు ఆడగండి ఎక్కడ పండేదో. ఆ రయితులు వాళ్ళ తండ్రులు చెప్పగా<noinclude><references/></noinclude> 7lraac4g16pxprrl6r5v8q5rm1vukqo 104 216657 565780 2026-07-20T03:17:18Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నీవంశము కామినేని వంశమని వ్యవహరించుట గలదు. ఈ విషయమంతయు మల్లారెడ్డి జీవితము వ్రాయుచుఁ ఇర్చించియున్నారము. భద్రాయురభ్యుదయములో <poem>“కం ఆపాక నాటివఁశో పకుఁడై కామి నేఁడు దృఢతరబ...' 565780 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />గ్రంధాలయ సర్వస్వము. 36</noinclude>నీవంశము కామినేని వంశమని వ్యవహరించుట గలదు. ఈ విషయమంతయు మల్లారెడ్డి జీవితము వ్రాయుచుఁ ఇర్చించియున్నారము. భద్రాయురభ్యుదయములో <poem>“కం ఆపాక నాటివఁశో పకుఁడై కామి నేఁడు దృఢతరబల సం తాపిత పరభూపాలకుఁ డై పొతిచేసమస్తలోక మధీనుతిఁజేయడా లేగీ అతఁడు బిక్కనవోలుపు కాధిరాజు పూజ్య సామ్రాజ్యలక్ష్మి చేఁ బొలిచియుండెఁ గుతుపశాహాది యవన రాట్కుతుక దత ఘనతరాందోళికాది విఖ్యాతిఁ గాంచి ”</poem> కామి (రెడ్డి) నేడు బిక్కనవోలు పాలించినట్లు గుతుపశాహచే గౌరవింపఁబడినటులఁ జెప్పఁబడినది ప్రమాదము, శివధర్మోత్తరఖండములో మల్లారెడ్డి, కామినేని వంశములోఁ జనించిన కాచారెడ్డియే గృష్ణదాఁటి మెదకుదుర్గము క్రిందనున్న బిక్కనవోలుకు వచ్చి నటులఁ జెప్పబడి యున్నది గాన కామినేడు, బిక్కనవోలులో రాజ్యము స్థాపించినది యథార్థముకాదు. ఈ విషయము మలారెడ్డి జీవితమును విస్తరించితిమి. రాజన్న దేశాయి గామరెడ్డి పేటలోఁగొలువుదీర్చి రాపాక లక్ష్మీపతికవిని సగౌరవములతోఁదిలకించి రాజేశ్వరార్పణముగ భద్రాయురభ్యుదయము రచింపుకుని చెప్పియున్నాఁడు. కవియియ్య కొని రాజేశ్వరుని యాలయమున కేగి యా దేవుని దర్శించి దక్షిణాశా విశాలమందిరమున నున్న సీతా రాముని సేవించి గ్రంధరచనమున కుపక్రమించెను. రాజన్న దేశాయి కాలమును తెలిసికొంటి మేని భద్రా యురభ్యుదయ రచనకాలము సువ్యక్తము కాఁగలదు. రాజన్న దేశాయి పోతారెడ్డి కుమారుఁడు. ఇతఁదు కామినేనివారి వంశమునఁ బండ్రెండవ పురుషుఁడు. రాజన్న దేశాయినిగూర్చి యొక చిత్రకథ యుమాపత్యభ్యుదయమున వ్రాయఁబడియున్నది. తన పూర్వుల వలెనే రాజన్న దేశాయియు గోల్కోండ నవాబుయొద్ద కొన్ని గ్రామములు గుత్తకుఁ దీసికొని సామంతుఁడై కప్పమును జెల్లించుచు నైశ్వర్యవంతుఁడైయుండఁ జూపోపని కొండలు గోలకొండ రేగి నవాబుతో రాజన్న దేశాయి వైద్వేషముఁ గల్పించిరి. నవాబు తల క్షణమే కొంత యవన సేనను రాజన్న జేశాయినిబట్టి తేఁబంపెను. ఆసేన వచ్చి చుట్టుముట్టవడకు రాజన్న దేశాయి సమాధిలో నుండె ననియుఁ బ్రక్కనున్న విభూతికణికలు రెండు బెబ్బులులై నియమమా సత్యభ్యుదయములో నిట్లు జెప్పబడియున్నది. <poem>ఉ॥ నిండుసమాధినున్న యవనీతలనాథుని రెండు వైపులం దుండు విభూతియండలపు డుగ్రమృగేంద్రములై యొ దిర్చియు దండతవచ్చు నత్తురకదండును దాఁకిన భీతినొంది యీ గండముదాఁటు పెట్లని వికావికలైయదిపా టెదిక్కుల౯</poem> ఈ రాజన్న దేశాయితో ద్వేషించిన నవాబు నామ ముమాపత్య భ్యుదయమునఁ జెప్పఁబడకపోవుటచే గాల నిరూపణమునకు వీలుకలిగినది కాదు. రాజన్న దేశాయి కుమారుఁడు రాజేశ్వరరావు హిజరీ ౧౨ లోఁ జైన్నూరు పాలకునితో యుద్ధముఁ గావించెను. కుమారుని పరిపాలనమునకుఁ దండ్రి పరిపాలనమునకు ముప్ప విసంవత్స రములు వ్యత్యాసముంట సహజముగావున భద్రాయు రభ్యుదయ కృతి పేరకుఁడగు గాజన్న దేశాయి హిజరీ ౦౧బా లో ననఁగా క్రీ. శ.౧౦౭౬ లో నుండెననుట నిశ్చయము. దీనివలన రాపాక లక్ష్మీపతికవి యిప్పటికి రమారమి ౧౯ ౦ సంవత్సరముల క్రిందనుండి యుండును. భద్రాయురభ్యుదయమున రాజన్న దేశాయి పరాక్రమశాలియని తెలుపు పద్యము లీక్రిందివిధముగ గలవు గాని యాతని విజయములు మాత్రము కానరావు. <poem>సీ ఖడ్గంబుఁబూ నెనా? కఠినారి శిరములు కందుక క్రీడఁ బెంపొందఁ జేయు సాగుచేఁబట్టెనా చటులరాహుత్త రా ట్పటుశిలా బకరుల్ పగులఁబొడుచు నే ధరించెనా నీటుగా వైరుల గుదులు గాఁగను గ్రుచ్చు మెదలకుండ కోదండమండెనా వేదండములనైన నొక్కొక్కకోలచే నుక్కడంచు తే॥ గీ॥ ఔర సాహస విక్రమార్కావతారు ఁ డనుపమా కారుఁడాశ్రితా వనవిహారుఁ డనుది మోదారుఁ డఖిల విద్యావిచారుఁ దగుచు రాజన్న దేశాయియలరుచుండె భద్రాయు. ప్రధ. 202.</poem> ఈ రాజన్న దేశాయి కాలములోఁ బూర్వార్జితమగు రాజ్యము బిక్కనవోలు నుండి రామరెడ్డిపేటకు మార్పఁబడెను. రాజన్న దేశాయి పుత్రుఁడగు రాజేశ్వరరావు రామరెడ్డి పేట నుండి రాజ్యమును దోమకొండకు మార్చి యున్నాఁడు. కృతిపతి వంశీయులు నాఁడు మొదలు నేఁటివఱకు దోమకొండయే ముఖ్యస్థానముఁ వేసి కొని రాజ్యము పాలించుచున్నారు.<noinclude><references/></noinclude> 61oll64uazr0ljrukvk7dwq3ygkxgyo 104 216658 565781 2026-07-20T03:19:40Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' భద్రాయురభ్యుదయముత్తమ ప్రబంధములలో నొక టీయని యెప్పుకొనక తప్పదు. గ్రంధకర్త గీర్వాణమున నొనరించినంత పరిచయమాంధ్రమున లేని వాఁ డగుట చే కాఁబోలు నందందు వ్యాకరణ లోపములు కానవచ్చు...' 565781 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />రాపాకల</noinclude> భద్రాయురభ్యుదయముత్తమ ప్రబంధములలో నొక టీయని యెప్పుకొనక తప్పదు. గ్రంధకర్త గీర్వాణమున నొనరించినంత పరిచయమాంధ్రమున లేని వాఁ డగుట చే కాఁబోలు నందందు వ్యాకరణ లోపములు కానవచ్చు చున్నవి. భద్రాయురభ్యుదయములోని ప్రతి యాశ్వాసమునందొక్కొక్క విశేషముకలదు. ప్రధమాశ్వాసమం తయు నాస్థాన రాజధాని రాజవర్ణనములతో ముగించినాఁడు. మిగిలిన నాలుగాశ్వాసములలో వర్ణనాంశ మెక్కుడుగను కథాంశము కొలఁదిగా నున్నది. అందందుఁ బ్రసక్తి నేర్పఱచిత త్వ వేదాంత న్యాయాది శాస్త్ర విషయములును సైతము కవి వ్రాసియున్నాఁడు. శైలి తెలియుటకుఁ గొన్ని పద్యము లుదాహరించు చున్నారము. సీ సింజాన సుమనః ప్రయుంజానమకరంద భుంజాన మధుకరీ రండితంబు కంజాత కింజల్క_ పుంజాతతపరాగ సంజాత నద పరిష్వంజితంబు ఖంజరీటవిహార మంజరీపరివార పింకీకృత భూజ మంజులంబు గుంజాధిగమ్య సామంజస్య సమ్య ఇన్ని కుంజాంతరమ్యభూ మంజిమంబు తే.గీ. నగుచుదొగరుగు జిగెదగి నిగుడు మొగడ। లగణితములగు పొగడల తెగల సొగసు గల వలపు గుమగుమయని చెలువుఁజూప | ప్రమాదవనమొప్పుచుండు నప్పట్టనమునః (ప్రధ) సీ ప్రస్ఫురత్ ఖస్థలప్రస్పృశత్ ద్రుక్రమ ధ్వస్త జీర్ణఛ్ఛద స్థానదుగురు నివవ్యధ్వ నిర్ణద్ర జాతాధ్వని నాధ్వజాతాయన హరిణమగుచు q గ్రావక స్రస్త దుష్ట్ర స రోర్ఘటనో చ్చెస్స్వన న్నిక్టర స్ధగిత మగుచుఁ గుటకోటర రట ల్కెరట ముఖాండ ఒపత్రి పటుపటాత్కార సంభరిత మగుచు తే| గీ| నడరు బహుయోజన ద్వార హగృతి ప్ర భానభిజ్ఞ మహామృగస్త్యానభయద భూత భేతాళ రావప్రభూతదురప | గాహగహనంబు నా రాజ కాంత జొచ్చె మ| బహుధాభావద నేక భీకరమ్మ గాబ్రహ్మణ్య వరి వ హుతాశావృతతార్ణభూ చిటచిట సా "బహిహిత్వత్సుత మస్మదభ్యవహ సహహేక్యుక్తుల దానవుల్ గడియ శా| భూత ప్రేతపిశాచ ఢాకినులచే భూ యాతాయాతబిలేశయంబులకు శ్రీ జాతాంత టినీ నికుంజములలో భూతాధూ కృశాంగి యావన * 罚 6 చం" ఇటువలెఁ బుత్రుఁణీలన సహింపక చందనగంధి శోకము క్కటముగ మూర్ఛనొందె మధ్య దంతిక' గా దిటముగ నంతలో పలను ఉ] హాయను మన్మనోరథసు7 హాయను సర్వఛూ,ర్వహ. హాయను సత్ప్రతాప తప- హాయను ధర్మకీ వివహా ! 6 చుక్రా 'చుఁ బై గోవు చు నిట్లను౯:1 b. 武 * 4)<noinclude><references/></noinclude> gblvucaadyfwd5kq57lpmunrvz9ijid 104 216659 565782 2026-07-20T03:22:20Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' <poem>స్త్రీ నాథధక్కిృతిధి సనాధయై ఎగువన్ను నూరాపగా 'నెర్వసమాన పర్యశీహిత ననప్యనై ఎగుకన్ను ననునయింపఁగ నెవ్వ క్మజాతి కాంతనిష్కాసితై కాం - న్నుఁ గడ తేప్ప నెవ్వరు గలరుపు ప్రియని...' 565782 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />గ్రంథాలయ సర్వస్వము</noinclude> <poem>స్త్రీ నాథధక్కిృతిధి సనాధయై ఎగువన్ను నూరాపగా 'నెర్వసమాన పర్యశీహిత ననప్యనై ఎగుకన్ను ననునయింపఁగ నెవ్వ క్మజాతి కాంతనిష్కాసితై కాం - న్నుఁ గడ తేప్ప నెవ్వరు గలరుపు ప్రియని రాకృతపథా ప్రియమై లిగిననన్న నలరిఁప నెప్విలో యరుఁగు య తే| గీ, యనుచువిలపించు మూర్ఛిల్లు నాళణిర్జ | నములు పలవించి సాంత్వ హక్యములు బలుక బుస్ట్రోమోనంబుచే భూమిఁబొరలి పొరలి | బహుళ దుఃఖాబిలోఁ గ్రుంకి పలువరించె|</poem> కవిత్వము రసవంతముగను మనోహరముగను సం స్కృతపద జటిలముగను నున్నవనుట కుదాహరించిన పద్యములు చాలును. కథాంశము బ్రహ్మోఖుడము లోనిది. దశా! దేశాధిపతియగు వజబాహులకు (ఎలు మంది భార్యలుకలకు, అండు సుమళీయకు నామే చూలా లైయుండఁ జూపోపక సంవతులు విసముంబెట్టారి. సుమతి నవమాసస్ఫూరియైన పిమ్మట తనయున్ని నెకు. పూర్వవిష ప్రయోగి ముచే మారియు శిశువును వ్యాదీర్ఘ పూర్వవిషప్రయోగముచే ధి బాధచే నవస్తపడుట చూడలేక విజబాహ్యుడు పరిచారకులచే బడవిలో విడిచిపెట్టించెను. దిక్కులేని సుమతి నిసువుతో సడవి దాటి యొకచోఁనేరి వైద్యం పంచలోఁ దలఁద్రాఁుకొనియుండ శిశువు గతించెను. పిమ్మట నొక శిఇయో? యా శిశువును బ్రతికించెను. అరెండ్ భ గ్రా మువు. భద్రాయువు సురయుఁడను సఖునితోఁగలసి ధనుర్విద్య నభ్యసించి తన తండ్రి రాజ్య హరించిన మగధ దేశ్సాపతియగు హేమ థుఁడను వానిని జ.పి పితృకhakkఁ బాత్రుఁడై తల్లితో పిమ్మట తండ్రిసదనమునకుఁ జేరు. భద్రాయువు చంద్రాంగదుఁ డను ప్రభునిపుక్రియను కీర్తిమాలిని) బరిణయమై చాల యుఁ వాకించెను. ఈ కథను కవి రాజ్య తములగు వర్ణనసులో సఘులు నెలకొల్పి ప్రబంధముగ రచించినాఁడు (నిజాము రాష్ట్రాం నకవుల చరిత్రము నుండి) తె| శ్రీ కూళయుండియుండి గుణవంతుఁ డెం గొదుబాపు చూలు కొన్న యలు కాలమహిమచేతఁ గాఁబోలు న రాజనంబు లూ సగ మునిఁ బండె 40 3 తే గీ క్రొత్తని బ్రాట పెరుఁజుటు గ కోసి పనిఁగట్టి య. అట వేసిం గొప్ప కంకుప్పగములచే నొస్పెఁ లూరు చాలక కట్టిన యూన తే చెడియల కాలి వేలి వీడియో ఆ వెండిమువ్వలగులి. లతో వియ్యముఁగె ఉదలఁఁబొండు మల్లెంట్ల గుపూల నుల్లసిలు మళ్ళఁ బచ్చన మ్ముకోరు ఆ వె' తలకు సన్న బెజ్జముల రవపూ జెక్క నట్టి చురకతఁపు గొట్టమున్న ద్వితీయోగసము. కాలము ము లు 5 చిన్న తమ్మి కె- : ఒన్నీ గుఁగో స్పినా నొప్పి దుఁప శ ములికోడు । యుచి పూవు ుండెల, వ్రేుపొడి పు గాయలఁ, బొమ్మ లొరగి పశ్చిఁగనున్న మిరప చేలఁ పూగొలల లేఁ దీంతో నెసి వాసన కొటు పరుపచేల తులవంటి పువ్వగుత్తులు పూలు గమగి మువ్వచు కొలిమిరిచేల మొక్క లై రెక్కొని మజం లేఁ బాకాన మిగుల గమాయించు మెంతి చేల -కు జక్కట్టి కాచిన యాపచేసి నునుఁడ వెన్నీను వరిగ చేరి దదుబ్బుల జెవిం గొన్న ములువచేల (మిడుఁ జూప నులకు లంక పొలముడ్డి వణాది సుబ్బారాయకవి.<noinclude><references/></noinclude> lhll1nqfemk98i4rkw7vzkcq9covmsq 0 216660 565783 2026-07-20T03:25:45Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1|సంచిక 1]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి|రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]] |...' 565783 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1|సంచిక 1]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి|రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]] | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/త్యాగరాజ మొదల్యారు|త్యాగరాజ మొదల్యారు]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1921 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.5, No.1 (1921).pdf" from=36 to=39 /> [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:PD India]] d72qhvr3bnu570hqrzn5p06mjz0coi5 565784 565783 2026-07-20T03:26:16Z Rajasekhar1961 50 565784 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1|సంచిక 1]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి|రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]] | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/త్యాగరాజ మొదల్యారు|త్యాగరాజ మొదల్యారు]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1921 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.5, No.1 (1921).pdf" from=37 to=39 /> [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:PD India]] 3ypfei2kiu9bu7qqu0zxafm5m4h2s9y 565785 565784 2026-07-20T03:26:39Z Rajasekhar1961 50 565785 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1|సంచిక 1]] | రచయిత = శేషాద్రి రమణ కవులు | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి|రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]] | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/త్యాగరాజ మొదల్యారు|త్యాగరాజ మొదల్యారు]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1921 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.5, No.1 (1921).pdf" from=37 to=39 /> [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:PD India]] lb4p0rkr33180izw7yah1bjkttwkpnz 565786 565785 2026-07-20T03:27:33Z Rajasekhar1961 50 565786 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1|సంచిక 1]] | రచయిత = శేషాద్రి రమణ కవులు | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి|రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]] | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/త్యాగరాజ మొదల్యారు|త్యాగరాజ మొదల్యారు]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1921 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.5, No.1 (1921).pdf" from=37 to=40 /> [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] [[వర్గం:PD India]] iuv0q9baio7qdmgbbcyv2seblj4zggw 104 216661 565791 2026-07-20T03:35:47Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' {{di|మీ}} రెప్పుడయినా బాల్తేరు పిల్లుల సరసం చూశారా! చూడ లేదనుకుంటా... చూస్తే అంత తాపీగా చిరునవ్వు చిద్విలాసంగా కూర్చోరు. ఉప్పెన గాలికంటె వేగంగా, భూగింపంకంటే ప్రళయంగా వుంటుంది...' 565791 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{di|మీ}} రెప్పుడయినా బాల్తేరు పిల్లుల సరసం చూశారా! చూడ లేదనుకుంటా... చూస్తే అంత తాపీగా చిరునవ్వు చిద్విలాసంగా కూర్చోరు. ఉప్పెన గాలికంటె వేగంగా, భూగింపంకంటే ప్రళయంగా వుంటుంది ఆ సరసం. బ్రహ్మ "దేవుడు, జగత్తులో కొన్ని రకాల సవనాలుండగా ప్రత్యేకం ఆటువంటి సరసమే ఆ బావురుపిల్లులకు ఎందుకు సృష్టించాడో ఇంతవరకూ అర్థంకాలేదు. ఆటకమీదివి మూడు ఆవకాయ జాడీలు పగిలి, పచ్చళ్ళూ, కూరలు, 'మొదలయినవి కురుక్షేత్ర యుద్ధానంతరం యుద్ధ భూమిని మరపించేలా వంటిల్లంతా ఏకమయి, చంటిపిల్ల వాడు ఝడుసుకొని, గ్రుక్క పట్టిన ఏడుపుతో గుడ్లు తేలవేసే పర్యంతమై, ఇటు ఈ ఇంటినీ, అటు చుట్టు పక్కల ఇళ్ళను ఒక కొలిక్కి తెస్తేనేగాని వాటి సరసం పూర్త య్యేపి కాదు... అదిగో ఆ సరసాన్ని మరపింప చేస్తుంది మన శీనయ్య సంసారపు సరసం. శీనయ్య అసలు పేరు శ్రీనివాసరావు. శ్రీనివాసరావు తల్లిదండ్రులకు ఎంతకాలానికి పిల్లలు పుట్టకపోతే, పోలేరమ్మ జాతరలూ, పోతురాజు కొలువులూ చేసి, అప్పటికీ లాభంలేకపోతే తిరుపతి వెంకటేశ్వరస్వామికి ఒక పడని రూపాయి ముడుపుకట్టి, కొండమీదికి ఒక శుభముహూర్తాన<noinclude><references/></noinclude> qugwezx6kzex47hypfl8jyzfcvbpzhz 102 216662 565805 2026-07-20T06:13:03Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = రాపాక |అసలుపేరు = లక్ష్మీపతి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = రాపాక లక్ష్మీపతి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామ...' 565805 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = రాపాక |అసలుపేరు = లక్ష్మీపతి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = రాపాక లక్ష్మీపతి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[నిజాం రాష్ట్ర]] (1908) {{small scan link|Nizam Rashtra ( Telugu) By Sheshadri Ramana Kavi, 1926.djvu}} ==రచయిత గురించిన రచనలు== izab4jimeznndyiznc10l8bu1e3scas 565807 565805 2026-07-20T06:14:18Z Rajasekhar1961 50 /* రచయిత గురించిన రచనలు */ 565807 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = రాపాక |అసలుపేరు = లక్ష్మీపతి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = రాపాక లక్ష్మీపతి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[నిజాం రాష్ట్ర]] (1908) {{small scan link|Nizam Rashtra ( Telugu) By Sheshadri Ramana Kavi, 1926.djvu}} ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]] (1921) శేషాద్రి రమణ కవులు pz6s6qeda0f1vck9b4f4dowc9j71gxf 565808 565807 2026-07-20T06:15:11Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 565808 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = రాపాక |అసలుపేరు = లక్ష్మీపతి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = రాపాక లక్ష్మీపతి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[భద్రాయురభ్యుదయము]] (1908) {{small scan link|Nizam Rashtra ( Telugu) By Sheshadri Ramana Kavi, 1926.djvu}} ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]] (1921) శేషాద్రి రమణ కవులు oqgwgb64u0afucjyy2i7trengf0mmt1 565810 565808 2026-07-20T06:33:46Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 565810 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = రాపాక |అసలుపేరు = లక్ష్మీపతి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = రాపాక లక్ష్మీపతి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[భద్రాయురభ్యుదయము]] (1908) {{small scan link|భద్రాయురభ్యుదయము by రాపాక లక్ష్మీపతి (1908).djvu}} ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]] (1921) శేషాద్రి రమణ కవులు accul51cbmhl0zzexeojczbev3efcdv 106 216663 565809 2026-07-20T06:32:52Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '' 565809 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=భద్రాయురభ్యుదయము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రాపాక లక్ష్మీపతి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1908 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} dzm1qjkuui4gwn723swxahr9llsu530 0 216664 565824 2026-07-20T08:48:46Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2|సంచిక 2]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = అర్థానుస్వారము | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1921 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.5, No.2 (1921)...' 565824 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2|సంచిక 2]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = అర్థానుస్వారము | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1921 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.5, No.2 (1921).pdf" from=19 to=20 fromsection="20B"/> [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] {{PD-India}} 8cpsc7f5k660w13ujgxb6gnnh5o27pp 565830 565824 2026-07-20T09:06:55Z Rajasekhar1961 50 565830 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2|సంచిక 2]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = అర్థానుస్వారము | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1921 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.5, No.2 (1921).pdf" from=16 to=20 fromsection="20B"/> [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] {{PD-India}} 7ddyz5rbcaavybadkbmrn4fpbng3weg 104 216665 565825 2026-07-20T08:55:00Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' దరువాతి యరసున్నలను బయి వైయాకరణులు నియము యిట్ల ధర్వణుఁడు సూత్రించియున్నాఁడు. ములనుబట్టి సులువుగానే తెలిసికొనవచ్చును. హ స్వమునకు దర్వాతనుఁడు సిద్ధపూర్ణానుస్వారస్థలము...' 565825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />అర్థానుస్వారము</noinclude> దరువాతి యరసున్నలను బయి వైయాకరణులు నియము యిట్ల ధర్వణుఁడు సూత్రించియున్నాఁడు. ములనుబట్టి సులువుగానే తెలిసికొనవచ్చును. హ స్వమునకు దర్వాతనుఁడు సిద్ధపూర్ణానుస్వారస్థలము నిర్బిందుకమై గూడ వ్యవహరింపబడునపు డాస్థలమున నియతముగా సిద్ధఖండానుస్వార మున్నదని గ్రహింప వచ్చునుగదా. ఇంకఁ గొఱవడియున్న దీర్ఘమునకుఁ దర్వాతి సిద్ధా స్థానుస్వారము మాత్రమే సాధ్యము వ్యాకరణ సాధ్యమే యగునుగదా) దుర్గ్రహమయియున్నది. దానిని దెలిసికొనుటకు మాత్రము వెనుక నుదాహరించిన పా చీన తాళపత్ర గ్రంధస్థద్విత్వ లేఖన పద్ధతియు, (బాచీన త మహాకవుల యద్ధబిందు ప్రాసస్థలములును, నాయా యాచ్ఛిక పదములకు మూల భూతములగు నితిర ద్రావిడ భాషల పదములలోను సంస్కృత ప్రాకృత పదముల లోచు నుండు నను నాసికాక్షరములును వీనిని బట్టి చాల వరకు గ్రహించి వ్రాసిన కోశాదులలోని యగ్గాను స్వారప్రదర్శనములును మాత్రమె చాలవఱ ములై యున్నవని చెప్పకతీరదు. ఆటు m కావలయు ® కాధార దీనిని బట్టి పయిరీతిని దీర్ఘములకుఁ దరువాతి సిదఖండములను ధారణ చేయుటగాని యగసున్న యిటఁగలవా లేదా చోటులందు మాత్ర మేయని తేలుచున్న దిగదా. అచ్చాం యని ఃకల్పించుటగాని పరుష సరళములకు ముందటి తేలుచున్నదిగదా. ధ్రములో నిట్లు బిందువుండిన యెడలఁ బరుష సంళ ములకు ముందుమాత్రమె యుండుట సంభవించుటకు దగిన కారణములను గూర్చి వేలోక వ్యాసము వ్రాయఁ దలఁచి యుండుటచే నిట నింతతో విరమించుచున్నారు. మును నిర్మించి యగసున్న యుఁడు స్థలములను వెలిసి పయినీతిని నిరాధారస్థలములలో నాకాశసౌధ కొనుటకుఁ గొంత యాధారముఁ జూపిన యాంధ్ర వైయాకరణులయెడ నాంధ్ర పండితలోకము కృతజ్ఞమై యుండ వలసిన దేగాని యల్లుచ్చారణ మున నశించిన యీ యనసున్న నిపుడుగూడ నుచ్చారణములో నిర్వివాదముగా వదలుకొనుచు వ్రాతలో మాత్రము చూపక తీరదని యేల పెనఁగులాడవలయుమో? యనాది ప్రవాహరూపమగు భాషలో ననేక వర్ణములు పుట్టుచు గిట్టుచు నుండఁగా నొక్క యీయ రానుస్వార విషయ ముస మాత్రమె యింతవఱకేల శ్రమింపవలయు మో | మోజి ఇక దామరసాది శబ్దములలో దులకే లేని గురుతులు పెట్టి వానిని సైతము చూపుటకేల పెనగులాడగైరో? తెలియకున్నది. ఇంక బయినుదాహరించిన యాధారములను బట్టి గ్రహించిన దీర్ఘపూర్వక స్థలములలోని సిద్ధఖండ ముల నాంధ్ర పండితులు ధారణ చేసికొన వలసియున్నది. ధారణ చేయుటకూడ దుష్కరమనితలఁచి నిఁకను గొంతవఱకు సులువుషుడు నట్లుగఁ జేయదలఁచి యాంధ్రభాషలో వెచ్చటనైన నను స్వాగమాత్రముండినచోఁ బరుష సరళములకు ముందే యుండునని “తృతీయే ప్రధ మే వల్లే, పర్యవ హిదృశ్యతే 10-2-1921. బిందువ్వై కృతమధ్యేత్ర నాన్యవర్ణే పరేతుసః” అని విజయనగరము, ఆంధ్ర దేశాభిమాని. సీ॥ దేశీయులెల్లరు దేశీయ విద్యలం బోషింపగా దీక్షఁబూనవలయు ప్రతిగ్రామమందును జూలె దేశీయం పుఁ బాఠశాలలను నేర్పరచవలయు తల్లిదండ్రులు తమపిల్లల దేశంవుఁ బదులకు ముదముతోఁబృపవలయు ఘన సత్రములు గుళ్లు గట్టించు విధముగా విద్యాలయములు స్థాపింపవలయు 0 4) లోపించిన సకారా ఇట్లు సుజనవిధేయుడు,, వజ్ర ల చినసీతారామస్వామి ap శాస్త్రి . గీ|| ప్రజలు చే సెడు దానధర్మంబు లెల్లఁ జదువుల కె వినియోగపర్చంగ వలయు విద్యచే నెల్లవారలు వెలయవలయు ననుచు భాషించు నాంధ్ర దేశాభిమాని॥ || బహుఘోరతరములౌ బాల్యవివాహముల్ మించి తా మొకÚక్క నొందుదుండ విపరీత గతినొప్పు వృద్ధవివాహంబు సీ లేఁచి తా మొకమూల వేచుచుండ<noinclude><references/></noinclude> 6rm3bi7hogqbue5iiy8vam1abag2tqk 104 216666 565826 2026-07-20T08:57:23Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రూపాంతరములం దగ్ధబిందువు లేకుండుటచేతను, హ్రస్వ పూర్వకములగు సిద్ధ సాధ్య ఖండము లెల్లయెడలను నవ్య సిద్ధసాధ్యఖండము భ ర్త ముగఁ బూర్ణములగుచు వచ్చుచుండుట చేతను బాక సూరి గారు వై...' 565826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />రూ గ్రంథాలయ సర్వస్వము</noinclude>రూపాంతరములం దగ్ధబిందువు లేకుండుటచేతను, హ్రస్వ పూర్వకములగు సిద్ధ సాధ్య ఖండము లెల్లయెడలను నవ్య సిద్ధసాధ్యఖండము భ ర్త ముగఁ బూర్ణములగుచు వచ్చుచుండుట చేతను బాక సూరి గారు వైయ్యాకరణులకు సహజమగు ప్రక్రియా సౌష్ట వపరత్వమున సహజస్థితి నంతఁ యట. సూత్రించిరనియు వారికిఁగూడఁ డత్సూతమును సిద్ధుఁడస్థితిని దెలిసికొను విషయమున మాత్రమె యుప -నరిఁపఁజేసికొను తలంపు గలదుగాని సాధ్యఖండములను సాధ్యపూర్ణములను సాధించుకొనుటలో నుపయో గించు తలంపు లేదనియు, నక్కారణమున నె యా సూత్రము నాకు అదఁకువ', అడుకు వమున్నగు కేవలసిద్ధబిందు స్థల ములను మాత్రమె లక్ష్యములుగాఁ జూపికనియు, నట్టి యభిప్రాయము చేత నే వారు బాలవ్యాకరణమునం దెచ్చి టను నబిందువును విధించి పయిసూత్రముచొప్పున సాధ్య పూర్ణమును సాధించికొని యుండ లేదనియు గ్రహింప వలసియున్నది. మఱియు నుచ్చారణ భ్రష్ట మగు సిద్ధఖండముకన్న నుచ్చారణ స్థమగు సిద్ధపూర్ణమును డెలిసికొనుట సుకరమె యుఁడఁగా నట్టి యగోచర మగు సిద్ధఖండమునుండి యచ్చారణపరుగు సిద్దపూ రమును సాధించుట యసంగతమగుట చేతను, నట్లు సాధించుచు నద్దానిని సిద్ధమనుట మఱింత యసంగ తముగా నుండుట చేతను "సిద్ధపూర్ణమునకు నిర్విషయ త్వ ప్రసంగము సంభవించుట చేతిను బయి సూత్ర మును సిద్ధఖండము నుండి పూర్ణమును సాధించుటకు గూడ నూరిగారు రచించియుండరనియు వ్యవహార భషమగు సిద్ధఖండమును దెలిసికొనుట కుపాయము గ నె రచియించి యుందురనియు గ్రహించుట మిక్కిలి యుక ముగ నుండు ననుటకు సందేహములేదు. పయిసూత్రమును సాధ్య విషయమునఁ గూడ ఖం డమునుండి పూర్ణమును సాధించుటలో నుపచరించు కొనుతలంపు సూరి గారికి లేకుండుట చేత నే యహో బలపండితుని మార్గము ను పేక్షించి " ఉత్తుబిందుపూర్వం అనియిట్లు పూర్ణా సాధారణముగా సూత్రిం చి దానిమూలముననే 'రాముడు' అను చోటియరసున్న తోపాటుగ రాముఁడు' అనుచోటి నిండుసున్నను సైతముసాధించుకొనిరి. గాని యావిషయమున సహోబల పతివలెఁ బైసూత్రము న పేక్షించి యుండ లేదు. "పుం లింగమగు మహద్వాచకమునకు డుజ్జగు" ( బాల అత్సము. 22సూ) ఇచ్చట దును దానియందు ఙ కారమిత్తు గావున జిత్తుబిందుపూర్వకం బగునను సూత్రము చెతి డు వర్ణకమునకు ముందుసున్న వచ్చును. బిమ్మట జకా రము లోపించును. "ఉ. డిద్ధుఁడు, డిద్ధుండు,” అని యిట్లు నూరి గారు స్పష్టముగా వ్రాసియున్నారు. పైకితిని బట్టబయలుగా నున్న యావిషయమును సైతము గ్రహింపఁ జాలక బాలవ్యాకరణ గుప్తార ప్రకాశికా కారులు పెరుదాహరించిన "శ్రీతు బిందు 66 పదునా కును పూర్వకంబగు" అనుసూత్రములోని బిందుశబ్దమున దానివివరణములోని సున్న శబ్దమునకును ఖండ బిందు పరముగా నగము చేసి “ ఇచ్చట డుజ్ ' అనుదాని యండలి జకారమిస్తుగనుక ఉస్తు బిందుపూర్వంబగు అను పందొమ్మిదవ సూత్రిముచే దువర్ణమునకు ముందు బిందువు వచ్చి 'డిద్ధుఁడు' అనియైనది. తరు వాత హ్రస్వమువిూదనున్న యరసున్న నిండుసున్న యగును' అను నగము నిచ్చు సంజ్ఞా పరిచ్ఛేదమునఁదలి ల్గవ సూత్రిఁబున "డిద్ధుఁడు” అనియగును, అనియిట్లు వ్యాఖ్యానము చేయుట కేవల మసంగతమై యున్నద నుటకు సందేహము లేదుగదా. జిత్తుబిందు పూర్వంబగు ' అనుసూత్రములోని పూర్ణార సాధారణమగు బిందు శబమున కర్ణబిందుపరముగా నపార్థము చేయుటకును " ఆ దేశ సరళములకు ముందున్న దుతమునకు బిందు మొదలగు సూత్రములలోని పైకితిజేయగు సంశ్లేషములు విభాషనగు" (బాల సంధి. ౧౭) అను మునకు “బిందువును (అఱసున్నయు నెరుసున్నయు బిందుశబ నిటు అని యిటు పూరాశ సాధారణముగా నరము చేయు టకును దగిన కారణమేమో తెలియరాకున్నది. తెలియ కేనున్నది! వీరహోబలపతికిని జిన్న యసూరి గారికిని గల యభిప్రాయభేదములను గ్రహింపలేక యహో బలపండితీయ గ్రంధపారాయణ వాసన చే ప్రమాదపడిచని దృఢముగాఁ జెప్పవచ్చును. శయులారా? సామాన్యముగా నెల్లయెడలను బ్రమాద భూయిష్టముగా నున్న గుప్తార్థప్రకాశిక విమర్శనముతో గ్రంథవిస్తరము చేయ నేలయనీ యీ విషయమునింశతో ముగించి ప్రకృతము ననుసరించుచున్నాను. మహా పూర్ణబిందు వుచ్చారణ సిద్ధమగుటంజేసి దానిని దక్కిన వరములతో పాటుగ దెలిసికొనుటలో ఁ బ్రయాసమేలేదు. బ్రయాసమేలేదు. ఉచ్చారణ భ్రష్టమగు నరసున్నను తెలిసికొనుటలో మాత్రమె ప్రయాసమున్నది. అందు సాధ్యాముస్వాగము వ్యాకరణ సాధ్యమగుటంజేసి దానిని దెలిసి కొనుటకు గూడ దుష్కరము గానేకదు. కొఱ వడిన సిద్ధార్థానుస్వారములోఁ గూడ హ్రస్వమునకు<noinclude><references/></noinclude> b7btflepw9g85imc736vailr0fj85hd 104 216667 565827 2026-07-20T09:01:25Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యొక్క సహజస్థితి నంత గాఁ బాటింపక ప్రక్రియానిర్వ హణమాత్ర తత్పరత్వమున బయి చింతామణి కారిక యుత్తరార్థమునకర్షము చేయుటలో సః అను సర్వనామ మునకు " ససిద్ధ స్సాధ్యశ్చ ఖండాను స్వారః...' 565827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />అర్థానుస్వారము</noinclude>యొక్క సహజస్థితి నంత గాఁ బాటింపక ప్రక్రియానిర్వ హణమాత్ర తత్పరత్వమున బయి చింతామణి కారిక యుత్తరార్థమునకర్షము చేయుటలో సః అను సర్వనామ మునకు " ససిద్ధ స్సాధ్యశ్చ ఖండాను స్వారః” అనియిట్లు ఖండానుస్వార పరముగా నగ్ధముచేసి యవతలను పూర్వక ఖండాను స్వారము వికల్పముగాఁ బూర్ణమ గునని యొక విపరీతార్థమును జేయవలసి వచ్చెను. కావున నె " ఈ హతస్సోర్డుజనితో భ వేత్పుఁసి “ అను సూత్రపువ్యాఖ్యలో "అనుక్త మన్యశబ్దానుశాసన వది తి న్యాయేన సాను నాసి కోచ్చారణం విదితి సూత్రేణ సాను నాసిక త్వే రాముఁడు హస్వాత్ పగత్వాత్ రాముఁడు ఇతిరూపద్వయమ్ ” అనియిట్లు ప్రక్రియను జూపియుండెను. (అహో అరరపుట). 'పాలకోసము జాలమోత' అనునట్లు పయినీతినిజిత్వం లమును న్యాయసిద్ధముగాఁ గుదుర్చుటకయి సహజస్థితికి విరుద్దముగా ముగా నరసున్ననుండి నిండుసున్నను బుట్టించుట యర్హమా? ఉచ్చారణస్వభావమును బట్టి గాని వెనుక ను దాహరించిన యనుస్వార చరిత్రమునుబట్టి గాని పరిశీలించు నపుడు నిండుసున్నయే వ్యవహార వశమున నరసున్న మా పెనుగాని యరసున్న నిండుసున్నగా మార లేదన్న విషయ మెవ్వరికేని విశదము కాకమానదుగ దా. సుఖముఖో చ్చారణము నపేక్షించు వ్యవహారమున నూఁది పలుకవలసిన దానికిఁ దేల్చి పలికెడి పలుకుబడి సంభవించుట సహజము కాని దేల్చి పలికెడిదాని కూఁది పలికెడి పలుకుబడి కారణాంతర మేదియు లేకయే సంభవించుట సహజము కాదుగదా. సంస్కృత ప్ర్రా కృత భాషలలో సైతము మన యీ యర్ధానుస్వా రమువంటి యనునాసిక పాఠమున కిట్టి యనుక మ మె యగ పడుచున్నది. మొదట బింద్వాది రూపముగా నుచ్చరింపఁబడుటయుఁ దర్వాత సాను నాసికముగా బలుకఁ బడుటయు అంతకంతకట్టి యనునాసిక పాఠము భష్టమగుటయు నాభాషల యందుఁ బ్రసిద్ధమయి యుండుటయే గాక వైయాకరణులచే సైతము తన్మా 'మంగీకరింపబడి యున్నది. "హింహిజ్ హిభిసః” అను ప్ర్రాకృత వ్యాకరణ సూత్రము "భిస్" అను తృతీయా బహువచన ప్రత్యయమునకు వ్యవహారదశలో నగపడు ('రామైః = రామైహి) హివర్ణకమును విధిం చుటలో మొదట బిందుసహితముగను ద ర్వాత సానునా సిక ముగను దర్వాత నిరనునాసికముగను విధించుచున్నది. ఇటియరుకమము సైతము తెనుఁగులోని బిందువుయొక్క యూఁదిపలుకు నుచ్చారణము మొదటిదనియుఁ దేల్చి పలుకునుచ్చారణము తర్వాతిదనియు నిరనునాసికోచ్చా రమింకను దర్వాలేదనియు నిట్లుచ్చారణ సహజ స్థితిని దెలుపుటలో మంచి నిదర్శనమైయున్నది. మఱియు 'సానునాసికోచ్చారం జీత్' అనుసూత్ర ముచొప్పున జిత్తునకే సాను నాసిచ్చారణము ప్రాకృ తవ్యాకరణములోఁ బ్రసిద్ధమైయున్నది. కాని జకా రమిత్తుగాఁ గలదానికిఁ బూర్వవర్ణమున కాను నాసిక్య హిట్టేసః” అను వాల్మీకి సూత్రము చొప్పున వచ్చిన ముకలుగుట ప్రసిద్ధమై యుండలేదు. “హిం, హిజ్, హిజ్ ప్రత్యయమునందలి హకారోత్తర వత్తియగు నికారమున కేగదా యానునాసిక్యము ( రామేహి'( షడ్భాషాచంద్రిక ) వచ్చుట సంప్రదాయమైయున్నది. ఇట్టిస్థితిలో డుజ్ వర్ణకమున కర్ణబిందుపూర్వకత్వము జకారేత్త్వఫలమని ప్రాకృతవ్యాకరణ సంప్రదాయము చొప్పున నెట్లు చెప్పనగును? ఇంక నచ్చటఁ గూడ “దీర్ఘాచ్చేకండఏవ సత్త్రియః ” అను స్థలమునందలి సః' అను సర్వనామ శబ్దవిషయమునందువలెనే సంస్కృత వ్యాకరణ ప్రసిద్ధములగు సేవో వింత సమన్వయముల ననుసరించి బిందుపూర్వకత్వ రూపార్ధవిశేషమును సంపా దించుకొనవలసిందేగ దా! అట్టియగములు స్వారసికములు సాహసము కాదని నా యభిప్రాయము. నరయ దుజౌ ది వర్ణకములు జకారత్వమునకుఁ బ్రయోగాను సారముగాఁ బూగార్ల సాధారణమగు బిందు పూర్వకత్వమై ఫలమని వ్యాఖ్యానము చేసికొనుటయె యు క్తమును, సహజస్థితికి విరుదమును నగునని గ్రహింప వలయునని తోఁచుచున్నది. కావనుట అరయ ఇఁక నట్టి చిక్కులు లేకుండ "జిత్తుబిందుపూర్వకం బగు” (తత్స ౧౯ సూ) అని స్పష్టముగా సూత్రించు కొన్న బాలవ్యాకరణ కర్తగారుగూడఁ బైక్రితినే "హ్ర స్వముమీఁది ఖండ బిందువునకుఁ బూర్ణబిందువు వైకల్పిక ముగని గురు" (బాల. సంజ్ఞా ర ) అని యిట్లేల సూ త్రింపవలయునని శంకించుకొనవలసి యున్నది. బాగుగా బరిశీలించి చూడఁ గాఁ ; నారింజ, చేమంతి' మున్నగు కొన్ని సిద్ధ బిందుస్స దబిందు స్థలములందురు బూర్ల బిందువును దేల్చి పలుకు వాడుకయే లేకుండుట చేతను (నారిఁజ, చేమఁత్రి, అను రూపములు లేవుగదా) వనంబు మున్నగు కొన్ని సాధ్య బిందుస్ధలములందు సైతము వనఁబు' అను మొదలగు సారబిందుకు రూపములు లేకుండుట చేతను, నిద్దంపు నాల్గింటి', అను మొదలగు చోట్ల 'నిద్దపు, నాల్గింటి' అను '<noinclude><references/></noinclude> 8r9ibb3emqlgfj4t2k72sf8eqegegpl 104 216668 565828 2026-07-20T09:05:06Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ననియు హ్రస్వమునకుఁ దర్వాత నట్లుగాక పాక్షిక ముగా సంతరించునుగాన నచటఁ బూరాకములు రెం డును బర్యాయముగ నుండుననియుఁ దెలుపఁదగిన యీ సామాన్యవిధి వెనుక నుదాహరించిన యనుస్వార చరిత్...' 565828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />గ్రంధాలయ సర్వస్వము</noinclude> ననియు హ్రస్వమునకుఁ దర్వాత నట్లుగాక పాక్షిక ముగా సంతరించునుగాన నచటఁ బూరాకములు రెం డును బర్యాయముగ నుండుననియుఁ దెలుపఁదగిన యీ సామాన్యవిధి వెనుక నుదాహరించిన యనుస్వార చరిత్ర మున కనుకూలముగ నె యున్నదనవచ్చును. కాఁగా హ్రస్వమునకుఁ దర్వాత నిండుసున్న యెచ్చటెచ్చట నుచ్చారణస్థ మగుచున్నదో యయ్యయి పదము లిపుడు నిర్బిందుకములుగాఁ బలుకుఁబడిలో నున్న యెడల నట్టి బిందుస్థానము నర్థబిందువును నిల్పవలయునని గ్రహిం చుట కవకాశము లభించుచున్నది. ఈ పక్షమున 'నిద్దంపు, నాల్గింటి' మున్నగువాని రూపాంతర ములగు 'నిద్దపు, నాలిటీ' అను నిర్బిందుకు రూపములలో బూర్ల బిందు స్థానమున ఖండమును నిల్పవలసివచ్చునని శంకింపఁ బనిలేదు. అట్టివెల్ల సాధ్య బిందు విషయిక ములగుటం జేసి యపవాదములగు వ్యాకరణ విధానములనుబట్టి తెలిసి కొనఁదగినవే యగును. కావున ' హ్రస్వాత్ పూరోపి భవేత్ ' అను చింతామణి నియమము సిద్ధఖండాను స్వారస్థితి నిరూపణ విషయమున మాత్రమె యుపచరించు ననియు నదియె ముఖ్యముగాఁ గావలసియున్న దనియు గ్రహింపవలయును. ఇంక నారింజ, చేమంతి మున్నగు వానిలోని సిద్ధపూర్ణానుస్వారములు హ్రస్వపూర్వకము లగుటంజేసి వాని చోటులం దరబిందులు సైతము పర్యా యమున నుండవలసి వచ్చునను మటొక విప్రతిప కూడఁ దోఁపవచ్చును గాని యదియు నంత బాధకము కానేరదు. పూర్ణబిందుచ్చారణము గల పదము నిర్బిందు కమయికూడ వాడుకలో నున్నపుడు మాత్రమె యా నిర్బిందుకు పదములోఁ బూగ్ల బిందు స్థలమున నఁబిందువును నిల్పడగునని తెలుపుటమాత్రమె పయి హ్రస్వాత్ పూర్ణోపిభవేత్' అను సూత్రమునకుఁ బ్రయోజనమని గదా యంగీకరించియుంటిమి. అట్టి స్థితిలో -ర బిందువు కొన్నియెడలఁ దేలిపోకుండుటం జేసి యా పద మునకు నిర్బిందురూపమే వాడుకలో లేనపుడిఁక నచట నగ్ధబిందువు గలదా లేదా యను వికల్పము సైతము పొడమఁ జాలదుగదా. "దీర్ఘాచ్చేత్ ఖండమ్ వస్త్రయః” అను సూత్ర మన్న నో పైదానివలెఁ గాక దీర్ఘపూర్వక సిద్ధపూర్ణ మంతరించు నెడఁ "గేవలముగ నఁతరించునను సిద్ధానుస్వార స్థితిని దెలుపుటలో నుపచరించుట మాత్రమెగాక సాధ్య విషయమున గూడ వి శేష విధులు లేనపుడు —అనిర్దిష్ట ముగఁ బూర్ణార్థ సాధారణముగ బిందువిధానము చేయఁ బడునపుడు దీర్ఘమునకు దర్వాత నట్టి విధానము చొప్పునఁ బూర్ణబిందువు రానేరదని తెలుపుటకుఁ గూడ నుపయోగించును. “నాతో + చెప్పెను" అను మొదలగు చోట్ల “తద్రుతంచ బిందుస్స్యాత్ ” అను మొదలగుచోట్ల ' సూత్రముచొప్పున “నాతోఁ జెప్పెను" అని సార్లబిం దుక రూపమె సిద్ధించును గాని 'నాతో ంజెప్పెను' 'అను పూర్ణబిందురూపము సిద్ధింపనే దుగదా. పయి "దీగా చ్చేత్ ఖండఏవ సజ్ఞేయం" అను సూత్రము సామాన్య శాత్రి మగుటం జేసి "కాంచు, వేండ్ర, తీండ్రించు, వేం చేయు ” మున్నగు స్థలములందలి పూర్ణబిందువులు బాధి తములు కానేరవు. పైరీతినే “నఖండః ప్రధమార్ద్రస్వాద్వైకృతేత్ర కదాపిచ” అనునధర్వణకృత సామాన్య నియము ముకూడ నియమముకూడ 'ఉండు, పండు' మున్నగుచోట్లఁ బదము మొదటి హ్రస్వాచ్చునకు దర్వాతి నిండుసున్న సామాన్యముగా టయేగాక పైరీతేనె సాధ్య విషయమున సైత మర్దిష్ట సంతరింపదను సిద్ధపూర్ణస్వభావ విశేషమును దెలుపు ముగఁ బూర్దార్ల సాధారణముగ విధింపఁబడిన బిందు విధానము చొప్పునఁ బదము మొదటి యచ్చునకుఁ (వెన్ను + తోవ = చెందొవ) నుపయోగించును. దర్వాత నబిందువు రానేరదని తెల్పుటకు గూడ ఈ సందర్భమునందు గొన్ని కారణములచేఁ బయి రీతి నంగీకరింపక యహోబల పండితుడు పె చింతామణి కారికకు మటొకరీతిని వ్యాఖ్యానము చేసియున్నాఁడు. చింతామణిలో 'రాముఁడు, రాముండు' మున్నగుచోట్ల బిందువిధానము వేఱుగ లేకుండుటం జేసియు గ్రంథకర్త “మహతస్యోర్ధుజనితో భవేత్ పుంసి" అని యిట్లు బిందు విధానయోగ్య స్థలములందెల్లఁ బ్రత్యయములకు జకారము విద్వక్షముగా 'ఘటించుచు వచ్చుచుండుటం జేసియుఁ దన్మూలమున నట్టిచోట్ల బిందువును సంపాదింపఁడు గు నని తలంచి 'అనుక్తమన్య శబ్దానుశాసనవత్' అను న్యాయము ననుసరించి ప్రాకృత వ్యాకరణ స్థమగు 'సానునాసికోచ్చారంజీత్' అను నియమముచోప్పున కత్వ మెయని సిద్ధాంతముచేసి 'డుజ్' 'మొదలగునవి' త్వమునకు ఫలము సాను నాసికత్వమువంటి సార్ధబిందు రేత్త్వ మహిమచే నరబిందు పూర్వకములగునని యొక దారి త్రొక్కియున్నాఁడు. కావున నట్టియెడలఁ బూర్ణ బిందురూపము సిద్ధించుటకయి హ్రస్వముమీఁది యర సున్న నిండుసున్న వికల్పము గానగునను నియమమాత నికిఁ గావలసివచ్చెను. ఆకారణమున నర్థానుస్వారము<noinclude><references/></noinclude> k9qadxxl0n3roi48jrfhuq3cqs2md09 104 216669 565831 2026-07-20T09:11:20Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' అట్టి నియమ మేర్పడినను గీతానుగతికముగా దేల్చి పలుకవలసిన నిటీవలి లేఖకులు సైతము తాళపత్రగ్రంధములను వ్రాయుటలోఁ బూర్వపూర్వమాతృకానుసారముగా వెను కటి ద్విత్వ లేఖన పద్ధతినే యవ...' 565831 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />అర్థానుస్వారము</noinclude> అట్టి నియమ మేర్పడినను గీతానుగతికముగా దేల్చి పలుకవలసిన నిటీవలి లేఖకులు సైతము తాళపత్రగ్రంధములను వ్రాయుటలోఁ బూర్వపూర్వమాతృకానుసారముగా వెను కటి ద్విత్వ లేఖన పద్ధతినే యవలంబించి వ్రాయుచువచ్చిరి. కావుల నే రమారమీ నూఱు సంవత్సరముల క్రిందటివఱకుఁ బుట్టిన తాళపత్రగ్రంధములలో సైత మట్టి ద్విత్వ లేఖన పద్ధతియే చాలవరకు నియతముగా నగపడుచున్నది. ఇటీ వలి తాళపత్రగ్రంధములలో నరసున్నకు లేఖనయేలేదు. అట్లయినను బండిత పరిష్కృతములై బయలు వెడలిన ము ద్రణ గ్రంధములలో మాత్రము వైయాకరణ సంప్రదాయ ము చొప్పున నూదిపలుకవలసిన బిందువులను మండలా కారముగను దేల్చి పలుక వలసిన బిందువులను సర్ణచంద్రా కారముగను నిలుపు పద్ధతి బయలు వెడలినది. ప్రాచీన నిలాపుపద్ధతి తాళపత్రమాతృకలలో నిట్లర్ల బిందు లేఖనము లేదనియుఁ బ్రాచీన సంప్రదాయము చొప్పున ద్విత్వ లేఖన పద్ధతియే యుండెడిదనియు విశదపఱుచుటకయి యిట నా వద్దను న్న తాళపత్రిమాతృకలలోఁ బురాతనతమ మగు కేయూ ర బాహు చరిత్రమునుండి రెండుపద్యములను యధామాతృ కముగా నుదాహరించుచున్నాను. గేవలము నియతముగా నగ నట్లుద్విత్వము నీయకుండుటయు లేఖనము పదముల పడుచున్న విగదా. యధాస్థితికి విలక్షణముగ నేయున్నను -కరణుల చే ను పేక్షిత మేయెనను నిదియుచ్చా రణములో సంతరించిన యద్ధానుస్వార స్థలములను గ్రహించుటలో మాత్రము వైయా కరణులకుం జేఁ దోడు వాదోడుగా న పచరించెనని చెప్పుటకు సందే హములేదు. స్వపూర్వక బిందు స్థలములందుఁ బాక్షిక ముగాఁ బూర్ల బిందువు నిల్చియుండుటం జేసి పద్య కావ్య ప్రయుక్తములై ఛందోనుగోధమున మార్పదాక నిలిచినట్టి పూర్ణబిందు రూపములను బట్టి నాని బిందురూపములను గ్రహించుట కవకాశ మున్నను దీర్ఘపూర్వక స్థలములందీ ప్రాచీన లేఖన పద్ధతిదక్క నబిందు స్థలములను గ్రహించుటకు మంచియుపాయము వేడొకటి లేదనియే చెప్పవచ్చును. Q క్షణ య* అయినను వైయాకరణో పేక్షితమగుటంజేసి యవ్య తన ముద్రణగ్రంధములందట్టి ద్విత్వ లేఖన పద్ధతి చొర కుండుట చేతను నర్థబిందు స్థలములందుఁ దేల్చి పలుకు సానునాసికొచ్చారణ మఁతరించుట చేతను నిపుడు యగబిందు స్థలమును బోల్చికొనుట మిగుల దుష్క రమైయున్నది. ఉచ్చారణ భష్టమగుపద్దానిని వదలు కొనుటకు మనయాంధ్ర పండితు లింకను లేకున్నారు. అట్లగుటఁజేసియే యావిషయమున గొంత వఱకైన మార్గముచూడగోరి యాంధ్ర వైయాకరణులు కొన్ని నియమములను జూప యత్నించుచున్నారు. ఉ॥ బాలరసాల పుష్ప నవపల్లవ కోమల కావ్య కన్యకం | గూళుల కిచ్చి యప్పడుపుతూ టిఁజరించ్చుట కంటే సత్కవుల్ | హాలి కులైననేమి మరియంత్తకు నాయతివేని నాండు కౌ | ద్దాలికులైననేమి నిజదార సుతాద్యభిరక్షణార్థమై చేయూర- 1 ఆ. మ. తన మేనల్లుని సోమదత్తు బహుతంత్య్రపౌ ఢి ధీమంత్తుం జ | య్యన నచ్చోటికిం బిల్చి తేంబనిచియే కాం త్తంబ్బున రాజ వ | ర్తనము జారుల చేత విన్నదియు భాను స్వారములును 1 మీ ందళ్ దారుశాయందలం | చిన కా ర్యంబ్బునుం జెప్పి సస్మితిరుచి సద్వక్త్యం డై వానికి౯॥ కేయూర - 2 ఆ. పై పద్యములలో బిందువు నూఁదిపలుక వలసిన యధో రేఖాద్వయాంకిత స్థలములలో బిందువునకు ధర్వాతి హల్లునకూరకయె హల్లునకూరకయె ద్విత్వ మిచ్చుటయుఁ నంగీకరింప “సిద్ధ స్సాస్యశ్చానుస్వారః పూర్ణాన భేదతో ద్విని ధః॥ హస్వా త్పూన్లోపి భవే దీయిచ్చే పండఏవ స బడియున్నది. ప్రకృతిసిద్ధము సిద్ధమనియు వ్యాకరణ యః” అని యిట్లాంధ్రశబ్ద చింతామణిలోఁ జెప్ప సాధ్యము సాధ్యమనియు నట్టి సిద్ధ సాధ్యరూపశ్వివి వేర్వేఱ పూర్ణాం భేదముల చే రెండేసి విధములనియు బయికారిక పూర్వార్ధమున కభీ ప్రాయము. ఆయనుస్వారము హ స్వాచ్చునకుఁ దర్వాత బ్యూమై కూడ నుండుననియు ఖండమై కూడ నుండుననియు దీర్ఘాచ్చునకుఁ దర్వాతన న్ననో ఖండముమాత్రము మాత్రమె యైయుండుననియుఁ నపి శబమహిమచే నియతముగ నే కోరిక యు తరా^మున కభిప్రాయము. దీర్ఘమునకుఁ దర్వాతి నిండుసున్న యంతరించు నెడ యంతరించును గాన నచట ఖండముమాత్రమె యుండు<noinclude><references/></noinclude> pbcl8pi6gt9di821ydmvrlfqo74y41w 104 216670 565832 2026-07-20T09:12:45Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' సంవత్సరపు దీర్ఘాసి వనపర్తి శాసనములోని సీసపద్యము నుదాహరించుచున్నాను. సీ॥ శ్రీశకునేణు (స్థులు) భూసతి పైశైల 0 నందాబ్జభవ సంఖ్య (౯౯2425 (FF2+2ూ = ౧౩౭౩) నొన్దవేగి దేశంబు గిమిడియు గోసలగ...' 565832 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />2 గ్రంథాలయ సర్వస్వము</noinclude> సంవత్సరపు దీర్ఘాసి వనపర్తి శాసనములోని సీసపద్యము నుదాహరించుచున్నాను. సీ॥ శ్రీశకునేణు (స్థులు) భూసతి పైశైల 0 నందాబ్జభవ సంఖ్య (౯౯2425 (FF2+2ూ = ౧౩౭౩) నొన్దవేగి దేశంబు గిమిడియు గోసలగిడిసింగి దేశంబుమరి యెడ్ల దేశ మనంగం జనినభూపాలుడిన నినోచ్చె చలమత్తి గణ్ణగడ్డే నెగడిన మణ్ణలికుు భూసురవంశుణ్ణు వాసవ భభోగి T 1 బణపతి సౌజన్య గుణయుతుణ్డు దీర్ఘాసి భగవతిదేవి దేవాలయ ကာ మున ముందటంగడు ఘనతరముగ మణప మెత్తించె భణన విజయుణు Co గణ్ణ గోపాలుణ్ణఖణ్ణ వర్తి దీనియ వెట్టెన దేవికిన వ్వెలం దన మనోవల్లభి వనజనేక దీవియ నెట్టెం బద్మావతియును (నా క్షోణీ నశీశులు గల యంతకునుముదమునకై ఆ॥ నె॥ గగనభూమి చంద్ర ఖరకరోదక శిఖ మ మారుతాత్మమూర్తి= మహిషమధన యిష్ట (పూత్తం) ఫలము లెల్ల కాలంబును మెచ్చుతోడందమకు నిచ్చుచు[ణ్ణ] ఎఫిగ్రాఫియా ఇండికా ర వాల్యమురళి నెంబరు ఈశాసనపద్యమునందుఁ బూర్ణ బిందు వూఁది పలుక వలసిన యనో రేఖాద్వయాంకిత స్థలములందును దేల్చి పలుక వలసిన యధో రేఖాంశీత స్థలములయందును భేద మే మాత్రమును లేక యొక విధ మునఁ బూర్గ బిందు రేఖ గాని విధమునఁ దానికి మాఱుగ నప్పటి సంప్రదాయము చొప్పున పరస Ενα ట Ca @ వర్ణవర్గపంచమము గాని వ్రాయఁబడుచువచ్చెను గదా నీ ఈశా సనపులిపినిబట్టియు, యుద్ధమల్లుని బెజవాడ శాసనపు లిపిని బట్టియుఁ బరిశీలించునపుడా కాలమున సం స్కృతభాషాప్రసిద్దమగు పరసవర్ణ వద్ద పంచమములు బిం దుస్థానమున నిల్చు పద్ధతి ఉతవ పరక బిందువు విషయ మునమాత్ర మాంధ్రమున సైతము వాడఁబడెడిదనియుఁ ద క్కిన కచపవర్గాక్షర చతుష్టయ పడక బిందుస్థానమున నట్టి యుచ్చారణము వ్యవహారమున లేమింజేసి కావల యునట్లు త తద్వర్గ పంచమాక్షరము లాచ్చికబిందుస్థానము ననే గాక తత్సమ రూపసంస్కృత బిందుస్థానమున సైత ము నిలుపఁబడలేదనియు స్ఫురింపకమానదు. అయినను 'టత' వగ్గవణం చతుష్టయ పరకబిందువును సైతము తద్వగ పంచమరూపమున నుచ్చరించు వాడుక యంతరించు టచేఁగాఁబోలు నటి నియమమును వైయాకరణులఁగీకరిం పకుండుటంజేసి యట్టి చోటులందుసైతము బిందుస్థానము న వగ్గ పంచమములను వ్రాయు నాచారము నానాఁటికి నశించినదని గ్రహింపవలయును. ట పయిచీతిని బిందువునూఁదిపలుకునపుడును దేల్చిప లుకునపుడురు నొకేరీతిని వ్రాయుట సరికాదను తలంపు నఁ గావలయు నూఁది పలుక వలసిన బిందువునకుఁ దర్వాత హల్లునకూరకయె ద్విశ్వము వ్రాయు సంప్రదాయము క్ర మక్రమముగాఁ బయలు వెడలినది. ఇట్టి సంప్రదాయము కూడఁ గొంతవఱుకుచ్చారణములోని సహజస్థితి ననుస రించి కల్పింపఁబడిన డేయని చెప్పవచ్చును. అనునాసిక్య ము పలుకనివారి యుచ్చారణ మునందును జలుబు చేసి ము క్కు దిమ్ము పట్టినవారి యుచ్చారణమునందును బిందువు పలుకుఁబడకుండుటయు నట్టి బిందువువలనఁ బూర్వాక్షర మునకుఁ గలుగవలసిన యూనిక (లేక) గౌరవము చెడ కుండఁ బరవర్ణము ద్విత్వయుక్తముగాఁ బుక బడుటయు సుప్రసిద్ద మేగదా. q పదప్రకృతిలో సహజముగా లేని ద్విత్వమును వ్రాయుట యసంగతమని తలఁచి కావలయు వైయాక రణులట్టి ద్విత్వ లేఖన పద్దతి నంగీకరింపక యూఁదిపలుక వలసిన బిందువు నెప్పటియట్లు మండలాకారముగను, దే ల్చి పలుకవలసిన బిందువు నర్ణచంద్రాకారముగను వ్రా యవలయుననుచు పూర్ణేందు సదృశః పూర్ణ స్వగ స్వరేఁదు సన్నిభః " అని యిట్లు సూత్రించి వానిక వరుసగా ఁ బూర్ల బిందువనియు నగబిందువనియు సార్లక నామములను గల్పించిరి. ణ వ్రా స<noinclude><references/></noinclude> 8529px76tjn1wg8fzh42ly9dpnz3ssv 104 216671 565833 2026-07-20T09:18:15Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 565833 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}ఆంధ్ర పరిశోధక మహామండలి</p>}} {{Center|{{p|fs125}}ప్రారంభోత్సవ సమయమున కార్యదర్శి నివేదనము</p>}} నేను సుదినము. అనేక కారణఘులచే సుదినము. ఆకారణములు చెప్పుటకైన వ్యవధి చాలని యుత్సవ పరంపరలు గల సుదినము!! ప్రాచీనోత్కృష్ట గ్రంథములను సంపాదించి యొక భాండాగారము స్థాపించుటకు ౧౯౧౬ వ సం౹౹రము నవంబరులోనే స్థిర ప్రయత్నములు జరిగినవి. భాషాభివృద్ధికొఱకుఁ జేతనైనంతవఱకు విశేషోత్సాహముతోఁ బ్రయత్నించుచున్న మా ప్రభువులగు శ్రీశ్రీ చెలికాని లచ్చారావు గారు తామిదివఱకు స్థాపించిన శ్రీరామవిలాస గ్రంధనిలయము పక్షమునఁ ప్రకటించుచున్న యాధుని కా ఖ్యాబుకా సమూహ హముతో సంస్థృప్తి సెందక, యొకదినమున లేచు సోదర బంధుమిత్ర సమక్షమున నీ ప్రాచీన కావ్యరక్ష కాగారం మును స్థాపించి నడుపుటకపఁ బూరుకొనికి. నాఁడే వారి గృహమునకుఁ బు్వుల పొలగును నటు కలపై జీర్ణించుచున్న పెక్కు గ్రంథములఁ గ్రిందికి దింపించి, పని ప్రారంభింపఁజేసిరి. శ్రీ కామవిలాస గ్రంధ నిలయము పక్షమునఁ బనిచేయుచున్న ప్రతినిధుల పనిమాని తాటియాకులు పుస్తకములు సంపాదింప వా రాజ్ఞాపించిరి. బంధుమిత్రుల కుత్తరములు వ్రాసిరి. ఉద్యోగుల నియమించిరి. అనుదినము గ్రంథముల పేరులు వ్రాసి జాబితాలు సిద్ధము చేయు నాబోట్లకు పని దుస్సాధ్యనుకు నల్లొ గరింపఁ గలిగిరి. ప్రాచీన కావ్య పరిశీలన యొక సంతోషదాయకమైన కార్యము. నూతన గ్రంధముల సంపాదింపవలెనను కోరికతో నుండువారి కాన్ని గ్రంథము లున్నరు జూ చుచుండవలయు ననియే యుత్సాహ మిరుమడించుచుండును. అట్టివారి కొక్క దినమువు ప్రతినిధులంపిన గ్రంథములు మూడుదినముల వఱకుఁ బరిశీలింపవలసినంత పని కలిగినప్పుడుండు సంత నా సము చెప్పవల యనా? ఈ విధముగ నేఁటికి రమారమి గ్రుథులు సంపాదింపఁగలిగితిమి. ఇంకను నేఁశివఱకు దినదినము క్రొత్త, గ్రంథములు వచ్చు చున్నవి. ఈ దినముకగూడ చోట్ల మా ప్రతినిధులు గ్రంధసంపాదన మొనరించు చున్నారు. నేఁటివఱకు సంపాదింపఁబడిన గ్రంథములు 2, రా బండ్లపైనుంచి గొప్ప యుక్సవము చేయుచు నగరము నకు వచ్చినది మొన్న మొన్న సేకదా ! ఆ సందర్భము పురజనులందఱు నెఱిఁగియున్న విషయమే! నాడు మీ పురమునందలి భాండాగారముల వారురు, కవులుతూ, పండితులురూ, పురజనులును, వందల కొలఁది యెదురు వచ్చి- మమ్ము పెండ్లివారివలె నెంచి పానకములనిచ్చి - చందన కర్పూరతా:బూలము లొసఁగి - మీపురమునఁ గల కొన్ని పుస్తకములు హారతులతో మహామండలికి సమర్పించి - మీ యాదరమును జూపి— మమ్ము పరమా నందభరితులుగ నునరించిరి. అందులకు మహామండలి వారు పురజనులకుఁ గృతజ్ఞులు. చెన్నపురియ, దిట్టి భాండాగారములు ప్రభుత్వమువారును, పరిషత్తు వా రును స్థాపించి యంశఁగాఁ బిఠాపురమున నిరి మరల నేల యని కొందరడుగవచ్చును. భాషా పంరక్షణ భార మంతయుఁ బ్రభుత్వము పైనుంచి ప్రజలూరకుంచుట యను చితము. కావున నే పరిషత్తువారట్టి పనికిఁ బూనుకొనిరి. అందులకై యాంధ్రులందఱు పరిషత్తు నెడల మిగులఁ గృతజ్ఞులై యుండవలయును. కాని పరిషత్పుస్తక భాం డాగార మాంధ్ర దేశ మధ్యమున నుండుట సిద్ధించినది కాదు. పైగా గా వారీ ప్రాచీన గ్రంథసంపాదనము మాని వేసియున్నారు. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయము వేఱుగఁ దెలుఁగుదేశము నకురు మనవారికి సులువుగ విద్య వచ్చుట కెట్లవసరమో అట్లే యిట్టి భాండారము తెలుఁగు దేశ భాషా వాఙ్మను చరిత్రాభివృద్ధికి రెండువందల లక్షల జనసంఖ్యగల మనదేశము నడుచు నుండుట యవసరము. ఇచ్చట నేయిట్టి భాండాగారకు స్థాపించినచో, తెుఁగు దేశమున నేయిట్టి గ్రంథాలయమున్న చోఁ, బెక్కుగ్రంథ ములు సంపాదింపవచ్చును. దీనికిఁ దార్కాణ మొక్కటి చూడుఁడు ! గోదావరి మండలమున గం సంవత్సరముల<noinclude><references/></noinclude> 7100bgft1pf4qa7e2tt7pde1mfb7c0p 565847 565833 2026-07-20T10:52:57Z Brjswiki 6801 565847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}ఆంధ్ర పరిశోధక మహామండలి</p>}} {{Center|{{p|fs125}}ప్రారంభోత్సవ సమయమున కార్యదర్శి నివేదనము</p>}} నేను సుదినము. అనేక కారణఘులచే సుదినము. ఆకారణములు చెప్పుటకైన వ్యవధి చాలని యుత్సవ పరంపరలు గల సుదినము!! ప్రాచీనోత్కృష్ట గ్రంథములను సంపాదించి యొక భాండాగారము స్థాపించుటకు ౧౯౧౬ వ సం౹౹రము నవంబరులోనే స్థిర ప్రయత్నములు జరిగినవి. భాషాభివృద్ధికొఱకుఁ జేతనైనంతవఱకు విశేషోత్సాహముతోఁ బ్రయత్నించుచున్న మా ప్రభువులగు శ్రీశ్రీ చెలికాని లచ్చారావు గారు తామిదివఱకు స్థాపించిన శ్రీరామవిలాస గ్రంధనిలయము పక్షమునఁ ప్రకటించుచున్న యాధుని కా ఖ్యాబుకా సమూహముతో సంస్థృప్తి మెందక, యొకదినమున తమ సోదర బంధుమిత్ర సమక్షమున నీ ప్రాచీన కావ్యరక్ష కాగారమును స్థాపించి నడుపుటకుఁ బూరుకొనిరి. ఆమఱునాఁడే వారి గృహమునకుఁ బుర్వుల ల పొలగును నటు కలపై జీర్ణించుచున్న పెక్కు గ్రంథములఁ గ్రిందికి దింపించి, పని ప్రారంభింపఁజేసిరి. శ్రీ కామవిలాస గ్రంధ నిలయము పక్షమునఁ బనిచేయుచున్న ప్రతినిధుల పనిమాని తాటియాకులు పుస్తకములు సంపాదింప వా రాజ్ఞాపించిరి. బంధుమిత్రుల కుత్తరములు వ్రాసిరి. ఉద్యోగుల నియమించిరి. అనుదినము గ్రంథముల పేరులు వ్రాసి జాబితాలు సిద్ధము చేయు నాబోట్లకు పని దుస్సాధ్యనుకు నల్లొ గరింపఁ గలిగిరి. ప్రాచీన కావ్య పరిశీలన యొక సంతోషదాయకమైన కార్యము. నూతన గ్రంధముల సంపాదింపవలెనను కోరికతో నుండువారి కాన్ని గ్రంథము లున్నరు జూ చుచుండవలయు ననియే యుత్సాహ మిరుమడించుచుండును. అట్టివారి కొక్క దినమువు ప్రతినిధులంపిన గ్రంథములు మూడుదినముల వఱకుఁ బరిశీలింపవలసినంత పని కలిగినప్పుడుండు సంత నా సము చెప్పవల యనా? ఈ విధముగ నేఁటికి రమారమి గ్రుథులు సంపాదింపఁగలిగితిమి. ఇంకను నేఁశివఱకు దినదినము క్రొత్త, గ్రంథములు వచ్చు చున్నవి. ఈ దినముకగూడ చోట్ల మా ప్రతినిధులు గ్రంధసంపాదన మొనరించు చున్నారు. నేఁటివఱకు సంపాదింపఁబడిన గ్రంథములు 2, రా బండ్లపైనుంచి గొప్ప యుక్సవము చేయుచు నగరము నకు వచ్చినది మొన్న మొన్న సేకదా ! ఆ సందర్భము పురజనులందఱు నెఱిఁగియున్న విషయమే! నాడు మీ పురమునందలి భాండాగారముల వారురు, కవులుతూ, పండితులురూ, పురజనులును, వందల కొలఁది యెదురు వచ్చి- మమ్ము పెండ్లివారివలె నెంచి పానకములనిచ్చి - చందన కర్పూరతా:బూలము లొసఁగి - మీపురమునఁ గల కొన్ని పుస్తకములు హారతులతో మహామండలికి సమర్పించి - మీ యాదరమును జూపి— మమ్ము పరమా నందభరితులుగ నునరించిరి. అందులకు మహామండలి వారు పురజనులకుఁ గృతజ్ఞులు. చెన్నపురియ, దిట్టి భాండాగారములు ప్రభుత్వమువారును, పరిషత్తు వా రును స్థాపించి యంశఁగాఁ బిఠాపురమున నిరి మరల నేల యని కొందరడుగవచ్చును. భాషా పంరక్షణ భార మంతయుఁ బ్రభుత్వము పైనుంచి ప్రజలూరకుంచుట యను చితము. కావున నే పరిషత్తువారట్టి పనికిఁ బూనుకొనిరి. అందులకై యాంధ్రులందఱు పరిషత్తు నెడల మిగులఁ గృతజ్ఞులై యుండవలయును. కాని పరిషత్పుస్తక భాం డాగార మాంధ్ర దేశ మధ్యమున నుండుట సిద్ధించినది కాదు. పైగా గా వారీ ప్రాచీన గ్రంథసంపాదనము మాని వేసియున్నారు. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయము వేఱుగఁ దెలుఁగుదేశము నకురు మనవారికి సులువుగ విద్య వచ్చుట కెట్లవసరమో అట్లే యిట్టి భాండారము తెలుఁగు దేశ భాషా వాఙ్మను చరిత్రాభివృద్ధికి రెండువందల లక్షల జనసంఖ్యగల మనదేశము నడుచు నుండుట యవసరము. ఇచ్చట నేయిట్టి భాండాగారకు స్థాపించినచో, తెుఁగు దేశమున నేయిట్టి గ్రంథాలయమున్న చోఁ, బెక్కుగ్రంథ ములు సంపాదింపవచ్చును. దీనికిఁ దార్కాణ మొక్కటి చూడుఁడు ! గోదావరి మండలమున గం సంవత్సరముల<noinclude><references/></noinclude> l17jurn6xiknjl80k01sn5gxuaxn6ey