పుట:బసవపురాణము (పాల్కురికి సోమనాథుఁడు).pdf/87

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>పుట:బసవపురాణము (పాల్కురికి సోమనాథుఁడు).pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>93479</id>
    <revision>
      <id>593344</id>
      <parentid>313927</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:21:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593344</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2239" sha1="g0uod0aw0v9oao28h1ih8vdofhadfpa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|52|బసవపురాణము|}}&lt;/noinclude&gt;చేదిదేశము (జబల్పూర్) నేలిన కలచుర్య (కలంజర) రాజులశాఖలలో నొకశాఖవారు కళ్యాణము నేలుచున్న చాళుక్యులయొద్ద నుద్యోగులుగా నుండిరి. అందు బిజ్జలుఁడు మూఁడవ తైలపదేవునియొద్ద నుద్యోగిగా నుండి క్రమముగా స్వతంత్రుఁడై పశ్చిమచాళుక్యరాజ్యమున కేకచ్ఛత్రాధిపతి యయ్యెను. ఆతని కిర్వురు భార్యలు, పెద్దభార్యకు నలుగురు పుత్త్రులు, పిన్నభార్య కొకపుత్త్రుఁడు నొకపుత్త్రికయు జనించిరి. బిజ్జలు డార్జించిన పశ్చిమచాళుక్యరాజ్యము తత్పుత్త్రులకాలమున యథాయథలయినది. సరియయిన వంశానుక్రమణి తెలియరాదు గాని, పల్నాటిలో రాజ్యమేలినవారును, పల్నాటివీరచరిత్ర కథానాయకులు నగు ననుగురాజప్రభృతులును, విద్యానగరరాజబంధువులై 15 శతాబ్దినుండి యాంధ్రదేశమునఁ బ్రఖ్యాతి గడించినవారగు నార్వీటి బుక్కరాయాదులును నీ బిజ్జలుని వంగడమువా రగుదురు. బిజ్జలుని వంశవృక్ష మిట్టిది:
{{Css image crop
|Image = బసవపురాణము (పాల్కురికి సోమనాథుఁడు).pdf
|Page = 87
|bSize = 600
|cWidth = 455
|cHeight = 368
|oTop = 461
|oLeft = 76
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g0uod0aw0v9oao28h1ih8vdofhadfpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:బసవపురాణము (పాల్కురికి సోమనాథుఁడు).pdf/109</title>
    <ns>104</ns>
    <id>93527</id>
    <revision>
      <id>593345</id>
      <parentid>314015</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593345</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="294" sha1="bwf93cetg4oi30ohiwv0458smmwhjhk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|74|బసవపురాణము|}}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = బసవపురాణము (పాల్కురికి సోమనాథుఁడు).pdf
|Page = 109
|bSize = 600
|cWidth = 493
|cHeight = 694
|oTop = 135
|oLeft = 58
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bwf93cetg4oi30ohiwv0458smmwhjhk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:బసవపురాణము (పాల్కురికి సోమనాథుఁడు).pdf/110</title>
    <ns>104</ns>
    <id>93528</id>
    <revision>
      <id>593346</id>
      <parentid>314016</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593346</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1452" sha1="agbkqj1rnk6c1ikhwufblum1baiv4fu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh||పీఠిక|75}}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = బసవపురాణము (పాల్కురికి సోమనాథుఁడు).pdf
|Page = 110
|bSize = 600
|cWidth = 497
|cHeight = 449
|oTop = 138
|oLeft = 36
|Location = center
|Description = 
}}&lt;ref&gt;వీరేశ — ఈతఁడు భద్రాయుశ్చరిత్ర, ధర్మగుప్తాభ్యుదయ ప్రబంధకర్త. ఈ తరముదగ్గఱనుండి సమగ్రమయిన వంశవృక్షము గలదు. కాని, యిందు శ్రీ నాగేశ్వరరావుగారి శాఖయే కైకొనబడినది.&lt;/ref&gt;
రాజతరంగిణిలోఁ గలదు. కర్ణాటకవులు కుమారపాల ఘూర్జరుచరిత్రమునే యుద్భటచరిత్రమునుగాఁ జెప్పిరి. అది ప్రామాదికమేమో! ఇర్వురకథలకుఁ గొంత సామ్యము గలదు. దానిఁబట్టి వారు పొరఁబడియుందురు. ఆ కర్ణాటకవులకంటెఁ బూర్వుఁడయిన పాల్కురికి సోమనాథుఁడు వారిర్వుర కథలను వేర్వేఱుగా వర్ణించినాఁడు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>agbkqj1rnk6c1ikhwufblum1baiv4fu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dvipada-basavapuraanamu.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>101509</id>
    <revision>
      <id>593298</id>
      <parentid>485505</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T13:24:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593298</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1571" sha1="g8crg5ik3p6t2diynbrd24hm2gq1l0c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{&lt;p&gt;|fs150|ac}}విషయసూచిక.&lt;/p&gt;}}

{{c|{{larger|[[ద్విపదబసవపురాణము/పీఠిక|పీఠిక.]]}}}}
{{rule|4em}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[ద్విపదబసవపురాణము/పీఠిక|పురాణములు.]]}} 
 |{{DJVU page link|1|29}}
}}

విషయము
విషయ సూచిక
పురాణములు
ప్రథమాంధ్ర వీరశైవ పురాణము
పురాణ విధము
దేశిసంప్రదాయము
జై నపురాణ ప్రభావము
వసు సంవిధానము
ద్విపదరచన
జానుఁ దెనుఁగు
పీఠిక
తెలుఁగుముద్ర
ప్రాసవడి
కవి జీవిత విశేషములు
జన్మస్థలము
కులగోత్రాదులు
మహిమలు
కాలము
సొమనాథుని కృతులు
కవిత్వము
బసవపురాణ ప్రాశస్త్యము
సంక్షిప్త ప్రతి

{{c|{{larger|[[ద్విపదబసవపురాణము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము.]]}}}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[ద్విపదబసవపురాణము/ప్రథమాశ్వాసము|అవతారిక.]]}} 
 |{{DJVU page link|1|29}}
}}

కథారంభము
నారదుఁడు కెలాసమున కేఁగుట&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g8crg5ik3p6t2diynbrd24hm2gq1l0c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593299</id>
      <parentid>593298</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T13:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593299</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1567" sha1="ephehapwib6w6cr6t235mora3dbke9e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక.&lt;/p&gt;

{{c|{{larger|[[ద్విపదబసవపురాణము/పీఠిక|పీఠిక.]]}}}}
{{rule|4em}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[ద్విపదబసవపురాణము/పీఠిక|పురాణములు.]]}} 
 |{{DJVU page link|1|29}}
}}

విషయము
విషయ సూచిక
పురాణములు
ప్రథమాంధ్ర వీరశైవ పురాణము
పురాణ విధము
దేశిసంప్రదాయము
జై నపురాణ ప్రభావము
వసు సంవిధానము
ద్విపదరచన
జానుఁ దెనుఁగు
పీఠిక
తెలుఁగుముద్ర
ప్రాసవడి
కవి జీవిత విశేషములు
జన్మస్థలము
కులగోత్రాదులు
మహిమలు
కాలము
సొమనాథుని కృతులు
కవిత్వము
బసవపురాణ ప్రాశస్త్యము
సంక్షిప్త ప్రతి

{{c|{{larger|[[ద్విపదబసవపురాణము/ప్రథమాశ్వాసము|ప్రథమాశ్వాసము.]]}}}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[ద్విపదబసవపురాణము/ప్రథమాశ్వాసము|అవతారిక.]]}} 
 |{{DJVU page link|1|29}}
}}

కథారంభము
నారదుఁడు కెలాసమున కేఁగుట&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ephehapwib6w6cr6t235mora3dbke9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>దక్షిణ భారత హిందీ ప్రచారసభ చట్టము, 1964</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136224</id>
    <revision>
      <id>593336</id>
      <parentid>411854</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T16:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:హిందీ భాష]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>593336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="573" sha1="4jzdvqngbx0c3g8mmfdj3b8p0w5td7i" xml:space="preserve">{{header
 | title      = దక్షిణ భారత హిందీ ప్రచారసభ చట్టము, 1964
 | author     = భారత ప్రభుత్వం
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | next       = 
 | year       = 2000
 | notes      = 
}}
{{default layout|Layout 2}}
&lt;pages index=&quot;ది దక్షిణ భారత హిందీ ప్రచార సభ యాక్టు, 1964.pdf&quot; from=1 to=5 /&gt;

[[వర్గం:భారతదేశపు చట్టాలు]]
[[వర్గం:హిందీ భాష]]</text>
      <sha1>4jzdvqngbx0c3g8mmfdj3b8p0w5td7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:చెలమచెర్ల రంగాచార్యులు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>151070</id>
    <revision>
      <id>593286</id>
      <parentid>572933</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>593286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1725" sha1="bzydlce25gb2zhenjsws5l96xyrzwo9" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = చెలమచెర్ల 
 |అసలుపేరు = రంగాచార్యులు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర
 |పుట్టిన_యేడు = 1912
 |గిట్టిన_యేడు = 1972
 |వివరణ =  సంస్కృతాంధ్ర పండితులు, అధ్యాపకులు, రచయిత.
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = చెలమచెర్ల రంగాచార్యులు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అశ్వశాస్త్రము]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/ఆనందవర్ధనాచార్యుడు]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలకూచి బాలసరస్వతి]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కావ్యాత్మ]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/గజశాస్త్రము]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>bzydlce25gb2zhenjsws5l96xyrzwo9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593293</id>
      <parentid>593286</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>593293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1886" sha1="phn2yhmgnxfx8lzkrwqiw85ou373x25" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = చెలమచెర్ల 
 |అసలుపేరు = రంగాచార్యులు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర
 |పుట్టిన_యేడు = 1912
 |గిట్టిన_యేడు = 1972
 |వివరణ =  సంస్కృతాంధ్ర పండితులు, అధ్యాపకులు, రచయిత.
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = చెలమచెర్ల రంగాచార్యులు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అశ్వశాస్త్రము]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/ఆనందవర్ధనాచార్యుడు]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలకూచి బాలసరస్వతి]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాటయ వేమారెడ్డి]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కావ్యాత్మ]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/గజశాస్త్రము]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>phn2yhmgnxfx8lzkrwqiw85ou373x25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>151075</id>
    <revision>
      <id>593251</id>
      <parentid>575238</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593251</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6410" sha1="lkibfdmso1zd5juv344z4rkmbgarf8z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ రచయితలు
|-
! వ. సం. పొడి అక్షరములు !! వ్యాసకర్త పేరు !! వ్యాసము పేరు
|-
| 1. ఆ. || &quot; అగస్త్య ” || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కామశాస్త్రము|కామశాస్త్రము]]
|-
| 2. అ. రా. || శ్రీ [[రచయిత:అమరేశం రాజేశ్వరశర్మ|అమరేశం రాజేశ్వర శర్మ]] ఎం. ఏ., భాషాప్రవీణ, తెలుగు ఉపన్యాసకులు, వివేక వర్దనీ కళాశాల, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాళేశ్వరము|కాళేశ్వరము]]
|-
| 3. ఆ. పీ. || పండిత [[రచయిత:ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]], రిటైర్డు తెలుగు పండితులు, ప్రభుత్వోన్నత పాఠశాల, చాదర్ ఘాట్, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉమామహేశ్వరము|ఉమామహేశ్వరము]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలెఫెంటా గుహాలయములు|ఎలెఫెంటా గుహాలయములు]] 3. కార్ల్ గుహాలయములు
|-
| 4. ఆర్. పి. యస్. || వైయాకరణ పంచానన, విద్వత్కవిసార్వభౌమ, [[రచయిత:ఆర్. పార్థసారథీ అయ్యంగార్ స్వామి|ఆర్ . పార్థసారథీ అయ్యంగార్ స్వామి]], రీడరు, ఎస్. వి. ఓ. కాలేజి, తిరుపతి || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/అర్ష శిల్పము|ఆర్షశిల్పము]]
|-
| 5. ఆర్. యం. జో. || శ్రీ [[రచయిత:ఆర్. యం. జోషీ|ఆర్. యం. జోషీ]], మాజీ డిప్యూటీ డైరెక్టరు, గవర్నమెంటు రికార్డు ఆఫీసు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిలె భాండారములు|కవిలె భాండారములు]]
|-
| 6. ఇ. కృ. || శ్రీ [[రచయిత:ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి|ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి]] ఎం.ఏ., తెలుగు ఉపన్యాసకులు, గవర్నమెంటు కాలేజీ., వరంగల్లు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఓరుగల్లు|ఓరుగల్లు]]
|-
| 7. ఉ. గ. శా. || వేదభాష్య విశారద, [[రచయిత:ఉప్పులూరి గణపతిశాస్త్రి|ఉప్పులూరి గణపతిశాస్త్రి]], సూర్యారావుపేట, కాకినాడ || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఆర్ష వ్యవసాయ పద్ధతి|ఆర్ష వ్యవసాయ పద్ధతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపనిషత్తులు|ఉపనిషత్తులు]]
|-
| 8. ఉ. రా. || శ్రీ [[రచయిత:ఉరువుటూరి రాఘవాచార్యులు|ఉరువుటూరి రాఘవాచార్యులు]] బి. ఫీ., బి. ఇడి., ఎం. ఎల్. సి. హైదరాబాదు  || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇండోచైనా (చరిత్ర)|ఇండోచైనా (చ)]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇండోనేషియా (చరిత్ర)|ఇండోనేషియా (చ)]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కందికల్లు గుట్టలు|కందికల్లు గుట్టలు]]
|-
| 9. ఉ. స. || శ్రీ [[రచయిత:ఉడుత సచ్చిదానందస్వామి|ఉడుత సచ్చిదానందస్వామి]] ఎం. ఎన్. సి., వృక్షశాస్త్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉద్భిజ్జములు (అంగభేద రహితములు)|ఉద్భిజ్జములు (అంగభేద రహితములు)]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉద్భిజ్జ వర్గీకరణము|ఉద్భిజ్జ వర్గీకరణము]]
|-
| 10. ఎం. ఏ. కె. || శ్రీ [[రచయిత:ఎం. ఏ. కుమారస్వామి|ఎం. ఏ. కుమారస్వామి]], ఉపన్యాసకులు, ఇంజనీరింగు కళాశాల, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉక్కు పరిశ్రమ|ఉక్కు పరిశ్రమ]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
xiv&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lkibfdmso1zd5juv344z4rkmbgarf8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>151078</id>
    <revision>
      <id>593268</id>
      <parentid>572931</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:26:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593268</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5202" sha1="d6agc9fiay8tfbl3eoznflb2mkhjv28" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 32. కె. సో. || శ్రీ కె. సోమసుందరరావు, అసిస్టెంటు ఇంజనీరు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణానది|కృష్ణానది]]
|-
| 33. కొం. శే. || శ్రీ [[రచయిత:కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొం. శేషగిరిరావు]], ఉపన్యాసకులు, ప్రభుత్వ లలితకళల కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. ఎల్డ్రికో 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ- పరిశ్రమలు|కళ-పరిశ్రమలు]] 3. కుడ్యచిత్రణము
|-
| 34. ఖం. బా. శే || [[రచయిత:ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం|ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరము]], ఎం. ఏ.. ఆంగ్లోపన్యాసకులు, సాయం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్ని బతూతా|ఇబ్ని బతూతా]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (చరిత్ర)|ఈజిప్టు (చ)]] 3. ఈరాన్ (చ) 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో దేశదేశములలో)|ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో, దేశదేశములతో)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్ఫ్యూషియస్|కన్ఫ్యూషియస్]] 8. కాల్షియా
|-
| 35. గ. ల. || విద్వాన్, [[రచయిత:గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య|గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య]], ఎం. ఏ.. (రిటైర్డు) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || కృష్ణాజిల్లా
|-
| 36. గుం. హ. || విద్యావాచస్పతి, [[రచయిత:గుండేరావు హర్కారే|గుండేరావు హర్కారే]], (రిటైర్డు జడ్జి, హైదరాబాదు || కుమారిలభట్టు
|-
| 37. గో. చం. మి. || శ్రీ [[రచయిత:గోపాలచంద్ర మిశ్ర|గోపాలచంద్ర మిశ్ర]], ఎం.ఏ., ఒరియాభాషా ఉపన్యాసకులు, రావెనాకాలేజి, కటక్ || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒరియా భాషా సారస్వతములు|ఒరియా భాషాసారస్వతములు]]
|-
| 38. చ. రా. శ. || శ్రీ [[రచయిత:చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ|చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ]], ఎం. ఏ., రీజియనల్ అకాడమీ, మద్రాసు || కుఱళ్
|-
| 39. చి. దా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:చిట్టా దామోదరశాస్త్రి|చిట్టా దామోదరశాస్త్రి]], ఎం. ఏ.. బి. ఇడి., ప్రధానాంధ్ర పండితులు, లూధరజు మల్టిపర్పస్ హైస్కూలు, గుంటూరు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్నడదేశ చరిత్ర I|కన్నడదేశ చరిత్ర I]]
|-
| 40. చె. రం. || శిరోమణి. [[రచయిత:చెలమచర్ల రంగాచార్యులు|చెలమచర్ల రంగాచార్యులు]] (విద్వాన్) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలకూచి బాలసరస్వతి|ఎలకూచి బాలసరస్వతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము|కవిత్వము]] 3. కాటయ వేమారెడ్డి 4. కావ్యాత్మ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d6agc9fiay8tfbl3eoznflb2mkhjv28</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593269</id>
      <parentid>593268</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593269</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5267" sha1="n9a1ya5wt3kfw7q3l4lvdek9mm72hcu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 32. కె. సో. || శ్రీ [[రచయిత:కె. సోమసుందరరావు|కె. సోమసుందరరావు]], అసిస్టెంటు ఇంజనీరు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణానది|కృష్ణానది]]
|-
| 33. కొం. శే. || శ్రీ [[రచయిత:కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొం. శేషగిరిరావు]], ఉపన్యాసకులు, ప్రభుత్వ లలితకళల కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. ఎల్డ్రికో 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ- పరిశ్రమలు|కళ-పరిశ్రమలు]] 3. కుడ్యచిత్రణము
|-
| 34. ఖం. బా. శే || [[రచయిత:ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం|ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరము]], ఎం. ఏ.. ఆంగ్లోపన్యాసకులు, సాయం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్ని బతూతా|ఇబ్ని బతూతా]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (చరిత్ర)|ఈజిప్టు (చ)]] 3. ఈరాన్ (చ) 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో దేశదేశములలో)|ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో, దేశదేశములతో)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్ఫ్యూషియస్|కన్ఫ్యూషియస్]] 8. కాల్షియా
|-
| 35. గ. ల. || విద్వాన్, [[రచయిత:గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య|గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య]], ఎం. ఏ.. (రిటైర్డు) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || కృష్ణాజిల్లా
|-
| 36. గుం. హ. || విద్యావాచస్పతి, [[రచయిత:గుండేరావు హర్కారే|గుండేరావు హర్కారే]], (రిటైర్డు జడ్జి, హైదరాబాదు || కుమారిలభట్టు
|-
| 37. గో. చం. మి. || శ్రీ [[రచయిత:గోపాలచంద్ర మిశ్ర|గోపాలచంద్ర మిశ్ర]], ఎం.ఏ., ఒరియాభాషా ఉపన్యాసకులు, రావెనాకాలేజి, కటక్ || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒరియా భాషా సారస్వతములు|ఒరియా భాషాసారస్వతములు]]
|-
| 38. చ. రా. శ. || శ్రీ [[రచయిత:చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ|చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ]], ఎం. ఏ., రీజియనల్ అకాడమీ, మద్రాసు || కుఱళ్
|-
| 39. చి. దా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:చిట్టా దామోదరశాస్త్రి|చిట్టా దామోదరశాస్త్రి]], ఎం. ఏ.. బి. ఇడి., ప్రధానాంధ్ర పండితులు, లూధరజు మల్టిపర్పస్ హైస్కూలు, గుంటూరు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్నడదేశ చరిత్ర I|కన్నడదేశ చరిత్ర I]]
|-
| 40. చె. రం. || శిరోమణి. [[రచయిత:చెలమచర్ల రంగాచార్యులు|చెలమచర్ల రంగాచార్యులు]] (విద్వాన్) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలకూచి బాలసరస్వతి|ఎలకూచి బాలసరస్వతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము|కవిత్వము]] 3. కాటయ వేమారెడ్డి 4. కావ్యాత్మ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n9a1ya5wt3kfw7q3l4lvdek9mm72hcu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593272</id>
      <parentid>593269</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:30:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593272</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5422" sha1="sdtphhvfn8jvahfwtun5w0ejj0469y8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 32. కె. సో. || శ్రీ [[రచయిత:కె. సోమసుందరరావు|కె. సోమసుందరరావు]], అసిస్టెంటు ఇంజనీరు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణానది|కృష్ణానది]]
|-
| 33. కొం. శే. || శ్రీ [[రచయిత:కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొం. శేషగిరిరావు]], ఉపన్యాసకులు, ప్రభుత్వ లలితకళల కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. ఎల్డ్రికో 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ- పరిశ్రమలు|కళ-పరిశ్రమలు]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుడ్యచిత్రణము|కుడ్యచిత్రణము]]
|-
| 34. ఖం. బా. శే || [[రచయిత:ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం|ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరము]], ఎం. ఏ.. ఆంగ్లోపన్యాసకులు, సాయం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్ని బతూతా|ఇబ్ని బతూతా]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (చరిత్ర)|ఈజిప్టు (చ)]] 3. ఈరాన్ (చ) 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో దేశదేశములలో)|ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో, దేశదేశములతో)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్ఫ్యూషియస్|కన్ఫ్యూషియస్]] 8. కాల్షియా
|-
| 35. గ. ల. || విద్వాన్, [[రచయిత:గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య|గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య]], ఎం. ఏ.. (రిటైర్డు) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || కృష్ణాజిల్లా
|-
| 36. గుం. హ. || విద్యావాచస్పతి, [[రచయిత:గుండేరావు హర్కారే|గుండేరావు హర్కారే]], (రిటైర్డు జడ్జి, హైదరాబాదు || కుమారిలభట్టు
|-
| 37. గో. చం. మి. || శ్రీ [[రచయిత:గోపాలచంద్ర మిశ్ర|గోపాలచంద్ర మిశ్ర]], ఎం.ఏ., ఒరియాభాషా ఉపన్యాసకులు, రావెనాకాలేజి, కటక్ || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒరియా భాషా సారస్వతములు|ఒరియా భాషాసారస్వతములు]]
|-
| 38. చ. రా. శ. || శ్రీ [[రచయిత:చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ|చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ]], ఎం. ఏ., రీజియనల్ అకాడమీ, మద్రాసు || కుఱళ్
|-
| 39. చి. దా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:చిట్టా దామోదరశాస్త్రి|చిట్టా దామోదరశాస్త్రి]], ఎం. ఏ.. బి. ఇడి., ప్రధానాంధ్ర పండితులు, లూధరజు మల్టిపర్పస్ హైస్కూలు, గుంటూరు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్నడదేశ చరిత్ర I|కన్నడదేశ చరిత్ర I]]
|-
| 40. చె. రం. || శిరోమణి. [[రచయిత:చెలమచర్ల రంగాచార్యులు|చెలమచర్ల రంగాచార్యులు]] (విద్వాన్) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలకూచి బాలసరస్వతి|ఎలకూచి బాలసరస్వతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము|కవిత్వము]] 3. కాటయ వేమారెడ్డి 4. కావ్యాత్మ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sdtphhvfn8jvahfwtun5w0ejj0469y8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593275</id>
      <parentid>593272</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:34:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593275</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5574" sha1="l07jj7dd18a2dbh05qf3jjd5014q0nd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 32. కె. సో. || శ్రీ [[రచయిత:కె. సోమసుందరరావు|కె. సోమసుందరరావు]], అసిస్టెంటు ఇంజనీరు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణానది|కృష్ణానది]]
|-
| 33. కొం. శే. || శ్రీ [[రచయిత:కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొం. శేషగిరిరావు]], ఉపన్యాసకులు, ప్రభుత్వ లలితకళల కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. ఎల్డ్రికో 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ- పరిశ్రమలు|కళ-పరిశ్రమలు]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుడ్యచిత్రణము|కుడ్యచిత్రణము]]
|-
| 34. ఖం. బా. శే || [[రచయిత:ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం|ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరము]], ఎం. ఏ.. ఆంగ్లోపన్యాసకులు, సాయం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్ని బతూతా|ఇబ్ని బతూతా]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (చరిత్ర)|ఈజిప్టు (చ)]] 3. ఈరాన్ (చ) 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో దేశదేశములలో)|ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో, దేశదేశములతో)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్ఫ్యూషియస్|కన్ఫ్యూషియస్]] 8. కాల్షియా
|-
| 35. గ. ల. || విద్వాన్, [[రచయిత:గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య|గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య]], ఎం. ఏ.. (రిటైర్డు) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణాజిల్లా|కృష్ణాజిల్లా]]
|-
| 36. గుం. హ. || విద్యావాచస్పతి, [[రచయిత:గుండేరావు హర్కారే|గుండేరావు హర్కారే]], (రిటైర్డు జడ్జి, హైదరాబాదు || కుమారిలభట్టు
|-
| 37. గో. చం. మి. || శ్రీ [[రచయిత:గోపాలచంద్ర మిశ్ర|గోపాలచంద్ర మిశ్ర]], ఎం.ఏ., ఒరియాభాషా ఉపన్యాసకులు, రావెనాకాలేజి, కటక్ || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒరియా భాషా సారస్వతములు|ఒరియా భాషాసారస్వతములు]]
|-
| 38. చ. రా. శ. || శ్రీ [[రచయిత:చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ|చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ]], ఎం. ఏ., రీజియనల్ అకాడమీ, మద్రాసు || కుఱళ్
|-
| 39. చి. దా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:చిట్టా దామోదరశాస్త్రి|చిట్టా దామోదరశాస్త్రి]], ఎం. ఏ.. బి. ఇడి., ప్రధానాంధ్ర పండితులు, లూధరజు మల్టిపర్పస్ హైస్కూలు, గుంటూరు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్నడదేశ చరిత్ర I|కన్నడదేశ చరిత్ర I]]
|-
| 40. చె. రం. || శిరోమణి. [[రచయిత:చెలమచర్ల రంగాచార్యులు|చెలమచర్ల రంగాచార్యులు]] (విద్వాన్) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలకూచి బాలసరస్వతి|ఎలకూచి బాలసరస్వతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము|కవిత్వము]] 3. కాటయ వేమారెడ్డి 4. కావ్యాత్మ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l07jj7dd18a2dbh05qf3jjd5014q0nd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593277</id>
      <parentid>593275</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593277</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5705" sha1="tmir58c2gd147wghabh2aku8tnkc0uj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 32. కె. సో. || శ్రీ [[రచయిత:కె. సోమసుందరరావు|కె. సోమసుందరరావు]], అసిస్టెంటు ఇంజనీరు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణానది|కృష్ణానది]]
|-
| 33. కొం. శే. || శ్రీ [[రచయిత:కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొం. శేషగిరిరావు]], ఉపన్యాసకులు, ప్రభుత్వ లలితకళల కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. ఎల్డ్రికో 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ- పరిశ్రమలు|కళ-పరిశ్రమలు]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుడ్యచిత్రణము|కుడ్యచిత్రణము]]
|-
| 34. ఖం. బా. శే || [[రచయిత:ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం|ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరము]], ఎం. ఏ.. ఆంగ్లోపన్యాసకులు, సాయం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్ని బతూతా|ఇబ్ని బతూతా]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (చరిత్ర)|ఈజిప్టు (చ)]] 3. ఈరాన్ (చ) 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో దేశదేశములలో)|ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో, దేశదేశములతో)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్ఫ్యూషియస్|కన్ఫ్యూషియస్]] 8. కాల్షియా
|-
| 35. గ. ల. || విద్వాన్, [[రచయిత:గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య|గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య]], ఎం. ఏ.. (రిటైర్డు) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణాజిల్లా|కృష్ణాజిల్లా]]
|-
| 36. గుం. హ. || విద్యావాచస్పతి, [[రచయిత:గుండేరావు హర్కారే|గుండేరావు హర్కారే]], (రిటైర్డు జడ్జి, హైదరాబాదు || కుమారిలభట్టు
|-
| 37. గో. చం. మి. || శ్రీ [[రచయిత:గోపాలచంద్ర మిశ్ర|గోపాలచంద్ర మిశ్ర]], ఎం.ఏ., ఒరియాభాషా ఉపన్యాసకులు, రావెనాకాలేజి, కటక్ || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒరియా భాషా సారస్వతములు|ఒరియా భాషాసారస్వతములు]]
|-
| 38. చ. రా. శ. || శ్రీ [[రచయిత:చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ|చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ]], ఎం. ఏ., రీజియనల్ అకాడమీ, మద్రాసు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుఱళ్|కుఱళ్]]
|-
| 39. చి. దా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:చిట్టా దామోదరశాస్త్రి|చిట్టా దామోదరశాస్త్రి]], ఎం. ఏ.. బి. ఇడి., ప్రధానాంధ్ర పండితులు, లూధరజు మల్టిపర్పస్ హైస్కూలు, గుంటూరు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్నడదేశ చరిత్ర I|కన్నడదేశ చరిత్ర I]]
|-
| 40. చె. రం. || శిరోమణి. [[రచయిత:చెలమచర్ల రంగాచార్యులు|చెలమచర్ల రంగాచార్యులు]] (విద్వాన్) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలకూచి బాలసరస్వతి|ఎలకూచి బాలసరస్వతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము|కవిత్వము]] 3. కాటయ వేమారెడ్డి 4. కావ్యాత్మ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tmir58c2gd147wghabh2aku8tnkc0uj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593282</id>
      <parentid>593277</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593282</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5857" sha1="t8h9p4l9bake0ey13o7g487rp13jd9f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 32. కె. సో. || శ్రీ [[రచయిత:కె. సోమసుందరరావు|కె. సోమసుందరరావు]], అసిస్టెంటు ఇంజనీరు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణానది|కృష్ణానది]]
|-
| 33. కొం. శే. || శ్రీ [[రచయిత:కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొం. శేషగిరిరావు]], ఉపన్యాసకులు, ప్రభుత్వ లలితకళల కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. ఎల్డ్రికో 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ- పరిశ్రమలు|కళ-పరిశ్రమలు]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుడ్యచిత్రణము|కుడ్యచిత్రణము]]
|-
| 34. ఖం. బా. శే || [[రచయిత:ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం|ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరము]], ఎం. ఏ.. ఆంగ్లోపన్యాసకులు, సాయం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్ని బతూతా|ఇబ్ని బతూతా]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (చరిత్ర)|ఈజిప్టు (చ)]] 3. ఈరాన్ (చ) 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో దేశదేశములలో)|ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో, దేశదేశములతో)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్ఫ్యూషియస్|కన్ఫ్యూషియస్]] 8. కాల్షియా
|-
| 35. గ. ల. || విద్వాన్, [[రచయిత:గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య|గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య]], ఎం. ఏ.. (రిటైర్డు) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణాజిల్లా|కృష్ణాజిల్లా]]
|-
| 36. గుం. హ. || విద్యావాచస్పతి, [[రచయిత:గుండేరావు హర్కారే|గుండేరావు హర్కారే]], (రిటైర్డు జడ్జి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుమారిలభట్టు|కుమారిలభట్టు]]
|-
| 37. గో. చం. మి. || శ్రీ [[రచయిత:గోపాలచంద్ర మిశ్ర|గోపాలచంద్ర మిశ్ర]], ఎం.ఏ., ఒరియాభాషా ఉపన్యాసకులు, రావెనాకాలేజి, కటక్ || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒరియా భాషా సారస్వతములు|ఒరియా భాషాసారస్వతములు]]
|-
| 38. చ. రా. శ. || శ్రీ [[రచయిత:చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ|చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ]], ఎం. ఏ., రీజియనల్ అకాడమీ, మద్రాసు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుఱళ్|కుఱళ్]]
|-
| 39. చి. దా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:చిట్టా దామోదరశాస్త్రి|చిట్టా దామోదరశాస్త్రి]], ఎం. ఏ.. బి. ఇడి., ప్రధానాంధ్ర పండితులు, లూధరజు మల్టిపర్పస్ హైస్కూలు, గుంటూరు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్నడదేశ చరిత్ర I|కన్నడదేశ చరిత్ర I]]
|-
| 40. చె. రం. || శిరోమణి. [[రచయిత:చెలమచర్ల రంగాచార్యులు|చెలమచర్ల రంగాచార్యులు]] (విద్వాన్) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలకూచి బాలసరస్వతి|ఎలకూచి బాలసరస్వతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము|కవిత్వము]] 3. కాటయ వేమారెడ్డి 4. కావ్యాత్మ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8h9p4l9bake0ey13o7g487rp13jd9f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593285</id>
      <parentid>593282</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593285</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6000" sha1="1f7sknvfkedmbqt62n3xrzs08toeu4o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 32. కె. సో. || శ్రీ [[రచయిత:కె. సోమసుందరరావు|కె. సోమసుందరరావు]], అసిస్టెంటు ఇంజనీరు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణానది|కృష్ణానది]]
|-
| 33. కొం. శే. || శ్రీ [[రచయిత:కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొం. శేషగిరిరావు]], ఉపన్యాసకులు, ప్రభుత్వ లలితకళల కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. ఎల్డ్రికో 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ- పరిశ్రమలు|కళ-పరిశ్రమలు]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుడ్యచిత్రణము|కుడ్యచిత్రణము]]
|-
| 34. ఖం. బా. శే || [[రచయిత:ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం|ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరము]], ఎం. ఏ.. ఆంగ్లోపన్యాసకులు, సాయం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్ని బతూతా|ఇబ్ని బతూతా]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (చరిత్ర)|ఈజిప్టు (చ)]] 3. ఈరాన్ (చ) 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో దేశదేశములలో)|ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో, దేశదేశములతో)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్ఫ్యూషియస్|కన్ఫ్యూషియస్]] 8. కాల్షియా
|-
| 35. గ. ల. || విద్వాన్, [[రచయిత:గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య|గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య]], ఎం. ఏ.. (రిటైర్డు) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణాజిల్లా|కృష్ణాజిల్లా]]
|-
| 36. గుం. హ. || విద్యావాచస్పతి, [[రచయిత:గుండేరావు హర్కారే|గుండేరావు హర్కారే]], (రిటైర్డు జడ్జి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుమారిలభట్టు|కుమారిలభట్టు]]
|-
| 37. గో. చం. మి. || శ్రీ [[రచయిత:గోపాలచంద్ర మిశ్ర|గోపాలచంద్ర మిశ్ర]], ఎం.ఏ., ఒరియాభాషా ఉపన్యాసకులు, రావెనాకాలేజి, కటక్ || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒరియా భాషా సారస్వతములు|ఒరియా భాషాసారస్వతములు]]
|-
| 38. చ. రా. శ. || శ్రీ [[రచయిత:చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ|చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ]], ఎం. ఏ., రీజియనల్ అకాడమీ, మద్రాసు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుఱళ్|కుఱళ్]]
|-
| 39. చి. దా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:చిట్టా దామోదరశాస్త్రి|చిట్టా దామోదరశాస్త్రి]], ఎం. ఏ.. బి. ఇడి., ప్రధానాంధ్ర పండితులు, లూధరజు మల్టిపర్పస్ హైస్కూలు, గుంటూరు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్నడదేశ చరిత్ర I|కన్నడదేశ చరిత్ర I]]
|-
| 40. చె. రం. || శిరోమణి. [[రచయిత:చెలమచర్ల రంగాచార్యులు|చెలమచర్ల రంగాచార్యులు]] (విద్వాన్) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలకూచి బాలసరస్వతి|ఎలకూచి బాలసరస్వతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము|కవిత్వము]] 3. కాటయ వేమారెడ్డి 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కావ్యాత్మ|కావ్యాత్మ]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1f7sknvfkedmbqt62n3xrzs08toeu4o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593288</id>
      <parentid>593285</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:49:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593288</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6140" sha1="satomtx58cjvra0c2airwgesgeunnvk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 32. కె. సో. || శ్రీ [[రచయిత:కె. సోమసుందరరావు|కె. సోమసుందరరావు]], అసిస్టెంటు ఇంజనీరు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణానది|కృష్ణానది]]
|-
| 33. కొం. శే. || శ్రీ [[రచయిత:కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొం. శేషగిరిరావు]], ఉపన్యాసకులు, ప్రభుత్వ లలితకళల కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. ఎల్డ్రికో 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ- పరిశ్రమలు|కళ-పరిశ్రమలు]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుడ్యచిత్రణము|కుడ్యచిత్రణము]]
|-
| 34. ఖం. బా. శే || [[రచయిత:ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం|ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరము]], ఎం. ఏ.. ఆంగ్లోపన్యాసకులు, సాయం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్ని బతూతా|ఇబ్ని బతూతా]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (చరిత్ర)|ఈజిప్టు (చ)]] 3. ఈరాన్ (చ) 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో దేశదేశములలో)|ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో, దేశదేశములతో)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్ఫ్యూషియస్|కన్ఫ్యూషియస్]] 8. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాల్డియా|కాల్డియా]]
|-
| 35. గ. ల. || విద్వాన్, [[రచయిత:గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య|గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య]], ఎం. ఏ.. (రిటైర్డు) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణాజిల్లా|కృష్ణాజిల్లా]]
|-
| 36. గుం. హ. || విద్యావాచస్పతి, [[రచయిత:గుండేరావు హర్కారే|గుండేరావు హర్కారే]], (రిటైర్డు జడ్జి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుమారిలభట్టు|కుమారిలభట్టు]]
|-
| 37. గో. చం. మి. || శ్రీ [[రచయిత:గోపాలచంద్ర మిశ్ర|గోపాలచంద్ర మిశ్ర]], ఎం.ఏ., ఒరియాభాషా ఉపన్యాసకులు, రావెనాకాలేజి, కటక్ || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒరియా భాషా సారస్వతములు|ఒరియా భాషాసారస్వతములు]]
|-
| 38. చ. రా. శ. || శ్రీ [[రచయిత:చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ|చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ]], ఎం. ఏ., రీజియనల్ అకాడమీ, మద్రాసు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుఱళ్|కుఱళ్]]
|-
| 39. చి. దా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:చిట్టా దామోదరశాస్త్రి|చిట్టా దామోదరశాస్త్రి]], ఎం. ఏ.. బి. ఇడి., ప్రధానాంధ్ర పండితులు, లూధరజు మల్టిపర్పస్ హైస్కూలు, గుంటూరు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్నడదేశ చరిత్ర I|కన్నడదేశ చరిత్ర I]]
|-
| 40. చె. రం. || శిరోమణి. [[రచయిత:చెలమచర్ల రంగాచార్యులు|చెలమచర్ల రంగాచార్యులు]] (విద్వాన్) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలకూచి బాలసరస్వతి|ఎలకూచి బాలసరస్వతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము|కవిత్వము]] 3. కాటయ వేమారెడ్డి 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కావ్యాత్మ|కావ్యాత్మ]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>satomtx58cjvra0c2airwgesgeunnvk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593292</id>
      <parentid>593288</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593292</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6299" sha1="op43ia39jnissy8z9gbuoo8im9zxtdx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 32. కె. సో. || శ్రీ [[రచయిత:కె. సోమసుందరరావు|కె. సోమసుందరరావు]], అసిస్టెంటు ఇంజనీరు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణానది|కృష్ణానది]]
|-
| 33. కొం. శే. || శ్రీ [[రచయిత:కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొం. శేషగిరిరావు]], ఉపన్యాసకులు, ప్రభుత్వ లలితకళల కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. ఎల్డ్రికో 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ- పరిశ్రమలు|కళ-పరిశ్రమలు]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుడ్యచిత్రణము|కుడ్యచిత్రణము]]
|-
| 34. ఖం. బా. శే || [[రచయిత:ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం|ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరము]], ఎం. ఏ.. ఆంగ్లోపన్యాసకులు, సాయం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్ని బతూతా|ఇబ్ని బతూతా]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (చరిత్ర)|ఈజిప్టు (చ)]] 3. ఈరాన్ (చ) 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో దేశదేశములలో)|ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో, దేశదేశములతో)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్ఫ్యూషియస్|కన్ఫ్యూషియస్]] 8. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాల్డియా|కాల్డియా]]
|-
| 35. గ. ల. || విద్వాన్, [[రచయిత:గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య|గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య]], ఎం. ఏ.. (రిటైర్డు) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణాజిల్లా|కృష్ణాజిల్లా]]
|-
| 36. గుం. హ. || విద్యావాచస్పతి, [[రచయిత:గుండేరావు హర్కారే|గుండేరావు హర్కారే]], (రిటైర్డు జడ్జి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుమారిలభట్టు|కుమారిలభట్టు]]
|-
| 37. గో. చం. మి. || శ్రీ [[రచయిత:గోపాలచంద్ర మిశ్ర|గోపాలచంద్ర మిశ్ర]], ఎం.ఏ., ఒరియాభాషా ఉపన్యాసకులు, రావెనాకాలేజి, కటక్ || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒరియా భాషా సారస్వతములు|ఒరియా భాషాసారస్వతములు]]
|-
| 38. చ. రా. శ. || శ్రీ [[రచయిత:చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ|చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ]], ఎం. ఏ., రీజియనల్ అకాడమీ, మద్రాసు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుఱళ్|కుఱళ్]]
|-
| 39. చి. దా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:చిట్టా దామోదరశాస్త్రి|చిట్టా దామోదరశాస్త్రి]], ఎం. ఏ.. బి. ఇడి., ప్రధానాంధ్ర పండితులు, లూధరజు మల్టిపర్పస్ హైస్కూలు, గుంటూరు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్నడదేశ చరిత్ర I|కన్నడదేశ చరిత్ర I]]
|-
| 40. చె. రం. || శిరోమణి. [[రచయిత:చెలమచర్ల రంగాచార్యులు|చెలమచర్ల రంగాచార్యులు]] (విద్వాన్) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలకూచి బాలసరస్వతి|ఎలకూచి బాలసరస్వతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము|కవిత్వము]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాటయ వేమారెడ్డి|కాటయ వేమారెడ్డి]] 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కావ్యాత్మ|కావ్యాత్మ]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>op43ia39jnissy8z9gbuoo8im9zxtdx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593296</id>
      <parentid>593292</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T13:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593296</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6451" sha1="3q2m04lbck5wgdn9mw34v0fhhfuk8u1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 32. కె. సో. || శ్రీ [[రచయిత:కె. సోమసుందరరావు|కె. సోమసుందరరావు]], అసిస్టెంటు ఇంజనీరు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణానది|కృష్ణానది]]
|-
| 33. కొం. శే. || శ్రీ [[రచయిత:కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొం. శేషగిరిరావు]], ఉపన్యాసకులు, ప్రభుత్వ లలితకళల కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. ఎల్డ్రికో 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ- పరిశ్రమలు|కళ-పరిశ్రమలు]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుడ్యచిత్రణము|కుడ్యచిత్రణము]]
|-
| 34. ఖం. బా. శే || [[రచయిత:ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం|ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరము]], ఎం. ఏ.. ఆంగ్లోపన్యాసకులు, సాయం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్ని బతూతా|ఇబ్ని బతూతా]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (చరిత్ర)|ఈజిప్టు (చ)]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈరాన్ (చరిత్ర)|ఈరాన్ (చ)]] 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో దేశదేశములలో)|ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో, దేశదేశములతో)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్ఫ్యూషియస్|కన్ఫ్యూషియస్]] 8. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాల్డియా|కాల్డియా]]
|-
| 35. గ. ల. || విద్వాన్, [[రచయిత:గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య|గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య]], ఎం. ఏ.. (రిటైర్డు) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణాజిల్లా|కృష్ణాజిల్లా]]
|-
| 36. గుం. హ. || విద్యావాచస్పతి, [[రచయిత:గుండేరావు హర్కారే|గుండేరావు హర్కారే]], (రిటైర్డు జడ్జి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుమారిలభట్టు|కుమారిలభట్టు]]
|-
| 37. గో. చం. మి. || శ్రీ [[రచయిత:గోపాలచంద్ర మిశ్ర|గోపాలచంద్ర మిశ్ర]], ఎం.ఏ., ఒరియాభాషా ఉపన్యాసకులు, రావెనాకాలేజి, కటక్ || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒరియా భాషా సారస్వతములు|ఒరియా భాషాసారస్వతములు]]
|-
| 38. చ. రా. శ. || శ్రీ [[రచయిత:చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ|చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ]], ఎం. ఏ., రీజియనల్ అకాడమీ, మద్రాసు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుఱళ్|కుఱళ్]]
|-
| 39. చి. దా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:చిట్టా దామోదరశాస్త్రి|చిట్టా దామోదరశాస్త్రి]], ఎం. ఏ.. బి. ఇడి., ప్రధానాంధ్ర పండితులు, లూధరజు మల్టిపర్పస్ హైస్కూలు, గుంటూరు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్నడదేశ చరిత్ర I|కన్నడదేశ చరిత్ర I]]
|-
| 40. చె. రం. || శిరోమణి. [[రచయిత:చెలమచర్ల రంగాచార్యులు|చెలమచర్ల రంగాచార్యులు]] (విద్వాన్) సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలకూచి బాలసరస్వతి|ఎలకూచి బాలసరస్వతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము|కవిత్వము]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాటయ వేమారెడ్డి|కాటయ వేమారెడ్డి]] 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కావ్యాత్మ|కావ్యాత్మ]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3q2m04lbck5wgdn9mw34v0fhhfuk8u1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:కొండపల్లి శేషగిరిరావు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>152127</id>
    <revision>
      <id>593273</id>
      <parentid>573355</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>593273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1631" sha1="j75c5962iyteb9yf4jhmlyz8ugapowb" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = కొండపల్లి
 |అసలుపేరు = శేషగిరిరావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ
 |పుట్టిన_యేడు = 1924
 |గిట్టిన_యేడు = 2012
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=Portrait of Kondapalli Seshagiri Rao by A. Prabhakar from తెలంగాణ తేజోమూర్తులు (page 576 crop).jpg
 |వికీపీడియా_లంకె = కొండపల్లి శేషగిరి రావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అమృత షేర్గిల్]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అలంకరణ కళ]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ- పరిశ్రమలు]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుడ్యచిత్రణము]]

==రచయిత గురించిన రచనలు==
* [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొండపల్లి శేషగిరిరావు]]

{{authority control}}

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>j75c5962iyteb9yf4jhmlyz8ugapowb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం</title>
    <ns>102</ns>
    <id>152141</id>
    <revision>
      <id>593289</id>
      <parentid>572935</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>593289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1956" sha1="q0y76qboa4n7kijqo5knmp0e5wvyeny" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = ఖండవల్లి
 |అసలుపేరు = బాలేందుశేఖరం
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = బ
 |పుట్టిన_యేడు = 1909
 |గిట్టిన_యేడు = 1982
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==

* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అబ్దుర్ రజాకు]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అరేబియా (చరిత్ర)]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అస్సీరియా]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్ని బతూతా]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈరాన్ (చరిత్ర)]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపాధ్యాయుడు (యుగయుగములలో దేశదేశములలో)]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కన్ఫ్యూషియస్]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాల్డియా]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>q0y76qboa4n7kijqo5knmp0e5wvyeny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:కె. సోమసుందరరావు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>152760</id>
    <revision>
      <id>593270</id>
      <parentid>451965</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:28:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>593270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="924" sha1="ijl8804jrjr2i0z49kqm9xu8ndss0iq" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = కె.
 |అసలుపేరు = సోమసుందరరావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = స
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు =
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = కె. సోమసుందరరావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణానది]]
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/గోదావరినది II]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>ijl8804jrjr2i0z49kqm9xu8ndss0iq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>153283</id>
    <revision>
      <id>593252</id>
      <parentid>575244</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:03:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593252</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5974" sha1="mm6cqte3mnd7jbyheb1ed3169ulgi93" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 11. ఎం. కె. ఎం. || శ్రీ [[మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్]], ప్రిన్సిపాలు, ముంతాజ్ కాలేజీ, హైదరాబాదు || 1. కాలము (ఖగోళశాస్త్రప్రకారము) 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కలన గణితము|కలనగణితము]]
|-
| 12. ఎన్. కె. యస్. || [[రచయిత:ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి|ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి]] ఎం. ఏ.. అర్థశాస్త్రోపన్యాసకులు, సిద్ధేశ్వర్ కాలేజీ, హుబ్లి || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కార్మికులు|కార్మికులు]] 2. కీన్సు, జే. యం. 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కూలి|కూలి]]
|-
| 13. ఎన్. పి. ఆర్. వి. || శ్రీ [[రచయిత:ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్|ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్]] బి. ఇ. ఇంజనీరింగు శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు  || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కర్మశాల నిర్వహణము|కర్మశాలా నిర్వహణము]]
|-
| 14. ఎన్. రా. || డా. [[రచయిత:ఎన్. రాజేశ్వరరావు|ఎన్. రాజేశ్వరరావు]], భౌతికశాస్త్రశాఖ, నిజాం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణోగ్రత|ఉష్ణోగ్రత]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉల్కలు|ఉల్కలు]]
|-
| 15. ఎస్. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. అనంతస్వామి|ఎస్. అనంతస్వామి]] ఎం.ఏ., సికింద్రాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడారులు|ఎడారులు]]
|-
| 16. ఎస్. ఎమ్. శ్రీ. || జనరల్, [[రచయిత:ఎస్. ఎమ్. శ్రీనాగేష్|ఎస్. ఎమ్. శ్రీ నగేష్]], (రిటైర్డు భారత సర్వసేనాధిపతి), అస్సొంరాష్ట్ర గవర్నరు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు|ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు]] 2. కాల్బలము 1
|-
| 17. ఎస్. ఐ. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము|ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము]], వ్యాయామశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒలింపిక్ క్రీడలు|ఒలింపిక్ క్రీడలు]]
|-
| 18. ఏ. ఎం. ఎస్. || శ్రీ [[రచయిత:అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ|అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ]] ఎం.ఏ., రాజనీతిశాస్త్ర శాఖాధ్యక్షులు, (రిటైర్డు) ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్రహీం కుతుబు షాహ|ఇబ్రహీం కులీ కుతుబ్షాషాహ]]
|-
| 19. ఏ. ఎం. జ. || [[రచయిత:ఏ. యం. జయరావు|ఏ. ఎం. జయరావు]], (స్వర్గీయ) ఉపన్యాసకులు, భౌతికశాస్త్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఐన్ స్టెన్|ఐన్ స్టీన్]]
|-
| 20. ఐ. రా. || డా. [[రచయిత:ఐ. రామకృష్ణారావు|ఐ. రామకృష్ణారావు]], ఎం, ఏ., పిహెచ్, డి., డి.ఎస్.సి. (అండను). ఎం. ఇ. టి., మద్రాసు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాంతిస్వభావము|కాంతి స్వభావము]]
|-
| 21. కం. తా. || శ్రీ [[రచయిత:కంబాల తాతారావు|కంబాల తాతారావు]],  సబ్ ఎడిటర్, గోలకొండ పత్రిక, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడ్వర్డు - ఫిట్టిరాల్డ్|ఎడ్వర్డు ఫిట్టిరాల్డు]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mm6cqte3mnd7jbyheb1ed3169ulgi93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593255</id>
      <parentid>593252</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593255</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6116" sha1="c3lncj2ffti5m1g7e8luxe9uxiww796" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 11. ఎం. కె. ఎం. || శ్రీ [[మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్]], ప్రిన్సిపాలు, ముంతాజ్ కాలేజీ, హైదరాబాదు || 1. కాలము (ఖగోళశాస్త్రప్రకారము) 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కలన గణితము|కలనగణితము]]
|-
| 12. ఎన్. కె. యస్. || [[రచయిత:ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి|ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి]] ఎం. ఏ.. అర్థశాస్త్రోపన్యాసకులు, సిద్ధేశ్వర్ కాలేజీ, హుబ్లి || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కార్మికులు|కార్మికులు]] 2. కీన్సు, జే. యం. 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కూలి|కూలి]]
|-
| 13. ఎన్. పి. ఆర్. వి. || శ్రీ [[రచయిత:ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్|ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్]] బి. ఇ. ఇంజనీరింగు శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు  || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కర్మశాల నిర్వహణము|కర్మశాలా నిర్వహణము]]
|-
| 14. ఎన్. రా. || డా. [[రచయిత:ఎన్. రాజేశ్వరరావు|ఎన్. రాజేశ్వరరావు]], భౌతికశాస్త్రశాఖ, నిజాం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణోగ్రత|ఉష్ణోగ్రత]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉల్కలు|ఉల్కలు]]
|-
| 15. ఎస్. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. అనంతస్వామి|ఎస్. అనంతస్వామి]] ఎం.ఏ., సికింద్రాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడారులు|ఎడారులు]]
|-
| 16. ఎస్. ఎమ్. శ్రీ. || జనరల్, [[రచయిత:ఎస్. ఎమ్. శ్రీనాగేష్|ఎస్. ఎమ్. శ్రీ నగేష్]], (రిటైర్డు భారత సర్వసేనాధిపతి), అస్సొంరాష్ట్ర గవర్నరు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు|ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాల్బలము I|కాల్బలము 1]]
|-
| 17. ఎస్. ఐ. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము|ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము]], వ్యాయామశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒలింపిక్ క్రీడలు|ఒలింపిక్ క్రీడలు]]
|-
| 18. ఏ. ఎం. ఎస్. || శ్రీ [[రచయిత:అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ|అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ]] ఎం.ఏ., రాజనీతిశాస్త్ర శాఖాధ్యక్షులు, (రిటైర్డు) ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్రహీం కుతుబు షాహ|ఇబ్రహీం కులీ కుతుబ్షాషాహ]]
|-
| 19. ఏ. ఎం. జ. || [[రచయిత:ఏ. యం. జయరావు|ఏ. ఎం. జయరావు]], (స్వర్గీయ) ఉపన్యాసకులు, భౌతికశాస్త్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఐన్ స్టెన్|ఐన్ స్టీన్]]
|-
| 20. ఐ. రా. || డా. [[రచయిత:ఐ. రామకృష్ణారావు|ఐ. రామకృష్ణారావు]], ఎం, ఏ., పిహెచ్, డి., డి.ఎస్.సి. (అండను). ఎం. ఇ. టి., మద్రాసు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాంతిస్వభావము|కాంతి స్వభావము]]
|-
| 21. కం. తా. || శ్రీ [[రచయిత:కంబాల తాతారావు|కంబాల తాతారావు]],  సబ్ ఎడిటర్, గోలకొండ పత్రిక, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడ్వర్డు - ఫిట్టిరాల్డ్|ఎడ్వర్డు ఫిట్టిరాల్డు]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c3lncj2ffti5m1g7e8luxe9uxiww796</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593258</id>
      <parentid>593255</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593258</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6266" sha1="87u7cclvr8b8fngekgizr8tsn34yqcq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 11. ఎం. కె. ఎం. || శ్రీ [[మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్]], ప్రిన్సిపాలు, ముంతాజ్ కాలేజీ, హైదరాబాదు || 1. కాలము (ఖగోళశాస్త్రప్రకారము) 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కలన గణితము|కలనగణితము]]
|-
| 12. ఎన్. కె. యస్. || [[రచయిత:ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి|ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి]] ఎం. ఏ.. అర్థశాస్త్రోపన్యాసకులు, సిద్ధేశ్వర్ కాలేజీ, హుబ్లి || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కార్మికులు|కార్మికులు]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కీన్సు, జే. యం|కీన్సు, జే. యం.]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కూలి|కూలి]]
|-
| 13. ఎన్. పి. ఆర్. వి. || శ్రీ [[రచయిత:ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్|ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్]] బి. ఇ. ఇంజనీరింగు శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు  || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కర్మశాల నిర్వహణము|కర్మశాలా నిర్వహణము]]
|-
| 14. ఎన్. రా. || డా. [[రచయిత:ఎన్. రాజేశ్వరరావు|ఎన్. రాజేశ్వరరావు]], భౌతికశాస్త్రశాఖ, నిజాం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణోగ్రత|ఉష్ణోగ్రత]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉల్కలు|ఉల్కలు]]
|-
| 15. ఎస్. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. అనంతస్వామి|ఎస్. అనంతస్వామి]] ఎం.ఏ., సికింద్రాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడారులు|ఎడారులు]]
|-
| 16. ఎస్. ఎమ్. శ్రీ. || జనరల్, [[రచయిత:ఎస్. ఎమ్. శ్రీనాగేష్|ఎస్. ఎమ్. శ్రీ నగేష్]], (రిటైర్డు భారత సర్వసేనాధిపతి), అస్సొంరాష్ట్ర గవర్నరు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు|ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాల్బలము I|కాల్బలము 1]]
|-
| 17. ఎస్. ఐ. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము|ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము]], వ్యాయామశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒలింపిక్ క్రీడలు|ఒలింపిక్ క్రీడలు]]
|-
| 18. ఏ. ఎం. ఎస్. || శ్రీ [[రచయిత:అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ|అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ]] ఎం.ఏ., రాజనీతిశాస్త్ర శాఖాధ్యక్షులు, (రిటైర్డు) ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్రహీం కుతుబు షాహ|ఇబ్రహీం కులీ కుతుబ్షాషాహ]]
|-
| 19. ఏ. ఎం. జ. || [[రచయిత:ఏ. యం. జయరావు|ఏ. ఎం. జయరావు]], (స్వర్గీయ) ఉపన్యాసకులు, భౌతికశాస్త్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఐన్ స్టెన్|ఐన్ స్టీన్]]
|-
| 20. ఐ. రా. || డా. [[రచయిత:ఐ. రామకృష్ణారావు|ఐ. రామకృష్ణారావు]], ఎం, ఏ., పిహెచ్, డి., డి.ఎస్.సి. (అండను). ఎం. ఇ. టి., మద్రాసు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాంతిస్వభావము|కాంతి స్వభావము]]
|-
| 21. కం. తా. || శ్రీ [[రచయిత:కంబాల తాతారావు|కంబాల తాతారావు]],  సబ్ ఎడిటర్, గోలకొండ పత్రిక, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడ్వర్డు - ఫిట్టిరాల్డ్|ఎడ్వర్డు ఫిట్టిరాల్డు]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>87u7cclvr8b8fngekgizr8tsn34yqcq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593261</id>
      <parentid>593258</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593261</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6457" sha1="16tv26ijkgy8uiejt77cwdlgpx28fvt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 11. ఎం. కె. ఎం. || శ్రీ [[మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్]], ప్రిన్సిపాలు, ముంతాజ్ కాలేజీ, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాలము (ఖగోళశాస్త్రానుసారము)|కాలము (ఖగోళశాస్త్రప్రకారము)]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కలన గణితము|కలనగణితము]]
|-
| 12. ఎన్. కె. యస్. || [[రచయిత:ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి|ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి]] ఎం. ఏ.. అర్థశాస్త్రోపన్యాసకులు, సిద్ధేశ్వర్ కాలేజీ, హుబ్లి || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కార్మికులు|కార్మికులు]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కీన్సు, జే. యం|కీన్సు, జే. యం.]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కూలి|కూలి]]
|-
| 13. ఎన్. పి. ఆర్. వి. || శ్రీ [[రచయిత:ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్|ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్]] బి. ఇ. ఇంజనీరింగు శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు  || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కర్మశాల నిర్వహణము|కర్మశాలా నిర్వహణము]]
|-
| 14. ఎన్. రా. || డా. [[రచయిత:ఎన్. రాజేశ్వరరావు|ఎన్. రాజేశ్వరరావు]], భౌతికశాస్త్రశాఖ, నిజాం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణోగ్రత|ఉష్ణోగ్రత]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉల్కలు|ఉల్కలు]]
|-
| 15. ఎస్. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. అనంతస్వామి|ఎస్. అనంతస్వామి]] ఎం.ఏ., సికింద్రాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడారులు|ఎడారులు]]
|-
| 16. ఎస్. ఎమ్. శ్రీ. || జనరల్, [[రచయిత:ఎస్. ఎమ్. శ్రీనాగేష్|ఎస్. ఎమ్. శ్రీ నగేష్]], (రిటైర్డు భారత సర్వసేనాధిపతి), అస్సొంరాష్ట్ర గవర్నరు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు|ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాల్బలము I|కాల్బలము 1]]
|-
| 17. ఎస్. ఐ. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము|ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము]], వ్యాయామశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒలింపిక్ క్రీడలు|ఒలింపిక్ క్రీడలు]]
|-
| 18. ఏ. ఎం. ఎస్. || శ్రీ [[రచయిత:అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ|అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ]] ఎం.ఏ., రాజనీతిశాస్త్ర శాఖాధ్యక్షులు, (రిటైర్డు) ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్రహీం కుతుబు షాహ|ఇబ్రహీం కులీ కుతుబ్షాషాహ]]
|-
| 19. ఏ. ఎం. జ. || [[రచయిత:ఏ. యం. జయరావు|ఏ. ఎం. జయరావు]], (స్వర్గీయ) ఉపన్యాసకులు, భౌతికశాస్త్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఐన్ స్టెన్|ఐన్ స్టీన్]]
|-
| 20. ఐ. రా. || డా. [[రచయిత:ఐ. రామకృష్ణారావు|ఐ. రామకృష్ణారావు]], ఎం, ఏ., పిహెచ్, డి., డి.ఎస్.సి. (అండను). ఎం. ఇ. టి., మద్రాసు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాంతిస్వభావము|కాంతి స్వభావము]]
|-
| 21. కం. తా. || శ్రీ [[రచయిత:కంబాల తాతారావు|కంబాల తాతారావు]],  సబ్ ఎడిటర్, గోలకొండ పత్రిక, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడ్వర్డు - ఫిట్టిరాల్డ్|ఎడ్వర్డు ఫిట్టిరాల్డు]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>16tv26ijkgy8uiejt77cwdlgpx28fvt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593262</id>
      <parentid>593261</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:14:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593262</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6545" sha1="t98az2aa1x8413bh0g7edojmo8qe3ew" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 11. ఎం. కె. ఎం. || శ్రీ [[రచయిత:మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్|మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్]], ప్రిన్సిపాలు, ముంతాజ్ కాలేజీ, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాలము (ఖగోళశాస్త్రానుసారము)|కాలము (ఖగోళశాస్త్రప్రకారము)]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కలన గణితము|కలనగణితము]]
|-
| 12. ఎన్. కె. యస్. || [[రచయిత:ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి|ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి]] ఎం. ఏ.. అర్థశాస్త్రోపన్యాసకులు, సిద్ధేశ్వర్ కాలేజీ, హుబ్లి || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కార్మికులు|కార్మికులు]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కీన్సు, జే. యం|కీన్సు, జే. యం.]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కూలి|కూలి]]
|-
| 13. ఎన్. పి. ఆర్. వి. || శ్రీ [[రచయిత:ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్|ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్]] బి. ఇ. ఇంజనీరింగు శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు  || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కర్మశాల నిర్వహణము|కర్మశాలా నిర్వహణము]]
|-
| 14. ఎన్. రా. || డా. [[రచయిత:ఎన్. రాజేశ్వరరావు|ఎన్. రాజేశ్వరరావు]], భౌతికశాస్త్రశాఖ, నిజాం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణోగ్రత|ఉష్ణోగ్రత]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉల్కలు|ఉల్కలు]]
|-
| 15. ఎస్. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. అనంతస్వామి|ఎస్. అనంతస్వామి]] ఎం.ఏ., సికింద్రాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడారులు|ఎడారులు]]
|-
| 16. ఎస్. ఎమ్. శ్రీ. || జనరల్, [[రచయిత:ఎస్. ఎమ్. శ్రీనాగేష్|ఎస్. ఎమ్. శ్రీ నగేష్]], (రిటైర్డు భారత సర్వసేనాధిపతి), అస్సొంరాష్ట్ర గవర్నరు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు|ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాల్బలము I|కాల్బలము 1]]
|-
| 17. ఎస్. ఐ. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము|ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము]], వ్యాయామశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒలింపిక్ క్రీడలు|ఒలింపిక్ క్రీడలు]]
|-
| 18. ఏ. ఎం. ఎస్. || శ్రీ [[రచయిత:అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ|అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ]] ఎం.ఏ., రాజనీతిశాస్త్ర శాఖాధ్యక్షులు, (రిటైర్డు) ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్రహీం కుతుబు షాహ|ఇబ్రహీం కులీ కుతుబ్షాషాహ]]
|-
| 19. ఏ. ఎం. జ. || [[రచయిత:ఏ. యం. జయరావు|ఏ. ఎం. జయరావు]], (స్వర్గీయ) ఉపన్యాసకులు, భౌతికశాస్త్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఐన్ స్టెన్|ఐన్ స్టీన్]]
|-
| 20. ఐ. రా. || డా. [[రచయిత:ఐ. రామకృష్ణారావు|ఐ. రామకృష్ణారావు]], ఎం, ఏ., పిహెచ్, డి., డి.ఎస్.సి. (అండను). ఎం. ఇ. టి., మద్రాసు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాంతిస్వభావము|కాంతి స్వభావము]]
|-
| 21. కం. తా. || శ్రీ [[రచయిత:కంబాల తాతారావు|కంబాల తాతారావు]],  సబ్ ఎడిటర్, గోలకొండ పత్రిక, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడ్వర్డు - ఫిట్టిరాల్డ్|ఎడ్వర్డు ఫిట్టిరాల్డు]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t98az2aa1x8413bh0g7edojmo8qe3ew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:ఎస్. ఎమ్. శ్రీనాగేష్</title>
    <ns>102</ns>
    <id>153288</id>
    <revision>
      <id>593256</id>
      <parentid>569091</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>593256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="967" sha1="0jk8gw1zwm3dxm29use475ejw364qde" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = ఎస్. ఎమ్‌. 
 |అసలుపేరు = శ్రీనగేష్
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు =
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = ఎస్. ఎమ్. శ్రీనాగేష్
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==

# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు]]
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాల్బలము I]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>0jk8gw1zwm3dxm29use475ejw364qde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/794</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154852</id>
    <revision>
      <id>593327</id>
      <parentid>448671</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:24:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593327</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8048" sha1="aybne37u73t4h9px68y5rli499wmeuk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము . ౨||కుడ్యచిత్రణము}}&lt;/noinclude&gt;
తాను నిత్యము వేటాడుజంతువులను పరిసర ప్రదేశములలో లభించురంగురాళ్లతోను(జాజు మొ.నవి), నలుపు రంగుతోను చిత్రించెడివాడు. వాటిని నేటికిని ఫ్రాన్సులోను, స్పెయిన్ లోని అల్తిమీరా(Altmeera) గుహలలోను కాంచవచ్చును. అటులనే భారత భూభాగములో దక్కను ప్రాంతమందు నివసించుచుండిన ఆదిమానవుడొనర్చిన చిత్రణములు రాయచూరు జిల్లా మొదలగు ప్రాంతములలో కనుగొనబడినవి.

కాలక్రమమున మానవుని సభ్యత, సంస్కృతి అభివృద్ధి చెందినవి. వాటికితోడు నివాసయోగ్య గృహ నిర్మాణము అభివృద్ధి అయ్యెను. రాతికట్టడములనుండి ఇటుకల కట్టడముల వరకు కౌశల్యము అభివృద్ధి అయ్యేను. అటులనే చిత్రములు వేయు భూమికలలోను, వాటికై ఉపయోగించు రంగులలోను మార్పులు ఏర్పడెను.

కుడ్యచిత్రమును ఫ్రెస్కో (fresco) అందురు. ఇది యొక ప్రాచీన పద్ధతి. చిత్రము వేయుట కుపయోగించు గోడభాగము భూమికయనబడును. ఈ భూమికలు నాలుగు విధములుగా నున్నవి.

(1) రాతిగోడ, (2) ఇటుక గోడ, (3) మట్టిగోడ, (4) సిమెంటుగోడ. గోడలపై నుండు చిత్రములలో
ప్రాచీన మానవుడు వ్రాసినవే అధిక సంఖ్యలో కనిపించును. నేరుగా శిలపై చిత్రించిన చిత్రములు గాలివానల ధాటికి ఆగజాలక చెదరిపోవును. గుహలలోని చిత్రములు నేటికినీ నిలచి యున్నవి. దానికి కారణము అవి గాలివానలకు లోనుగాకుండ మరుగున నుండుటయే. చిత్రములు చెడిపోవుటకు కారణములు రాపిడి, పొగ, మంచుదెబ్బ, ఎండ అయి యున్నవి. ఈ భిత్తిచిత్రములు రెండు విధము
లుగా నున్నవి :

1. బువన్ ఫ్రెస్కో (Buon fresco): తడి యారని భూమిక పై చిత్రము.

2. సక్కో ఫ్రెస్కో (Succo fresco): తడి యారిన భూమిక పై చిత్రము.

బువన్ ఫ్రెస్కో అనునది స్థలము యొక్క తడి ఆరక మునుపే చిత్రించు చిత్రము. ఈ చిత్రములో నుపయోగించు రంగులు భూమికలో నొక భాగమైయుండి నీటికి తట్టుకొని యుండగలవు. ఇవి గోడ యున్నంత కాలము భద్రముగా నుండగలవు.

తడిగా నున్న సున్నపు గిలాబాపై రంగులు నీటితోనైనను లేక సున్నపునీటితో నైనను కలిపి వేయ బడును. నీరు ఆవిరియై లేచిపోవును; సున్నము ఇంకిపోవును. ఇట్టి సున్నము రంగును మాసి పోనీయదు. సున్నమునకును, రంగునకును సంధాన మేర్పడును. సున్నము, కార్బొనేట్ ఆఫ్ లైమ్ (carbonate of lime) గా గాలిలో నున్న కార్బాలిక్ ద్రావకము (carbolic acid) చే మారిపోవును. దీనిచే రంగుపదార్థము అతికిపోవును. ఈ పద్ధతి అతి ప్రాచీనమైనది. నాసెస్ రాజభవనము లోని చిత్రములు ఇట్టి కుడ్యచిత్రములకు గొప్ప ఉదాహరణములుగా తీసికొనదగును.

కోడిగ్రుడ్డు సొన, తుమ్మబంక, సరేసు (glue), మైనము అనువాటితో రంగులను కలిపి ఉపయోగించు పద్ధతిని ప్రాచీన ఈజిప్షియనులు, గ్రీకులు, రోమనులు ఎరిగి యుండిరి. పాంవీలోని ఫెస్ట్రోస్ (Pompeian Frescoes) చిత్రణములను గూర్చి అనేక భేదాభిప్రాయములు గలవు. గ్రీకుల పద్ధతికిని, రోమనులు గిలాజను తయారుచేయు పద్ధతికిని గల భేదములను విరోవియస్ (Virovious) అనునతడు విపులముగా విశదీకరించెను. రోమనులు వేసిన గచ్చు (Plaster) అనేక అంగుళముల మందము కలిగియుండెడిది. అందు మొదట ఇసుక, సున్నము, ఇటుక పొడి వాడి, వాటిపై చివరకు గిలాబ సున్నము, చంద్ర
కాంతశిలపొడి (ఇసుక) కలిపి వేసెడివారు. సున్నమును చాలా కాలమువరకు నీటిలో నానబెట్టి, పిదప వడియ బోనియు, దంచియు, కలిపియుంచెడివారు.

సున్నమును, చంద్రకాంతశిలపొడియు కలిపి బాగుగా నూరి, నున్నగా గచ్చుచేసి బాగుగా మెరియునట్లు చేసేడివారు. విరోవియస్ వ్రాతలవలన రంగులను అధికముగా నీటిచే తడిపి తడిగానున్న భూమికపై వాడెడి వారని తెలియుచున్నది. నీటితో కలుపు ఈ పద్దతి కేవలము రంగు భూమికల విషయమున మాత్రమే ఉండెడిదనియు, అసలు చిత్రములపై కాదనియు, మైనపు మిశ్రణముచే గూడ రంగులు వేసెడివారనియు, ప్రొఫెసర్ బర్జర్ (Burger) గారు అభిప్రాయపడుచున్నారు. రోమనులు గోడలపై నుపయోగించెడి మైనమును కాచి వాడు చుండిరి అని విరోవియస్ వ్రాసెను. ప్లినీ (Pliny)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aybne37u73t4h9px68y5rli499wmeuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/795</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154853</id>
    <revision>
      <id>593331</id>
      <parentid>448672</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593331</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8163" sha1="63c71coux4wt65alp2tw5bek9umssch" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కుడ్యచిత్రణము||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
మొదలగువారి వ్రాతల వలనగూడ ఈ విషయము తెలియుచున్నది.

అత్యాధునికుల అభిప్రాయములు నిజమయిన ఫ్రెస్కో (genuine fresco) నే బలపరచుచున్నవి. మధ్యమయుగ (mediaeval period) సంబంధమైన ఫ్రెస్కోలను గురించి థియోఫిలస్ (Theophilus), మౌంటు ఆథస్ (Mount Athos) రచనలు తెలుపుచున్నవి. ఈ కాలములో ఆరిన గచ్చు భూమికను బాగుగా తడిపి సున్నముతో గలిపిన రంగులచే చిత్రించెడివారు.

పదునేడవ శతాబ్దమున ఇటాలియనులు సక్కో ఫెస్కో పద్ధతిని ఉన్నతదశకు తెచ్చిరి. రంగులను కోడిగ్రుడ్డు సొనతో కలిపి వాడెడివారు. వారు గ్రుడ్డు సొనను అతుకుడు పదార్థముగా వాడేడివారు. అటులనే బువన్ ఫ్రెస్కోలో (అనగా తడిగానున్న ప్లాస్టరుపై చిత్రించు విధానము) వారు రంగులను నీటితో కలిపి తడిగానున్న గచ్చు భూమిక పై చిత్రించెడివారు. మొత్తము చిత్రమును మొదట ఆరిన భూమికపై వ్రాసెడివారు. దానిపై నిత్యము పలుచని గచ్చుపొర ఆరోజు చిత్రించగల భాగము వరకు వేసి ఆరకముందే నీటితో గలిపిన రంగులను హెడెడివారు. ఆ రోజు సాయంత్రము చిత్రము వేయగా మిగిలిన భాగమును గీకి వేయువారు. మరుసటి రోజు జోడించి మిగతా ప్లాస్టరు వేసి చిత్రించెడివారు. కావున నేటికిని ఆ అతుకులను మనము గోడలపై కాంచ వచ్చును.

'''సున్నము:''' సున్నము, ఇసుక ప్రమాణములు సినినో నెన్నినీ (Cenino Cennini) సూచించిన ప్రకారము (Sectrans...by C. J. Herringham 1899) ఒక భాగము సున్నమును, రెండు భాగములు ఇసుకయు కలుపవలయును.బట్టి పెట్టిన సున్నమును (Slaked lime) నీటిలో కొన్ని నెలల పర్యంతము, ఒక సంవత్సర కాలము వరకుగూడ నానబెట్టిన జిగట సున్నము (lime putty) పక్వమగు వరకు (mature) కాపాడవలయును.

'''రంగులు :''' రంగులు (pigments) సున్న ముచే భిన్నము గానివిగను, వెలుతురుచే వెలవెల పోనివిగను ఉండవలయును. తెలుపు రంగును ఆ సున్నముచేనైనను, లేక సున్నపురాళ్ళను నీటిలో ఉడక బెట్టి (నీటిలో వేసినంతనే ఉడుకును. నిప్పుపై బెట్ట నవసరములేదు) యైనను తీసి గాలికి ఆరబెట్టి కొంత కాలమునకు కేకులు (ముద్దలు) గా జేసి గాలికి ఆరబెట్టవలయును. అట్టివాటిని తెలుపునకు బదులు ఉపయోగించవచ్చును. ఇతర వర్ణములలో మట్టి లేక శిలలనుండి తీసిన రంగులు (ochres) జాజు (redochre). పచ్చనట్టి (Yellow ochre), ఆకుపచ్చ రాయి (Terreverte), అంబరుమట్టి (umber), రాసేవా (పచ్చ మట్టిలో కొంచెము నలుపు వర్ణము గలది), నల్లజాజు (Burnt Seina), నల్లరంగు (మసి), స్థిరవర్ణమగు నీలి, ఆకుపచ్చరంగులు, ఆక్సైడ్ వర్ణములు (ఉదా : క్రోమి
యమ్, వలీడియస్ గ్రీన్, కొబాల్టు బ్లూ, మరియు సెరూలియన్ బ్లూలు) ఉపయోగించవలయును. ఇటాలియనులు స్మాల్టు (Smalt) ను కని పెట్టుటకు పూర్వము అజురైట్ (Azurite) పలుచని నీలవర్ణమును ఉపయోగించెడి వారు, ఈరంగు, సున్నపు సంపర్కముచే క్రమముగా ఆకుపచ్చగా మారెడిది. ఇదిగాక విలువగల అల్ట్రా మెరన్ (గాఢమైన నీలము) నుపయోగించెడివారు. వీరు బహుశ
నీలవర్ణములను గ్రుడ్డుసొనలో కలిపి వాడెడివారు.

'''జయపుర కుడ్యచిత్ర విధానము (Jaipur Fresco) :''' జైపూర్ (రాజస్థాన) సంస్థానములో ఈకళ ప్రాచీన కాలమునుండి అభివృద్ధి చెందియున్నది. కాని అచ్చటి చిత్రకారులు ఈ కళను కేవలము అలంకరణ కళగానే పరిమిత మొనర్చిరి. లతలు, చెట్లు, పక్షులు వేయుట యందు లేక అద్దమువలె మెరయునట్లు గోడలను గిలాబు చేయుటయందు వారు తమ నైపుణ్యమును చూపసాగిరి. కానీ కొలది కాలము క్రితమే శ్రీయుత నందలాల్ బోసు గారు ఈ విషయమును గ్రహించి ఈ పద్ధతిని ఫ్రెస్కో
చిత్రము లలోనికి మార్చిరి. ఇట్టి చిత్రములు కొన్ని శాంతి నికేతనములో లైబ్రరీకి ముందున్న వరండాలో చిత్రింపబడియున్నవి. వర్షపాతమువలన వీటి కెట్టి హానికలుగనేరదు. కాని అద్దమువలె తళతళలాడు ఇవి పొగచేతను, పిల్లలు మేకులతోను రాళ్ళతోను గీకివేయుట చేతను, గీతలుపడి చెడిపోవును. ఈపద్ధతికిని ఇటాలియన్ ఫ్రైస్కోల పద్దతికిని భేదములేదు. జయపుర పద్ధతిలో మాత్రము మెరుగు చేసి
నునుపుచేయు ఆచారము గలదు. ఇట్టిఆచారము ప్రాచీన ఈజిప్షి యనులలోగూడ ఉండెనని తెలియుచున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>63c71coux4wt65alp2tw5bek9umssch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/796</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154854</id>
    <revision>
      <id>593332</id>
      <parentid>448673</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T16:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593332</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8227" sha1="t7et162zyyrjkugd3p6ahg400vu8urn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కుడ్యచిత్రణము}}&lt;/noinclude&gt;
ఇట్టి చిత్రములు వేయు సందర్భమున నాలుగు విషయములు ముఖ్యముగా గమనింపదగి యున్నవి.

(1) Carrier [ప్రధానభూమి (గోడ)], (2) భూమిక (రంగులు వేయు ప్రదేశము) (3) రంగుపదార్థములు (చిత్రములువేయు పదార్థములు) (4) బైండింగు మీడియము - (అతుకు పదార్థము—— The means by which the pigments are attached to the ground so as to make the work firm and lasting). సున్నపు గోడపై వేయు చిత్రములు పలుచనిపొరలుగా విడివడును. సిమెంటు గచ్చుపై వేసినచో అది నీటిని గ్రహించి భూమికను పట్టజాలదు. కావున తదుపరి బెత్తికలుగా ఊడిపడును. గచ్చు చేసినచో గోడలలో సందులులేకుండ చేయవలెను. అట్లు చేయనిచో, గోడలలో గాలి నిలిచియుండి ఎప్పుడైనను ఆభాగము ఊడిపడు ప్రమాదము సంభవించవచ్చును. గిలాబ (plaster) లో సిమెంటు పరిమాణము కొంచెముగానుండి ఇసుక ఎక్కువై యుండును. ఇట్టి భూమిపై గిలాబ వేసినచో నీటిని లోనున్న ఇసుక గ్రహించ గలుగును. కాని సిమెంటు జాస్తీయైనచో దానికి నీటిని గ్రహించుశక్తి యుండదు.

ఎట్టిసున్నము ఉపయోగార్హముగ నుండునో అట్టి సున్నమును తయారుచేయు విధమెట్టిదో తెలిసికొనుట
ముఖ్యము. తాంబూలములో నుపయోగించు సున్నము లేక ఇంటికివేయు సున్నము వాడనగును. సున్నపు రాళ్ళను ఒక్కొక్కటిగా నేరి నీటికుండలో వేసి కట్టెతో కలుపుచుండవలయును. దీనివలన రాళ్ళన్నియు ఉడికి, విచ్చి మంచిగా సున్నము నీనును. రాళ్ళన్నియు ఒకేసారి వేసినచో లోనచేరి గట్టిగా ముద్దకట్టును. సున్నమును ఒక సంవత్సరము పొతదిగా చేయవలయును. ఎక్కువ కాలమైనచో సున్నము మిక్కిలి మంచిదిగా తయారగును. కుండలోనున్న సున్నపునీటిని రెండు లేక నాల్గు దినముల
కొకసారి పారబోసి క్రొత్తనీటిని నింపి కలియబెట్టుచుండ వలయును. ఇట్లొక సంవత్సరము నిరంతరము చేయవలయును. దీనివలన రంగును తిసుశక్తి నశించి కేవలము ఒక తెల్లని జిగురుగల రంగుగామాత్రము తయారగుమ. ఎంత పొతసున్నమైన నంత మంచిది. రంగులో ఎక్కువ కలిపినను నష్టము వాటిల్లదు. సున్నము ఒక సంవత్సరమునకు తక్కువది యైనచో రంగు పలుచన అగుటయేగాక భూమిలో పగుళ్ళు ఏర్పడును.

సున్నములో కలుపుటకు జయపురపు చిత్రకారులు జయపూరు దగ్గరనున్న మక్రానా చంద్రకాంత శిలలగని
యందలి రాళ్ళపొడిని (Marble dust) ఉపయోగించు చున్నారు. దీనినిజయపుర ప్రాంతములలో &quot;ఆరస్ &quot;అందురు.

గోడపై భూమికను వేయుటకు పూర్వము సహజముగా భూమిక పైనను, ఇటుక పైనను, మందపు ఇసుకతో ½&quot; నుండి 1&quot; మేరకు సున్నపు మిశ్రమముతో చదును చేసి దాన్నిపై వెంటనే జల్లెడపట్టిన చంద్రకాంత శిలపొడిని పై సున్నమును 4:1 పరిమాణములో బాగుగా కలిపి తాపీచేయవలయును.(మందము 1&quot; లేక ½&quot;). అన్ని మూలలు గట్టిగానదిమి నింపవలయును. దీనిని చదునైన &quot;జీడ్” కఱ్ఱముక్కతో తడుపుచు చదును చేయుదురు. ఈ నీరు క్రిందిప్లాస్టరు వరకు జారి రెండు భూమికలు ఒకటియగును. ఇట్లు కొంత సేపు చదునుచేయుటచే భూమితడి కొంచెము ఆరిపోవును. తరువాత చదునైన బరువు రాతితో దానిపై చదునుచేయుట వలన లోనున్న గాలి బయటికివచ్చి భూమి గట్టియగును. సున్నము రాయి కంటుకొనుట మాని రాయి అవలీలగా తిరుగులాడిన యెడల పైభాగము క్రిందిభాగముతో ఏకమైనట్లు భావించ వలయును. అప్పటికిని లోన గాలియున్నట్లు అనుమాన మున్నచో, భూమిపై తాపీ యొక్క అంచుతో
చిన్న చిన్న దెబ్బలుగొట్టి కీమా చేసి మరల రాతితో చదును చేయవలయును. ఇట్లు చేసిన తరువాత సున్నమును, పాలరాతి పొడిని పై ప్రమాణములో గలిపి చదునైన రాతిపై వేసి నూరవలయును. దీనిచే &quot;ఆరస్&quot; (చంద్రకాంతశిలపొడి) మిక్కిలి సన్ననిదగును. ఈ మిశ్రమును కుంచేచేత పలుచగా రెండు మూడు పర్యాయములు భూమికపై పూయవలయును. తరువాత మరల చదును రాతిచే అణచి చదునుచేయదగును. ఈ భూమి కొంచెము ఆరగానే బాగుగా వడియబోసిన సున్నముచే పలుచగా రెండు మూడు పూతలు కుంచెతో పూయవలయును. పనిలో ఎంత చిన్న ఇసుక రేణువు కలిసినను పాలిషు చేయునపుడు చిత్రమును చెరచివేయుచుండును.

పై సున్నపుపొర మందము (Thickness of film) ఒక దారపు మందమును మించి యుండగూడదు. ఒక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t7et162zyyrjkugd3p6ahg400vu8urn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/797</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154855</id>
    <revision>
      <id>593333</id>
      <parentid>448674</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T16:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593333</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7937" sha1="l7kkis6dvt5zrjhsax0uocjqxrqu653" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కుడ్యచిత్రణము||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
పూత ఆరగానే దానిని &quot;అకీకు&quot; రాతితో (పాలిషుచేయు రాయి. ఇది అంగుళమునుండి అంగుళమున్నర వరకు పొడవు. అర అంగుళము వెడల్పు గలిగి అంచులు గుండ్రముగా నుండి గుమ్మడిగింజ యొక్క ఆకృతిగలిగి యుండ వలయును) అణచవలయును. ఇట్లు రెండు మూడు పర్యాయములు ఒత్త వలయును. పై పొరమీద పాలిషు రాకుండునట్లు సున్నపుకోటింగు(coating) నియ్యవలయునే
కాని పాలిషు చేయగూడదు. పాలిషు చేసినచో చిత్రము బాగుగా రాదు. ఇప్పుడు చిత్రభూమిక సంపూర్ణముగా తయారైనది. సంపూర్ణముగా తయారైన భూమికపై కెమికల్ రంగులు (chemical colours) పనికిరావు. అనగా సున్నముచే, వెలుతురుచే బాధింపబడు వర్ణములు త్యాజ్యములు. భూమినుండి లేక రాతినుండి తీసిన రంగులే పనికివచ్చును. ఇటాలియన్ ఫ్రెస్కోలలో వాడబడు రంగులన్నియును దీనికి పనికివచ్చును. చిత్రించుటకు పూర్వము అవసరమైన రంగులన్నిటిని ఒక్కొక్కటిగా సున్నముతో కలిపి యుంచవలయును.

కుంచెతో భూమికపై నైనను, లేనిచో కాగితముపై నైనను రేఖాచిత్రమువ్రాసి, గుండుసూదులచే సన్నని
బొక్కలు పొడిచి, సన్నని బొగ్గుపొడిని మూటగట్టి, భూమికపై పరచి, మూటచే కాగితముపై ఒకటి రెండు
సారులు కొట్టి తీసినచో, చిల్లులనుండి పొడి, భూమికపై వ్రాలి ఆకృతి విశేషములను తెలుపును. కుంచెచేత మొదట వలుచని రంగులను నీటిభాగ మెక్కు వగునట్లు కలిపి దానిపై వేయనగును. వెంటనే నీరు ఇంకిపోవు చుండుము. మరొకసారి రంగును వేసి ఆరగానే తిపాయిచే (ఇదొక చిన్న తాపీ) రంగు భాగమును అణచవలయును, రేఖలు వేయవలసినచో పాలిషు చేయుటకు ముందే వేయవలయును.

అన్ని వర్ణములు తొందర తొందరగా వేసిన తరువాత ఆరక పూర్వము, తిపొయిచే జాగ్రత్తగా వత్తుచు
కొంచెము కొంచెము పొలిషుచేయుట కారంభించవలయును. పాలిషు అకీక్ రాతిచే చేయుట ఉచితము.
పొలిషు రాయియందైనను, తిపాయియందైనను ఏమాత్రమును కరకుదనము ఉండకూడదు. లేనిచో
చిత్రము భేదింపబడును. చిత్రము ముగియగానే అదేరోజు కొబ్బరి కుడుకపై పొట్టును నులిపి నీటితో రంగరించి, ఆనీటిని కొబ్బరితో నుడికించి రంగులేని మల్ మల్ గుడ్డచే అచ్చటచ్చట చిత్రమును తడిపి ఆ మల్ మల్ గుడ్డనే ముడుతలు లేకుండ మడతబెట్టి వెంటనే తుడిచి వైచి దానితో చిత్రముపై పాలిషు
చేయదగును. తరువాత అకీకు రాతిచే మరల పాలిషు చేయదగును. అప్పుడు చిత్రము అద్దమువలె మెరయును. నీటిచే ఏమాత్రము రంగులు పోజాలవు. కొన్ని సందర్భములలో సన్నని మొలతో గీతలు గీచి, తెల్లని రేఖలు వేయు ఆచారముగూడ కలదు. ఎండిన తదుపరి నల్లని గీతలుకూడ అవసరమైనచో బంక నీటి సహాయముచే వేయుట గలదు. ఈ విధానమందు అతిజాగ్రత్త వలయును. శ్రమకూడ కలుగును. కాని చిత్రములు మాత్రము మెరుగు కలిగి చాలాకాలము మనగలవు.

వీటిలో నుపయోగించు నలుపురంగు, మసితో చేసినదైనచో, బాగుగా నుండును. ఈ నలుపుపొడిని నీటితో
కలుపకూడదు. బంక నీటితో కొంచెము కొంచెము వ్రేలితో రంగరించి, కలిపి యుంచవలయును. తెలుపు రంగు నిమిత్తమై సున్నమే ఉచితమైన వర్ణము. అనేకులు అజంతా విధానమును ఫ్రెస్కో యని అనుచుందురు. కానీ అది ఫ్రెస్కో విధాన మెన్నటికిని కాజాలదని ఆపద్ధతి నెరిగిన వారు తెలిసికొన గలరు.

అజంతా విధానములో ఈ క్రింది విధముగా భూమికను సిద్ధముచేసినట్లు ప్రవీణులైనవారు తలచుచున్నారు.

:పెండ = 1/5 తట్ట
:పుట్టమన్ను = 3/5 తట్ట 
:ఉముక (వరిధాన్యపు పొట్టు)= 1/4 తట్ట
:మెంతిపొడి = 1 చంచా

వీటిని బాగుగా కలిపి 15 దినములు నానబెట్టుచు,రోజు ఆరకుండ నీరు పోయుచుండవలయును. ఇట్లు చేయుటచే, మిశ్రణము మురిగి జిగట ఏర్పడును.

ఈ మిశ్రణమును రెండు భాగములుగా జేసి ఒక భాగములో నారపీచును తునుకలుగా జేసి బాగుగా కలుప
వలయును.

&quot;Carrier&quot; భూమి రాయియైనచో దానిని బొక్కలు గొట్టి బరుసుగా చేయవలయును, దానిపై నార కలిపి
యుంచిన మిశ్రణమును ఒక అంగుళపు మందము వేసి,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l7kkis6dvt5zrjhsax0uocjqxrqu653</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/798</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154856</id>
    <revision>
      <id>593356</id>
      <parentid>448675</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:16:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593356</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8367" sha1="oechrcbxql10t1fouu7uwy82jsgvrz8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కుడ్యచిత్రణము}}&lt;/noinclude&gt;
మూడురోజులవరకు ఆరబెట్టి యుంచినచో భూమిక ఎండి, దానిలో కొన్ని పగుళ్ళు ఏర్పడును. రెండవ మిశ్రణమును దానిపై వేసి ¼&quot; మందము చదును చేయవలయును. పగుళ్ళను దీనిచే బాగుగా పూడ్చ వలయును. భూమికను బాగుగా చదును చేయవలయును. ఈ భూమికపై అజంతాలో, శంఖభస్మముతో జేసిన తెలుపురంగును బెల్లపు నీటితో కలిపి భూమికపై వేసినట్లు తెలుపుచున్నారు. నేటి కాలములో &quot;Zinc white&quot; ను కూడా వాడనగును. రంగులలో, నలుపును మసితోను, తెలుపును శంఖ భస్మము తోను, ముత్తెపు చిప్పలను, కౌచిప్పలను కాల్చిన తెలుపుతోను చిత్రించవచ్చును. ఇతర వర్ణములలో మట్టి రంగులు (ochre colours), పసుపు, ఆకుపచ్చరాయి (Terre verte) జాజులోని వివిధచాయలు ఉపయోగించినట్లు కలదు. నీలపు రంగునకై పర్షియా దేశమునుండి దిగుమతియగు (Lapislazule) “లాపిస్ లాజూల్ &quot;ను ఉపయోగించు చుండినట్లు చరిత్రకారులు వ్రాయుచున్నారు. మొదట జాజు రంగు చేత రేఖలు వ్రాసి, దానిపై రంగులు వేయుచుండేడివారని కొన్ని అసంపూర్ణ చిత్రములనుండి 'తెలియుచున్నది.

ప్రాచీన కాలములో అనేక కుడ్య చిత్రరీతులుండినట్లు విష్ణు ధర్మోత్తరమునుండియు, కొచ్చిను భిత్తి చిత్రములవలనను తెలియుచున్నది. విష్ణుధర్మోత్తరమునందున్న విధానము ననుసరించి రేగడిమట్టితో లేక పుట్టమట్టితో ఇటిక పొడినికలిపి చేయు వాడుకయున్నట్లు తెలియుచున్నది. రేగడిమట్టితో మూడు విధములగు ఇటికపొడిని ⅓ భాగము కలిపి యుంచవలయును. కుంకుమపూవు (Saffron) ను
అవిశెనూనెలో కలిపి వేరుగా నుంచవలయును. దీనిలో గుగ్గిలము (gumresin), తేనెటీగల మైనము (Bees waz), గురిజగింజలు(lequorice). బెల్లపునీరు (molasses) ముడ్గ (mudga) &quot;ఓటానా గింజలు&quot; సమభాగములుగా కలిపి, ⅓ భాగము ఎండిన కరక్కాయలు (burnt - yellow myrolealan) ముక్కలు చేసి కలుపవలయును. చివరక లవంగతైలమునైనను కలుపవలయును. దీనిచే అన్ని రకముల వినాశకర కీటకములు చచ్చును. దీనిని 2:1 నిష్పత్తిలో కలుపవలయును. ఒక భాగము ఇసుకను
చేర్చవలయును. ఇసుక ప్రమాణము మొత్తము మిశ్రమునకు సరిపోవు రీతిగా నుంచవలయును. ఈ మొత్తము మిశ్రమును నీటిలో కలిపి, కరిగించి బాగుగా మర్దించి ఒక నెల పర్యంతము తడిగా జాగ్రత్తగా నొకచోట భద్రపరచ వలయును. చిత్రకారుడు ఈ మిశ్రము ఎండిన తరువాత (తడి యారక ముందు) గోడపై పూసి, చదునుచేయవలయును. ఏ మాత్రము బొక్కలు క్రిందు మీదులు గాకుండునట్లు పూత పూయవలసి యుండును. ఎక్కువ మంద ముండరాదు. మిక్కిలి పలుచగా నుండరాదు. ఒకసారి చదును చేసిన తరువాత పగుళ్ళు పాసినను, మరేమైనను, పూర్తిగా ఎండిన తదుపరి అదే మిశ్రమును
మరొకసారి ఆయా ప్రదేశములందు పూసి చదునుచేసి, నున్నగా చేయవలయును. ఇట్లు రెండు మూడుసార్లు సాలవృక్షము (Shorea robusta) నుండి తీసిన బంకతో కలిపిన తైలములో మిశ్రమును గలుపుచు, నునుపుగా భూమికను తయారు చేయవలయును. అప్పుడప్పుడు నీరు చల్లుచు పాలిషు చేయుచుండవలయును. ఈ విధముగా భూమికను సిద్ధము చేసినచో నూరు సంవత్సరముల వరకు
గూడ చిత్రములు చెదర నేరవని విష్ణుధర్మోత్తరకారుడు వ్రాసియున్నాడు.

కొచ్చిన్ భిత్తిచిత్రములు దాదాపు ఫ్రెస్కో పద్ధతి ననుసరించి వేయబడినవని తెలియుచున్నది. కాని వాటిలో అతుకులు కనబడనందున ఆ పద్దతి కాదేమోయని సందేహములుకూడ కలిగినవి. ఇటాలియన్ ఫ్రెస్కోకును వీటికిని భేదము ఒకటిగలదు. ఇటాలియనులు చంద్రకాంతశిల పొడిచే భూమికను సిద్ధము చేసిరి. కాని కొచ్చిన్, పద్మనాభపురము, తిరువానూరు, మొదలగు తావులయందలి భూమికలు సున్నము, ఇసుకతో చేయబడినవని తెలియుచున్నది. 

జయపురసంస్థానములో ఒక సాంప్రదాయపు భిత్తి చిత్రకారునివలన ఒక పద్ధతి తెలియవచ్చినది. అతడు చెప్పినవిధముగా ఒక తట్టనిండ పాత సున్నము (ఒక సంవత్సర పర్యంతము నానినది) ను తేనెకున్న పలుచగా జేసి, వడియబోయ వలయును. దానిలో నొక అర్ధపావు బంకమట్టి (శుభ్రమైనది) ని చిన్న చిన్న ఉండలు (సెనగగింజల ప్రమాణము కన్న కొంచెము పెద్దవి) చేసి వేయవలయును. ఈ మిశ్రమును ఒక గట్టికుండలో వేసి, ఆ రోజంతయు నొక తెడ్డుతో ఎడ తెగకుండా కలియబెట్టవలయును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oechrcbxql10t1fouu7uwy82jsgvrz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/799</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154857</id>
    <revision>
      <id>593357</id>
      <parentid>448676</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:28:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593357</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8554" sha1="67b92q1w3uxivpo2hrg9vgo5tbscl69" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కుడ్యచిత్రణము||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
చిత్రించవలసిన గోడ గచ్చుచే కట్టబడినదై యుండవలయును. ఒక గ్లాసు నీటిలో 1/5 వ భాగముపై పాత
సున్నము వడియబోసి, కలిపియుంచవలయును. ఈ నీటిని గోడపై నాలుగైదు సారులు పూసినచో నొక తెల్లనిరంగు తయారగును. దానిపై, పై సుదాహరించిన మిశ్రణమును ఒకేసారి పూయవలయును. మట్టి రంగులలో కొంచెము బంకమన్ను, సున్నము కలిపి పలుచనైన రంగులతో (Water colour Painting) ఇటాలియన్ పద్ధతిలో చిత్రించవలయును. చివరకు మల్ మల్ గుడ్డతో అదేరోజు బాగుగా పాలిషు చేయవలయును. ఇట్టిచిత్రమును నీటితో కడిగినను, అది గోడనుండి వేరుగాకుండును. పైగా
మెరయుచుండును.

ప్రాచీన చిత్రకారులకు కొన్ని ప్రత్యేక పద్ధతులు తెలిసియుండెడివి. కానీ వారు వాటిని అతిరహస్యముగా
దాచియుంచేడిపారు. కావున ఆపద్ధతులు వారితోనే సమసిపోయినవి. ప్రాచీన దేవాలయములను, సభామందిరములను చిత్రించునప్పుడు గోడలయందేగాక, పైకప్పుల యందును, స్తంభముల యందును కూడ అట్టి చిత్రము లనేకములు వేసెడివారు. శిల్పములపై గూడ చిత్రించు ఆచారము మెండుగా నుండెడిది.

నేటి కాలములో చిత్రకారులు ప్లాస్టరు గోడలపై ఒక బకెట్టు నీటిలో నొక కోడిగ్రుడ్డును పగులగొట్టి బాగుగా
నురుగువచ్చునట్లు కలుపుదురు. ఆ నీటిని ఒకరోజు మొదటనే నీటిచే తడుపబడిన భూమి పై పూసేదరు. తరువాత రంగులను ఉడుకైన సరచ్చు నీటితో గలిపి టెంపరా పద్ధతిలో చిత్రించు నాచారము గలదు. ఇది సులభమైనది. కాని నీటి తాకిడికి చిత్రము చెడిపోవును. ఫ్రెస్కో చిత్రణమునకు అనుభవమున్న చిత్రకారులే పనికివత్తురు.

'''కుడ్యచిత్రముల బంధము (Composition):''' సామాన్య చిత్రములకున్న సూత్రములే ఈ చిత్రములకు గూడ పనికి వచ్చును. కుడ్యచిత్రముల ప్రయోజనము బహుకాలికము. వీటి ప్రమాణములు పెద్దవి. ఒకేచోటున నిలుచుండి చూడబడునవిగాక, ఇవి ఒకచోటునుండి మరొక వైపునకు నడచి చూచునంత పొడవును, వైశాల్యమును కలిగియుండును. ఈ చిత్రములందు ఒకే ప్రధాన వస్తువు అనేక స్థలములందు చూపబడును. కావున గోడపై అనేక స్థలములు ప్రధానాంశములుగా చూడదగియుండును,
విశాల స్థలమును రమణీయముగాను ఆకర్షకముగాను చేయుటకు చిత్ర వివరములు పెంచవలసి యుండును. ఉదా : బట్టలలోని అలంకరణములు, భూషణములు, చెట్లు చేమలు, పర్వతములందలి జంతువులు, పక్షులు, పూలు మొదలగునవి. కొంచెము స్థలములో అధిక కథా భాగమును చూపించవలసి యుండుటచే సుదూరములు, ఎడములు తగ్గి కొన్ని ఆకృతులు సహజప్రమాణములు మారి, ఒక చోట చిన్నవిగాను, మరొకచోట పెద్దవిగాను కనిపించును. ఉదా : అజంతాలోని బోధిసత్వుని (అవలోకి
తేశ్వరుని, పద్మపాణిని తిలకించుడు. లేపాక్షిలోని పార్వతీపర మేశ్వరుల వేట, అర్జున చిత్రము ఈ విధముగానే చిత్రింపబడినవి. పరిపేక్షితి సిద్ధాంతము (perspective) ఈ చిత్రములయందు సఫలము కాజాలదు. వాటికన్ ప్యాలెస్ లోని కుడ్యచిత్రములను చూచినచో గూడ నీ విషయమే ద్యోతకమగు చుండును. ఒకేకథ అనేక భాగములుగా చిత్రింపబడునప్పుడు ఒక సన్నివేశమునకును మరొక సన్ని వేశమునకును మధ్య కథా సందర్భమునుబట్టి వచ్చు చెట్లు, గుట్టలు, భవనములు, జంతువులు, నీరు
మొదలగు వానిచే స్థలమును విభజించు నాచారము గలదు. మధ్య ఒక కథ పూర్తియైనచో చక్కని నిలువు
గీతలచే కొంతస్థలము నిచ్చి అలంకారము చేయుట బాగుగనుండును. అవసరముననుసరించి పట్టీలు కల్పించవచ్చును. చిత్రము కంటికి ఉపరిభాగమునందుండి చాలా ఎత్తైనచో ఆకృతులు పెద్దవిగా నుండదగును. అవి దూరమునుండి చూచుటచే చిన్నవిగా గోచరించును. ఇట్టి చిత్రముల పై భాగము లలోని ఆకృతులు పెద్దవిగా చిత్రించవలయును. కుడ్య చిత్రములలో ఎన్నికథలున్నను, ఎన్ని విషయము లున్నను అన్నియు ఒకేయూనిట్ గా గోచరించవలయును. చిత్రములో నుండి ఏ ఒక ప్రత్యేక భాగము రంగులచేనైనను, ఛాయలచేనైనను, గోడనుండి విడివడి పైకి దూక వచ్చినట్లుండగూడదు. నలుపు తెలుపులు చిత్రించునపుడు అవి గోడలపై మచ్చలు గానో, రంధ్రములుగానో గోచరించగూడదు. స్థాయిని (Balance) చక్కగా నుండునట్లు చిత్రించవలయును. మొత్తము చిత్రములో ఏకత్వము
శైలియందును, రంగులయందును, ఉండునట్లు చిత్రించ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>67b92q1w3uxivpo2hrg9vgo5tbscl69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/800</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154858</id>
    <revision>
      <id>593359</id>
      <parentid>448677</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593359</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8225" sha1="1s5zp6y11qbcyoqxx8vk0y0o6tvegl0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కుమారిలభట్టు :}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;800A&quot; /&gt;వలయును. వ్యంగ్య చిత్రములను (cartoons), క్షణిక ప్రయోజనములు కలిగిన వస్తువులను గోడలపై చిత్రించకుండుట చాలా మంచిది. ఎందుకనగా గోడలపైని చిత్రముల సందేశము సార్వకాలికమై యుండవలయు ననునదే చిత్రకారుని యొక్కయు, భవననిర్మాత యొక్కయు ఉద్దేశమై యుండును. పటములు అప్పటి కప్పుడు మార్చ వీలగును. కాని కుడ్యచిత్రము అట్టివిగావు. వందలు, వేల సంవత్సరముల పర్యంతము కూడ చిత్రములు సురక్షితములుగా నుండగలవు.

కుడ్య చిత్రములలోని వర్ణములు అధిక సంఖ్య కలవిగా నుండుటలో చిత్రకారునికి పెక్కు ఇబ్బందులు గలవు. కావున ప్రాచీన కాలమునుండి ఏ ఐదారు వర్ణములనో మాత్రమే ఉపయోగించు వాచారము ఏర్పడినది.

జనుల సందడి గల స్థలములు, దేవాలయములు, ఆఫీసులు, పురపాలక సంఘములు, లైబ్రరీలు, శిక్షణాలయములు, విశ్వవిద్యాలయములు, సభలు, మొదలగు స్థలములలో ఇట్టి చిత్రములు వేయించవలయును. సభ్యతా ప్రపంచములో వీటికి ఎక్కువ స్థానము కలదు. ప్రాచీన ఈజిప్టు, గ్రీకు, రోము, చైనా, జపాన్, ఇండియా, పర్షియా, మున్నగు దేశములలోని ఆరాధనా మందిరములలో, గుహాలయములలో, రాజభవనములలో, సమాధులలో, మఠములలో, నేటికిని ప్రాచీన సభ్యతా చిహ్నములుగా ఈ చిత్రములను చూచి, ఆ కాలపు చరిత్రను, సభ్యతను మనము వేనోళ్ళ శ్లాఘించుచున్నాము. కుడ్య చిత్రములు మానవుని శిల్పకళా కౌశల్య చరిత్రను బాహోటముగా చాటుననుటలో ఏమాత్రము సందేహము లేదు.
{{right|కొ. శే. }}
&lt;section end=&quot;800A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;800B&quot; /&gt;'''కుమారిలభట్టు :'''

మనుష్యబుద్ధికి అగోచరమై ప్రతిక్షణము రూపాంతరము పొందు విచిత్రమైన ఈజగత్తులో ఆయా పరిస్థితు
లనుబట్టి జగదుద్ధరణార్ధమై అపుడపుడు మహామహిమాన్వితులనేకులు జన్మించి ఇతరులకు అసాధ్యమయిన గొప్పకార్యములు చేసి లోకహితము గావించిరి. ఇట్టి మహాపురుషులలో కుమారిలు డొకడు. కుమారిలభట్టు అతి సూక్ష్మబుద్ధి గలవాడు. సకల శాస్త్రములయందు సంపూర్ణమయిన పాండిత్యము సంపాదించిన మహావైదిక సార్వభౌముడు. అమిత ధైర్యముగల వాదిసింహుడు. ధర్మసంస్థాపనము కొరకు అత్యంత విషమ పరిస్థితుల యందు గూడ అపూర్వమయిన ఊహలను కల్పించి ప్రతిపదుల నోడించి
స్వమతస్థాపన చేయు మహా శక్తి గలవాడు.

చార్వాకము, జైనము, బౌద్ధము మొదలయిన సంప్రదాయముల ప్రాబల్యమువలన ప్రాచీన వైదిక ధర్మము పూర్తిగ లోపించియుండుట చూచి పరితపించి, అతిసాహసము చేసిన విలక్షణ ప్రతిభాశాలి కుమారిలుడు. ప్రాచీన వైదికధర్మ సంస్థాపనముకొరకు “ధర్మస్య పాదాశ్చత్వారః సత్యం శౌచం దయా తప&quot; అను ప్రమాణవచనము ననుసరించి తన సత్యవ్రతత్వమును చూపి దుస్త్యజమైన ప్రాణములను గూడ త్యజించినవాడీ మహాత్ముడు.

రాజపోషణమున మిక్కిలి అభివృద్ధిపొంది భారత దేశ మందేకాక బ్రహ్మదేశము, త్రివిష్టపము (టిబెట్) చీనా, జపాను, మలయా మొదలయిన దేశముల యందు గూడ వ్యాపించిన బౌద్ధమతమునకు చెందిన మహాపండితులతో వాదములు చేసి, వారి నోడించి వైదికకర్మమార్గమును స్థాపించినవాడు కుమారిలభట్టే.
&lt;poem&gt;
&quot;ఆంధ్రో త్కలానాం సంయోగే పవిత్రే జయ మంగళే
గ్రామేంతికే మహానద్యా భట్టాచార్యః కుమారిలః
ఆంధ్రజాతి _స్తిత్తిరికో మాకా చంద్రగుణానతీ
యజ్ఞేశ్వరః పితా యస్య........&quot;&lt;/poem&gt;

అను శ్లోకమునుబట్టి కుమారిలభట్టు ఆంధ్రోత్కల సంగమ స్థానమందలి జయమంగళ గ్రామమువాడనియు, ఆంధ్ర జాతీయుడనియు, తల్లి సాధ్వియగు చంద్రగుణయనియు, తండ్రి యజ్ఞేశ్వరుడనియు తెలియుచున్నది. ఇదిగాక ---
&lt;poem&gt;
&quot;ఆంధ్రదేశ సముత్పత్తిః ప్రాభాకర పరిశ్రమః |
తత్రాపి యాజుషీశాఖా నాల్పస్యతపసః ఫలమ్ ॥&lt;/poem&gt;

అని అప్పయ్య దీక్షితులవారు చెప్పియున్నారు. ఇందు పేర్కొనబడిన ప్రభాకరమిశ్రుడు కుమారిలునికి శిష్యుడని ప్రసిద్ధి. దీనివలన సాధారణముగ దేశనిర్ణయము ఏర్పడును. శంకరాచార్యులు కుమారిలుని సన్నిధికి వచ్చి యుండిరనునది ఇతిహాస సిద్ధమైన విషయము. కనుక కుమారిలుని కాలము ఇంచుమించు ఏడవ శతాబ్దియని చెప్పవచ్చును.
&lt;section end=&quot;800B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1s5zp6y11qbcyoqxx8vk0y0o6tvegl0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/801</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154859</id>
    <revision>
      <id>593376</id>
      <parentid>448678</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593376</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8459" sha1="o4mcrlgq4cvd6a0uhcclrwghks58v88" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కుమారిలభట్టు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
కుమారిలుని బాల్యావస్థ, గురుకుల వాసము, వివాహము, గృహస్థాశ్రమము మొదలయిన విషయములు
తెలియవు. ఆ కాలమందు అనేక రాజాధిరాజుల యొక్క ఆశ్రయము కారణముగా అనేక దేశములందు అత్యంత వ్యాప్తి నొందిన బౌద్ధమతము యొక్క ప్రచారమును గావించుచున్న మహాపండితులతో అసహాయుడై వాదము చేసి జయమునొందుట తనకు శక్యము గాదని యోచించి కుమారిలుడు ఒక అపూర్వమైనయుక్తిని పన్నెను. వైదిక మతమునందు ఏమాత్రము స్వారస్యము లేనికారణముచే తాను వైదికమతమును విడిచి పెట్టితినని జనులకు వ్యక్తపరచి, తాను ఒక గొప్ప బౌద్ధ భిక్షుసన్నిధికి జేరి “బుద్దం శరణం గచ్ఛామి&quot; అను శరణాగత మంత్రము పఠించి, బౌద్ధమత సిద్ధాంతములను అధ్యయనము చేసెను.

ఈ ప్రకారము స్వమత పరిత్యాగ పూర్వకమైన సౌగత మత స్వీకారమును నటించి, జ శాస్త్ర రహస్యములు, యావన్ని గ్రహస్థానములు చక్కగ నెరిగి తిరిగి వైదిక మతమే తనదని ప్రకటించి, గొప్ప సభలలో మహాపండితులతో వాదములు చేసి, వారి నోడించి, అప్రతిహతమైన వైదిక సామ్రాజ్యమును స్థాపించి జనులకు వైదిక దీక్ష లిచ్చి ప్రతి ఇంటిలో త్రేత (దక్షిణాగ్ని, గార్హపత్యము, ఆహవనీయము అను మూడు శ్రేతాగ్నుల సముదాయము) ను ప్రజ్వలింపజేసెను కుమారిలుడు.

కుమారిలభట్టు, పూర్వమీమాంసా శాస్త్రమునందు ప్రత్యేకాభిమానము కలవాడు. కుమారిలుని ఇతిహాసమే
పూర్వమీమాంసాశాస్త్రము యొక్క ఇతిహాసమని చెప్పవచ్చును. కుమారీలునకును పూర్వమీమాంసకును ఈ రీతిగ అవినాభావసంబంధ మేర్పడెను. మీమాంసా శాస్త్రీతిహాసము మూడు ప్రకరణములుగా విభజింపబడియున్నది.

1. కుమారిల పూర్వయుగము, 2. కుమారిలయుగము, 3. కుమారి లోత్తరయుగము.

విచారణచేయుట అను అర్థముగల 'మాన్' ధాతువు వలన 'మాన్ బధదాన్ శాన్ భ్యో దీర్ఘ శ్చాఖ్యాసస్య'
అను పాణిని (అష్టాధ్యాయము III-1-2) సూత్రము వలస సన్నంతమయిన మీమాంసా శబ్దము నిష్పన్నమగుచున్నది. మీమాంస అనగా విచారము. ఈ శబ్దము బహు ప్రాచీన కాలమునుండి- అనగా వైదిక కాలమునుండి.. వాడుకలో నున్నది. &quot;శత్ సృజ్యాంనో త్సృజ్యామితి మీమాంసంతే&quot;
(కృష్ణ యజుర్వేదము _ VII.5.7.1) &quot;వేదోఽఖలో ధర్మ మూల” మను ప్రమాణరీత్యా ధర్మమునకు మూలమయిన వేద వాక్యము యొక్క అర్ధవిచారమే మీమాంసా శాస్త్రమునకు ముఖ్యవిషయము. వేద వాక్యమునకు అర్థనిర్ణయము చేయునపుడు, ఉపక్రమాది తాత్పర్యలింగ విచారము, కృత్యాది ప్రాబల్య దౌర్బల్య విచారము అత్యంతావశ్యకములు. ఇట్టి ఆశయసిద్ధిని పూర్వమీమాంసమే కల్పించు చున్నది.

మీమాంసా శాస్త్రమునకు సూత్రకారుడు జైమిని మహర్షి. ఈ సూత్రగ్రంథము నందు 12 అధ్యాయము
లున్నవి. ఈ సూత్రములపై ప్రథమములో ఉపవర్షుడు వృత్తి వ్రాసెను. ఈ వృత్తిపై వెలసిన భాష్యము లలో శబరస్వామి భావ్యమే ఇపుడు ఉపలబ్ధమై యున్నది. కుమారిలుడు ఈశబరభాష్యముపై వార్తికము వ్రాసెను. ఇందలి ప్రథమాధ్యాయస్థమయిన ప్రథమ పాదమునకు తర్క పాదమని పేరు. ఈ తర్క పాదముపై కుమారిలుడు శ్లొకవార్తికము రచించెను. ప్రథమాధ్యాయ మందలి ద్వితీయ పొదము మొదలుకొని తృతీయాధ్యాయము నందలి నాలుగు పాదములవరకు వ్రాయబడిన వ్యాఖ్యకు తంత్ర వార్తికమని పేరు. శేషించిన భాష్యముపై రచింపబడిన వార్తికమునకు టువ్ టీక యని నామము. ఈ
విస్తృత వార్తిక గ్రంథమే మీమాంసా శాస్త్రసిద్ధాంతములను ప్రతిపాదించు ముఖ్యప్రమాణ గ్రంథము.

ప్రభాకర మిశ్రుడు కుమారిలునికి శిష్యుడని ప్రసిద్ధి. ప్రభాకరుడు అత్యంత సూక్ష్మబుద్ధి గలవాడు. ఒకనాడు పాఠము చదువు సమయమున గ్రంథములో &quot;అత్రతు నోక్తం తత్రాఒపీ నోక్తం&quot; అను ఒక పంక్తి వచ్చెను. ఎంత విచారము చేసినను దీని తాత్పర్యము తెలియలేదు. కనుక అనాడు పాఠ మక్కడికే ఆపుదల చేయబడెను. రెండవనాడు తిరిగి ప్రభాకరుడు తన గురువైన కుమారిలునితో &quot;ఈ వాక్యములో తెలియని విషయ మేమియు లేదు. సులభమయినది. అర్థము తేలికగా నున్నది&quot; అత్ర'తు&quot; నా
ఉక్తం&quot; =ఇక్కడ తు శబ్దము మొదలు చేసి చెప్పబడినది. &quot;తత్ర 'అపి 'నా ఉక్తం&quot; = అక్కడ ఆపి శబ్దముతో చెప్పబడి యున్నది&quot; అనెను. కుమారిలుడు ఈ చమత్కారగర్భిత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o4mcrlgq4cvd6a0uhcclrwghks58v88</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/802</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154860</id>
    <revision>
      <id>593379</id>
      <parentid>448679</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593379</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8497" sha1="t5jebt8zhjwxtw4ykn8nx7t909e6n36" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కుమారిలభట్టు}}&lt;/noinclude&gt;
మైన అర్థమును విని అతిశయముగా సంతోషించి తన శిష్యుడయిన ప్రభాకరునకు &quot;గురు&quot; అని బిరుదమునొసగెను. అప్పటినుండి ఇతడు ప్రభాకర గురువని ప్రసిద్ధి చెందెను. ప్రభాకరుడు శాబర భాష్యము మీద &quot;లఘ్వ&quot; (చిన్నది), &quot;బృహతీ&quot; (గొప్పది) అను రెండు వ్యాఖ్యానములు వ్రాసెను. ఇతడు భాష్యకార మతమును యుక్తి ప్రయుక్తులతో సమర్థించి దానికి బహు సుందరమయిన వ్యాఖ్యలు
వ్రాసి గూఢార్థములను వివరించెను. కుమారిలుడు సమయానుసారముగా భాష్యకార మతమును ఖండించి క్రొత్త విషయములను కనిపెట్టి వివరించెను. ఈ కారణములవలన కుమారిల ప్రభాకరుల మతములు పరస్పర విరుద్ధములై యున్నవి. కుమారిలుడు ప్రభాకర మతమును ఖండించినాడు గానీ ప్రభాకరు డెక్కడను కుమారిల మతమును ఖండించి యుండలేదు. ప్రభాకరుడు తన సిద్ధాంతములను
సులభమైన శైలిలో స్థాపించినాడు. కారణములు బహు తేలికగా, స్పష్టముగా తెలియునట్టి విధముగ చూపినాడు. కుమారిలుని శైలి క్లిష్టమైనది. ఇతని ప్రతిపాదన ప్రకారము గంభీరము దుర్బోధము. ప్రభాకర కుమారిల మతములు భిన్నములు. వీరిద్దరును గొప్పవారే. వైదిక వాక్యవిచారమునందే కాక, లౌకిక వాక్యవిచారమునందు కూడా వీరిద్దరి సిద్ధాంతములును ఉపయోగపడగలవు. 

కుమారిలుని మరియొక శిష్యుడుగా ప్రసిద్ధి చెందిన వాడు మండన మిశ్రుడు. ఈయనతోనే శంకరా చార్యులు వాదము చేసినారు. కుమారిలుని మూడవ శిష్యుడు ఉంవేకుడు. కుమారీలుని పుత్రుడు జయమిశ్రుడు. ఇతడును, ఉంవేకుడును కలసి శ్లోక వార్తికమునకు వ్యాఖ్యానము వ్రాసినారని ప్రసిద్ధి. తరువాత గొప్పగొప్ప మీమాంసకు లందరు, భాట్ట (కుమారిల) మతము ననుసరించియే గ్రంథములు వ్రాసినారు. &quot;వ్యవహారే భట్ట నయః&quot; అని వాడుక' కలదు. శాస్త్ర వాదములలో, వ్యవహారములలో అనగా న్యాయశాస్త్ర (Law) వివాదములలో, అన్ని విషయములలో, భాట్టమతమే ప్రమాణముగా వాడుకలో నున్నది. ఖాట్టమతము ప్రచారము చేసిన మహాపండితులు : 1. వాచస్పతి మిశ్రుడు (8.9 వ
'శతాబ్ది); 2. పార్థసారథి మిశ్రుడు (1050); 3. భట్ట సోమేశ్వరుడు (రాణక వ్యాఖ్యాకర్త 1200); 4. మాధవా చార్యుడు (1270-1380); 5. వేదాంత దేశికుడు (1270); 6. అప్పయ్య దీక్షితులు (1520); 7, విజయేంద్ర తీర్థుడు(1540); 8. ఆపిదేవుడు (1580): 9. ఖండ దేవుడు (1590); 10. రాఘవేంద్ర తీర్థులు (1600); 11. నాగభట్టు (1650); 12. భాస్కరరాయడు (1700).

ఈ ప్రకారముగ పూర్వ మీమాంసా శాస్త్రమనగా కుమారీల మతమే యని ప్రసిద్ధ మయినది.

మిక్కిలి అభివృద్ధిచెంది బౌద్ధ జైనాది మతములు వ్యాపించియుండగా, తదవలంబమున సులభముగ నిర్వాణ ప్రాప్తి కలుగునని జనులకు సాధారణముగ నమ్మకము కలిగి యున్నపుడు, అతి శరీర క్లేశముతో, బహు ద్రవ్య వ్యయముతో కూడిన వైదిక యజ్ఞాచరణమునందు జనులకు ప్రవృత్తిని కలుగజేయుట చిన్న పనికాదు. వృత్తి కారుడయిన భవదాసు, భాష్యకారుడయిన శబరస్వామి, మహా పండితుడగు భర్తృ మిత్రుడు మొదలయినవారు సాధింపజాలని మహాకార్యమును కుమారిలుడే చేయగలిగెను. ఇతడు భాష్యములో లేని పెక్కు విషయములను ఉపయుక్తములై యుక్తియుక్తములయిన సిద్ధాంతములను స్వయముగా కల్పించి, శాస్త్రమందున్న న్యూనతను తొలగించి, పరమతములను పూర్తిగ నిరసించి.
వైదిక ధర్మమును స్థాపించెను. తంత్రవార్తికములో ఎన్నియో క్రొత్త విషయములు భాష్యములో లేనివి వర్ణ
కాంతర మనిచేర్చి, శాస్త్రమును సర్వాంగ పూర్ణము చేసినాడు.

పూర్వమీమాంసా శాస్త్రమునందు యజ్ఞ యాగాది కర్మానుష్ఠానమే ధర్మమని ప్రతిపాదింపబడుటవలన, జగత్కారణమైన బ్రహ్మము యొక్క స్వరూపజ్ఞాన విషయకమైన చర్చ ఎక్కువగా ఇందు కన్పింపదు. కనుక ఇది నాస్తిక వాదమని పూర్వకాలమునుండి ఒక ప్రతీతిక లేదు. ప్రభాకరుడు, జగజ్జన్మాది కారణమును, సచ్చిదానంద స్వరూపమును అగు పరబ్రహ్మము యొక్క అస్తిత్వమును అంగీకరింపలేదు. కుమారిలభట్టు కూడ బ్రహ్మాస్తిత్వమును ప్రతిపాదింపలేదు. ఈరీతిగ మీమాంసా శాస్త్రము బ్రహ్మాస్తిత్వమును ఒప్పులేదు కనుక, దానిని నాస్తికశాస్త్రమని తర్క వేదాంతాది శాస్త్రకారులు చెప్పుచున్నారు. ఇంతేగాక శ్రీహర్ష మహాకవి తన నైషధీయ చరితములో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t5jebt8zhjwxtw4ykn8nx7t909e6n36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/803</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154861</id>
    <revision>
      <id>593381</id>
      <parentid>448680</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593381</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8152" sha1="4y9c0fj37wodvkx27y9e4iufb4vm1mb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కుమారిలభట్టు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
దమయంతీ స్వయంవర సందర్భమున ఈరీతిగా స్పష్టముగా చెప్పియున్నాడు :
&lt;poem&gt;
“వేదై ర్వచోభిరఖిలైః కృతకీర్తి రత్నే
హేతుం వినైవ ధృతనిత్య పరార్థయత్నే
మీమాంసయేవ భగవత్యమృతాంశుమౌళౌ
తస్మిన్మహీభుజి తయానుమతింన భేజే.” నై - సర్గ. 11.6&lt;/poem&gt;

తా. సమస్త వేదములందలి మహా వాక్యములచే ప్రతిపాదింపబడినట్టియు, నిర్హేతుకముగనే పరమకారుణి కు డైనట్టియు చంద్రావతంసుడునగు ఈశ్వరుని పూర్వ మీమాంసాశాస్త్ర మేరీతిగా నంగీకరింపలేదో ఆట్లే ఆరాజును (కుశద్వీపాధిపతిని) దమయంతి సమ్మతింపకపోయెను.

ఇట్టి దుర్వాది మతములను ఖండించి నిజమయిన భాష్యార్థమును తెలుపుట కొరకే కుమారిలుడు,
&lt;poem&gt;
“ప్రాయేణైవహి మీమాంసా లోకే లోకాయతీకృతా
తామా స్తికపథేకర్తుమయం యత్నః కృతోమయా”&lt;/poem&gt;

అని ప్రతిజ్ఞ చేసి విస్తృతమయిన శ్లోక వార్తికమును రచించి, పూర్వ మీమాంసామతము చార్వాక మతమువలె నాస్తిక మతము కాదని ప్రతిపాదించెను. కాని ఇతడు బ్రహ్మము జగత్కారణమని ఎక్కడను తెలుపలేదు. కనుక పూర్వ మీమాంసాశాస్త్రము నాస్తికశాస్త్రము అను ఇతర శాస్త్రకారుల ఆక్షేపణము ఆపాతతః చక్కగానే కన్పించును గాని, వస్తుస్థితి దీనికంటె భిన్నముగా నేయున్నది. ఎందుచేతనన కుమారిలుడు తన శ్లోక వార్తికములో,
&lt;poem&gt;
&quot;విశుద్ధ జ్ఞాన దేహాయ, త్రివేదీ దివ్య చక్షుషే
శ్రేయః ప్రా ప్తినిమిత్తాయ నమః సోమార్ధ ధారిణే&quot;.&lt;/poem&gt;

అను శివపరమయిన మంగళ శ్లోకములో ఆస్తికతను స్పష్టవరచెను. ఇదిగాక I-1-6- అధిక రణాంతము నందలి
&lt;poem&gt;
(i) అవి నాళీ స్వరూపేణ,
పురుపోయాతు నాశితాం !
మాత్రాణాం సాధికారాణాం,
భూతాదీనా మసంజ్ఞతాః

(ii) ఆత్యాహానా స్తిక్య నిరాకరిష్ణుః
ఆత్మా స్తితాం భాష్యకృదత్ర యుక్త్యా ॥
దృఢత్వమేత ద్విషయ ప్రబోధః
ప్రయాతివేదాంత నిషేవణేనః ——1148&lt;/poem

అను శ్లోకములచే ఆస్తికతయే విశదీకరింపబడినది.

దీనిని మించిన ఆస్తిక్యవాదము మరియొకటి కావలయునా? ఇదిగాక, దేవతాధికరణములో నవమా ధ్యాయము నందలి ప్రథమ పాదములో నాలుగవ అధికరణమునగల &quot;దేవతావాప్రయుక్తత్వాత్&quot; అను సూత్ర విషయము పరిశీలనార్హము. వేదోక్త ప్రకారముగ చేయు యజ్ఞము దేవతారాధనము కాదని సిద్ధాంతము. అగ్నీంద్రాది దేవతలు 'వైదిక మంత్ర ప్రతిపాద్యమయిన స్వర్గాది ఫలముల నొసగగలరు. గాన వారిని సంతోష పెట్టుటకొరకు యజ్ఞాదులు చేయబడును అను తత్త్వము మీమాంసాశాస్త్ర సమ్మతమైనదికాదు. దేవతలు ఫలమును ఇయ్య జాలరు. &quot;యాగస్య ద్వే రూపే-ద్రవ్యం దేవతాచ&quot; అను
వాక్యము యజ్ఞమునకే (చేయబడు కర్మకే) ప్రాధాన్య మిచ్చుచున్నది. ద్రవ్యము, దేవత. ఈ రెండును గూడ ఆయా గాంగములే. &quot;అగ్న యేస్వాహా” అను మంత్రముతో అగ్ని దేవత కోరకు ఆజ్యాహుతి అర్పింపబడును. ఆ ఆహుతి అర్పించు కర్మ ముఖ్యమైనది. అది సక్రమముగ చేసిన యెడల అపూర్వ ముత్పన్నమగును. దానివలన స్వర్గాది ఫలము గలుగును. అర్పింపబడు ఆజ్యమెంతో అగ్నిగూడ
అంతే. దేవత తృప్తిచెంది ప్రసాదమిచ్చు నను అ సేవలేదు. యాగ జన్యమయిన అపూర్వమే ఫల మియ్య గలదు. దేవత గౌణము; ఫలము ప్రధానము. &quot;భూత భవ్యసముచ్చారణే భూతం భవ్యాయోపదిశ్యతే&quot; అనునది భాష్యకార సిద్ధాంతము. భవ్యమనగా, చేయబడు క్రియ—— అనగా యాగము. భూతమనగా, సిద్ధవస్తువు —— అనగా అజ్యము, పాలు, పెరుగు మున్నగు ద్రవ్యములు. అగ్ని, ఇంద్రుడు
అను దేవతలనుగూర్చి &quot;యజేత&quot;యాగము చేయవలయును అను సాధ్యముతో ద్రవ్యమును దేవతలను కలిపి చెప్పుటచే సిద్ధము కూడ సాధ్యము కాగలదని దీని తాత్పర్యము, దీనివలన దేవతా ప్రాధాన్యము తగ్గి అపూర్వజనకమైన యాగకర్మకే ప్రాధాన్యము కలుగుచున్నది. దీనివలన యజ్ఞయాగాదులు దేవతా రాధనములు కావు. యాగ సాధన ద్వారమున ఫలప్రాప్తికి ఉపయోగపడినంత మాత్రముననే దేవతలకు ప్రాధాన్యము కలుగజాలదు.

దేవతల శక్తికంటే మనుష్యుని జీవాత్మ యొక్క శక్తియే గొప్పది. మమష్యుడు కర్తవ్య పరాఙ్ముఖుడు
కాగూడదు అనునది బోధ. జీవుని స్వరూప స్వభావములు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4y9c0fj37wodvkx27y9e4iufb4vm1mb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/804</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154862</id>
    <revision>
      <id>593383</id>
      <parentid>448681</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593383</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8336" sha1="m6tvwmws7gygmtti4svzggknwhlbpxz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కుమ్మరము}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;804A&quot; /&gt;వేదాంతశాస్త్రమువలన తెలియగలవు. పూర్వమీమాంసలో ఆత్మజ్ఞానము, లేక జీవమోక్ష విచారము అనవసరము అనియు &quot;ఆత్మా జ్ఞాతవ్య ఇత్యేతత్ మోక్షార్ధేనచ చోదితం ! కర్మ ప్రవృత్తి హేతుత్వ మాత్మజ్ఞానస్య లక్ష్యతే&quot; అనియు స్పష్టముగ తెలుపబడియున్నది. స్వమత స్థాపన కొరకు పరమత నిరాకరణము ఆవశ్యకము. పరమత నిరాకరణార్థమై పరమతములోని దోషముల యొక్కయు, హేత్వా భాసముల యొక్కయు జ్ఞానము ముఖ్యము. ఇట్టి జ్ఞానము, పరమతము చక్కగ అభ్యసింపనిచో, లభించ
జాలదు అను దృష్టితో తాను పరమత రహస్యములను అధ్యయన మొనర్చి, అధ్యాపకమతోన్మూలన మొనర్చ యుండుట ద్రోహరూపమైన మహాపాతకమని కుమారీలుడు గ్రహించెను. వేదముల అపౌరుషీ యత్వమును స్థాపించుటకై బ్రహ్మవిచారముచేయకుండుటచే తనకు నాస్తికతానిరూపణ రూపదోషము గూడ సంక్రమించెనని తెలిసికొనెను. తెలిసికొని ఇట్టి దోషద్వయము పూర్తిగా నశించుటకై ప్రాయశ్చిత్తముగా తుషాగ్ని ప్రవేశ మొనర్చి అనువులబాసిన మహాత్యాగి కుమారిలుడు అని శంకర విజయమువలన
తెలియుచున్నది.

&quot;స ఏష యజ్ఞాయుధీ యజమానోక అంజసా స్వర్గలోకం యాతి&quot; అను వాక్యము యొక్క తాత్పర్యము,
&quot;ఈ పురుషుడు యజ్ఞమను ఆయుధము ధరించి నిశ్చయముగా స్వర్గమునకు పోగలడు&quot; అనునది. యజ్ఞాయుధీ అనగా యజ్ఞ పాత్రధారియగు యజమానుని శరీరము. ఆశరీరము నశించి దగ్ధమయిన తరువాత యజమానుడు స్వర్గమునకు ఎటులు పోగలడు? అను ఆక్షేపణ మొకటి కలదు. దీనికి ఉత్తరమిది : ఆత్మవిభుడు నిత్యుడు. ఇట్టి ఆత్మ శరీరము నాశ్రయించి యజ్ఞాయుధి అనబడుచున్నాడు.
ఈఆత్మ శరీర, ఇంద్రియాదులకంటె వ్యతిరిక్తుడును యావత్ జ్ఞానమునకు మూలభూతమయిన &quot;అహం&quot; బుద్ధికి ఆశ్రయుడును, విషయ జ్ఞానశక్తి స్వభావుడును, మానస ప్రత్యక్ష గమ్యుడును ఐయున్నాడు అని కుమారిలుడు విశదముగ చెప్పియున్నాడు. ఈ విషయమును ప్రతిపాదించు శ్లోక వార్తికము బహు గంభీరమైనది. దీనిచే జీవాత్మ యొక్క సత్త(వేదాంతశాస్త్రమువలెనే) ప్రతిపాదింపబడు చున్నది.

జ్ఞానము ఆత్మయొక్క గుణము. ఆత్మ ప్రతి శరీరములో భిన్నమైయున్నది. ఏ జ్ఞానమందయినను జ్ఞాత,
జ్ఞానము, శ్రేయము అను మూడు అంశము లుండును. ఆత్మకూడ ఇట్టి జ్ఞానకారణమయిన ప్రామాణ్యము నకు విషయమై యుండును; మానస ప్రత్యక్షమునకు విషయమై ఉండదు అను ఈ మతమును ప్రకరణ పంచికలో ప్రభాకరుని ప్రత్యక్ష శిష్యుడైన శావికనాథ మిశ్రుడు చక్కగ విశదీకరించి యున్నాడు. ఏమయినను చార్వాక, బౌద్ధాదుల మతములవలె, మీమాంస నాస్తిక వాదము కాదని చెప్పవచ్చును. కర్మయొక్క ప్రాధాన్యమును ప్రతిపాదించునపుడును, మంత్రబ్రాహ్మణ వాక్యముల యొక్క ప్రామాణ్య సాహాయ్యమున విధినిషేధార్థ వాదముల విచారమును చేయునపుడును, ఉపనిషత్ ప్రతిపాద్య సచ్చిదా
నందస్వరూప బ్రహ్మవిచారము అనవసరమని ఉపేక్షించిసంత మాత్రమున పూర్వ మీమాంస నాస్తిక వాదమని భావింపకూడదు,
{{right|గుం. హ.}}
&lt;section end=&quot;804A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;804B&quot; /&gt;'''కుమ్మరము :'''

ఎంత ప్రాథమికావస్థయందున్న మానవునకైనను ఏదో యొక రకపు పాత్ర అవసరమగుచున్నవి. ఈ పాత్రలు వెదురు, పేము మున్నగు వాటితోడను, చర్మముతోడను, గుమ్మడి, సొరకాయలు మున్నగు సహజ వస్తువులతోడను నిర్మింపబడుచున్నవి. కాని వీటి యన్నిటికంటే మృణ్మయ పాత్రలు మానవునకు అధికముగ ప్రయోజనకారులుగ సున్నవి. ఏలయన, వీటికి అగ్ని సోకినను నశింపవు. అందుచే వంట పాత్రలుగా నివి మిగుల విలువ గలవి, 

మృణ్మయ పాత్రలు అయిదు దశలలో నిర్మాణమగు చున్నవి. మొదటి దశలో ఈ పాత్రల శరీర నిర్మాణమునకు అనువగు మట్టిని భూమినుండి త్రవ్వి తీయుదురు. ఈ మట్టిని పాకము వచ్చునట్లు చక్కగా పదునుచేసి, దీనిలో మృదువుగా నుండని ఇసుకనుగాని లేక బొగ్గు మసినిగాని మేళవింతురు. లేదా, గోమయమునుగాని, కాకున్నచో చిన్న ముక్కలుగా నరికిన గడ్డినిగాని కలుపుదురు. రెండవ దశలో పాత్రకు ఆకార మొసగబడును. తొలుత చేతితో కొన్ని సులభమైన ఉపకరణముల సాయముతో పాత్రలకు కుమ్మరి ఆకారము కల్పించెడివాడు.
&lt;section end=&quot;804B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m6tvwmws7gygmtti4svzggknwhlbpxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/గుజరాతీ భాషాసాహిత్యములు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155125</id>
    <revision>
      <id>593328</id>
      <parentid>449452</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:24:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:గుజరాత్]]; added [[Category:గుజరాతీ భాష]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>593328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="905" sha1="i8purz17egnr9f716yzrmo47mtx8d2e" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము]]
 | రచయిత =  అడపా రామకృష్ణారావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  గుజరాతీ భాషాసాహిత్యములు
 | ముందరి = [[../గుంప్లొవిజ్ లుడ్విగ్ (1848-1909)/]]
 | తదుపరి =[[../గుజరాతుదేశచరిత్రము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1962
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf&quot; from=422 fromsection=&quot;422B&quot; to=426 tosection=&quot;426A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:గుజరాతీ భాష]]</text>
      <sha1>i8purz17egnr9f716yzrmo47mtx8d2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dvipada-basavapuraanamu.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171779</id>
    <revision>
      <id>593305</id>
      <parentid>485493</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T13:46:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593305</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2619" sha1="580eijvzx6kdwzdi8erujw4vku1lzes" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;విషయము
6
నారదుఁడు శివునకు భూలోకవృత్తాంత మెఱింగించుట
శివుఁడు పార్వతితో నందికేశ్వరుని వృత్తాంతము చెప్పుట
శిలాదుని తపస్సు
శివుఁడు శిలాదునకు వర మొసంగుట
నందికేశ్వరుని యవతారము
శివుఁడు నందికేశ్వరుని మర్త్యమున బసవేశ్వరుఁడుగా జనింపఁ బంపుట
బసవేశ్వరుఁడు వడుగు వలదని తండ్రితో వాదించుట
బసవేశ్వరుని పెండ్లి
బసవేశ్వరుఁడు కప్పడి సంగమేశ్వరమున కేఁగుట
సంగయదేవుఁడు బసవేశ్వరునకుఁ బ్రత్యక్ష మగుట

{{c|{{larger|[[ద్విపదబసవపురాణము/ద్వితీయాశ్వాసము|ద్వితీయాశ్వాసము.]]}}}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[ద్విపదబసవపురాణము/ద్వితీయాశ్వాసము|బసవేశ్వరునకు బిజ్జలుఁడు దండనాయక పద మిచ్చుట.]]}} 
 |{{DJVU page link|47|29}}
}}


బసవేశ్వరుఁడు కల్యాణకటకము చేరుట
బసవేశ్వరుని బాస
బసవేశ్వరుని దర్శింప శివభక్తు లరుదెంచుట
||శివాచార నిరతి
బసవని మేనల్లుఁడు చెన్నబసవని మహిమ
చెన్నబసవన బసవేశ్వరుని స్తుతించుట
అల్లమప్రభుని రాక
అల్లమప్రభునికి విందు పెట్టుట
అల్లమప్రభువు బసవనికి వరము లిచ్చుట
వంగకాయలు లింగము లెన క థ
కథ
జొన్నలు ముత్తెము లైన న క థ
సంగమేశ్వరుఁడు బసవని మూఁడవ కన్నడుగు కథ
బసవఁడు గొల్లెత చల్లకడవఁ బడకుండఁ బట్టిన
తిరుచిట్టంబలుని కథ
బట్టిన కథ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>580eijvzx6kdwzdi8erujw4vku1lzes</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dvipada-basavapuraanamu.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171780</id>
    <revision>
      <id>593308</id>
      <parentid>485494</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:27:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593308</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2383" sha1="hzc987sy0u0hk16msjv0ns04vf0yuhj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;విషయము

శివుఁడు తనహృదయమున బసవనిఁ జూపుట
శివుఁడు పార్వతికి బసవనిమహిమ తెలుపుట

{{c|{{larger|[[ద్విపదబసవపురాణము/తృతీయాశ్వాసము|తృతీయాశ్వాసము.]]}}}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[ద్విపదబసవపురాణము/తృతీయాశ్వాసము|నక్కలు గుఱము లైన కథ.]]}} 
 |{{DJVU page link|80|29}}
}}

బసవఁడు తనభార్య చీర విప్పించి యొకజంగముని కిచ్చిన కథ
సూర్యాస్తమయ వర్ణనము
ముగ్ధసంగయ్య కథ
చంద్రోదయ వర్ణనము
రుద్రపశుపతి కథ
బెజ్జమహాదేవి కథ
ఉడుమూరి కన్నప్ప కథ
కళియం బనయనారు కథ
సక లేశ్వరమాదిరాజయ్య కథ

{{c|{{larger|[[ద్విపదబసవపురాణము/చతుర్థాశ్వాసము|చతుర్థాశ్వాసము.]]}}}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[ద్విపదబసవపురాణము/చతుర్థాశ్వాసము|మడివాలు మాచయ్య కథ.]]}} 
 |{{DJVU page link|133|29}}
}}

బసవఁడు బిజలునకు మాచయ్యమహిమఁ జెప్పుట
బిజలుఁడు మాచయ్యఁ జంప నేను ఁగుఁ బంపుట
మాచయ్య యేనుఁగును జంపుట
బసవన్న బిజ్జలుని మాచయ్యకడకుఁ బిలిచికొనిపోవుట
మాచయ్య బిజ్జలుని యేనుఁగును బ్రతికించుట
మాచయ్య బసవని గీతమును విని కోపించుట
బసవన్న మాచయ్యకడ కేఁగి మన్నింప వేఁడుట
మాచయ్య బసవన్నకు నిమ్మవ్వ కథ చెప్పుట
సిరియాలుని కథ
సంగళవ్వ కొడుకును బిలుచుట&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hzc987sy0u0hk16msjv0ns04vf0yuhj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dvipada-basavapuraanamu.pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171781</id>
    <revision>
      <id>593315</id>
      <parentid>485495</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593315</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1837" sha1="sbbh77mrysval7rmav6ql0ntl7o7806" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;☑
విషయము
నిమ్మవ్వ కథ
నరసింగనయనారు కథ
కొట్టరువుచోడని కథ

{{c|{{larger|[[ద్విపదబసవపురాణము/పంచమాశ్వాసము|పంచమాశ్వాసము.]]}}}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[ద్విపదబసవపురాణము/పంచమాశ్వాసము|కిన్నర బ్రహ్మయ్య కథ.]]}} 
 |{{DJVU page link|162|29}}
}}

కిన్నర బసవనియొద్దకుఁ బోవుట
గొఱియ కథ
కిన్నర బ్రహ్మయ్య పిలువ శివుఁ డో యని పల్కుట
మోళిగమారయ్య కథ
కన్నద బ్రహ్మయ్య కథ
ముసిడి చౌడయ్య కథ

{{c|{{larger|[[ద్విపదబసవపురాణము/షష్ఠాశ్వాసము|షష్ఠాశ్వాసము.]]}}}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[ద్విపదబసవపురాణము/షష్ఠాశ్వాసము|ఏకాంత రామయ్య కథ.]]}} 
 |{{DJVU page link|198|29}}
}}

షొడ్డలదేవు బాచయ్య కథ

{{c|{{larger|[[ద్విపదబసవపురాణము/సప్తమాశ్వాసము|సప్తమాశ్వాసము.]]}}}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[ద్విపదబసవపురాణము/సప్తమాశ్వాసము|శివనాగుమయ్య కథ.]]}} 
 |{{DJVU page link|227|29}}
}}

బోయ తగవు
బసవన్న విష మారగించుట
జగదేవ దండనాయకుని కథ
అల్లయ్య మధుపయ్యల కథ

{{rule|4em}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sbbh77mrysval7rmav6ql0ntl7o7806</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:పాతఞ్జలమహాభాష్యము - పస్పశాహ్నికము.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>196469</id>
    <revision>
      <id>593380</id>
      <parentid>519335</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593380</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="473" sha1="sjyyn0uipv9eti7pq1ijh8g6x3kncx7" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[పాతఞ్జలమహాభాష్యము - పస్పశాహ్నికము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:పతఞ్జలి|పతఞ్జలి]]
|అనువాదకులు=[[రచయిత:శ్రీభాష్యం అప్పలాచార్యులు|శ్రీభాష్యం అప్పలాచార్యులు]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=సంస్కృతప్రచారసభ
|చిరునామా=రాజమండ్రి
|సంవత్సరం=1969
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=C
|పుటలు=&lt;pagelist 
34=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
[[వర్గం:వ్యాకరణం]]</text>
      <sha1>sjyyn0uipv9eti7pq1ijh8g6x3kncx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాతఞ్జలమహాభాష్యము - పస్పశాహ్నికము.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>196475</id>
    <revision>
      <id>593382</id>
      <parentid>515893</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593382</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3183" sha1="q7v42bqfefbsh7m6d0t6m1qo1yy5s0r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs150}}అభివాదము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ఓం నమః పాణిని కాత్యాయన పతంజలిభ్యో
శబ్దవిద్యాసంప్రదాయకర్తృభ్యో గురుభ్యో మహద్భ్యః.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;యోగేన చిత్తస్య పదేన వాచాం
మలం శరీరస్య చ వైద్యకేన
యో౽ పాకరోత్తం ప్రవరం మునీనాం
పతంజలిం ప్రాంజలి రానతో౽స్మి॥&lt;/poem&gt;|ref=}} 
“మనోనాక్కాయముల సంశుద్ధి నిమిత్తము యోగశాస్త్ర శబ్దశాస్త్ర వైద్యశాస్త్రములను నిర్మించిన మునిప్రవరుడైన పతంజలికి వినయాంజలి ఘటించుచున్నాను” అని పతంజలిని గూర్చిన యభిజ్ఞోక్తి,

పతంజలి ఆదిశేషుని ఆపరావతారము. శబ్దబ్రహ్మతత్త్వము నెఱుంగుటకు వేయితల లుండవలయును. శబ్దశాస్త్రమహత్త్వమును వివరించుటకు వేయినాల్కలు గల ఆదిశేషుఁడే కావలయును.
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;శబ్దబ్రహ్మణి నిష్ణాతః పరబ్రహ్మాధిగచ్ఛతి॥&lt;ref&gt;Sphotavada p 2&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;|ref=}}
అను సూక్తినిబట్టి శబ్దసాక్షాత్కారమే బ్రహ్మసాక్షాత్కారమని పెద్దల యభిప్రాయము.

వ్యాకరణము వేదాంగములలో ప్రధానమైనది. ( ప్రధానమ్ తేషు అంగేషు వ్యాకరణమ్). అందువలననే 'వేదాంగముల ప్రాధాన్యమును వివరించుచు,
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;&lt;/poem&gt;|ref=}} ఛందః పాదౌతు వేదస్య హస్తౌ కల్పో౽థ పఠ్యతే।
జ్యోతిషా మయనం చక్షుః నిరుక్తం శ్రోత్ర ముచ్యతే।
శిక్షా ఘ్రాణంతు వేదస్య ముఖం వ్యాకరణం స్మృతమ్॥&lt;ref&gt;M. V. Mahasabde వైయాకరణ సిద్ధాంతముది. Intro.p 5&lt;/ref&gt;
అని వ్యాకరణమునకు ముఖస్థాన మిచ్చినారు. అట్టి వ్యాకరణమునకు మహర్షి పాణిని రచించిన అష్టాధ్యాయి మూలసూత్రగ్రంథము. ఇం దెనిమిది అధ్యాయములు గలవు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q7v42bqfefbsh7m6d0t6m1qo1yy5s0r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593386</id>
      <parentid>593382</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:51:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593386</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3183" sha1="pvocmy9469jcti7e2iz6bd8ubm4vkn6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs150}}అభివాదము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ఓం నమః పాణిని కాత్యాయన పతంజలిభ్యో
శబ్దవిద్యాసంప్రదాయకర్తృభ్యో గురుభ్యో మహద్భ్యః.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;యోగేన చిత్తస్య పదేన వాచాం
మలం శరీరస్య చ వైద్యకేన
యో౽ పాకరోత్తం ప్రవరం మునీనాం
పతంజలిం ప్రాంజలి రానతో౽స్మి॥&lt;/poem&gt;|ref=}} 
“మనోనాక్కాయముల సంశుద్ధి నిమిత్తము యోగశాస్త్ర శబ్దశాస్త్ర వైద్యశాస్త్రములను నిర్మించిన మునిప్రవరుడైన పతంజలికి వినయాంజలి ఘటించుచున్నాను” అని పతంజలిని గూర్చిన యభిజ్ఞోక్తి,

పతంజలి ఆదిశేషుని ఆపరావతారము. శబ్దబ్రహ్మతత్త్వము నెఱుంగుటకు వేయితల లుండవలయును. శబ్దశాస్త్రమహత్త్వమును వివరించుటకు వేయినాల్కలు గల ఆదిశేషుఁడే కావలయును.
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;శబ్దబ్రహ్మణి నిష్ణాతః పరబ్రహ్మాధిగచ్ఛతి॥&lt;ref&gt;Sphotavada p 2&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;|ref=}}
అను సూక్తినిబట్టి శబ్దసాక్షాత్కారమే బ్రహ్మసాక్షాత్కారమని పెద్దల యభిప్రాయము.

వ్యాకరణము వేదాంగములలో ప్రధానమైనది. ( ప్రధానమ్ తేషు అంగేషు వ్యాకరణమ్). అందువలననే 'వేదాంగముల ప్రాధాన్యమును వివరించుచు,
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;ఛందః పాదౌతు వేదస్య హస్తౌ కల్పో౽థ పఠ్యతే।
జ్యోతిషా మయనం చక్షుః నిరుక్తం శ్రోత్ర ముచ్యతే।
శిక్షా ఘ్రాణంతు వేదస్య ముఖం వ్యాకరణం స్మృతమ్॥&lt;ref&gt;M. V. Mahasabde వైయాకరణ సిద్ధాంతముది. Intro.p 5&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;|ref=}} 
అని వ్యాకరణమునకు ముఖస్థాన మిచ్చినారు. అట్టి వ్యాకరణమునకు మహర్షి పాణిని రచించిన అష్టాధ్యాయి మూలసూత్రగ్రంథము. ఇం దెనిమిది అధ్యాయములు గలవు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pvocmy9469jcti7e2iz6bd8ubm4vkn6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593387</id>
      <parentid>593386</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593387</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3182" sha1="hd8oee90hl6pmcv9qvm0w0fyjuajoz0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs150}}అభివాదము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ఓం నమః పాణిని కాత్యాయన పతంజలిభ్యో
శబ్దవిద్యాసంప్రదాయకర్తృభ్యో గురుభ్యో మహద్భ్యః.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;యోగేన చిత్తస్య పదేన వాచాం
మలం శరీరస్య చ వైద్యకేన
యో౽ పాకరోత్తం ప్రవరం మునీనాం
పతంజలిం ప్రాంజలి రానతో౽స్మి॥&lt;/poem&gt;|ref=}} 
“మనోనాక్కాయముల సంశుద్ధి నిమిత్తము యోగశాస్త్ర శబ్దశాస్త్ర వైద్యశాస్త్రములను నిర్మించిన మునిప్రవరుడైన పతంజలికి వినయాంజలి ఘటించుచున్నాను” అని పతంజలిని గూర్చిన యభిజ్ఞోక్తి,

పతంజలి ఆదిశేషుని ఆపరావతారము. శబ్దబ్రహ్మతత్త్వము నెఱుంగుటకు వేయితల లుండవలయును. శబ్దశాస్త్రమహత్త్వమును వివరించుటకు వేయినాల్కలు గల ఆదిశేషుఁడే కావలయును.
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;శబ్దబ్రహ్మణి నిష్ణాతః పరబ్రహ్మాధిగచ్ఛతి॥&lt;ref&gt;Sphotavada p 2&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;|ref=}}
అను సూక్తినిబట్టి శబ్దసాక్షాత్కారమే బ్రహ్మసాక్షాత్కారమని పెద్దల యభిప్రాయము.

వ్యాకరణము వేదాంగములలో ప్రధానమైనది. ( ప్రధానమ్ తేషు అంగేషు వ్యాకరణమ్). అందువలననే వేదాంగముల ప్రాధాన్యమును వివరించుచు,
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;ఛందః పాదౌతు వేదస్య హస్తౌ కల్పో౽థ పఠ్యతే।
జ్యోతిషా మయనం చక్షుః నిరుక్తం శ్రోత్ర ముచ్యతే।
శిక్షా ఘ్రాణంతు వేదస్య ముఖం వ్యాకరణం స్మృతమ్॥&lt;ref&gt;M. V. Mahasabde వైయాకరణ సిద్ధాంతముది. Intro.p 5&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;|ref=}} 
అని వ్యాకరణమునకు ముఖస్థాన మిచ్చినారు. అట్టి వ్యాకరణమునకు మహర్షి పాణిని రచించిన అష్టాధ్యాయి మూలసూత్రగ్రంథము. ఇం దెనిమిది అధ్యాయములు గలవు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hd8oee90hl6pmcv9qvm0w0fyjuajoz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాతఞ్జలమహాభాష్యము - పస్పశాహ్నికము.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>196476</id>
    <revision>
      <id>593384</id>
      <parentid>515894</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593384</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3431" sha1="azyhwuldisxbe0kcacpdxi3oo6x9bpz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సూత్ర మనగా,
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;అల్పాక్షర మసందిగ్ధం సారవ ద్విశ్వతోముఖం।
అస్తోభ మనవద్యంచ సూత్రం సూత్రవిదో విదుః॥&lt;/poem&gt;|ref=}} 
వీలయినంత తక్కువ అక్షరములతో, నిర్దిష్టార్థమును బోధించుచు, సంపూర్ణవ్యాప్తిగల నిర్దోషమైన వాక్యమునకు సూత్రమని పేరు. పాణిని రచించిన అష్టాధ్యాయిలో ఇట్టి సూత్రములు 3996 ఉన్నవి. వానిలో 14 మాహేశ్వర సూత్రములు.
{{Telugu poem|type=శ్లో. |lines=&lt;poem&gt;త్రీణి సూత్రసహస్రాణి తథా నవశతాని చ।
షణ్ణవతిశ్చ సూత్రాణాం పాణినిః కృతవాన్ స్వయం॥&lt;/poem&gt;|ref=}}
అష్టాధ్యాయి నిర్మాణము భాషాశాస్త్రవేత్తలకు ఆశ్చర్యజనకమైనది. సమగ్రమై లోపరహితమై భాషలోని అన్ని శబ్దములకును శాస్త్రీయమైన వ్యుత్పత్తిని నిరూపించుటలో నిట్టి వ్యాకరణశాస్త్ర మేభాషలోను లేదని మాక్సు ముల్లరు, వీబరు, కీల్హోరన్ మొదలగు పాశ్చాత్యులు ఈ యష్టాధ్యాయికి నమోవాకము లర్పించినారు.

అక్షరసమామ్నాయము నంతటిని 14 ప్రత్యాహారసూత్రములలో నిముడ్చుటవలనను, టి, ఘు, భ మొదలగు నూతన సంజ్ఞలను కల్పించి సూత్రములను కుదించుటవలనను సప్రయోజనములు, సార్థకములు నగు ఇత్సంజ్ఞలను కల్పించుటవలనను, వెనుకటి సూత్రములలో భాగములను ముందుసూత్రములలోనికి అనువృత్తి చేయుటవలనను, సమగ్రగణపాఠములు, ఆకృతిగణపాఠములు, అధికారసూత్రములు మొదలగువానివలనను, పూర్వత్రాసిద్ధనియమమువలనను, శాస్త్రమునకు పాణిని మహర్షి అనన్యసాధ్య మగు సమగ్రత కల్పించినారు.

పాణిని సూత్రములలోను, ఉదాహరణములలోను కనబడు విషయముల అంతస్సాక్ష్యమునుబట్టి పాణిని కాలము క్రీ. పూ. 550 సంవత్సరము ప్రాంతమని చరిత్రకారులు నిర్ణయించినారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>azyhwuldisxbe0kcacpdxi3oo6x9bpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాతఞ్జలమహాభాష్యము - పస్పశాహ్నికము.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>196477</id>
    <revision>
      <id>593385</id>
      <parentid>515895</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593385</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3520" sha1="g4qqisqb7f3vwf0ayz580tpc6dk3wzp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఈయన నివాసము ఇప్పటి పాకిస్థానులోని లాహోరు సమీపమున పూర్వమునందున్న శాలాతుర గ్రామ మని తెలియుచున్నది. ఈయన శాలాతురీయుడు, పణినసూనుడు, దాక్షీపుత్రుఁడు అని సాంప్రదాయికముగ తెలియుచున్నది.

పాణిని, తన కాలములో శిష్టుల వ్యవహారములోనుండి పఠనపాఠనములలో గల భాషాస్వరూపమును నిర్ధరించినాడు.

కాలక్రమమున భాషాప్రవాహములో గల్గిన మార్పులు, చేర్పులు వివరించుచు పాణినీయసూత్రములకు తరువాతి వైయాకరణులు వార్తికములు వాసిరి. వార్తిక మనగా, ―
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;ఉక్తానుక్త దురుక్తానాం చింతా యత్ర ప్రవర్తతే।
తం గ్రంథం వార్తికం ప్రాహుః వార్తికజ్ఞా మనీషిణః॥&lt;/poem&gt;|ref=}} 
అని పండితులు నిర్వచించిరి. సూత్రములయందు చెప్పబడినదానిని వివరించుచు, వాచ్యముగా చెప్పబడక అధ్యాహారముగా వదలినదానిని
ప్రకటించుచు, అర్ధాంతరములు గల సూత్రములకు ప్రస్తుతార్థములను నిర్దేశించుచు వ్రాసిన సమాలోచనగ్రంథమునకు వార్తిక మని పేరు.

వార్తికకారులలో వరరుచి పాణినీయసూత్రములకు సమగ్రమగు వార్తికములు రచించినాడు. ఈయన కాత్యాయనగోత్రసంభవుఁ డగుటవలన గోత్రనామధేయమే ప్రసిద్ధమై కాత్యాయను డను పేరనే ప్రసిద్ధుఁడైనాడు. పాణిని సూత్రములకు ఇతర వార్తికకారులు చాలమంది వార్తికములు వ్రాసిరి కాని, అవి యన్నియు కాత్యాయనుని నాటికి విస్మృతప్రాయములైనవి. అందువలన సమగ్రవార్తికకారుఁడైన కాత్యాయనుడే శబ్దవిద్యాసంప్రదాయకర్తలలో ముఖ్యుఁడై మునిత్రయములో పరిగణనము నందినాడు. &quot;ఇతి వక్తవ్యం, ఇత్యుపసంఖ్యానం, ఇతి వాచ్యమ్, ఇత్యపి&quot; అనుచు సవరణల నుపపాదించుచు వార్తికముల వ్యాప్తి అవ్యాప్తి మొదలగువానిని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g4qqisqb7f3vwf0ayz580tpc6dk3wzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాతఞ్జలమహాభాష్యము - పస్పశాహ్నికము.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>196478</id>
    <revision>
      <id>593388</id>
      <parentid>515896</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593388</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3330" sha1="r2saphaesz8faykgw3hxq542is1o7vu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వివరించుచు, ఈ వార్తికములు మూలసూత్రములకు సమగ్రత చేకూర్చుచున్నవి.

పాణినికి రెండువందల సంవత్సరముల తరువాత అనగా క్రీ. పూ. 350 సంవత్సరములనాడు కాత్యాయను డుండెనని చరిత్రకారుల నిర్ణయము.

కాత్యాయనుడు దాక్షిణాత్యుఁ డని కొందఱి యూహ. 'వేద’ 'లోక' శబ్దములకు బదులు, తద్ధితరూపములైన 'వైదిక' 'లౌకిక' శబ్దము లీయన వాడియుండుటచే పతంజలి ఆయనను &quot;ప్రియతద్ధితాః దాక్షిణాత్యాః&quot; అని దాక్షిణాత్యు డని పేర్కొన్నాడు.

పాణిని సూత్రములును, కాత్యాయనుని వార్తికములును బహుళముగా ప్రచారములోనికి వచ్చి, ఆపిశలి, కాశకృత్స్నుఁడు, వైయాఘ్రపాదుఁడు, వ్యాడి మొదలగు పూర్వవ్యాకర్తల రచనలు క్రమముగా మఱుగుపడినవి. సూత్రప్రాయముగా నున్న అష్టాధ్యాయి యందలి విశేషార్థములు గురుశిష్యపరంపరలో సంప్రదాయికముగ బోధింపబడుచు నవిచ్ఛిన్నముగ నిల్చియుండెను. పాణినీయవ్యాకరణము పాఠము చెప్పునప్పుడు, కొన్నికొన్ని అవసరములైన సంకేతములును, పరిభాషలును కల్పింపబడుచుండెను. కాలక్రమమున మూలసూత్రముల వివరణములును వాని తొట్టతొలుతటి యభిప్రాయములును భాషాప్రవాహమున గల్గిన మార్పులకు సరిపోవక వాని యర్థములును వ్యాప్తియు సందేహాస్పదములు కాఁజొచ్చెను.

ఇట్లు మఱి రెండు శతాబ్దులనాటికి అనగా క్రీ. పూ. 150 సంవత్సరము నాటికి పాణినీయ వ్యాకరణమునకు విపులమైన వ్యాఖ్యాన మావశ్యక మయ్యెను. పతంజలినంటి సర్వజ్ఞులు, తమ తమ బుద్ధివైశద్యమును బట్టి సూత్రములకు దార్కికసమ్మతము లగు అర్థములను వివరించుచు, శబ్దరూపములను నిష్పన్నము చేయఁజొచ్చిరి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r2saphaesz8faykgw3hxq542is1o7vu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాతఞ్జలమహాభాష్యము - పస్పశాహ్నికము.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>196479</id>
    <revision>
      <id>593389</id>
      <parentid>515897</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593389</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3464" sha1="axcuiv34nmj6ut54k7828jvh3p63q3d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
భగవాన్ పతంజలి క్రీ. పూ. 150 ప్రాంతములయందు విలసిల్లెనని మహాభాష్యమునందలి యంతస్సాక్ష్యమునుబట్టి తెలియుచున్నది. మౌర్యరాజులలో కడపటివాఁ డగు బృహద్రథుని అతని సేనాధిపతి యగు పుష్యమిత్ర శుంగుఁడు హత్యచేసి తానే సింహాసన మధిష్ఠించెనని చారిత్రకుల నిర్ణయము. కడపటి మౌర్యులు వృషలు లని ముద్రారాక్షసమున బేర్కొనబడినది. వారు వేదముల నుపేక్షించిరి. యజ్ఞయాగాదుల ననాదరించిరి. బ్రాహ్మణహింసకులైన వీరి కాలమున వేదములు విస్మృతప్రాయము లయ్యెను. యజ్ఞములు నష్టకల్పము లయ్యెను. ఇట్టి కాలమున బ్రాహ్మణులైన శుంగులు వృషలులైన మౌర్యులను రూపుమాపి మరల వేదములకును యజ్ఞములకును పునరుజ్జీవనము కల్పింపవలసిన యవసర మేర్పడెను.

పతంజలి స్వయముగ యజ్ఞములు చేసెనని మహాభాష్యమువలన తెలియుచున్నది. ఈయన షట్కర్తనిరతుఁడు. యజనయాజనములు, అధ్యయనాధ్యాపనములు, తనకు విహితకృత్యములుగ నవలంబించెను. పుష్యమిత్రుని నగరిలో నుండి ఆయనచే యజ్ఞములు చేయించెను. అచ్చటనే శిష్యులకు వ్యాకరణాదిశాస్త్రములు బోధించెను. &quot;వర్తమానే లట్&quot; (3అ. 2పా. 123సూ.) అను సూత్రమునకు మహాభాష్యమున ఇచ్చిన ఉదాహరణము లీ విషయములను నిరూపించుచున్నవి. “ఇహా౽ధీమహే; ఇహవసామః; ఇహ పుష్యమిత్రం యాజయామః” “ఇక్కడ అధ్యయనము చేయుచున్నాము; ఇక్కడ నివసించుచున్నాము; ఇక్కడ పుష్యమితునిచే యజ్ఞము చేయించుచున్నాము.&quot; అని వర్తమానకాలములో చెప్పియుండుటచేత పతంజలి పుష్యమిత్రుని యజ్ఞములలో యాజకుడై, ఆయన యాస్థానమున నుండి శిష్యులకు వ్యాకరణాది శాస్త్రములు బోధించుచు వానినే గ్రంథస్థము గావించినట్లు తోఁచుచున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>axcuiv34nmj6ut54k7828jvh3p63q3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒరియా భాషా సారస్వతములు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215827</id>
    <revision>
      <id>593279</id>
      <parentid>572448</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ఒడియా భాష]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>593279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="791" sha1="1q1y22nbpwus4taklo3rvg1uvodjbd0" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = గోపాలచంద్ర మిశ్ర
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  ఒరియా భాషా సారస్వతములు
 | ముందరి = [[../ఐస్‌లాండ్/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=492 fromsection=&quot;492B&quot; to=503 tosection=&quot;503A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:ఒడియా భాష]]</text>
      <sha1>1q1y22nbpwus4taklo3rvg1uvodjbd0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కలన గణితము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219436</id>
    <revision>
      <id>593266</id>
      <parentid>572419</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="771" sha1="heyb512ghcy2umvyuj7ldkrlsi10rs5" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కలన గణితము 
 | ముందరి = [[../కర్నూలు జిల్లా/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=597 fromsection=&quot;597B&quot; to=600 /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:గణితము]]</text>
      <sha1>heyb512ghcy2umvyuj7ldkrlsi10rs5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాటయ వేమారెడ్డి</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219609</id>
    <revision>
      <id>593295</id>
      <parentid>573030</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:58:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="837" sha1="qvuwka78ty6y0vfxryx3ni8fgm6y2d7" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = చెలమచెర్ల రంగాచార్యులు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కాటయ వేమారెడ్డి
 | ముందరి = [[../కాటన్, సర్ ఆర్థర్ థామస్/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=684 fromsection=&quot;684B&quot; to=689 tosection=&quot;689A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>qvuwka78ty6y0vfxryx3ni8fgm6y2d7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి</title>
    <ns>102</ns>
    <id>221373</id>
    <revision>
      <id>593254</id>
      <parentid>575241</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>593254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="924" sha1="68nohf6hi7vytrryody7l7z9qx3j4db" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = ఎన్.
 |అసలుపేరు =  కృష్ణశాస్త్రి
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కార్మికులు]]
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కూలి]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>68nohf6hi7vytrryody7l7z9qx3j4db</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593259</id>
      <parentid>593254</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>593259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1076" sha1="o75w1k53v288dr0zgkgs0og8fx0uo9j" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = ఎన్.
 |అసలుపేరు =  కృష్ణశాస్త్రి
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కార్మికులు]]
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కీన్సు, జే. యం]]
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కూలి]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>o75w1k53v288dr0zgkgs0og8fx0uo9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/73</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224401</id>
    <revision>
      <id>593347</id>
      <parentid>579332</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:12:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593347</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2886" sha1="f0nhh6hfr8nzsbfy1xxzpo670cx9gps" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నంగా ఉందా, వాచ్యార్థం ప్రధానంగా ఉందా అని నిర్ణయించడానికి వాటివల్ల కలిగే చమత్కారమే ఆధారం. దీనివల్ల ఎక్కువ చమత్కారం కలుగుతే అది ప్రధానం.
{{Telugu poem|type=కా.|lines=&lt;poem&gt;శబ్దచిత్రం వాచ్యచిత్రమవ్యఙ్గ్యం త్వవరం స్మృతమ్.&lt;/poem&gt;|ref=5}} 
'''వృ'''. చిత్రమితి గుణాలంకారయుక్తమ్. అవ్యఙ్గ్యమితి స్ఫుటప్రతీయమానార్థరహితమ్. అవరమ్ అధమమ్. యథా:-
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;స్వచ్ఛనోచ్ఛలదచ్ఛకచ్ఛకుహరచ్ఛాతేతారామ్బుచ్ఛటా
మూర్ఛన్మోహమహర్షిహర్షవిహితస్నానాహ్నికాహ్నాయవః,
భిద్యాదుద్యదుదారదర్దురదరీదీర్ఘదరిద్రద్రుమ
ద్రోహోద్రేకమహోర్మిమేదురమదా మన్దాకినీ మన్దతామ్.&lt;/poem&gt;|ref=4}} 
'''వృ'''. వాచ్యచిత్రం యథా ―
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;వినిర్గతం మానదమాత్మమన్దిరా
ద్భవత్యుపశ్రుత్య యదృచ్ఛయాపి యమ్,
ససంభ్రమేన్ద్ర ద్రుతపాతితార్గలా
నిమీలితాక్షీవ భియామరావతీ.&lt;/poem&gt;|ref=5}} 
{{Center|ఇతి కావ్యప్రకాశే కావ్యస్య ప్రయోజనకారణస్వరూపవిశేషనిర్ణయో నామ
ప్రథమః ఉల్లాసః}}
'''వ్యా'''. శబ్దేతి ― అవ్యఙ్గ్యమ్ = అవ్యంగ్యము, చిత్రమ్ (అధ్యాహారము) = చిత్రకావ్యము, అవరమ్ = అవరము అని, స్మృతమ్ = చెప్పబడినది. శబ్దచిత్రమ్ = శబ్దచిత్రము; అర్థచిత్రమ్ = అర్థచిత్రము. అవ్యంగ్యమైన కావ్యానికి చిత్రకావ్యం అని పేరు. దీనికే అపరకావ్యమని నామాంతరం.

చిత్రమితి: ''చిత్రమ్' అనగా గుణములూ, అలంకారములూ ఉన్నది. 'అవ్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f0nhh6hfr8nzsbfy1xxzpo670cx9gps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224402</id>
    <revision>
      <id>593348</id>
      <parentid>579333</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593348</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4311" sha1="dpvhq08t97ghp3mpv3rxlwqi2x9avrx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఙ్గ్యమ్' అనగా ఏ మాత్రము వ్యంగ్యం లేని దాని అర్థం కాదు; వ్యంగ్యార్థం ఏమైనా ఉన్నా అది స్ఫుటంగా స్ఫురించదు అని అర్థం. అవరం అనగా అధమము. శబ్దచిత్రానికి ఉదాహరణం.

స్వచ్ఛన్దేతి - &quot;స్వచ్ఛన్దోచ్చల........ ఆహ్నికా&quot; స్వచ్ఛన్ద = స్వేచ్ఛగా, ఉచ్ఛలత్ = ఎగిరిపడుచున్నదీ, అచ్ఛ = స్వచ్ఛమైనదీ, కచ్చ = జలప్రాయమైన (అధికంగా నీళ్ళు ఉండే) ప్రదేశముయొక్క, కుహర = బిలములయందు, ఛాతేతర = అత్యధికముగా ఉన్నదీ అయిన, అమ్బు = జలముయొక్క, ఛటా = పరంపరచేత (అవిచ్ఛిన్నప్రవాహముచేత), మూర్ఛన్మోహ = తొలగిపోయిన అజ్ఞానము గల, మహర్షి = మహర్షులచేత, హర్ష = సంతోషముతో, విహితస్నానాహ్నికా = చేయబడిన స్నానములు, అహ్నికృత్యములూ కలదీ, ఉద్యదుదారదర్దురదరీ = ఎగురుచున్న అత్యధికమైన కప్పలు గల గుహలు కలదీ, &quot;దీర్ఘాదరిద్ర... .... మదా&quot; — దీర్ఘ = పొడవైన (ఎత్తైన), అదరిద్ర = శాఖాదులతో నిండిన, ద్రుమ = వృక్షములయొక్క, ద్రోహ = ద్రోహముకొరకై, ఉద్రేక = పైకి లేచుటగల (లేచుచున్న), మహోర్మి = పెద్దతరంగములయొక్క, మేదురమదా = దట్టమైన అహంకారము గల, మన్దాకినీ = మందాకినీనది, పః = మీయొక్క, మన్దతామ్ = మాంద్యమును, ఆహ్నాయ= శీఘ్రముగా, భిద్యాత్ = భేదించుగాక (తొలగించుగాక).

'''వి'''. ఇక్కడ ఒకవర్ణాన్ని అనేకపర్యాయాలు ఆవృత్తిచేయడం ద్వారా “వృత్త్యనుప్రాసం&quot; అనే శబ్దాలంకారం ఉన్నది. ఈ విధంగా శబ్దచమత్కారమే కాని అర్థచమత్కారం ఏమీ లేదు. అందుచేత ఇది శబ్దచిత్రానికి ఉదాహరణం. మందాకినీనది విషయంలో ఉన్న భక్తిభావం ఇక్కడ వ్యంగ్యంగా ఉన్నా అది అంత ప్రధానంగా లేదు. శబ్దాలంకారగుంఫనంలోనే కవికి ఆదరం అధికంగా కనబడుతున్నది. అందుచేత అస్ఫుటమైన వ్యంగ్యం ఉన్నా ఇది చిత్రకావ్యభేదమే.

{{left|వాచ్యచిత్రానికి ఉదాహరణం:}}
'వినిర్గతం' ఇతి:— (ఇది కాశ్మీరదేశీయుడైన మేంఠకవి రచించిన 'హయగ్రీవకథ' అనే నాటకంలోని శ్లోకం) &quot;శత్రువుల గర్వాన్ని అణచే ఏహయగ్రీవుడు మరొకపనిమీద తన నగరంనుంచి బైలుదేరినా కూడ, అతడు బయలుదేరినాడనే వార్త తెలియగానే ఇంద్రుడు కంగారు పడుతూ ప్రాకారం ద్వారాల తలుపుల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dpvhq08t97ghp3mpv3rxlwqi2x9avrx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/75</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224403</id>
    <revision>
      <id>593349</id>
      <parentid>579334</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593349</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2520" sha1="3t54gern8gfxm9lawy0y83muz189zyl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గడియలు బిగింపచేయడంచేత అమరావతీనగరం భయంతో కళ్ళు మూసుకొన్నదా అన్నట్లు అయిపోతుందో.”

'''వి'''. హయగ్రీవు డనే అసురునికి భయపడి అమరావతి ద్వారాలన్నీ మూసివేయడాన్ని భయంతో నగరం కళ్లు మూసుకోవడంగా ఉత్ప్రేక్షించడంచేత ఉత్ప్రేక్షాలంకారం. ఇక్కడ ఈ ఉత్ప్రేక్షాలంకారరూపమైన అర్థాలంకారానికి ప్రాధాన్యం ఉండడంచేత ఇది వాచ్య (అర్థ) చిత్రానికి ఉదాహరణం.

అయితే — “ఇక్కడ వాచ్యార్థం ద్వారా హయగ్రీవుని ప్రతాపాతిశయం వ్యంగ్యం అవుతూన్నది; అది స్పుటంగానే కూడా ఉంది; అందుచేత ఇది వీరరసానికి ఉదాహరణంగా చెప్పవచ్చును. కేవలం అర్థచిత్రకావ్యం అనడం యుక్తం కాదు&quot; అని అంటూ కావ్యప్రకాశవ్యాఖ్యాత గోవిందఠక్కర్ అర్థచిత్రానికి ఉదాహరణగా మరొకశ్లోకం చూపించాడు.

ఆనందవర్ధనుడు ధ్వని ప్రాధాన్యాప్రాధాన్యాలను పట్టి కావ్యాలను 'ధ్వని', 'గుణీభూతవ్యంగ్యం', 'చిత్రకావ్యం' అని మూడువిధాలుగా విభజించాడు. మమ్మటుడు వాటికే 'ఉత్తమం', 'మధ్యమం', 'అధమం' అనే పేర్లుకూడా పెట్టాడు.

“బాలానందిని” అను కావ్యప్రకాశాంధ్రవ్యాఖ్యానంలో కావ్యప్రయోజన-కావ్యకారణ-కావ్యలక్షణాదులను నిరూపించు ప్రథమోల్లాసం సమాప్తం.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3t54gern8gfxm9lawy0y83muz189zyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/76</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224404</id>
    <revision>
      <id>593350</id>
      <parentid>579335</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:38:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593350</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2802" sha1="qca10nqfagakhl34o2pbxnykiez3dek" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs150}}అథ ద్వితీయ ఉల్లాసః&lt;/p&gt;
'''వృ'''. క్రమేణ శబ్దార్థమోః స్వరూపమాహ
{{Telugu poem|type=కా.|lines=&lt;poem&gt;స్యాద్వాచకో లాక్షణికః శబ్దో౽త్ర వ్యఞ్జకస్త్రిధా.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
'''వృ'''. అత్రేతి కావ్యే. ఏషాం స్వరూపం వక్ష్యతే.
{{Telugu poem|type=కా.|lines=&lt;poem&gt;వాచ్యాదయస్తదర్థాః స్యుః&lt;/poem&gt;|ref=}} 
'''వృ'''. వాచ్యలక్ష్యవ్యఙ్గ్యాః

'''వ్యా'''. &quot;శబ్దార్థౌ కావ్యమ్” అని చెప్పిన కావ్యలక్షణంలో విశేష్యం అయిన 'శబార్థౌ' అనేది ప్రధానమైనదిగాన ముందు ఆ శబ్దార్థాల స్వరూపం చెపుతున్నాడు. స్యాదితి ― “కావ్యంలో వాచకమూ, లాక్షణికమూ, వ్యంజకమూ అని శబ్దం మూడువిధాలు.&quot;

అత్రేతి. అత్ర అనగా కావ్యంలో అని అర్థం. వైశేషికశాస్త్రాదులలో వ్యంజక శబ్దం అనేది అప్రసిద్ధం. అందుచేత ఈ త్రివిధవిభాగం కావ్యంలోనే అని భావం. ఈ శబ్దాల స్వరూపం మున్ముందు విశదీకరిస్తాం.

వాచ్యేతి. &quot;వాటి అర్థాలు వాచ్యాదులు అవుతాయి.&quot;

'''వి'''. వాచకశబ్దంచేత బోధింపబడే అర్థానికి 'వాచ్యార్థం' అనీ, లక్షకశబ్ధంచేత బోధింపబడే అర్థానికి 'లక్ష్యార్థం' అనీ, వ్యంజకశబ్దంచేత బోధింపబడే అర్థానికి 'వ్యంగ్యార్థం' అనీ పేర్లు.
{{Telugu poem|type=కా.|lines=&lt;poem&gt;తాత్పర్యార్థో౽పి కేషు చిత్.&lt;/poem&gt;|ref=6}} 
'''వృ'''. ఆకాఙ్క్షాసంనిధియోగ్యతావశాద్వక్ష్యమాణస్వరూపాణాం పదార్థానాం పరస్పరసమన్వయే తాత్పర్యార్ధో విశేషవపురపదార్థో౽పి వాక్యార్థః&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qca10nqfagakhl34o2pbxnykiez3dek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/77</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224405</id>
    <revision>
      <id>593351</id>
      <parentid>579336</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:54:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593351</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4346" sha1="nf91zj5smdi6fsgq3va7x4r85te2n7w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సముల్లసతీత్యభిహితాన్వయవాదినాం మతమ్. వాచ్య ఏవ వాక్యార్థ ఇత్య న్వితాభిధానవాదినః.

'''వ్యా'''. తాత్పర్యేతి ― రేషు చిత్ = భాట్టమీమాంసకాదులమతంలో, తాత్పర్యార్థః అపి = తాత్సర్యార్థం కూడా అంగీకరించబడుతుంది.

ఆకాఙ్క్షేతి ― పదార్థాల స్వరూపం మున్ముందు విశదీకరింపబడుతుంది. ఆ పదార్థాలు, ఆకాంక్ష, సంనిధి, యోగ్యత అనే మూడు అంశాల సాహాయ్యంచేత ఒకదానితో ఒకటి అన్వయించిన పిదప ఆ పదార్థాలకంటే భిన్నంగా ఒక విశిష్టరూపం ఉన్న 'తాత్పర్యార్థం' అనేది భాసిస్తుంది అని అభిహితాన్వయవాదుల మతం. వాక్యార్థం కూడా వాచ్యమే అని అన్వితాభిధానవాది అభిప్రాయం.

'''వి'''. పైన చెప్పిన వాచ్యార్థం, లక్ష్యార్థం, వ్యంగ్యార్థం అనే మూడు విధాలైన అర్థాలే కాకుండా తాత్పర్యార్థం అనేది కూడా ఒకటి (నాల్గవది) ఉన్న దని కొందరు శాస్త్రకారులు అంగీకరించారు. అయితే ఈ తాత్పర్యార్థం పదార్థం (ఒకపదంచేత బోధించబడే అర్థం) కాదు. మొత్తం వాక్యంచేత బోధించబడే అర్థం. కొన్ని పదాల సముదాయం వాక్యం. అందుచేత వాక్యార్ధమైన ఈ తాత్పర్యార్థం పదార్థం(ర్థాల) కంటె భిన్నమైనది. ఒక వాక్యంలో ఉన్న పదాలు బోధించే అర్థాలకి ఒకదానితో ఒకదానికి సంబంధం ఏర్పడాలంటే ఆకాంక్ష, సంనిధి, యోగ్యత అనే మూడు అంశాలు ఉండాలి.

ఆకాంక్ష:- “రామః ఫలం అత్తి&quot; అనే వాక్యం ఉంది. దీనిలో 'అత్తి' అన్న పదం వినగానే “ఏమి తినుచున్నాడు?&quot; అనే ఆకాంక్ష (ఒక విషయాన్ని తెలుసుకోవాలనే కోరికకు ఆకాంక్ష అని పేరు) కలుగుతుంది. “ఫలమ్&quot; అనే పదాన్ని వినగానే ఆ ఆకాంక్ష తీరుతుంది. అలాగే “ఎవడు తినుచున్నాడు?” అనే ఆకాంక్ష 'రామః' అనే పదంచేత తీరుతుంది. అదే విధంగా 'రామః' అనగానే “రాముడు; ఏమిటి?&quot; అని ఆకాంక్ష కలుగుతే దానిని మిగిలిన రెండు పదాలూ తీరుస్తాయి. ఇట్లే అన్ని పదాల విషయంలోనూ కూడా. ఈ విధంగా పదార్థాలు ఒకదానితో ఒకటి అన్వయించడానికి ఆకాంక్ష అనేది ఉండాలి.

సంనిధి:- ఒక వాక్యంలో ఉన్న పదాలను దగ్గర దగ్గరగా ఉచ్చరిస్తేనే వాటి అర్థాల అన్వయం కుదురుతుంది. 'రామః' అని ఉచ్చరించి పదినిమిషాల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nf91zj5smdi6fsgq3va7x4r85te2n7w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593352</id>
      <parentid>593351</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593352</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4346" sha1="g38jsfnghw3ycm43asp3djhfwa6mho6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సముల్లసతీత్యభిహితాన్వయవాదినాం మతమ్. వాచ్య ఏవ వాక్యార్థ ఇత్య న్వితాభిధానవాదినః.

'''వ్యా'''. తాత్పర్యేతి ― కేషు చిత్ = భాట్టమీమాంసకాదులమతంలో, తాత్పర్యార్థః అపి = తాత్సర్యార్థం కూడా అంగీకరించబడుతుంది.

ఆకాఙ్క్షేతి ― పదార్థాల స్వరూపం మున్ముందు విశదీకరింపబడుతుంది. ఆ పదార్థాలు, ఆకాంక్ష, సంనిధి, యోగ్యత అనే మూడు అంశాల సాహాయ్యంచేత ఒకదానితో ఒకటి అన్వయించిన పిదప ఆ పదార్థాలకంటే భిన్నంగా ఒక విశిష్టరూపం ఉన్న 'తాత్పర్యార్థం' అనేది భాసిస్తుంది అని అభిహితాన్వయవాదుల మతం. వాక్యార్థం కూడా వాచ్యమే అని అన్వితాభిధానవాది అభిప్రాయం.

'''వి'''. పైన చెప్పిన వాచ్యార్థం, లక్ష్యార్థం, వ్యంగ్యార్థం అనే మూడు విధాలైన అర్థాలే కాకుండా తాత్పర్యార్థం అనేది కూడా ఒకటి (నాల్గవది) ఉన్న దని కొందరు శాస్త్రకారులు అంగీకరించారు. అయితే ఈ తాత్పర్యార్థం పదార్థం (ఒకపదంచేత బోధించబడే అర్థం) కాదు. మొత్తం వాక్యంచేత బోధించబడే అర్థం. కొన్ని పదాల సముదాయం వాక్యం. అందుచేత వాక్యార్ధమైన ఈ తాత్పర్యార్థం పదార్థం(ర్థాల) కంటె భిన్నమైనది. ఒక వాక్యంలో ఉన్న పదాలు బోధించే అర్థాలకి ఒకదానితో ఒకదానికి సంబంధం ఏర్పడాలంటే ఆకాంక్ష, సంనిధి, యోగ్యత అనే మూడు అంశాలు ఉండాలి.

ఆకాంక్ష:- “రామః ఫలం అత్తి&quot; అనే వాక్యం ఉంది. దీనిలో 'అత్తి' అన్న పదం వినగానే “ఏమి తినుచున్నాడు?&quot; అనే ఆకాంక్ష (ఒక విషయాన్ని తెలుసుకోవాలనే కోరికకు ఆకాంక్ష అని పేరు) కలుగుతుంది. “ఫలమ్&quot; అనే పదాన్ని వినగానే ఆ ఆకాంక్ష తీరుతుంది. అలాగే “ఎవడు తినుచున్నాడు?” అనే ఆకాంక్ష 'రామః' అనే పదంచేత తీరుతుంది. అదే విధంగా 'రామః' అనగానే “రాముడు; ఏమిటి?&quot; అని ఆకాంక్ష కలుగుతే దానిని మిగిలిన రెండు పదాలూ తీరుస్తాయి. ఇట్లే అన్ని పదాల విషయంలోనూ కూడా. ఈ విధంగా పదార్థాలు ఒకదానితో ఒకటి అన్వయించడానికి ఆకాంక్ష అనేది ఉండాలి.

సంనిధి:- ఒక వాక్యంలో ఉన్న పదాలను దగ్గర దగ్గరగా ఉచ్చరిస్తేనే వాటి అర్థాల అన్వయం కుదురుతుంది. 'రామః' అని ఉచ్చరించి పదినిమిషాల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g38jsfnghw3ycm43asp3djhfwa6mho6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/78</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224406</id>
    <revision>
      <id>593353</id>
      <parentid>579337</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593353</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4557" sha1="0roazlrsbspwzikdnvt31qbcand3ho7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తరవాత ఫలమ్'అనీ, ఇంకో పది నిమిషాల తరవాత 'అత్తి' అని ఉచ్చరిస్తే అవి బోధించే ఆర్థాలకు అన్వయం ఉండదు. అందుచేత సంనిధి కూడా ఉండాలి.

యోగ్యత:- “వహ్నినా సిఞ్చతి&quot; ఇత్యాదివాక్యాలలో పదార్థాలకి పరస్పరాన్వయయోగ్యత లేదు. 'సిఞ్చతి' అనగా తడుపుచున్నాడు అని అర్థం. తడపడం అనేది నీళ్ళతోనే కుదురుతుంది కాని నిప్పుతో సాధ్యం కాదు. అందుచేత ఇక్కడ యోగ్యత లేకపోవడంచేత అన్వయం కుదరదు.

పై వాక్యంలో మూడూ కూడా ఉన్నాయి. అందుచేత దీని పదార్థాలన్నీ పరస్పరమూ అన్వయించడం (ఒకదానితో ఒకటి కలవడం చేత “రామకర్తృక ఫలకర్మ కాదనక్రియా&quot; (రాముడు కర్తగాను, ఫలం కర్మగానూ ఉన్న తినడం అనే పని) అని కాని, &quot;ఫలకర్మ కాదనక్రియాశ్రయః (కర్తా) రామ&quot; (ఫలము కర్మగా ఉన్న తినుట అనే పనిని చేస్తూన్న రాముడు) అని కాని వాక్యార్థం ఏర్పడుతూన్నది. 'రామః' అనేపదానికి 'కర్తయైన రాముడు' అని మాత్రమే అర్థం. ఈ పదం 'అత్తి' అన్న పదంతో అన్వయించడంచేత “తినుట అనే పనికి కర్తయైన రాముడు&quot;అనే అర్థం వచ్చింది. అదే విధంగా &quot;ఫలమ్” అనే పదానికి 'కర్మ అయిన ఫలము' అనిమాత్రమే అర్థం. అది 'అత్తి' అనుదానితో అన్వయించడంచేత
“తినుట అనే పనిలో కర్మ అయిన ఫలము&quot; అనే అర్థం వచ్చింది. 'అత్తి' అనే దానికి 'తినుచున్నాడు' అని మాత్రమే అర్థం. కాని దీనికి మిగిలిన రెండు పదాలతో సంబంధంచేత విశిష్టమైన అర్థం బోధించబడుతున్నది. ఈ విధంగా ఒకవాక్యంలో ఉన్న ఆ యా పదాలు స్వతంత్రంగా బోధించే అర్థాలు (పదార్థాలు) ఒకదానితో ఒకటి కలవడంతో విశిష్టమైన వాక్యార్థం (మొత్తం వాక్యంవల్ల లభించే అర్థం) ఏర్పడుతూన్నది.

అభిహితాన్వయవాదం:- పదాలు బోధించే అర్థాలకంటె భిన్నంగా వాక్యార్థంలో కనబడే ఈ పదార్థపరస్పరాన్వయం అనేదాన్ని కూడా ఆ పదాలే తమశక్తిచేత (అభిధచేత) బోధిస్తాయా లేక దానిని మరొక వృత్తి (వ్యాపారం) ఏదైనా బోధిస్తుందా అని ప్రశ్న. ఈ విషయంలో శాస్త్రకారులలో, ముఖ్యంగా మీమాంసకులలో, రెండు మతాలు ఉన్నాయి. పూర్వమీమాంసాశాస్త్రంలో భాట్టసంప్రదాయమూ, ప్రాభాకరసంప్రదాయమూ అనే రెండు ప్రధానమైన సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి. వీటికి వరుసగా కుమారిలభట్టు, ప్రభాకరుడు ప్రవర్తకులు. “ఒక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0roazlrsbspwzikdnvt31qbcand3ho7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593354</id>
      <parentid>593353</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:46:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593354</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4558" sha1="cr17lj7mi8gcif3yxumc2lnqfqoczzv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తరవాత ఫలమ్' అనీ, ఇంకో పది నిమిషాల తరవాత 'అత్తి' అని ఉచ్చరిస్తే అవి బోధించే ఆర్థాలకు అన్వయం ఉండదు. అందుచేత సంనిధి కూడా ఉండాలి.

యోగ్యత:- “వహ్నినా సిఞ్చతి&quot; ఇత్యాదివాక్యాలలో పదార్థాలకి పరస్పరాన్వయయోగ్యత లేదు. 'సిఞ్చతి' అనగా తడుపుచున్నాడు అని అర్థం. తడపడం అనేది నీళ్ళతోనే కుదురుతుంది కాని నిప్పుతో సాధ్యం కాదు. అందుచేత ఇక్కడ యోగ్యత లేకపోవడంచేత అన్వయం కుదరదు.

పై వాక్యంలో మూడూ కూడా ఉన్నాయి. అందుచేత దీని పదార్థాలన్నీ పరస్పరమూ అన్వయించడం (ఒకదానితో ఒకటి కలవడం చేత “రామకర్తృక ఫలకర్మ కాదనక్రియా&quot; (రాముడు కర్తగాను, ఫలం కర్మగానూ ఉన్న తినడం అనే పని) అని కాని, &quot;ఫలకర్మ కాదనక్రియాశ్రయః (కర్తా) రామ&quot; (ఫలము కర్మగా ఉన్న తినుట అనే పనిని చేస్తూన్న రాముడు) అని కాని వాక్యార్థం ఏర్పడుతూన్నది. 'రామః' అనేపదానికి 'కర్తయైన రాముడు' అని మాత్రమే అర్థం. ఈ పదం 'అత్తి' అన్న పదంతో అన్వయించడంచేత “తినుట అనే పనికి కర్తయైన రాముడు&quot;అనే అర్థం వచ్చింది. అదే విధంగా &quot;ఫలమ్” అనే పదానికి 'కర్మ అయిన ఫలము' అనిమాత్రమే అర్థం. అది 'అత్తి' అనుదానితో అన్వయించడంచేత
“తినుట అనే పనిలో కర్మ అయిన ఫలము&quot; అనే అర్థం వచ్చింది. 'అత్తి' అనే దానికి 'తినుచున్నాడు' అని మాత్రమే అర్థం. కాని దీనికి మిగిలిన రెండు పదాలతో సంబంధంచేత విశిష్టమైన అర్థం బోధించబడుతున్నది. ఈ విధంగా ఒకవాక్యంలో ఉన్న ఆ యా పదాలు స్వతంత్రంగా బోధించే అర్థాలు (పదార్థాలు) ఒకదానితో ఒకటి కలవడంతో విశిష్టమైన వాక్యార్థం (మొత్తం వాక్యంవల్ల లభించే అర్థం) ఏర్పడుతూన్నది.

అభిహితాన్వయవాదం:- పదాలు బోధించే అర్థాలకంటె భిన్నంగా వాక్యార్థంలో కనబడే ఈ పదార్థపరస్పరాన్వయం అనేదాన్ని కూడా ఆ పదాలే తమశక్తిచేత (అభిధచేత) బోధిస్తాయా లేక దానిని మరొక వృత్తి (వ్యాపారం) ఏదైనా బోధిస్తుందా అని ప్రశ్న. ఈ విషయంలో శాస్త్రకారులలో, ముఖ్యంగా మీమాంసకులలో, రెండు మతాలు ఉన్నాయి. పూర్వమీమాంసాశాస్త్రంలో భాట్టసంప్రదాయమూ, ప్రాభాకరసంప్రదాయమూ అనే రెండు ప్రధానమైన సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి. వీటికి వరుసగా కుమారిలభట్టు, ప్రభాకరుడు ప్రవర్తకులు. “ఒక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cr17lj7mi8gcif3yxumc2lnqfqoczzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/79</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224407</id>
    <revision>
      <id>593355</id>
      <parentid>579338</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593355</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4691" sha1="oioqwz3ba4homr6ys36oo2b7o29nqbi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వాక్యంలో ఉన్న ఆ యా పదాలు వాటికి ఉన్న అర్థాలని మాత్రమే బోధిస్తాయి. అవి వాటి పని ముగించిన తరువాత 'తాత్పర్యం' అనే ఒక వృత్తి ఆ పదార్థాల పరస్పరసమన్వయాన్ని బోధిస్తుంది. ఈ అన్వయం పదాలు బోధించేది కాదు&quot; అని భాట్టులు ప్రతిపాదించారు. దీనికి &quot;అభిహితాన్వయవాదము&quot; అని పేరు. &quot;అభిహితానామ్ = ఆ యా పదములచేత బోధింపబడిన అర్థములయొక్క, అన్వయః = (తరువాత తాత్పర్యవృత్తిచేత ఏర్పడిన) అన్వయము&quot; అని దీని అర్థం.

అన్వితాభిధానవాదం: &quot;ఒక వాక్యంలో ఉన్న ప్రతీ పదమూ ఇతర పదార్థాలతో అన్వయించిన, సంబంధించిన అర్థాన్నే బోధిస్తుంది. పదపదార్థాలజ్ఞానం వ్యవహారంవల్లనే కలుగుతుంది. 'గామ్ ఆనయ' అని ఒక వ్యక్తి అన్నప్పుడు రెండవ వ్యక్తి గోవును తీసికొని వస్తాడు. &quot;గామ్ నయ&quot; అనగానే దానిని తీసికొని వెళ్ళిపోతాడు. 'గామ్' అనేదాని బదులు &quot;అశ్వమ్&quot; అన్నప్పుడు గుఱ్ఱాన్ని తీసికొనిరావడం తీసికొనిపోవడం మొదలైన పనులు చేస్తాడు. ఇదంతా చూస్తున్న మూడవవాడు 'గామ్' అంటే 'గోవును', 'ఆనయ' అంటే 'తీసికొనిరా'; 'నయ' అంటే 'తీసికొనిపో' అని అర్థాలు అని గ్రహిస్తాడు. 'గామ్' తీసివేసి ఆ వాక్యంలో 'అశ్వమ్' అని ప్రయోగించగానే దాని అర్థం ఇది కదా అని గ్రహిస్తాడు. ఈ విధంగా ఆవాపోద్వాపాలచేత ఆ యా పదాల అర్థాన్ని తెలుసుకుంటాడు. (ఒక పదాన్ని ప్రయోగించడం ‘ఆవాపం', ఉన్నదాన్ని తీసివేయడం 'ఉద్వాపం') ఈ అర్థాలన్నీ ఇతరపదార్థాలతో అన్వయించినట్లుగానే అతనికి కనబడుతున్నాయి. అందుచేత పదాలు ఇతరపదాల అర్థాలతో సంబంధించిన (అన్వయించిన) అర్థాన్ని బోధిస్తాయి. అన్ని వాక్యాలలోనూ ప్రక్రియ పైన చూపిన విధంగానే ఉంటుంది కదా?&quot; ఇది అన్వితాభిధానవాదం. &quot;అన్వితానామ్ = ఇతరపదార్థాలతో అన్వయించిన అర్థములయొక్క, అభిధానమ్ = బోధించుట&quot; అని దీని అర్థం. ఈ మతం ప్రకారం పదార్థాలతో పాటు వాటి పరస్పరాన్వయాన్ని కూడా బోధించే శక్తి వదాలకే ఉన్నది గాన దానికోసం వేరే తాత్పర్యం అనే వృత్తిని అంగీకరించవలసిన పని లేదు.

పదాలు ఒకదానితో ఒకటి అన్వయిస్తాయి అని సామాన్యరూపంలో తెలిసినా ఆ అన్వయం ఒక్కొక్కవాక్యంలో ఒక్కొక్షవిధంగా ఉండడంచేత ఆ అన్వయవిశేషాన్ని తెలుసుకోవాలంటే 'తాత్పర్యం' అనే శక్తిని అంగీకరించాలి కదా?&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oioqwz3ba4homr6ys36oo2b7o29nqbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224408</id>
    <revision>
      <id>593362</id>
      <parentid>579339</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T04:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593362</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3584" sha1="l9cc89ni97dnhvn3r64t4clho5cokjn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అందుచేత పదాలకు ఉన్న శక్తికి భిన్నంగా తాత్పర్యం అనే శక్తి వేరుగా ఉన్నది అనే అభిహితాన్వయవాదమే యుక్త మని చాలామంది శాస్త్రకారుల అభిప్రాయం. మమ్మటుడు కూడా &quot;ఇతి అభిహితాన్వయవాదికాం మతమ్&quot; అని గౌరవపూర్వకంగా బహువచనం ఉపయోగించాడు. “ఇతి అన్వితాభిధానవాదినః&quot; అని ద్వితీయపక్షంవిషయంలో (షష్ఠి) ఏకవచనం ఉపయోగించాడు. అందుచేత ఈతనికి కూడా అభిహితాన్వయవాదమే సంమత మని వ్యాఖ్యాతల అభిప్రాయం. ఇది తమ అభిప్రాయానికి అనుగుణంగా వ్యాఖ్యానించడమే కాని దీనిలో అంత స్వారస్యం లేదు. శాస్త్రగ్రంథాలశైలిలో ఒక పద్దతి ఉంటుంది. ఆ పద్దతి ప్రకారం మామూలుగా అర్థం చేసుకుంటే — &quot;ఇది అభిహితాన్వయవాదుల మతం; ... .... ఇలాగ అని అన్వితాభివాదులు అంటారు&quot; అని ఇక్కడ అర్థం చెప్పుకోవడం న్యాయం. అలంకారశాస్త్రానికి సంబంధించినంతవరకు అభిహితాన్వయవాదమైనా అన్వితాభిధానవాదమైనా ప్రధానసిద్ధాంతాలలో భేదం ఏమీ కనబడదు.
{{Telugu poem|type=కా.|lines=&lt;poem&gt;సర్వేషాం ప్రాయశో౽ర్థానాం వ్యఞ్జకత్వమపీష్యతే.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
'''వృ'''. తత్ర వాద్యస్య యథా ―
{{Telugu poem|type=గాథ.|lines=&lt;poem&gt;మాఏ ఘరోవఅరణం అజ్జహు ణత్థిత్తిసాహిఅం తుమఏ,
తా భణ కిం కరణిజ్జం ఏమేఅ ణ వాసరో రాఇ.&lt;/poem&gt;|ref=6}}
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;“మాతర్గృహోపకరణమద్య ఖలు నాస్తీతి సాధితం త్వయా,
 తద్బణ కిం కరణీయమేవమేవ న వాసరః స్థాయీ&quot;.&lt;/poem&gt;|ref=}}
'''వృ'''. అత్ర స్వైరవిహారార్థినీతి వ్యజ్యతే.

'''వ్యా'''. కేవలం శబ్దమే కాదు, &quot;అన్ని విధాలైన అర్థాలూ కూడా, అనగా వాచ్యార్థమూ, లక్ష్యార్థమూ, వ్యంగ్యార్థమూ కూడా, సాధారణంగా వ్యంజకములు (పైకి కనబడే అర్థమే కాకుండా మరొక అర్థాన్ని సూచించేవి) అని అంగీకరింపబడింది&quot;.

వాటిలో వాచ్యార్థం వ్యంజకం అవడానికి ఉదాహరణం.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l9cc89ni97dnhvn3r64t4clho5cokjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/81</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224409</id>
    <revision>
      <id>593363</id>
      <parentid>579340</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T04:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593363</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3409" sha1="lpunooxdl9xj4wluyw16fa1jyx5825s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
'''వ్యా'''. ప్రియుణ్ణి కలవడంకోసం బైటకు వెళ్ళేవలె ననే అభిలాషతో ఒకయువతి తల్లితో అంటూన్న మాటలు.

&quot;అమ్మా! ఇంట్లోకి సామానులు లేవు. (తెచ్చుకోవాలి) అని అన్నావు కదా! మరి ఏమి చెయ్యాలో ఏమి తేవాలో చెప్పు); పగలు ఇలాగే ఉండదు కదా? (చీకటి పడితే) తెచ్చుకోవడం కష్టం కదా?”

'''వి'''. ఈ గాథ వినగానే తెలిసిన అర్థాన్ని (వాచ్యార్థాన్ని) పట్టి ఈ యువతి స్వేచ్చావిహారాన్ని కోరుచున్నది అనే భావం గమ్యం అవుతున్నది. అందుచేత వాచ్యార్థం వ్యంజకము అనేదానికి ఉదాహరణం.

'''వృ'''. లక్ష్యస్య యథా ―
{{Telugu poem|type=గాథ.|lines=&lt;poem&gt;సాహేనీ సహీ సుహఅం ఖణేఖణే చూమ్మిఅసి మజ్ఝకఏ
సబ్భావణేహకరణిజ్జసరిసఅం దావ విరఇలం తమఏ.&lt;/poem&gt;|ref=7}}
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;“సాధయన్తి సఖి సుభగం క్షణే క్షణే దూనాసి మత్కృృతే,
 సద్భావస్నేహకరణీయసదృశం తావద్విరచితం త్వయా&quot;&lt;/poem&gt;|ref=}}
'''వృ'''. అత్ర మత్ప్రియం రమయన్త్యా త్వయా శత్రుత్వమాచరిత మితి లక్ష్యమ్; తేన చ కాముకవిషయం సాపరాధత్వప్రకాశనం వృఙ్గ్యమ్.

'''వ్యా'''. లక్ష్యార్థం వ్యంజకం అనడానికి ఉదాహరణం.

సాహేన్తీ ఇత్యాది ― &quot;ఓ! సఖీ! సుందరుడైన ఆ నాయకుణ్ణి నాకోసమై మాటిమాటికీ బ్రతిమాలి చాలా శ్రమపడ్డావు. మంచితనానికీ, స్నేహానికి తగినట్లుగా ఎంత చెయ్యాలో అంత చేశావు&quot;.

'''వి'''. తనకోసమై నాయకుణ్ణి తీసికొనివస్తా నని వెళ్ళి అతనితో రమించి వచ్చిన సఖితో చాతుర్యం గల నాయిక అంటున్న మాటలు ఇవి.

'''వ్యా'''. అత్రేతి ― “నా ప్రియుణ్ణి రమింపచేసిన నీవు చేసినది మిత్రత్వం కాదు, శత్రుత్వం అని లక్ష్యార్థం. ఈ లక్ష్యార్థంచేత ఆ కాముకులిద్దరూ చేసిన అపరాధాన్ని ప్రకాశింపచేయడం వ్యంగ్యం.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lpunooxdl9xj4wluyw16fa1jyx5825s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/82</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224410</id>
    <revision>
      <id>593364</id>
      <parentid>579341</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T04:32:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593364</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3357" sha1="fvnegol0scsdoblffecak8asr5bpb55" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
'''వృ'''. వ్యఙ్గ్యస్య యథా ―
{{Telugu poem|type=గా.|lines=&lt;poem&gt;ఉఅ ణిచ్చలణిప్పందా బిసిణీపత్తమ్మి రేహఇ బలాఆ,
ణిమ్మలమరగఅభాఅణపరిట్ఠిఆ సంఖసుత్తివ్వ.&lt;/poem&gt;|ref=8}} 
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;&quot;పశ్య నిశ్చలనిష్పన్దా బిసినీపత్రే రాజతే బిలాకా,
 నిర్మలమరకతభాజనపరిస్థితా శఙ్ఖశుక్తి రివ&quot;.&lt;/poem&gt;|ref=}}
'''వృ'''. అత్ర నిష్పన్దత్వేనాశ్వస్తత్వమ్; తేన చ జనరాహిత్యమ్; అతః సంకేతస్థానమేతదితి కయా చిత్ కం చిత్ ప్రత్యుచ్యతే.

అథవా మిథ్యా వదసి, స త్వమత్రాగతో౽భూరితి వ్యజ్యతే.

'''వ్యా'''. ఒక వ్యంగ్యార్థం మరొకవ్యంగ్యార్థాన్ని వ్యంజింపచేయడానికి ఉదాహరణం ―

ఉఆ ఇతి — &quot;ఆ తామరాకుమీద ఆ కొంగ శరీరచలనం లేకుండా, అవయవస్పందనం లేకుండగా, ఎలా కూర్చున్నదో చూడు; నిర్మలమైన మరకతమాణిక్యాలపళ్లెంలో శంఖం వలె ప్రకాశిస్తూన్నది.”

అత్రేతి ― కొంగ నిశ్చలంగా కదలకుండా కూర్చున్న దని చెప్పడంచేత ఆ కొంగ నిర్భయంగా ఉన్న దని వ్యంగ్యం అవుతూన్నది. ఈ వ్యంగ్యాన్ని పట్టి ఇక్కడ జనం ఎవరూ లేరు అనే అర్థం వ్యంగ్యం అవుతూన్నది. దీనిని పట్టి “ఇది మనిద్దరం కలుసుకోవడానికి తగిన సంకేతస్థానం&quot; అని నాయకునితో ఈ మాటలు అంటూన్న నాయిక మనస్సులోని అభిప్రాయ మని మరొక వ్యంగ్యార్థం వ్యంగ్యం అవుతున్నది.

లేదా ― కొంగ నిర్భయంగా ఉన్నది; ఈ ప్రదేశం జనరహితము అనే వ్యంగ్యార్థాలు ― “నీవు ఆ ప్రదేశానికి వచ్చానని అంటున్నావు. అది అబద్ధం; నీవు వచ్చి ఉన్నట్లయితే ఆ కొంగ అక్కడ ఇంత నిర్భయంగా కూర్చొని ఉండేది కాదు&quot; అనే మరొకవ్యంగ్యార్థాన్ని వ్యంజింపచేస్తున్నాయి.

'''వృ'''. వాచకాదీనాం క్రమేణ స్వరూపమాహ ―&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fvnegol0scsdoblffecak8asr5bpb55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/83</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224411</id>
    <revision>
      <id>593365</id>
      <parentid>579342</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T04:48:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593365</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4037" sha1="0x36us9nb3gw0qgtnl8t26ppll1qqif" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=కా.|lines=&lt;poem&gt;సాక్షాత్సంకేతితం యో౽ర్థమబిధత్తే వాచకః. &lt;/poem&gt;|ref=7}}
'''వృ'''. ఇహాగృహీతసంకేతస్య శబ్దస్యార్థప్రతీతేరభావాత్సంకేత సహాయ ఏవ శబ్దా౽ర్థవిశేషం ప్రతిపాదయతీతి యస్య యత్రావ్యవధానేన సంకేతో గృహ్యతే స తస్య వాచకః.

'''వ్యా'''. వాచకాదీనామితి. ఇప్పుడు వాచక-అక్షర-వ్యంజకశబ్దాలస్వరూపం విశదీకరిస్తున్నాడు.

సాక్షాదితి ― యః = ఏ శబ్దము, సాక్షాత్ = ప్రత్యక్షంగా, వ్యవధానం లేకుండా (Directly), సంకేతితమ్ = సంకలితమైన, అర్థమ్ = అర్థమును, అభిదత్తే = బోధించునో, సః = అది, వాచకః = వాచకము, లేదా &quot;ఏది సంకేతితమైన అర్థాన్ని సాక్షాత్తూ (Directly) బోధిస్తుందో అది వాచకము&quot;.

ఇహేతి ― ఇక్కడ అనగా లోకవ్యవహారంలో, గ్రహింపబడని సంకేతం గల, దేని సంకేతం గ్రహింపబడలేదో అట్టి, శబ్దానికి సంబంధించిన అర్థంయొక్క ప్రతీతి కలగదుగాన సంకేతసహాయం ఉన్న శబ్దమే అర్థవిశేషాన్ని బోధిస్తుంది. అందుచేత ఏ శబ్దమునకు ఏ అర్థమునందు అవ్యవధానమైన సంకేతం ఉంటుందో ఆ శబ్దం ఆ అర్థానికి వాచకం.

'''వి'''. 'వృక్షః' అంటే 'చెట్టు' అని అర్థం; 'ఫలమ్' అంటే 'పండు' అని అర్థం. ఇత్యాది రీతిలో 'ఈ శబ్దానికి ఇది అర్థం' అని ఏర్పరచుకొన్న కట్టుబాటుకు 'సంకేతం' అని పేరు. ఈ సంకేతం తెలియనివానికి ఒక శబ్దానికి ఏమి అర్థమో తెలియదు. ఆ శబ్దానికి ఆ అర్థం విషయంలో ఉన్న సంకేతం తెలిస్తేనే ఆ శబ్దం ఆ అర్థాన్ని బోధిస్తుంది. ఈ విధంగా ఏ శబ్దానికి ఏ అర్థం విషయంలో ప్రత్యక్షంగా, అతిసన్నిహితంగా సంకేతం ఉంటుందో ఆ శబ్దం ఆ అర్థాన్ని బోధిస్తుంది. అందుచేత ఆ శబ్దం ఆ అర్థానికి వాచకం.

'అగృహీతసంకేతస్య శబ్దస్య' అన్న పాఠానికి బదులు &quot;అగృహీతసంకేతాత్ శబ్దాత్&quot; అనే పాఠం ఉంటే బాగుంటుంది. &quot;అట్టి శబ్దంవల్ల అర్థజ్ఞానం కలగదు కాబట్టి&quot; అని అర్థం. కాని చాలా పుస్తకాలలో మొదటి పాఠమే ఉంది. 'శబ్దస్య' అనేదానికి 'అర్థప్రతీతేః' అనే దానిలోని 'అర్ధ'శబ్దంలో అన్వయం చెప్పుకొనవలసి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0x36us9nb3gw0qgtnl8t26ppll1qqif</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/84</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224412</id>
    <revision>
      <id>593366</id>
      <parentid>579343</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T05:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593366</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4168" sha1="k7v8r29mgjovi80bh919uek5m3ujrq8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఉన్నది గాన అసమర్థసమాసం అవుతుంది. అయితే ప్రదీపోద్ద్యోతాలతో ఉన్న ఆనందాశ్రమప్రతిలో పాదికలో (Foot note) &quot;శబ్దార్ణవిశేషప్రతిపత్తే రభావాత్&quot; అనే పాఠాంతరం చూపబడింది. అప్పుడు “సంకేతం గ్రహించనివానికి శబ్ధానికి సంబంధించిన అర్థవిశేషం తెలియదు కాబట్టి&quot; అని అర్థం చెప్పుకొనవచ్చు.
{{Telugu poem|type=కా.|lines=&lt;poem&gt;సంకేతితశ్చతుర్భేదో జాత్యాదిర్జాతిరేవ వా.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
'''వృ'''. యద్యవ్యర్థక్రియాకారితయా ప్రవృత్తినివృత్తియోగ్యా వ్యక్తి రేవ తథాప్యానన్త్యాద్వ్యభిచారాచ్చ తత్ర సంకేతః కర్తుం న యుజ్యతే ఇతి, &quot;గౌః శుక్లశ్చలో డిత్థ&quot; ఇత్యాదీనాం శబ్దానాం విషయవిభాగో న ప్రాప్నోతీతి చ తదుపాధావేవ సంకేతః.

'''వ్యా'''. సంకేతితఇతి ― చతుర్భేదః = నాలుగు భేదములు గల, జాత్యాదిః = జాతి మొదలైనది, సంకేతితః = సంకేతితమైన అర్థము, వా = లేదా, జాతిః ఏవ = జాతిమాత్రమే సంకేతితార్థము.

'''వి'''. జాతికాని, గుణంకాని, క్రియకాని, నామంకాని, సంకేతితార్థం కావచ్చును. లేదా జాతి ఒక్కటే సంకేతితార్థం. అనగా కొన్ని శబ్దాలు జాతివాచకాలు, కొన్ని గుణవాచకాలు, కొన్ని క్రియావాచకాలు, కొన్ని నామవాచకాలు. ఈ విధంగా సంకేతితార్థం నాలుగు విధాలుగా ఉండవచ్చు నని కొందరి అభిప్రాయం. కొందరి (మీమాంసకాదుల) అభిప్రాయం ప్రకారం అన్ని శబ్దాలూ జాతివాచకాలే.

'''వ్యా'''. యద్యపీతి: అర్థక్రియాకారి అవడంచేత ప్రవృత్తినివృత్తి యోగ్యత్వం వ్యక్తికే ఉన్న మాట నిజమే; అయినా వ్యక్తులు అనంతములు అవడంచేత, వ్యభిచారదోషంచేతా వ్యక్తి యందు సంకేతం గ్రహించడం కుదరదు. వ్యక్తియందే సంకేతం అని చెప్పేపక్షంలో 'ఎద్దు' &quot;తెల్లనిది&quot; 'నడుస్తూన్నది' 'డిత్థము' (దానిపేరు) అనే ఈ పదాలన్నీ ఒక్క వ్యక్తినే చెపుతున్నాయి కాన విషయవిభాగం కుదరదు; అందుచేత సంకేతం వ్యక్తి యందు కాదు, దాని ఉపాధియందే.

'''వి'''. 'గోవు' (ఎద్దు) ఒక వ్యక్తి. 'మనుష్యుడు' ఒక వ్యక్తి. 'ఘటం' (కుండ) ఒక వ్యక్తి. వ్యక్తి అనగా ఒక వస్తువు. అది సచేతనం కావచ్చు, అచేతనం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k7v8r29mgjovi80bh919uek5m3ujrq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224413</id>
    <revision>
      <id>593368</id>
      <parentid>579344</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T07:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593368</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4988" sha1="lpg6c33o38qupookpo7uetm91zizx53" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావచ్చు. గోవులో 'గోత్వం' అనే ధర్మం ఉంది. మనుష్యునిలో 'మనుష్యత్వం' అనే ధర్మం ఉంది. ఘటంలో 'ఘటత్వం' అనే ధర్మం ఉంది. ఈ 'గోత్వం' మొదలైన ధర్మాలకి 'జాతి' అని పేరు. ప్రతివ్యక్తి లోను అది ఏ దేశానికి సంబంధించినా, ఏ కాలానికి సంబంధించినా, ఈ జాతి ఉంటుంది. ఒక వ్యక్తి నశించవచ్చు; కాని జాతి సశించదు. ఒక గోవు అనే వ్యక్తి నశించినా గోత్వం జాతి ఇతర గోవులలో ఉన్నది కదా. వ్యక్తులు అనంతసంఖ్యలో ఉండవచ్చు కాని జాతి మాత్రం ఒకటే. ఈ విధంగా తాను ఒక్కటే అయిఉండి అనేకవస్తువులతో సంబంధించిన, నిత్యమైన ధర్మానికి 'జాతి' అని పేరు. &quot;నిత్యమేకమ్ అనేకానుగతం సామాన్యమ్&quot; ఇది జాతికి నైయాయికులు అంగీకరించిన లక్షణం. 'సామాన్యం' అనగా జాతి. 'గౌః' అంటే అర్థం తెలియనివానికి ఒక ఎద్దును చూపించి “అయం గౌః&quot; (ఇది గోవు) అని చెప్పినప్పుడు 'గౌ' అనేదానికి ఇది కదా అర్థం అని అతడు తెలుసుకుంటాడు. అనగా అతనికి 'గో' శబ్దానికి 'ఎద్దు' అనే అర్థంలో సంకేతం అన్న జ్ఞానం కలిగినదన్నమాట. అయితే ఇక్కడ 'గో' శబ్ధానికి 'ఎద్దు' అనే ఒక వ్యక్తి విషయంలో సంకేతమా, లేదా గోత్వజాతియందు గాని, మరి దేనియందేనా కాని సంకేతమా అనేది ప్రశ్న. పైకి చూడడానికి వ్యక్తియందే సంకేతం అని చెప్పడమే యుక్తం అన్నట్లు కనిబడుతుంది. ఎందుచేతననగా ― 'గో' శబ్దానికి అర్థం ఏమిటి? అని ప్రశ్నించినప్పుడు ఒక ఎద్దును (వ్యక్తిని) చూపి 'ఇది' అని చెప్పడం జరిగింది. బరువు మోయడం, దున్నడం వంటి ప్రయోజనాలను సాధించే పనులు ఒక గోవ్యక్తియే (ఎద్దే) చేయగలుగుతుంది. దీనికే 'అర్థక్రియాకారిత్వం' అని పేరు. కావాలంటే సంపాదించడానికి, అవసరంలేకపోతే విడచివేయడానికి ఒక వ్యక్తివిషయంలోనే కుదురుతుంది. దీనికి “ప్రవృత్తి నివృత్తియోగ్యత&quot; అని పేరు. ఈ కారణాలచేత వ్యక్తియందే సంకేతగ్రహం అని చెప్పవలసి ఉన్నా ఇలా చెప్పడంలో కొన్ని అనుపపత్తులు ఉన్నాయి. ఒక గోవ్యక్తియందు సంకేతగ్రహం ఏర్పడినతరవాత మరొకవ్యక్తి కనబడినప్పుడు మళ్ళీ కొత్తగా ఆ గోవ్యక్తివిషయంలో కొత్తగా సంకేతగ్రహం పొందవలసి ఉంటుంది. ఈ విధంగా అనంతగోవ్యక్తులవిషయంలో అనంతసంకేతగ్రహాలను అంగీకరించవలసి ఉంటుంది. ఇది శక్యం కాని విషయం. ఒక మాటు వ్యక్తిశక్తిగ్రహం కలుగుతే చాలు. మరొక వ్యక్తి జ్ఞానం కూడా దానివల్లనే కలుగుతుంది అని అంగీకరిస్తే వ్యభిచారదోషం కలుగుతుంది. &quot;ఒక శబ్దం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lpg6c33o38qupookpo7uetm91zizx53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593369</id>
      <parentid>593368</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T07:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593369</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4988" sha1="73g3047pibib987felnm2es59nudocf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావచ్చు. గోవులో 'గోత్వం' అనే ధర్మం ఉంది. మనుష్యునిలో 'మనుష్యత్వం' అనే ధర్మం ఉంది. ఘటంలో 'ఘటత్వం' అనే ధర్మం ఉంది. ఈ 'గోత్వం' మొదలైన ధర్మాలకి 'జాతి' అని పేరు. ప్రతివ్యక్తి లోను అది ఏ దేశానికి సంబంధించినా, ఏ కాలానికి సంబంధించినా, ఈ జాతి ఉంటుంది. ఒక వ్యక్తి నశించవచ్చు; కాని జాతి నశించదు. ఒక గోవు అనే వ్యక్తి నశించినా గోత్వం జాతి ఇతర గోవులలో ఉన్నది కదా. వ్యక్తులు అనంతసంఖ్యలో ఉండవచ్చు కాని జాతి మాత్రం ఒకటే. ఈ విధంగా తాను ఒక్కటే అయిఉండి అనేకవస్తువులతో సంబంధించిన, నిత్యమైన ధర్మానికి 'జాతి' అని పేరు. &quot;నిత్యమేకమ్ అనేకానుగతం సామాన్యమ్&quot; ఇది జాతికి నైయాయికులు అంగీకరించిన లక్షణం. 'సామాన్యం' అనగా జాతి. 'గౌః' అంటే అర్థం తెలియనివానికి ఒక ఎద్దును చూపించి “అయం గౌః&quot; (ఇది గోవు) అని చెప్పినప్పుడు 'గౌ' అనేదానికి ఇది కదా అర్థం అని అతడు తెలుసుకుంటాడు. అనగా అతనికి 'గో' శబ్దానికి 'ఎద్దు' అనే అర్థంలో సంకేతం అన్న జ్ఞానం కలిగినదన్నమాట. అయితే ఇక్కడ 'గో' శబ్ధానికి 'ఎద్దు' అనే ఒక వ్యక్తి విషయంలో సంకేతమా, లేదా గోత్వజాతియందు గాని, మరి దేనియందేనా కాని సంకేతమా అనేది ప్రశ్న. పైకి చూడడానికి వ్యక్తియందే సంకేతం అని చెప్పడమే యుక్తం అన్నట్లు కనిబడుతుంది. ఎందుచేతననగా ― 'గో' శబ్దానికి అర్థం ఏమిటి? అని ప్రశ్నించినప్పుడు ఒక ఎద్దును (వ్యక్తిని) చూపి 'ఇది' అని చెప్పడం జరిగింది. బరువు మోయడం, దున్నడం వంటి ప్రయోజనాలను సాధించే పనులు ఒక గోవ్యక్తియే (ఎద్దే) చేయగలుగుతుంది. దీనికే 'అర్థక్రియాకారిత్వం' అని పేరు. కావాలంటే సంపాదించడానికి, అవసరంలేకపోతే విడచివేయడానికి ఒక వ్యక్తివిషయంలోనే కుదురుతుంది. దీనికి “ప్రవృత్తి నివృత్తియోగ్యత&quot; అని పేరు. ఈ కారణాలచేత వ్యక్తియందే సంకేతగ్రహం అని చెప్పవలసి ఉన్నా ఇలా చెప్పడంలో కొన్ని అనుపపత్తులు ఉన్నాయి. ఒక గోవ్యక్తియందు సంకేతగ్రహం ఏర్పడినతరవాత మరొకవ్యక్తి కనబడినప్పుడు మళ్ళీ కొత్తగా ఆ గోవ్యక్తివిషయంలో కొత్తగా సంకేతగ్రహం పొందవలసి ఉంటుంది. ఈ విధంగా అనంతగోవ్యక్తులవిషయంలో అనంతసంకేతగ్రహాలను అంగీకరించవలసి ఉంటుంది. ఇది శక్యం కాని విషయం. ఒక మాటు వ్యక్తిశక్తిగ్రహం కలుగుతే చాలు. మరొక వ్యక్తి జ్ఞానం కూడా దానివల్లనే కలుగుతుంది అని అంగీకరిస్తే వ్యభిచారదోషం కలుగుతుంది. &quot;ఒక శబ్దం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>73g3047pibib987felnm2es59nudocf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224414</id>
    <revision>
      <id>593370</id>
      <parentid>579345</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T08:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593370</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5044" sha1="1bggg0e91mee6vzg0vuz8d4jcqeenkw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సంకేతితమైన అర్థాన్నే బోధిస్తుంది&quot; అని కదా నియమం. మర్నాడు కనబడిన గోవ్యక్తివిషయంలో సంకేతం లేకుండానే అది గోపదార్థం అనే జ్ఞానం కలుగుతే
ఆ నియమానికి భంగం ఏర్పడింది కదా? ఇ దొకవ్యభిచారం. సంకేతగ్రహం లేకపోయినా ఆ అర్థం తెలిసేపక్షంలో సంకేతగ్రహం లేని అశ్వంవిషయంలో కూడా “అయం గౌః” అనే జ్ఞానం కలగవలసి ఉంటుంది. ఇ దొకవ్యభిచారదోషం. ఈ విధంగా ఆనంత్యము, వ్యభిచారమూ అనే దోషాలు ఉండడంచేత వ్యక్తియందు సంకేతాన్ని అంగీకరించడం కుదరదు.

అవి బోధించే అర్థాలభేదాలను పట్టి శబ్దాలను నాలుగువిధాలుగా విభజించవచ్చు అని ప్రతిపాదిస్తూ మహాభాష్యంలో పతంజలి &quot;చతుష్టయీ శబ్దానాం ప్రవృత్తిః జాతిశబ్దాః, గుణశబ్దాః, క్రియాశబ్దాః యదృచ్ఛా శబ్దాశ్చతుర్థాః&quot; (ఋఌక్ సూత్రభాష్యం) అని అన్నారు. ఒక శబ్దాన్ని ప్రయోగించడానికి నిమిత్తం అర్థం. అర్థాన్ని బోధించడంకోసమే కదా శబ్దప్రవృత్తి (శబ్దప్రయోగం). అందుచేత అర్థాన్ని &quot;పవృత్తి నిమిత్తం&quot; అని కూడా అంటారు. &quot;శబ్దాల ప్రవృత్తి నాలుగువిధాలుగా ఉంటుంది; కొన్ని జాతిశబ్దాలు, కొన్ని గుణశబ్దాలు, కొన్ని క్రియాశబ్దాలు, కొన్ని యదృచ్ఛాశబ్దాలు, ఇవి నాల్గవరకం&quot; అని పై వాక్యానికి అర్థం. ఒకే ఎద్దును ఉద్దేశించే చెపుతూ గౌః (ఇది ఎద్దు), శుక్లః (ఇది తెల్లనిది), చలః (ఇది నడుస్తూన్నది), డిత్థః (ఇది డిత్థ - దీని పేరు డిత్థం) అని చెప్పినపుడు ఈ పదాలన్నింటికీ సంకేతం ఒక ఎద్దు అనే వ్యక్తియందే అనే పక్షంలో ఈ నాలుగు పదాలూ కూడా ఒకే ఎద్దును బోధిస్తూండడంచేత “హస్తః, పాణిః, కరః&quot; ఇత్యాది శబ్దాల వలె పర్యాయపదాలు అని చెప్పవలసివస్తుంది. ఒక పదం ప్రయోగిస్తే మిగిలిన పదాలప్రయోగం అనుచితం అవుతుంది. అందుచేత ఇక్కడ ఉన్న నాలుగు పదాలకీ నాలుగు వేరు వేరు అర్థాల విషయంలో సంకేతం అనీ, ఆ అర్థాలనే అవి బోధిస్తున్నా యనీ చెప్పాలి. అప్పుడే ఈ పదాల విషయభాగం కుదురుతుంది. 'గో' శబ్దానికి గోత్వజాతియందు సంకేతం; 'శుక్లః' అనేదానికి శుక్లగుణంలో సంకేతం; 'చల' అనేదానికి చలనక్రియలో సంకేతం; 'ఉత్త' అనేదానికి సంజ్ఞలో సంకేతం. గోత్వం, గుణం, క్రియ, సంజ్ఞ - ఈ నాలుగూ వ్యక్తికి సంబంధించిన ఉపాధులు (ధర్మాలు). అప్పుడు ఈ పదాలకి వేరు వేరు అర్థాలు ఉన్నాయి. అందుచేత పర్యాయపదాలు కావు. అందుచేత 'గౌః శుక్లః చలః డిత్థః' ఇత్యాదివాక్యం &quot;హస్తః పాణిః కరః&quot; వంటిది కాదు గాన నిర్దుష్టమే.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1bggg0e91mee6vzg0vuz8d4jcqeenkw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593371</id>
      <parentid>593370</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T08:57:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593371</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5050" sha1="ni8lqkyexyc291002o6x749f55t0yec" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సంకేతితమైన అర్థాన్నే బోధిస్తుంది&quot; అని కదా నియమం. మర్నాడు కనబడిన గోవ్యక్తివిషయంలో సంకేతం లేకుండానే అది గోపదార్థం అనే జ్ఞానం కలుగుతే
ఆ నియమానికి భంగం ఏర్పడింది కదా? ఇ దొకవ్యభిచారం. సంకేతగ్రహం లేకపోయినా ఆ అర్థం తెలిసేపక్షంలో సంకేతగ్రహం లేని అశ్వంవిషయంలో కూడా “అయం గౌః” అనే జ్ఞానం కలగవలసి ఉంటుంది. ఇ దొకవ్యభిచారదోషం. ఈ విధంగా ఆనంత్యము, వ్యభిచారమూ అనే దోషాలు ఉండడంచేత వ్యక్తియందు సంకేతాన్ని అంగీకరించడం కుదరదు.

అవి బోధించే అర్థాలభేదాలను పట్టి శబ్దాలను నాలుగువిధాలుగా విభజించవచ్చు అని ప్రతిపాదిస్తూ మహాభాష్యంలో పతంజలి &quot;చతుష్టయీ శబ్దానాం ప్రవృత్తిః జాతిశబ్దాః, గుణశబ్దాః, క్రియాశబ్దాః యదృచ్ఛా శబ్దాశ్చతుర్థాః&quot; (ఋఌక్ సూత్రభాష్యం) అని అన్నారు. ఒక శబ్దాన్ని ప్రయోగించడానికి నిమిత్తం అర్థం. అర్థాన్ని బోధించడంకోసమే కదా శబ్దప్రవృత్తి (శబ్దప్రయోగం). అందుచేత అర్థాన్ని &quot;ప్రవృత్తి నిమిత్తం&quot; అని కూడా అంటారు. &quot;శబ్దాల ప్రవృత్తి నాలుగువిధాలుగా ఉంటుంది; కొన్ని జాతిశబ్దాలు, కొన్ని గుణశబ్దాలు, కొన్ని క్రియాశబ్దాలు, కొన్ని యదృచ్ఛాశబ్దాలు, ఇవి నాల్గవరకం&quot; అని పై వాక్యానికి అర్థం. ఒకే ఎద్దును ఉద్దేశించే చెపుతూ గౌః (ఇది ఎద్దు), శుక్లః (ఇది తెల్లనిది), చలః (ఇది నడుస్తూన్నది), డిత్థః (ఇది డిత్థ - దీని పేరు డిత్థం) అని చెప్పినపుడు ఈ పదాలన్నింటికీ సంకేతం ఒక ఎద్దు అనే వ్యక్తియందే అనే పక్షంలో ఈ నాలుగు పదాలూ కూడా ఒకే ఎద్దును బోధిస్తూండడంచేత “హస్తః, పాణిః, కరః&quot; ఇత్యాది శబ్దాల వలె పర్యాయపదాలు అని చెప్పవలసివస్తుంది. ఒక పదం ప్రయోగిస్తే మిగిలిన పదాలప్రయోగం అనుచితం అవుతుంది. అందుచేత ఇక్కడ ఉన్న నాలుగు పదాలకీ నాలుగు వేరు వేరు అర్థాల విషయంలో సంకేతం అనీ, ఆ అర్థాలనే అవి బోధిస్తున్నా యనీ చెప్పాలి. అప్పుడే ఈ పదాల విషయభాగం కుదురుతుంది. 'గో' శబ్దానికి గోత్వజాతియందు సంకేతం; 'శుక్లః' అనేదానికి శుక్లగుణంలో సంకేతం; 'చల' అనేదానికి చలనక్రియలో సంకేతం; 'ఉత్త' అనేదానికి సంజ్ఞలో సంకేతం. గోత్వం, గుణం, క్రియ, సంజ్ఞ - ఈ నాలుగూ వ్యక్తికి సంబంధించిన ఉపాధులు (ధర్మాలు). అప్పుడు ఈ పదాలకి వేరు వేరు అర్థాలు ఉన్నాయి. అందుచేత పర్యాయపదాలు కావు. అందుచేత 'గౌః శుక్లః చలః డిత్థః' ఇత్యాదివాక్యం &quot;హస్తః పాణిః కరః&quot; వంటిది కాదు గాన నిర్దుష్టమే.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ni8lqkyexyc291002o6x749f55t0yec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224415</id>
    <revision>
      <id>593372</id>
      <parentid>579346</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:10:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593372</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3397" sha1="frtwayn8c0b7s81nr6utbtng5tr8g5t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
'''అవతారిక''': ఈ విధంగా సంకేతం వ్యక్తియందు కాదు; వ్యక్తికి సంబంధించిన ఆ యా ఉపాధులయందు అని తేలింది. ఇప్పుడు ఉపాధి అంటే ఏమో విశదీకరిస్తున్నాడు:―

'''వృ'''. ఉపాధిశ్చ ద్వివిధః ― వస్తుధర్మో వక్తృయదృచ్ఛాసంనివేశి-తశ్చ. వస్తుధర్మో౽పి ద్వివిధః సిద్దః ― సాధ్యశ్చ సిద్ధో౽పి ద్వివిధః ― పదార్థస్య ప్రాణప్రదో విశేషాధానహేతుశ్చ. తత్రాద్యో జాతిః; ఉక్తం హి వాక్యపదీయే &quot;స హి గౌః స్వరూపేణ గౌ॥, సాప్యగౌః, గోత్వాధిసంబన్దాత్తు గౌః&quot; ఇతి. ద్వితీయో గుణః. శుక్లాదినా హే లబ్ధసత్తాకం వస్తు విశేష్యతే. సాధ్యః పూర్వాపరీభూతావయవః క్రియారూపః. డిత్థాదిశబ్దానా మన్త్యబుద్ధినిర్గ్రాహ్యం సంహృతక్రమం స్వరూపం వక్త్రా యదృచ్చయా డిత్థాదిష్వర్థేషూపాధిత్వేన సంనివేశ్యత ఇతి సో౽యం సంజ్ఞారూపో యదృచ్ఛాత్మకః ఇతి “గౌః శుక్లః చలః డిత్థః&quot; ఇత్యాదౌ &quot;చతుష్టయీ
శబ్దానాం ప్రవృత్తిః&quot; ఇతి మహాభాష్యకారః. పరమాణ్వాదీనాం తు గుణమధ్యపాఠాత్ పారిభాషికం గుణత్వమ్. గుణక్రియాయదృచ్ఛానాం వస్తుత ఏకరూపాణామప్యాశ్రయభేదాద్భేద ఇవ లక్ష్యతే, యథైకస్య ముఖస్య ఖడ్గముకురతైలాద్యాలమ్బనభేదాత్.

'''వ్యా'''. ఉపాధిః ఇతి. వస్తువులో ఉండే ధర్మము, వృక్ష తన ఇచ్చను పట్టి ఏర్పరచినది అని ఉపాధి రెండు విధాలు. వస్తువులో ఉండే ధర్మమైన ఉపాధి సిద్ధము, సాధ్యము అని రెండు విధాలు. సిద్ధం కూడా పదార్థానికి ప్రాణం ఇచ్చేది, పదార్థంలో ఒక విధమైన విశేషాన్ని సమకూర్చేదీ అని రెండు విధాలు.
{{Css image crop
|Image = కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf
|Page = 87
|bSize = 600
|cWidth = 498
|cHeight = 212
|oTop = 666
|oLeft = 54
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>frtwayn8c0b7s81nr6utbtng5tr8g5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224416</id>
    <revision>
      <id>593373</id>
      <parentid>579347</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593373</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4363" sha1="6ho858jxtp5bhpmydxbi8bxm2nerjkb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వాటిలో మొదటిది, అనగా పదార్థప్రాణప్రదమైన సిద్ధోపాధియే, జాతిప్రాణప్రదం అనగా ఆ వస్తువు ఉన్నంతవరకూ దానితో సంబంధించి ఉండేది; ఆ వస్తువును ఆ పేరుతో వ్యవహరించడానికి హేతువు అయినది అని అర్థం. అందుచేతనే భర్తృహరి వాక్యపదీయంలో జాతిని గూర్చి మాట్లాడుతూ. &quot;ఒక వ్యక్తిని 'గౌః' అని అంటున్నా మనగా దాని స్వరూపాన్ని పట్టి కాదు; అదేవిధంగా దాని స్వరూపాన్ని పట్టి 'అగౌః' (గోవు కానిది) అని కూడా అనడానికి వీలులేదు. దానిలో 'గోత్వం' అనేది ఉండడంచేతనే దానిని &quot;గౌః&quot; అని అంటున్నాం. (ఆ గోత్వం లేనిదానిని ‘అగౌః'అని అంటున్నాం)&quot; అని అన్నాడు. ఈ విధంగా గోత్వం, మనుష్యత్వం, ఘటత్వం మొదలైనవి, ఒకవ్యక్తిలో ఉన్న సిద్ధములైన (సహజములైన) ఉపాధులు (ధర్మాలు). 'గౌః' 'మనుష్యః' 'ఘటః' ఇత్యాది వ్యవహారానికి హేతువులు గాన అవి ప్రాణప్రదములు. అవే జాతులు.

ద్వితీయఇతి ― సిద్ధోపాధులలో రెండవదైన 'విశేషాధానహేతువు' గుణం. పొందబడిన సత్త (ఉనికి) గల, అనగా పుట్టి ఉన్న వస్తువే శుక్లం (తెలుపు) మొదలైనవాటిచేత విశేషించబడుతుంది కదా.

'''వి'''. 'గోత్వం' అనే జాతి ఉన్న వన్నీ గోపులే. అందుచేత ఒక గోవుకు మిగిలిన గోపులన్నీ సజాతీయాలే, సమానజాతికి చెందినవే. అందుచేత గోవు అనగా ఏ గోవైనా కావచ్చును. కానీ 'తెల్లని గోవు' అన్నప్పుడు తెలుపు అనే గుణం, ఆ గుణం లేని ఇతరగోవులనుంచి ఈ గోవును వేరు చేస్తూన్నది. దీనికే 'సజాతీయవ్యావర్తనం'అని పేరు. 'విశేషాధానహేతుః' అనే పదానికి ఇదే అర్థం. అలాంటి విశేషాధానహేతువై ఒకవ్యక్తితో కలిసి ఉన్నదానికి గుణం అని పేరు. జాతి- క్రియా- ద్రవ్యములకంటె భిన్న మైన ధర్మమాత్రము గుణము అని చెప్పవచ్చును.

'''వ్యా'''. సాధ్యః ― ఇతి ― వస్తుధర్మమైన సాధ్యమైన ఉపాధి ముందువెనుకలలో ఉండే, అనగా ఒక క్రమంలో ఉండే, అవయాలు గలది; క్రియారూప మైనది.

'''వి'''. “ఓదనం పచతి&quot; &quot;గ్రామం గచ్చతి&quot; ఇత్యాదివాక్యాలలో ఉన్న క్రియాపదాలు వండుట, వెళ్ళుట మొదలైన క్రియలను బోధిస్తున్నాయి. “వండుట&quot; “వెళ్ళుట&quot; అనేవి ఒక్కొక్క క్రియ అన్నట్లు మనం వ్యవహరిస్తున్నాం. నిజానికి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ho858jxtp5bhpmydxbi8bxm2nerjkb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593375</id>
      <parentid>593373</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593375</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4365" sha1="fdixq4dc3g1z356uuityzddv150uiy8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వాటిలో మొదటిది, అనగా పదార్థప్రాణప్రదమైన సిద్ధోపాధియే, జాతిప్రాణప్రదం అనగా ఆ వస్తువు ఉన్నంతవరకూ దానితో సంబంధించి ఉండేది; ఆ వస్తువును ఆ పేరుతో వ్యవహరించడానికి హేతువు అయినది అని అర్థం. అందుచేతనే భర్తృహరి వాక్యపదీయంలో జాతిని గూర్చి మాట్లాడుతూ. &quot;ఒక వ్యక్తిని 'గౌః' అని అంటున్నా మనగా దాని స్వరూపాన్ని పట్టి కాదు; అదేవిధంగా దాని స్వరూపాన్ని పట్టి 'అగౌః' (గోవు కానిది) అని కూడా అనడానికి వీలులేదు. దానిలో 'గోత్వం' అనేది ఉండడంచేతనే దానిని &quot;గౌః&quot; అని అంటున్నాం. (ఆ గోత్వం లేనిదానిని ‘అగౌః'అని అంటున్నాం)&quot; అని అన్నాడు. ఈ విధంగా గోత్వం, మనుష్యత్వం, ఘటత్వం మొదలైనవి, ఒకవ్యక్తిలో ఉన్న సిద్ధములైన (సహజములైన) ఉపాధులు (ధర్మాలు). 'గౌః' 'మనుష్యః' 'ఘటః' ఇత్యాది వ్యవహారానికి హేతువులు గాన అవి ప్రాణప్రదములు. అవే జాతులు.

ద్వితీయఇతి ― సిద్ధోపాధులలో రెండవదైన 'విశేషాధానహేతువు' గుణం. పొందబడిన సత్త (ఉనికి) గల, అనగా పుట్టి ఉన్న వస్తువే శుక్లం (తెలుపు) మొదలైనవాటిచేత విశేషించబడుతుంది కదా.

'''వి'''. 'గోత్వం' అనే జాతి ఉన్న వన్నీ గోపులే. అందుచేత ఒక గోవుకు మిగిలిన గోపులన్నీ సజాతీయాలే, సమానజాతికి చెందినవే. అందుచేత గోవు అనగా ఏ గోవైనా కావచ్చును. కానీ 'తెల్లని గోవు' అన్నప్పుడు తెలుపు అనే గుణం, ఆ గుణం లేని ఇతరగోవులనుంచి ఈ గోవును వేరు చేస్తూన్నది. దీనికే 'సజాతీయవ్యావర్తనం'అని పేరు. 'విశేషాధానహేతుః' అనే పదానికి ఇదే అర్థం. అలాంటి విశేషాధానహేతువై ఒకవ్యక్తితో కలిసి ఉన్నదానికి గుణం అని పేరు. జాతి- క్రియా- ద్రవ్యములకంటె భిన్న మైన ధర్మమాత్రము గుణము అని చెప్పవచ్చును.

'''వ్యా'''. సాధ్యః ― ఇతి ― వస్తుధర్మమైన సాధ్యమైన ఉపాధి ముందువెనుకలలో ఉండే, అనగా ఒక క్రమంలో ఉండే, అవయవాలు గలది; క్రియారూప మైనది.

'''వి'''. “ఓదనం పచతి&quot; &quot;గ్రామం గచ్చతి&quot; ఇత్యాదివాక్యాలలో ఉన్న క్రియాపదాలు వండుట, వెళ్ళుట మొదలైన క్రియలను బోధిస్తున్నాయి. “వండుట&quot; “వెళ్ళుట&quot; అనేవి ఒక్కొక్కక్రియ అన్నట్లు మనం వ్యవహరిస్తున్నాం. నిజానికి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fdixq4dc3g1z356uuityzddv150uiy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/89</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224417</id>
    <revision>
      <id>593374</id>
      <parentid>579348</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:36:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593374</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4736" sha1="o9aw07u4x4wwnapok3d2p6q1ow1tgwb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అవి ఒక్కొక్కక్రియలు కావు. అనేకక్రియల సముదాయం. అన్నం వండడం అనే క్రియలో బియ్యం గిన్నెలో పోయడం, దానిని పొయ్యిమీద పెట్టడం, నిప్పు అంటించడం, బియ్యం ఉడికి పెద్దవిగా ఉబ్బడం, మధ్య మధ్య అగ్నిజ్వాలను హెచ్చించడం, తగ్గించడం, గిన్నె క్రిందికి దింపడం మొదలైన అనేకక్రియలు ఒకక్రమంలో ఉంటాయి. ఇవన్నీ వండడం అనే క్రియ అవయవాలు. వీటి సముదాయమే వండడం అనే ఒక క్రియ. గమనాదిక్రియల్లో కూడ ఒకపాదం ఎత్తి నేలమీద వేయడం, తరువాత రెండవపాదం ఎత్తడం, చేతులు ఊపడం,
ఎదుట ఏముందో చూస్తూ ఉండడం ఇత్యాదిక్రియలు ఉంటాయి. ఈ క్రియ అనేది ఒకవస్తువులో సాధించవలసిన ధర్మం.

'''వ్యా'''. డిత్థాదీతి:― “ఒకవక్త తన ఇచ్చను అనుసరించి 'డిత్థము' మొదలైన అర్థాలు బోధించడంకోసం చివరివర్ణము జ్ఞానంచేత గ్రహింపదగినది, క్రమం లేనిదీ అయిన 'డిత్థ' మొదలైన శబ్దాల స్వరూపాన్ని ఆ అర్థాల ఉపాధిగా ఏర్పరచుకుంటాడు. సంజ్ఞారూపమైన ఈ శబ్దమే “యదృచ్చాత్మకము.&quot;

'''వి'''. “యదృచ్ఛ&quot; అనగా &quot;ఇచ్చ&quot; అని అర్థం. ఒకడు తన ఎద్దుకు తన ఇష్టం ప్రకారం 'డిత్థ' అనే పేరు పెట్టుకొన్నాడు. మరొకడు &quot;డపిత్థ&quot; అని పేరు పెట్టుకొన్నాడు. ఇవన్నీ స్వేచ్ఛాకల్పితాలైన పేర్లు. అందుచేత వీటిని యదృచ్చాశబ్దాలనీ, సంజ్ఞశబ్దాలనీ అంటారు. ఇవి ఆ 'ఎద్దు' అనే వస్తువుకు ఉపాధిగా కల్పించబడ్డాయి. ఉపాధులుగా ఉన్న ఈ 'డిత్థ' మొదలైన శబ్దాలు స్పోటరూపమైనవి. స్ఫోటరూపమైన శబ్దం మొదటివర్ణం వినగానే కొంచెం బుద్దిగోచరమై చివరి అక్షరం వినేటప్పటికి పూర్తిగా గ్రహించబడుతుంది. ఆ విధంగా పూర్తిగా బుద్ధిగోచరమైన స్పోటరూపశబ్దంలో ఈ అక్షరాలక్రమం భాసించదు. అది ఒక అఖండపదంగానే భాసిస్తుంది. ఉదాహరణకి ― ఒక వస్త్రంలో ఉన్న ఒక దారం కనబడి దాని జ్ఞానంతో ప్రారంభమైన వస్త్రజ్ఞానం అన్ని దారాలూ కనబడేటప్పటికి పూర్ణం అవుతుంది. ఈ పూర్ణవస్త్రజ్ఞానంలో వేరు వేరు దారాల జ్ఞానం ఉండదు. అది అఖండవస్త్రజ్ఞానం. ఈ విధంగా ఆ యా వస్తువులకు సంజ్ఞలుగా కల్పించుకున్న డిత్థ-డపిత్థ-చైత్ర-మైత్ర-దేవదత్త-యజ్ఞదత్త మొదలైన సంజ్ఞాశబ్దాలు వాటి ఉపాధులు. వీటికి 'ద్రవ్యశబ్దాలు' అని కూడా వ్యవహారం ఉంది.

'''వ్యా'''. గౌః ఇతి:― &quot;గౌః (ఎద్దు - జాతివాచకం), శుక్ల (తెల్లగా ఉన్న - గుణవాచ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o9aw07u4x4wwnapok3d2p6q1ow1tgwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/90</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224418</id>
    <revision>
      <id>593377</id>
      <parentid>579349</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593377</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4450" sha1="6x9lhq3j25gadmgs7ivzsu4kz7fegq5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కం), చలః (నడచుచున్న - క్రియావాచకం), డిత్థః (డిత్థం అనే పేరుగల యదృచ్చాశబ్దం) ఇత్యాదులలో శబ్దాల ప్రవృత్తి నాలుగు విధాలుగా ఉంటుంది అని భాష్యకారులు అన్నారు. (ఇక్కడ &quot;చతుష్టయీ శబ్దానాం ప్రవృత్తిః” అనేదే భాష్యకారవచనం. &quot;గౌః శుక్లః చలో డిత్థః ఇత్యాది&quot; అనేది మమ్మటుడు ఉదాహరణార్థం చూపినవాక్యం. చాలా పుస్తకాలలో ఈ రెండు వాక్యాంశాలూ కలిపి ఉద్దరణచిహ్నల (Quotation marks) మధ్య చూపించడంచేత అంతా భాష్యవాక్యమే అనే భ్రాంతికి అవకాశం ఉంది).

'''వ్యా'''. పరమాణ్వితి:― &quot;పరమాణ్వాదులను గుణాలమధ్య పఠించడంచేత వాటికి ఉన్న గుణత్వం పారిభాషికమే.&quot;

'''వి'''. వైశేషికసిద్ధాంతంప్రకారం దేనికంటె ఇంక చిన్నది ఉండదో దానికి 'పరమాణువు' అని పేరు. దాని పరిమాణానికి కూడా 'పరమాణువు' అనే పేరు. ఈ 'పరమాణువు' 'పరమమహత్తు' మొదలైనవాటిని వైశేషికులు గుణా లని అంగీకరించారు. &quot;వీటిలో కూడా 'పరమాణుత్వం' మొదలైన ప్రాణప్రదాలైన జాతులు ఉన్నాయి కదా? అందుచేత వీటిని జాతివాచకా లనే చెప్పాలి; ఇవి గుణాలు ఎట్లయినవి ?&quot; అని సందేహం. దానికి సమాధానంగా పై వాక్యం చెప్పబడింది. వైశేషికులు వాళ్ళ శాస్త్రంలో వాటికి 'గుణం' అని పేరు పెట్టుకొన్నారనగా అది వాళ్ళు కల్పించుకొన్న పరిభాష. మహాభాష్యంలో చెప్పిన విధంగా అవి కూడా జాతివాచకశబ్దాలే; గుణవాచకాలు కావు అని భావం.

శంక:― శంఖంలో ఉన్న తెలుపు వేరు, పాలల్లో ఉన్న తెలుపు వేరు; బట్ట తెలుపు వేరు. ఈ విధంగా శుక్షాదిగుణాలు వేరు వేరుగా అనంతసంఖ్యలో కనబడుతున్నాయి. అదే విధంగా బెల్లానికి సంబంధించిన పాకక్రియ వేరు; తండులాదులకు సంబంధించిన పాకక్రియ వేరు. ఈ విధంగా క్రియలు కూడా వేరు వేరుగా, అనంతసంఖ్యలో కనబడుతున్నాయి. కొన్ని శబ్దాలకి గుణక్రియాదు లందు శక్తి (వాచకత్వము) అనే పైన చెప్పిన సిద్ధాంతంలో కూడా వ్యక్తిశక్తివాదంలో చూపించిన ఆనంత్యవ్యభిచారదోషాలు ఉన్నాయి కదా అని శంక. దానికి సమాధానం చెపుతున్నాడు.

'''వ్యా'''. గుణేతి:― &quot;గుణము, క్రియ, యదృచ్ఛ ― ఇవి వాస్తవంలో ఏకరూపాలే అయినా వాటి ఆశ్రయాల భేదాన్ని పట్టి, ఒకే ముఖం(ముఖప్రతిబింబం) ఖడ్గమూ,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6x9lhq3j25gadmgs7ivzsu4kz7fegq5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593378</id>
      <parentid>593377</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593378</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4449" sha1="5mdl3zdmj76lu581oiwzp4i7riitwp4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కం), చలః (నడచుచున్న - క్రియావాచకం), డిత్థః (డిత్థం అనే పేరుగల యదృచ్చాశబ్దం) ఇత్యాదులలో శబ్దాల ప్రవృత్తి నాలుగు విధాలుగా ఉంటుంది అని భాష్యకారులు అన్నారు. (ఇక్కడ &quot;చతుష్టయీ శబ్దానాం ప్రవృత్తిః” అనేదే భాష్యకారవచనం. &quot;గౌః శుక్లః చలో డిత్థః ఇత్యాది&quot; అనేది మమ్మటుడు ఉదాహరణార్థం చూపినవాక్యం. చాలా పుస్తకాలలో ఈ రెండు వాక్యాంశాలూ కలిపి ఉద్దరణచిహ్నల (Quotation marks) మధ్య చూపించడంచేత అంతా భాష్యవాక్యమే అనే భ్రాంతికి అవకాశం ఉంది).

'''వ్యా'''. పరమాణ్వితి:― &quot;పరమాణ్వాదులను గుణాలమధ్య పఠించడంచేత వాటికి ఉన్న గుణత్వం పారిభాషికమే.&quot;

'''వి'''. వైశేషికసిద్ధాంతంప్రకారం దేనికంటె ఇంక చిన్నది ఉండదో దానికి 'పరమాణువు' అని పేరు. దాని పరిమాణానికి కూడా 'పరమాణువు' అనే పేరు. ఈ 'పరమాణువు' 'పరమమహత్తు' మొదలైనవాటిని వైశేషికులు గుణా లని అంగీకరించారు. &quot;వీటిలో కూడా 'పరమాణుత్వం' మొదలైన ప్రాణప్రదాలైన జాతులు ఉన్నాయి కదా? అందుచేత వీటిని జాతివాచకా లనే చెప్పాలి; ఇవి గుణాలు ఎట్లయినవి?&quot; అని సందేహం. దానికి సమాధానంగా పై వాక్యం చెప్పబడింది. వైశేషికులు వాళ్ళ శాస్త్రంలో వాటికి 'గుణం' అని పేరు పెట్టుకొన్నారనగా అది వాళ్ళు కల్పించుకొన్న పరిభాష. మహాభాష్యంలో చెప్పిన విధంగా అవి కూడా జాతివాచకశబ్దాలే; గుణవాచకాలు కావు అని భావం.

శంక:― శంఖంలో ఉన్న తెలుపు వేరు, పాలల్లో ఉన్న తెలుపు వేరు; బట్ట తెలుపు వేరు. ఈ విధంగా శుక్షాదిగుణాలు వేరు వేరుగా అనంతసంఖ్యలో కనబడుతున్నాయి. అదే విధంగా బెల్లానికి సంబంధించిన పాకక్రియ వేరు; తండులాదులకు సంబంధించిన పాకక్రియ వేరు. ఈ విధంగా క్రియలు కూడా వేరు వేరుగా, అనంతసంఖ్యలో కనబడుతున్నాయి. కొన్ని శబ్దాలకి గుణక్రియాదు లందు శక్తి (వాచకత్వము) అనే పైన చెప్పిన సిద్ధాంతంలో కూడా వ్యక్తిశక్తివాదంలో చూపించిన ఆనంత్యవ్యభిచారదోషాలు ఉన్నాయి కదా అని శంక. దానికి సమాధానం చెపుతున్నాడు.

'''వ్యా'''. గుణేతి:― &quot;గుణము, క్రియ, యదృచ్ఛ ― ఇవి వాస్తవంలో ఏకరూపాలే అయినా వాటి ఆశ్రయాల భేదాన్ని పట్టి, ఒకే ముఖం(ముఖప్రతిబింబం) ఖడ్గమూ,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5mdl3zdmj76lu581oiwzp4i7riitwp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాలము (ఖగోళశాస్త్రానుసారము)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226598</id>
    <revision>
      <id>593265</id>
      <parentid>582057</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:16:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="782" sha1="nbta3rjyivwwyblm066k5wb89p5t0yc" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కాలము (ఖగోళశాస్త్రానుసారము)
 | ముందరి = [[../కాలమాపనము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=725 fromsection=&quot;725B&quot; to=729 tosection=&quot;729A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>nbta3rjyivwwyblm066k5wb89p5t0yc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాల్బలము I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226601</id>
    <revision>
      <id>593257</id>
      <parentid>582075</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="714" sha1="fcvqlzdtoz5t44ssk7iesvnx15rmqa0" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = ఎస్. ఎమ్. శ్రీనాగేష్
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కాల్బలము I
 | ముందరి = [[../కాలాముఖము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=736 fromsection=&quot;736B&quot; to=738 tosection=&quot;738A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>fcvqlzdtoz5t44ssk7iesvnx15rmqa0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాల్డియా</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226603</id>
    <revision>
      <id>593290</id>
      <parentid>582080</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="721" sha1="7olx1e4u6q6im0c7fb0eh5alf86wxnp" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరం
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కాల్డియా
 | ముందరి = [[../కాల్బలము II/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=742 fromsection=&quot;742B&quot; to=747 tosection=&quot;747A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>7olx1e4u6q6im0c7fb0eh5alf86wxnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కావ్యాత్మ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226604</id>
    <revision>
      <id>593287</id>
      <parentid>582083</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="724" sha1="e1kqk27edmk8hclqobfrmwmz9khphn4" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = చెలమచెర్ల రంగాచార్యులు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కావ్యాత్మ
 | ముందరి = [[../కాల్డియా/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=747 fromsection=&quot;747B&quot; to=752 tosection=&quot;752A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>e1kqk27edmk8hclqobfrmwmz9khphn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235656</id>
    <revision>
      <id>593250</id>
      <parentid>592527</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:00:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593250</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2414" sha1="payc2mb8f02t20fyfjkhptrdzjuthpd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అంతఁ బ్రియకాంత లంత
స్సంతాపదురంతచింతసంతానవనా
క్రాంతసుమసంతతులచే
వింతగ శిశిరోపచారవిధు లొనరింపన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;బిత్తరి లేచి యుస్సురని బీరము దూరము గాఁగఁ గామినీ
చిత్తముఁ గూర్పరే యనుచుఁ జిత్తము తత్తరపాటు నొంద డ
గ్గుత్తికతోడఁ బల్కు పలుకుల్ ములుకుల్వలె నాటినన్ జెలుల్
హత్తగ నుల్కివచ్చె హరియంచు నొడంబడఁ బల్కి రయ్యెడన్.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;కాముతల్లి పాలకడలికూతురు లక్ష్మి
స్వామి వేఁట కేగి జాగు సేయ
గృహము మే నలంకరించి చెక్కిటఁజేయి
గదుర హరిఁ దలంచి గడపనుండె.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;జలరుహబాణకోటి నెకసక్కెము లాడెడు వన్నెకాఁడుఁ జె
న్నలరడు గొల్లకన్నియల నాత్మలు గొల్లలు కొన్నఱేఁడు మ
ర్దలకలగీతనాట్యచతురప్రమదాతతి నేలువాఁడు ని
శ్చలకృపతోడ వచ్చె నలశౌరి రమాంగన యున్న యింటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;పరవనితాంగరాగరసభవ్యతరోచితరోచి వచ్చు న
య్యురగశయానుఁ జూచి, తలయూఁచి బిరాలున లేచి తల్పు వే
గిరమున వైచి, శయ్య దిగి కృష్ణునిఁ దా మరలంగఁ జూచి, యిం
దిర బహిరంగణస్థుఁడగు దేవునిఁ జూచి, పునఃపునారతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>payc2mb8f02t20fyfjkhptrdzjuthpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235657</id>
    <revision>
      <id>593291</id>
      <parentid>592528</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593291</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2938" sha1="sn43h4rhw1zhbhcmukubtrnjlr2nedp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అటువలె వింతదారి, దనుజారి వినోదము మీరి, నారద
స్ఫుటతరగీయమానగుణ! భూరియశోగణహారి గోపికా
విటుఁ డయి చేరి గోపికలవెంట మహోత్సవకేళిఁ దేరి యే
మిట రొద యయ్యె నీజగడ మేమని యబ్బురమంది పల్కినన్.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;కమలదళాక్ష! నమ్ము మిది కాదుర దానిగృహమ్ము! మిమ్ము నె
య్యమునఁ గరంగఁ జేసిన ప్రియాంగన యిచ్చట లేదు పొమ్ము! స
త్య మిది మదీయమైన నిలయమ్ము క్షణమ్మ భవద్వినోద మిం
దమరదు లెమ్ము! వంచనపరాత్మక! యవ్వగలాడియింటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;పల్లవపాణి! యిప్పగిదిఁ బల్కఁగఁ జెల్లునె? తేజియై విరా
జిల్లు విహంగరాజు విలసిల్లు జగంబులు కుక్షియందు వ
ర్తిల్లు సమస్తరాక్షసతతి న్వధియించఁగ మాకుఁ జెల్లు ని
ట్లెల్లడ నొప్పు మాకుఁ దగునిల్లు రమాంగన వక్షమేగదా!&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని యప్పుడు.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;తళతళలాడు రత్నములు దాపినకుందనపుం జగానగల్
విలువలు లేనిచీరెలు నవీనకళాంచితకంచుకంబులున్
కలితసమస్తవస్తువులు కానుక భక్తులచేతఁ బ్రేమతో
చెలువుఁడు పంపె లక్ష్మిదరిఁ జేరి యొసంగిరి వారు నమ్రులై.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;కానుక లట్లు దెచ్చి సముఖంబున నుంచిన విష్ణుసేవలన్
మానిని కిన్కతోఁ దులసి మంజరులన్ దగుతాడనంబులన్
దా నిలువెళ్లఁ ద్రోచి, మృగనాభిజవాదియు గంధసారమున్
గానవరత్నభూషలును గానుక సామికిఁ బంపె లక్ష్మియున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sn43h4rhw1zhbhcmukubtrnjlr2nedp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593294</id>
      <parentid>593291</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:58:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593294</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2941" sha1="3mt8wrrb68734h99hgrdzfl3yo938p5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అటువలె వింతదారి, దనుజారి వినోదము మీరి, నారద
స్ఫుటతరగీయమానగుణ! భూరియశోగణహారి గోపికా
విటుఁ డయి చేరి గోపికలవెంట మహోత్సవకేళిఁ దేరి యే
మిట రొద యయ్యె నీజగడ మేమని యబ్బురమంది పల్కినన్.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;కమలదళాక్ష! నమ్ము మిది కాదుర దానిగృహమ్ము! మిమ్ము నె
య్యమునఁ గరంగఁ జేసిన ప్రియాంగన యిచ్చట లేదు పొమ్ము! స
త్య మిది మదీయమైన నిలయమ్ము క్షణమ్ము భవద్వినోద మిం
దమరదు లెమ్ము! వంచనపరాత్మక! యవ్వగలాడియింటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;పల్లవపాణి! యిప్పగిదిఁ బల్కఁగఁ జెల్లునె? తేజియై విరా
జిల్లు విహంగరాజు విలసిల్లు జగంబులు కుక్షియందు వ
ర్తిల్లు సమస్తరాక్షసతతి న్వధియించఁగ మాకుఁ జెల్లు ని
ట్లెల్లడ నొప్పు మాకుఁ దగునిల్లు రమాంగన వక్షమేగదా!&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని యప్పుడు.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;తళతళలాడు రత్నములు దాపినకుందనపుం జగానగల్
విలువలు లేనిచీరెలు నవీనకళాంచితకంచుకంబులున్
కలితసమస్తవస్తువులు కానుక భక్తులచేతఁ బ్రేమతో
చెలువుఁడు పంపె లక్ష్మిదరిఁ జేరి యొసంగిరి వారు నమ్రులై.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;కానుక లట్లు దెచ్చి సముఖంబున నుంచిన విష్ణుసేవలన్
మానిని కిన్కతోఁ దులసి మంజరులన్ దగుతాడనంబులన్
దా నిలువెళ్లఁ ద్రోచి, మృగనాభిజవాదియు గంధసారమున్
గానవరత్నభూషలును గానుక సామికిఁ బంపె లక్ష్మియున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3mt8wrrb68734h99hgrdzfl3yo938p5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235658</id>
    <revision>
      <id>593297</id>
      <parentid>592529</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T13:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593297</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2097" sha1="7t5rxuwm9bjlcyym5pq0sa4yepdbmiz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మానవతి పెట్టి పంపిన
కానుక లాదీనకల్పకంబగు హరి భ
క్తానీకంబుల కొసఁగి మ
హానుగ్రహ మెసఁగ మఱియు నభిమత మిచ్చెన్.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అంత మున్నీరుగన్న కన్నియ వెన్నున కిట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;న న్నొంటి దిగనాడి వన్నెకాండ్రను గూడి
                  తగనిదిక్కుల కేగఁ దగునటోయి!
పరకాంతలను జేరి ప్రాకృతసుఖ మొంది
                  తగవు మాలి వసింపఁ దగునటోయి!
జారవృత్తికిఁ జొచ్చి సజ్జనగతి వచ్చి
                  నగుఁబాటుగతిఁ గనఁదగునటోయి!
సకలామరుల నేలి సదయుఁడ వనఁజాలి!
                  వెగటుచుల్కనబుద్ధి తగునటోయి!&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;వగలు మిగిలినచేష్టల నెగడు గొల్ల
సొగసుకత్తెలవలఁ జిక్కి స్రుక్కిదక్కి
మగుడ మాచెంతఁ జేరుట దగునటోయి!
కాముకాధీశ! ప్రాణేశ! ఖలవినాశ!&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఇంతి! నీపయిఁ బ్రేమ నింటికి వచ్చిన
                  న న్నాదుకొన విది న్యాయమఁటవె?
రమణి! యించుకయపరాధంబు సేయని
                  నన్ను నిందించుట వన్నెయఁటవె?&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7t5rxuwm9bjlcyym5pq0sa4yepdbmiz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235659</id>
    <revision>
      <id>593339</id>
      <parentid>592530</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593339</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2476" sha1="izcz27jgnd2p75det55xl3xiqhh2mlz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;కాంత! నాపై వృధావింతభావము దోఁచి
                  యింతకోపము సేయఁ బంతమఁటవె?
మగువ! యెన్నఁడు నరమరలేకన నటించు
                  మనలోన రొసరొసల్ మంచిదటవె?&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;కమలవాసిని! కమలాక్షి!
కమలగంధి!
కమల! కమలారిముఖమనఃకమలసీమ!
తగు నెనరు నిల్పవలెఁగాక; తగునె? వట్టి
యలుక లిటుఁబూనఁ జిలుకలకొలికి! కాన.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;భువిలోనం బలవంతు లెట్టిదురితంబుల్ జేసిన న్వారిపు
ణ్యవిశేషంబులటందు రాస్వజనులాహా! దేవ! బ్రహ్మాండక
ర్తవు నీ వెట్లు నటించినం దగవుకాదా? యెక్కడన్ రాజుల
న్న వచోవృత్తి వెదుళ్లపందిరియుఁ దిన్నంగాదె? ప్రాణేశ్వరా!&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఈ నెరవాదిమాట లిఁక నేటికి నేటికి మాటిమాటికిౝ
గాననదుష్టజంతుహతికై మతి గైకొని వేఁటలాడుచున్
సేనలతోడ నెండఁబడి చిక్కితి స్రుక్కితి నీకు దక్కితిన్
గానఁగరాదె? లేదె? కనికారము నేరములేమె? కోమలీ!&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;వేఁటల కేగినాననుచు వేమరుబల్కెదు బూటకంబు ప
ల్మాటల సంతసిల్లు! హనుమన్ముఖకాంతలఁ గూడి వేడుకన్
వేఁటలఁదోటలం దిరుగువేళల నోలలనామనోజ! నీ
కేటికిఁ గల్గెనోయి! మెయి నిమ్మయి నెమ్మెయి జారచిహ్నముల్.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>izcz27jgnd2p75det55xl3xiqhh2mlz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593367</id>
      <parentid>593339</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T07:19:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593367</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2476" sha1="sphttinno4kzl44ufno5xzb1wyy7vap" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;కాంత! నాపై వృధావింతభావము దోఁచి
                  యింతకోపము సేయఁ బంతమఁటవె?
మగువ! యెన్నఁడు నరమరలేకన నటించు
                  మనలోన రొసరొసల్ మంచిదటవె?&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;కమలవాసిని! కమలాక్షి! కమలగంధి!
కమల! కమలారిముఖమనఃకమలసీమ!
తగు నెనరు నిల్పవలెఁగాక; తగునె? వట్టి
యలుక లిటుఁబూనఁ జిలుకలకొలికి! కాన.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;భువిలోనం బలవంతు లెట్టిదురితంబుల్ జేసిన న్వారిపు
ణ్యవిశేషంబులటందు రాస్వజనులాహా! దేవ! బ్రహ్మాండక
ర్తవు నీ వెట్లు నటించినం దగవుకాదా? యెక్కడన్ రాజుల
న్న వచోవృత్తి వెదుళ్లపందిరియుఁ దిన్నంగాదె? ప్రాణేశ్వరా!&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఈ నెరవాదిమాట లిఁక నేటికి నేటికి మాటిమాటికిౝ
గాననదుష్టజంతుహతికై మతి గైకొని వేఁటలాడుచున్
సేనలతోడ నెండఁబడి చిక్కితి స్రుక్కితి నీకు దక్కితిన్
గానఁగరాదె? లేదె? కనికారము నేరములేమె? కోమలీ!&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;వేఁటల కేగినాననుచు వేమరుబల్కెదు బూటకంబు ప
ల్మాటల సంతసిల్లు! హనుమన్ముఖకాంతలఁ గూడి వేడుకన్
వేఁటలఁదోటలం దిరుగువేళల నోలలనామనోజ! నీ
కేటికిఁ గల్గెనోయి! మెయి నిమ్మయి నెమ్మెయి జారచిహ్నముల్.&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sphttinno4kzl44ufno5xzb1wyy7vap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కీన్సు, జే. యం</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235951</id>
    <revision>
      <id>593260</id>
      <parentid>593188</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:10:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="814" sha1="kzj8turut1pnmx9e85euj7laserxe26" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కీన్సు, జే. యం
 | ముందరి = [[../కిరీటి వేంకటాచార్యులు/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=786 fromsection=&quot;786B&quot; to=793 tosection=&quot;793A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>kzj8turut1pnmx9e85euj7laserxe26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుడ్యచిత్రణము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235952</id>
    <revision>
      <id>593274</id>
      <parentid>593191</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="743" sha1="k8ybxigr97ysz61ca2m2nmr1qg8webm" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = కొండపల్లి శేషగిరిరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కుడ్యచిత్రణము
 | ముందరి = [[../కీన్సు, జే. యం/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=793 fromsection=&quot;793B&quot; to=800 tosection=&quot;800A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>k8ybxigr97ysz61ca2m2nmr1qg8webm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుమారిలభట్టు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235953</id>
    <revision>
      <id>593284</id>
      <parentid>593192</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="793" sha1="j27ti1kwaprvxqo4t21kqb182jjqje0" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = గుండేరావు హర్కారే
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కుమారిలభట్టు
 | ముందరి = [[../కుడ్యచిత్రణము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=800 fromsection=&quot;800B&quot; to=804 tosection=&quot;804A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>j27ti1kwaprvxqo4t21kqb182jjqje0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుఱళ్</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235955</id>
    <revision>
      <id>593278</id>
      <parentid>593195</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:37:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="703" sha1="juuq1y4lcgltv9z1qrc78afhgrde7y2" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = చల్లా రాధాకృష్ణశర్మ
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కుఱళ్
 | ముందరి = [[../కుమ్మరము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=812 fromsection=&quot;812B&quot; to=814 tosection=&quot;814A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>juuq1y4lcgltv9z1qrc78afhgrde7y2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కూలి</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235960</id>
    <revision>
      <id>593253</id>
      <parentid>593203</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="671" sha1="fcwqoy5gqey70rjf485eraxvza5jgdn" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కూలి
 | ముందరి = [[../కూచిపూడివారు/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=832 to=838 /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>fcwqoy5gqey70rjf485eraxvza5jgdn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణాజిల్లా</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235963</id>
    <revision>
      <id>593276</id>
      <parentid>593209</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="756" sha1="srwiv9dg1nfctrap3m6jfxxsiavistw" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కృష్ణాజిల్లా
 | ముందరి = [[../కృష్ణ దేవరాయాంధ్ర భాషానిలయము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=847 to=853 /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>srwiv9dg1nfctrap3m6jfxxsiavistw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కృష్ణానది</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235964</id>
    <revision>
      <id>593271</id>
      <parentid>593210</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:29:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="680" sha1="ptursnjeiu6psyiddbw4ibigbrrgtor" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = కె. సోమసుందరరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కృష్ణానది
 | ముందరి = [[../కృష్ణాజిల్లా/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=853 to=858 /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>ptursnjeiu6psyiddbw4ibigbrrgtor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్</title>
    <ns>102</ns>
    <id>235973</id>
    <revision>
      <id>593263</id>
      <timestamp>2026-10-23T12:14:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత  |ఇంటిపేరు =   |అసలుపేరు =  మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్  |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ  |పుట్టిన_యేడు =   |గిట్టిన_యేడు =   |వివరణ =   |బొమ్మ=   |వికీపీడియా_లంకె = మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్  |వికీ...'</comment>
      <origin>593263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="839" sha1="7rad222q6ut6uvphe91djjpv0r1upd8" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = 
 |అసలుపేరు =  మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్రహీం  షాహ]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>7rad222q6ut6uvphe91djjpv0r1upd8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593264</id>
      <parentid>593263</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:15:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>593264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="882" sha1="q4dhuxg0ymu01c2dlygqoaju2bmn715" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = 
 |అసలుపేరు =  మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాలము (ఖగోళశాస్త్రానుసారము)]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>q4dhuxg0ymu01c2dlygqoaju2bmn715</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593267</id>
      <parentid>593264</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>593267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1028" sha1="oogorjrplva3ya9d6flxoxkdrxfrr4a" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = 
 |అసలుపేరు =  మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కలన గణితము]]
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాలము (ఖగోళశాస్త్రానుసారము)]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>oogorjrplva3ya9d6flxoxkdrxfrr4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వర్గం:ఒడియా భాష</title>
    <ns>14</ns>
    <id>235974</id>
    <revision>
      <id>593280</id>
      <timestamp>2026-10-23T12:40:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>ఖాళీ పేజీని సృష్టించారు</comment>
      <origin>593280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593281</id>
      <parentid>593280</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:40:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:భాషలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>593281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="300kybnna2i21o2fl8yuvwc8i0wicma" xml:space="preserve">[[వర్గం:భాషలు]]</text>
      <sha1>300kybnna2i21o2fl8yuvwc8i0wicma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:గుండేరావు హర్కారే</title>
    <ns>102</ns>
    <id>235975</id>
    <revision>
      <id>593283</id>
      <timestamp>2026-10-23T12:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత  |ఇంటిపేరు = హర్కారే  |అసలుపేరు = గుండేరావు   |పేరు_మొదటి_అక్షరం = గ  |పుట్టిన_యేడు =   |గిట్టిన_యేడు =   |వివరణ =    |బొమ్మ=   |వికీపీడియా_లంకె = గుండేరావు హర్కారే  |వికీవ్యాఖ్య_లంకె =   |క...'</comment>
      <origin>593283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="800" sha1="5uiqaq7pmowvla2b5f76rol3phdhokk" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = హర్కారే
 |అసలుపేరు = గుండేరావు 
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = గ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ =  
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = గుండేరావు హర్కారే
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కుమారిలభట్టు]]


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>5uiqaq7pmowvla2b5f76rol3phdhokk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ద్విపదబసవపురాణము/పీఠిక</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235976</id>
    <revision>
      <id>593300</id>
      <timestamp>2026-10-23T13:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]  | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు |అనువాదం=  | విభాగము  = ద్విపద బసవపురాణము : పీఠిక   | ముందరి =   | తదుపరి =ద్విపద బసవపురాణము/ప్రస్తావన|ప్రస్తావన...'</comment>
      <origin>593300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="god24l5xh489cmb0srk54dx72u4uo25" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  = ద్విపద బసవపురాణము : పీఠిక 
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =[[ద్విపద బసవపురాణము/ప్రస్తావన|ప్రస్తావన]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=12 to=61/&gt;</text>
      <sha1>god24l5xh489cmb0srk54dx72u4uo25</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593301</id>
      <parentid>593300</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T13:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="15m8qybwd23e1ox0sqe705qkpq0xecs" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  పీఠిక 
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =[[ద్విపద బసవపురాణము/ప్రస్తావన|ప్రస్తావన]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=12 to=59 /&gt;</text>
      <sha1>15m8qybwd23e1ox0sqe705qkpq0xecs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593302</id>
      <parentid>593301</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T13:42:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="476" sha1="08v172s4kyuslqwm7x48ftnn603pvlh" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  పీఠిక 
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =[[../ప్రథమాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=12 to=59 /&gt;</text>
      <sha1>08v172s4kyuslqwm7x48ftnn603pvlh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ద్విపదబసవపురాణము/ప్రథమాశ్వాసము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235977</id>
    <revision>
      <id>593303</id>
      <timestamp>2026-10-23T13:43:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]  | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు |అనువాదం=  | విభాగము  =  ప్రథమాశ్వాసము  | ముందరి = [[../పీఠిక/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం= 1969 }} &lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu...'</comment>
      <origin>593303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="483" sha1="4nuqhmg1ionvzhvn1jzuwo0nrxrnzor" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  ప్రథమాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../పీఠిక/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=60 to=99 /&gt;</text>
      <sha1>4nuqhmg1ionvzhvn1jzuwo0nrxrnzor</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593304</id>
      <parentid>593303</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T13:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="498" sha1="s9r4w3iqu5882t59u6f2ohwbkysrfuh" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  ప్రథమాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../పీఠిక/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=60 to=99 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>s9r4w3iqu5882t59u6f2ohwbkysrfuh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593306</id>
      <parentid>593304</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T13:47:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="544" sha1="0lovkf880uedt8i8hc0u46kcj5cbh7d" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  ప్రథమాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../పీఠిక/]]
 | తదుపరి =[[../ద్వితీయాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=60 to=105 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>0lovkf880uedt8i8hc0u46kcj5cbh7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ద్విపదబసవపురాణము/ద్వితీయాశ్వాసము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235978</id>
    <revision>
      <id>593307</id>
      <timestamp>2026-10-23T13:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]  | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు |అనువాదం=  | విభాగము  =  ద్వితీయాశ్వాసము  | ముందరి = [[../ప్రథమాశ్వాసము/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం= 1969 }} &lt;pages...'</comment>
      <origin>593307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="530" sha1="1hkzsg1lszoexlazludsp4bflakvtev" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  ద్వితీయాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../ప్రథమాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=106 to=135 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>1hkzsg1lszoexlazludsp4bflakvtev</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593310</id>
      <parentid>593307</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="530" sha1="m6k74y03z4pgk36i1d8ys05zslgji1u" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  ద్వితీయాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../ప్రథమాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=106 to=136 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>m6k74y03z4pgk36i1d8ys05zslgji1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593311</id>
      <parentid>593310</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="569" sha1="tacpudmzxfi0yrts8reg0b7p1ysasan" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  ద్వితీయాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../ప్రథమాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[../తృతీయాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=106 to=136 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>tacpudmzxfi0yrts8reg0b7p1ysasan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ద్విపదబసవపురాణము/తృతీయాశ్వాసము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235979</id>
    <revision>
      <id>593309</id>
      <timestamp>2026-10-23T14:29:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]  | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు |అనువాదం=  | విభాగము  =  తృతీయాశ్వాసము   | ముందరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం= 1969 }} &lt;pages...'</comment>
      <origin>593309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="8kt8hqdk6len1sbmw6fbp3avwrbe194" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  తృతీయాశ్వాసము 
 | ముందరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=136 to=165 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>8kt8hqdk6len1sbmw6fbp3avwrbe194</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593312</id>
      <parentid>593309</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="igqoonha0ulxp7qh9ammgyhzwl4idui" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  తృతీయాశ్వాసము 
 | ముందరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=137 to=165 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>igqoonha0ulxp7qh9ammgyhzwl4idui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593313</id>
      <parentid>593312</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:32:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="573" sha1="1mfk8diettb7qbknikf0vm1zokqbpge" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  తృతీయాశ్వాసము 
 | ముందరి = [[../ద్వితీయాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[../చతుర్థాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=137 to=191 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>1mfk8diettb7qbknikf0vm1zokqbpge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ద్విపదబసవపురాణము/చతుర్థాశ్వాసము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235980</id>
    <revision>
      <id>593314</id>
      <timestamp>2026-10-23T14:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]  | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు |అనువాదం=  | విభాగము  =   చతుర్థాశ్వాసము  | ముందరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]]  | తదుపరి =[[../పంచమాశ్వాసము/]]  | వివరములు =  |సం...'</comment>
      <origin>593314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="564" sha1="g7vmu5cm3nzj93cvpnis3ok0hgfytnw" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =   చతుర్థాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[../పంచమాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=192 to=231 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>g7vmu5cm3nzj93cvpnis3ok0hgfytnw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593317</id>
      <parentid>593314</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="564" sha1="aauqkb8ejgd2p61u71v76f89yyianlc" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =   చతుర్థాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../తృతీయాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[../పంచమాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=192 to=220 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>aauqkb8ejgd2p61u71v76f89yyianlc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ద్విపదబసవపురాణము/పంచమాశ్వాసము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235981</id>
    <revision>
      <id>593316</id>
      <timestamp>2026-10-23T14:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]  | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు |అనువాదం=  | విభాగము  =   పంచమాశ్వాసము  | ముందరి = [[../చతుర్థాశ్వాసము/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం= 1969 }} &lt;pages index...'</comment>
      <origin>593316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="525" sha1="gwxpys5wcv99f5ah12ee213bkggfi9k" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =   పంచమాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../చతుర్థాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=231 to=251 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>gwxpys5wcv99f5ah12ee213bkggfi9k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593318</id>
      <parentid>593316</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="525" sha1="69e0n5k395n0yi3bobmmf3jsq654z2h" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =   పంచమాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../చతుర్థాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=221 to=251 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>69e0n5k395n0yi3bobmmf3jsq654z2h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593319</id>
      <parentid>593318</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:43:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="561" sha1="sqrokhnnazbzjjl3lbdeem5mlj57c8d" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =   పంచమాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../చతుర్థాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[../షష్ఠాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=221 to=251 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>sqrokhnnazbzjjl3lbdeem5mlj57c8d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593322</id>
      <parentid>593319</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:45:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="561" sha1="cydr3qg50x9vqxpempzs36ynmg8t5he" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =   పంచమాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../చతుర్థాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[../షష్ఠాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=221 to=256 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>cydr3qg50x9vqxpempzs36ynmg8t5he</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ద్విపదబసవపురాణము/షష్ఠాశ్వాసము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235982</id>
    <revision>
      <id>593320</id>
      <timestamp>2026-10-23T14:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]  | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు |అనువాదం=  | విభాగము  =  షష్ఠాశ్వాసము   | ముందరి = [[../పంచమాశ్వాసము/]]  | తదుపరి =[[../సప్తమాశ్వాసము/]]  | వివరములు =  |సంవత...'</comment>
      <origin>593320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="558" sha1="a2ore9ajpe736u3a65xiackr10zlvhn" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  షష్ఠాశ్వాసము 
 | ముందరి = [[../పంచమాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[../సప్తమాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=251 to=261 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>a2ore9ajpe736u3a65xiackr10zlvhn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593321</id>
      <parentid>593320</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="558" sha1="alqkl3gs705gxgzrq9og94gdny2qzny" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  షష్ఠాశ్వాసము 
 | ముందరి = [[../పంచమాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[../సప్తమాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=257 to=261 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>alqkl3gs705gxgzrq9og94gdny2qzny</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593325</id>
      <parentid>593321</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="558" sha1="47lwjondc1ysr17e9vnju7gmbxf7dhm" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  షష్ఠాశ్వాసము 
 | ముందరి = [[../పంచమాశ్వాసము/]]
 | తదుపరి =[[../సప్తమాశ్వాసము/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=257 to=283 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>47lwjondc1ysr17e9vnju7gmbxf7dhm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ద్విపదబసవపురాణము/సప్తమాశ్వాసము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235983</id>
    <revision>
      <id>593323</id>
      <timestamp>2026-10-23T14:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]  | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు |అనువాదం=  | విభాగము  =  సప్తమాశ్వాసము  | ముందరి = [[../షష్ఠాశ్వాసము /]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం= 1969 }} &lt;pages index=&quot;D...'</comment>
      <origin>593323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="522" sha1="3fkbscq50kv8q0e1j0np58rt6cfqru3" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  సప్తమాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../షష్ఠాశ్వాసము /]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=262 to=281 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>3fkbscq50kv8q0e1j0np58rt6cfqru3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593324</id>
      <parentid>593323</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:47:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="522" sha1="ld19kuajis3ydeoz8ipxfepd012lx46" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  సప్తమాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../షష్ఠాశ్వాసము /]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=284 to=291 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>ld19kuajis3ydeoz8ipxfepd012lx46</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593326</id>
      <parentid>593324</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T14:48:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>593326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="522" sha1="i80ne5uj8sbkr6kf2bz4xpeu1ejqzhe" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం=
 | విభాగము  =  సప్తమాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../షష్ఠాశ్వాసము /]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=284 to=317 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>i80ne5uj8sbkr6kf2bz4xpeu1ejqzhe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593343</id>
      <parentid>593326</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:10:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="516" sha1="pqm8saru8fjnqjgstdg5xagp5ym0ar6" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ద్విపద బసవపురాణము]]
 | రచయిత = పాల్కురికి సోమనాథుడు
|అనువాదం =
 | విభాగము  =  సప్తమాశ్వాసము
 | ముందరి = [[../షష్ఠాశ్వాసము /]]
 | తదుపరి = 
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1969
}}
&lt;pages index=&quot;Dvipada-basavapuraanamu.pdf&quot; from=284 to=317 /&gt;

{{smallrefs}}</text>
      <sha1>pqm8saru8fjnqjgstdg5xagp5ym0ar6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వర్గం:గుజరాతీ భాష</title>
    <ns>14</ns>
    <id>235984</id>
    <revision>
      <id>593329</id>
      <timestamp>2026-10-23T15:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>ఖాళీ పేజీని సృష్టించారు</comment>
      <origin>593329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593330</id>
      <parentid>593329</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:భాషలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>593330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="300kybnna2i21o2fl8yuvwc8i0wicma" xml:space="preserve">[[వర్గం:భాషలు]]</text>
      <sha1>300kybnna2i21o2fl8yuvwc8i0wicma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/861</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235985</id>
    <revision>
      <id>593334</id>
      <timestamp>2026-10-23T16:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>593334</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6blhqhrde5y33c05h64eiyhk5018kgr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6blhqhrde5y33c05h64eiyhk5018kgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/862</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235986</id>
    <revision>
      <id>593335</id>
      <timestamp>2026-10-23T16:22:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>593335</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6blhqhrde5y33c05h64eiyhk5018kgr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6blhqhrde5y33c05h64eiyhk5018kgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వర్గం:హిందీ భాష</title>
    <ns>14</ns>
    <id>235987</id>
    <revision>
      <id>593337</id>
      <timestamp>2026-10-23T16:39:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>ఖాళీ పేజీని సృష్టించారు</comment>
      <origin>593337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593338</id>
      <parentid>593337</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T16:40:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:భాషలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>593338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="300kybnna2i21o2fl8yuvwc8i0wicma" xml:space="preserve">[[వర్గం:భాషలు]]</text>
      <sha1>300kybnna2i21o2fl8yuvwc8i0wicma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:చొక్కనాథచరిత్ర (పచ్చకప్పురపు తిరువేంగళరాజు).pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235988</id>
    <revision>
      <id>593340</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:40:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' {{Css image crop |Image = చొక్కనాథచరిత్ర (పచ్చకప్పురపు తిరువేంగళరాజు).pdf |Page = 1 |bSize = 600 |cWidth = 129 |cHeight = 129 |oTop = 95 |oLeft = 240 |Location = center |Description =  }}'</comment>
      <origin>593340</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="279" sha1="0ar4cwohelcpt55td3979usnzrboy0x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Css image crop
|Image = చొక్కనాథచరిత్ర (పచ్చకప్పురపు తిరువేంగళరాజు).pdf
|Page = 1
|bSize = 600
|cWidth = 129
|cHeight = 129
|oTop = 95
|oLeft = 240
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ar4cwohelcpt55td3979usnzrboy0x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593341</id>
      <parentid>593340</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>593341</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="923" sha1="7ff6iu368pujxu91yo96w8vmsic9n39" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|MADRAS GOVERNMENT ORIENTAL MANUSCRIPTS SERIES NO.35}}
{{Css image crop
|Image = చొక్కనాథచరిత్ర (పచ్చకప్పురపు తిరువేంగళరాజు).pdf
|Page = 1
|bSize = 600
|cWidth = 129
|cHeight = 129
|oTop = 95
|oLeft = 240
|Location = center
|Description = 
}}
{{p|ac|fs150}}చొక్కనాథచరిత్ర&lt;/p&gt;
{{p|ac|fwb}}పచ్చకప్పురపు తిరువేంగళరాజప్రణీతము&lt;/p&gt;

{{p|ac|fs150}}COKKANĀTHA CARITRA&lt;/p&gt;
{{Center|BY}}
{{p|ac|fwb}}PACCAKAPPURAPU TIRUVĒNGAĻARĀJU&lt;/p&gt;

{{Center|EDITED BY}}
{{p|ac|fwb}}T. CHANDRASEKHARAN, M.A., L.T.,&lt;/p&gt;
&lt;poem&gt;''Curator, Government Oriental Manuscripts Library, Madras
and the Staff of the Library.

Under the orders of the Government of Madras''&lt;/poem&gt;

{{Center|&lt;poem&gt;PRINTED BY THE SUPERINTENDENT
GOVERNMENT PRESS
MADRAS
1954&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7ff6iu368pujxu91yo96w8vmsic9n39</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593342</id>
      <parentid>593341</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>593342</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="934" sha1="gobp3quia5mngj5rm5j3zvyo8zmmlq5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|MADRAS GOVERNMENT ORIENTAL MANUSCRIPTS SERIES NO.35}}
{{Css image crop
|Image = చొక్కనాథచరిత్ర (పచ్చకప్పురపు తిరువేంగళరాజు).pdf
|Page = 1
|bSize = 600
|cWidth = 129
|cHeight = 129
|oTop = 95
|oLeft = 240
|Location = center
|Description = 
}}
{{p|ac|fs150}}చొక్కనాథచరిత్ర&lt;/p&gt;
{{p|ac|fwb}}పచ్చకప్పురపు తిరువేంగళరాజప్రణీతము&lt;/p&gt;

{{p|ac|fs150}}COKKANĀTHA CARITRA&lt;/p&gt;
{{Center|BY}}
{{p|ac|fwb}}PACCAKAPPURAPU TIRUVĒNGAĻARĀJU&lt;/p&gt;

{{Center|EDITED BY}}
{{p|ac|fwb}}T. CHANDRASEKHARAN, M.A., L.T.,&lt;/p&gt;
{{Center|&lt;poem&gt;''Curator, Government Oriental Manuscripts Library, Madras
and the Staff of the Library.

Under the orders of the Government of Madras''&lt;/poem&gt;}}

{{Center|&lt;poem&gt;PRINTED BY THE SUPERINTENDENT
GOVERNMENT PRESS
MADRAS
1954&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gobp3quia5mngj5rm5j3zvyo8zmmlq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పతంజలి యోగసూత్రాలు తెలుగు అనువాదం – యథాతథం</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235989</id>
    <revision>
      <id>593358</id>
      <timestamp>2026-10-24T02:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Purushudu</username>
        <id>7596</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''''పతంజలి యోగసూత్రాలు తెలుగు అనువాదం – యథాతథం'''  ఈ గ్రంథంలో పతంజలి మహర్షి రచించిన యోగసూత్రాలకు తెలుగు అనువాదం యథాతథంగా అందించబడుతుంది.  == విషయ సూచిక ==  * /సమాధి పాదం|1. సమాధి పాద...'</comment>
      <origin>593358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="974" sha1="d4xqt5l6jelkmy52veffqpy8j417gyj" xml:space="preserve">'''పతంజలి యోగసూత్రాలు తెలుగు అనువాదం – యథాతథం'''

ఈ గ్రంథంలో పతంజలి మహర్షి రచించిన యోగసూత్రాలకు తెలుగు అనువాదం యథాతథంగా అందించబడుతుంది.

== విషయ సూచిక ==

* [[/సమాధి పాదం|1. సమాధి పాదం]]
* [[/సాధన పాదం|2. సాధన పాదం]]
* [[/విభూతి పాదం|3. విభూతి పాదం]]
* [[/కైవల్య పాదం|4. కైవల్య పాదం]]

== గ్రంథ వివరాలు ==

* '''గ్రంథకర్త:''' పతంజలి మహర్షి
* '''భాష:''' తెలుగు
* '''విషయం:''' యోగదర్శనం
* '''అనువాదం:''' యథాతథ తెలుగు అనువాదం</text>
      <sha1>d4xqt5l6jelkmy52veffqpy8j417gyj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>593361</id>
      <parentid>593358</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:13:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Purushudu</username>
        <id>7596</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Blanked the page</comment>
      <origin>593361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Translation:పతంజలి యోగసూత్రాలు తెలుగు అనువాదం – యథాతథం/సమాధి పాదం</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235990</id>
    <revision>
      <id>593360</id>
      <timestamp>2026-10-24T03:02:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Purushudu</username>
        <id>7596</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{Translation_header | title = योगसूत्रम् — సమాధి పాదం | author = పతంజలి మహర్షి | translator = తెలుగు అనువాదం | language = తెలుగు | original = [[sa:योगसूत्रम्]] }}  '''పతంజలి యోగసూత్రాలు — సమాధి పాదం'''  ఈ పేజీలో పతంజలి మహర్షి రచించి...'</comment>
      <origin>593360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="839" sha1="gydts3trm6f7o0wz2ge1mtt24v62ref" xml:space="preserve">{{Translation_header
| title = योगसूत्रम् — సమాధి పాదం
| author = పతంజలి మహర్షి
| translator = తెలుగు అనువాదం
| language = తెలుగు
| original = [[sa:योगसूत्रम्]]
}}

'''పతంజలి యోగసూత్రాలు — సమాధి పాదం'''

ఈ పేజీలో పతంజలి మహర్షి రచించిన యోగసూత్రాల మొదటి పాదమైన సమాధి పాదానికి తెలుగు అనువాదం అందించబడుతుంది.

మూల సంస్కృత గ్రంథం: [[:sa:योगसूत्रम्|योगसूत्रम् — సంస్కృత వికీసోర్స్]]

---</text>
      <sha1>gydts3trm6f7o0wz2ge1mtt24v62ref</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>