వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 0 1686 593494 61757 2026-10-25T17:33:57Z Dglasri 7328 /* బయటి లింకులు */ 593494 wikitext text/x-wiki <!-- BOX --> <div style='padding:0.5em; margin-bottom:0.8em; border:1px solid #fd8; background:#fffcec;'> <!-- BOX HEAD --> <div style="background-color:#fd8; font-weight:bold; font-size:140%; text-align:left; padding:0.3em;margin-bottom:0.2em;">ఇట్టి ముద్దులాడి బాలు డేడవాడు (రాగం: దేవగాంధారి) (తాళం : ) </div> <!-- BOX CONTENT --> <div style='padding-left:0.5em;'> <poem> ఇట్టి ముద్దులాడి బాలు డేడవాడు వాని బట్టి తెచ్చి పొట్టనిండ బాలు వోయరే గామిడై పారితెంచి కాగెడి వెన్నెలలోన చేమ పూవు కడియాల చేయి పెట్టి చీమ గుట్టెనని తన చెక్కిట గన్నీరు జార వేమరు వాపోయే వాని వెడ్డు వెట్టరే ముచ్చువలె వచ్చి తన ముంగ మురువుల చేయి తచ్చెడి పెరుగులోన దగబెట్టి నొచ్చెనని చేయిదీసి నోర నెల్ల జొల్లుగార వొచ్చెలి వాపోవువాని నూరడించరే ఎప్పుడు వచ్చెనో మా యిల్లు చొచ్చి పెట్టెలోని చెప్పరాని వుంగరాల చేయి పెట్టి అప్పడైన వేంకటాద్రి అసవాలకుడు గాన తప్పకుండ బెట్టె (బట్టి) వాని తలకెత్తరే </poem> </div></div><!-- END of BOX --> <!-- BOX --> <div style='padding:0.5em; margin-bottom:0.8em; border:1px solid #9fee9f; background:#f0fff0;'> <!-- BOX HEAD --> <div style="background-color:#9fee9f; font-weight:bold; font-size:140%; text-align:left; padding:0.3em;margin-bottom:0.2em;">Itti muddulaadi baalu daedavaadu (Raagam: daevagaamdhaari) (Taalam: )</div> <!-- BOX CONTENT --> <div style='padding-left:0.5em;'> <poem> Itti muddulaadi baalu daedavaadu vaani Batti techchi pottanimda baalu voyarae Gaamidai paaritemchi kaagedi vennelalona Chaema poovu kadiyaala chaeyi petti Cheema guttenani tana chekkita ganneeru jaara Vaemaru vaapoyae vaani veddu vettarae Muchchuvale vachchi tana mumga muruvula chaeyi Tachchedi perugulona dagabetti Nochchenani chaeyideesi nora nella jollugaara Vochcheli vaapovuvaani nooradimcharae Eppudu vachcheno maa yillu chochchi petteloni Chepparaani vumgaraala chaeyi petti Appadaina vaemkataadri asavaalakudu gaana Tappakumda bette (batti) vaani talakettarae </poem> </div></div> <!-- END OF BOX --> ===బయటి లింకులు=== <h1>Listen Audio</h1> [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/05/itti-muddulaadi-baaludedavaaru.html Itti mudduladi - ఇట్టి ముద్దులాడి] <!-- esnips link పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --> ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] cglyjnughxv84btbvw8kyjaefihmspk 0 1757 593481 55793 2026-10-25T17:10:38Z Dglasri 7328 593481 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|క్షీరాబ్ధి కన్యకకు (రాగం: ) (తాళం : )}} <poem> క్షీరాబ్ధి కన్యకకు శ్రీ మహాలక్ష్మికిని నీరజాలయమునకు నీరాజనం జలజాక్షి మోమునకు జక్కవ కుచంబులకు నెలకొన్న కప్పురపు నీరాజనం అలివేణి తురుమునకు హస్తకమలంబులకు నిలువుమాణిక్యముల నీరాజనం చరణ కిసలయములకు సకియరంభోరులకు నిరతమగు ముత్తేల నీరాజనం అరిది జఘనంబునకు అతివనిజనాభికిని నిరతి నానావర్ణ నీరాజనం పగటు శ్రీవేంకటేశు పట్టపురాణియై నెగడు సతికళలకును నీరాజనం జగతి నలమేల్మంగ చక్కదనములకెల్ల నిగుడు నిజ శోభనపు నీరాజనం </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|Ksheeraabdhi kanyakaku (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> Ksheeraabdhi kanyakaku Sree mahaalakshmikini Neerajaalayamunaku neeraajanam Jalajaakshi momunaku jakkava kuchambulaku Nelakonna kappurapu neeraajanam Alivaeni turumunaku hastakamalambulaku Niluvumaanikyamula neeraajanam Charana kisalayamulaku sakiyarambhorulaku Niratamagu muttaela neeraajanam Aridi jaghanambunaku ativanijanaabhikini Nirati naanaavarna neeraajanam Pagatu sreevaemkataesu pattapuraaniyai Negadu satikalalakunu neeraajanam Jagati nalamaelmamga chakkadanamulakella Nigudu nija sobhanapu neeraajanam </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{TextQuality|100%}}===బయటి లింకులు=== <h1>Listen Audio</h1> [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/05/ksheerabdhi-kanyakaku.html ksheerabdhi kanyakaku - క్షీరాబ్ధి కన్యకకు] <!-- esnips లింక్ పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --> ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] 8bfrzcxwv0tgaewyb30qpg6exihxwxb 0 1784 593493 304944 2026-10-25T17:28:34Z Dglasri 7328 /* బయటి లింకులు */ 593493 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|జయలక్ష్మి వరలక్ష్మ (రాగం:లలిత ) (తాళం : )}} <poem> జయలక్ష్మి వరలక్ష్మి సంగ్రామ వీరలక్ష్మి ప్రియురాలవై హరికిఁ బెరసితివమ్మా పాలజలనిధిలోని పసనైన మీఁగడ మేలిమి తామెరలోని మించువాసన నీలవర్ణునురముపై నిండిన నిధానమవై యేలేవు లోకములు మమ్మేలవమ్మా చందురుతోడఁ బుట్టిన సంపదల మెఱుఁగవో కందువ బ్రహ్మలఁ గాచేకల్పవల్లివో అందిన గోవిందునికి అండనే తోడునీడై వుందానవు మాఇంటనే వుండవమ్మా పదియారు వన్నెలతో బంగారు పతిమ చెదరని వేదముల చిగురుఁబోడి యెదుట శ్రీవేంకటేశునిల్లాలవై నీవు నిధుల నిలిచేతల్లి నీవారమమ్మా </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|Jayalakshmi varalakshmi (Raagam:lalita ) (Taalam: )}} <poem> Jayalakshmi varalakshmi samgraama veeralakshmi Priyuraalavai hariki@m berasitivammaa Paalajalanidhiloni pasanainamee@mgada Maelimitaameraloni mimchuvaasana Neelavarnunuramupai nimdinanidhaanamavai Yaelaevu lokamulu mammaelavammaa Chamdurutoda@m buttina sampadalame~ru@mgavo Kamduva brahmala@m gaachaekalpavallivo Amdina govimduniki amdanae toduneedavai Vumdaanavu maaimtanae vumdavammaa Padiyaaruvannelato bamgaarupatima Chedaranivaedamulachiguru@mbodi Yeduta sreevaemkataesunillaalavai neevu Nidula nilichaetalli neevaaramammaa </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== <h1>Listen Audio</h1> [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/05/jayalakshmi-varalakshmi.html Jayalakshmi Varalakshmi - జయలక్ష్మి వరలక్ష్మి] <!-- esnips link పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --> ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] 1eiktg5t330n0rxb9wr4bh4hg0qe45s 0 2815 593490 470789 2026-10-25T17:24:36Z Dglasri 7328 /* బయటి లింకులు */ 593490 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|కొండలలో నెలకొన్న (రాగం: హిందోళం) (తాళం : )}} <poem> కొండలలో నెలకొన్న కోనేటి రాయడు వాడు కొండలంత వరములు గుప్పెడువాడు కుమ్మర దాసుడైన కురువరతినంబి యిమ్మన్న వరములెల్ల నిచ్చినవాడు దొమ్ములు సేసినయట్టి తొండమాం చక్కురవర్తి రమ్మన్న చోటికి వచ్చి నమ్మినవాడు అచ్చపు వేడుకతో ననంతాళువారికి ముచ్చిలి వెట్టికి మన్ను మోచినవాడు మచ్చిక దొలక దిరుమలనంబి తోడుత నిచ్చనిచ్చ మాటలాడి నొచ్చినవాడు కంచిలోన నుండ దిరుకచ్చినంబి మీద కరుణించి తనయెడకు రప్పించిన వాడు ఎంచి యెక్కుడైన వేంకటేశుడు మనలకు మంచివాడై కరుణ బాలించినవాడు </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|Komdalalo nelakonna (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> Komdalalo nelakonna koneti rayadu vadu Komdalamta varamulu guppeduvadu Kummara dasudaina kuruvaratinambi Yimmanna varamulella niccinavadu Dommulu sesinayatti tomdamam cakkuravarti Rammanna cotiki vacci namminavadu Achapu vedukatho nanamtaluvariki Muccili vettiki mannu mocinavadu Maccika dolaka dirumalanambi toduta Niccanicca mataladi noccinavadu Kamcilona numda dirukaccinambi mida Karunimci tanayedaku rappimcina vadu Emci yekkudaina ===బయటి లింకులు=== <h1>Listen Audio</h1> [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/05/kondalalo-nelakonna.html kondalalo nelakonna - కొండలలో నెలకొన్న] <!-- esnips link పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --> ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] ======సారాంశము: === Pallavi: He is "Konetiraya" (The king of lake that is by the side of Tirumala Temple), who resides on the mountains. He grants wishes limitlessly. I Stanza:He is the One who granted whatever "Kuruvarati nambi", the pot maker had asked for. He granted boons to the emperor Tondaman, the greatest devotee - whenever he sought His help. II Stanza: With true pleasure, He carried the mud without any remuneration for Anantaluvar (Lord Venkateshwara comes in the guise of a small kid and helps Anantaluvar while digging a well - for watering the plants in the garden raised for the sacred service of the Lord, - by carrying the dug mud). He is the Beloved One to "Tirumalanambi" who always desired to chat with him. III Stanza:He is the one who graced "Tirukatchinambi" though he was in "Kanchi" (a popular shrine in Madras) where Varadaraja (another form of Vishnu. Vishnu is the prime form of God who is involved in protecting the good and destroying the evil). Lord Venkateshwara always showers His mercy on us if we serve Him with 'bhakti'. {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] 9dvv58gmvwxwh8fpd98po9b1jywj27r 593491 593490 2026-10-25T17:25:39Z Dglasri 7328 /* ===సారాంశము: */ 593491 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|కొండలలో నెలకొన్న (రాగం: హిందోళం) (తాళం : )}} <poem> కొండలలో నెలకొన్న కోనేటి రాయడు వాడు కొండలంత వరములు గుప్పెడువాడు కుమ్మర దాసుడైన కురువరతినంబి యిమ్మన్న వరములెల్ల నిచ్చినవాడు దొమ్ములు సేసినయట్టి తొండమాం చక్కురవర్తి రమ్మన్న చోటికి వచ్చి నమ్మినవాడు అచ్చపు వేడుకతో ననంతాళువారికి ముచ్చిలి వెట్టికి మన్ను మోచినవాడు మచ్చిక దొలక దిరుమలనంబి తోడుత నిచ్చనిచ్చ మాటలాడి నొచ్చినవాడు కంచిలోన నుండ దిరుకచ్చినంబి మీద కరుణించి తనయెడకు రప్పించిన వాడు ఎంచి యెక్కుడైన వేంకటేశుడు మనలకు మంచివాడై కరుణ బాలించినవాడు </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|Komdalalo nelakonna (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> Komdalalo nelakonna koneti rayadu vadu Komdalamta varamulu guppeduvadu Kummara dasudaina kuruvaratinambi Yimmanna varamulella niccinavadu Dommulu sesinayatti tomdamam cakkuravarti Rammanna cotiki vacci namminavadu Achapu vedukatho nanamtaluvariki Muccili vettiki mannu mocinavadu Maccika dolaka dirumalanambi toduta Niccanicca mataladi noccinavadu Kamcilona numda dirukaccinambi mida Karunimci tanayedaku rappimcina vadu Emci yekkudaina ===బయటి లింకులు=== <h1>Listen Audio</h1> [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/05/kondalalo-nelakonna.html kondalalo nelakonna - కొండలలో నెలకొన్న] <!-- esnips link పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --> ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] ffvnj5u6lv38ifkozsy5l31axo5toau 0 2884 593484 566455 2026-10-25T17:17:19Z Dglasri 7328 /* బయటి లింకులు */ 593484 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|బ్రహ్మకడిగిన (రాగం: ) (తాళం : )}} <poem> ప|| బ్రహ్మకడిగిన పాదము | బ్రహ్మము దానె నీ పాదము || చ|| చెలగి వసుధ గొలిచిన నీ పాదము | బలితల మోపిన పాదము | తలకక గగనము తన్నిన పాదము | బలరిపు గాచిన పాదము || చ|| కామిని పాపము కడిగిన పాదము | పాముతల నిడిన పాదము | ప్రేమకు శ్రీసతి పిసికెడి పాదము | పామిడి తురగపు పాదము || చ|| పరమ యోగులకు పరి పరి విధముల | వర మొసగెడి నీ పాదము | తిరు వేంకటగిరి తిరమని చూపిన | పరమ పదము నీ పాదము || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|brahmakaDigina (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> pa|| brahmakaDigina pAdamu | brahmamu dAne nI pAdamu || ca|| celagi vasudha golicina nI pAdamu | balitala mOpina pAdamu | talakaka gaganamu tannina pAdamu | balaripu gAcina pAdamu || ca|| kAmini pApamu kaDigina pAdamu | pAmutala niDina pAdamu | prEmaku SrIsati pisikeDi pAdamu | pAmiDi turagapu pAdamu || ca|| parama yOgulaku pari pari vidhamula | vara mosageDi nI pAdamu | tiru vEMkaTagiri tiramani cUpina | parama padamu nI pAdamu || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== <h1>Listen Audio</h1> [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/04/brahma-kadigina-paadamu.html Brahma kadigina padamu - బ్రహ్మ కడిగిన పాదము] <!-- esnips లింక్ పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --> ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] 1tb86000dsge098ogi2bltuxyo7xwe0 0 3661 593548 10233 2026-10-26T11:42:12Z Dglasri 7328 /* బయటి లింకులు */ 593548 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|నమో నారాయణాయ (రాగం: ) (తాళం : )}} <poem> ప|| నమో నారాయణాయ నమః | సమధికానందాయ సర్వేశ్వరాయ || చ|| ధరణీసతీఘన స్తనశైలపరిరంభ- | పరిమళ శ్రమజల ప్రమదాయ | సరసిజ నివాసినీ సరసప్రణామయుత- | చరణాయతే నమో సకలాత్మకాయ || చ|| సత్యభామాముఖాంచన పత్రవల్లికా- | నిత్య రచనక్రియా నిపుణాయ | కాత్యాయనీ స్తోత్రకామాయ తే నమో | ప్రత్యక్ష నిజపరబ్రహ్మ రూపాయ || చ|| దేవతాధిప మకుటదివ్య రత్నాంశుసం- | భావితామల పాదపంకజాయ | కైవల్య కామినీకాంతాయ తే నమో | శ్రీవేంకటాచల శ్రీనివాసాయ || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|namO nArAyaNAya (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> pa|| namO nArAyaNAya namaH | samadhikAnaMdAya sarvESvarAya || ca|| dharaNIsatIGana stanaSailapariraMBa- | parimaLa Sramajala pramadAya | sarasija nivAsinI sarasapraNAmayuta- | caraNAyatE namO sakalAtmakAya || ca|| satyaBAmAmuKAMcana patravallikA- | nitya racanakriyA nipuNAya | kAtyAyanI stOtrakAmAya tE namO | pratyakSha nijaparabrahma rUpAya || ca|| dEvatAdhipa makuTadivya ratnAMSusaM- | BAvitAmala pAdapaMkajAya | kaivalya kAminIkAMtAya tE namO | SrIvEMkaTAcala SrInivAsAya || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== <h1>Listen Audio</h1> [https://annamayya-u.blogspot.com/2010/09/namo-narayanaya-namo.html Namo Narayanaya (Namo Narayanayah) - నమో నారాయణాయ] <!-- esnips link పనిచేయడం లేదు / No link — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --> ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] hcj79ylz72wa1ig05jdpqkejyydv39x 0 3855 593487 555624 2026-10-25T17:22:23Z Dglasri 7328 /* బయటి లింకులు */ 593487 wikitext text/x-wiki ప|| శ్రీమన్నారాయణ శ్రీమన్నారాయణ | శ్రీమన్నారాయణ నీ శ్రీపాదమే శరణు || చ|| కమలాసతీ ముఖకమల కమలహిత | కమలప్రియ కమలేక్షణ | కమలాసనహిత గరుడగమన శ్రీ | కమలనాభ నీపదకమలమే శరణు || చ|| పరమయోగిజన భాగధేయ శ్రీ | పరమపూరుష పరాత్పర | పరమాత్మ పరమాణురూప శ్రీ | తిరువేంకటగిరి దేవ శరణు || ===బయటి లింకులు=== <h1>Listen Audio</h1> [https://annamayya-u.blogspot.com/2010/10/srimannarayana.html Srimannarayana - శ్రీమన్నారాయణ] <!-- esnips & other links పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --> ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] cmo2hkfclmtjgygrd5ng9a2vr24ck9t 0 3874 593483 116343 2026-10-25T17:13:49Z Dglasri 7328 /* బయటి లింకులు */ 593483 wikitext text/x-wiki [[బొమ్మ:Govinda2.jpg|right|300px|]] {{Annamayya-box1-top|తందనాన ఆహ (రాగం: ) (తాళం : )}} <poem> ప|| తందనాన ఆహి తందనాన పురె | తందనాన భళా తందనాన || చ|| బ్రహ్మ మొకటే పరబ్రహ్మ మొకటే | పరబ్రహ్మ మొకటే పరబ్రహ్మ మొకటే || చ|| కందువగు హీనాధికము లిందు లేవు | అందరికి శ్రీహరే అంతరాత్మ | ఇందులో జంతుకులమింతా నొకటే | అందరికి శ్రీహరే అంతరాత్మ || చ|| నిండార రాజు నిద్రించు నిద్రయు నొకటే | అండనే బంటునిద్ర అదియు నొకటే | మెండైన బ్రాహ్మణుడు మెట్టుభూమి యొకటే | చండాలు డుండేటి సరిభూమి యొకటే || చ|| అనుగుదేవతలకును అలకామ సుఖమొకటే | ఘనకీట పశువులకు కామ సుఖమొకటే | దినమహో రాత్రములు తెగి ధనాఢ్యునకొకటే | వొనర నిరుపేదకును వొక్కటే అవియు || చ|| కొరలి శిష్టాన్నములు గొను నాకలొకటే | తిరుగు దుష్టాన్నములు తిను నాకలొకటే | పరగ దుర్గంధములపై వాయువొకటే | వరుస బరిమళముపై వాయువొకటే || చ|| కడగి యేనుగు మీద గాయు యెండొకటే | పుడమి శునకము మీద బొలయు నెండొకటే | కడు బుణ్యులను బాప కర్ములను సరిగావ | జడియు శ్రీ వేంకటేశ్వర నామమొకటే || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|taMdanAna Ahi (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> pa|| taMdanAna Ahi taMdanAna pure | taMdanAna BaLA taMdanAna || ca|| brahma mokaTE parabrahma mokaTE | parabrahma mokaTE parabrahma mokaTE || ca|| kaMduvagu hInAdhikamu liMdu lEvu | aMdariki SrIharE aMtarAtma | iMdulO jaMtukulamiMtA nokaTE | aMdariki SrIharE aMtarAtma || ca|| niMDAra rAju nidriMcu nidrayu nokaTE | aMDanE baMTunidra adiyu nokaTE | meMDaina brAhmaNuDu meTTuBUmi yokaTE | caMDAlu DuMDETi sariBUmi yokaTE || ca|| anugudEvatalakunu alakAma suKamokaTE | GanakITa paSuvulaku kAma suKamokaTE | dinamahO rAtramulu tegi dhanADhyunakokaTE | vonara nirupEdakunu vokkaTE aviyu || ca|| korali SiShTAnnamulu gonu nAkalokaTE | tirugu duShTAnnamulu tinu nAkalokaTE | paraga durgaMdhamulapai vAyuvokaTE | varusa barimaLamupai vAyuvokaTE || ca|| kaDagi yEnugu mIda gAyu yeMDokaTE | puDami Sunakamu mIda bolayu neMDokaTE | kaDu buNyulanu bApa karmulanu sarigAva | jaDiyu SrI vEMkaTESvara nAmamokaTE || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== <h1>Listen Audio</h1> [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/04/tandanaana-ahi-brahmamekkate-para.html Tandanaana Ahi (Brahmamokkate) - తందనాన ఆహి (బ్రహ్మమొక్కటే)] <!-- esnips లింక్ పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --> ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] 4x0u5whwiau76j80vcqnfaz0ovmm405 0 3928 593495 11185 2026-10-25T17:40:13Z Dglasri 7328 /* బయటి లింకులు */ 593495 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|వాడె వేంకటేశుడనేవాడ (రాగం: ) (తాళం : )}} <poem> ప|| వాడె వేంకటేశుడనేవాడె వీడు | వాడిచుట్టుగైదువవలచేతివాడు || చ|| కారిమారసుతుని చక్కనిమాటలకు జొక్కి | చీరగా వేదాలగుట్టు చూపినవాడు | తీరని వేడుకతో తిరుమంగయాళువారి- | ఆరడిముచ్చిమికూటి కాసపడ్డవాడు || చ|| పెరియాళువారిబిడ్డ పిసికి పైవేసిన | విరులదండల మెడవేసినవాడు | తరుణి చేయివేసిన దగ్గరి బుజముచాచి | పరవశమై చొక్కి పాయలేనివాడు || చ|| పామరుల దనమీది పాటలెల్లా బాడుమంటా | భూమికెల్లా నోర నూరిపోసినవాడు | మామకూతురల మేలుమంగనాచారియు దాను | గీముగానే వేంకటగిరి నుండేవాడు || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|vADe vEMkaTESuDanEvADe (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> pa|| vADe vEMkaTESuDanEvADe vIDu | vADicuTTugaiduvavalacEtivADu || ca|| kArimArasutuni cakkanimATalaku jokki | cIragA vEdAlaguTTu cUpinavADu | tIrani vEDukatO tirumaMgayALuvAri- | AraDimuccimikUTi kAsapaDDavADu || ca|| periyALuvAribiDDa pisiki paivEsina | viruladaMDala meDavEsinavADu | taruNi cEyivEsina daggari bujamucAci | paravaSamai cokki pAyalEnivADu || ca|| pAmarula danamIdi pATalellA bADumaMTA | BUmikellA nOra nUripOsinavADu | mAmakUturala mElumaMganAcAriyu dAnu | gImugAnE vEMkaTagiri nuMDEvADu || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== <h1>Listen Audio</h1> [https://annamayya-u.blogspot.com/2009/10/vade-vemkatesudanevade-vidu.html Vaade Venkatesudane - వాడె వేంకటేశుడనే] <!-- esnips link పనిచేయడం లేదు / No links — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --> ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] n5u5h4nywk81kleofzro7q61rdjf7fx 0 3948 593477 264404 2026-10-25T17:03:19Z Dglasri 7328 /* బయటి లింకులు */ 593477 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|వేదములే నీ నివాసమట (రాగం:మద్యమావతి ) (తాళం : ఆది )}} <poem> ప|| వేదములే నీ నివాసమట విమలనారసింహా | నాదప్రియ సకలలోకపతి నమోనమో నరసింహా || చ|| ఘోరపాతక నిరుహరణ కుటిలదైత్యదమన | నారాయణ రమాధినాయక నగధర నరసింహా | నీరూపంబు ఇంతఅంతయని నిజము తెలియరాదు | ఈరీతి త్రివిక్రమాకృతి యేచితి నరసింహా || చ|| గోవింద గుణగణరహిత కోటిసూర్యతేజ | శ్రీవల్లభ పురాణపురుష శిఖనఖ నరసింహా | దేవా మిము బ్రహ్మాదులకును తెలియ నలవికాదు | భావింపగ ప్రహ్లాదు నెదుట పరగితి నరసింహా || చ|| దాసపరికర సులభ తపన చంద్రనేత్ర | వాసవ సురముఖ మునిసేవిత వందిత నరసింహా |భాసురముగ శ్రీవేంకటగిరిని పాయని దైవమవటుగాన | ఓసరకిపుడు ఏగితివిట్ల అహోబల నరసింహా || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|vEdamulE nI (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> pa|| vEdamulE nI nivAsamaTa vimalanArasiMha | nAdapriya sakalalOkapati namOnamO narasiMha || ca|| GOrapAtaka niruharaNa kuTiladaityadamana | nArAyaNa ramAthinAyaka nagadhara narasiMha | nIrUpaMbu iMta aMtayani nijamu teliyarAdu | IrIti trivikramAkRuti nEciti narasiMha || ca|| gOviMda guNagaNarahita kOTisUryatEja | SrIvallaBa purANapuruSha SiKasaKa narasiMha | dEvA mimu brahmAdulakunu teliya nalavikAdu | BAviMcaga prahlAdu neduTa paragiti narasiMha || ca|| dAsaparikara sulaBa tapana caMdranEtra | vAsava suramuKa munisEvita vaMdita narasiMha | BAsuramuga SrIvEMkaTagirini pAyanidaivama vaTugAna | OsarakipuDu EgitiviTla ahObala narasiMha || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== <h1>Listen Audio</h1> [[Vedamule ni nivasamata - వేదములే నీ నివాసమట|https://annamayya-u.blogspot.com/2010/10/vedamule-ni-nivasamata.html]] <!-- esnips లింక్ పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --> ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] b3jl4n6yiuplas2xp16eqyw2nipa74z 593479 593477 2026-10-25T17:05:49Z Dglasri 7328 /* బయటి లింకులు */ 593479 wikitext text/x-wiki {{Annamayya-box1-top|వేదములే నీ నివాసమట (రాగం:మద్యమావతి ) (తాళం : ఆది )}} <poem> ప|| వేదములే నీ నివాసమట విమలనారసింహా | నాదప్రియ సకలలోకపతి నమోనమో నరసింహా || చ|| ఘోరపాతక నిరుహరణ కుటిలదైత్యదమన | నారాయణ రమాధినాయక నగధర నరసింహా | నీరూపంబు ఇంతఅంతయని నిజము తెలియరాదు | ఈరీతి త్రివిక్రమాకృతి యేచితి నరసింహా || చ|| గోవింద గుణగణరహిత కోటిసూర్యతేజ | శ్రీవల్లభ పురాణపురుష శిఖనఖ నరసింహా | దేవా మిము బ్రహ్మాదులకును తెలియ నలవికాదు | భావింపగ ప్రహ్లాదు నెదుట పరగితి నరసింహా || చ|| దాసపరికర సులభ తపన చంద్రనేత్ర | వాసవ సురముఖ మునిసేవిత వందిత నరసింహా |భాసురముగ శ్రీవేంకటగిరిని పాయని దైవమవటుగాన | ఓసరకిపుడు ఏగితివిట్ల అహోబల నరసింహా || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} {{Annamayya-box2-top|vEdamulE nI (Raagam: ) (Taalam: )}} <poem> pa|| vEdamulE nI nivAsamaTa vimalanArasiMha | nAdapriya sakalalOkapati namOnamO narasiMha || ca|| GOrapAtaka niruharaNa kuTiladaityadamana | nArAyaNa ramAthinAyaka nagadhara narasiMha | nIrUpaMbu iMta aMtayani nijamu teliyarAdu | IrIti trivikramAkRuti nEciti narasiMha || ca|| gOviMda guNagaNarahita kOTisUryatEja | SrIvallaBa purANapuruSha SiKasaKa narasiMha | dEvA mimu brahmAdulakunu teliya nalavikAdu | BAviMcaga prahlAdu neduTa paragiti narasiMha || ca|| dAsaparikara sulaBa tapana caMdranEtra | vAsava suramuKa munisEvita vaMdita narasiMha | BAsuramuga SrIvEMkaTagirini pAyanidaivama vaTugAna | OsarakipuDu EgitiviTla ahObala narasiMha || </poem> {{Annamayya-box-bottom}} ===బయటి లింకులు=== <h1>Listen Audio</h1> [https://annamayya-u.blogspot.com/2010/10/vedamule-ni-nivasamata.html Vedamule ni nivasamata - వేదములే నీ నివాసమట] <!-- esnips లింక్ పనిచేయడం లేదు — పని చేసే లింక్‌తో భర్తీ చేయబడింది. ~By Dglasri --> ---- {{అన్నమయ్య పాటలు}} [[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]] najhsinvzcgrruk958bbck0fkn6gz92 102 18462 593525 277722 2026-10-26T07:13:41Z Rajasekhar1961 50 /* బ్రౌన్ గురించిన రచనలు */ 593525 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = చార్లెస్ |అసలుపేరు = ఫిలిప్ బ్రౌన్ |పేరు_మొదటి_అక్షరం = బ |పుట్టిన_యేడు = 1798 |గిట్టిన_యేడు = 1884 |వివరణ = తెలుగు సాహిత్యమునకు విశేష సేవ చేసిన ఆంగ్లేయుడు. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[A grammar of the Telugu language]] (1857) {{small scan link|A grammar of the Telugu language.pdf}} * [[The Verses of Vemana]] as [[వేమన పద్యములు (సి.పి.బ్రౌన్)]] (1911) * [[Dialogues in Telugu and English]] (1853) {{small scan link|Dialogues in Telugu and English.pdf}} * [[Dictionary of Mixed Telugu]] as [[బ్రౌణ్య మిశ్రభాషా నిఘంటు]] (1854) {{small scan link|Dictionary of mixed Telugu.pdf}} * [[The Prosody of Telugu and Sanskrit Languages]] as [[ఆంధ్ర గీర్వాణ చ్ఛందము]] (1827) {{small scan link|The Prosody of the Telugu and Sanscrit L.pdf}} ==బ్రౌన్ గురించిన రచనలు== * [[సుప్రసిద్ధుల జీవిత విశేషాలు/సి.పి.బ్రౌన్]] * [[లండన్‍లో తెలుగు వైభవ స్మృతులు/తెలుగు భాషా భానుడు సి. పి. బ్రౌన్]] {{authority control}} [[వర్గం:చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ రచనలు]] nk2n6vdk723b5ythxq9e5qiikhht5qd 102 19443 593535 565787 2026-10-26T10:08:45Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 593535 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = శేషాద్రి |అసలుపేరు = రమణ కవులు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = శేషాద్రి రమణ కవులు తెలుగు సాహిత్యాన్ని సంపన్నం చేసిన సోదరులైన [[జంట కవులు]], చరిత్ర పరిశోధకులు. వీరు గుంటూరు జిల్లా వాడరేవులో వెంకట రంగాచార్యులు, లక్ష్మమ్మ దంపతులకు కలిగిన ఏడుగురు సంతానంలో మూడవ వారుగా జన్మించిన [[రచయిత:దూపాటి శేషాచార్యులు|దూపాటి శేషాచార్యులు]] (1890-1940); నాలుగవ వారైన [[రచయిత:దూపాటి వెంకట రమణాచార్యులు|దూపాటి వెంకట రమణాచార్యులు]] (1893-1963) కలిపి శేషాద్రి రమణ కవులుగా ప్రసిద్ధిచెందారు. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = శేషాద్రి రమణ కవులు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== *[[ఆంధ్ర వీరులు]] *[[ఆంధ్ర వీరులు - రెండవ భాగము]] * [[పాపారాయనిర్యాణము]] (1921) * [[భక్తిరసశతకసంపుటము]] నకు పీఠిక. * [[నిజాం రాష్ట్ర ప్రశంస]] (1926) {{small scan link|Nizam Rashtra Prashamsa ( Telugu) By Sheshadri Ramana Kavi, 1926.djvu}} * [[భక్తిరసశతకసంపుటము/మూఁడవసంపుటము/సర్వలోకేశ్వరశతకము|సర్వలోకేశ్వరశతకము]] (1928) * [[ఆంధ్ర వ్యాకరణ సర్వస్వము]] (1941) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2/మల్లారెడ్డి]] (1918) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 2/శాద్వలము|శాద్వలము]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 5/వీరమాత (పద్యములు)]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 1/స్వప్నకావ్యము]] {{authority control}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]] irei558uj5lqqvqbls1s7qhwpp3424y 102 36039 593526 309349 2026-10-26T07:14:17Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 593526 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = కాశీభట్ట |అసలుపేరు = బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క |పుట్టిన_యేడు = 1863 |గిట్టిన_యేడు = 1940 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = కాశీభట్ట బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * నన్నయ భట్టారక చారిత్రము (1901) {{small scan link|Nannayabhattaraka Charitramu Kasibhatla Brahmayya 1901.pdf}} * భాస్కరోదంతము (1898) [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.388010/mode/2up External link] * [[ఉపన్యాస పయోనిధి]] (1911) * '' గోపాలుని రామకవి నన్నయభట్టు వంశకవి కాఁడు '' - [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1920]] * '' పురాతనాంధ్ర వార్తాపత్త్రికలు '' (1920) {{small scan link|Aandhrapatrika-Padunokandava.pdf}} {{authority control}} qhos9xdj2a2s963euht58getjoqcnur 102 61190 593541 305576 2026-10-26T11:03:59Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 593541 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = శేషప్ప |అసలుపేరు = |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = శేషప్ప |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[నరసింహ శతకము]] * [[భక్తిరస శతకసంపుటము/నరసింహశతకము]] * [[భక్తిరస శతకసంపుటము/నృకేసరిశతకము]] {{authority control}} sxp4tazxe099p7kxzdu1dst8kqp3dr1 102 69416 593528 247723 2026-10-26T07:20:02Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 593528 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = దూపాటి |అసలుపేరు = శేషాచార్యులు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ |పుట్టిన_యేడు = 1890 |గిట్టిన_యేడు = 1940 |వివరణ = [[రచయిత:శేషాద్రి రమణ కవులు|శేషాద్రి రమణ కవులు]] తెలుగు సాహిత్యాన్ని సంపన్నం చేసిన సోదరులైన [[జంట కవులు]] మరియు చరిత్ర పరిశోధకులు. వీరు గుంటూరు జిల్లా వాడరేవులో వెంకట రంగాచార్యులు మరియు లక్ష్మమ్మ దంపతులకు కలిగిన ఏడుగురు సంతానంలో మూడవ వారుగా జన్మించిన [[రచయిత:దూపాటి శేషాచార్యులు|దూపాటి శేషాచార్యులు]] (1890-1940) మరియు నాలుగవ వారైన [[రచయిత:దూపాటి వెంకట రమణాచార్యులు|దూపాటి వెంకట రమణాచార్యులు]] (1893-1963) కలిపి శేషాద్రి రమణ కవులుగా ప్రసిద్ధిచెందారు. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = శేషాద్రి రమణ కవులు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== *[[ఆంధ్ర వీరులు]] *[[ఆంధ్ర వీరులు - రెండవ భాగము]] {{authority control}} pkdg0faf3a0f8u4d97e2m2djc2i962v 102 69417 593529 488855 2026-10-26T07:57:27Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 593529 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = దూపాటి |అసలుపేరు = వెంకట రమణాచార్యులు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ |పుట్టిన_యేడు = 1893 |గిట్టిన_యేడు = 1963 |వివరణ = [[రచయిత:శేషాద్రి రమణ కవులు|శేషాద్రి రమణ కవులు]] తెలుగు సాహిత్యాన్ని సంపన్నం చేసిన సోదరులైన [[జంట కవులు]] మరియు చరిత్ర పరిశోధకులు. వీరు గుంటూరు జిల్లా వాడరేవులో వెంకట రంగాచార్యులు మరియు లక్ష్మమ్మ దంపతులకు కలిగిన ఏడుగురు సంతానంలో మూడవ వారుగా జన్మించిన [[రచయిత:దూపాటి శేషాచార్యులు|దూపాటి శేషాచార్యులు]] (1890-1940) మరియు నాలుగవ వారైన [[రచయిత:దూపాటి వెంకట రమణాచార్యులు|దూపాటి వెంకట రమణాచార్యులు]] (1893-1963) కలిపి శేషాద్రి రమణ కవులుగా ప్రసిద్ధిచెందారు. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = శేషాద్రి రమణ కవులు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== *[[ఆంధ్ర వీరులు]] *[[ఆంధ్ర వీరులు - రెండవ భాగము]] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అనపోతనాయడు]] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అనుమకొండ]] {{authority control}} [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]] o1bft7h1td8x4g3171vhqftwjns41v5 102 69707 593527 559280 2026-10-26T07:14:57Z Rajasekhar1961 50 /* రచయిత గురించిన రచనలు */ 593527 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = కూచి |అసలుపేరు = నరసింహము |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క |పుట్టిన_యేడు = 1866 |గిట్టిన_యేడు = 1940 |వివరణ = ప్రముఖ సంస్కృతాంధ్ర పండితులు, కవి, రచయిత |బొమ్మ= Kuchi Narasimham Pantulu 1911 (page 278 crop).jpg |వికీపీడియా_లంకె = కూచి నరసింహం |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * రూపలత * వనవాసి * పురాణ కథలు (1927) [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.331732 External link.] * గౌరాంగ చరిత్ర (2 భాగములు) * తెలుగు క్లాసుతమాషా * ఆగ్నేయాశుగములు (1921) [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.332619 External link.] * గ్రాంథిక భాష గ్రామ్యభాష * రామకృష్ణ పరమహంస చరిత్ర * ఆత్మనివేదనము * రామచంద్రప్రభు శతకము (1931) [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.331162 External link.] * నానావిషయక విరచితములు * వివేకానందస్వామి పారాణికోపన్యాస చతుష్కము [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.387590 ప్రాక్పశ్చిమము (1926).] * భ్రమప్రమాద ప్రహసనం * ఆదర్శ సుఖజీవనము - ఇత్యాదులు. * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/బడులలో బెట్టు తెలుగు పుస్తకములు]] (1918) * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 1/సంచిక 2/పల్లెటూళ్ళు గ్రంధాలయములు]] (1918) ===పానుగంటివారితో రచించిన పాఠ్యపుస్తకాలు=== * ఆనందవాచకపుస్తకము (మూడవతరగతి) (1930) [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.371506 External link.] * ఆనందవాచకపుస్తకము (నాల్గవతరగతి) (1930) [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.372206 External link.] * ఆనందవాచకపుస్తకము (ఆరవతరగతి) (1929) [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.371469 External link.] * ఆనందవాచకపుస్తకము (ఎనిమిదవతరగతి) (1930) [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.371385 External link.] ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[ఆంధ్ర రచయితలు/కూచి నరసింహము]] {{authority control}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]] 9cit9hnw1oysk32q14t05i953vgzyh3 102 89920 593542 305985 2026-10-26T11:05:54Z Rajasekhar1961 50 /* రచయిత గురించిన రచనలు */ 593542 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = శేషము |అసలుపేరు = వేంకటపతి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = శేషము వేంకటపతి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[శశాంకవిజయము]] (1918) {{small scan link|2015.390519.Shashamka-Vijayamu.pdf}} ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[ఆంధ్ర కవుల చరిత్రము - మూడవ భాగము/శేషము వేంకటపతి]] {{authority control}} or0xqsv1r8qiige6oujaxwmz2fcwhil 102 119829 593492 569293 2026-10-25T17:26:02Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 593492 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = ఈమని |అసలుపేరు = శివనాగిరెడ్డి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ఈ |పుట్టిన_యేడు = 1955 |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = ఈమని శివనాగిరెడ్డి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/ఏప్రిల్ 2015/తెలుగుదనం ఉట్టిపడాలి]] - (ఏప్రిల్ 2015) * [[అమ్మనుడి/సంపుటి 5/మే 2019/కపిలవస్తు నగరానికి బుద్ధుని రాక]] - (మే 2019) * [[అమ్మనుడి/సంపుటి 6/సెప్టెంబరు 2020/అడుగుజాడల్లో ఆనవాళ్లు-1]] - (సెప్టెంబరు 2020) * [[అమ్మనుడి/సంపుటి 6/అక్టోబరు 2020/అడుగుజాడల్లో ఆనవాళ్లు-2]] - (అక్టోబరు 2020) * [[అమ్మనుడి/సంపుటి 6/నవంబరు 2020/అడుగుజాడల్లో ఆనవాళ్లు-3]] - (నవంబరు 2020) * [[అమ్మనుడి/సంపుటి 6/జనవరి 2021/అడుగుజాడలూ ఆనవాళ్లు-5]] - (జనవరి 2021) * [[అమ్మనుడి/సంపుటి 6/ఫిబ్రవరి 2021/అడుగుజాడలూ ఆనవాళ్లు-6]] - (ఫిబ్రవరి 2021) * [[అమ్మనుడి/సంపుటి 7/ఏప్రిల్ 2021/అడుగుజాడలూ ఆనవాళ్లు-8]] - (ఏప్రిల్ 2021) * [[శాసనోపాసన: డా. పుచ్చా వాసుదేవ పరబ్రహ్మ శాస్త్రి జీవన ప్రస్థానం]] (2023) [[వర్గం:రచయిత-క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] [[వర్గం:అమ్మనుడి పత్రిక-రచయితలు]] 91bhfyghtdpw4tsjnj1iwstirtf6f68 104 154871 593471 448690 2026-10-25T14:59:55Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> ననియు పండితుల నమ్మకము. అందువలననే కాబోలు మైలాపూరులో వళ్ళువరు పేరిట నొక గుడి కట్టబడెను. ఈతని కాలము, మతము మొదలగునవి కూడ వివాదగ్రస్తములై నవి. వళ్ళువరు జైనుడని కొందరు, శైవుడని మరికొందరు తలచుచున్నారు. ఇతడు సంగ (ఘ) కాలపు కవులలో ప్రముఖుడని పండితుల యభిప్రాయము. అనగా వళ్ళువరు క్రీస్తునకు పూర్వము జీవించి యుండెనని నుడువవలెను. కాని పరిశోధకులు భిన్నముగ తలచుచున్నారు. వారి దృష్టిలో వళ్ళువరు క్రీస్తుశకము తొలి మూడు శతాబ్దులలోనో, లేక 800-1000 సంవత్సరముల ప్రాంతముననో జీవించియుండెనని చెప్పవలసి యున్నది. ఏది యెట్లున్నను వళ్ళువర్ ' చాల ప్రాచీనుడనియు, కుఱళు అతి ప్రాచీనమైన గ్రంథమనియు తలంచుట సమంజసము. వళ్ళువరు జీవితగాథ ఒక మధుర గేయము. దుఃఖ భూయిష్ఠమని భావింపబడు సంసార మతానికి స్వర్గముగ తోచెను. సన్న్యాసము కంటెను సాంసారిక జీవనమే మహోత్కృష్టమని అతని జీవితము తేట తెల్లము చేయును. వళ్ళువరు భార్యపేరు వాసుకి. భర్తృ మనఃప్రవృత్తి ననుసరించి సంసారము సాగించిన సాధ్వి యామే. వాసుకి మరణానంతరము వళ్ళువరు సన్న్యాసము స్వీకరించెను. ఆధ్యాత్మిక సంపన్నుడు, అమలిన మనస్కుడు నగు తిరువళ్ళువర్ మహోన్నత భావములనుగాని, ఆతని జీవిత సందేశమునుగాని తెలిసికొనుట కాతని తిరుక్కుఱర్' మిక్కిలి తోడ్పడును. ఈ ఉద్గ్రంథమే అతనిని సాహితీ లోకమున చిరంజీవిగ చేసినది. కుఱకు వెలసిన నాటి నుండియు నేటిదాక వ్యాఖ్యాన గ్రంథము లెన్నియో వెలసినవి. వానిలో పరిమేశగర్' అనునతడు వెలయించిన వ్యాఖ్యానమే ప్రశస్తమని పండితులు భావించుచున్నారు. తిరుక్కుఱళులో ధర్మార్థకామములకు సంబంధించిన విషయములు మనోజ్ఞముగ వివరింపబడినవి. ఈ హేతువుచే దీనికి ముప్పాల్ (త్రివర్గము) అను పేరు కలిగెను. ధర్మార్థ కామములు సక్రమముగ నిర్వర్తింపబడుచో మోక్షము సిద్ధించునను తలంపుతో కాబోలు వళ్ళవరు మోక్షమును గురించి చెప్పలేదు. కనుకనే కుఱళు మూడు భాగములుగ విభజింపబడినది. అవి ధర్మార్థ కామఖండములు. దైవస్తుతితో ప్రారంభమైన ధర్మఖండ మునందు ప్రవృత్తి నివృత్తి మార్గములు విశదీకరింప బడినవి. వళ్ళువరు దృక్పథమున గృహస్థ జీవితము పరమోత్కృష్ట మయినది. విధ్యుక్త ధర్మ నిర్వహణము, అతిధి సత్కారము, భూతదయ మున్నగునవి గృహస్థుని లక్షణములు. విద్యుక్త ధర్మములను సక్రమముగ నిర్వర్తించునట్టి గృహస్థు మానవ సంఘమున భగవంతునిగా భావింపబడును. బ్రహ్మచారులకు, వానప్రస్థులకు, సన్న్యాసులకు దిక్కు లేని వారికి, దరిద్రులకు, మొదలగువారికి గృహస్థు మిత్రుడు. ఇక వళ్ళువర్ చిత్రించిన గృహిణిని పరికింతము. సహధర్మచారిణి సుగుణాలవాల యైనచో దారిద్య్రమునకు తావులేదు. సుగుణసంపన్న కానప్పుడు ధనరాసులుండి మాత్రము లాభమేమి? గౌరవనీయయగు గృహిణి వరప్రసాదములలో కెల్ల శ్రేష్ఠము. సత్సంతానము శ్రేష్ఠతమము, సత్సంతానమును బడసిన సాధ్వి దేవలోకమున గూడ గౌరవింపబడును. ధర్మఖండమునందు సాంసారిక జీవనమును, సన్న్యాసాశ్రమమును వివరించినట్లుగ, అర్ధ ఖండము నందు రాజ్యాంగ విధానము, కోశ పద్ధతి, మిత్రత్వము మొదలగు విషయములతో పాటు పాలకులకును, పాలితులకును సంబంధించిన యంశములు కూడ పేర్కొనబడినవి. ఈ ఖండమునందు వ్యవసాయమును గురించి బహుధా చెప్పబడుట గమనార్హము. అన్ని వృత్తులలోను సేద్యమే శ్రేష్ఠమయినది. భూమిని దున్ని నివసించువారే నివసింతురు; తదితరులు వారిపై ఆధారపడి యున్నారు. కర్షకుడు కనుక పొలము దున్నకున్నచో సర్వసంగపరిత్యాగ మొనర్చి సాంద్రాటవీ సీమలలో నివసించు సన్న్యాసులు కూడ బాధావహులగుదురు. కామఖండము నందు ప్రేమమూర్తులైన ప్రేయసీప్రియుల ప్రథమ సమాగమము, దినదినాభివృద్ధి చెందు వారి ప్రేమవల్లరి, పిమ్మట వారి పెండ్లి పేరంటములు, ఆ దంపతుల నడుమ విధివశమున ఏర్పడు దుర్భర వియోగము, తద్వియోగ సంజనిత దుఃఖము మొదలగునవి మనోహరముగ వర్ణింపబడినవి. వళ్లువరు కవితా శక్తిని, కల్పనా చాతురిని గ్రహించుట కీ భాగము తోడ్పడును.<noinclude><references/></noinclude> 6o6hb16121f4cddd7ht2q0wtx23rivd 104 154872 593472 448691 2026-10-25T15:23:46Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కులములు - వర్ణములు}}</noinclude><section begin="814A" />తిరుక్కుఱళును పఠించిన మీదట పఠిత కీ విషయాదికము ప్రధానముగ స్ఫురించును. పాలకులు, పాలితులు ఎల్లరు ధార్మికులై యుండవలెను. శాశ్వత సౌఖ్యమును ప్రసాదించు ధర్మపథమునే మానవు డనుసరింపవలెను. మానవుని దుఃఖములకు కారణభూతములు కామక్రోధ మోహములు. ఇవి నశించిననాడే మానవుడు కష్టజలధి నుండి గట్టెక్కగలడు. కుఱళు సర్వస్వతంత్ర గ్రంథము. అయినను సంస్కృత వాఙ్మయ ప్రభావము కొంతవరకు కుఱళుపై కానవచ్చుచున్నది. తిరువళ్ళువరునకు మనుస్మృతి, చాణక్యుని అర్థ శాస్త్రము, హితోపదేశ పంచ తంత్రములు, కామందకుని నీతిసారము మున్నగు గ్రంథములతో పరిచయముండి యుండునని విద్వాంసులు కొందరు తలచుచున్నారు. కుఱళు పద్యరచనా విధానము సంస్కృతమునందలి సూత్ర రచనను తలపించుచున్నదనియు ఈ సందర్భమున పేర్కొనదగును. ఏమయినను, తిరుక్కుఱళు స్వతంత్ర రచన మనుట సమంజసము. ఇక తమిళ వేదములోని కొన్ని భావములను పరికింతము: <poem> {{left margin|5em}} "శిష్టుఁడైనట్టి దేశికుఁ గొల్వకున్న: గష్టించి నేర్చిన కళలెల్ల సున్న. వర్ష మే నరునకు పతన భూతమ్ము వర్ష మే యతని సంపదకు మార్గమ్ము. పరదైవముల వీడి పతిఁ గొల్చు చాన కురియు మన్నంతనే కురియదే వాన. చిట్టి చేతులతోడఁ జిటిపాప కలువు పట్టెడన్న మే సుధా ప్రాయమ్ము గొలుపు. కసరి యిచ్చినదానికంటె రమ్యోక్తిఁ బసమించు మోముతోఁ బలుకు టేరక్తి. మునుముందు పొగడి వెన్వెనుక నిందించు మనుజు మోయునో యేమొ మహీ విధియంచు. పూని ద్రావాసవం వానగాఁ దీవి కాని ప్రేమరసమ్ము కనినంతఁ దీసి."</poem> ఈ ద్విపదలు శ్రీ చల్లా లక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రి గారి తెలుగు నేత నుండి గ్రహింపబడినవి. ఉపసంహారమున మహానీయుడు, మహాకవియు నగు తిరువళ్ళువరు ప్రసాదించిన తిరుక్కుఱళు తమిళ సాహిత్యాకాశమున ధ్రువతారవలె ప్రతిభాసించుచున్నదని నిస్సంశయముగ నుడువ దగును {{right|చ. రా. శ.}} '''కులములు - వర్ణములు :''' కుల మనగా తెగ, వంశము. ప్రాచీన కాలములో ఆర్యులు వేర్వేరు తెగలుగా నివసించుచుండిరి; వేర్వేరు వృత్తు లవలంబించుచుండిరి. ఇట్టివారు అముక కులము వారు, అనగా అముక వంశమువారు, అముక తెగవారు అనబడిరి. వర్ణమనగా రంగు. ఆర్య, అనార్య జాతులకు గల భేదములను బట్టియు, గుణకర్మ విభాగమునుబట్టియు, బ్రహ్మ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్రవర్ణములుగా సాంఘికులు విభజింపబడిరి. సంఘా భ్యుదయమునకు ప్రాచీనార్యులు చేసికొనిన వీ కట్టుబాట్లు, కులము, వర్ణము అను పదములు సమానార్ధకములు. సజాతీయమైన ప్రాణుల గుంపు అని ఆ పదముల భావము. ఈ పదములు జాతి, తెగ, వంగడము అను అర్థముల నిచ్చుచు, హిందూ సాంఘిక వర్గీకరణమును నిరూపించుచున్నది. ఒక తెగలోపలనే వివాహ సంబంధములు చేయు విధానము (endogamy), వంశ పారంపర్యము (heredity), కులవ్యవస్థకు ప్రాథమిక (మౌలిక) సిద్ధాంతములుగా పరిగణింపబడు చున్నవి. పురుషుడు స్వకుల మందలి స్త్రీని మాత్రమే వివాహమాడవలెను. ఇంతటితో ఆగక, ఈ కులములలో, స్వశాఖలో మాత్రమే వివాహము లాడు పెక్కు అంతశ్శాఖలు గూడ బయలు దేరినవి. ఈ అంతశ్శాఖలలో మరల చిలవలు, పలవలు ఉద్భవించినవి. భిన్నులైన ఈ ఉపశాఖీయులు ఒండొరు లతో వివాహ సంబంధములు చేసికొనెడి ఆచారము కలదు. న్యాయచట్టమందు 'సపిండ' సిద్ధాంతము ఆచరణయందు కలదు. ఈ సిద్ధాంతము ననుసరించి రక్తస్పర్శగల సన్నిహితులు ఒండొరులను పరిణయమాడరాదు; తల్లిదండ్రుల యొక్కయు, సోదరుల యొక్కయు, అక్కచెల్లెండ్ర యొక్కయు సంతతివారు అన్యోన్య వివాహములు చేసికొనగూడదు. సాధారణముగా, ఆరు తరములవరకు పితృ పక్షమున ఒకే పూర్వ వంశీకుడున్నను, నాలుగు తరముల వరకు మాతృపక్షమున ఒకే పూర్వ వంశీకుడున్నను, అట్టివారు ఒకరి నొకరు వివాహ మాడకూడదను నిషేధము <section end="814A" /><noinclude><references/></noinclude> 3qsb64b1lm8musf8oassefvtpd3vqby 104 154873 593473 448692 2026-10-25T15:26:18Z A.Murali 3019 593473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />{{rh||కులములు - వర్ణములు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> కలదు. ప్రాచీన కాలమందు కులీనులు సాంఘికముగా తక్కువ అంతస్థు గల వర్గములయందలి కన్యలను వివాహ మాడెడి ఆచారము కలదు; కాగా, కులీనులు తమ ఆడు పిల్లలను క్రింది కులములవారి కిచ్చి వివాహము చేయుట నిషిద్ధమయ్యెను. జాత్యేతర వివాహవిధానము (exogamy) అనంతము లైన భిన్న స్వరూపముల దాల్చి యుండెను. ఈ విధానము 'గోత్ర' సిద్ధాంతము ననుసరించి నిర్ణయింపబడుచుండెను. స్వజాతి వివాహము లాడెడి తెగకు (endogamous group) సంబంధించిన ఉమ్మడి (common) వంశీయులు నుండియే గోత్రనామములు గల అన్యజాతి వివాహ వర్గ ములు (exogamous groups) ఉద్భవించినవి. ఈ గోత్ర వర్గము ఒక తెగగా వ్యవహరించుచున్నది. వెళ్లు సంఖ్యలో ప్రాచీన ఋషుల నామములనే ఈ గోత్రములు ధరించు చున్నవి. సామాన్యముగా, ఒకే గోత్రముగల రెండు వర్గ ములు అన్యోన్యముగా వివాహము లాడగూడదు. కొన్ని సందర్భములలో ఇట్టి వివాహములు జరుగుచునేయున్నవి. అయినను, సన్నిహిత బంధుజాలములో మాత్రము ఇట్టి సంబంధములు వర్ణింపబడుచున్నవి. గోత్రము పారంపర్య ముగ సంక్రమించునది కాదు. బ్రాహ్మణ జాతిలో ఉప నయన కాలమందు పురుషుడు గోత్రనామము పొందును. వివాహ నియమములందేకాక, ఆహార, పానీయ విషయములందు కూడ కుల వ్యవస్థ కొన్ని కట్టుబాటులను విధించెను. ఈ కట్టుబాటులు ప్రాచీన కాలమునాటి నిషేధ భావములకు సంబంధించి యున్నవి. ఇట్టివి ఏడు నీ షేధములు ముఖ్యమైనవిగా పరిగణింపబడుచున్నవి : 1. సహసంక్తి భోజన నిషేధము : ఎవరెవరు సహ పంక్తిలో భుజింపవచ్చునో ఈ నిషేధ సిద్ధాంతము వివ రించుము. 2. పచన విషేధము : భోజన పదార్థములను ఎవరు పచనము చేయవలయునో ఈ సిద్ధాంతము తెలియజేయును. 3. భోజన విధాన నిషేధము : భోజనసమయమందు ఎట్టి కర్మకాండను ఆచరింపవలెనో ఈ సిద్ధాంతము విధిత మొనర్చును. 4. పానీయ నిషేధము : ఎవరినుండి పానీయము గ్రహింపనగునో ఈ సూత్రము తెలుపును. సంగ్రహ ఆంధ్ర 5. ఆహార నిషేధము : ఈ నిషేధ సూత్రమందు మానవుడెట్టి ఆహారము భుజింపవలెనో స్పష్టము చేయ బడినది. 6. ధూమ నిషేధము : ఎవరెవరి పొగగొట్టములనుండి ధూమము పీల్చనగునో, ఎట్టివారి నడుమ పీల్చనగునో ఈ నిషేధ సూత్రమువలన తెల్లమగును. 7. పాత్ర నిషేధము : వంట చేయుటకును, భుజించుట కును, పొనము చేయుటకును ఎట్టి పాత్రలుపయోగింప వలెనో ఈ సూత్రము నిర్థరించును. ఒకే వర్గము అన్యజాతీయులను వివాహమాడు వారందరు సహపంక్తి భోజనము చేయవచ్చును. ఇటులనే, జాత్యేతర వివాహములాడు వర్గములన్నియు వారు అంత ర్వివాహములు చేసికొనినచో - సహపంక్తి భోజనము లాచరింపవచ్చును. అన్యజాతి వివాహములాడు రెండు విభిన్న వర్గములు (exogamous groups) పరస్పరముగా వివాహ సంబంధములు విరమించుకొన్నచో, ఆవర్గములు స్వజాతీయ వై వాహిక (endogamous) వర్గములగును. అట్టియెడ, వారు సహపంక్తి భోజనములుగూడ మాని వేయుదురు. ఈ తీరున, వైవాహిక, సహపంక్తి భోజన ని షేధముల నడుమ అవినాభావ సంబంధము కలుగు చున్నది. పచననిషేధములో పెక్కు రూపములు కలవు. అన్ని కులములలోను ఒకే ప్రధాన భేదము కలదు; 1. నీటితో వంటను తయారుచేయుట; 2. పాలు, లేక నేతితో తయారుచేయుట. పొలుగాని, నేయిగాని, మిళితమైన ఆహారము పవిత్రమైనదిగా భావింపబడుటచే, అట్టి పొకము నిర్మలమైనదిగా పరిగణింప బడుచున్నది. హిందువై జన్మిం చినవాడు స్వకులమునకు చెందిన వానిచేగాని, లేక బ్రాహ్మ ణునిచేగాని ఆహారము నీటివలన పచన మొనర్పబడినచో, అట్టి ఆహారమును ఆతడు భుజింపవచ్చును. భోజన నిషే ధముగూడ ఇంతకంటె తక్కువ క్లిష్టమైనది కాదు. పచన మొనర్పబడిన ఆహారమును ఎవ్విధమైన మైలయు సోక కుండ భద్రముగ 762. భద్రముగ రక్షింపవలయును. భోజనమునకు పూర్వము పురుషుడు స్నానమాచరించి శుచియై యుండ వలెను. తోలు, కాగితము మొదలైన పదార్థములను స్పృశింపరాదు; గాడిద, పంది; కుక్క మొదలైన జంతు<noinclude><references/></noinclude> 0049pqaopaexnz6onj7vc0ua3rlrp8l 593509 593473 2026-10-26T04:06:42Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కులములు - వర్ణములు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> కలదు. ప్రాచీన కాలమందు కులీనులు సాంఘికముగా తక్కువ అంతస్థు గల వర్గములయందలి కన్యలను వివాహమాడెడి ఆచారము కలదు; కాగా, కులీనులు తమ ఆడు పిల్లలను క్రింది కులములవారి కిచ్చి వివాహము చేయుట నిషిద్ధమయ్యెను. జాత్యేతర వివాహవిధానము (exogamy) అనంతములైన భిన్న స్వరూపముల దాల్చి యుండెను. ఈ విధానము 'గోత్ర' సిద్ధాంతము ననుసరించి నిర్ణయింపబడుచుండెను. స్వజాతి వివాహము లాడెడి తెగకు (endogamous group) సంబంధించిన ఉమ్మడి (common) వంశీయులు నుండియే గోత్రనామములు గల అన్యజాతి వివాహ వర్గములు (exogamous groups) ఉద్భవించినవి. ఈ గోత్రవర్గము ఒక తెగగా వ్యవహరించుచున్నది. పెక్కు సంఖ్యలో ప్రాచీన ఋషుల నామములనే ఈ గోత్రములు ధరించు చున్నవి. సామాన్యముగా, ఒకే గోత్రముగల రెండు వర్గములు అన్యోన్యముగా వివాహము లాడగూడదు. కొన్ని సందర్భములలో ఇట్టి వివాహములు జరుగుచునేయున్నవి. అయినను, సన్నిహిత బంధుజాలము లో మాత్రము ఇట్టి సంబంధములు వర్ణింపబడుచున్నవి. గోత్రము పారంపర్యముగ సంక్రమించునది కాదు. బ్రాహ్మణ జాతిలో ఉపనయన కాలమందు పురుషుడు గోత్రనామము పొందును. వివాహ నియమములందేకాక, ఆహార, పానీయ విషయములందు కూడ కుల వ్యవస్థ కొన్ని కట్టుబాటు లను విధించెను. ఈ కట్టుబాటులు ప్రాచీన కాలమునాటి నిషేధ భావములకు సంబంధించి యున్నవి. ఇట్టివి ఏడు నిషేధములు ముఖ్యమైనవిగా పరిగణింపబడుచున్నవి : '''1. సహసంక్తి భోజన నిషేధము :''' ఎవరెవరు సహ పంక్తిలో భుజింపవచ్చునో ఈ నిషేధ సిద్ధాంతము వివరించుము. '''2. పచన విషేధము :''' భోజన పదార్థములను ఎవరు పచనము చేయవలయునో ఈ సిద్ధాంతము తెలియజేయును. '''3. భోజన విధాన నిషేధము :''' భోజనసమయమందు ఎట్టి కర్మకాండను ఆచరింపవలెనో ఈ సిద్ధాంతము విధిత మొనర్చును. '''4. పానీయ నిషేధము :''' ఎవరినుండి పానీయము గ్రహింపనగునో ఈ సూత్రము తెలుపును. '''5. ఆహార నిషేధము :''' ఈ నిషేధ సూత్రమందు మానవుడెట్టి ఆహారము భుజింపవలెనో స్పష్టము చేయబడినది. '''6. ధూమ నిషేధము :''' ఎవరెవరి పొగగొట్టములనుండి ధూమము పీల్చనగునో, ఎట్టివారి నడుమ పీల్చనగునో ఈ నిషేధ సూత్రమువలన తెల్లమగును. '''7. పాత్ర నిషేధము :''' వంట చేయుటకును, భుజించుటకును, పొనము చేయుటకును ఎట్టి పాత్రలుపయోగింపవలెనో ఈ సూత్రము నిర్థరించును. అన్యజాతీయులను వివాహమాడు ఒకే వర్గము వారందరు సహపంక్తి భోజనము చేయవచ్చును. ఇటులనే, జాత్యేతర వివాహములాడు వర్గములన్నియు వారు అంతర్వివాహములు చేసికొనినచో - సహపంక్తి భోజనము లాచరింపవచ్చును. అన్యజాతి వివాహములాడు రెండు విభిన్న వర్గములు (exogamous groups) పరస్పరముగా వివాహ సంబంధములు విరమించుకొన్నచో, ఆవర్గములు స్వజాతీయ వైవాహిక (endogamous) వర్గములగును. అట్టియెడ, వారు సహపంక్తి భోజనములుగూడ మాని వేయుదురు. ఈ తీరున, వైవాహిక, సహపంక్తి భోజన నిషేధముల నడుమ అవినాభావ సంబంధము కలుగుచున్నది. పచననిషేధములో పెక్కు రూపములు కలవు. అన్ని కులములలోను ఒకే ప్రధాన భేదము కలదు; 1. నీటితో వంటను తయారుచేయుట; 2. పాలు, లేక నేతితో తయారుచేయుట. పొలుగాని, నేయిగాని, మిళితమైన ఆహారము పవిత్రమైనదిగా భావింపబడుటచే, అట్టి పొకము నిర్మలమైనదిగా పరిగణింపబడు చున్నది. హిందువై జన్మించినవాడు స్వకులమునకు చెందిన వానిచేగాని, లేక బ్రాహ్మణునిచేగాని ఆహారము నీటివలన పచన మొనర్పబడినచో, అట్టి ఆహారమును ఆతడు భుజింపవచ్చును. భోజన నిషేధము గూడ ఇంతకంటె తక్కువ క్లిష్టమైనది కాదు. పచన మొనర్పబడిన ఆహారమును ఎవ్విధమైన మైలయు సోకకుండ భద్రముగ రక్షింపవలయును. భోజనమునకు పూర్వము పురుషుడు స్నానమాచరించి శుచియై యుండవలెను. తోలు, కాగితము మొదలైన పదార్థములను స్పృశింపరాదు; గాడిద, పంది; కుక్క మొదలైన జంతు<noinclude><references/></noinclude> jq2a4uah1vuxf7wal0fsey75h6kcl2i 104 154874 593510 448693 2026-10-26T04:18:49Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593510 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కులములు - వర్ణములు}}</noinclude> వులనుగూడ అంటరాదు. పానీయ నిషేధముగూడ ఇంచుమించుగా ఇట్టిదే. కులమొక సాంఘిక ప్రమాపకాంశము (social unit) గా వ్యవహరించు చున్నది. ప్రతికులము తమ కవసరమగు నైతిక సూత్రములను నిర్ణయించుకొనుటకును, అనుసరించుటకును స్వేచ్ఛకలదు. స్వకులమునుండి ఒక సభ్యుని వెలి వేయుటకుగాని, లేక తిరిగి చేర్చుకొనుటకుగాని స్వాతంత్య్రము కలదు. ఇట్టి విధానము 'పంచాయతీ' వలనగాని, 'కులసంఘము' వలనగాని' నిర్వహింపబడును. అన్నికులములకును విధిగా బ్రాహ్మణుడు మతాధికారిగా ఎంచబడుచున్నాడు. బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్రులను ప్రధాన వర్ణములేకాక, హిందూ సంఘములోని ఈ వర్ణములకు చెందిన 3,000 ఇతర కులములును కలవు. వీటిసంఖ్యా, పరిమాణములు, విభిన్నములైనవి. మనుస్మృతి ప్రకారము ప్రధానములైన మొదటి నాలుగువర్ణముల నడుమను, ఆతరువాత వారి సంతతుల నడుమను జరిగిన సంపర్కములచే పెక్కు కులము లుద్భవించెను. మనుస్మృతిలో ఇట్టి సంకరజాతులు 29 ఉన్నట్లు పేర్కొనబడెను. వ్యక్తిగతముగ కులవర్ణ వ్యవస్థ వలన, మానవుడు జన్మించినది మొదలు తన కర్హమైన సాంఘిక స్థానము సంక్రమించు చున్నది. భాగ్యభోగములుగాని, పేదరికముగాని, జయాపజయములు ఆ స్థానమునుండి అతనిని తొలగింప నేరవు. దాదాపు అతని ప్రవర్తనమంతయు ఇతరులతో గల సంబంధములను బట్టియు, కులసిద్ధాంతములను బట్టియు నిర్ణయింపబడును. వృత్తి, వివాహాది విషయములందు ఆతని కులమర్యాదలు, కులనియమములు అతనికి మార్గమును చూపి ముందునకు నడుపును. వ్యక్తి యొక్క సాంఘిక స్థానమును నిర్ణయించుటయందును, కులములు అన్యోన్యముగా మెలగు విధానమును రూపొందించుటయందును, కులసిద్ధాంతము బలీయమైన పాత్రను నిర్వహించును. కులవ్యవస్థ నిర్వికారమైనది (immutable) గా భావింపబడినను ఆచరణయందు అది ఇప్పుడును, ఎప్పుడును మార్పులకు గురియగుచునేయున్నది. కాలము గడచినకొలదీయు, అన్యజాతీయులతో వివాహ సంబంధములు గల వర్ణము (exogamous group) అప్పుడప్పుడు అలవిగాని పరిణామము దాల్చినపుడు, అది విభిన్నమైన స్వల్పతర బృందములుగా విచ్ఛిన్నమయ్యెను. అట్టిచో, స్వజాతీయులతో వివాహ సంబంధములు ఏర్పరచుకొను నూతన వర్గములు రూపొందెను. ఇవియే నూతన కులములుగను, వాటియొక్క అంతశ్శాఖలుగను వ్యవహరింపజొచ్చెను. కులములు స్థానభ్రష్టతను చెంది నూతన ప్రాంతములకు వలస పోవునపుడు, వాటియందును, వాటి అంతశ్శాఖలయందును సాధారణముగా మార్పులు సంభవించును, ఇంతియేకాక, వృత్తుల మార్పులవలనను, కొన్ని మతసాంఘికాచారములను స్వీకరించుటవలనను, లేదా విసర్జించుటవలనను మార్పులు సంభవమగును. ఒక్కొక్క సమయమున సాంఘిక గౌరవ ప్రతిష్ఠలు అతిశయించి నప్పుడు గూడ మార్పులు జరుగును. పూర్వ మొకప్పుడు విధవా పునర్వివాహములను అంగీకరించుటవలన, లేదా నిరాకరించుటవలన, ఒక కులములోగాని, దాని యొక్క అంతశ్శాఖలలోగాని మార్పులు జరిగెను. వర్ణవ్యవస్థ యందు ఒక్కొక్కతరి, ఒక కులమునకు చెందినవారు తమ కుల ప్రతిష్ఠను అతిశయింపజేసికొనుటకై సామూహికముగ కృషి చేయుదురు. కుల నిర్మాణము విభిన్నములైన ఈ క్రింది సుమారు ఆరు క్రమవిధానములచే రూపొందెను. 1. 'అబొరిజనులు' అను ఆదిమజాతి మొత్తముగా గాని, వారిలో నొక పెద్ద వర్గముగాని ఆ తెగకు సంబం ధించిన అధికారిక నామముక్రిందనో, లేక నూతన కుల నామముక్రిందనో హిందూ సంఘములో సభ్యులుగా చేరిపోయిరి. ఈ కులనామములు ఉత్తర వంగరాష్ట్రములోని 'రాజబన్సీలు', మధ్య భారతములోని గోండులు' అను ప్రామాణిక వర్ణములకు (standard castes) భిన్నములైన నూతన కులనామములు. 2. వ్యావహారిక (functional), వృత్తి (Occupational) కులములు బహుళ సంఖ్యాకములుగా నుండి విశాల ప్రదేశమందు విస్తరిల్లి యుండెను. వాటి లక్షణములు అతి ప్రాధాన్యము వహించియుండెను. అందుచే, కులపరిణామములో వృత్తి విశేషము సాధారణముగా ముఖ్యాంశముక్రింద భావింపబడెను. ప్రారంభ ప్రేరణ మేదియైనను, వర్తమాన యుగమున ప్రతికులము వారును ఆనువంశికముగా వచ్చు వృత్తినే అవలంబించుచుంటిమని<noinclude><references/></noinclude> ofv7kyadlr25hrmuw5on47be0ckbza9 104 154875 593512 448694 2026-10-26T04:30:20Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కులములు - వర్ణములు|సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> ఒక వంక ప్రకటించుకొనుచునే, మరొక వంక పెక్కు కులములకు చెందినవారు తమ పూర్వవృత్తులను విసర్జించుచున్నారు. క్రొత్త వృత్తులను చేపట్టుట వలనను, లేదా, ప్రారంభ వృత్తులలో అనంతరము మార్పులు కలుగుట వలనను, ఆయా కులములలో అంతశ్శాఖ లుత్పన్నమై, చివరకవి ప్రత్యేక లక్షణములుగల కులములుగా పరిణామము చెందెను. 3. మతావేశపరులైన వర్గములో స్వల్ప సంఖ్యగల కులములు వ్యవహరించుచుండెను. ప్రారంభదశలో ఈ కులములు దయాళువులైన ఔత్సాహికుల (philanthropic enthusiasts) చే స్థాపింపబడిన మత కథలుగా తమ జీవితమును ప్రారంభించెను. ఈ ఔత్సాహికులు జన్మ పరంపరనుండియు, కర్మ సిద్ధాంతము నుండియు త్వరితగతిలో శాశ్వత విముక్తి నొందుటకై ఒక తాత్విక విధానమును రూపొందించి లోకమున కందించిరి. మానవులందరును విశేషించి తను బోధనలను విశ్వసించువారందరును సమానులుగ నుండవలెనని వీరు దృఢముగ నమ్మిరి. 4. జాతీయ శ్రేణికి (National type) చెందిన కులములు: ప్రాచీనమయిన రాజాధికారిక సంప్రదాయము లను అభిమానించుచు, సర్వ సాధారణమైన తెగ కంటె మిగుల విస్తృతమగు సంస్థ యొక్క ఛాయలను, చిహ్నములను భద్రముగ పరిపోషించుచున్న కొన్ని వర్గములు, ఈ కాలమున సామాన్యముగ జాతీయ కులములను పేరుతో వ్యవహరించుచున్నవి. (5) ఒక ప్రదేశమునుండి మరొక ప్రదేశమునకు వలస పోవుటచే నేర్పడు కులములు : స్వస్థలమును వీడి భారతదేశములో మరొక ప్రాంతమున స్థిరనివాస మేర్పరచుకొన్న కులములు స్వజాతీయులనుండి సర్వవిధములైన సంబంధములు త్రెంపుకొని, నూతన ప్రదేశమున విస్పష్టమైన ఒక కులముగా రూపొందు స్వభావముకలిగి యుండును. (6) ఆచారవ్యవహారములలో మార్పులు సంభవించినప్పుడు కులముల స్వభావముగూడ మారి, నూతనత్వము చాల్చును. అతి ప్రాచీన కాలమునుండి పూర్వులు విధించిన 'మంత్రతంత్రాది వైదిక కర్మకాండను అలత్యము చేయుటవలనవో, లేక నూతన క్రియాకలాపములను అవలంబించుట వలననో, కాక లౌకిక వృత్తులను చేబట్టుట వలననో, నూతన కులము లావిర్భవించుట పరిపాటియైన సంఘటనముగా వచ్చుచున్నది. కులముల పుట్టుకకు ఐదు ముఖ్యమైన సిద్ధాంతములు ప్రతిపాదింపబడినట్లు తెలియుచున్నది. ఈ అయిదు సూత్రముల నడుమనున్న స్వల్ప వ్యత్యాసములు, వాటి సమ్మేళనములే కాక, మనుస్మృతి యందు కులముల పుట్టుకను గూర్చిన సంప్రదాయ సిద్ధమగు నొక దృక్పథము అభివర్ణింపబడినది. వృత్తులనుబట్టి కులము లేర్పడినట్లు వెన్ఫీల్డ్ అనునతడు అత్యుత్తమమైన నొక సిద్ధాంతమును ప్రతిపాదించి, వివరించియున్నాడు. ఇబ్బెట్సన్ అను మరియొకడు తెగ, మతము మున్నగు వాటినుండి కులము లావిర్భవించినట్లు పేర్కొనియున్నాడు. సెనార్ట్ అను వేరొకడు కుటుంబవ్యవస్థనుండి కులము పుట్టుకనొందెనని వ్రాసియున్నాడు. రిప్లీయను ఇంకొకడు జాతి లేక తెగనుండి కులము పరిణామ మొందినట్లు తెలిపియున్నాడు. ఇట్టి వేర్వేరు సిద్ధాంతములను మరల రెండు విశాలమైన తరగతుల క్రింద వర్గీకరణము చేయవచ్చును. (1) సాంస్కృతిక వివరణము గల సిద్ధాంతము; (2) జాతివివరణము గల సిద్ధాంతము. బహుళ వ్యాప్తియందుండి, తరచుగ పేర్కొనబడు ధర్మశాస్త్రములు, స్మృతులు, పురాణము లన్నిటియందును, ఋగ్వేద మందలి పురుష సూక్తమనబడు (10 వ మండలము, 90 వ మంత్రము, 11, 12 ఋక్కులు) మంత్ర పఠనమందును కులములు పుట్టుకను గూర్చిన గాథ యొకటి పేర్కొనబడి యున్నది. కులమునుగూర్చిన పుట్టు పూర్వోత్తరములు వాటియందండగా లేకపోయినను, అత్యధిక సంఖ్యాకులైన భారతీయులు నిస్సంశయముగ పురుష సూక్తమును పరమ ప్రామాణిక గ్రంథముగా అంగీకరించుటచే, దానివై శిష్ట్యము, ప్రాముఖ్యము స్థిరపడిపోయినవి. ఇవిగాక, కులముమగురించి ఇంకను పెక్కు సిద్ధాంతములు, కల్పనాకథలు ప్రచారమందున్నవి. ఇవన్నియు పురుష సూక్తము యొక్క విభిన్నములైన స్వరూపములే, వేర్వేరు యుగములయొక్క అవసరములనుబట్టి ఈస్వరూపము లేర్పడెను. ఈసందర్భమున శతవిధ బ్రాహ్మణము, తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణము, హరి వంశము, మహా భారతము, భగవద్గీత, యాజ్ఞ వల్క్య<noinclude><references/></noinclude> pbxn5bl12mqt527fydox2ks3t4eipn4 593513 593512 2026-10-26T04:30:43Z A.Murali 3019 593513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కులములు - వర్ణములు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> ఒక వంక ప్రకటించుకొనుచునే, మరొక వంక పెక్కు కులములకు చెందినవారు తమ పూర్వవృత్తులను విసర్జించుచున్నారు. క్రొత్త వృత్తులను చేపట్టుట వలనను, లేదా, ప్రారంభ వృత్తులలో అనంతరము మార్పులు కలుగుట వలనను, ఆయా కులములలో అంతశ్శాఖ లుత్పన్నమై, చివరకవి ప్రత్యేక లక్షణములుగల కులములుగా పరిణామము చెందెను. 3. మతావేశపరులైన వర్గములో స్వల్ప సంఖ్యగల కులములు వ్యవహరించుచుండెను. ప్రారంభదశలో ఈ కులములు దయాళువులైన ఔత్సాహికుల (philanthropic enthusiasts) చే స్థాపింపబడిన మత కథలుగా తమ జీవితమును ప్రారంభించెను. ఈ ఔత్సాహికులు జన్మ పరంపరనుండియు, కర్మ సిద్ధాంతము నుండియు త్వరితగతిలో శాశ్వత విముక్తి నొందుటకై ఒక తాత్విక విధానమును రూపొందించి లోకమున కందించిరి. మానవులందరును విశేషించి తను బోధనలను విశ్వసించువారందరును సమానులుగ నుండవలెనని వీరు దృఢముగ నమ్మిరి. 4. జాతీయ శ్రేణికి (National type) చెందిన కులములు: ప్రాచీనమయిన రాజాధికారిక సంప్రదాయము లను అభిమానించుచు, సర్వ సాధారణమైన తెగ కంటె మిగుల విస్తృతమగు సంస్థ యొక్క ఛాయలను, చిహ్నములను భద్రముగ పరిపోషించుచున్న కొన్ని వర్గములు, ఈ కాలమున సామాన్యముగ జాతీయ కులములను పేరుతో వ్యవహరించుచున్నవి. (5) ఒక ప్రదేశమునుండి మరొక ప్రదేశమునకు వలస పోవుటచే నేర్పడు కులములు : స్వస్థలమును వీడి భారతదేశములో మరొక ప్రాంతమున స్థిరనివాస మేర్పరచుకొన్న కులములు స్వజాతీయులనుండి సర్వవిధములైన సంబంధములు త్రెంపుకొని, నూతన ప్రదేశమున విస్పష్టమైన ఒక కులముగా రూపొందు స్వభావముకలిగి యుండును. (6) ఆచారవ్యవహారములలో మార్పులు సంభవించినప్పుడు కులముల స్వభావముగూడ మారి, నూతనత్వము చాల్చును. అతి ప్రాచీన కాలమునుండి పూర్వులు విధించిన 'మంత్రతంత్రాది వైదిక కర్మకాండను అలత్యము చేయుటవలనవో, లేక నూతన క్రియాకలాపములను అవలంబించుట వలననో, కాక లౌకిక వృత్తులను చేబట్టుట వలననో, నూతన కులము లావిర్భవించుట పరిపాటియైన సంఘటనముగా వచ్చుచున్నది. కులముల పుట్టుకకు ఐదు ముఖ్యమైన సిద్ధాంతములు ప్రతిపాదింపబడినట్లు తెలియుచున్నది. ఈ అయిదు సూత్రముల నడుమనున్న స్వల్ప వ్యత్యాసములు, వాటి సమ్మేళనములే కాక, మనుస్మృతి యందు కులముల పుట్టుకను గూర్చిన సంప్రదాయ సిద్ధమగు నొక దృక్పథము అభివర్ణింపబడినది. వృత్తులనుబట్టి కులము లేర్పడినట్లు వెన్ఫీల్డ్ అనునతడు అత్యుత్తమమైన నొక సిద్ధాంతమును ప్రతిపాదించి, వివరించియున్నాడు. ఇబ్బెట్సన్ అను మరియొకడు తెగ, మతము మున్నగు వాటినుండి కులము లావిర్భవించినట్లు పేర్కొనియున్నాడు. సెనార్ట్ అను వేరొకడు కుటుంబవ్యవస్థనుండి కులము పుట్టుకనొందెనని వ్రాసియున్నాడు. రిప్లీయను ఇంకొకడు జాతి లేక తెగనుండి కులము పరిణామ మొందినట్లు తెలిపియున్నాడు. ఇట్టి వేర్వేరు సిద్ధాంతములను మరల రెండు విశాలమైన తరగతుల క్రింద వర్గీకరణము చేయవచ్చును. (1) సాంస్కృతిక వివరణము గల సిద్ధాంతము; (2) జాతివివరణము గల సిద్ధాంతము. బహుళ వ్యాప్తియందుండి, తరచుగ పేర్కొనబడు ధర్మశాస్త్రములు, స్మృతులు, పురాణము లన్నిటియందును, ఋగ్వేద మందలి పురుష సూక్తమనబడు (10 వ మండలము, 90 వ మంత్రము, 11, 12 ఋక్కులు) మంత్ర పఠనమందును కులములు పుట్టుకను గూర్చిన గాథ యొకటి పేర్కొనబడి యున్నది. కులమునుగూర్చిన పుట్టు పూర్వోత్తరములు వాటియందండగా లేకపోయినను, అత్యధిక సంఖ్యాకులైన భారతీయులు నిస్సంశయముగ పురుష సూక్తమును పరమ ప్రామాణిక గ్రంథముగా అంగీకరించుటచే, దానివై శిష్ట్యము, ప్రాముఖ్యము స్థిరపడిపోయినవి. ఇవిగాక, కులముమగురించి ఇంకను పెక్కు సిద్ధాంతములు, కల్పనాకథలు ప్రచారమందున్నవి. ఇవన్నియు పురుష సూక్తము యొక్క విభిన్నములైన స్వరూపములే, వేర్వేరు యుగములయొక్క అవసరములనుబట్టి ఈస్వరూపము లేర్పడెను. ఈసందర్భమున శతవిధ బ్రాహ్మణము, తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణము, హరి వంశము, మహా భారతము, భగవద్గీత, యాజ్ఞ వల్క్య<noinclude><references/></noinclude> 17tn9asmi8s0f27ogtuqhrlit76i8l7 104 154876 593516 448695 2026-10-26T04:42:36Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కులములు - వర్ణములు}}</noinclude> సంహిత, నారద, విష్ణుపరాశరసంహితలు, రఘునందన, నాగభట్టు విరచిత గ్రంథములు మున్నగునవి పేర్కొననగును. కుల వర్ణములకు తెగ, జాతి మూలకందమని రిస్లీ ప్రభృతులు అంగీకరించిరి. విభిన్న జాతులనడుమ కలుగుచు వచ్చిన సంఘర్షణములు, సంపర్కముల వలననే, కుల వర్ణము లేర్పడినవని వారు విశ్వసించిరి. అనగా, వారు ఆర్య - ద్రావిడ సంఘర్షణములను దృష్టియందుంచుకొని ఇట్లు అభిప్రాయ పడి యుండవచ్చును. సెనార్ట్ నిర్వచనమునుబట్టి, ప్రాచీన ఆర్య వ్యవస్థ యొక్క సాధారణ పరిణామమే కులమని తెలియవచ్చు చున్నది. భారతదేశములో అసాధారణమైన ప్రత్యేక పరిస్థితులవలన, అవ్యవస్థ అసాధారణమైన స్వరూపము దాల్చినది. ఇండో-ఇరానియను చారిత్రక దశలో కుల, వర్ణ వ్యవస్థ తలయెత్తినది. ప్రాచీన ఇరాన్ దేశములో గూడ భారతదేశమందువలె వర్ణవ్యవస్థ యుండెడిది. కుటుంబము, తెగనుండిమాత్రమే కులవ్యవస్థ ఆవిర్భవించినదను సిద్ధాంతమును ఆమోదించిన సెనార్టు ప్రభృతులు, భారత దేశ మందలి కులవర్ణ విధానమునకును, ప్రాచీన గ్రీకు, రోమక సాంఘిక వ్యవస్థలకును నడుమ కొన్ని పోలిక లున్నపని కనుగొనిరి. ఇబ్బెట్సన్ యొక్క అభిప్రాయమునుబట్టి కులమనునది ప్రాచీనకాలపు వర్ష శీలమగు సాంఘిక వ్యవస్థ కంటె ఎక్కువ కఠోరముగ (rigid) రూపొందింపబడెను. అంతియేగాక, అది తెగకు, వంశమునకు సంబంధించిన 'గోత్రము' యొక్క ఘనీభవ స్వరూపము. (ossified form). నెస్ ఫీల్డ్ అనునతడు ఈ కులసమస్యను సాంస్కృతిక, వృత్తి, వ్యాపార వ్యాసంగముల దృష్ట్యా చర్చించెను. ప్రారంభములో ఆచార్యత్వము (priest hood) ఒక్క బ్రాహ్మణవర్ణమునకే సర్వాధికారముగా సంక్రమించియుండలేదని అతని అభిప్రాయము. యజ్ఞ సంబంధమైన కర్మకాండకు క్షత్రియులు గూడ ఆచార్యత్వము వహింప నధికారము, అర్హత కలిగియుండిరి. దీర్ఘకాలము గతించిన వెనుక, యజ్ఞ కార్యములు, అందలి మంత్రతంత్రములు, కర్మకాండ విభావము మిగుల జటిలమైనందువలనను, వాటియందు ప్రత్యేకమైన శ్రద్ధాసక్తులు అవసరమగుటచేతను, ఆవృత్తియందు విశిష్టమైన దీక్షాదక్షతలతో కృషి సల్పిన వారు బ్రాహ్మణులైరి. ఈ విధముగా బ్రాహ్మణులు ఉన్నత లక్షణములతో అధికారస్థాన మధిష్టించి సర్వాధికారములు అనుభవించుచున్న తరుణములో హిందూ సంఘమందలి ఇతరవర్గములు తమకు అందుబాటులోనున్న హక్కులను సంపాదించుకొనుటకై విధిలేక తగు జాగ్రత పడవలసివచ్చెను. కుల సమస్యను గురించి మరియొక భావముగూడ ప్రచారములోని కెగబ్రాక నారభించెను. భారతీయులలో అత్యధిక సంఖ్యాకులు 'ద్రవిడ', 'ముండ' జాతీయులగుటచే, హిందు॰ సంస్కృతి పైనను, హిందూ సాంఘిక నిర్మాణముపైనను వారి ప్రభావము అత్యధికముగ ప్రసరించెను. 'హెలెనిక్ ' పూర్వస్మృతి చిహ్నములను గురించియు, మినోన్, క్రిటన్ సంస్కృతులను గురించియు ఇటీవలజరిగిన పరిశోధనముల వలనను పై అభిప్రాయము ధృవమగుచున్నది. భారత దేశచరిత్రలో కుల, వర్ణ వ్యవస్థాని ర్మాణమునకు వ్యతిరేకముగా పెక్కు సంస్కరణోద్యమములు బయలుదేరెను. ఇట్టి ఉద్యమములలో బౌద్ధ, జైనములు అతి ప్రాచీనములు. మహమ్మదీయుల పాలనములో పెక్కురు సంఘసంస్కర్తలు హిందూ మహమ్మదీయుల నడుమ సఖ్యతను నెలకొల్పవలెనని యత్నించుచు, కుల, వర్ణ విధానముపై తిరుగుబాటు చేసిరి. ఈ సందర్భములో దక్షిణభారతమున తలయెత్తిన వీరశైవ లింగాయతు ఉద్యమముల ప్రసక్తి గూడ పేర్కొనబడుచున్నది. ఇవికాక, కుల, వర్ణ లింగ భేదములను నిరసించిన వైష్ణవోద్యమముగూడ భారత దేశ మంతటను విస్తృతరూపము దాల్చెను. ఉత్తర భారతములో రామానంద్, కబీర్ అను వారలు ఈ వర్ణ వ్యతిరేకోద్యమమునకు నేతలైరి. ఈ ఉద్యమములతో నానక్, దాదు, నామదేవ, చైతన్య మున్నగు ప్రముఖులకు సంబంధమున్నట్లు తెలియుచున్నది.. ఆధునిక యుగమున హిందూ సంఘములో వెక్కు సంస్కరణోద్యమములు తలలెత్తినవి. ఇట్టి నూతనోద్యమములలో 'ప్రార్థనా సమాజము', 'బ్రహ్మసమాజము', 'ఆర్యసమాజము' ముఖ్యములైనవి. ఇటీవల కొంది కాలము క్రింద మేధావివర్గమునకును, సంస్కరణోద్యమమునకును చెందిన "రెనడే, గాంధీ వంటివారు కులవర్ణ విధానములో సంస్కర<noinclude><references/></noinclude> ffgkz0ej2at7x38e37yrk48hadcm2ub 104 154877 593517 448696 2026-10-26T04:56:32Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కులొత్తుంగ చోళదేవుడు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> <section begin="819A" />ణములు ప్రవేశ పెట్టుటకు పూనుకొనిరి. కాని విచిత్రమేమన, ఈ సంస్కరణోద్యమములలో అధిక భాగము ఒకప్పుడో లేక మరి యొకప్పుడో తమతమ కులవర్ల వ్యవస్థా చట్రములోనికే తిరిగి తిరోగమించినవి. భారత దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో కులము వ్రేళ్ళూని స్థిరపడిపోవుటయే, ఈ విచిత్ర పరిణామమునకు కారణము. ఇటీవల కొలది సంవత్సరములలో కుల వ్యవస్థను గూర్చి పెక్కురు పెక్కు పరిశోధనములు చేసిరి. ఈనాడు శక్తి సంపన్నమైన కులవ్యవస్థ రెండు ప్రమాణముల (levels) పై ఆధారపడి వ్యవహరించు చున్నది. (1) మంత్రబద్ధమగు కర్మకాండ ప్రమాణము (Level of ritual); (2) సిద్ధాంతశాస్త్ర ప్రమాణము (Level of ideology). కులమునకు సంబంధించిన ఆచార కర్మకాండ ప్రాచీనమును, సంప్రదాయ బద్దమును కాగా, సాంఘిక, ఆర్థిక, రాజకీయ ప్రయోజనములకు ఉపయోగపడు కులవ్యవస్థ బలీయమైనట్టియు, ప్రధానమైనట్టియు సిద్ధాంతముగ పరిణమించెను. నాగరక (urban), పారిశ్రామిక (industrial) ప్రభావములు కులవర్ణ విధానముపై పనిచేయుచుండెను. కులవ్యవస్థ కొరకై విధింపబడిన ఆచార కర్మకాండ ఈనాడు క్రమముగా క్షీణించుచున్నదని చెప్పవచ్చును. కానీ, ఈనాటి పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామిక దశయందు, లౌకిక వ్యవహారములలో సిద్ధాంత శాస్త్రము (ideology) అను పేరుక్రింద, కులము క్రొంక్రొత్త బలమును పుంజుకొనినది. ప్రాచీన కులధర్మములు, విధులు, కట్టుబాటులు చాల వరకు పరివర్తనము చెందినవి. కాని ఈవర్ణ వ్యవస్థ యను చట్రములో కుల నిర్మాణమందు ఒక విధమైన వర్గచైతన్యము (class consciousness) క్రమముగా ప్రవేశము కల్గించుకొనినది. {{right|స. ప్ర.}} <section end="819A" /> <section begin="819B" />'''కులోత్తుంగ చోళదేవుడు :''' చోళ చక్రవర్తులు మున్నూట ఏబది సంవత్సరములు (క్రీ.శ. 850-1200) దక్షిణాపథమును పాలించిరి. ఈ వంశమునకు మూలపురుషుడు విజయాలయుడు. చోళ చక్రవర్తుల రాజధాని తంజావూరు నగరము. కులోత్తుంగ చోళుని తండ్రి తూర్పు చాళుక్య ప్రభువును, విమలాదిత్య తనూజుడును, ఆంధ్ర మహాభారత కృతిభర్తయునగు రాజరాజ నరేంద్రుడు. రాజరాజ నరేంద్రుని తల్లి చోళ ప్రభువగు రాజరాజు యొక్క కుమార్తె. ఆమె పేరు కుందవాంబ. రాజరాజ చోకుని కుమారుడు రాజేంద్రచోళుడు. చాళుక్య రాజరాజ నరేంద్రున కాతడు మేనమామ. రాజరాజ నరేంద్రుడు తన మేనమామ కుమార్తెయగు అమ్మంగ దేవిని ఉద్వాహము కావించుకొనెను. ఈదంపతుల పుత్రుడే రాజేంద్రచోళుడు. అత్తవారి యెడల అభిమానముచే చాళుక్య రాజరాజ నరేంద్రుడు తన కుమారునకు తన మామగారి పేరు పెట్టుకొనెను. చాళుక్య రాజేంద్ర చోళుడు తన మేనమామ రెండవ రాజేంద్ర చోళుని బిడ్డయగు మధురాంతక దేవిని వివాహ మాడెను. ఈవిధముగ తూర్పు చాళుక్య రాజులలో మూడు తరములవారు చోళ రాజకన్యకల పరిణయ మాడుట ఒక విశేషాంశము. చాళుక్య రాజేంద్ర చోళ దేవుని మామయు, చోళ సామ్రాజ్యమున కధిపతియునగు రెండవ రాజేంద్ర చోళునకు పురుష సంతతి లేదు. చాళుక్య రాజేంద్ర చోళుడు చోళవంశమువారి దౌహిత్రుడు. కావున చోళరాజ్యమునకు వారసుడగుటకు ఇతడు జతనములు చేయసాగేను. ఈతడు తన బాల్యమును మాతామహస్థానమగు చోళ రాజ్యమునందే గడపెను. ఈతని మాతామహియు, గంగైకొండ చోళుని భార్యయునగు రాజమహిషి రాజేంద్రచోళుని యందు మిక్కిలి అభిమానమును చూపుచుండెను. ఇతడు చక్రవర్తి లక్షణ సమన్వితుడనియు, ఉభయ వంశోద్ధారకుడు (చోళ చాళుక్య వంశములు) కాగలడనియు ఆమె పలుకుచుండెడిదట. ఈవిషయము "కళింగత్తుప్పరణి" అను గ్రంథమునందు తెలుపబడినది. ఈ రాకుమారునకు సైతృక రాజ్యమగు వేగిదేశమునందుకంటే మాతామహరాజ్యమగు చోళరాజ్యమునందే ఎక్కుడు అభిమానము. ఇది ఇట్లుండగా క్రీ.శ. 1061 వ సంవత్సరమున రాజేంద్ర చోళుని తండ్రియగు చాళుక్య రాజరాజనరేంద్రుడు మరణించెను. తండ్రి అనంతరము రాజేంద్రచోళుడు వేగి రాజ్యమునకు అధిపతి కావలసియుండెను. కాని అట్లు సంభవింపలేదు. రాజరాజనరేంద్రుని సోదరుడు విజయాదిత్యుడు వేగిరాజ్యమునకు అభిషిక్తుడయ్యెను. ఆకాలమున చోళరాజ్యమును పాలించుచున్న వీర రాజేంద్రుడు విజయాదిత్యునియెడ అభిమానమును పూని, ఆతనిని వేగి <section end="819B" /><noinclude><references/></noinclude> jm3epuehl4ajr6a56f2vuejibidlsdr 104 155475 593537 450191 2026-10-26T10:38:19Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కులోత్తుంగ చోళదేవుడు}}</noinclude> రాజ్యమునందు రాజునుగా నిల్పెను. వైత్యక రాజ్యమగు వేగీ దేశమునుగూర్చి రాజేంద్రచోళ చాళుక్యుడు పినతండ్రితో వివాదపడలేదు. చోళ సింహాసనముపై అతని దృష్టి కేంద్రీకృతమై యుండుటయే ఇందులకు కారణము కావచ్చును. కొంతకాలము వరకును ఈ రాకుమారుడు చోళ సామ్రాజ్యములో ఒక రాజప్రతినిధిగ మాత్రము ఉండి, వేగీ రాజ్యమునందలి దక్షిణ ప్రాంతమును, చోళ రాజ్యమందలి ఉత్తర ప్రాంతమును పాలించియుండెనని కొందరు చారిత్రకులు భావించుచున్నారు. రాజేంద్ర చోళుడు చాల పరాక్రమశాలి. ఈతడు పిన్నవయస్సుననే, అనగా రాజప్రతినిధిగానున్న కాలమందే అనేక యుద్ధములలో పాల్గొని శూరుడుగా గొప్ప విఖ్యాతిని సంపాదించెను. ఈ రాకుమారుడు సాధించిన విజయములలో ముఖ్యమైనవి రెండు : వైరాగరం అను ప్రాంతమును జయించి, శత్రురాజులు గజసేనను వశపరుచు కొనుట ఒకటి. ధారా ప్రాంతపు ప్రభువు నోడించి చక్రకొట్య దుర్గమును జయించుట రెండవది. క్రీ. శ. 1070 వ సంవత్సరమున చోళ ప్రభువగు వీర రాజేంద్రుడు మరణించెను. అంతట వీర రాజేంద్రుని అల్లుడును, పశ్చిమ చాళుక్య ప్రభువును అగు విక్రమాదిత్యుడు తన స్యాలు (వీరరాజేంద్రుని పుత్రుడు) డగు అధిరాజ రాజును చోళ సింహాసనమున ప్రతిష్ఠించెను. కాని వీరుడగు చాళుక్యరాజేంద్ర చోళుడి ఏర్పాటు నంగీకరింపక, ససైన్యుడై చోళరాజ్యమును ప్రవేశించి అధిరాజ రాజును తొలగించి చోళ సింహాసనమును అధిష్ఠించెను. ఈ రాజ్యాభిషేకము కూడ క్రీ. శ. 1070 వ సంవత్సరము ననే జరిగెను. చోళరాజ్యమున కధిపతియై చాళుక్య రాజేంద్రచోళుడు కులోత్తుంగ చోళుడను నూతన నామముతో సైతృక మాతామహ రాజ్యముల రెండింటిని కూడ పొలింపసాగెను. ఈ ప్రభువు పినతండ్రియగు విజయాదిత్యుడు క్రీ. శ. 1077 వ సంవత్సరమువరకు వేంగిరాజ్యమును పాలించెను. కులోత్తుంగుడు ఈతనిని ఏవిధము గను బాధింపలేదు. కాని విజయాదిత్యుని అనంతరము వేగి రాజ్యము చోళ సామ్రాజ్యములో లీనమై పోయెను. కులోత్తుంగుని కుమారులు ఈ ప్రాంతమును రాజ ప్రతినిధుల హోదాతో పరిపాలించిరి. మొదటి కాకతి ప్రోలరాజునకు అనుచరుడైన రేచెర్ల బమ్మ సేనాని చోళసింహాసనమును వశపరచు కొనుటలో కులోత్తుంగునకు తోడ్పడి, కాంచీ కవాటముల భేదించి "కాంచీకవాట చూఱకాఱ" అను బిరుదును గడించెను. ఆకాలమున కాంచీపురము చోళ రాజన్యులకు ముఖ్యపట్టణముగ నుండెను. కులోత్తుంగుడు వీరుడైనను శాంతి ప్రియుడు. కాని తన సామ్రాజ్యమును సంరక్షించుటకై అతనికి కొన్ని యుద్ధములు చేయక తప్పినదికాదు. క్రీ. శ. 1076 వ సంవత్సరమున పశ్చిమ చాళుక్య ప్రభువగు ఆరవ విక్రమాదిత్యుడు చోళరాజ్యముపై దండెత్తివచ్చెను. కులోత్తుంగు డాతనిని ఎదిరించి తరిమి వేయుటయే గాక గంగ మండలమును, సింగణమును గూడ జయించెను. 1076-1078 సంవత్సరముల మధ్య కులోత్తుంగుడు దక్షిణమున పాండ్య, చేర రాజ్యములతో యుద్ధములు కావించి అచ్చట తన అధికారమును స్థిరపరచుకొనెను. ఈ ప్రాంతములలో ఇతడు సైనిక స్థావరముల 'నేర్పరచి, తిరుగుబాట్లు లేకుండునట్లు ఏర్పాటు చేసెను. కులోత్తుంగుడు ఉత్తరమున కళింగరాజ్యముపై రెండు పర్యాయములు దండయాత్ర కావించెను. వీటిలో మొదటి దండయాత్ర క్రీ.శ.1098-99 సంవత్సరములలో జరిగెను. ఈ యుద్ధమునందు తెలుగుసీమయందలి సామంత ప్రభువులు పలువురు చోళప్రభువునకు సాయపడిరి. కళింగరాజు యుద్ధమున పరాభవమందెను. ఆతని రాజ్యమునందలి దక్షిణ ప్రాంతము చోళ సామ్రాజ్యము లో చేరిపోయెను. అయినను కులోత్తుంగుడు ఖడ్గవాదికాడు. కళింగ గాంగులను తనకు మిత్రులుగ కావించుకోనుటకై ఆతడు తన కుమార్తె రాజసుందరీదేవిని గాంగరాజునకిచ్చి వివాహము కావించెను. వీరి కుమారుడు కళింగరాజగు అనంతవర్మ చోడగంగుడు. క్రీ. శ. 1110 వ సంవత్సర ప్రాంతమున చోళులు కళింగరాజ్యముపై మరియొక దండయాత్ర సాగించిరి. దీనిని నడపినవాడు కులోత్తుంగుని సేనాధీశుడగు కరుణాకర తొండమానుడు. కుళోత్తుంగుని కళింగ విజయముల గాథ 'కళింగత్తుప్పరణి' అను కావ్యమున వర్ణింపబడినది. కులోత్తుంగచోళుడు సమర్థతతో తన రాజ్యమును సంరక్షించెను. ఈతడు ఆంధ్రదేశమునందలి వెలనాటి<noinclude><references/></noinclude> sbyt8tm2vd9gx6e7ztmqa883jz6hn3i 104 155476 593539 450193 2026-10-26T11:01:42Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కుళోత్తుంగ చోళదేవుడు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> చోడులను తనకు మిత్రులను కావించుకొనెను. వీరు తెనుగు సీమయందు చోళుల అధికారమునకు విశ్వాసముతో తోడ్పాటు కావించిరి. కుళోత్తుంగునకు పశ్చిమ చాళుక్య రాజగు ఆరవ విక్రమాదిత్యుడు ప్రజల విరోధిగనుండెను. విక్రమాదిత్యుని ప్రోత్సాహమువలన సింహళ ప్రభువగు విజయబాహుడు స్వాతంత్య్రమును ప్రకటించుకొనెను. ఇంతవరకును సింహళ ప్రభువులు చోళులకు సామంతులుగ నుండుచు వచ్చిరి. కులోత్తుంగుని రాజ్యావసాన కాలమున మైసూరు రాజ్యములోని కొంతభాగమును హొయసలులు ఆక్రమించిరి. ఈ విధముగ కూడ చోళరాజ్యము నష్టపడేను. అయినను కులోత్తుంగుడు చోళరాజ్య గౌరవమును చక్కగా కాపాడినట్లు భావింపవచ్చును. ఈరాజు సాధ్యమైనంత వరకు యుద్ధముల నుండి తప్పించుకొని, రాజ్యమున శాంతిని స్థాపించి, ప్రజా క్షేమమునకై పాటుపడెను. కులోత్తుంగుడు క్రీ. శ. 1070 నుండి 1118 వరకును వైభవముతో పరిపాలనము కావించెను. చోళరాజ్యము నందు చిరకాలమునుండి అమలులో నున్న ఆచారము ప్రకారము ఈరాజు క్రీ. శ. 1088వ సంవత్సరము న రాజ్యమందు వ్యవసాయము చేయబడుచున్న భూమిని కొలిపించి న్యాయసమ్మతమగు పన్నులను విధింపించెను. కాలానుగుణముగ పన్నులను మార్చుట ఆకాలమున పరిపాటిగ నుండెను. ఈరాజు విజ్ఞాన ప్రియుడు, జయం కొండవే అను కవి కులోత్తుంగుని ఆస్థానకవిగ నుండెను. ఆస్థానకవికి చోళ రాజ్యమున 'కవిచక్రవర్తి' వ్యవహార ముండెడిది. ఈకవి సుప్రసిద్ధమగు 'కళింగత్తుప్పరణి' అను కావ్యమను రచించెను. విఖ్యాత తమిళ గ్రంథమగు "శిలప్పాధికారం" అను గ్రంథమునకు వ్యాఖ్యానము రచించిన యారుక్కు నల్లర్ " అను పండితుడు జయకొండన్ కు సమకాలికుడుగ కానవచ్చుచున్నాడు. పెరియ పురాణమును రచించిన "సెక్కిలార్"అను శైవవిద్వాంసుడుకూడ కులోత్తుంగుని ఆస్థానమున నివసించెను. కులోత్తుంగుడు మొదటినుండియు తమిళ దేశముననే నివసించినందున ఇతనికి ద్రావిడ భాషమీదనే అభిమానము మెండుగ నుండెను. తండ్రియగు చాళుక్య రాజరాజనరేంద్రుడు పోషించినట్లు ఇతడు ఆంధ్ర భాషను పోషింపలేదు. విశిష్టాద్వైత మతస్థాపకుడగు శ్రీరామానుజాచార్యుడు కులోత్తుంగునకు సమ కాలికుడు. కాని కులోత్తుంగునకు విశిష్టా ద్వైతముపై అభిమానము లేని కారణమున శ్రీ రామానుజుడు చోళమండలమును వీడి, హోయసల రాజ్యమునకు వెడలిపోవలసి వచ్చెను. కులోత్తుంగుని బిరుదులు శాసనముల నుండియు, 'కళింగత్తుప్పరణి' అను కావ్యము నుండియు తెలియవచ్చుచున్నవి. అవి రాజు కేసరి, త్రిభువన చక్రవర్తి. సర్వలోకాశ్రయ, విష్ణువర్ధన, పరాంతక, పెర్మానడిగలు, విక్రమచోళ, కులశేఖర, పాండ్యకులాంతక, విరుద రాజ భయంకర, అకలంక, అభయ, జయధర మున్నగునవి. ఈ ప్రభువు కాలమున గంగాపురి యనబడు గంగై కొండ చోళపురము చోళ రాజధానిగా నుండెను. కాంచీపురమున పెక్కు రాజభవనములును, అభిషేక మండపమును ఉండుచు వచ్చెను. కులోత్తుంగ చోళునకు మువ్వురు రాణు లుండిరి. వీరు దిన చింతామణి (బహువిధముల ఈమె మధురాంతక దేవి కావచ్చును) ఏళిళై వల్లభి, త్యాగపల్లి అనువారలు. కులోత్తుంగునికి కుందాపై, మధురాంతకి అను తోబుట్టువు లుండిరి. ఈతని కుమార్తెలగు రాజసుందరి, సూర్యవల్లి అనువారలు కళింగ సింహళ రాజకుమారులకు క్రమముగ రాణులైరి. వీరుడును, మహా సమర్థుడును అయిన ఈ ప్రభువు క్రీ. శ. 1118 వ సంవత్సరమున దివంగతు డయ్యెను. ఈతని అనంతరము చోళ రాజ్యశోభ క్రమముగ ఓణించెను. {{right|వి.య.}}<noinclude><references/></noinclude> lo9osyuewgttehjgbvbby33s56l7qhv 104 196501 593468 515921 2026-10-25T14:08:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}మా మాట</p> {{Css image crop |Image = పాతఞ్జలమహాభాష్యము - పస్పశాహ్నికము.pdf |Page = 31 |bSize = 600 |cWidth = 86 |cHeight = 25 |oTop = 99 |oLeft = 235 |Location = center |Description = }} సంస్కృతప్రచారసభ స్థాపించవలెనను ఉద్దేశ్యము 1967 ఆరంభంలో కలిగింది. కొందఱు మిత్రులు కలిసి గావించిన యత్నాలు గోదావరి పుష్కరకాలంలో గావించిన మహాసభలో పర్యవసించినవి. శ్రీ కామకోటి పీఠాధిపతులు చంద్రశేఖరేంద్రసరస్వతీస్వామి వా రా సభలకు అధ్యక్షత వహించి, మా యత్నముల నామోదించి, ఆశీర్వదించిరి. వారణాసి సార్వభౌమ సంస్కృతప్రచారకార్యాలయం స్థాపకులు శ్రీ వాసుదేవ ద్వివేదీ, వేదశాస్త్రీ, సాహిత్యాచార్య మహోదయులు ఆసభలకు విచ్చేసి, సభల తరువాత నెల దినములు మాయింటనుండి, తమ కృషిని గురించియు, మా కర్తవ్యమును గురించియు చెప్పి, నాకు ప్రోత్సాహ మిచ్చిరి. నేను తెలుగులో వివిధవిషయములపై వ్రాసిన, ప్రచురించిన గ్రంథములను చూచి, సంస్కృతభాషాసారస్వతమునందున్ను ప్రబోధార్థమై సులభమైన పుస్తకములు వెలువర్చమని ప్రోత్సహించిరి. “అనేకమంది మహాపండితు లున్నారు, వారు తల పెట్టనిది అల్పజ్ఞుడనైన నావల్ల నేమగును ? ఏమి చేయగలను ?" అన్నాను వారితో. శ్రీ ద్వివేదీగారు పండితులు, కార్యకర్తలూ గూడ, ఈ రెండు గుణాలు ఒకే వ్యక్తియం దుండుట అరుదు. వారు నావల్ల యీ కార్యక్రమము ఆరంభింపబడాలని నొక్కి చెప్పడమే గాక కాశీ వెళ్ళినతరువాతగూడ అనేకలేఖలద్వారా నన్ను తొందరపెట్టుతూ వచ్చిరి. చాలమందితో యీ విషయములపై చర్చించుచువచ్చాను. అనేకనగరాల్లో పండితులను కలిసి మాట్లాడినాను. శ్రీ జటావల్లభుల పురుషోత్తం ఎం. ఏ. శ్రీమానాప్రగడ శేషశాయిగార్లను కలిసి, కార్యక్రమము గూర్చి మాట్లాడితిని. సంస్కృతబోధనకు ఉచితతరగతుల నేర్పాటు చెయడం, కొన్ని చిన్న చిన్న పుస్తకమాలను ప్రచురించడం, సంస్కృతప్రచారసభలను స్థాపించి, అప్పుడపుడు ఉపన్యాసములు యిప్పించడం ప్రథమదశలో కర్తవ్యములుగా భావించాము. ఏలూరులో శ్రీమాన్ యన్. సి. యస్. వేంకటాచార్యులు గారితో పలుమారు కలిసి, సంస్కృతభాషాప్రచారము విషయమై ఏమి చేయగలమా? యని ఆలోచించాము. అల్పమే గానీ ఆరంభం గావించాలని అప్పుడే నిర్ణయించుకొని, ముందుగా ప్రచురించవలసిన పుస్తకప్రణాళిక సిద్ధపరచితిని. 'భాగవత సుభాషితములు' అను చిన్న పుస్తకమును 151 శ్లోకములు - తెలుగు తాత్పర్యముతో సంకలనం చేసి ప్రచురించితిని. దానితోనే యీ 'సంస్కృతప్రచార<noinclude><references/></noinclude> ipzfzc24l1l0q1027tud99ekidbswhy 104 196502 593469 515922 2026-10-25T14:18:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>సభ' ప్రచురణలు ఆరంభించితిని. ఇందుకు నాకు గల యోగ్యత ఉత్సాహము తప్ప మరేమీ లేదు. పాండిత్యమూ, ధనమూ కూడ నాదగ్గర లేవు గదా. ఇవి రెండూ పుష్కలంగా ఉన్న వారు యీ ఉద్యమాన్ని ఆరంభిస్తే మంచిదే. గతంలో యిట్టి యత్నము లనేకు లారంభించి, కొంత కృషి గావించి విరమించడం జరుగుతూ వచ్చింది. మరికొందరికి కూడ నా యీ చిన్నప్రయత్నంవల్ల ఉత్సాహం కలుగవచ్చునేమో? అని భావించాను. ఆ ఊహ నిజమే ఐనది. మిత్రులు శ్రీమాన్ శ్రీభాష్యం అప్పలాచార్యులు ఎం. ఏ. గారు తాము అనువదించిన 'పాతఞ్జలమహాభాష్యము' పస్పశాహ్నికమును రాజమండ్రి సంస్కృతప్రచారసభపక్షమున ద్వితీయకుసుమముగా ప్రచురించుటకు దయతో నంగీకరించుటే గాక దానికగు వ్యయమునంతను వారే భరించిరి. ఈ గ్రంథప్రశస్తి పండితైకవేద్యము. విపులమైన 'అభివాదము'ను వ్రాసిన శ్రీ వేదుల శ్రీరామచంద్రకీర్తి ఎం. ఏ. గారు సంస్కృతవ్యాకరణకర్తలలో మఖ్యులైన పాణిని, కాత్యాయనుడు, పతఞ్జలి — యీ మహర్షిత్రయముయొక్క అమూల్యకృషిని చక్కగా వివరించిది. భాషాశాస్త్రజ్ఞులైన అనేకులు పాశ్చాత్యపండితులు వేనోళ్ళ కీర్తించిన సంస్కృతవ్యాకరణరచన ఎట్టిదో? అది మన తెలుగుపాఠకులకు రుచి చూపించగల్గినందుకు సంతోషించుచు, తగు ప్రోత్సాహ మున్నచో మరికొన్ని ప్రముఖశాస్త్రీయగ్రంథములను కూడ వెలుపర్చదలచి యున్నామని మనవి చేయుచున్నాము. 'సుభాషితములు' అను మూడవగ్రంథముకూడ త్వరలోనే ఆంధ్రపాఠకులకు అందీయగలమని తెలుపుటకు సంతోషముగ నున్నవి. సంస్కృతసాహిత్యములో కొల్లలుగ నున్నవీ, మనోహరములూ, అర్థవంతములు, గంభీరములూ ఐన వాటిని వేయింటిని ఎంచితీసి, తెనుగు తాత్పర్యముతో ప్రచురించితిమి. వాటిలో ఒక్కొక్కదానిని తీసి, రోజు కొకటిగా విద్యాలయ ప్రవేశద్వారమున ప్రముఖముగ గోడపైన గాని, నల్లబల్ల పైన గాని వ్రాసి, విద్యార్థులు చదువునట్లు ప్రదర్శించుచో సత్ఫలితములు కలుగునని మనవి. 'ప్రాచీనభారతనీతి' యనుదానిని మా నాల్గవగ్రంథముగా వెలువర్చ నిర్ణయించితిమి. శుక్రనీతి, భీష్మనీతి, చాణక్యనీతి, కామందకనీతి, విష్ణుశర్మ పంచతంత్రము, క్షేమేంద్రుడు, సోమదేవుడు, కాశ్మీరకవి గుమానీ, యితరులు కొందరూ వచించిన రాజనీతిబోధనలను తెలుగు తాత్పర్యమూ, వ్యాఖ్యానముతో ప్రచురించుటకు నిశ్చయించితిని. అవకాశములను బట్టి మరెన్నో ఉత్తమగ్రంథములు ప్రచురణకు సిద్ధముగా ఉన్నాయి.<noinclude><references/></noinclude> fnkxqf0j68av8fdwb1lgtyo5k8vxqik 104 196503 593470 515923 2026-10-25T14:37:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left|}} 'ధనమూల మిదం జగత్' అనే దొక ప్రాచీనసుభాషితము, 'అర్ధస్య పురుషో దాసః' అనేది మరొకటి. 'జగద్వ్యాపారానికి అర్ధార్ధసంబంధములే వునాది' అని కారల్ మార్క్సు మహాశయుడు నిర్వచించియున్నాడు. ఏ ఆధునికసిద్ధాంతమును తీసికొన్నా దానిని ఏదో యొకచోట సంస్కృతసారస్వతములో చూడగలము. ఏ దెట్లున్నా భావముల కేమీ భారతీయులలో దారిద్ర్యము లేదనిపిస్తుంది. వాస్తవానికి భారతదేశంలో దేనికీ దారిద్ర్యం ఉండనవసరంలేదు. కాని, నేటి మన ప్రజలలోని సంకుచితస్వార్థము, నిష్కర్మణ్యత తొలగిననే మన దేశం తొల్లిటి ఔన్నత్యమునకు రాగలదు. ప్రతి చిన్న విషయానికీ యితరులపై ఆధారపడు అధమస్థితి తొలగుటకు మన పూర్వస్థితి కొంత తెలుసుకోవాలి గదా. అందుకైన మా యీ చిన్న పుస్తకము తోడ్పడిన ధన్యులము. ఉడుతాభక్తిగా మా గావించు యీ కృషి ఆంధ్రమహోదయుల ఆమోదాన్ని పొందునని ఆశిస్తాము. మరొక్కమాట. ఆంధ్రదేశంలో అతి ప్రాచీనమైన శ్రీ గౌతమీ గ్రంథాలయంలో ఉచితసంస్కృతతరగతుల నారంభించ నిశ్చయించి, అందులకై కాగల వ్యయమును మా సంస్కృతప్రచారసభ భరించదలచినది. ఆ ఉద్దేశ్యమున్ను త్వరలో ఆచరణలో పెట్టదలచియున్నాము. మా ప్రచురణములవల్ల లభించు సొమ్ముతోను, ఉదారు లిచ్చు విరాళములతోను యీ సంస్కృతబోధనను కొనసాగించవలెనని సంకల్పము. బొంబాయిలో భారతీయ విద్యాభవనమువారు విశ్వవ్యాప్తముగా సంస్కృతములో పరీక్షలు నడుపుచున్నారు. నే నచ్చటికి బోయి, వారి కార్యక్రమమును చూచి వచ్చితిని. ఆ పరీక్షలకు మన రాజమండ్రిలో కూడ ఒక కేంద్రమను ఏర్పాటు చేయుట యుక్తమని నా భావము. ఈ పథకమునకై తోడ్పడి, భారతీయసంస్కృతిని నిల్పుటకు, పరిపుష్ట మొనరించుటకు యత్న మొనర్చుట మన విధియని మనవి గావించుచు సెలవు తీసికొందును. {{rh|1969 జూన్ 3.||{{Center|'''మహీధర జగన్మోహనరావు''',<br> సంచాలక కార్యకర్త,<br> సంస్కృత ప్రచారక సభ, రాజమండ్రి.}}}}<noinclude><references/></noinclude> 7fm05rmbut66gjxib07d5qrzwviwvg5 104 196504 593474 515924 2026-10-25T15:34:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fs150}}పాతఞ్జలమహాభాష్యము - పస్పశాహ్నికము</p> {{p|ac|fs125}}అనుశాసనీయ శబ్దనిర్ణయము</p> {{p|ac|fwb|fs125}}మూలము. అథ శబ్దానుశాసనమ్</p> 'అథ' అను శబ్దము ఆరంభము అనునర్థము గలది. ఇటనుండి శబ్దానుశాసన మనుశాస్త్రము ఆరంభ మగునని తెలియఁదగును, వివరణము ― అనుశిష్యంతే అసాధుశబ్దేభ్యః వివిచ్య జ్ఞాప్యంతే అనేన ఇతి అనుశాసనమ్. శబ్దానాం అనుశాసనమ్. శబ్దానుశాసనం. శబ్దములను వివేచించి తెలియబఱచునది శబ్దానుశాసనము. సాధుశబ్దములను అసాధుశబ్దములనుండి వేఱు చేసి చూపునది. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>కేషాం శబ్దానామ్?</poem>|ref=}} శబ్దములను అనుశాసించును అని సామాన్యముగా చెప్పిరిగదా! ఆ యనుశాసనము ఏ శబ్దములకు? '''వి'''. లోకవ్యవహారములో నుండు శబ్దములకా? వేదములలోని శబ్దములకా? శబ్ద మనమాటచే సాధారణముగ ధ్వని, అపశబ్దములు కూడ వ్యవహరింపఁబడుచుండుటచే నీ వ్యాకరణము నేని ననుశాసించునో, తెలియుట కీ పశ్నము. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>లౌకికానాం వైదికానాంచ । తత్ర లౌకికా స్తావత్। గౌ రశ్వః పురుషో హస్తీ శకుని ర్మృగో బ్రాహ్మణ ఇతి. వైదికాః ఖల్వపి । శంనో దేవీ రభిష్టయే । ఇషేత్వో ర్జేత్వా అగ్నిమీళే పురోహితమ్ । అగ్న ఆయాహి వీతయే ఇతి.</poem>|ref=}} లౌకికములు వైదికములు నగు శబ్దముల కనుశాసనము. లౌకికశబ్దములు:― గోవు, పురుషుఁడు, హస్త, పక్షి, మృగము, బ్రాహ్మణుఁడు మొదలగునవి. వైదికశబ్దములు:— 'శంనో దేవీ రభీష్టయే' 'ఇషేత్వోర్జేతా’ 'అగ్నిమీళే పురోహితం' 'అగ్న ఆయాహి వీతయే' మొదలగునవి.<noinclude><references/></noinclude> c0btkmhr31egyk99j8drl53j5j9097w 104 196505 593496 515925 2026-10-25T22:00:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>అథ గౌ రిత్యత్ర కః శబ్దః</poem>|ref=}} 'గోవు' అనునపుడు శబ్ద మననేది? '''వి'''. ఎదురుగానున్న ఒక గోవును జూచి దాని నేమని వ్యవహరింతురో తెలియంగానే "అయం కః?" ఇది యేమి? అని ప్రశ్నించిన "అయం గౌ" ఇది గోవు అని సమాధానము నిత్తురు. ఇచట అడిగినవాని అభిప్రాయము, ఆ వ్యక్తిని తెలియఁజేయు శబ్ద మేది? యని. కాని సమాధానములో ' ఇది గోవు' అని శబ్దమును అర్థమును అభిన్నముగా చెప్పిరి. 'ఇది' అనఁగా ఎదురుగా నున్న గోవ్యక్తి. 'గోవు' అనఁగా ఆ వ్యక్తిని తెలియఁజేయు శబ్దము. ఈ రెంటికిని అభేదము ఎట్లు పొసఁగును? శబ్దార్థముల నభిన్నముగా వాడుట కొన్నితావులందు లోకమందు ప్రసిద్ధముగా నున్నది. కావున నందులో శబ్ద మననేది? అంతియే కాదు, 'గోవు' అను శబ్దమును వినినంతనే అక్షరసమూహరూపమగు శబ్దమును, 'గోవు' ఆను ఒక వ్యక్తియు, అట్టి గోవులన్నింటియం దుండు జాతియు (గోత్వము) మనకు భాసించును. వానిలో 'శబ్దము' అని వ్యవహరింపఁబడున దేది? {{Telugu poem|type=|lines=<poem>కిం యత్తత్సాస్నాలాంగూలకకుదఖురవిషాణ్యర్థరూపం స శబ్దః?</poem>|ref=}} గంగడోలు, తోఁక, మూపురము(రెంటము), డెక్కలు, కొమ్ములు మున్నగు నవయవములతోఁ గూడిన పదార్థమా శబ్దము? {{Telugu poem|type=|lines=<poem>నేత్యాహ. ద్రవ్యం నామ తత్.</poem>|ref=}} కాదు. అది ద్రవ్యము. వి. శబ్దము శ్రోత్రేంద్రియముచేఁ గ్రహింపబడు ననునది ప్రసిద్ధము. వెనుకఁ జెప్పిన పదార్ధము చక్షురింద్రియముచే గ్రహింపఁబడుచున్నది. కావున నది శబ్దము కాదు. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>యత్తర్హి తదింగితం చేష్టితం నిమిషిత మితి స శబ్దః?</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 4ci1vj5yrvp00sfccnimem6osbsh0jg 593497 593496 2026-10-25T22:01:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593497 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>అథ గౌ రిత్యత్ర కః శబ్దః</poem>|ref=}} 'గోవు' అనునపుడు శబ్ద మననేది? '''వి'''. ఎదురుగానున్న ఒక గోవును జూచి దాని నేమని వ్యవహరింతురో తెలియంగానే "అయం కః?" ఇది యేమి? అని ప్రశ్నించిన "అయం గౌ" ఇది గోవు అని సమాధానము నిత్తురు. ఇచట అడిగినవాని అభిప్రాయము, ఆ వ్యక్తిని తెలియఁజేయు శబ్ద మేది? యని. కాని సమాధానములో ' ఇది గోవు' అని శబ్దమును అర్థమును అభిన్నముగా చెప్పిరి. 'ఇది' అనఁగా ఎదురుగా నున్న గోవ్యక్తి. 'గోవు' అనఁగా ఆ వ్యక్తిని తెలియఁజేయు శబ్దము. ఈ రెంటికిని అభేదము ఎట్లు పొసఁగును? శబ్దార్థముల నభిన్నముగా వాడుట కొన్నితావులందు లోకమందు ప్రసిద్ధముగా నున్నది. కావున నందులో శబ్ద మననేది? అంతియే కాదు, 'గోవు' అను శబ్దమును వినినంతనే అక్షరసమూహరూపమగు శబ్దమును, 'గోవు' ఆను ఒక వ్యక్తియు, అట్టి గోవులన్నింటియం దుండు జాతియు (గోత్వము) మనకు భాసించును. వానిలో 'శబ్దము' అని వ్యవహరింపఁబడున దేది? {{Telugu poem|type=|lines=<poem>కిం యత్తత్సాస్నాలాంగూలకకుదఖురవిషాణ్యర్థరూపం స శబ్దః?</poem>|ref=}} గంగడోలు, తోఁక, మూపురము(రెంటము), డెక్కలు, కొమ్ములు మున్నగు నవయవములతోఁ గూడిన పదార్థమా శబ్దము? {{Telugu poem|type=|lines=<poem>నేత్యాహ. ద్రవ్యం నామ తత్.</poem>|ref=}} కాదు. అది ద్రవ్యము. వి. శబ్దము శ్రోత్రేంద్రియముచేఁ గ్రహింపఁబడు ననునది ప్రసిద్ధము. వెనుకఁ జెప్పిన పదార్ధము చక్షురింద్రియముచే గ్రహింపఁబడుచున్నది. కావున నది శబ్దము కాదు. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>యత్తర్హి తదింగితం చేష్టితం నిమిషిత మితి స శబ్దః?</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> azciyxu7rnnqxfrn6095x0nnx1ajxp7 104 196506 593498 515926 2026-10-25T22:14:52Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude> అట్లైన గోవు తన యభిప్రాయమును సూచించుటకుఁ జేయు తలయూఁపుట (ఇంగితము), తోఁక ఆడించుట (చేష్టితము), ఱెప్ప లార్చుట (నిమిషితము) మొదలకు వ్యాపారమా శబ్దము? '''వి'''. ద్రవ్యము, ఎట్లు శ్రోత్రేంద్రియగ్రాహ్యము కాదో అటులనే పై క్రియలును శ్రోత్రేంద్రియగ్రాహ్యములు కావు. కనుక నివియును శబ్దములు కావని తెలియుచున్నది వివరించి చెప్పుట భాష్యఫక్కి యగుటచే ఆశంకించి నివారించుచున్నాఁడు. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>నేత్యాహ। క్రియానామ సా.</poem>|ref=}} కాదు. "అది క్రియ యనఁబడును. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>యత్తర్హి తచ్చుక్లో నీలః కపిలః కపోత ఇతి స శబ్దః?</poem>|ref=}} తెలుపు, నలుపు, దోర, పుల్ల మొదలగునవియా శబ్దము? {{Telugu poem|type=|lines=<poem>నేత్యాహ। గుణోనామ సః.</poem>|ref=}} కాదు. అది గుణము. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>యత్తర్హి తద్భిన్నే ష్వభిన్నం ఛిన్నే ష్వచ్ఛిన్నం సామాన్యభూతం స శబ్దః?</poem>|ref=}} తా నాశ్రయించియున్న వస్తువులు వేఱువేఱుగా నున్నను తాను వేఱుగాక ఏకముగా నుండునదియు, తానుండు వస్తువులు నశించినను తాను నశింపనిదియు నగు సామాన్యమా (జాతి) శబ్దము? {{Telugu poem|type=|lines=<poem>నేత్యాహ। ఆకృతి ర్నామ సా.</poem>|ref=}} కాదు. అది ఆకృతి (జాతి) యనఁబడును. '''వి'''. ఆకృతి యనఁగా ఒక తెగకు చెందిన వస్తువులన్నింటియందు నుండు సమానధర్మము. గోవులన్నింటియందు నుండు సమానధర్మము. గోవులన్నింటియందు నుండు జాతి గోత్వము. అట్టి సమానధర్మ మొకటి కలదని మనకు స్ఫురింపఁజేయు ఆకారవిశేషము (తోఁక, కొమ్ములు మొ. వానితోఁ గూడిన సంస్థానము) కూడ ఆకృతి యనఁబడును.<noinclude><references/></noinclude> kzdq2nhdzyutjta314i7iayopxkbi8d 593499 593498 2026-10-25T22:19:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude> అట్లైన గోవు తన యభిప్రాయమును సూచించుటకుఁ జేయు తలయూఁపుట (ఇంగితము), తోఁక ఆడించుట (చేష్టితము), ఱెప్ప లార్చుట (నిమిషితము) మొదలగు వ్యాపారమా శబ్దము? '''వి'''. ద్రవ్యము, ఎట్లు శ్రోత్రేంద్రియగ్రాహ్యము కాదో అటులనే పై క్రియలును శ్రోత్రేంద్రియగ్రాహ్యములు కావు. కనుక నివియును శబ్దములు కావని తెలియుచున్నది. వివరించి చెప్పుట భాష్యఫక్కి యగుటచే ఆశంకించి నివారించుచున్నాఁడు. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>నేత్యాహ। క్రియానామ సా.</poem>|ref=}} కాదు. "అది క్రియ యనఁబడును. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>యత్తర్హి తచ్చుక్లో నీలః కపిలః కపోత ఇతి స శబ్దః?</poem>|ref=}} తెలుపు, నలుపు, దోర, పుల్ల మొదలగునవియా శబ్దము? {{Telugu poem|type=|lines=<poem>నేత్యాహ। గుణోనామ సః.</poem>|ref=}} కాదు. అది గుణము. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>యత్తర్హి తద్భిన్నే ష్వభిన్నం ఛిన్నే ష్వచ్ఛిన్నం సామాన్యభూతం స శబ్దః?</poem>|ref=}} తా నాశ్రయించియున్న వస్తువులు వేఱువేఱుగా నున్నను తాను వేఱుగాక ఏకముగా నుండునదియు, తానుండు వస్తువులు నశించినను తాను నశింపనిదియు నగు సామాన్యమా (జాతి) శబ్దము? {{Telugu poem|type=|lines=<poem>నేత్యాహ। ఆకృతి ర్నామ సా.</poem>|ref=}} కాదు. అది ఆకృతి (జాతి) యనఁబడును. '''వి'''. ఆకృతి యనఁగా ఒక తెగకు చెందిన వస్తువులన్నింటియందు నుండు సమానధర్మము. గోవులన్నింటియందు నుండు సమానధర్మము. గోవులన్నింటియందు నుండు జాతి గోత్వము. అట్టి సమానధర్మ మొకటి కలదని మనకు స్ఫురింపఁజేయు ఆకారవిశేషము (తోఁక, కొమ్ములు మొ. వానితోఁ గూడిన సంస్థానము) కూడ ఆకృతి యనఁబడును.<noinclude><references/></noinclude> nyyla3gayylneda8h6pvltds26mbbwx 593500 593499 2026-10-25T22:20:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude> అట్లైన గోవు తన యభిప్రాయమును సూచించుటకుఁ జేయు తలయూఁపుట (ఇంగితము), తోఁక ఆడించుట (చేష్టితము), ఱెప్ప లార్చుట (నిమిషితము) మొదలగు వ్యాపారమా శబ్దము? '''వి'''. ద్రవ్యము, ఎట్లు శ్రోత్రేంద్రియగ్రాహ్యము కాదో అటులనే పై క్రియలును శ్రోత్రేంద్రియగ్రాహ్యములు కావు. కనుక నివియును శబ్దములు కావని తెలియుచున్నది. వివరించి చెప్పుట భాష్యఫక్కి యగుటచే ఆశంకించి నివారించుచున్నాఁడు. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>నేత్యాహ। క్రియానామ సా.</poem>|ref=}} కాదు. అది క్రియ యనఁబడును. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>యత్తర్హి తచ్చుక్లో నీలః కపిలః కపోత ఇతి స శబ్దః?</poem>|ref=}} తెలుపు, నలుపు, దోర, పుల్ల మొదలగునవియా శబ్దము? {{Telugu poem|type=|lines=<poem>నేత్యాహ। గుణోనామ సః.</poem>|ref=}} కాదు. అది గుణము. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>యత్తర్హి తద్భిన్నే ష్వభిన్నం ఛిన్నే ష్వచ్ఛిన్నం సామాన్యభూతం స శబ్దః?</poem>|ref=}} తా నాశ్రయించియున్న వస్తువులు వేఱువేఱుగా నున్నను తాను వేఱుగాక ఏకముగా నుండునదియు, తానుండు వస్తువులు నశించినను తాను నశింపనిదియు నగు సామాన్యమా (జాతి) శబ్దము? {{Telugu poem|type=|lines=<poem>నేత్యాహ। ఆకృతి ర్నామ సా.</poem>|ref=}} కాదు. అది ఆకృతి (జాతి) యనఁబడును. '''వి'''. ఆకృతి యనఁగా ఒక తెగకు చెందిన వస్తువులన్నింటియందు నుండు సమానధర్మము. గోవులన్నింటియందు నుండు సమానధర్మము. గోవులన్నింటియందు నుండు జాతి గోత్వము. అట్టి సమానధర్మ మొకటి కలదని మనకు స్ఫురింపఁజేయు ఆకారవిశేషము (తోఁక, కొమ్ములు మొ. వానితోఁ గూడిన సంస్థానము) కూడ ఆకృతి యనఁబడును.<noinclude><references/></noinclude> b4sn06unwv3e6auixdh9a1rv17gjoag 104 196507 593523 515927 2026-10-26T07:04:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left|}} ఆక్రియతే వ్యవచ్ఛిద్యతే స్వాశ్రయః అనయా ఇతి ఆకృతిః. ఒక వస్తువును తదితరములనుండి వేఱు చేసి చూపునది ఆకృతి. ఇట్లు వేఱు చేయునది జాతియుఁ గావచ్చును. వస్తువుయొక్క ఆకారమును (సంస్థానము) గావచ్చును. కావున ఆ రెండును శబ్దములు కావని భాష్యకారుఁడు "ఆకృతి — శబ్దము కాదని తేల్చెను. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>కస్తర్హి శబ్దః?</poem>|ref=}} అటులైన శబ్ద మన నేమి? {{Telugu poem|type=|lines=<poem>యేనోచ్చారితేన సాస్నా లాంగూల కకుద బురవిషాణినాం సంప్రత్యయో భవతి స శబ్దః.</poem>|ref=}} దేని నుచ్చరింపఁగనే గంగడోలు, తోఁక, మూపు, డెక్కలు, కొమ్ములు గల గోవులు మన బుద్ధికి గోచరించునో అది శబ్దము. '''వి'''. వైయాకరణులు వర్ణములకుఁ గాని వర్ణసముదాయమునకుఁ గాని వాచకత్వము (అర్థబోధకత్వము) నంగీకరింపరు. వర్ణములకంటె భిన్నమగు పదము గాని వాక్యము గాని వాచకము (అర్థమును తెలియఁజేయునది) అని యంగీకరింతురు. వర్ణములకంటె వేఱుగ పదము, లేదా వాక్యము కలదని యంగీకరింపక, వర్ణములే అర్థము నీయఁజాలు ననియు, వర్ణముల సముదాయమే పదము వాక్యము అని పిలువఁబడుచున్నది యనియు కొందఱి యభిప్రాయము. కాని ఈ పద్ధతి అంతగా సరిపడదు. “వర్ణము అర్థబోధకము” అనిననాఁడు ' గోవు' అన్నచోట విడివిడిగా రెం డక్షరములును అర్థబోధకములా? లేక రెండును కలిసి అర్థమును తెలియఁజేయునా? విడివిడిగా వర్ణము నర్థమును తెలియఁజేయును అన్నచో 'గో' అను నక్షరమే అర్థమును తెలియఁజేయును గావున ' వు' అను రెండవ<noinclude><references/></noinclude> ffk7bjs3kobchzmj3cvyale56bnkakd 593524 593523 2026-10-26T07:05:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left|}} ఆక్రియతే వ్యవచ్ఛిద్యతే స్వాశ్రయః అనయా ఇతి ఆకృతిః. ఒక వస్తువును తదితరములనుండి వేఱు చేసి చూపునది ఆకృతి. ఇట్లు వేఱు చేయునది జాతియుఁ గావచ్చును. వస్తువుయొక్క ఆకారమును (సంస్థానము) గావచ్చును. కావున ఆ రెండును శబ్దములు కావని భాష్యకారుఁడు "ఆకృతి — శబ్దము కాదని తేల్చెను. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>కస్తర్హి శబ్దః?</poem>|ref=}} అటులైన శబ్ద మన నేమి? {{Telugu poem|type=|lines=<poem>యేనోచ్చారితేన సాస్నా లాంగూల కకుద బురవిషాణినాం సంప్రత్యయో భవతి స శబ్దః.</poem>|ref=}} దేని నుచ్చరింపఁగనే గంగడోలు, తోఁక, మూపు, డెక్కలు, కొమ్ములు గల గోవులు మన బుద్ధికి గోచరించునో అది శబ్దము. '''వి'''. వైయాకరణులు వర్ణములకుఁ గాని వర్ణసముదాయమునకుఁ గాని వాచకత్వము (అర్థబోధకత్వము) నంగీకరింపరు. వర్ణములకంటె భిన్నమగు పదము గాని వాక్యము గాని వాచకము (అర్థమును తెలియఁజేయునది) అని యంగీకరింతురు. వర్ణములకంటె వేఱుగ పదము, లేదా వాక్యము కలదని యంగీకరింపక, వర్ణములే అర్థము నీయఁజాలు ననియు, వర్ణముల సముదాయమే పదము వాక్యము అని పిలువఁబడుచున్నది యనియు కొందఱి యభిప్రాయము. కాని ఈ పద్ధతి అంతగా సరిపడదు. “వర్ణము అర్థబోధకము” అనిననాఁడు ' గోవు' అన్నచోట విడివిడిగా రెం డక్షరములును అర్థబోధకములా? లేక రెండును కలిసి అర్థమును తెలియఁజేయునా? విడివిడిగా వర్ణము నర్థమును తెలియఁజేయును అన్నచో 'గో' అను నక్షరమే అర్థమును తెలియఁజేయును గావున 'వు' అను రెండవ<noinclude><references/></noinclude> fj0itumjcomd7p04r4rl0so3rgre61r 104 209134 593504 546667 2026-10-26T01:42:39Z Ramesam54 3001 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh|324 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude> తా. ఓ దోషరహితుఁడా ఇదివఱకుఁ జేసిన వివరణమువలననే జీవేశ్వరులవలె జీవబ్రహ్మలు కూడ భిన్నలు కా రని స్పష్టము చేయఁబడియే యున్నది. ఆయినను అచ్చట అవిద్యామాయలును వానివలనఁ గలిగిన వ్యష్టిసమష్టులును కలవనియు వానిని జ్ఞానముచే బాధింపఁలయు ననియు నిప్పుడు ప్రతిబింబములు లేవు. (అనఁగా : తోఁ చుటయే కాని యథార్థ స్థితిలో లేవు) కావున జీవేశ్వరులొక్కటియేయనియుఁ దెలి సికొనవలయునని చెప్పియున్నాను. ఇప్పుడు ప్రపంచసృష్టియే యసత్యము కావున ప్రతిబింబములు కలుగనే లేదని చెప్పుచున్నానని తెలిసికొనవలయును. అది యెట్ల నిన; ఆకసము త్రాడు స్తంభము ఎండమావులు ముత్తెపు చిప్ప అనునవి త్రికాలములయం దును స్వస్వరూపముతోనున్ననే కాని యేమార్పులను యథార్థస్థితిలోఁ జెందవు. ఇట్లుండియు నజ్ఞానమువలన (లేక భ్రాంతివలన) నాకాశము నల్లపడిగాను త్రాడు పాము గాను స్తంభము పురుషుఁడుగాను, ఎండమావులు నీరుగాను ముత్యపుచిప్ప వెండిగాను తోఁచును. ఈనలుపు పాము మొదలగునవి యెప్పటికిని లేవనుటయు ఆకాశము త్రోడు మొదలగు నవి ఎప్పటికిని స్వస్వరూపముతోనే యున్న వ నుటయు జ్ఞానమువలన నలుపు మొదలగు భ్రాంతి తొలఁగి యాకాశాదులతత్త్వము తెలియఁబడిన మరల నానలుపు పాము మొదలగునవి గానరావనుటయు శూన్యములేయగు నను టయు లోకానుభవిమువలన నెల్లరకు స్పష్టమే. ఈవిధముగనే పరబ్రహ్మముకూడ సర్వకాలములయందు స్వస్వరూపముతోనేయున్నాఁడు. ఆకాశాదులయందు నీలత్వా దులు లేనట్లాయనయందు జీవత్వాదులు లేవు. భ్రాంతివలన (అనగా : ననాది యని చెప్పఁబడి యున్న మాయాశక్తివలన, లేక యవిద్యవలన) నాయనయం దిది (జీవత్వము) యారోపింపఁబడుచున్నది. కావున నా బ్రాంతి తొలఁగగనె భ్రాంత కల్పిత మగు జీవ త్వము శూన్యమగును. ఆప్పుడు బ్రహ్మమనకంటే వేఱగు జీవుఁడె యుండఁడు, సర్వము నొక్కటియే యని తెలిసికొనవలయును. <poem> వ. ఇవ్విధంబున రజ్జ్వజ్ఞానంబువలన రజ్జువునందు భుజంగం బారోపితం బయి యాప్తవాక్యములచేతఁ దత్సర్పభ్రాంతివినాశం బగు చుండ రజ్జువు రజ్జువైన తెఱంగున నఖండసచ్చిదానంద స్వరూపుం డాత్మ ఙ్ఞానంబువలనఁ దనకుఁ దాన జీవుండయి తోఁచి యనంతరంబున శ్రీగురువాక్యంబుచేత నీవు జీవుండవు గావు. పరిపూర్ణచైతన్యమా త్రుండ వని యెప్పుడు బోధితుం డగు నప్పు డాతండు దేహేంద్రియ ప్రాణమనోబుద్ధిచిత్తాహంకారాత్మ భ్రాంతి నివర్తించు చుండఁ బ్రాపు గభిన్నా ద్వితీయ బ్రహ్మచైతన్యమాత్రుం డగు నిదిజీవబ్రహ్మైక్యం బిం నోంకారస్వరూపం బెఱింగించెద విను మని యిట్లనియె.{{float right|63 }} </poem><noinclude><references/></noinclude> 1q1yff4m5iwtjds30mzl60j8dyzefsi 593508 593504 2026-10-26T04:03:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 593508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh|324 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude>{{left|}} '''తా'''. ఓ దోషరహితుఁడా ఇదివఱకుఁ జేసిన వివరణమువలననే జీవేశ్వరులవలె జీవబ్రహ్మలు కూడ భిన్నలు కా రని స్పష్టము చేయఁబడియే యున్నది. అయినను అచ్చట అవిద్యామాయలును వానివలనఁ గలిగిన వ్యష్టిసమష్టులును కల వనియు వానిని జ్ఞానముచే బాధింపవలయు ననియు నిప్పుడు ప్రతిబింబములు లేవు. (అనఁగా: తోఁచుటయే కాని యథార్థస్థితిలో లేవు) కావున జీవేశ్వరు లొక్కటియే యనియుఁ దెలిసికొనవలయునని చెప్పియున్నాను. ఇప్పుడు ప్రపంచసృష్టియే యసత్యము కావున ప్రతిబింబములు కలుగనే లేదని చెప్పుచున్నానని తెలిసికొనవలయును. అది యెట్లనిన; ఆకసము త్రాడు స్తంభము ఎండమావులు ముత్తెపుచిప్ప అనునవి త్రికాలములయందును స్వస్వరూపముతోనున్ననే కాని యేమార్పులను యథార్థస్థితిలోఁ జెందవు. ఇట్లుండియు నజ్ఞానమువలన (లేక భ్రాంతివలన) నాకాశము నల్లపడిగాను త్రాడు పాము గాను స్తంభము పురుషుఁడుగాను, ఎండమావులు నీరుగాను ముత్యపుచిప్ప వెండిగాను తోఁచును. ఈనలుపు పాము మొదలగునవి యెప్పటికిని లేవనుటయు ఆకాశము త్రాడు మొదలగునవి ఎప్పటికిని స్వస్వరూపముతోనే యున్నవనుటయు జ్ఞానమువలన నలుపు మొదలగు భ్రాంతి తొలఁగి యాకాశాదులతత్త్వము తెలియఁబడిన మరల నానలుపు పాము మొదలగునవి గానరావనుటయు శూన్యములే యగుననుటయు లోకానుభవమువలన నెల్లరకు స్పష్టమే. ఈవిధముగనే పరబ్రహ్మముకూడ సర్వకాలములయందు స్వస్వరూపముతోనేయున్నాఁడు. ఆకాశాదులయందు నీలత్వాదులు లేన ట్లాయనయందు జీవత్వాదులు లేవు. భ్రాంతివలన (అనగా : ననాది యని చెప్పఁబడి యున్న మాయాశక్తివలన, లేక యవిద్యవలన) నాయనయం దిది (జీవత్వము) యారోపింపఁబడుచున్నది. కావున నా బ్రాంతి తొలఁగగనె భ్రాంతకల్పిత మగు జీవత్వము శూన్యమగును. అప్పుడు బ్రహ్మమునకంటే వేఱగు జీవుఁడె యుండఁడు. సర్వము నొక్కటియే యని తెలిసికొనవలయును. {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇవ్విధంబున రజ్జ్వజ్ఞానంబువలన రజ్జువునందు భుజంగం బారోపితం బయి యాప్తవాక్యములచేతఁ దత్సర్పభ్రాంతివినాశం బగుచుండ రజ్జువు రజ్జువైన తెఱంగున నఖండసచ్చిదానందస్వరూపుం డాత్మ ఙ్ఞానంబువలనఁ దనకుఁ దాన జీవుండయి తోఁచి యనంతరంబున శ్రీగురువాక్యంబుచేత నీవు జీవుండవు గావు. పరిపూర్ణచైతన్యమా త్రుండ వని యెప్పుడు బోధితుం డగు నప్పు డాతండు దేహేంద్రియ ప్రాణమనోబుద్ధిచిత్తాహంకారాత్మభ్రాంతి నివర్తించుచుండఁ బ్రాపు గ భిన్నాద్వితీయబ్రహ్మచైతన్యమాత్రుం డగు నిది జీవబ్రహ్మైక్యం బింక నోంకారస్వరూపం బెఱింగించెద విను మని యిట్లనియె.</poem>|ref=63}}<noinclude><references/></noinclude> l6823rheb8vvr0jrohpx1njxng8k57a 104 209135 593505 546668 2026-10-26T02:19:34Z Ramesam54 3001 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. | 325}}</noinclude><poem></poem> {{float right| }} {{Telugu poem|type= |lines=<poem> </poem>| ref =}} టీ. ఇవ్విధంబునన్ = ఇట్లు, రజ్జ్వజ్ఞానంబువలనన్ =రజ్జువనుజ్ఞానము లేకపోవు టచే, రజ్జువునందున్ = ఆత్రాటియందు, భుజంగంబు - సర్పము , ఆరోపితంబయి = ఆరోపింపఁబడి, ఆప్తవాక్యములచేతన్ = హితులమాటలచే, తత్సర్పభ్రాంతి = సర్ప మనెడుభ్రాంతి, వినాశంబగుచుండన్ = నశింపఁగా, రజ్జువురజ్జువైనతెఱఁగనన్ = త్రాడు త్రాడేయైనట్లు (అనఁగా : స్వస్వరూపముతో నిలచినట్లు), అఖం.. .దం -అఖం డ = భేదములులేని, సచ్చిదానందస్వరూపుండు = సత్యజ్ఞానానందస్వరూపుఁడగు పర బ్రహ్మము, ఆత్మాజ్ఞానంబువలనన్ = తనయందున్న యజ్ఞానమువలన, తనకున్ = తనకు తానే, జీవుండై తోఁచి = జీవరూపముతో కనఁబడి, అనంతరంబునన్ = తరువాత, శ్రీ ... చేతన్ - శ్రీ = జ్ఞానసంపన్నుఁడైన, గురు = సద్గురువు యొక్క వాక్యంబుచేతన్ = ఉపదేశముచే, నీవు జీవుండవు గావు = ఈజీవిస్వరూపము నీకు యథార్థ మైనదికాదు. పరిపూర్ణ చైతన్యమాత్రుండవని = సర్వపరిపూర్ణ మగుపరబ్రహ్మరూపమే నీదని, ఎప్పు డు = ఏసమయమున, బోధితుండుగున్ కో = బోధింపఁబడునో, అప్పుడు = అసమయమున, అతండు = అయాత్మ, దేహేం... భ్రాంతి - దేహ = దేహమునందును, ఇంద్రియ = ఇం ద్రియములందును , ప్రాణ = ప్రాణములందును, మనః = మనస్సునందును, బుద్ధి = బుద్ధి యందును, చిత్త = చిత్తమునందును, అహంకార = అహంకారమునందును గల, ఆత్మ = నేననెడి (అనఁగా: శరీరాదులే నేననెడి) భ్రాంతి = భ్రమ(లేక, అజ్ఞానము) నివర్తించుచుండన్ = నశింపఁగా, ప్రత్య... డగున్ = ప్రత్యక్ - కూటస్థునకంటె, అభిన్న = వేఱుకాని, అద్వితీయ = రెండవదిలేని, బ్రహ్మచైతన్యమాత్రుఁడగున్ = జ్ఞానరూపుఁడగు పరబ్రహ్మమే యగును. ఇది జీవ బ్రహ్మైక్యంబు = ఇదియే జీవునకును బ్రహ్మమునకును గల యభేదము. (అనఁగాః ఇట్లు జీవ బ్రహ్మైక్యమును తెలిసికొనవలయు ననుట,) ఇంకన్ = ఇఁకమీఁద, ఓంకారస్వరూపంబు = ప్రణవముయొక్క తత్త్వ మును, ఎఱిఁగించెద = తెలియఁజేసెదను, వినుమని; ఇట్లు, అనియెన్. తా. ఈవిధమున భ్రాంతివలన త్రాడు పామైతోఁచి యాప్తుఁడగుపురుషుని వాక్యముసలన (ఆనఁగా "ఇది పాముకాదు త్రాడు” అను వాక్యమువలన భ్రాంతి తొలంగఁ గానే యాత్రాడు త్రాడై స్వస్వరూపముతో నిలుచును. అట్లే ఆనాది యగు నవిద్యవలన నాత్మ తనకుతానే జీవుఁడై తోచుచున్నాఁడు. తనకంటేనన్య మగుపదా ర్థమే లేదు కావున నవిద్యకుఁ గూడఁ దానే యాధారభూతుఁడు కావలయును. దానిచేఁ దానే తిరస్కరింపఁబడవలయును. మరల దానే (బ్రహ్మయే) దానిని జయిం నవలయును కదా! ఇట్లగుటచే “బ్రహ్మము తనకుఁ దానే జీవుఁడై తోఁచెను” అను ట వలన దోషమేమియును లేదు. ఆవిద్య యనునది సత్య బ్రహ్మమునకు వాస్తవ మగుతిర స్కారమును గలిగించునది యగునేని యిటు చెప్పుట దోష మగునని కాని ఇట్లు చెప్పుట<noinclude><references/></noinclude> 7lrsijcisvuabmdq1n1osoddvnmygw4 593518 593505 2026-10-26T04:58:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 593518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. | 325}}</noinclude>'''టీ'''. ఇవ్విధంబునన్ = ఇట్లు, రజ్జ్వజ్ఞానంబువలనన్ =రజ్జువనుజ్ఞానము లేకపోవుటచే, రజ్జువునందున్ = ఆత్రాటియందు, భుజంగంబు = సర్పము, ఆరోపితంబయి = ఆరోపింపఁబడి, ఆప్తవాక్యములచేతన్ = హితులమాటలచే, తత్సర్పభ్రాంతి = సర్పమనెడుభ్రాంతి, వినాశం బగుచుండన్ = నశింపఁగా, రజ్జువు రజ్జువైనతెఱంగునన్ = త్రాడు త్రాడేయైనట్లు (అనఁగా: స్వస్వరూపముతో నిలచినట్లు), అఖం...డు ― అఖండ = భేదములులేని, సచ్చిదానందస్వరూపుండు = సత్యజ్ఞానానందస్వరూపుఁడగు పరబ్రహ్మము, ఆత్మాజ్ఞానంబువలనన్ = తనయందున్న యజ్ఞానమువలన, తనకున్ = తనకు తానే, జీవుండై తోఁచి = జీవరూపముతో కనఁబడి, అనంతరంబునన్ = తరువాత, శ్రీ ... చేతన్ ― శ్రీ = జ్ఞానసంపన్నుఁడైన, గురు = సద్గురువు యొక్క, వాక్యంబుచేతన్ = ఉపదేశముచే, నీవు జీవుండవు గావు = ఈజీవిస్వరూపము నీకు యథార్థమైనది కాదు, పరిపూర్ణ చైతన్యమాత్రుండవని = సర్వపరిపూర్ణ మగుపరబ్రహ్మరూపమే నీదని, ఎప్పుడు = ఏసమయమున, బోధితుండుగున్ = బోధింపఁబడునో, అప్పుడు = ఆసమయమున, అతండు = ఆయాత్మ, దేహేం... భ్రాంతి ― దేహ = దేహమునందును, ఇంద్రియ = ఇంద్రియములందును, ప్రాణ = ప్రాణములందును, మనః = మనస్సునందును, బుద్ధి = బుద్ధియందును, చిత్త = చిత్తమునందును, అహంకార = అహంకారమునందును గల, ఆత్మ = నే ననెడి (అనఁగా: శరీరాదులే నే ననెడి) భ్రాంతి = భ్రమ (లేక, అజ్ఞానము), నివర్తించుచుండన్ = నశింపఁగా, ప్రత్య... డగున్ ― ప్రత్యక్ = కూటస్థునకంటె, అభిన్న = వేఱుకాని, అద్వితీయ = రెండవది లేని, బ్రహ్మచైతన్యమాత్రుఁ డగున్ = జ్ఞానరూపుఁడగు పరబ్రహ్మమే యగును. ఇది జీవబ్రహ్మైక్యంబు = ఇదియే జీవునకును బ్రహ్మమునకును గల యభేదము. (అనఁగా: ఇట్లు జీవబ్రహ్మైక్యమును తెలిసికొనవలయు ననుట), ఇంకన్ = ఇఁకమీఁద, ఓంకారస్వరూపంబు = ప్రణవముయొక్క తత్త్వమును, ఎఱిఁగించెద = తెలియఁజేసెదను, విను మని; ఇట్లు, అనియెన్. '''తా'''. ఈవిధమున భ్రాంతివలన త్రాడు పామై తోఁచి యాప్తుఁ డగుపురుషునివాక్యమువలన (అనఁగా "ఇది పాము కాదు త్రాడు” అను వాక్యమువలన భ్రాంతి తొలంగఁగానే యాత్రాడు త్రాడై స్వస్వరూపముతో నిలుచును. అట్లే అనాది యగు నవిద్యవలన నాత్మ తనకుతానే జీవుఁడై తోచుచున్నాఁడు. తనకంటె నన్య మగుపదార్థమే లేదు కావున నవిద్యకుఁ గూడఁ దానే యాధారభూతుఁడు కావలయును. దానిచేఁ దానే తిరస్కరింపఁబడవలయును. మరల దానే (బ్రహ్మయే) దానిని జయింపవలయును కదా! ఇట్లగుటచే “బ్రహ్మము తనకుఁ దానే జీవుఁడై తోఁచెను” అనుట వలన దోష మేమియును లేదు. అవిద్య యనునది సత్యబ్రహ్మమునకు వాస్తవ మగుతిరస్కారమును గలిగించునది యగునేని యిటు చెప్పుట దోష మగునని కాని ఇట్లు చెప్పుట<noinclude><references/></noinclude> jywzwetjn2ekg62wlr6ydbcnoudrs85 593519 593518 2026-10-26T04:58:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593519 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. | 325}}</noinclude>'''టీ'''. ఇవ్విధంబునన్ = ఇట్లు, రజ్జ్వజ్ఞానంబువలనన్ = రజ్జువనుజ్ఞానము లేకపోవుటచే, రజ్జువునందున్ = ఆత్రాటియందు, భుజంగంబు = సర్పము, ఆరోపితంబయి = ఆరోపింపఁబడి, ఆప్తవాక్యములచేతన్ = హితులమాటలచే, తత్సర్పభ్రాంతి = సర్పమనెడుభ్రాంతి, వినాశం బగుచుండన్ = నశింపఁగా, రజ్జువు రజ్జువైనతెఱంగునన్ = త్రాడు త్రాడేయైనట్లు (అనఁగా: స్వస్వరూపముతో నిలచినట్లు), అఖం...డు ― అఖండ = భేదములులేని, సచ్చిదానందస్వరూపుండు = సత్యజ్ఞానానందస్వరూపుఁడగు పరబ్రహ్మము, ఆత్మాజ్ఞానంబువలనన్ = తనయందున్న యజ్ఞానమువలన, తనకున్ = తనకు తానే, జీవుండై తోఁచి = జీవరూపముతో కనఁబడి, అనంతరంబునన్ = తరువాత, శ్రీ ... చేతన్ ― శ్రీ = జ్ఞానసంపన్నుఁడైన, గురు = సద్గురువు యొక్క, వాక్యంబుచేతన్ = ఉపదేశముచే, నీవు జీవుండవు గావు = ఈజీవిస్వరూపము నీకు యథార్థమైనది కాదు, పరిపూర్ణ చైతన్యమాత్రుండవని = సర్వపరిపూర్ణ మగుపరబ్రహ్మరూపమే నీదని, ఎప్పుడు = ఏసమయమున, బోధితుండుగున్ = బోధింపఁబడునో, అప్పుడు = ఆసమయమున, అతండు = ఆయాత్మ, దేహేం... భ్రాంతి ― దేహ = దేహమునందును, ఇంద్రియ = ఇంద్రియములందును, ప్రాణ = ప్రాణములందును, మనః = మనస్సునందును, బుద్ధి = బుద్ధియందును, చిత్త = చిత్తమునందును, అహంకార = అహంకారమునందును గల, ఆత్మ = నే ననెడి (అనఁగా: శరీరాదులే నే ననెడి) భ్రాంతి = భ్రమ (లేక, అజ్ఞానము), నివర్తించుచుండన్ = నశింపఁగా, ప్రత్య... డగున్ ― ప్రత్యక్ = కూటస్థునకంటె, అభిన్న = వేఱుకాని, అద్వితీయ = రెండవది లేని, బ్రహ్మచైతన్యమాత్రుఁ డగున్ = జ్ఞానరూపుఁడగు పరబ్రహ్మమే యగును. ఇది జీవబ్రహ్మైక్యంబు = ఇదియే జీవునకును బ్రహ్మమునకును గల యభేదము. (అనఁగా: ఇట్లు జీవబ్రహ్మైక్యమును తెలిసికొనవలయు ననుట), ఇంకన్ = ఇఁకమీఁద, ఓంకారస్వరూపంబు = ప్రణవముయొక్క తత్త్వమును, ఎఱిఁగించెద = తెలియఁజేసెదను, విను మని; ఇట్లు, అనియెన్. '''తా'''. ఈవిధమున భ్రాంతివలన త్రాడు పామై తోఁచి యాప్తుఁ డగుపురుషునివాక్యమువలన (అనఁగా "ఇది పాము కాదు త్రాడు” అను వాక్యమువలన భ్రాంతి తొలంగఁగానే యాత్రాడు త్రాడై స్వస్వరూపముతో నిలుచును. అట్లే అనాది యగు నవిద్యవలన నాత్మ తనకుతానే జీవుఁడై తోచుచున్నాఁడు. తనకంటె నన్య మగుపదార్థమే లేదు కావున నవిద్యకుఁ గూడఁ దానే యాధారభూతుఁడు కావలయును. దానిచేఁ దానే తిరస్కరింపఁబడవలయును. మరల దానే (బ్రహ్మయే) దానిని జయింపవలయును కదా! ఇట్లగుటచే “బ్రహ్మము తనకుఁ దానే జీవుఁడై తోఁచెను” అనుట వలన దోష మేమియును లేదు. అవిద్య యనునది సత్యబ్రహ్మమునకు వాస్తవ మగుతిరస్కారమును గలిగించునది యగునేని యిటు చెప్పుట దోష మగునని కాని ఇట్లు చెప్పుట<noinclude><references/></noinclude> maem9kwnhmsgcm3cemhz8s32pyf00u5 104 209136 593531 546669 2026-10-26T08:22:41Z Ramesam54 3001 593531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh|326 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude> {{float right| }} లోకానుభవము ననుసరించి శిష్యులఁ గ్రమ క్రమంబుగా నుద్ధరించుటకై చెప్పబడినదే! కాని వేఱు కాదు కదా. ప్రకృతము తనకుఁదానే జీవుఁడై తోచిన బ్రహ్మము సద్గురు వాక్యములవలన (ఆనఁగా “నీవు జీవుఁడవు కావున సర్వ పరిపూర్ణ జ్ఞానస్వరూపుఁడవు బ్రహ్మస్వరూపుఁడవు ''అది భ్రాంతి వలన నిట్లుతోచుటయే కొని యిందు వాస్తవ మేమియు లేదు " అను వాక్యము వలన )భ్రాంతి తొలంగగానే యంతకుమునుపు, "దేహేంద్రియప్రాణబుద్ధి మనోహంకారములె తాను అని తలంచుచుండుటను మాని స్వస్వరూపమాత్యుడై నిలుచును. అజ్ఞానస్థితి ననుసరించియే గురుశిష్య భేదము చెప్పఁబడెనని తెలిసికొనవలయును. చోద్యం వా పరిహారో వా క్రియ తాం ద్వైతభాషయా" భేదము నాశ్రయించియే పూర్వపక్షములందు సిద్దాంత ములును చేయబడవలయును" అను మొదలగు ప్రమాణముల వలన భేదము నాశ్రయిం పనియెడల మాటలాడుటకే వీలు లేదు. కర్మలును జన్మయు చిత్తశుద్ధియు బంధంబును మోక్షంబును సర్వము నవిద్యాకల్పిత మగు నభిమానమువలనఁ గలిగినదియే కాని వేఱుకాదు. కావున జీవ బ్రహ్మ లెప్పటికిని భిన్నులు కారు. ఓగౌరీ ! ఈ విధముగా జీవబ్రహ్మైక్యము నుపదేశించి యుపాసనార్థమై యోంకారస్వరూపమును దెలుపు వాఁడై రామచంద్రుఁ డాంజనేయుని కిట్లనియె, {{Center|'''ఓంకారస్వరూపనిరూపణము'''}} <poem> సీ. ఘనతరదేహజాగ్రద్విశ్వవై రాజ నులకారమాత్ర మౌ సుగుణధుర్య ! తనువిగ్రహస్వప్న తైజససూత్రాత్మ కులు నూకారార్థమౌ లలితచరిత! పృథులకారణసుషుప్తిప్రాజ్ఞసర్వేశ్వ రుల్మకారార్థ మౌ రుచిరవర్ణ ! సంతత పరిపూర్ణ సచ్చిదానందాత్మ తత్త్వ మోంకార మౌ సత్వమూర్తి ! తే. యట్లు గావున వర్ణత్రయాత్మకం బ నాత్మరూపక మైనవాచ్యార్థ మగుటఁ గాను బ్రణవస్వరూపుఁడ నే నటంచుఁ దెలిసి భావింపవలయు నిర్మలవిచార! </poem> టీ.. సుగుణధుర్య= సద్గుణవంతులలో శ్రేష్ఠుఁడా ఘన……సులు - ఘనతరదేహణ స్పష్టముగఁ గానవచ్చునట్టి వ్యష్టి సమష్ట్యాత్మకమగు స్థూల దేహము, జాగ్రత్ = వ్యష్టిసమ<noinclude><references/></noinclude> ly8wnb3d3kkfhktrsj05kum50i1elbc 593532 593531 2026-10-26T08:23:17Z Ramesam54 3001 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh|326 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude>{{float right| }} లోకానుభవము ననుసరించి శిష్యులఁ గ్రమ క్రమంబుగా నుద్ధరించుటకై చెప్పబడినదే! కాని వేఱు కాదు కదా. ప్రకృతము తనకుఁదానే జీవుఁడై తోచిన బ్రహ్మము సద్గురు వాక్యములవలన (ఆనఁగా “నీవు జీవుఁడవు కావున సర్వ పరిపూర్ణ జ్ఞానస్వరూపుఁడవు బ్రహ్మస్వరూపుఁడవు ''అది భ్రాంతి వలన నిట్లుతోచుటయే కొని యిందు వాస్తవ మేమియు లేదు " అను వాక్యము వలన )భ్రాంతి తొలంగగానే యంతకుమునుపు, "దేహేంద్రియప్రాణబుద్ధి మనోహంకారములె తాను అని తలంచుచుండుటను మాని స్వస్వరూపమాత్యుడై నిలుచును. అజ్ఞానస్థితి ననుసరించియే గురుశిష్య భేదము చెప్పఁబడెనని తెలిసికొనవలయును. చోద్యం వా పరిహారో వా క్రియ తాం ద్వైతభాషయా" భేదము నాశ్రయించియే పూర్వపక్షములందు సిద్దాంత ములును చేయబడవలయును" అను మొదలగు ప్రమాణముల వలన భేదము నాశ్రయిం పనియెడల మాటలాడుటకే వీలు లేదు. కర్మలును జన్మయు చిత్తశుద్ధియు బంధంబును మోక్షంబును సర్వము నవిద్యాకల్పిత మగు నభిమానమువలనఁ గలిగినదియే కాని వేఱుకాదు. కావున జీవ బ్రహ్మ లెప్పటికిని భిన్నులు కారు. ఓగౌరీ ! ఈ విధముగా జీవబ్రహ్మైక్యము నుపదేశించి యుపాసనార్థమై యోంకారస్వరూపమును దెలుపు వాఁడై రామచంద్రుఁ డాంజనేయుని కిట్లనియె, {{Center|'''ఓంకారస్వరూపనిరూపణము'''}} <poem> సీ. ఘనతరదేహజాగ్రద్విశ్వవై రాజ నులకారమాత్ర మౌ సుగుణధుర్య ! తనువిగ్రహస్వప్న తైజససూత్రాత్మ కులు నూకారార్థమౌ లలితచరిత! పృథులకారణసుషుప్తిప్రాజ్ఞసర్వేశ్వ రుల్మకారార్థ మౌ రుచిరవర్ణ ! సంతత పరిపూర్ణ సచ్చిదానందాత్మ తత్త్వ మోంకార మౌ సత్వమూర్తి ! తే. యట్లు గావున వర్ణత్రయాత్మకం బ నాత్మరూపక మైనవాచ్యార్థ మగుటఁ గాను బ్రణవస్వరూపుఁడ నే నటంచుఁ దెలిసి భావింపవలయు నిర్మలవిచార! </poem> టీ.. సుగుణధుర్య= సద్గుణవంతులలో శ్రేష్ఠుఁడా ఘన……సులు - ఘనతరదేహణ స్పష్టముగఁ గానవచ్చునట్టి వ్యష్టి సమష్ట్యాత్మకమగు స్థూల దేహము, జాగ్రత్ = వ్యష్టిసమ<noinclude><references/></noinclude> a8d51fmt1igssjms2d4ymo44zinmkc1 593545 593532 2026-10-26T11:31:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 593545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh|326 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude>లోకానుభవము ననుసరించి శిష్యులఁ గ్రమక్రమంబుగా నుద్ధరించుటకై చెప్పబడినదే! కాని వేఱు కాదు కదా. ప్రకృతము తనకుఁదానే జీవుఁడై తోచిన బ్రహ్మము సద్గురువాక్యములవలన (అనఁగా “నీవు జీవుఁడవు కావున సర్వపరిపూర్ణజ్ఞానస్వరూపుఁడవు బ్రహ్మస్వరూపుఁడవు ''అది భ్రాంతి వలన నిట్లు తోచుటయే కాని యిందు వాస్తవ మేమియు లేదు" అను వాక్యము వలన) భ్రాంతి తొలంగగానే యంతకుమునుపు "దేహేంద్రియప్రాణబుద్ధిమనోహంకారములె తాను అని తలంచుచుండుటను మాని స్వస్వరూపమాత్యుడై నిలుచును. అజ్ఞానస్థితి ననుసరించియే గురుశిష్యభేదము చెప్పఁబడెనని తెలిసికొనవలయును. “చోద్యం వా పరిహారో వా క్రియతాం ద్వైతభాషయా" భేదము నాశ్రయించియే పూర్వపక్షములందు సిద్దాంతములును చేయబడవలయును" అను మొదలగు ప్రమాణములవలన భేదము నాశ్రయింపనియెడల మాటలాడుటకే వీలు లేదు. కర్మలును జన్మయు చిత్తశుద్ధియు బంధంబును మోక్షంబును సర్వము నవిద్యాకల్పిత మగు నభిమానమువలనఁ గలిగినదియే కాని వేఱుకాదు. కావున జీవ బ్రహ్మ లెప్పటికిని భిన్నులు కారు. ఓగౌరీ! ఈ విధముగా జీవబ్రహ్మైక్యము నుపదేశించి యుపాసనార్థమై యోంకారస్వరూపమును దెలుపువాఁడై రామచంద్రుఁ డాంజనేయుని కిట్లనియె, {{p|ac|fwb}}ఓంకారస్వరూపనిరూపణము</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఘనతరదేహజాగ్రద్విశ్వవైరాజ సులకారమాత్ర మౌ సుగుణధుర్య! తనువిగ్రహస్వప్న తైజససూత్రాత్మ కులు నుకారార్థమౌ లలితచరిత! పృథులకారణసుషుప్తిప్రాజ్ఞసర్వేశ్వ రుల్మకారార్థ మౌ రుచిరవర్ణ! సంతతపరిపూర్ణసచ్చిదానందాత్మ తత్త్వ మోంకార మౌ సత్వమూర్తి!</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యట్లు గావున వర్ణత్రయాత్మకం బ నాత్మరూపక మైనవాచ్యార్థ మగుటఁ గాను బ్రణవస్వరూపుఁడ నే నటంచుఁ దెలిసి భావింపవలయు నిర్మలవిచార!</poem>|ref=51}} '''టీ'''. సుగుణధుర్య = సద్గుణవంతులలో శ్రేష్ఠుఁడా, ఘన…సులు — ఘనతరదేహణ = స్పష్టముగఁ గానవచ్చునట్టి వ్యష్టి సమష్ట్యాత్మకమగు స్థూలదేహము, జాగ్రత్ = వ్యష్టిసమ<noinclude><references/></noinclude> exhef2nn0199i3esd09cxrt0was1ykr 593546 593545 2026-10-26T11:33:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh|326 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude>లోకానుభవము ననుసరించి శిష్యులఁ గ్రమక్రమంబుగా నుద్ధరించుటకై చెప్పబడినదే! కాని వేఱు కాదు కదా. ప్రకృతము తనకుఁదానే జీవుఁడై తోచిన బ్రహ్మము సద్గురువాక్యములవలన (అనఁగా “నీవు జీవుఁడవు కావున సర్వపరిపూర్ణజ్ఞానస్వరూపుఁడవు బ్రహ్మస్వరూపుఁడవు “అది భ్రాంతి వలన నిట్లు తోచుటయే కాని యిందు వాస్తవ మేమియు లేదు" అను వాక్యము వలన) భ్రాంతి తొలంగగానే యంతకుమునుపు "దేహేంద్రియప్రాణబుద్ధిమనోహంకారములె తాను” అని తలంచుచుండుటను మాని స్వస్వరూపమాత్యుడై నిలుచును. అజ్ఞానస్థితి ననుసరించియే గురుశిష్యభేదము చెప్పఁబడెనని తెలిసికొనవలయును. “చోద్యం వా పరిహారో వా క్రియతాం ద్వైతభాషయా" “భేదము నాశ్రయించియే పూర్వపక్షములందు సిద్దాంతములును చేయబడవలయును" అను మొదలగు ప్రమాణములవలన భేదము నాశ్రయింపనియెడల మాటలాడుటకే వీలు లేదు. కర్మలును జన్మయు చిత్తశుద్ధియు బంధంబును మోక్షంబును సర్వము నవిద్యాకల్పిత మగు నభిమానమువలనఁ గలిగినదియే కాని వేఱుకాదు. కావున జీవ బ్రహ్మ లెప్పటికిని భిన్నులు కారు. ఓగౌరీ! ఈ విధముగా జీవబ్రహ్మైక్యము నుపదేశించి యుపాసనార్థమై యోంకారస్వరూపమును దెలుపువాఁడై రామచంద్రుఁ డాంజనేయుని కిట్లనియె, {{p|ac|fwb}}ఓంకారస్వరూపనిరూపణము</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఘనతరదేహజాగ్రద్విశ్వవైరాజ సులకారమాత్ర మౌ సుగుణధుర్య! తనువిగ్రహస్వప్న తైజససూత్రాత్మ కులు నుకారార్థమౌ లలితచరిత! పృథులకారణసుషుప్తిప్రాజ్ఞసర్వేశ్వ రుల్మకారార్థ మౌ రుచిరవర్ణ! సంతతపరిపూర్ణసచ్చిదానందాత్మ తత్త్వ మోంకార మౌ సత్వమూర్తి!</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యట్లు గావున వర్ణత్రయాత్మకం బ నాత్మరూపక మైనవాచ్యార్థ మగుటఁ గాను బ్రణవస్వరూపుఁడ నే నటంచుఁ దెలిసి భావింపవలయు నిర్మలవిచార!</poem>|ref=51}} '''టీ'''. సుగుణధుర్య = సద్గుణవంతులలో శ్రేష్ఠుఁడా, ఘన…సులు — ఘనతరదేహణ = స్పష్టముగఁ గానవచ్చునట్టి వ్యష్టి సమష్ట్యాత్మకమగు స్థూలదేహము, జాగ్రత్ = వ్యష్టిసమ<noinclude><references/></noinclude> ldbrqkox6k6ywir47taer799bbekn2b 593547 593546 2026-10-26T11:35:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh|326 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude>లోకానుభవము ననుసరించి శిష్యులఁ గ్రమక్రమంబుగా నుద్ధరించుటకై చెప్పబడినదే! కాని వేఱు కాదు కదా. ప్రకృతము తనకుఁదానే జీవుఁడై తోచిన బ్రహ్మము సద్గురువాక్యములవలన (అనఁగా “నీవు జీవుఁడవు కావున సర్వపరిపూర్ణజ్ఞానస్వరూపుఁడవు బ్రహ్మస్వరూపుఁడవు “అది భ్రాంతి వలన నిట్లు తోచుటయే కాని యిందు వాస్తవ మేమియు లేదు" అను వాక్యము వలన) భ్రాంతి తొలంగగానే యంతకుమునుపు "దేహేంద్రియప్రాణబుద్ధిమనోహంకారములె తాను” అని తలంచుచుండుటను మాని స్వస్వరూపమాత్యుడై నిలుచును. అజ్ఞానస్థితి ననుసరించియే గురుశిష్యభేదము చెప్పఁబడెనని తెలిసికొనవలయును. “చోద్యం వా పరిహారో వా క్రియతాం ద్వైతభాషయా" “భేదము నాశ్రయించియే పూర్వపక్షములందు సిద్దాంతములును చేయబడవలయును" అను మొదలగు ప్రమాణములవలన భేదము నాశ్రయింపనియెడల మాటలాడుటకే వీలు లేదు. కర్మలును జన్మయు చిత్తశుద్ధియు బంధంబును మోక్షంబును సర్వము నవిద్యాకల్పిత మగు నభిమానమువలనఁ గలిగినదియే కాని వేఱుకాదు. కావున జీవ బ్రహ్మ లెప్పటికిని భిన్నులు కారు. ఓగౌరీ! ఈ విధముగా జీవబ్రహ్మైక్యము నుపదేశించి యుపాసనార్థమై యోంకారస్వరూపమును దెలుపువాఁడై రామచంద్రుఁ డాంజనేయుని కిట్లనియె, {{p|ac|fwb}}ఓంకారస్వరూపనిరూపణము</p> {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఘనతరదేహజాగ్రద్విశ్వవైరాజ సులకారమాత్ర మౌ సుగుణధుర్య! తనువిగ్రహస్వప్న తైజససూత్రాత్మ కులు నుకారార్థమౌ లలితచరిత! పృథులకారణసుషుప్తిప్రాజ్ఞసర్వేశ్వ రుల్మకారార్థ మౌ రుచిరవర్ణ! సంతతపరిపూర్ణసచ్చిదానందాత్మ తత్త్వ మోంకార మౌ సత్వమూర్తి!</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యట్లు గావున వర్ణత్రయాత్మకం బ నాత్మరూపక మైనవాచ్యార్థ మగుటఁ గాను బ్రణవస్వరూపుఁడ నే నటంచుఁ దెలిసి భావింపవలయు నిర్మలవిచార!</poem>|ref=64}} '''టీ'''. సుగుణధుర్య = సద్గుణవంతులలో శ్రేష్ఠుఁడా, ఘన…సులు — ఘనతరదేహణ = స్పష్టముగఁ గానవచ్చునట్టి వ్యష్టి సమష్ట్యాత్మకమగు స్థూలదేహము, జాగ్రత్ = వ్యష్టిసమ<noinclude><references/></noinclude> iu35iplnvx48mg8mtu8fve13par2tlz 104 223530 593511 588866 2026-10-26T04:25:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ప్రోద్యన్నిజోజ్జ్వలగుణప్రకరాభిరామః। ఆనన్దిభి స్సహృదయై రభినన్ద్యమానః స్వప్రక్రియాభిరభితశ్చవిరాజమానః॥ </poem>|ref=41}} '''టీ'''. వ్యాజృంభమాణ = వృద్ధిబొందుచున్న, ఆనందిభిః = సంతోషించెడు “నిశ్శేష” యనునది మొదలు రెండుశ్లోకములును వసంతతిలకవృత్తములు. లక్షణము “జ్ఞేయం వసంతతిలకం తభజాజగౌగః" {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>కుతుకతరలచిత్తై స్సజ్జనై స్తూయమాన స్త్రిభువనిజననేత్రక్షేత్రపీయూషవృష్టిః। <ref>ప్రతికల</ref>అసదృశసముదంచద్రూపసంపన్నిధానం సకలమలవిముక్త స్సాధువాదేన యుక్తః॥</poem>|ref=42}} {{Telugu poem|type=|lines=<poem>ముఖరఖరఖలోక్తి ధ్వాంతవిధ్వంసనేందు ర్విలసదమలకాం వ్యాయతానంతకాంతిః। అననుగుణమణిశ్రీ శ్రేణివిశ్రామధామః క్షపిత సకలదోష స్సర్వసంతోషహేతుః॥ </poem>|ref=43}} '''టీ'''. త్రిభు...ష్టిః = ముల్లోకములయందలిజనుల నేత్రము లనెడు పంటభూములకు నమృతవర్షస్వరూపుడు, ముఖ...దుః = ధ్వనించుచున్నవియు తీవ్రమైనవియు నగు దుష్టవాక్యము లనెడు చీకట్లను నశింపఁజేయుటకుఁ జంద్రుడైనవాడు అన...ధామః = అధికమైనసుగుణము లనెడుమణికాంతులయొక్క సమూహమునకు నివాసగృహమైనవాడు, క్షపిత = నశింపజేయబడిన సర్వదోషములు కలవాడు. ఈరెండును మాలినీవృత్తములు. లక్షణము. “ననమయ యయుతేయం మాలినీభోగిలోకైః” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>సముద్యత్ప్రత్యంగప్రసృమరమనోజ్ఞద్యుతిభరో। మనోమీనాకృష్టి ప్రబలబడిశం కామమృగయోః।</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 8z1cljdunah190xvjhl3g0hkfiejtxg 593515 593511 2026-10-26T04:35:52Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ప్రోద్యన్నిజోజ్జ్వలగుణప్రకరాభిరామః। ఆనన్దిభి స్సహృదయై రభినన్ద్యమానః స్వప్రక్రియాభిరభితశ్చవిరాజమానః॥ </poem>|ref=41}} '''టీ'''. వ్యాజృంభమాణ = వృద్ధిబొందుచున్న, ఆనందిభిః = సంతోషించెడు “నిశ్శేష” యనునది మొదలు రెండుశ్లోకములును వసంతతిలకవృత్తములు. లక్షణము “జ్ఞేయం వసంతతిలకం తభజాజగౌగః" {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>కుతుకతరలచిత్తై స్సజ్జనై స్తూయమాన స్త్రిభువనిజననేత్రక్షేత్రపీయూషవృష్టిః। <ref>ప్రతికల</ref>అసదృశసముదంచద్రూపసంపన్నిధానం సకలమలవిముక్త స్సాధువాదేన యుక్తః॥</poem>|ref=42}} {{Telugu poem|type=|lines=<poem>ముఖరఖరఖలోక్తి ధ్వాంతవిధ్వంసనేందు ర్విలసదమలకాం వ్యాయతానంతకాంతిః। అననుగుణమణిశ్రీ శ్రేణివిశ్రామధామః క్షపిత సకలదోష స్సర్వసంతోషహేతుః॥ </poem>|ref=43}} '''టీ'''. త్రిభు...ష్టిః = ముల్లోకములయందలిజనుల నేత్రము లనెడు పంటభూములకు నమృతవర్షస్వరూపుడు, ముఖ...దుః = ధ్వనించుచున్నవియు తీవ్రమైనవియు నగు దుష్టవాక్యము లనెడు చీకట్లను నశింపఁజేయుటకుఁ జంద్రుడైనవాడు అన...ధామః = అధికమైనసుగుణము లనెడుమణికాంతులయొక్క సమూహమునకు నివాసగృహమైనవాడు, క్షపిత = నశింపజేయబడిన సర్వదోషములు కలవాడు. ఈరెండును మాలినీవృత్తములు. లక్షణము. “ననమయ యయుతేయం మాలినీభోగిలోకైః” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>సముద్యత్ప్రత్యంగప్రసృమరమనోజ్ఞద్యుతిభరో మనోమీనాకృష్టి ప్రబలబడిశం కామమృగయోః।</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> bkh4l2isf8efcfmnsjpcf0v34tj0fy9 104 223531 593514 577941 2026-10-26T04:35:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ఘనాశ్చర్యస్థానం జగతికుతు కోత్తానితదృశామ్ నరాణామానం దామృతలహరి దుగ్ధాంబుధిరయమ్॥</poem>|ref=44}} '''టీ'''. బడిశం = గాలము. కామమృగయోః = మదనుఁడను వేటకానియొక్క, కుతు...శామ్ = సంతోషముచే నెత్తఁబడిన నేత్రములు కల, ఇది శిఖరిణీవృత్తము. లక్షణము. “రసైరుద్రైశ్చిన్నాయ మనశభలాగశ్శిఖరిణీ." {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>ఉచ్చై శ్చేతో హరిణ హరణాఖర్వ గంధర్వగీతం తత్తన్నేత్రావళి మధులిహా మ్మాకరంద ప్రవాహః। సర్వాశ్చర్యపద సముదయ ద్రూపసంప న్నిధానం, చంచద్రోచిః ప్రచయసిచయచ్ఛన్నసంపన్నగాత్రః॥</poem>|ref=45}} {{Telugu poem|type=|lines=<poem>సకలజనతాచిత్తాశ్చర్యప్రదప్రకటోల్లస న్మధురిమపరీపాకోద్రేకస్ఫురద్ద్యుతిసుందరః। నయననళినానందోల్లాసగ్రహాధిపమండలో మిలదవయవశ్రీరోచిష్ణుర్నిజాన్వయభూషణమ్॥</poem>|ref=46}} '''టీ'''. ఉచ్చైశ్చే...గీతం = ఉన్నతమగు మనస్సనెడు లేడియొక్క హరణముకొఱకైన మహోత్కృష్టమగు గంధర్వులు పాడెడు పాటవంటివాఁడు (మనోహరుఁ డని భావము), మాకరందప్రవాహః = తేనెకాలువ, చంచ...గాత్రః = ప్రకాశించుచున్న కాంతిసమూహ మనెడు వస్త్రముచేతఁ గప్పఁబడిన సంపూర్ణదేహము గలవాఁడు. సకల...దరః = సమస్తమైన జనసమూహములయొక్క మనస్సుల కాశ్చర్యకర మయినట్టియు స్పష్టముగా ప్రకాశించెడు సౌందర్యాతిశయముయొక్క గొప్పతనముచేత వెలుగొందు తేజముచే నందమైనవాఁడు. నయన...డలం = నేత్రపద్మముల కానంద మనెడు నుల్లాసమునకు సూర్యమండలమైనవాఁడు. “ఉచ్చైశ్చేతో" అనునది మందాక్రాంతవృత్తము.<noinclude><references/></noinclude> 1nubc0jyf9fkto7trrzbr0vabv4wzvo 104 223532 593538 577942 2026-10-26T11:00:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left|}} “సకలజనతా” అననదిహరిణీవృత్తము లక్షణము, “ననమరసలాగఃషడ్వేదై ర్హరిణీమతా.” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>లసద్ఘనరసచ్ఛటా నయనమీనయో ర్జన్మినా ముదంచ దతిసుందరప్రసృమరప్రభాభాసుర। అమందగుణమందిరమ్ సుభగతాలతామందిర సమస్తజనవిస్మయ ప్రద సముల్లసత్స్వాకృత్॥</poem>|ref=47}} '''టీ'''. ఘనరసచ్ఛటా = నీటిసమూహము. సుభగతాలతామందిరః = సౌందర్యమనెడు లతకు నివాసమైనవాఁడు. ఇదిపృథ్వీవృత్తము. లక్షణము "జసౌజసజరావసుగ్రహ యతిశ్చపృథ్వీగురు” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>అవయవసన్నివేశజిత సర్వమనోజ్ఞచయో ఘనవసుధాజనేక్షణ సుధారససేచనకమ్। సహృదయమానసాంబుజవిజృంభణతీర్థకరో ద్యుతిభర భసితాకృతితయాతిచమత్కృతికృత్॥</poem>|ref=48}} '''టీ'''. మనోజ్ఞచయ = మనోహరమైన వస్తుసమూహము. ఇది నర్దటకవృత్తము. లక్షణము. “యదిభవతోన జౌభజజలాగురునర్దటకం” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>సర్వావద్యనివారకః కృతపరీరంభః సమస్తైర్గుణై రానందైక నిదాన మాలవపతి క్ష్మావాసిరాశిస్తుతః। ఉన్మీలన్నిజకాంతి కేతకనమాకృష్ణాక్షిపుష్పంధయో విద్వన్మానస రాజహంస విసరావాసాయ సౌధంసరః॥</poem>|ref=49}} {{Telugu poem|type=|lines=<poem>సాంద్రానన్దసుధాసముద్రలహరీసామ్రాజ్యమగ్నాత్మభి స్సర్వై స్సర్వకలాకలాపకుశలై స్సాకాంక్ష ముద్వీక్షితః। ఉద్యద్ధుృద్యతరోరుకాంతిపటలీవిన్యాసరమ్యాకృతిః సాధారణ్యపదవ్యతీతసహజోన్మీలత్తనుశ్రీభరః॥</poem>|ref=50}} . '''టీ'''. సర్వావద్యనివారకః= సమస్తములైన దోషములను నశింపఁచేయువాఁడు ఆనం...తః = ఆనందమునకు స్ధానమైన మాలవదేశాధీ<noinclude><references/></noinclude> fuwp2f76uqf5truuuop1ovpw57iwhh7 593540 593538 2026-10-26T11:02:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left|}} “సకలజనతా” అననదిహరిణీవృత్తము లక్షణము, “ననమరసలాగఃషడ్వేదై ర్హరిణీమతా.” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>లసద్ఘనరసచ్ఛటా నయనమీనయో ర్జన్మినా ముదంచ దతిసుందరప్రసృమరప్రభాభాసుర। అమందగుణమందిరమ్ సుభగతాలతామందిర సమస్తజనవిస్మయ ప్రద సముల్లసత్స్వాకృత్॥</poem>|ref=47}} '''టీ'''. ఘనరసచ్ఛటా = నీటిసమూహము. సుభగతాలతామందిరః = సౌందర్యమనెడు లతకు నివాసమైనవాఁడు. ఇదిపృథ్వీవృత్తము. లక్షణము "జసౌజసజరావసుగ్రహ యతిశ్చపృథ్వీగురు” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>అవయవసన్నివేశజిత సర్వమనోజ్ఞచయో ఘనవసుధాజనేక్షణ సుధారససేచనకమ్। సహృదయమానసాంబుజవిజృంభణతీర్థకరో ద్యుతిభర భసితాకృతితయాతిచమత్కృతికృత్॥</poem>|ref=48}} '''టీ'''. మనోజ్ఞచయ = మనోహరమైన వస్తుసమూహము. ఇది నర్దటకవృత్తము. లక్షణము. “యదిభవతోన జౌభజజలాగురునర్దటకం” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>సర్వావద్యనివారకః కృతపరీరంభః సమస్తైర్గుణై రానందైక నిదాన మాలవపతి క్ష్మావాసిరాశిస్తుతః। ఉన్మీలన్నిజకాంతి కేతకనమాకృష్ణాక్షిపుష్పంధయో విద్వన్మానస రాజహంస విసరావాసాయ సౌధంసరః॥</poem>|ref=49}} {{Telugu poem|type=|lines=<poem>సాంద్రానన్దసుధాసముద్రలహరీసామ్రాజ్యమగ్నాత్మభి స్సర్వై స్సర్వకలాకలాపకుశలై స్సాకాంక్ష ముద్వీక్షితః। ఉద్యద్ధుృద్యతరోరుకాంతిపటలీవిన్యాసరమ్యాకృతిః సాధారణ్యపదవ్యతీతసహజోన్మీలత్తనుశ్రీభరః॥</poem>|ref=50}} '''టీ'''. సర్వావద్యనివారకః= సమస్తములైన దోషములను నశింపఁచేయువాఁడు ఆనం...తః = ఆనందమునకు స్ధానమైన మాలవదేశాధీ<noinclude><references/></noinclude> ss72902l5ou53raue0ng7g6v39bd4p8 593543 593540 2026-10-26T11:11:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left|}} “సకలజనతా” అననదిహరిణీవృత్తము లక్షణము, “ననమరసలాగఃషడ్వేదై ర్హరిణీమతా.” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>లసద్ఘనరసచ్ఛటా నయనమీనయో ర్జన్మినా ముదంచ దతిసుందరప్రసృమరప్రభాభాసురః। అమందగుణమందిరమ్ సుభగతాలతామందిరః సమస్తజనవిస్మయ ప్రద సముల్లసత్స్వాకృత్॥</poem>|ref=47}} '''టీ'''. ఘనరసచ్ఛటా = నీటిసమూహము. సుభగతాలతామందిరః = సౌందర్యమనెడు లతకు నివాసమైనవాఁడు. ఇదిపృథ్వీవృత్తము. లక్షణము "జసౌజసజరావసుగ్రహ యతిశ్చపృథ్వీగురు” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>అవయవసన్నివేశజిత సర్వమనోజ్ఞచయో ఘనవసుధాజనేక్షణ సుధారససేచనకమ్। సహృదయమానసాంబుజవిజృంభణతీర్థకరో ద్యుతిభర భసితాకృతితయాతిచమత్కృతికృత్॥</poem>|ref=48}} '''టీ'''. మనోజ్ఞచయ = మనోహరమైన వస్తుసమూహము. ఇది నర్దటకవృత్తము. లక్షణము. “యదిభవతోన జౌభజజలాగురునర్దటకం” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>సర్వావద్యనివారకః కృతపరీరంభః సమస్తైర్గుణై రానందైక నిదాన మాలవపతి క్ష్మావాసిరాశిస్తుతః। ఉన్మీలన్నిజకాంతి కేతకనమాకృష్ణాక్షిపుష్పంధయో విద్వన్మానస రాజహంస విసరావాసాయ సౌధంసరః॥</poem>|ref=49}} {{Telugu poem|type=|lines=<poem>సాంద్రానన్దసుధాసముద్రలహరీసామ్రాజ్యమగ్నాత్మభి స్సర్వై స్సర్వకలాకలాపకుశలై స్సాకాంక్ష ముద్వీక్షితః। ఉద్యద్ధుృద్యతరోరుకాంతిపటలీవిన్యాసరమ్యాకృతిః సాధారణ్యపదవ్యతీతసహజోన్మీలత్తనుశ్రీభరః॥</poem>|ref=50}} '''టీ'''. సర్వావద్యనివారకః = సమస్తములైన దోషములను నశింపఁచేయువాఁడు, ఆనం...తః = ఆనందమునకు స్ధానమైన మాలవదేశాధీ<noinclude><references/></noinclude> cqo850n6j6jgrypqsuuzkq6wdyig6ah 593544 593543 2026-10-26T11:12:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left|}} “సకలజనతా” అననదిహరిణీవృత్తము లక్షణము, “నసమరసలాగఃషడ్వేదై ర్హరిణీమతా.” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>లసద్ఘనరసచ్ఛటా నయనమీనయో ర్జన్మినా ముదంచ దతిసుందరప్రసృమరప్రభాభాసురః। అమందగుణమందిరమ్ సుభగతాలతామందిరః సమస్తజనవిస్మయ ప్రద సముల్లసత్స్వాకృత్॥</poem>|ref=47}} '''టీ'''. ఘనరసచ్ఛటా = నీటిసమూహము. సుభగతాలతామందిరః = సౌందర్యమనెడు లతకు నివాసమైనవాఁడు. ఇదిపృథ్వీవృత్తము. లక్షణము "జసౌజసజరావసుగ్రహ యతిశ్చపృథ్వీగురు” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>అవయవసన్నివేశజిత సర్వమనోజ్ఞచయో ఘనవసుధాజనేక్షణ సుధారససేచనకమ్। సహృదయమానసాంబుజవిజృంభణతీర్థకరో ద్యుతిభర భసితాకృతితయాతిచమత్కృతికృత్॥</poem>|ref=48}} '''టీ'''. మనోజ్ఞచయ = మనోహరమైన వస్తుసమూహము. ఇది నర్దటకవృత్తము. లక్షణము. “యదిభవతోన జౌభజజలాగురునర్దటకం” {{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=<poem>సర్వావద్యనివారకః కృతపరీరంభః సమస్తైర్గుణై రానందైక నిదాన మాలవపతి క్ష్మావాసిరాశిస్తుతః। ఉన్మీలన్నిజకాంతి కేతకనమాకృష్ణాక్షిపుష్పంధయో విద్వన్మానస రాజహంస విసరావాసాయ సౌధంసరః॥</poem>|ref=49}} {{Telugu poem|type=|lines=<poem>సాంద్రానన్దసుధాసముద్రలహరీసామ్రాజ్యమగ్నాత్మభి స్సర్వై స్సర్వకలాకలాపకుశలై స్సాకాంక్ష ముద్వీక్షితః। ఉద్యద్ధుృద్యతరోరుకాంతిపటలీవిన్యాసరమ్యాకృతిః సాధారణ్యపదవ్యతీతసహజోన్మీలత్తనుశ్రీభరః॥</poem>|ref=50}} '''టీ'''. సర్వావద్యనివారకః = సమస్తములైన దోషములను నశింపఁచేయువాఁడు, ఆనం...తః = ఆనందమునకు స్ధానమైన మాలవదేశాధీ<noinclude><references/></noinclude> 9cfu9mcrs4uia0wnkyjmoum2xmqmyqv 104 224422 593501 593426 2026-10-25T22:39:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ముఖ్యార్థము. తత్ర = ఆ అర్థమునందు, ఆ అర్థం బోధించడానికి ఉపయోగించే, అస్య = శబ్దంయొక్క, ముఖ్యః = ముఖ్యమైన, వ్యాపారః = వ్యాపారం, అభిధా = అభిధ అని, ఉచ్యతే = చెప్పబడుచున్నది. '''వి'''. సాక్షాత్తు అనగా అవ్యవధానంగా సంకేతితమైన జాత్యాదిరూపమైన వాచ్యార్థానికి ముఖ్యార్థం అని కూడ పేరు. "ముఖ్యం" అనగా ముఖమువంటిది అని అర్థం. ఎదుట నిలచిన వ్యక్తికి సంబంధించిన ఇతరావయవాల అన్నింటికంటె ముందు ముఖమే కనబడుతుంది. అట్లే శబ్దం వినగానే ముందుగా స్ఫురించే అర్థం అపడంచేత దీనికి ముఖ్యార్థం అని పేరు. ఈ అర్థాన్ని బోధించే శబ్దవ్యాపారానికి "అబిధ" అని పేరు. ఇతర వ్యాపారా లన్నింటికంటె ఈ వ్యాపారం ముఖ్యమైనది. '''అవతారిక'''. ఇప్పుడు లక్షణకి లక్షణం చెపుతున్నాడు. {{Telugu poem|type=కా.|lines=<poem>ముఖ్యార్థబాధే తద్యోగే రూఢితో౽థ ప్రయోజనాత్, అన్యో౽ర్థో లక్ష్యతే యత్సా లక్షణారోపితా క్రియా.</poem>|ref=9}} '''వ్యా'''. ముఖ్యార్థేతి ― ముఖ్యార్థబాధే = ముఖ్యార్థమునకు బాధ కలిగినప్పుడు, తద్యోగే = ఆ ముఖ్యార్థంతో సంబంధం ఉన్నప్పుడు, రూఢితః = రూఢివలన గాని, అథ = లేదా, ప్రయోజనాత్ = ప్రయోజనంవలనగాని, యత్ = దేనిచేత, అన్యః అర్థః = మరియొక అర్థము, లక్ష్యతే = ప్రతిపాదింపబడుతుందో, సా = ఆ వృత్తి, లక్షణా = లక్షణ. ఆరోపితా = శబ్దమునందు ఆరోపించబడిన, క్రియా = వ్యాపారము. '''వి'''. లక్షణకు మూడు హేతువులు ముఖ్యర్థబాధ, ముఖ్యార్థసంబంధం, కొన్నిచోట్ల రూఢి, కొన్నిచోట్ల ప్రయోజనం, 'గఙ్గాయాం ఘోషః' (గంగలో గొల్లపల్లె) ఇత్యాదులు ఉదాహరణం. 'గంగా' శబ్దానికి ముఖ్యార్థం ఒకదేశంలో ప్రవహిస్తున్ని జలప్రవాహం. జలప్రవాహంలో గొల్లపల్లె ఉండడం అసంభవం. అందుచేత ఇక్కడ ఆ ముఖ్యార్థాన్ని గ్రహించడానికి వీలులేదు. ఇది ముఖ్యార్థబాధ . అందుచేత "గఙ్గాయామ్" అనేదానికి 'గంగాతీరమునందు' అని అర్థం చెప్పుకున్నాం. తీరం గంగాశబ్దముఖ్యార్థం అయిన ప్రవాహానికి ప్రక్కనే ఉన్నది గాన లక్ష్యార్థం అయిన తీరానికి ముఖ్యార్థంతో సంబంధం ఉంది. 'గఙ్గాతీరే' అనకుండా “గఙ్గాయామ్" అని చెప్పడంలో గంగాప్రవాహం ఎంత పవిత్రమైనదో ఈ ఘోషం కూడా అంత పవిత్రమైనది, దీనిలో కూడా చల్లదనం ఉంది ఇత్యాతి విషయాలను సూచించడం ప్రయోజనం. రూఢికి ఉదాహరణలు మున్ముందు<noinclude><references/></noinclude> 0j86xie5urda18cozzn0s1tpe6ka0pk 104 224423 593502 579354 2026-10-25T22:58:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>స్పష్టం అవుతాయి. ఈ విధంగా ఇక్కడ ముఖ్యార్థబాధ, ముఖ్యార్థసంబంధం, ప్రయోజనం అనే మూడు హేతువులు ఉండడంచేత 'గంగాతీరం' అనే మరొక అర్థాన్ని చెప్పుకున్నాం. ఈ రెండవ అర్థాన్ని బోధించి వ్యాపారమే "లక్షణ". ఈ లక్షణ అనే వ్యాపారం వాస్తవానికి ముఖ్యార్థంలో ఉంది. ముఖ్యార్థం కుదరక, అదే రెండవ అర్థాన్ని బోధిస్తున్నది కదా? ఆ ముఖ్యర్థానికి శబ్దంతో సాక్షాత్సంబంధం ఉంది కాబట్టి ఈ లక్షణా వ్యాపారం శబ్దంలో ఉన్న దని ఆరోపించడం జరుగుతుంది. '''వృ'''. 'కర్మణి కుశలః' ఇత్యాదౌ దర్భగ్రహణాద్యయోగాత్, "గఙ్గాయాం ఘోషః" ఇత్యాదౌ చ గఙ్గాదీనాం ఘోషాద్యాధారత్వాసంభవాత్ ముఖ్యార్థస్య బాధే వివేచకత్వాదౌ చ సంబన్ధే రూఢితః ప్రసిద్ధౌ. తథా 'గఙ్గాతటే ఘోషః' ఇత్యాదేః ప్రయోగాత్ యేషాం న తథా ప్రతిపత్తిః తేషాం పావనత్వాదీనాం ధర్మాణాం ప్రతిపాదనాత్మనః ప్రయోజనాచ్చ ముఖ్యేన అముఖ్యోర్థః లక్ష్యతే యత్ స ఆరోపితః శబ్దవ్యాపారః సాన్తరార్థనిష్ఠః లక్షణా. '''వ్యా'''. కర్మణితి ― "కర్మణి కుశలః" (కర్మయందు కుశలుడు) ఇత్యాదులందు "దర్భలను గ్రహించడం" మొదలైన అర్థాలు కుదరవు. అందువలనా, "గఙ్గాయాం ఘోషః" (గంగలో గొల్లపల్లె) ఇత్యాదులలో గంగాదులు ఘోషానికి ఆధారం అవడం కుదరదు; అందువల్లా ముఖ్యార్థం బోధించబడుతున్నది. వివేచకత్వమూ, సామీప్యమూ మొదలైన సంబంధాలు ఉన్నాయి. రూఢివలన, అనగా ప్రసిద్ధివలన, “గంగాతటమునందు గొల్లపల్లె ఉన్నది" ఇత్యాది ప్రయోగాలవలన బోధింపబడని పావనత్వాదిధర్మాలను ప్రతిపాదించడం అనే ప్రయోజనంవలనా, ముఖ్యార్థం ఆముఖ్యార్థాన్ని బోధించడం అనేది ఏది ఉందో అలా ప్రతిపాదించే శబ్దవ్యాపారం "లక్షణ". అది సాంతరమైన, అనగా వ్యవహితమైన, లక్ష్యరూపార్థాన్ని బోధిస్తుంది (సాన్తరార్థనిష్టం). ఈ లక్షణ వాస్తవానికి అర్జంలోనే ఉన్నా, అనగా అర్థం వ్యాపారమే అయినా, శబ్దంమీద ఆరోపించడంచేత శబ్దవ్యాపారం అని చెప్పబడుతున్నది (ఆరోపితః శబ్దవ్యాపారః). '''వి'''. “కుశాన్ లాతి ఇతి కుశలః" అనే వ్యుత్పత్తిని అనుసరించి 'కుశల' శబ్దానికి ‘దర్భలను తుంపేవాడు' అని అర్థం. దర్భలు గరుకుగా ఉంటాయి. వాటి అగ్రాలు వాడిగా ఉంటాయి. వ్రేళ్ళతో వాటిని తుంపేటప్పుడు నేర్పుగా, వ్రేళ్ళకు బాధ కలగకుండా చూచుకోవాలి. ప్రక్కనే ఉన్న మరొకజాతి గడ్డితో కలిసిపో<noinclude><references/></noinclude> lkgp53yca2kjqdaomz8ce7dk0m6xygk 104 224424 593503 579355 2026-10-26T01:17:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>కుండా దర్భలను వేరుగా గుర్తించి త్రుంచాలి. ఈ అభిప్రాయంతో 'కుశల' శబ్దానికి ‘దర్భలు తుంపేవాడు'అనే అర్థం విస్మృతమై 'నేర్పు కలవాడు', 'వివేచన కలవాడు'అనే అర్థం ప్రసిద్ధిలోని వచ్చింది. దీనికి రూఢియే కారణం. 'కర్మణి కుశలః' అనే వాక్యంలో ఉన్న కుశలశబ్దానికి ముఖ్యార్థం కుదరదు గాన ఈ 'నేర్పరి' అనే అర్థమే చెప్పాలి. దర్భలు త్రుంచేవాడు అనే ముఖ్యార్థానికి, 'నేర్పరి' అనే లక్ష్యార్థానికీ వివేచనం (వివేచనాశక్తి ఉండడం) అనేది సంబంధం. 'గఙ్గాయాం ఘోషః' అనే వాక్యంలో వెనుక విశదీకరించినట్లు గంగాజలప్రవాహం ఘోషానికి ఆధారం అవడం కుదరదు గాని 'గఙ్గా'శబ్దానికి 'గంగాతీరం' అని అర్థం జలప్రవాహరూపమైన ముఖ్యార్థానికి, తీరరూపలక్ష్యార్థానికి ‘సామీప్యం' (తీరం జలం దగ్గర ఉన్నది గాన) సంబంధం. 'గఙ్గాతీరే' అని చెప్పడానికి బదులు "గఙ్గాయామ్” అని చెప్పడంవల్ల పావనత్వం మొదలైన ధర్మాలు ప్రతిపాదించబడతాయి. ఇదే ఈ లాక్షణికశబ్దప్రయోగానికి ప్రయోజనం. ఈ విధంగా 'కర్మణి కుశలః" ఇత్యాదులు 'రూఢితః లక్షణా' అనేదానికి, 'గఙ్గాయాం ఘోషః' ఇత్యాదులు 'ప్రయోజనాత్ లక్షణా' అనేదానికి ఉదాహరణం. ఇక్కడ అముఖ్యమైన (లాక్షణికమైన) అర్థాన్ని బోధిస్తూన్నది ముఖ్యార్థమే. అందుచేత లక్షణావ్యాపారం ముఖ్యార్థంలోనే ఉంది; అయినా ముఖ్యార్థం ద్వారా దీనికి శబ్దంతో కూడా సంబంధం ఉందిగాని 'శబ్దవృత్తి' అని అన్నారు. {{Telugu poem|type=కా.|lines=<poem>స్వసిద్ధయే పరాక్షేపః పరార్థం స్వసమర్పణమ్, ఉపాదానం లక్షణం చేత్యుక్తా శుద్ధైవ సా ద్విధా.</poem>|ref=10}} '''వృ'''. "కున్తాః ప్రవిశన్తి” “యష్టయః ప్రవిశన్తి" ఇత్యాదౌ కున్తాదిభిః ఆత్మనః ప్రవేశసిద్ధ్యర్థం స్వసంయోగినః పురుషా ఆక్షిప్యన్తే. తత ఉపాదానేనేయం లక్షణా. '''వ్యా''' స్వసిద్ధయే ఇతి. స్వసిద్ధయే = శక్యమైన (అభిధచేత బోధించబడే) అర్థం అన్వయించడంకొరకు, పరాక్షేపః = శక్యము కాని మరొక అర్థాన్ని ఆక్షేపించడం, ఉపాదానమ్ = ఉపాదానలక్షణ, పరార్థమ్ = అశక్యమైన అర్థంకోసం, స్వసమర్పణమ్ = తనను (శక్యార్థాన్ని) త్యజించడం, లక్షణం చ ఇతి = లక్షణ<noinclude><references/></noinclude> smkwcjso9un909db86xf10fg9ex6wdk 104 224425 593506 579356 2026-10-26T02:42:08Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>లక్షణ అని, శుద్దైవ = శుద్ధయే అయిన. సా = ఆ లక్షణ, ద్విధా = రెండువిధాలుగా, ఉక్తా= చెప్పబడినది. '''వ్యా'''. కున్తాః ఇతి — 'కున్తాః ప్రవిశన్తి' (కుంతములు — ఒక విధమైన ఆయుధానికి కుంతం అని పేరు. — ప్రవేశిస్తున్నాయి) “యష్టయః ప్రవిశన్తి" (కఱ్ఱలు ప్రవేశిస్తున్నాయి) మొదలైన వాక్యాలలో కుంతాదులు తమకు ప్రవేశం సిద్దించడంకోసం తమతో సంయోగం ఉన్న పురుషుల్ని ఆక్షేపిస్తున్నాయి. తెలుపుతున్నాయి. ఇది ఉపాదానంచేత లక్షణ. '''వి'''. లక్షణలో ఆరు భేదాలు నిరూపించడానికై ముందుగా ఇక్కడ 'ఉపాదానలక్షణ' 'లక్షణ లక్షణ' అనే రెండు భేదాలను ప్రతిపాదించాడు. 'కున్తాః ప్రవిశన్తి' ఇత్యాదివాక్యాలలో, అచేతనాలైన కుంతాలు, యష్టులు తమంతటతాముగా ప్రాకారాదులలోకి ప్రవేశించజాలవు గాన తమను మోస్తున్న పురుషున్ని లక్షణచేత బోధిస్తున్నాయి. 'కుంతములు ధరించిన మనుష్యులు, కఱ్ఱలు ధరించిన మనుష్యులు ప్రవేశిస్తున్నారు' అని అర్థం. ఈ విధంగా ఇక్కడ కుంతయష్ట్యాదిశబ్దాలు తమ వాచ్యార్థాలను విడవకుండానే 'పురుషులు' అనే మరొక అర్థాన్ని కూడా గ్రహించి బోధిస్తున్నాయి. అందుచేత ఇక్కడ' 'ఉపాదానలక్షణ'. లక్షణలక్షణకి 'గఙ్గాయాం ఘోషః' ఇత్యాదులు 'ఉదాహరణాలు'. ఇక్కడ గఙ్గాశబ్దం తన వాచ్యార్థం అయిన ప్రవాహం అనే అర్థాన్ని విడిచిపెట్టి తీరం అనే అర్థాన్ని బోధిస్తూన్నది. శాస్త్రాంతరాలలో ఈ లక్షణాభేదాలకే 'అజహత్స్వార్థలక్షణ' (ఉపాదానలక్షణ) 'జహత్స్వార్థలక్షణ' (లక్షణలక్షణ) అని పేర్లు. 'జహతి స్వార్థః యాం సా జహత్స్వార్థా' “అజహత్ స్వార్థః యాం సా అజహత్స్వార్థా" అని విగ్రహాలు. 'ఉపాదానలక్షణ' 'లక్షణలక్షణ' అనే భేదాలు శుద్దలక్షణలోనే ఉంటాయి. గౌణలక్షణలో ఉండవు. 'శుద్ధా లక్షణా' 'గౌణీ లక్షణా' అని స్థూలంగా లక్షణ రెండువిధాలు. మొదటిది 'ఉపాదానలక్షణ' 'లక్షణలక్షణ' అని రెండువిధాలు. 'సారోపోపాధానలక్షణ' 'సాధ్యవసానోపాదానలక్షణ' అని ఉపాదానలక్షణ రెండువిధాలు. 'సారోపలక్షణలక్షణ' “సాధ్యవసానలక్షణలక్షణ" అని లక్షణలక్షణ కూడా రెండువిధాలు. ఈ విధంగా శుద్ధలక్షణలో నాలుగు భేదాలు. 'గౌణీలక్షణా' అనేది కూడా 'సారోపా' 'సాధ్యవసానా' అని రెండువిధాలు. ఈ విధంగా లక్షణాభేదాలు ఆరు.<noinclude><references/></noinclude> 2vtytjoeclzuzmltrewrk617cwywfyx 104 224426 593507 579357 2026-10-26T03:43:52Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''వృ'''. “గౌరనుబన్ధ్యః” ఇత్యాదౌ శ్రుతిచోదిత మనుబన్దనం కథం మే స్యాదితి జాత్యా వ్యక్తిరాక్షిప్యతే, స తు శబ్దేనోచ్యతే: "విశేష్యం నాభిధా గచ్ఛేత్ క్షీణశక్తిర్విశ్లేషణే" ఇతి న్యాయాత్ ఇత్యుపాదానలక్షణా తు నోదాహర్తవ్యా. స హ్యత్ర ప్రయోజన మస్తి; న వా రూఢిరియమ్. వ్యక్త్యవినాభావిత్వాత్తు జాత్యా వ్యక్తిరాదిప్ర్యతే. యథా — 'క్రియతామ్' ఇత్యత్ర కర్తా. 'కురు' ఇత్యత్ర కర్మ. 'ప్రవిశ' 'పిణ్డీమ్' ఇత్యాదౌ 'గృహం' 'భక్షయ' ఇత్యాది చ. '''వ్యా'''. మండనమిశ్రుడు 'గౌరనుబన్ధ్యః' ఇత్యాదివాక్యాలలో లక్షణను అంగీకరించాడు. అది యుక్తం కాదని చెపుతున్నాడు. గౌరితి:— "‘గౌః అనుబన్ధః' అను శ్రుతివాక్యం విధించిన అనుబంధనం నా విషయంలో ఎట్లు కుదురుతుంది" అనే ఉద్దేశ్యంతో జాతిచేత వ్యక్తి లక్షణద్వారా బోధింపబడుతుంది. (ఆక్షిప్యతే). అంతే కాని వ్యక్తి శబ్దంచేత బోధించబడదు, అనగా అభిధా శక్తిచేత బోధించబడదు. "విశేషణాన్ని బోధించడంలోనే శక్తి ఉడిగిపోయిన అభిధ విశేష్యం దాకా వెళ్ళదు" అని న్యాయం ఉన్నది కదా? ఈ విధంగా దీనిని ఉపాదానలక్షణకు ఉదాహరణంగా చూపకూడదు. లక్షణాస్థలంలో ఉండవలసిన ప్రయోజనం కాని, రూఢి కాని ఇక్కడ లేవు కదా? అందుచేత వ్యక్తితో జాతికి అవినాభావసంబంధం ఉండడంవల్ల, అనగా వ్యక్తి లేకుండా జాతి అనేది ఉండదు గాన, జాతిచేత వ్యక్తి అనుమానప్రమాణంద్వారా బోధించబడుతుంది. (ఆక్షిప్యతే). ఎలా అనగా 'క్రియతామ్' (చేయబడుగాక) అనగానే కర్త (చేసేవాడు), 'కురు' (చేయుము) అనగానే కర్మ, 'ప్రవిశ' అనగానే 'గృహమును' అని, 'పిణ్డీమ్ ' (ఒక భక్ష్యం అనగానే 'తినుము' అని అనుమానప్రమాణం ద్వారా ఊహించబడినట్లు. '''వి'''. "గౌ' అనుబన్ధ్యః"అని వేదవాక్యం ఉంది. వెనుక మనం చూచినట్లు 'గౌః' అనేది జాతివాచకం. అనగా అభిధావృత్తిచేత గోత్వం అనే అర్థాన్ని బోధిస్తుంది. 'గోత్వం 'వాచ్యార్థం. అందుచేత “గోత్వము (ఈ యాగంలో పశువుగా) చంపదగినది" అని ఈ వేదవాక్యానికి అర్థం. అయితే 'గోత్వం' అనే జాతిని చంపడం అనేది కుదరదు. అందుచేత ఇక్కడ గోశబ్దవాచ్యమైన జాతి లక్షణా<noinclude><references/></noinclude> 60k1tqrrl0ecd8b1unvlb2ma8glw54x 104 224427 593530 579358 2026-10-26T08:08:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>వృత్తి ద్వారా 'ఎద్దు' అనే వ్యక్తిని బోధిస్తుంది. అభిధచేతనే వ్యక్తిని బోధించవచ్చును కదా; లక్షణ ఎందుకు అనడానికి వీలులేదు. "విశేషణాన్ని శోధించడానికే తన శక్తిని అంతా వ్యయం చేసికొన్ని అభిధ విశేష్యందాకా వళ్ళఁజాలదు" అని శాస్త్రన్యాయం. ఇక్కడ గోత్వరూపమైన జాతి విశేషణం; దాని ప్రత్యాశయమైన గోవ్యక్తి (ఎద్దు) విశేష్యం. 'గో'శబ్ధం అభిధచేత 'గోత్వం' అనే విశేషణాన్నే బోధించకలుగుతుంది. కాని విశేష్యమైన గోవ్యక్తిని బోధించజాలదు. దాన్ని బోధించాలంటే లక్షణ కావాలి. ఈ విధంగా గోత్వరూపవాచ్యార్థం లక్షణద్వారా గోవ్యక్తిరూపమైన మరొక అర్థాన్ని గ్రహిస్తూన్నది (ఉపాదానం కాబట్టి ఉపాదానలక్షణకి ఉదాహరణం అని మండనమిశ్రులు చెప్పినది యుక్తం కాదు. ఇక్కడ లక్షణ అవసరం లేకుండానే వ్యక్తిబోధ కలగవచ్చు. వ్యక్తి లేకుండా జాతి ఉండదు. అగ్ని లేకుండా ఉండడానికి వీలులేని ధూమాన్ని పట్టి అగ్నిని అనుమానప్రమాణంచేత గ్రహించినట్లు, జాతిచేత వ్యక్తిని గ్రహించడానికి అనుమానమే చాలు. ‘చేయబడుగాక' “చేయుము” అన్నప్పుడు కర్తృకర్మలు లేకుండా క్రియ ఉండదు కాబట్టి ఆ రెండింటినీ ఊహించినట్లు వాక్యంలో భాగాలైన 'ప్రవిశ' 'పిణ్డీమ్' ఇత్యాదిపదాలు వినగానే 'గృహమ్' 'భక్షయ' మొదలైన ఇతర వాక్యభాగాలను ఊహించినట్లు, ఇక్కడ కూడా వ్యక్తిని ఊహించుకొనవచ్చును. లక్షణ అంగీకరించే పక్షంలో ప్రయోజనమైనా ఉండాలి. రూఢి అయినా ఉండాలి. 'గో' శబ్దానికి గో వ్యక్తియందు లక్షణ చెప్పడానికి ఈ రెండూ కూడా లేవు. '''వృ'''. "పీనో దేవదత్తో దివా న భుఙ్తే" ఇత్యత్ర చ రాత్రిభోజనం న లక్ష్యతే, శ్రుతార్థాపత్తేరర్థాపత్తేర్వా తస్య విషయత్వాత్. '''వ్యా'''. పీన ఇతి — “బలిసి ఉన్న ఈ దేవదత్తుడు పగలు భోజనం చేయడు" అనేచోట రాత్రిభోజనం లక్షణచేత బోధించబడదు. ఎందుచేత ననగా అది శ్రుతార్థాపత్తికి కాని అర్థాపత్తికి కాని విషయం అవుతుంది." '''వి'''. "పీనో దేవదత్తః" ఇత్యాదివాక్యాలలో 'లక్షణ' అని కొందరి అభిప్రాయం. దేవదత్తుడు పగలు భోజనం చేయడం లేదు; కాని బలిసి ఉన్నాడు. అందుచేత మొత్తం ఈ వాక్యం వాచ్యార్థాన్ని విడవకుండగానే లక్షణచేత 'రాత్రిభోజనం చేస్తున్నాడు' అనే అర్థాన్ని బోధిస్తూన్నది అని వీరు అంటారు. మీమాంసకుల మతాన్ని అనుసరిస్తూ మమ్మటుడు ఇక్కడ లక్షణ అనావశ్యకం అని ప్రతిపాది<noinclude><references/></noinclude> rrfiuczcz0z388cpoqvhp9qtoawojl5 593533 593530 2026-10-26T09:52:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>వృత్తి ద్వారా 'ఎద్దు' అనే వ్యక్తిని బోధిస్తుంది. అభిధచేతనే వ్యక్తిని బోధించవచ్చును కదా; లక్షణ ఎందుకు అనడానికి వీలులేదు. "విశేషణాన్ని శోధించడానికే తన శక్తిని అంతా వ్యయం చేసికొన్ని అభిధ విశేష్యందాకా వెళ్ళఁజాలదు" అని శాస్త్రన్యాయం. ఇక్కడ గోత్వరూపమైన జాతి విశేషణం; దాని ప్రత్యాశయమైన గోవ్యక్తి (ఎద్దు) విశేష్యం. 'గో'శబ్ధం అభిధచేత 'గోత్వం' అనే విశేషణాన్నే బోధించకలుగుతుంది. కాని విశేష్యమైన గోవ్యక్తిని బోధించజాలదు. దాన్ని బోధించాలంటే లక్షణ కావాలి. ఈ విధంగా గోత్వరూపవాచ్యార్థం లక్షణద్వారా గోవ్యక్తిరూపమైన మరొక అర్థాన్ని గ్రహిస్తూన్నది (ఉపాదానం కాబట్టి ఉపాదానలక్షణకి ఉదాహరణం అని మండనమిశ్రులు చెప్పినది యుక్తం కాదు. ఇక్కడ లక్షణ అవసరం లేకుండానే వ్యక్తిబోధ కలగవచ్చు. వ్యక్తి లేకుండా జాతి ఉండదు. అగ్ని లేకుండా ఉండడానికి వీలులేని ధూమాన్ని పట్టి అగ్నిని అనుమానప్రమాణంచేత గ్రహించినట్లు, జాతిచేత వ్యక్తిని గ్రహించడానికి అనుమానమే చాలు. ‘చేయబడుగాక' “చేయుము” అన్నప్పుడు కర్తృకర్మలు లేకుండా క్రియ ఉండదు కాబట్టి ఆ రెండింటినీ ఊహించినట్లు వాక్యంలో భాగాలైన 'ప్రవిశ' 'పిణ్డీమ్' ఇత్యాదిపదాలు వినగానే 'గృహమ్' 'భక్షయ' మొదలైన ఇతర వాక్యభాగాలను ఊహించినట్లు, ఇక్కడ కూడా వ్యక్తిని ఊహించుకొనవచ్చును. లక్షణ అంగీకరించే పక్షంలో ప్రయోజనమైనా ఉండాలి. రూఢి అయినా ఉండాలి. 'గో' శబ్దానికి గో వ్యక్తియందు లక్షణ చెప్పడానికి ఈ రెండూ కూడా లేవు. '''వృ'''. "పీనో దేవదత్తో దివా న భుఙ్తే" ఇత్యత్ర చ రాత్రిభోజనం న లక్ష్యతే, శ్రుతార్థాపత్తేరర్థాపత్తేర్వా తస్య విషయత్వాత్. '''వ్యా'''. పీన ఇతి — “బలిసి ఉన్న ఈ దేవదత్తుడు పగలు భోజనం చేయడు" అనేచోట రాత్రిభోజనం లక్షణచేత బోధించబడదు. ఎందుచేత ననగా అది శ్రుతార్థాపత్తికి కాని అర్థాపత్తికి కాని విషయం అవుతుంది." '''వి'''. "పీనో దేవదత్తః" ఇత్యాదివాక్యాలలో 'లక్షణ' అని కొందరి అభిప్రాయం. దేవదత్తుడు పగలు భోజనం చేయడం లేదు; కాని బలిసి ఉన్నాడు. అందుచేత మొత్తం ఈ వాక్యం వాచ్యార్థాన్ని విడవకుండగానే లక్షణచేత 'రాత్రిభోజనం చేస్తున్నాడు' అనే అర్థాన్ని బోధిస్తూన్నది అని వీరు అంటారు. మీమాంసకుల మతాన్ని అనుసరిస్తూ మమ్మటుడు ఇక్కడ లక్షణ అనావశ్యకం అని ప్రతిపాది<noinclude><references/></noinclude> qukul1jl359r6q2myl5cxy70u3hka00 593534 593533 2026-10-26T10:00:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>వృత్తి ద్వారా 'ఎద్దు' అనే వ్యక్తిని బోధిస్తుంది. అభిధచేతనే వ్యక్తిని బోధించవచ్చును కదా; లక్షణ ఎందుకు అనడానికి వీలులేదు. "విశేషణాన్ని శోధించడానికే తన శక్తిని అంతా వ్యయం చేసికొన్ని అభిధ విశేష్యందాకా వెళ్ళఁజాలదు" అని శాస్త్రన్యాయం. ఇక్కడ గోత్వరూపమైన జాతి విశేషణం; దాని ప్రత్యాశయమైన గోవ్యక్తి (ఎద్దు) విశేష్యం. 'గో'శబ్ధం అభిధచేత 'గోత్వం' అనే విశేషణాన్నే బోధించకలుగుతుంది. కాని విశేష్యమైన గోవ్యక్తిని బోధించజాలదు. దాన్ని బోధించాలంటే లక్షణ కావాలి. ఈ విధంగా గోత్వరూపవాచ్యార్థం లక్షణద్వారా గోవ్యక్తిరూపమైన మరొక అర్థాన్ని గ్రహిస్తూన్నది (ఉపాదానం కాబట్టి ఉపాదానలక్షణకి ఉదాహరణం అని మండనమిశ్రులు చెప్పినది యుక్తం కాదు. ఇక్కడ లక్షణ అవసరం లేకుండానే వ్యక్తిబోధ కలగవచ్చు. వ్యక్తి లేకుండా జాతి ఉండదు. అగ్ని లేకుండా ఉండడానికి వీలులేని ధూమాన్ని పట్టి అగ్నిని అనుమానప్రమాణంచేత గ్రహించినట్లు, జాతిచేత వ్యక్తిని గ్రహించడానికి అనుమానమే చాలు. ‘చేయబడుగాక' “చేయుము” అన్నప్పుడు కర్తృకర్మలు లేకుండా క్రియ ఉండదు కాబట్టి ఆ రెండింటినీ ఊహించినట్లు వాక్యంలో భాగాలైన 'ప్రవిశ' 'పిణ్డీమ్' ఇత్యాదిపదాలు వినగానే 'గృహమ్' 'భక్షయ' మొదలైన ఇతర వాక్యభాగాలను ఊహించినట్లు, ఇక్కడ కూడా వ్యక్తిని ఊహించుకొనవచ్చును. లక్షణ అంగీకరించే పక్షంలో ప్రయోజనమైనా ఉండాలి. రూఢి అయినా ఉండాలి. 'గో' శబ్దానికి గో వ్యక్తియందు లక్షణ చెప్పడానికి ఈ రెండూ కూడా లేవు. '''వృ'''. "పీనో దేవదత్తో దివా న భుఙ్క్తే" ఇత్యత్ర చ రాత్రిభోజనం న లక్ష్యతే, శ్రుతార్థాపత్తేరర్థాపత్తేర్వా తస్య విషయత్వాత్. '''వ్యా'''. పీన ఇతి — “బలిసి ఉన్న ఈ దేవదత్తుడు పగలు భోజనం చేయడు" అనేచోట రాత్రిభోజనం లక్షణచేత బోధించబడదు. ఎందుచేత ననగా అది శ్రుతార్థాపత్తికి కాని అర్థాపత్తికి కాని విషయం అవుతుంది." '''వి'''. "పీనో దేవదత్తః" ఇత్యాదివాక్యాలలో 'లక్షణ' అని కొందరి అభిప్రాయం. దేవదత్తుడు పగలు భోజనం చేయడం లేదు; కాని బలిసి ఉన్నాడు. అందుచేత మొత్తం ఈ వాక్యం వాచ్యార్థాన్ని విడవకుండగానే లక్షణచేత 'రాత్రిభోజనం చేస్తున్నాడు' అనే అర్థాన్ని బోధిస్తూన్నది అని వీరు అంటారు. మీమాంసకుల మతాన్ని అనుసరిస్తూ మమ్మటుడు ఇక్కడ లక్షణ అనావశ్యకం అని ప్రతిపాది<noinclude><references/></noinclude> lqaittzh8t2qr92a4gupjit7mkrmx33 104 224428 593536 579359 2026-10-26T10:24:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>స్తున్నాడు. ఇక్కడ 'అర్థాపత్తి' ప్రమాణంచేత రాత్రిభోజనం తెలుస్తుంది. చెప్పినవిషయం అనుపపన్నంగా ఉన్నప్పుడు దాని ఉపపత్తికోసం మరొక అర్థాన్ని కల్పించడం అర్థాపత్తి. "పీనః దేవదత్తః దివా న భుఙ్క్తే" ఇత్యాదిస్థలాలలో అసలే భోజనం చేయనివానికి పీనత్వం కుదరదు కాబట్టి "రాత్రౌ భుఙ్క్తే" అని వాక్యాన్ని కల్పించుకోవాలి అని భాట్టుల మతం. వాక్యం కల్పించుకునే అవసరం లేదు, రాత్రి తినడం అనే అర్థాన్ని కన్పిస్తే వారు అని ప్రాభాకరమీమాంసకుల మతం. వాక్యం కల్పిస్తే దానిని "శ్రుతార్థాపత్తి" అంటారు "శ్రుతాత్ = శబ్దమునుండి, అర్థస్య= అర్థముయొక్క, ఆపత్తిః = లాభం అని" అర్థం. అర్థాన్ని మాత్రమే కల్పిస్తే అది అర్థాపత్తి, అర్థాన్ని కల్పించుకోవడం ఈ విధంగా అర్థాపత్తి ప్రమాణంచేతనే ఆ అర్థం లభ్యం అవుతున్నప్పుడు ఉపాదానలక్షణను అంగీకరించవలసిన పని లేదని అభిప్రాయం. '''అవతారిక'''. ఇప్పుడు లక్షణలక్షణను నిరూపిస్తున్నాడు. '''వృ'''. "గఙ్గాయాం ఘోషః" ఇత్యత్ర తటస్య ఘోషాధికరణత్వసిద్దయే గఙ్గాశబ్దః స్వార్థమర్పయతి ఇతి ఏవమాచౌ లక్షణేనైషా లక్షణా. ఉభయరూపా చేయం శుద్ధా, ఉపనారేణామిశ్రితత్వాత్. '''వ్యా'''. గఙ్గాయామితి ― 'గఙ్గాయాం ఘోషః' ఇత్యాదులలో తటం ఘోషానికి ఆధారం అని దానికి వీలుగా 'గఙ్గా' శబ్దం తన అర్థాన్ని సమర్పిస్తుంది; అనగా తన అర్థాన్ని విడిచి తీరం అనే అర్థాన్ని బోధిస్తుంది. కనుక ఇలాంటిచోట్ల ఇది లక్షణచేత అనగా స్వార్థత్యాగంచేత లక్షణ. ఈ ఉపాదానలక్షణ, లక్షణలక్షణ అనే రెండువిధాల లక్షణా కూడ 'శుద్దలక్షణ'; ఎందుచేతననగా దీనిలో ఉపచారం లేదు. '''వి'''. 'ఉపచారం' అనగా సాదృశ్యం అని సంబంధంచేత శబ్దప్రవృత్తి. 'అగ్నిర్మాణవకః' (ఈ పిల్లవాడు అగ్ని) ఇత్యాదులలో మంచి ప్రకాశ ఉండడం అనే సాదృశాన్ని పట్టి పిల్లవాణ్ణి అగ్ని అనడం జరిగింది. ఇది ఉపచారం. 'అత్యన్తం నిశకలితయాః సాదృశ్యాతిశయమహిమ్నా భేదప్రతీతిస్థగనముపచారః" (చాల అధికంగా ఉన్న సాదృశం మహిమచేత పూర్తిగా వేరైన పదార్థాలలో ఉండే భేదాన్ని కప్పిపుచ్చడం ఉపచారం) అని దీని లక్షణం. ఇలాంటి ఉపచారం ఉన్న లక్షణ గౌణలక్షణ; అది లేనిది శుద్ధలక్షణ. ఇంతవరకూ చెప్పిన రెండు లక్షణలలో ఉపచారం లేదు గాని శుద్దలక్షణలు అని భావం.<noinclude><references/></noinclude> db8bk43x2123scjeoyy78qxr958gx6m 0 230207 593486 586729 2026-10-25T17:21:13Z Rajasekhar1961 50 593486 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = సామల రమేష్ బాబు | అనువాదం= | విభాగము =ఏప్రిల్ 2015 సంచిక | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi April 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=1 to=6 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] qhffwpt6si7o1owftnxtdysi9rbwr5h 104 235667 593520 593437 2026-10-26T05:05:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>పదునూరుల్ గనుదమ్ములున్న దొర సంపత్పూర్ణుఁ డాచార్యుచేఁ జదువు ల్నేర్చినరీతి దక్షమతి సాక్షా దింద్రుఁడే సాక్షి! బా ణదశాస్యాది వరప్రదాత, గిరిజానాథుండు ముక్కంటి సా క్షి, దళత్తామరసాక్షి యీక్షితిఁ బరస్త్రీవాంఛ మాకున్నదే.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=ఉత్సాహ.|lines=<poem>కోడికూఁత గూసి మౌని కొమ్మఁ గూడి తెల్విఁ బో నాడె నప్సరోవిటుండు నహుషుఁ డింద్రుఁ డర్థనా రీడితుండు భిక్షమెత్తు నెద్దు నెక్కు గాంగమృత్ చూడుఁ డంతకారి యెట్లు శూలి సాక్షి? యోహరీ!</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>చిలుకలకొల్కి! యాశ్లిష్టగుణోత్కృష్ట శిష్టవర్యుండు వశిష్టు సాక్షి జగదేకసుందరీ! నిగమార్థమెల్ల నీ జగతి నిల్పిన వ్యాసు లగును సాక్షి సంపూర్ణచంద్రాస్య! సాంద్రకళాజాల రుద్రుఁడైనట్టి చంద్రుండు సాక్షి నవలాలరత్నంబ! నవలాలితమహత్వ ధవులైన పంచపాండవులు సాక్షి!</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సాక్షి! తెలుసుకొ! వామాక్షి! శిక్షఁ జేయు తెరవ! యిటు గాక నీకాక దీరకున్న బాహులతఁ బట్టి కీల్జడఁ బట్టి కొట్టి చెలియ! మఱి మమ్ము నీసొమ్ము చేసికొమ్మ.</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> obsunso87dfod5btky54vjvh5fhrgkz 104 235668 593521 592539 2026-10-26T05:17:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 593521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఉపవాసముల డస్సి నృపపురోహితుఁడైన తపసి వేలుపుసాని దానికొడుకు శ్రుతులు వెల్లడిచేసి రతినంబికాదులఁ దగిలిన జాలారి దానికొడుకు గురుని యిల్లాలి చేఁగొని హెచ్చుగుందుల నందిబల్{{ZWNJ}}రుచి తెల్లనైనవాఁడు బొంకి మండుచు మొగపోడిమిలేక గు ఱ్ఱాల గోవులఁ గాచు లీలవార</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>లలవశిష్టుఁడు వ్యాసుండు నంబుజారి పాండవులు సాక్షి యనియెదు బాగు బాగు కోరి మేనత్తపైనెల్ల గుత్తకొన్న నడపై నెల్లగుత్తకొన్న నీకె తగు; బాలగోపాల! లోకపాల!</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కలికి మిటారిసాక్షు లిటు కాదని పల్కితి నిట్టులైన ని ర్మలతరశాస్త్రపద్ధతిఁ బ్రమాణ మొనర్చెద నమ్ము మిత్తరిన్ జలములజొత్తుఁ గుంభగతసర్పముఁ బట్టుదు దీప్తవహ్నిలో వెలఁగొని నిల్తు, నెట్టి ఘనవస్తువుతోఁ దులఁదూఁగి యుండెదన్.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కడలేని వెడగు పాల్కడలిపైఁ బవళించఁ గలనీకు జలముపై నిలుచుటెంత? కళల రాజిలు వేయితలలకుండలిమీఁదఁ బండు నీ కొకపాముఁ బట్టు టెంత?</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> szn3paghq5rlryam268brt0v3cmoc5n 593522 593521 2026-10-26T05:18:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఉపవాసముల డస్సి నృపపురోహితుఁడైన తపసి వేలుపుసాని దానికొడుకు శ్రుతులు వెల్లడిచేసి రతినంబికాదులఁ దగిలిన జాలారి దానికొడుకు గురుని యిల్లాలి చేఁగొని హెచ్చుగుందుల నందిబల్{{ZWNJ}}రుచి తెల్లనైనవాఁడు బొంకి మండుచు మొగపోడిమిలేక గు ఱ్ఱాల గోవులఁ గాచు లీలవార</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>లలవశిష్టుఁడు వ్యాసుండు నంబుజారి పాండవులు సాక్షి యనియెదు బాగు బాగు కోరి మేనత్తపైనెల్ల గుత్తకొన్న నీకె తగు; బాలగోపాల! లోకపాల!</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కలికి మిటారిసాక్షు లిటు కాదని పల్కితి నిట్టులైన ని ర్మలతరశాస్త్రపద్ధతిఁ బ్రమాణ మొనర్చెద నమ్ము మిత్తరిన్ జలములజొత్తుఁ గుంభగతసర్పముఁ బట్టుదు దీప్తవహ్నిలో వెలఁగొని నిల్తు, నెట్టి ఘనవస్తువుతోఁ దులఁదూఁగి యుండెదన్.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కడలేని వెడగు పాల్కడలిపైఁ బవళించఁ గలనీకు జలముపై నిలుచుటెంత? కళల రాజిలు వేయితలలకుండలిమీఁదఁ బండు నీ కొకపాముఁ బట్టు టెంత?</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> qmkem094ql6of6mfzzlwvpcqcsmnlvq 593549 593522 2026-10-26T11:43:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 593549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఉపవాసముల డస్సి నృపపురోహితుఁడైన తపసి వేలుపుసాని దానికొడుకు శ్రుతులు వెల్లడిచేసి రతినంబికాదులఁ దగిలిన జాలారి దానికొడుకు గురుని యిల్లాలి చేఁగొని హెచ్చుగుందుల నందిబల్{{ZWNJ}}రుచి తెల్లనైనవాఁడు బొంకి వండుచు మొగపోడిమిలేక గు ఱ్ఱాల గోవులఁ గాచు లీలవార</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>లలవశిష్టుఁడు వ్యాసుండు నంబుజారి పాండవులు సాక్షి యనియెదు బాగు బాగు కోరి మేనత్తపైనెల్ల గుత్తకొన్న నీకె తగు; బాలగోపాల! లోకపాల!</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కలికి మిటారిసాక్షు లిటు కాదని పల్కితి నిట్టులైన ని ర్మలతరశాస్త్రపద్ధతిఁ బ్రమాణ మొనర్చెద నమ్ము మిత్తరిన్ జలములజొత్తుఁ గుంభగతసర్పముఁ బట్టుదు దీప్తవహ్నిలో వెలఁగొని నిల్తు, నెట్టి ఘనవస్తువుతోఁ దులఁదూఁగి యుండెదన్.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కడలేని వెడగు పాల్కడలిపైఁ బవళించఁ గలనీకు జలముపై నిలుచుటెంత? కళల రాజిలు వేయితలలకుండలిమీఁదఁ బండు నీ కొకపాముఁ బట్టు టెంత?</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 1uoyp67l2qkwulziuqhmmzzassvrz1d 104 235992 593475 2026-10-25T17:02:01Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '<poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మార్చి 2015/రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలూ తమ భాషావిధానాన్ని ప్రకటించాలి!|సంపాదక హృదయం: రెండు రాష్ట్రాలూ తమ భాషావిధానాన్ని]]... 9 </poem>' 593475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/మార్చి 2015/రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలూ తమ భాషావిధానాన్ని ప్రకటించాలి!|సంపాదక హృదయం: రెండు రాష్ట్రాలూ తమ భాషావిధానాన్ని]]... 9 </poem><noinclude><references/></noinclude> cl065nho8408lrin00ticy52lsjpj7m 593476 593475 2026-10-25T17:02:50Z Rajasekhar1961 50 593476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/ఏప్రిల్ 2015/రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలూ తమ భాషావిధానాన్ని ప్రకటించాలి!|సంపాదక హృదయం: రెండు రాష్ట్రాలూ తమ భాషావిధానాన్ని]]... 9 </poem><noinclude><references/></noinclude> rzz5hck7pbgsx2yk16fm1csgg86ifr8 593478 593476 2026-10-25T17:04:14Z Rajasekhar1961 50 593478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/ఏప్రిల్ 2015/అమ్మనుడుల రక్షణకై జాతీయ విధానం|సంపాదక హృదయం: అమ్మనుడుల రక్షణకై జాతీయ విధానం]]... 7 </poem><noinclude><references/></noinclude> omht1e450ms1hcgtiho2wgwkki0g9eu 593480 593478 2026-10-25T17:08:09Z Rajasekhar1961 50 593480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/ఏప్రిల్ 2015/అమ్మనుడుల రక్షణకై జాతీయ విధానం|సంపాదక హృదయం: అమ్మనుడుల రక్షణకై జాతీయ విధానం]]... 7 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/ఏప్రిల్ 2015/తెలుగుదనం ఉట్టిపడాలి|అట్టపై బొమ్మ : తెలుగుదనం ఉట్టిపడాలి]]... 9 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/ఏప్రిల్ 2015/వారసత్వ రాజధాని|అట్టపై బొమ్మ : వారసత్వ రాజధాని]]... 10 </poem><noinclude><references/></noinclude> 9i5ctl1mpsjwms9m59yyj4q5m1wqvhc 593482 593480 2026-10-25T17:10:49Z Rajasekhar1961 50 593482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><poem> {{p|fs125|ac}}లోపలి పుటలలో....</p> [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/ఏప్రిల్ 2015/అమ్మనుడుల రక్షణకై జాతీయ విధానం|సంపాదక హృదయం: అమ్మనుడుల రక్షణకై జాతీయ విధానం]]... 7 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/ఏప్రిల్ 2015/తెలుగుదనం ఉట్టిపడాలి|అట్టపై బొమ్మ : తెలుగుదనం ఉట్టిపడాలి]]... 9 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/ఏప్రిల్ 2015/వారసత్వ రాజధాని|అట్టపై బొమ్మ : వారసత్వ రాజధాని]]... 10 [[అమ్మనుడి/సంపుటి 1/ఏప్రిల్ 2015/రెండు రాష్ట్రాలు-ఒక తెలుగు|సందర్భం : రెండు రాష్ట్రాలు-ఒక తెలుగు]]... 13 </poem><noinclude><references/></noinclude> gusmoetobun76ge9q0gfqul35c4v2l4 0 235993 593485 2026-10-25T17:20:29Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = సామల రమేష్ బాబు | అనువాదం= | విభాగము =అమ్మనుడుల రక్షణకై జాతీయ విధానం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi April 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=7...' 593485 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = సామల రమేష్ బాబు | అనువాదం= | విభాగము =అమ్మనుడుల రక్షణకై జాతీయ విధానం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi April 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=7 to=8 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] ati2m1yngwif666wnih2p2b4t6jhba8 0 235994 593488 2026-10-25T17:22:54Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = సామల రమేష్ బాబు | అనువాదం= | విభాగము = తెలుగుదనం ఉట్టిపడాలి | ముందరి = [[../అమ్మనుడుల రక్షణకై జాతీయ విధానం/]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }}...' 593488 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = సామల రమేష్ బాబు | అనువాదం= | విభాగము = తెలుగుదనం ఉట్టిపడాలి | ముందరి = [[../అమ్మనుడుల రక్షణకై జాతీయ విధానం/]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi April 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=9 to=9 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] 3ryehx07u9fcxp35v17a5wxk3jap9uw 593489 593488 2026-10-25T17:24:29Z Rajasekhar1961 50 593489 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[అమ్మనుడి]] | రచయిత = ఈమని శివనాగిరెడ్డి | అనువాదం= | విభాగము = తెలుగుదనం ఉట్టిపడాలి | ముందరి = [[../అమ్మనుడుల రక్షణకై జాతీయ విధానం/]] | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=2015 }} <pages index="Ammanudi April 2015 - Samala Rameshbabu.pdf" from=9 to=9 /> [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ బై-ఎస్ఎ]] 5zf8kd1ylxh7col6f72krylwy0lz7xh